Wikipedia:Geselshoekie

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="af">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>afwiki</dbname>
    <base>https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesiaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Bespreking</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gebruikerbespreking</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediabespreking</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Lêer</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Lêerbespreking</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWikibespreking</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sjabloonbespreking</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulpbespreking</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriebespreking</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portaalbespreking</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Konsep</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Konsepbespreking</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia:Geselshoekie</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5209</id>
    <revision>
      <id>2968225</id>
      <parentid>2967923</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skeppers van saadjies */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92671" sha1="8sedfikeo6kqz0mp3hzom2qanexwtxc" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]&lt;!--
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Jy het jou huiswerk gedoen... ==

...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien:
* [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word.
* [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word.

Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC)
:In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC)

== Maria ==

Kan iemand asb. vir my die artikel &quot;Maria Boleyn&quot; skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-40485-20|&amp;#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC)
::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC)
:::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC)
::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

== [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] ==

Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC)

[[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]]
== Wikimania 2026 ==

As ‘n  ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC)
: Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC)
::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC)
::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC)
: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC)
::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC)
:::: &quot;Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding &quot;''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC)

== RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) ==

Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie.
By die Commons-bespreking word gemeld: 
:&quot;Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie.&quot;
Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.&lt;br&gt; 
:a) Word &lt;u&gt;oplaai&lt;/u&gt; van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?&lt;br&gt;
:b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.&lt;br&gt;
:c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?&lt;br&gt;
Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC)
::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC)
:::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word.
:::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC)

== Gebruiker:Elmarie Waltman ==

Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC)

:Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC)

::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC)

::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC)
::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 Julie 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;
: Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC)
::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. 
::'''Die kernkomponente is''' 
::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en 
::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. 

::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel.
::'''Die projekdoelwitte is''' 
::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en 
::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. 
::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC)

== Inligtingskas Vliegtuigenjins ==

Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC)
: {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra:
::1. Kopieer die bronteks en stoor dit
::2. Gebruik die &quot;Wys voorskou&quot;-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor.
::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is
::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens.
::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC)
::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Help met kassie, asb. ==

Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net &quot;symbol&quot; ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:32, 30 Julie 2026 (UTC)
:Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:35, 30 Julie 2026 (UTC)
::Dankie vir niks. Ek het sommer net &quot;symbol&quot; uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:55, 31 Julie 2026 (UTC)

== Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 ==

Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC)

:Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?)
::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC)
::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Besoeke vir Julie ==

Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Die kontakbladsy ==

Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]]

En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? 

Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry.

In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware.

Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer.

As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het:

[[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. 

Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg.  [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&amp;_Oesjaar_&amp;_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC)

== 130 000 artikel mylpaal! ==

Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Kopiereg op foto's ==

Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so:
:In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is.
:Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale:
*Gepubliseer of Openbaargemaak: &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is&quot;, soos deur Lexology opgemerk.
*Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is&quot;, volgens Lexology.
Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag.
::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Sintaksfoute soos op 1 Augustus ==

Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&amp;view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Ons Bakkiesblad... ==

Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC)

== [[Baccalaureus Artium]] ==

Gemeenskap, moet die woord &quot;artium&quot; nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC)

:Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC)

::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC)
:::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC)
::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die &quot;Gradum Scientiae Baccalaurei&quot; aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer &quot;BA graad&quot; of &quot;BSc graad&quot; of &quot;MA graad&quot; skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC)
:::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC)
::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur.
::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}}
::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC)

== LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 ==

&quot;Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis&quot;, meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring.

https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC)

Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC)

== Geregistreerde gebruikers ==

Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC)

:Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Inhoudsopgawe ==

Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC)
:Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC)

== [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] ==

Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC)

: Die &quot;prompt&quot; (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Kunsmatige intelligensie en Wikipedia ==

Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. 
 “Geagte Gemeenskapsleiers/lede,
 Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê.
 Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor  jou lede te kry tydens byeenkomste of
 *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:*
 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute
 om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*&lt;https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header&gt;
  2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*.
 As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry.
 Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.”

Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC)

:Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC)

As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&amp;nbsp;000 of 40&amp;nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC)

:Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: 
::''&gt; Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. ''
:Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. 
:Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd.
:Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]?
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike &quot;beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI&quot; wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

: Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam.

:::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel.

:::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk.

:::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?”

:::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.”

:::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.”

:::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is.

:::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word.

:::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word.

:::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&amp;nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die &quot;gaantaalna&quot;-artikels).
:::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as &quot;blind&quot; om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.''
:::::Google Translate: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is.&quot;
:::::My vertaling: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.''
:::::::&quot;Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal.&quot;
:::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC)

Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak.

Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan.

Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter.

Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word.

Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC)
::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies:
:::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE).
:::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3)
:::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer.
:::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou?
:::::&lt;br /&gt;
:::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid.
:::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3.
:::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. 
:::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word.
:::::&lt;br /&gt;
:::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::::&quot;Dan is mense binnekort onnodig hier.&quot; Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

:::::::::My gevolgtrekking uit &quot;Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC)

::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)

::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  17:45, 4 September 2026 (UTC)

== Officer's mess ==

Hulle sê: &quot;An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize.&quot; Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik &quot;Messe&quot;, maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC)
::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC)
:::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed &quot;menasie&quot; is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8sedfikeo6kqz0mp3hzom2qanexwtxc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968238</id>
      <parentid>2968225</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skeppers van saadjies */ Antwoord</comment>
      <origin>2968238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92929" sha1="kiexlbf501d3nehgb5qzuo5hi8u3g76" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]&lt;!--
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Jy het jou huiswerk gedoen... ==

...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien:
* [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word.
* [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word.

Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC)
:In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC)

== Maria ==

Kan iemand asb. vir my die artikel &quot;Maria Boleyn&quot; skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-40485-20|&amp;#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC)
::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC)
:::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC)
::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

== [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] ==

Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC)

[[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]]
== Wikimania 2026 ==

As ‘n  ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC)
: Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC)
::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC)
::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC)
: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC)
::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC)
:::: &quot;Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding &quot;''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC)

== RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) ==

Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie.
By die Commons-bespreking word gemeld: 
:&quot;Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie.&quot;
Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.&lt;br&gt; 
:a) Word &lt;u&gt;oplaai&lt;/u&gt; van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?&lt;br&gt;
:b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.&lt;br&gt;
:c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?&lt;br&gt;
Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC)
::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC)
:::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word.
:::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC)

== Gebruiker:Elmarie Waltman ==

Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC)

:Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC)

::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC)

::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC)
::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 Julie 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;
: Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC)
::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. 
::'''Die kernkomponente is''' 
::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en 
::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. 

::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel.
::'''Die projekdoelwitte is''' 
::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en 
::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. 
::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC)

== Inligtingskas Vliegtuigenjins ==

Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC)
: {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra:
::1. Kopieer die bronteks en stoor dit
::2. Gebruik die &quot;Wys voorskou&quot;-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor.
::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is
::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens.
::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC)
::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Help met kassie, asb. ==

Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net &quot;symbol&quot; ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:32, 30 Julie 2026 (UTC)
:Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:35, 30 Julie 2026 (UTC)
::Dankie vir niks. Ek het sommer net &quot;symbol&quot; uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:55, 31 Julie 2026 (UTC)

== Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 ==

Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC)

:Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?)
::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC)
::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Besoeke vir Julie ==

Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Die kontakbladsy ==

Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]]

En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? 

Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry.

In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware.

Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer.

As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het:

[[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. 

Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg.  [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&amp;_Oesjaar_&amp;_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC)

== 130 000 artikel mylpaal! ==

Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Kopiereg op foto's ==

Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so:
:In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is.
:Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale:
*Gepubliseer of Openbaargemaak: &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is&quot;, soos deur Lexology opgemerk.
*Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is&quot;, volgens Lexology.
Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag.
::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Sintaksfoute soos op 1 Augustus ==

Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&amp;view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Ons Bakkiesblad... ==

Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC)

== [[Baccalaureus Artium]] ==

Gemeenskap, moet die woord &quot;artium&quot; nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC)

:Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC)

::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC)
:::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC)
::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die &quot;Gradum Scientiae Baccalaurei&quot; aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer &quot;BA graad&quot; of &quot;BSc graad&quot; of &quot;MA graad&quot; skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC)
:::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC)
::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur.
::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}}
::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC)

== LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 ==

&quot;Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis&quot;, meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring.

https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC)

Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC)

== Geregistreerde gebruikers ==

Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC)

:Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Inhoudsopgawe ==

Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC)
:Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC)

== [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] ==

Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC)

: Die &quot;prompt&quot; (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Kunsmatige intelligensie en Wikipedia ==

Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. 
 “Geagte Gemeenskapsleiers/lede,
 Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê.
 Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor  jou lede te kry tydens byeenkomste of
 *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:*
 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute
 om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*&lt;https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header&gt;
  2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*.
 As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry.
 Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.”

Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC)

:Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC)

As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&amp;nbsp;000 of 40&amp;nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC)

:Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: 
::''&gt; Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. ''
:Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. 
:Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd.
:Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]?
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike &quot;beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI&quot; wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

: Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam.

:::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel.

:::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk.

:::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?”

:::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.”

:::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.”

:::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is.

:::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word.

:::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word.

:::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&amp;nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die &quot;gaantaalna&quot;-artikels).
:::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as &quot;blind&quot; om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.''
:::::Google Translate: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is.&quot;
:::::My vertaling: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.''
:::::::&quot;Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal.&quot;
:::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC)

Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak.

Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan.

Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter.

Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word.

Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC)
::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies:
:::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE).
:::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3)
:::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer.
:::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou?
:::::&lt;br /&gt;
:::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid.
:::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3.
:::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. 
:::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word.
:::::&lt;br /&gt;
:::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::::&quot;Dan is mense binnekort onnodig hier.&quot; Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

:::::::::My gevolgtrekking uit &quot;Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC)

::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)

::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  17:45, 4 September 2026 (UTC)

== Officer's mess ==

Hulle sê: &quot;An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize.&quot; Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik &quot;Messe&quot;, maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC)
::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC)
:::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed &quot;menasie&quot; is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dis 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>kiexlbf501d3nehgb5qzuo5hi8u3g76</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968245</id>
      <parentid>2968238</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skeppers van saadjies */ deel van 'n reeks</comment>
      <origin>2968245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92955" sha1="mqt3b1zna3az6qv0ltucqujvcmv7kt8" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]&lt;!--
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Jy het jou huiswerk gedoen... ==

...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien:
* [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word.
* [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word.

Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC)
:In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC)

== Maria ==

Kan iemand asb. vir my die artikel &quot;Maria Boleyn&quot; skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-40485-20|&amp;#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC)
::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC)
:::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC)
::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

== [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] ==

Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC)

[[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]]
== Wikimania 2026 ==

As ‘n  ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC)
: Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC)
::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC)
::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC)
: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC)
::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC)
:::: &quot;Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding &quot;''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC)

== RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) ==

Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie.
By die Commons-bespreking word gemeld: 
:&quot;Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie.&quot;
Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.&lt;br&gt; 
:a) Word &lt;u&gt;oplaai&lt;/u&gt; van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?&lt;br&gt;
:b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.&lt;br&gt;
:c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?&lt;br&gt;
Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC)
::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC)
:::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word.
:::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC)

== Gebruiker:Elmarie Waltman ==

Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC)

:Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC)

::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC)

::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC)
::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 Julie 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;
: Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC)
::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. 
::'''Die kernkomponente is''' 
::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en 
::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. 

::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel.
::'''Die projekdoelwitte is''' 
::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en 
::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. 
::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC)

== Inligtingskas Vliegtuigenjins ==

Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC)
: {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra:
::1. Kopieer die bronteks en stoor dit
::2. Gebruik die &quot;Wys voorskou&quot;-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor.
::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is
::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens.
::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC)
::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Help met kassie, asb. ==

Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net &quot;symbol&quot; ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:32, 30 Julie 2026 (UTC)
:Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:35, 30 Julie 2026 (UTC)
::Dankie vir niks. Ek het sommer net &quot;symbol&quot; uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:55, 31 Julie 2026 (UTC)

== Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 ==

Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC)

:Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?)
::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC)
::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Besoeke vir Julie ==

Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Die kontakbladsy ==

Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]]

En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? 

Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry.

In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware.

Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer.

As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het:

[[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. 

Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg.  [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&amp;_Oesjaar_&amp;_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC)

== 130 000 artikel mylpaal! ==

Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Kopiereg op foto's ==

Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so:
:In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is.
:Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale:
*Gepubliseer of Openbaargemaak: &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is&quot;, soos deur Lexology opgemerk.
*Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is&quot;, volgens Lexology.
Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag.
::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Sintaksfoute soos op 1 Augustus ==

Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&amp;view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Ons Bakkiesblad... ==

Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC)

== [[Baccalaureus Artium]] ==

Gemeenskap, moet die woord &quot;artium&quot; nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC)

:Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC)

::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC)
:::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC)
::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die &quot;Gradum Scientiae Baccalaurei&quot; aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer &quot;BA graad&quot; of &quot;BSc graad&quot; of &quot;MA graad&quot; skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC)
:::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC)
::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur.
::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}}
::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC)

== LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 ==

&quot;Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis&quot;, meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring.

https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC)

Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC)

== Geregistreerde gebruikers ==

Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC)

:Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Inhoudsopgawe ==

Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC)
:Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC)

== [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] ==

Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC)

: Die &quot;prompt&quot; (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Kunsmatige intelligensie en Wikipedia ==

Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. 
 “Geagte Gemeenskapsleiers/lede,
 Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê.
 Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor  jou lede te kry tydens byeenkomste of
 *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:*
 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute
 om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*&lt;https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header&gt;
  2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*.
 As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry.
 Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.”

Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC)

:Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC)

As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&amp;nbsp;000 of 40&amp;nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC)

:Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: 
::''&gt; Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. ''
:Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. 
:Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd.
:Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]?
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike &quot;beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI&quot; wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

: Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam.

:::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel.

:::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk.

:::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?”

:::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.”

:::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.”

:::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is.

:::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word.

:::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word.

:::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&amp;nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die &quot;gaantaalna&quot;-artikels).
:::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as &quot;blind&quot; om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.''
:::::Google Translate: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is.&quot;
:::::My vertaling: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.''
:::::::&quot;Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal.&quot;
:::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC)

Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak.

Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan.

Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter.

Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word.

Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC)
::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies:
:::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE).
:::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3)
:::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer.
:::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou?
:::::&lt;br /&gt;
:::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid.
:::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3.
:::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. 
:::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word.
:::::&lt;br /&gt;
:::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::::&quot;Dan is mense binnekort onnodig hier.&quot; Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

:::::::::My gevolgtrekking uit &quot;Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC)

::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)

::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  17:45, 4 September 2026 (UTC)

== Officer's mess ==

Hulle sê: &quot;An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize.&quot; Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik &quot;Messe&quot;, maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC)
::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC)
:::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed &quot;menasie&quot; is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>mqt3b1zna3az6qv0ltucqujvcmv7kt8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968284</id>
      <parentid>2968245</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skeppers van saadjies */</comment>
      <origin>2968284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93375" sha1="npt3bei3tw92lajvwkaheih7fympxvj" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]&lt;!--
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Jy het jou huiswerk gedoen... ==

...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien:
* [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word.
* [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word.

Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC)
:In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC)

== Maria ==

Kan iemand asb. vir my die artikel &quot;Maria Boleyn&quot; skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-40485-20|&amp;#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC)
::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC)
:::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC)
::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

== [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] ==

Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC)

[[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]]
== Wikimania 2026 ==

As ‘n  ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC)
: Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC)
::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC)
::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC)
: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC)
::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC)
:::: &quot;Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding &quot;''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC)

== RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) ==

Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie.
By die Commons-bespreking word gemeld: 
:&quot;Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie.&quot;
Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.&lt;br&gt; 
:a) Word &lt;u&gt;oplaai&lt;/u&gt; van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?&lt;br&gt;
:b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.&lt;br&gt;
:c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?&lt;br&gt;
Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC)
::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC)
:::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word.
:::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC)

== Gebruiker:Elmarie Waltman ==

Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC)

:Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC)

::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC)

::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC)
::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 Julie 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;
: Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC)
::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. 
::'''Die kernkomponente is''' 
::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en 
::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. 

::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel.
::'''Die projekdoelwitte is''' 
::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en 
::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. 
::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC)

== Inligtingskas Vliegtuigenjins ==

Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC)
: {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra:
::1. Kopieer die bronteks en stoor dit
::2. Gebruik die &quot;Wys voorskou&quot;-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor.
::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is
::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens.
::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC)
::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Help met kassie, asb. ==

Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net &quot;symbol&quot; ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:32, 30 Julie 2026 (UTC)
:Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:35, 30 Julie 2026 (UTC)
::Dankie vir niks. Ek het sommer net &quot;symbol&quot; uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:55, 31 Julie 2026 (UTC)

== Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 ==

Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC)

:Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?)
::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC)
::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Besoeke vir Julie ==

Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Die kontakbladsy ==

Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]]

En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? 

Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry.

In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware.

Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer.

As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het:

[[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. 

Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg.  [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&amp;_Oesjaar_&amp;_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC)

== 130 000 artikel mylpaal! ==

Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Kopiereg op foto's ==

Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so:
:In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is.
:Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale:
*Gepubliseer of Openbaargemaak: &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is&quot;, soos deur Lexology opgemerk.
*Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is&quot;, volgens Lexology.
Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag.
::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Sintaksfoute soos op 1 Augustus ==

Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&amp;view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Ons Bakkiesblad... ==

Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC)

== [[Baccalaureus Artium]] ==

Gemeenskap, moet die woord &quot;artium&quot; nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC)

:Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC)

::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC)
:::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC)
::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die &quot;Gradum Scientiae Baccalaurei&quot; aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer &quot;BA graad&quot; of &quot;BSc graad&quot; of &quot;MA graad&quot; skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC)
:::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC)
::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur.
::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}}
::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC)

== LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 ==

&quot;Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis&quot;, meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring.

https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC)

Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC)

== Geregistreerde gebruikers ==

Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC)

:Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Inhoudsopgawe ==

Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC)
:Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC)

== [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] ==

Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC)

: Die &quot;prompt&quot; (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Kunsmatige intelligensie en Wikipedia ==

Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. 
 “Geagte Gemeenskapsleiers/lede,
 Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê.
 Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor  jou lede te kry tydens byeenkomste of
 *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:*
 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute
 om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*&lt;https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header&gt;
  2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*.
 As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry.
 Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.”

Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC)

:Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC)

As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&amp;nbsp;000 of 40&amp;nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC)

:Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: 
::''&gt; Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. ''
:Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. 
:Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd.
:Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]?
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike &quot;beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI&quot; wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

: Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam.

:::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel.

:::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk.

:::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?”

:::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.”

:::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.”

:::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is.

:::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word.

:::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word.

:::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&amp;nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die &quot;gaantaalna&quot;-artikels).
:::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as &quot;blind&quot; om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.''
:::::Google Translate: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is.&quot;
:::::My vertaling: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.''
:::::::&quot;Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal.&quot;
:::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC)

Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak.

Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan.

Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter.

Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word.

Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC)
::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies:
:::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE).
:::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3)
:::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer.
:::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou?
:::::&lt;br /&gt;
:::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid.
:::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3.
:::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. 
:::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word.
:::::&lt;br /&gt;
:::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::::&quot;Dan is mense binnekort onnodig hier.&quot; Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

:::::::::My gevolgtrekking uit &quot;Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC)

::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)

::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  17:45, 4 September 2026 (UTC)

== Officer's mess ==

Hulle sê: &quot;An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize.&quot; Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik &quot;Messe&quot;, maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC)
::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC)
:::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed &quot;menasie&quot; is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)
::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleidng nie; dan kan hy artikels van minstns een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>npt3bei3tw92lajvwkaheih7fympxvj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968285</id>
      <parentid>2968284</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skeppers van saadjies */</comment>
      <origin>2968285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93377" sha1="61j9n2aoimitxfhve676ze6z8273rfv" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]&lt;!--
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Jy het jou huiswerk gedoen... ==

...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien:
* [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word.
* [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word.

Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC)
:In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC)

== Maria ==

Kan iemand asb. vir my die artikel &quot;Maria Boleyn&quot; skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-40485-20|&amp;#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC)
::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC)
:::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC)
::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

== [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] ==

Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC)

[[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]]
== Wikimania 2026 ==

As ‘n  ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC)
: Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC)
::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC)
::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC)
: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC)
::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC)
:::: &quot;Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding &quot;''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC)

== RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) ==

Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie.
By die Commons-bespreking word gemeld: 
:&quot;Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie.&quot;
Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.&lt;br&gt; 
:a) Word &lt;u&gt;oplaai&lt;/u&gt; van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?&lt;br&gt;
:b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.&lt;br&gt;
:c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?&lt;br&gt;
Op en.wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC)
::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC)
:::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word.
:::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC)

== Gebruiker:Elmarie Waltman ==

Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC)

:Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC)

::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC)

::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC)
::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 Julie 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;
: Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC)
::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. 
::'''Die kernkomponente is''' 
::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en 
::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. 

::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel.
::'''Die projekdoelwitte is''' 
::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en 
::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. 
::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC)

== Inligtingskas Vliegtuigenjins ==

Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC)
: {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra:
::1. Kopieer die bronteks en stoor dit
::2. Gebruik die &quot;Wys voorskou&quot;-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor.
::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is
::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens.
::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC)
::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Help met kassie, asb. ==

Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net &quot;symbol&quot; ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:32, 30 Julie 2026 (UTC)
:Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:35, 30 Julie 2026 (UTC)
::Dankie vir niks. Ek het sommer net &quot;symbol&quot; uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:55, 31 Julie 2026 (UTC)

== Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 ==

Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC)

:Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?)
::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC)
::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Besoeke vir Julie ==

Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Die kontakbladsy ==

Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]]

En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? 

Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry.

In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware.

Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer.

As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het:

[[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. 

Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg.  [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&amp;_Oesjaar_&amp;_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC)

== 130 000 artikel mylpaal! ==

Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Kopiereg op foto's ==

Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so:
:In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is.
:Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale:
*Gepubliseer of Openbaargemaak: &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is&quot;, soos deur Lexology opgemerk.
*Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is&quot;, volgens Lexology.
Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag.
::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Sintaksfoute soos op 1 Augustus ==

Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&amp;view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Ons Bakkiesblad... ==

Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC)

== [[Baccalaureus Artium]] ==

Gemeenskap, moet die woord &quot;artium&quot; nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC)

:Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC)

::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC)
:::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC)
::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die &quot;Gradum Scientiae Baccalaurei&quot; aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer &quot;BA graad&quot; of &quot;BSc graad&quot; of &quot;MA graad&quot; skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC)
:::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC)
::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur.
::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}}
::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC)

== LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 ==

&quot;Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis&quot;, meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring.

https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC)

Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC)

== Geregistreerde gebruikers ==

Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC)

:Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Inhoudsopgawe ==

Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC)
:Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC)

== [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] ==

Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC)

: Die &quot;prompt&quot; (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Kunsmatige intelligensie en Wikipedia ==

Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. 
 “Geagte Gemeenskapsleiers/lede,
 Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê.
 Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor  jou lede te kry tydens byeenkomste of
 *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:*
 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute
 om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*&lt;https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header&gt;
  2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*.
 As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry.
 Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.”

Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC)

:Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC)

As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&amp;nbsp;000 of 40&amp;nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC)

:Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: 
::''&gt; Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. ''
:Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. 
:Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd.
:Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]?
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike &quot;beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI&quot; wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

: Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam.

:::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel.

:::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk.

:::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?”

:::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.”

:::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.”

:::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is.

:::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word.

:::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word.

:::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&amp;nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die &quot;gaantaalna&quot;-artikels).
:::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as &quot;blind&quot; om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.''
:::::Google Translate: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is.&quot;
:::::My vertaling: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.''
:::::::&quot;Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal.&quot;
:::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC)

Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak.

Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan.

Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter.

Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word.

Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC)
::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies:
:::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE).
:::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3)
:::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer.
:::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou?
:::::&lt;br /&gt;
:::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid.
:::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3.
:::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. 
:::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word.
:::::&lt;br /&gt;
:::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::::&quot;Dan is mense binnekort onnodig hier.&quot; Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

:::::::::My gevolgtrekking uit &quot;Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC)

::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)

::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  17:45, 4 September 2026 (UTC)

== Officer's mess ==

Hulle sê: &quot;An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize.&quot; Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik &quot;Messe&quot;, maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC)
::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC)
:::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed &quot;menasie&quot; is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)
::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>61j9n2aoimitxfhve676ze6z8273rfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Bladsyverwydering</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5338</id>
    <revision>
      <id>2968221</id>
      <parentid>2967603</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anaria Karagkiozi */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8056" sha1="orknr5mcaditihlvxmuh0n2e4tp845u" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)

== Anaria Karagkiozi ==
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>orknr5mcaditihlvxmuh0n2e4tp845u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968222</id>
      <parentid>2968221</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anaria Karagkiozi */ Verbeter</comment>
      <origin>2968222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8060" sha1="jqc21kviu1efj0uhe8x63vhe5n1f5hm" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)

== [[Anaria Karagkiozi]] ==
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jqc21kviu1efj0uhe8x63vhe5n1f5hm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cecil John Rhodes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6464</id>
    <revision>
      <id>2968272</id>
      <parentid>2941500</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sien ook */</comment>
      <origin>2968272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21568" sha1="c6ih9h9e5egj5kyfxz8fmiedqyag401" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam            = Cecil John Rhodes
| beeld           = CecilRhodes.jpg
| beeldonderskrif =
| orde            = 7de Eerste Minister van die [[Kaapkolonie]]
| termynaanvang   = [[17 Julie]] [[1890]]
| termyneinde     = [[12 Januarie]] [[1896]]
| monarg          = [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]]
| goewerneur-genl = [[Henry Loch]]&lt;br /&gt;[[William Gordon Cameron]]&lt;br /&gt;[[Hercules Robinson]]
| voorganger      = [[Gordon Sprigg]]
| opvolger        = [[Gordon Sprigg]]
| geboortedatum   = [[5 Julie]] [[1853]]
| geboortejaar    =
| geboortemaand   =
| geboortedag     =
| geboorteplek    = [[Bishop's Stortford]], [[Hertfordshire]], [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]]
| sterftedatum    = {{Sterftedatum en ouderdom|1853|7|5|1902|3|26}}
| sterfteplek     = [[Muizenberg]], [[Kaapkolonie]]
| party           = 
| eggenoot        = nooit getrou nie
| kinders         = geen
| alma_mater      = 
| religie         = 
| handtekening    = 
| militer         = 
| lojaliteit      = 
| tak             =
| diensjare       =
| rang            = 
| eenheid         =
| oorloe          = 
| toekennings     =
}}

'''Cecil John Rhodes''' ([[5 Julie]] [[1853]] – [[26 Maart]] [[1902]]) was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] mynmagnaat ([[Randhere|Randheer]]), staatsman, ryksbouer en stigter van die kolonie [[Rhodesië]] (later [[Noord-Rhodesië|Noord]]- en [[Suid-Rhodesië]], toe Zambië en net Rhodesië en vandag [[Zambië]] en [[Zimbabwe]] respektiewelik), wat na hom genoem is. Hy was ook eerste minister van die [[Kaapkolonie]].

== Vroeëre lewe ==
[[Lêer:Cecil Rhodes as a boy.jpg|duimnael|links|'n Jong Cecil Rhodes]]
Rhodes is op 5 Julie [[1853]] in die [[Engeland|Engelse]] dorp Bishop's Stortford, in die [[Verenigde Koninkryk]] gebore as seun van 'n [[predikant]], eerwaarde Francis Rhodes. Hy ontvang sy opleiding aan 'n plaaslike skool en word op 17-jarige ouderdom as gevolg van sy swak longe na [[Natal (kolonie)|Natal]] gestuur waar sy broer, Herbert Rhodes, reeds in die Umkomaasvallei met [[katoen]] begin boer het. Hy het ook 'n ouer broer gehad, [[Frank Rhodes]].

== Student en ondernemer op die diamantvelde ==
Die boerdery was egter nie suksesvol nie en die ontdekking van [[diamant]]e asook die stigting van ''New Rush'' ([[Kimberley]]) was 'n trekpleister wat Cecil en Herbert Rhodes in [[1871]] na dié sentrum laat verhuis het. Sy eerste pogings om geld te maak het ingesluit delwery, die pomp van water van kleims af en die vervaardiging van ys.

Hierdie ondernemings het floreer, en teen die tyd wat Rhodes 20 jaar oud was, was hy in staat om een van sy belangrikste ideale te verwesenlik, naamlik om aan [[Oxford Universiteit]] te gaan studeer. Hy het 'n jaar lank daar gebly, tot [[1873]], maar is as gevolg van die hervatting van sy longkwaal genoodsaak om na Kimberley terug te keer.

In [[1876]] was hy weer terug in Oxford as 'n lid van Oriel-kollege en het hy daar gebly tot [[1878]]. In [[1877]] het hy sy eerste testament opgestel, reeds bedoel om die uitbreiding van Britse mag oor die wêreld aan te moedig. Hy keer na Kimberley terug en weens sy talent as entrepreneur word hy gou een van die rykste persone daar.

== Betsjoenanaland ==
Rhodes het Betsjoeanaland (die huidige [[Botswana]]) as 'n belangrike skakel in die sogenaamde &quot;sendelingpad&quot; na die noorde beskou en wou voorkom dat die gebied onder die invloed van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) of Europese moondhede soos Portugal of Duitsland val. Duitse handelaars was in Damaraland bedrywig.

Boere uit die ZAR het oor hul vaag-omlynde wesgrens getrek en hulle in die onopgeëisde gebied gevestig, terwyl [[Portugal]] aanspraak gemaak het op die hele gebied tussen [[Angola]] en [[Mosambiek]].

Een van die stamhoofde in [[Betsjoeanaland]], Montshiwa, was in stryd met naburige stamme gewikkel en het die hulp van die Transvalers ingeroep. As beloning vir hul bystand het die Transvalers ŉ gebied ontvang waar hulle in 1881 en 1883 die onafhanklike republieke [[Stellaland]] en [[Goosen]] gestig het. Op aandrang van Rhodes het die Kaapse Regering in 1882 ŉ kommissie aangestel om die grens tussen [[Griekwaland-Wes]], wat in 1880 by die Kaapkolonie ingelyf is, en Betsjoeanaland vas te stel.

Rhodes het self in die kommissie gedien. Terwyl die kommissie met sy taak besig was, het Rhodes ŉ ander stamhoof, Mankoroane, oorgehaal om 'n deel van sy gebied in Betsjoeanaland aan die Kaapkolonie af te staan. Die Kaapse Regering het egter geweier om verantwoordelikheid vir die gebied te aanvaar.

In 1884 het die Duitsers begin om [[Suidwes-Afrika]] te koloniseer en het 'n protektoraat oor 2 gebiede in Betsjoeanaland uitgeroep. In dieselfde jaar het pres. [[Paul Kruger]] van die ZAR 'n proklamasie uitgevaardig waarvolgens die hele gebied van [[Montshiwa]], insluitende Goosen, by die ZAR ingelyf is. Rhodes het gevrees dat die Duitsers en Transvalers die pad na die noorde sou afsny en het by die Britse Hoë Kommissaris aangedring om op te tree.

Die Britse regering het Kruger se proklamasie as strydig met die bepalings van die pas-ondertekende Konvensie van Londen (1884) verklaar en sir [[Charles Warren]] met 'n troepemag van 4 000 gestuur om die hele Betsjoeanaland suid van die Malopo as 'n Britse kolonie te annekseer ([[1885]]). Die res van Betsjoeanaland is tot 'n Britse protektoraat verklaar. So het Rhodes daarin geslaag om sy pad na die noorde oop te hou en ŉ wig tussen die ZAR en die Duitsers in Suidwes te dryf.

Die eerste ontmoeting tussen Rhodes en Kruger het in [[1885]] by die [[Vaalrivier]] plaasgevind en dit het duidelik geblyk dat hulle in die toekoms verbete teenstanders sou wees. Kruger het onomwonde verklaar dat die ZAR nooit aan Rhodes se federasieskema sou meedoen nie en sy onafhanklikheid tot elke prys sou handhaaf.

== Rhodesië ==
Nadat hy daarin geslaag het om die &quot;Suezkanaal na die noorde&quot; vir Britse uitbreiding oop te hou, het Rhodes sy posisie in [[Suid-Afrika]] verder versterk deur die stigting van die Gold Fields of South Africa Company (1887), ŉ maatskappy wat aandele in die Witwatersrandse goudmyne gekoop het en in 1892 reeds meer as ŉ miljoen pond sterk was. In 1887 het 'n nuwe bedreiging vir Rhodes se imperiale planne op die voorgrond getree toe ene [[P.J. Grobler]] namens die regering van die ZAR 'n vriendskapsverdrag met Lobengula, koning van Matebele- en Masjonaland, sluit.

Lobengula was die seun en opvolger van [[Silkaats]], met wie die Boere sedert die dae van [[Andries Hendrik Potgieter|Hendrik Potgieter]] ([[1792]] [[1852|- 1852]]) vriendskapsverdrae gesluit het wat telkens hernuwe is. Met die Groblerverdrag het Lobengula die ZAR toestemming verleen om 'n konsul by sy hoofstat, Bulawayo, aan te stel. Weens die moontlike minerale rykdomme van Matebeleland wou Rhodes Transvaalse indringing in die gebied noord van die Limpopo voorkom.

Die Konvensie van Londen het geen beperking op die ZAR se noordwaartse uitbreiding geplaas nie, maar Rhodes het dit probeer omseil deur by die Britse Hoë Kommissaris, sir [[Hercules Robinson]], aan te dring dat Brittanje 'n verdrag met Lobengula aangaan. Die keuse vir 'n Britse gesant wat na Lobengula gestuur moes word, het op die sendeling J.S. Moffat geval omdat hy die vertroue van Lobengula geniet het.

In Februarie [[1888]] het [[Lobengoela|Lobengula]] met Moffat ŉ ooreenkoms aangegaan waarvolgens hy onderneem het om nie sonder die medewete van die Britse Hoë Kommissaris dele van sy gebied af te staan of verdrae met ander moondhede te sluit nie. Jameson, wat intussen op aandrang van Rhodes sy mediese praktyk laat vaar het, het Lobengula in Bulawayo besoek en die vertroue en vriendskap van die Matebelekoning gewen deur hom van sy [[jig]] te genees.

In Oktober 1888 het Rudd in Bulawayo aangekom en Lobengula oorreed om van sy mineraalregte afstand te doen. Met die sogenaamde Rudd- konsessie het Lobengula in werklikheid feitlik alle seggenskap in sy koninkryk opgesê, hoewel hy self geglo het dat hy daarmee die Blankes slegs toelaat &quot;om 'n gat te grawe&quot;. As vergoeding het hy 1 000 gewere, 100 000 patrone, 'n jaarlikse pensioen van 1 200 pond en 'n stoomboot vir plesiervaarte op die [[Zambezia|Zambez]]i ontvang.

In Oktober [[1889]] het Rhodes ŉ oktrooi van die Britse regering ontvang vir die stigting van die British South Africa Company (Chartered Company); wat vir die ontsluiting en ontwikkeling van [[Betsjoeanaland]], Matebeleland en Masjonaland verantwoordelik sou wees. Die BSA het onderneem om spoorweë en telegraaflyne aan te lê, myne te ontgin, Britse handel te bevorder en sy beheergebied onder Britse beskerming te plaas. Die noordelike grense van die BSA se gebied is nie duidelik omskryf nie, met die gevolg dat die maatskappy sy beheer ook na die latere Noord-Rhodesië ([[Zambië]]) en Njassaland ([[Malawi]]) uitgebrei het.

Met die toestemming van Lobengula het 200 Blanke setlaars deur [[Matabeleland-Suid|Matebeleland]] na [[Masjonaland]] gereis, waar hulle in September [[1890]] Fort Salisbury gestig het. Hulle was vergesel van lede van die berede polisie wat deur die BSA op die been gebring is en was onder leiding van die bekende jagter [[Frederick Courtney Selous|Fredrick Selous]], op wie die skrywer [[H. Rider Haggard]] sy karakter [[Alan Quartermain]] gebaseer het. Met Salisbury as middelpunt het die Blanke kolonisasie van die gebied begin. Die gebied het aanvanklik as Zambesië bekend gestaan, maar in [[1894]] het Jameson begin om dit Rhodesië te noem en in die daaropvolgende jaar het die Britse Koloniale Kantoor die naam erken.  

== Matebele-opstand ==
Die Matebeles van Lobengula het reeds in [[1892]]/93 teen die Blanke indringing in opstand gekom, maar is deur die gewapende magte van Jameson verslaan. Nadat Lobengula in 1893 oorlede is, is die vrede herstel, maar in 1896 het die Matebeles weer in opstand gekom en 'n guerrillastryd teen die Blanke setlaars gevoer. Nuus oor die opstand het Rhodes bereik toe hy vir ondervraging in [[Londen]] was en hy het via Egipte na Rhodesië teruggekeer, waar hy daarop aangedring het om persoonlik met die opstandige leiers samesprekings te voer en na hul klagtes te luister.

Hy het daarin geslaag om vrede te bewerkstellig en het ook gepoog om die omstandighede van die setlaars te verbeter en die ontwikkeling van die land te bespoedig. Op sy aandrang is die spoorwegbrug oor die [[Zambezi]] naby die [[Victoria-waterval]] gebou. Rhodes het groot stukke grond in [[Rhodesië]] gekoop en laat ontwikkel tot modelplase vir die opleiding van landboukundiges. In die [[Matopos|Matopo-heuwels]], naby een van sy plase, het hy die plek ontdek waar Silkaats begrawe is en wat hy &quot;''View of the world''&quot; genoem het. Hy het versoek dat hy op die plek begrawe moes word. In [[1898]] het Rhodes weer ŉ direkteur van die BSA geword en die leierskap van die Progressiewe Party in die Kaapkolonie ter bevordering van Britse belange op hom geneem.

== Politieke betrokkenheid ==
[[Lêer:Cecil Rhodes by Violet manners.jpg|duimnael|links|'n Skets van Rhodes deur Violet Manners]]
In [[1880]] stig hy die De Beers Diamond Mining Company (nie met [[De Beers]] Consolidated Mines te verwar nie) en word hy ook as lid van [[Barkly-Wes]] tot die Kaapse Parlement verkies. Hy het hierdie werk my sy studies in [[Oxford]] afgewissel waar hy in [[1881]] 'n graad verwerf het.

Hoewel Rhodes in die Parlement bekend was vir sy sterk pro-Britse idees, het hy tog hoë agting vir die [[Nederlands]]sprekende [[Afrikaners]] gehad. In [[1882]] neem hy deel aan pogings om beheer te kry oor die Boerevrybuiters aan die grens van [[Betsjoeanaland]], [[Stellaland]] en [[Goosen]].

In [[1884]] bekom hy sy eerste aanstelling in die Kaapse Kabinet, toe hy vir 'n kort tydperk Tesourier van die [[Kaapkolonie|Kolonie]] was. Hy het reeds aandag begin gee aan die uitbreiding van die Britse gesag na die noorde, anderkant die [[Limpoporivier]]. Hy het erken dat [[Paul Kruger]] sy belangrikste opponent was en het dit sy lewenstaak gemaak om die [[Boere]] se pogings om hom in die wiele te ry, te verydel.

Een van sy grootste suksesse was die proklamasie van die Britse gesag oor Betsjoeanaland.

== Konsolidasie van sy mynbelange ==
[[Lêer:Punch Rhodes Colossus.png|duimnael|Karikatuur deur Edward Linley Sambourne van die Kaap-na-Kaïro-Plan van Cecil Rhodes in ''Punch,'' 1892]]
[[Lêer:Colonial Africa 1913 map.svg|duimnael|links|'n Kaart wat die amper volledig Britse beheer van die Kaap-na-Kaïro roete vertoon, 1913]]
Met die ontdekking van goud aan die [[Witwatersrand|Rand]] en by [[Barberton]] het Rhodes sy geld hierin belê en in [[1887]] stig hy die maatskappy ''Goldfields of South Africa''. Teen hierdie tyd het hy hom hard beywer vir die samesmelting van die diamantmyne van Kimberley. Hy behaal die oorwinning oor sy teenstander, [[Barney Barnato]] en verkry die heelhartige ondersteuning van [[Alfred Beit]]. Hy het ook die finansiële ondersteuning van die [[Rothschild-bankfamilie|Rothschild]]-belange in [[Londen]] verkry. Nadat kontakte met verskeie handelaars en avonturiers in die verre noorde tot stand gebring het, het Rhodes in [[1888]] vir [[Charles Rudd|Charles Dunell Rudd]], sy Kimberleyse vennoot, na [[Buluwayo|Gubuluwayo]] gestuur om 'n konsessie vir die minaraleregte in [[Matabeleland]] van [[Lobengula]] te verkry. Deur die stigting in dieselfde jaar van ''[[De Beers]] Consolidated Mines Ltd.'', is die samesmelting van sy diamantbelange afgehandel.

Hy het nog twee testamente opgestel waarin hy in elkeen sy plan vir die beveiliging van die Britse mag oor die wêreld duideliker uiteengesit het.

Lobengula se vergunning van mineraleregte het die stigting van die [[British South Africa Company]] in [[1889]] geregverdig en Rhodes het begin planne beraam om [[Masjonaland]] te beset.

Die volgende jaar, [[1890]], word hy tot [[Eerste Minister]] van die [[Kaapkolonie]] verkies. Hy word ook besturende direkteur van die ''British South Africa Company'', wat 'n streek rofweg ooreenstemmend met die hedendaagse [[Zimbabwe]] administreer.

Met die nuus dat die ''Pioneer Column'' Fort Salisbury bereik het, het hy voortgegaan met sy skema vir die bou van 'n spoorlyn van die Kaap tot in [[Kaïro]]. Reeds in [[Engeland]] word Rhodes beskou as een van die belangrikste figure van die tyd en sy afgesante het reeds ver noord van die [[Zambezirivier]] gewerk onderwyl hy voorbereidings getref het om [[Lourenço Marques]] van die verarmde [[Portugal|Portugese]] te koop.

== Prestasies en beywerings ==
[[Lêer:Rhodes matabele 1896.jpg|duimnael|Rhodes maak vrede met die [[Ndebeles]], Matopo Heuwels, 1896. Skets deur [[Robert Baden-Powell]].]]
As Eerste Minister het hy daarin geslaag om [[Pondoland]] in die [[Oos-Kaap]] te beset en te annekseer. Talle ambisieuse skemas het nie net vorm aangeneem nie, maar is deur hom tot uitvoer gebring. Hy het gehelp met die verlenging van die Kaapse spoorlyn deur die [[Oranje-Vrystaat]] na [[Johannesburg]].

Hy het 'n groot stuk grond buite [[Kaapstad]] gekoop, waar hy sy herehuis, [[Groote Schuur]] gebou het. Hy het 'n skema opgestel vir die bou van 'n Kaap-na-Kaïro [[telegraaf]]lyn, hom bearbei vir die grootskaalse instelling van nuwe nywerhede in Suid-Afrika, en het reuse-bedrae geld in die land gestort wat kort daarna ter ere van hom na Rhodesië vernoem is.

== Anglo-Boereoorlog ==
Met die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] in [[Oktober]] [[1899]] was Rhodes in Kimberley, waarheen hy hom gehaas het om die verdedigers van sy mynbelange byte staan. Die Boeremagte het die dorp omsingel en 4 maande lank beleër.

Tydens die beleg was Rhodes 'n groot bron van irritasie vir die Britse militêre owerheid, met wie hy telkens stry gekry het, maar hy het baie daartoe bygedra om die moreel van die bevolking hoog te hou. Hy het byvoorbeeld die hoofingenieur van De Beers opdrag gegee om 'n langafstandkanon (Long Cecil) te bou, wat beter vir verdediging was as die ander beskikbare artilleriestukke. Hy het ook ondergrondse bomskuilings vir die vroue en kinders laat bou en die Kimberley Light Horse op die been gebring om die plaaslike garnisoen aan te vul.

Nadat Kimberley vroeg in 1900 ontset is, het Rhodes na Rhodesië vertrek, waar hy 5 maande vertoef het. In [[1901]] het hy na [[Engeland]] vertrek, maar in Januarie die volgende jaar was hy terug in Kaapstad. Hy het tuis gegaan in ŉ grasdakhuisie in [[Muizenberg]], waar hy op 26 Maart [[1901]] oorlede is aan die hartsiekte waaraan hy die grootste deel van sy lewe gely het. Sy stoflike oorskot is per trein van Kaapstad na Rhodesië vervoer, waar hy by &quot;View of the world&quot; in die Matopo-heuwels begrawe is.

Rhodes se testament, wat in April 1902 gelees is, het voorsiening gemaak vir die instelling van ŉ studiebeurs by Oxford vir studente uit die Britse kolonies, [[Duitsland]] en die [[Verenigde State van Amerika|VSA]]. 'n Bedrag van 100 000 pond is aan Oriel College in Oxford geskenk en sy besittings in Rhodesië het hy aan die bevolking van die kolonie nagelaat.&lt;!-- Suid-Afrika is toe Rhodesië genoem? --&gt;

Hy het die Glen Gray-wet ingestel, wat swartmense van hul land verdryf het om plek te maak vir nywerheidsontwikkeling.

Hy het ook 'n aansienlike aandeel gehad in die oopstelling van Brits-Oos-Afrika.

In [[1897]] is die spoorlyn tot by Bulawayo gebou. Dit was nog 'n persoonlike sukses vir hom.

Hy was ook verantwoordelik vir die oprigting van 'n groot [[dinamiet]]fabriek buite [[Kaapstad]] en die beplanning van die beroemde Rhodes-vrugteplase naby Groot Drakenstein.

'n Ernstige rebellie het in Rhodesië losgebars wat Rhodes, wat baie groot moed aan die dag gelê het, uiteindelik beëindig het deur die Matopoheuwels ongewapen in te loop om met die opstandige [[Ndebeles|Ndebelerebelle]] te onderhandel.

== Terugslae ==
[[Lêer:Cecil Rhodes Memorial.jpg|duimnael|[[Rhodes-gedenkteken]] in Kaapstad]]
In [[1895]] word hy 'n lid van die Geheime Raad. Die onversetlikheid van president Kruger in sy weiering om toegewings aan uitlanders te doen, het in [[1895]] daartoe gelei dat Rhodes hom vereenselwig het met die beweging wat uitgeloop het op die mislukte [[Jameson-inval]]. Die daaropvolgende skandaal van hierdie inval, gelei deur dr. [[Leander Starr Jameson]], een van Rhodes se intiemste vriende, het 'n permanente breuk tussen Rhodes en die Afrikaners in die [[Kaapprovinsie|Kaap]] veroorsaak, en gelei tot sy bedanking as Eerste Minister van die Kolonie en as besturende direkteur van die Chartered Company.

Rhodes het vir homself 'n groot vyandskap in sowel [[Groot-Brittanje|Brittanje]] as in Suid-Afrika op die hals gehaal met sy aandeel in die Jameson-inval en hoewel hy in [[1898]] weer besturende direkteur van die Chartered Company geword het, het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] sy ambisies vir die stigting van 'n Suid-Afrikaanse unie die nekslag toegedien.

Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[1899]] het hy homself in [[Kimberley]] bevind waar hy tydens die beleg gebly het, maar hy was haaks met kolonel [[Robert Kekewich]], die militêre bevelvoerder, gewees.

== Dood en nalatenskap ==
[[Lêer:Cecil Rhodes Funeral.png|duimnael|links|Die begrafnis van Rhodes in Adderley Straat, Kaapstad op 3 April 1902]]
[[Lêer:Octavian grab cecil rhodes.jpg|duimnael|Graf van Cecil Rhodes in die Matopo-gebergtes in Zimbabwe]]
[[Lêer:Tomb Cecil Rhodes1.jpg|duimnael|Graf van Cecil Rhodes]]
Alhoewel hy 'n leidende figuur in die politiek van suidelike Afrika gebly het, veral gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog|Boere-oorlog]], het hy altyd swak gesondheid ervaar dwarsdeur sy relatiewe kort lewe.

In sy later jare het sy gesondheid baie verswak en hy is op [[26 Maart]] [[1902]] in [[Muizenberg]] oorlede. Teen hierdie tyd, was Rhodes beskou as een van die rykste mense ter wêreld.

Hy is by ''World's View'' in die [[Matopos|Matopo-heuwels]], sowat 30&amp;nbsp;km suid van [[Bulawayo]] in [[Zimbabwe]] begrawe.&lt;ref&gt;Find A Grave: ''[http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?GRid=2313&amp;page=gr Cecil John Rhodes]''&lt;/ref&gt; Hy was so beïndruk deur hierdie plek, dat hy daar wou begrawe word.

As gevolg van sy testament is die [[Rhodes-beurs]]e daargestel, wat dit vir buitelanders moontlik maak om by die [[Universiteit van Oxford]] te studeer.

Die ''Rhodes-Livingstone Institute'' in [[Lusaka]], Zambië, is na hom en [[David Livingstone]] vernoem. Die [[Rhodes-universiteit]] in [[Grahamstad]] ([[Suid-Afrika]]) dra ook sy naam.

In [[2004]] is hy ingestem tot 56ste persoon in die [[SABC3]] televisiereeks ''Top 100 Great South Africans''.

== Sien ook ==
* [[Logan-korrupsieskandaal]]
* [[Rhodes-gedenkteken]]
* [[Cecil John Rhodes-standbeelde]]
* [[Rhodes' Cottage]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409656}}, volume, 20 - 22
* {{Ensiklopedie van Suidelike Afrika}}

== Literatuur ==
* Apollon B. Davidson: ''Cecil Rhodes and his time.'' Protea Book House, Pretoria 2003
* Anthony Thomas: ''Rhodes: the race for Africa.'' Penguin Books, London 1997
* Brian Roberts: ''Cecil Rhodes: flawed Colossus.'' Norton, New York 1988

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Rhodes, Cecil John}}
[[Kategorie:Britse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Britse politici]]
[[Kategorie:Rhodesiese politici]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vrymesselaars]]
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Ministers van Finansies]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Britse Ryk]]
[[Kategorie:Kimberley]]
[[Kategorie:Imperialisme]]
[[Kategorie:Geboortes in 1853]]
[[Kategorie:Sterftes in 1902]]</text>
      <sha1>c6ih9h9e5egj5kyfxz8fmiedqyag401</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tugelarivier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9683</id>
    <revision>
      <id>2968182</id>
      <parentid>2958003</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */ Verbeter</comment>
      <origin>2968182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8213" sha1="0fzbb3yyshi0tzvrn2zm543a97ype80" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Tugelarivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = Amphitheatre Drakensberg.jpg
|beeld_byskrif            = Die Tugelarivier met die [[Drakensberg-amfiteater]] in die agtergrond.
|kaart                    = Tugela.png
|kaart_byskrif            = Kaart wat die vloei van die Tugelarivier aandui.
&lt;!-- *** Familie *** --&gt;
|hoofrivier               =
|sytak_links              = [[Sondagsrivier (KwaZulu-Natal)|Sondagsrivier]], [[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]
|sytak_regs               = [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Klip]], [[Mooirivier (Tugela-sytak)|Mooi]], [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffels]]
|oorsprong                = [[Drakensberg]]
|monding                  = [[Indiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande       = [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 502&amp;nbsp;km (312 myl)
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 0 m
|afloop                   = 29&amp;nbsp;100&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (11&amp;nbsp;236 myl&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = 
|duimdrukkeretiketposisie = 
|duimdrukkerkaartgrootte  = 
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 28
|breedtegraad_m           = 45
|breedtegraad_s           = 0
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 28
|lengtegraad_m            = 53
|lengtegraad_s            = 45
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Tugelarivier''' (ook bekend as '''Thukela''') is die grootste rivier in die [[KwaZulu-Natal]]-provinsie, [[Suid-Afrika]]. Die rivier het sy oorsprong in die [[Drakensberge]], ongeveer 3000&amp;nbsp;m bo [[seevlak]], digby [[Mont-aux-Sources]], en onmiddellik stort die water by die [[Tugelawaterval]] (948&amp;nbsp;m) af. Van die Drakensberge vloei die rivier 520&amp;nbsp;km ver deur KwaZulu-Natal voordat dit in die [[Indiese Oseaan]] uitmond. Die totale opvangsgebied is naastenby 29 100&amp;nbsp;km² en die bewerkbare grond in die gebied word meestal vir bestaansboerdery en kommersiële bosbou benut.

Dit het 'n aantal takriviere vanuit die Drakensberge, insluitend die [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Kliprivier]], [[Mooirivier (KwaZulu-Natal)|Mooirivier]] en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]]. Nog 'n noordelike takrivier is die Sondagsrivier (nie te verwar met die [[Sondagsrivier]] in die Oos-Kaap nie). Dit ontvang ook die [[Mnjanenirivier]] of (Ingagani) vanuit die noorde en die [[Bloedrivier]] vanuit die noordooste. Dit vloei verby [[Bergville]] en [[Colenso]].

Stroomaf van die samevloeiing met die Buffelsrivier vloei die Tugela suidoos in 'n kanaal tussen kranse en valleie tot dit die nou kusstrook bereik. As gevolg van die golfaksie van die see is die mond van die Tugela amper toegeslik deur 'n sandbank. Die Tugela is dus nie bevaarbaar van die see af nie.

Die [[Spioenkopdam]] en die [[Woodstockdam]] is in die Tugelarivier geleë. Die rivier is ook deel van die [[Tugela-Vaal-waterprojek]].

== Geskiedenis ==
Die ooreenkoms van 1837 tussen die Britse magistraat in Port Natal, Gardiner, en die Zoeloekoning [[Dingane]] en ook die ooreenkoms van 4 Februarie 1838 tussen die Voortrekkerleier [[Piet Retief]] en Dingane het albei verklaar dat die Tugelarivier die suidlike grens van [[Zoeloeland]] is.&lt;ref name=Walker&gt;{{en}} {{cite book
|title = A History of Southern Africa|first = Eric A|last = Walker|year = 1968|origyear = 1928|publisher = Longmans|location = London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Bulpin&gt;{{en}} {{cite book|title = Natal and the Zulu Country
|first = TV|last = Bulpin|origyear = 1966|year = 1977
|isbn = 1-86919-924-3|edition = 3|publisher = TV Bulpin Publications|location = Cape Town}}&lt;/ref&gt; In 1846 word die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] een van die grense tussen die [[Natal (kolonie)|Natal-kolonie]] en Zoeloeland.  Die Tugelarivier vanaf die see tot sy samevloei met die Buffelsrivier bly nog steeds die ander grens tussen die twee gebiede.&lt;ref name=Walker /&gt;

[[Lêer:Tugela river mouth.jpg|duimnael|links|Uitsig van die Tugelariviermond van die omgewing van die [[Ultimatumboom]].]]
Gedurende 1878 het 'n aantal verskille ontstaan tussen die Zoeloekoninkryk en die Britse regering. Sir [[Henry Bartle Frere|Bartle Frere]], Britse Hoëkommissaris vir Suid-Afrika het die Zoeloekoning [[Cetshwayo]] na 'n vergadering ontbied. Verteenwoordigers van die Britse regering en van Cetshwayo het onder 'n [[Ficus|wildevyeboom]] op die suidelike oewer van die Tugelarivier en ongeveer 6&amp;nbsp;km van die Indiese Oseaan op 11 Desember 1878 mekaar ontmoet. Hier is 'n ultimatum van Frere afgelewer. Die ultimatum het tot die uitbreek van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1879 gelei. Die boom het selfs bekend geword as die [[Ultimatumboom]].&lt;ref name=britishempire&gt;{{cite web |url=http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title=Anglo-Zulu War 1879 |first=Charles |last=Griffin |access-date=2 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025070312/https://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 1879 het drie Britse leërgroepe Zoeloeland ingeval – twee kolomme oor kruisings oor die Buffelsrivier en een, onder die bevel van kolonel Pearson, oor die Tugelarivier. Pearson se kolom het die Tugelarivier by ''Lower Drift'' (deesdae Fort Pearson) oorkruis. Kolonel Durnford, bevelvoerder van 'n vierde kolom was opgedra om ''Middle Drift'' (deesdae Jameson's Drift) te verdedig.&lt;ref name=Bulpin /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6|number = 5|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; Slegte paaie het die kolomme se vordering belemmer. Daar was min brûe, en daar was daar ook dongas en modder op die rivieroewers. Pearson moes toe 'n pont gebruik. Dit het vyf dae geduur om 5000 man, 384 ossewaens, 3400 pakdiere en 600 burgerlikes en drywers oor die rivier te vervoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|title = Impressions of South Africa|first = James|last = Bryce|location = London|publisher = MacMillan|year = 1899|access-date =  3 Januarie 2016|archive-date =  4 Maart 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304135323/http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=britishempire /&gt;

[[Lêer:Colenso Railway Bridge 1886.jpg|duimnael|Uitsig van die spoorlynbrug oor die Tugela vanuit die noordoewer vlakby [[Colenso]].]]Die eerste brug oor die Tugela is in 1878 gebou en kry die naam &quot;Bulwer Brug&quot; ter ere van [[Henry Bulwer]], destyds goveneur van die Natalkolonie. 'n Tolhuis is langaan die brug gebou. Die tolhuis word later die Colenso-polisiestasie en deesdae huisves dit die Stephenson-museum. Met die bou van die spoorlyn tueen [[Durban]] en [[Johannesburg]] is 'n spoorbrug naby [[Colenso]] in 1886 gebou.  Hierdie brug is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgeblaas, maar is later herbou.  

Toe Brittanje Zoeloeland op [[9 Mei]] [[1887]] annekseer, het die Tugela opgehou om 'n politieke grens te vorm, maar dit was nog steeds 'n fisiese grens. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog, toe [[Ladysmith]] beleër is, het die rivier beskerming aan die [[Boere]]magte verleen. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britte by [[Slag van Pietershoogte|Pieters Hill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Buller's Campaign|url = https://archive.org/details/bullerscampaign0000juli|first = Julian|last = Symons|publisher = The Cresent Press|location = London|year = 1963}}&lt;/ref&gt;

== Vissoort ==
Die [[Tugela-moddervis]] is [[endemies]] aan die rivier.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Riviere van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Riviere in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>0fzbb3yyshi0tzvrn2zm543a97ype80</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968191</id>
      <parentid>2968182</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vissoort */</comment>
      <origin>2968191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8908" sha1="r7f1uec9n1ts0oqjsmaifk5uolxl46d" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Tugelarivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = Amphitheatre Drakensberg.jpg
|beeld_byskrif            = Die Tugelarivier met die [[Drakensberg-amfiteater]] in die agtergrond.
|kaart                    = Tugela.png
|kaart_byskrif            = Kaart wat die vloei van die Tugelarivier aandui.
&lt;!-- *** Familie *** --&gt;
|hoofrivier               =
|sytak_links              = [[Sondagsrivier (KwaZulu-Natal)|Sondagsrivier]], [[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]
|sytak_regs               = [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Klip]], [[Mooirivier (Tugela-sytak)|Mooi]], [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffels]]
|oorsprong                = [[Drakensberg]]
|monding                  = [[Indiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande       = [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 502&amp;nbsp;km (312 myl)
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 0 m
|afloop                   = 29&amp;nbsp;100&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (11&amp;nbsp;236 myl&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = 
|duimdrukkeretiketposisie = 
|duimdrukkerkaartgrootte  = 
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 28
|breedtegraad_m           = 45
|breedtegraad_s           = 0
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 28
|lengtegraad_m            = 53
|lengtegraad_s            = 45
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Tugelarivier''' (ook bekend as '''Thukela''') is die grootste rivier in die [[KwaZulu-Natal]]-provinsie, [[Suid-Afrika]]. Die rivier het sy oorsprong in die [[Drakensberge]], ongeveer 3000&amp;nbsp;m bo [[seevlak]], digby [[Mont-aux-Sources]], en onmiddellik stort die water by die [[Tugelawaterval]] (948&amp;nbsp;m) af. Van die Drakensberge vloei die rivier 520&amp;nbsp;km ver deur KwaZulu-Natal voordat dit in die [[Indiese Oseaan]] uitmond. Die totale opvangsgebied is naastenby 29 100&amp;nbsp;km² en die bewerkbare grond in die gebied word meestal vir bestaansboerdery en kommersiële bosbou benut.

Dit het 'n aantal takriviere vanuit die Drakensberge, insluitend die [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Kliprivier]], [[Mooirivier (KwaZulu-Natal)|Mooirivier]] en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]]. Nog 'n noordelike takrivier is die Sondagsrivier (nie te verwar met die [[Sondagsrivier]] in die Oos-Kaap nie). Dit ontvang ook die [[Mnjanenirivier]] of (Ingagani) vanuit die noorde en die [[Bloedrivier]] vanuit die noordooste. Dit vloei verby [[Bergville]] en [[Colenso]].

Stroomaf van die samevloeiing met die Buffelsrivier vloei die Tugela suidoos in 'n kanaal tussen kranse en valleie tot dit die nou kusstrook bereik. As gevolg van die golfaksie van die see is die mond van die Tugela amper toegeslik deur 'n sandbank. Die Tugela is dus nie bevaarbaar van die see af nie.

Die [[Spioenkopdam]] en die [[Woodstockdam]] is in die Tugelarivier geleë. Die rivier is ook deel van die [[Tugela-Vaal-waterprojek]].

== Geskiedenis ==
Die ooreenkoms van 1837 tussen die Britse magistraat in Port Natal, Gardiner, en die Zoeloekoning [[Dingane]] en ook die ooreenkoms van 4 Februarie 1838 tussen die Voortrekkerleier [[Piet Retief]] en Dingane het albei verklaar dat die Tugelarivier die suidlike grens van [[Zoeloeland]] is.&lt;ref name=Walker&gt;{{en}} {{cite book
|title = A History of Southern Africa|first = Eric A|last = Walker|year = 1968|origyear = 1928|publisher = Longmans|location = London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Bulpin&gt;{{en}} {{cite book|title = Natal and the Zulu Country
|first = TV|last = Bulpin|origyear = 1966|year = 1977
|isbn = 1-86919-924-3|edition = 3|publisher = TV Bulpin Publications|location = Cape Town}}&lt;/ref&gt; In 1846 word die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] een van die grense tussen die [[Natal (kolonie)|Natal-kolonie]] en Zoeloeland.  Die Tugelarivier vanaf die see tot sy samevloei met die Buffelsrivier bly nog steeds die ander grens tussen die twee gebiede.&lt;ref name=Walker /&gt;

[[Lêer:Tugela river mouth.jpg|duimnael|links|Uitsig van die Tugelariviermond van die omgewing van die [[Ultimatumboom]].]]
Gedurende 1878 het 'n aantal verskille ontstaan tussen die Zoeloekoninkryk en die Britse regering. Sir [[Henry Bartle Frere|Bartle Frere]], Britse Hoëkommissaris vir Suid-Afrika het die Zoeloekoning [[Cetshwayo]] na 'n vergadering ontbied. Verteenwoordigers van die Britse regering en van Cetshwayo het onder 'n [[Ficus|wildevyeboom]] op die suidelike oewer van die Tugelarivier en ongeveer 6&amp;nbsp;km van die Indiese Oseaan op 11 Desember 1878 mekaar ontmoet. Hier is 'n ultimatum van Frere afgelewer. Die ultimatum het tot die uitbreek van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1879 gelei. Die boom het selfs bekend geword as die [[Ultimatumboom]].&lt;ref name=britishempire&gt;{{cite web |url=http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title=Anglo-Zulu War 1879 |first=Charles |last=Griffin |access-date=2 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025070312/https://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 1879 het drie Britse leërgroepe Zoeloeland ingeval – twee kolomme oor kruisings oor die Buffelsrivier en een, onder die bevel van kolonel Pearson, oor die Tugelarivier. Pearson se kolom het die Tugelarivier by ''Lower Drift'' (deesdae Fort Pearson) oorkruis. Kolonel Durnford, bevelvoerder van 'n vierde kolom was opgedra om ''Middle Drift'' (deesdae Jameson's Drift) te verdedig.&lt;ref name=Bulpin /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6|number = 5|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; Slegte paaie het die kolomme se vordering belemmer. Daar was min brûe, en daar was daar ook dongas en modder op die rivieroewers. Pearson moes toe 'n pont gebruik. Dit het vyf dae geduur om 5000 man, 384 ossewaens, 3400 pakdiere en 600 burgerlikes en drywers oor die rivier te vervoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|title = Impressions of South Africa|first = James|last = Bryce|location = London|publisher = MacMillan|year = 1899|access-date =  3 Januarie 2016|archive-date =  4 Maart 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304135323/http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=britishempire /&gt;

[[Lêer:Colenso Railway Bridge 1886.jpg|duimnael|Uitsig van die spoorlynbrug oor die Tugela vanuit die noordoewer vlakby [[Colenso]].]]Die eerste brug oor die Tugela is in 1878 gebou en kry die naam &quot;Bulwer Brug&quot; ter ere van [[Henry Bulwer]], destyds goveneur van die Natalkolonie. 'n Tolhuis is langaan die brug gebou. Die tolhuis word later die Colenso-polisiestasie en deesdae huisves dit die Stephenson-museum. Met die bou van die spoorlyn tueen [[Durban]] en [[Johannesburg]] is 'n spoorbrug naby [[Colenso]] in 1886 gebou.  Hierdie brug is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgeblaas, maar is later herbou.  

Toe Brittanje Zoeloeland op [[9 Mei]] [[1887]] annekseer, het die Tugela opgehou om 'n politieke grens te vorm, maar dit was nog steeds 'n fisiese grens. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog, toe [[Ladysmith]] beleër is, het die rivier beskerming aan die [[Boere]]magte verleen. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britte by [[Slag van Pietershoogte|Pieters Hill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Buller's Campaign|url = https://archive.org/details/bullerscampaign0000juli|first = Julian|last = Symons|publisher = The Cresent Press|location = London|year = 1963}}&lt;/ref&gt;

== Vissoort ==
Die [[Tugela-moddervis]] is [[endemies]] aan die rivier.

==Ekonomiese waarde==
Oor 'n deel van sy lengte word water vir landboudoeleindes uit die Tugela onttrek. 'n Groot deel van die rivier vloei egter deur 'n kloof wat min grond vir gewasverbouing bied.

n 1923 bou die Suid-Afrikaanse Spoorweë 'n kragstasie aan die oewer van die Tugela as deel van die elektrifisering van die spoorweë se Natal-sektor. In 1927 kom die kragstasie onder die beheer van [[Eskom]] en is dit in September 1985 buite diens gestel.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.eskom.co.za/heritage/history-in-decades/escom-1923-1932/colenso-power-station/
|title =  Colenso Power Station
|access-date = 17 September 2026
|publisher = Eskom
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Riviere van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Riviere in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>r7f1uec9n1ts0oqjsmaifk5uolxl46d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968195</id>
      <parentid>2968191</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:39:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50327-19</username>
        <id>214671</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ekonomiese waarde */ Tikfout</comment>
      <origin>2968195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8909" sha1="70mx31wcech2chm614vbhabbm4btu9c" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Tugelarivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = Amphitheatre Drakensberg.jpg
|beeld_byskrif            = Die Tugelarivier met die [[Drakensberg-amfiteater]] in die agtergrond.
|kaart                    = Tugela.png
|kaart_byskrif            = Kaart wat die vloei van die Tugelarivier aandui.
&lt;!-- *** Familie *** --&gt;
|hoofrivier               =
|sytak_links              = [[Sondagsrivier (KwaZulu-Natal)|Sondagsrivier]], [[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]
|sytak_regs               = [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Klip]], [[Mooirivier (Tugela-sytak)|Mooi]], [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffels]]
|oorsprong                = [[Drakensberg]]
|monding                  = [[Indiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande       = [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 502&amp;nbsp;km (312 myl)
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 0 m
|afloop                   = 29&amp;nbsp;100&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (11&amp;nbsp;236 myl&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = 
|duimdrukkeretiketposisie = 
|duimdrukkerkaartgrootte  = 
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 28
|breedtegraad_m           = 45
|breedtegraad_s           = 0
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 28
|lengtegraad_m            = 53
|lengtegraad_s            = 45
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Tugelarivier''' (ook bekend as '''Thukela''') is die grootste rivier in die [[KwaZulu-Natal]]-provinsie, [[Suid-Afrika]]. Die rivier het sy oorsprong in die [[Drakensberge]], ongeveer 3000&amp;nbsp;m bo [[seevlak]], digby [[Mont-aux-Sources]], en onmiddellik stort die water by die [[Tugelawaterval]] (948&amp;nbsp;m) af. Van die Drakensberge vloei die rivier 520&amp;nbsp;km ver deur KwaZulu-Natal voordat dit in die [[Indiese Oseaan]] uitmond. Die totale opvangsgebied is naastenby 29 100&amp;nbsp;km² en die bewerkbare grond in die gebied word meestal vir bestaansboerdery en kommersiële bosbou benut.

Dit het 'n aantal takriviere vanuit die Drakensberge, insluitend die [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Kliprivier]], [[Mooirivier (KwaZulu-Natal)|Mooirivier]] en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]]. Nog 'n noordelike takrivier is die Sondagsrivier (nie te verwar met die [[Sondagsrivier]] in die Oos-Kaap nie). Dit ontvang ook die [[Mnjanenirivier]] of (Ingagani) vanuit die noorde en die [[Bloedrivier]] vanuit die noordooste. Dit vloei verby [[Bergville]] en [[Colenso]].

Stroomaf van die samevloeiing met die Buffelsrivier vloei die Tugela suidoos in 'n kanaal tussen kranse en valleie tot dit die nou kusstrook bereik. As gevolg van die golfaksie van die see is die mond van die Tugela amper toegeslik deur 'n sandbank. Die Tugela is dus nie bevaarbaar van die see af nie.

Die [[Spioenkopdam]] en die [[Woodstockdam]] is in die Tugelarivier geleë. Die rivier is ook deel van die [[Tugela-Vaal-waterprojek]].

== Geskiedenis ==
Die ooreenkoms van 1837 tussen die Britse magistraat in Port Natal, Gardiner, en die Zoeloekoning [[Dingane]] en ook die ooreenkoms van 4 Februarie 1838 tussen die Voortrekkerleier [[Piet Retief]] en Dingane het albei verklaar dat die Tugelarivier die suidlike grens van [[Zoeloeland]] is.&lt;ref name=Walker&gt;{{en}} {{cite book
|title = A History of Southern Africa|first = Eric A|last = Walker|year = 1968|origyear = 1928|publisher = Longmans|location = London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Bulpin&gt;{{en}} {{cite book|title = Natal and the Zulu Country
|first = TV|last = Bulpin|origyear = 1966|year = 1977
|isbn = 1-86919-924-3|edition = 3|publisher = TV Bulpin Publications|location = Cape Town}}&lt;/ref&gt; In 1846 word die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] een van die grense tussen die [[Natal (kolonie)|Natal-kolonie]] en Zoeloeland.  Die Tugelarivier vanaf die see tot sy samevloei met die Buffelsrivier bly nog steeds die ander grens tussen die twee gebiede.&lt;ref name=Walker /&gt;

[[Lêer:Tugela river mouth.jpg|duimnael|links|Uitsig van die Tugelariviermond van die omgewing van die [[Ultimatumboom]].]]
Gedurende 1878 het 'n aantal verskille ontstaan tussen die Zoeloekoninkryk en die Britse regering. Sir [[Henry Bartle Frere|Bartle Frere]], Britse Hoëkommissaris vir Suid-Afrika het die Zoeloekoning [[Cetshwayo]] na 'n vergadering ontbied. Verteenwoordigers van die Britse regering en van Cetshwayo het onder 'n [[Ficus|wildevyeboom]] op die suidelike oewer van die Tugelarivier en ongeveer 6&amp;nbsp;km van die Indiese Oseaan op 11 Desember 1878 mekaar ontmoet. Hier is 'n ultimatum van Frere afgelewer. Die ultimatum het tot die uitbreek van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1879 gelei. Die boom het selfs bekend geword as die [[Ultimatumboom]].&lt;ref name=britishempire&gt;{{cite web |url=http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title=Anglo-Zulu War 1879 |first=Charles |last=Griffin |access-date=2 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025070312/https://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 1879 het drie Britse leërgroepe Zoeloeland ingeval – twee kolomme oor kruisings oor die Buffelsrivier en een, onder die bevel van kolonel Pearson, oor die Tugelarivier. Pearson se kolom het die Tugelarivier by ''Lower Drift'' (deesdae Fort Pearson) oorkruis. Kolonel Durnford, bevelvoerder van 'n vierde kolom was opgedra om ''Middle Drift'' (deesdae Jameson's Drift) te verdedig.&lt;ref name=Bulpin /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6|number = 5|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; Slegte paaie het die kolomme se vordering belemmer. Daar was min brûe, en daar was daar ook dongas en modder op die rivieroewers. Pearson moes toe 'n pont gebruik. Dit het vyf dae geduur om 5000 man, 384 ossewaens, 3400 pakdiere en 600 burgerlikes en drywers oor die rivier te vervoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|title = Impressions of South Africa|first = James|last = Bryce|location = London|publisher = MacMillan|year = 1899|access-date =  3 Januarie 2016|archive-date =  4 Maart 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304135323/http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=britishempire /&gt;

[[Lêer:Colenso Railway Bridge 1886.jpg|duimnael|Uitsig van die spoorlynbrug oor die Tugela vanuit die noordoewer vlakby [[Colenso]].]]Die eerste brug oor die Tugela is in 1878 gebou en kry die naam &quot;Bulwer Brug&quot; ter ere van [[Henry Bulwer]], destyds goveneur van die Natalkolonie. 'n Tolhuis is langaan die brug gebou. Die tolhuis word later die Colenso-polisiestasie en deesdae huisves dit die Stephenson-museum. Met die bou van die spoorlyn tueen [[Durban]] en [[Johannesburg]] is 'n spoorbrug naby [[Colenso]] in 1886 gebou.  Hierdie brug is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgeblaas, maar is later herbou.  

Toe Brittanje Zoeloeland op [[9 Mei]] [[1887]] annekseer, het die Tugela opgehou om 'n politieke grens te vorm, maar dit was nog steeds 'n fisiese grens. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog, toe [[Ladysmith]] beleër is, het die rivier beskerming aan die [[Boere]]magte verleen. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britte by [[Slag van Pietershoogte|Pieters Hill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Buller's Campaign|url = https://archive.org/details/bullerscampaign0000juli|first = Julian|last = Symons|publisher = The Cresent Press|location = London|year = 1963}}&lt;/ref&gt;

== Vissoort ==
Die [[Tugela-moddervis]] is [[endemies]] aan die rivier.

==Ekonomiese waarde==
Oor 'n deel van sy lengte word water vir landboudoeleindes uit die Tugela onttrek. 'n Groot deel van die rivier vloei egter deur 'n kloof wat min grond vir gewasverbouing bied.

In 1923 bou die Suid-Afrikaanse Spoorweë 'n kragstasie aan die oewer van die Tugela as deel van die elektrifisering van die spoorweë se Natal-sektor. In 1927 kom die kragstasie onder die beheer van [[Eskom]] en is dit in September 1985 buite diens gestel.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.eskom.co.za/heritage/history-in-decades/escom-1923-1932/colenso-power-station/
|title =  Colenso Power Station
|access-date = 17 September 2026
|publisher = Eskom
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Riviere van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Riviere in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>70mx31wcech2chm614vbhabbm4btu9c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968226</id>
      <parentid>2968195</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ekonomiese waarde */</comment>
      <origin>2968226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8911" sha1="mhrvx4zp8g22yxl9e3xlacf1vgam43j" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Tugelarivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = Amphitheatre Drakensberg.jpg
|beeld_byskrif            = Die Tugelarivier met die [[Drakensberg-amfiteater]] in die agtergrond.
|kaart                    = Tugela.png
|kaart_byskrif            = Kaart wat die vloei van die Tugelarivier aandui.
&lt;!-- *** Familie *** --&gt;
|hoofrivier               =
|sytak_links              = [[Sondagsrivier (KwaZulu-Natal)|Sondagsrivier]], [[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]
|sytak_regs               = [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Klip]], [[Mooirivier (Tugela-sytak)|Mooi]], [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffels]]
|oorsprong                = [[Drakensberg]]
|monding                  = [[Indiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande       = [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 502&amp;nbsp;km (312 myl)
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 0 m
|afloop                   = 29&amp;nbsp;100&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (11&amp;nbsp;236 myl&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = 
|duimdrukkeretiketposisie = 
|duimdrukkerkaartgrootte  = 
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 28
|breedtegraad_m           = 45
|breedtegraad_s           = 0
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 28
|lengtegraad_m            = 53
|lengtegraad_s            = 45
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Tugelarivier''' (ook bekend as '''Thukela''') is die grootste rivier in die [[KwaZulu-Natal]]-provinsie, [[Suid-Afrika]]. Die rivier het sy oorsprong in die [[Drakensberge]], ongeveer 3000&amp;nbsp;m bo [[seevlak]], digby [[Mont-aux-Sources]], en onmiddellik stort die water by die [[Tugelawaterval]] (948&amp;nbsp;m) af. Van die Drakensberge vloei die rivier 520&amp;nbsp;km ver deur KwaZulu-Natal voordat dit in die [[Indiese Oseaan]] uitmond. Die totale opvangsgebied is naastenby 29 100&amp;nbsp;km² en die bewerkbare grond in die gebied word meestal vir bestaansboerdery en kommersiële bosbou benut.

Dit het 'n aantal takriviere vanuit die Drakensberge, insluitend die [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Kliprivier]], [[Mooirivier (KwaZulu-Natal)|Mooirivier]] en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]]. Nog 'n noordelike takrivier is die Sondagsrivier (nie te verwar met die [[Sondagsrivier]] in die Oos-Kaap nie). Dit ontvang ook die [[Mnjanenirivier]] of (Ingagani) vanuit die noorde en die [[Bloedrivier]] vanuit die noordooste. Dit vloei verby [[Bergville]] en [[Colenso]].

Stroomaf van die samevloeiing met die Buffelsrivier vloei die Tugela suidoos in 'n kanaal tussen kranse en valleie tot dit die nou kusstrook bereik. As gevolg van die golfaksie van die see is die mond van die Tugela amper toegeslik deur 'n sandbank. Die Tugela is dus nie bevaarbaar van die see af nie.

Die [[Spioenkopdam]] en die [[Woodstockdam]] is in die Tugelarivier geleë. Die rivier is ook deel van die [[Tugela-Vaal-waterprojek]].

== Geskiedenis ==
Die ooreenkoms van 1837 tussen die Britse magistraat in Port Natal, Gardiner, en die Zoeloekoning [[Dingane]] en ook die ooreenkoms van 4 Februarie 1838 tussen die Voortrekkerleier [[Piet Retief]] en Dingane het albei verklaar dat die Tugelarivier die suidlike grens van [[Zoeloeland]] is.&lt;ref name=Walker&gt;{{en}} {{cite book
|title = A History of Southern Africa|first = Eric A|last = Walker|year = 1968|origyear = 1928|publisher = Longmans|location = London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Bulpin&gt;{{en}} {{cite book|title = Natal and the Zulu Country
|first = TV|last = Bulpin|origyear = 1966|year = 1977
|isbn = 1-86919-924-3|edition = 3|publisher = TV Bulpin Publications|location = Cape Town}}&lt;/ref&gt; In 1846 word die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] een van die grense tussen die [[Natal (kolonie)|Natal-kolonie]] en Zoeloeland.  Die Tugelarivier vanaf die see tot sy samevloei met die Buffelsrivier bly nog steeds die ander grens tussen die twee gebiede.&lt;ref name=Walker /&gt;

[[Lêer:Tugela river mouth.jpg|duimnael|links|Uitsig van die Tugelariviermond van die omgewing van die [[Ultimatumboom]].]]
Gedurende 1878 het 'n aantal verskille ontstaan tussen die Zoeloekoninkryk en die Britse regering. Sir [[Henry Bartle Frere|Bartle Frere]], Britse Hoëkommissaris vir Suid-Afrika het die Zoeloekoning [[Cetshwayo]] na 'n vergadering ontbied. Verteenwoordigers van die Britse regering en van Cetshwayo het onder 'n [[Ficus|wildevyeboom]] op die suidelike oewer van die Tugelarivier en ongeveer 6&amp;nbsp;km van die Indiese Oseaan op 11 Desember 1878 mekaar ontmoet. Hier is 'n ultimatum van Frere afgelewer. Die ultimatum het tot die uitbreek van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1879 gelei. Die boom het selfs bekend geword as die [[Ultimatumboom]].&lt;ref name=britishempire&gt;{{cite web |url=http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title=Anglo-Zulu War 1879 |first=Charles |last=Griffin |access-date=2 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025070312/https://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 1879 het drie Britse leërgroepe Zoeloeland ingeval – twee kolomme oor kruisings oor die Buffelsrivier en een, onder die bevel van kolonel Pearson, oor die Tugelarivier. Pearson se kolom het die Tugelarivier by ''Lower Drift'' (deesdae Fort Pearson) oorkruis. Kolonel Durnford, bevelvoerder van 'n vierde kolom was opgedra om ''Middle Drift'' (deesdae Jameson's Drift) te verdedig.&lt;ref name=Bulpin /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6|number = 5|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; Slegte paaie het die kolomme se vordering belemmer. Daar was min brûe, en daar was daar ook dongas en modder op die rivieroewers. Pearson moes toe 'n pont gebruik. Dit het vyf dae geduur om 5000 man, 384 ossewaens, 3400 pakdiere en 600 burgerlikes en drywers oor die rivier te vervoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|title = Impressions of South Africa|first = James|last = Bryce|location = London|publisher = MacMillan|year = 1899|access-date =  3 Januarie 2016|archive-date =  4 Maart 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304135323/http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=britishempire /&gt;

[[Lêer:Colenso Railway Bridge 1886.jpg|duimnael|Uitsig van die spoorlynbrug oor die Tugela vanuit die noordoewer vlakby [[Colenso]].]]Die eerste brug oor die Tugela is in 1878 gebou en kry die naam &quot;Bulwer Brug&quot; ter ere van [[Henry Bulwer]], destyds goveneur van die Natalkolonie. 'n Tolhuis is langaan die brug gebou. Die tolhuis word later die Colenso-polisiestasie en deesdae huisves dit die Stephenson-museum. Met die bou van die spoorlyn tueen [[Durban]] en [[Johannesburg]] is 'n spoorbrug naby [[Colenso]] in 1886 gebou.  Hierdie brug is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgeblaas, maar is later herbou.  

Toe Brittanje Zoeloeland op [[9 Mei]] [[1887]] annekseer, het die Tugela opgehou om 'n politieke grens te vorm, maar dit was nog steeds 'n fisiese grens. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog, toe [[Ladysmith]] beleër is, het die rivier beskerming aan die [[Boere]]magte verleen. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britte by [[Slag van Pietershoogte|Pieters Hill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Buller's Campaign|url = https://archive.org/details/bullerscampaign0000juli|first = Julian|last = Symons|publisher = The Cresent Press|location = London|year = 1963}}&lt;/ref&gt;

== Vissoort ==
Die [[Tugela-moddervis]] is [[endemies]] aan die rivier.

==Ekonomiese waarde==
Oor 'n deel van sy lengte word water vir landboudoeleindes uit die Tugela onttrek. 'n Groot deel van die rivier vloei egter deur diep klowe wat min grond vir gewasverbouing bied.

In 1923 bou die Suid-Afrikaanse Spoorweë 'n kragstasie aan die oewer van die Tugela as deel van die elektrifisering van die spoorweë se Natal-sektor. In 1927 kom die kragstasie onder die beheer van [[Eskom]] en in September 1985 word dit uit diens gestel.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.eskom.co.za/heritage/history-in-decades/escom-1923-1932/colenso-power-station/
|title =  Colenso Power Station
|access-date = 17 September 2026
|publisher = Eskom
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Riviere van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Riviere in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>mhrvx4zp8g22yxl9e3xlacf1vgam43j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968227</id>
      <parentid>2968226</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2968227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8912" sha1="9qp8nev1jk0u6yrtqgdpxeypjkf76o1" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Tugelarivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = Amphitheatre Drakensberg.jpg
|beeld_byskrif            = Die Tugelarivier met die [[Drakensberg-amfiteater]] in die agtergrond.
|kaart                    = Tugela.png
|kaart_byskrif            = Kaart wat die vloei van die Tugelarivier aandui.
&lt;!-- *** Familie *** --&gt;
|hoofrivier               =
|sytak_links              = [[Sondagsrivier (KwaZulu-Natal)|Sondagsrivier]], [[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]
|sytak_regs               = [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Klip]], [[Mooirivier (Tugela-sytak)|Mooi]], [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffels]]
|oorsprong                = [[Drakensberg]]
|monding                  = [[Indiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande       = [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 502&amp;nbsp;km (312 myl)
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 0 m
|afloop                   = 29&amp;nbsp;100&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (11&amp;nbsp;236 myl&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = 
|duimdrukkeretiketposisie = 
|duimdrukkerkaartgrootte  = 
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 28
|breedtegraad_m           = 45
|breedtegraad_s           = 0
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 28
|lengtegraad_m            = 53
|lengtegraad_s            = 45
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Tugelarivier''' (ook bekend as '''Thukela''') is die grootste rivier in die [[KwaZulu-Natal]]-provinsie, [[Suid-Afrika]]. Die rivier het sy oorsprong in die [[Drakensberge]], ongeveer 3000&amp;nbsp;m bo [[seevlak]], digby [[Mont-aux-Sources]], en onmiddellik stort die water by die [[Tugelawaterval]] (948&amp;nbsp;m) af. Van die Drakensberge vloei die rivier 520&amp;nbsp;km ver deur KwaZulu-Natal voordat dit in die [[Indiese Oseaan]] uitmond. Die totale opvangsgebied is naastenby 29 100&amp;nbsp;km² en die bewerkbare grond in die gebied word meestal vir bestaansboerdery en kommersiële bosbou benut.

Dit het 'n aantal takriviere vanuit die Drakensberge, insluitend die [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Kliprivier]], [[Mooirivier (KwaZulu-Natal)|Mooirivier]] en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]]. Nog 'n noordelike takrivier is die Sondagsrivier (nie te verwar met die [[Sondagsrivier]] in die Oos-Kaap nie). Dit ontvang ook die [[Mnjanenirivier]] of (Ingagani) vanuit die noorde en die [[Bloedrivier]] vanuit die noordooste. Dit vloei verby [[Bergville]] en [[Colenso]].

Stroomaf van die samevloeiing met die Buffelsrivier vloei die Tugela suidoos in 'n kanaal tussen kranse en valleie tot dit die nou kusstrook bereik. As gevolg van die golfaksie van die see is die mond van die Tugela amper toegeslik deur 'n sandbank. Die Tugela is dus nie bevaarbaar van die see af nie.

Die [[Spioenkopdam]] en die [[Woodstockdam]] is in die Tugelarivier geleë. Die rivier is ook deel van die [[Tugela-Vaal-waterprojek]].

== Geskiedenis ==
Die ooreenkoms van 1837 tussen die Britse magistraat in Port Natal, Gardiner, en die Zoeloekoning [[Dingane]] en ook die ooreenkoms van 4 Februarie 1838 tussen die Voortrekkerleier [[Piet Retief]] en Dingane het albei verklaar dat die Tugelarivier die suidlike grens van [[Zoeloeland]] is.&lt;ref name=Walker&gt;{{en}} {{cite book
|title = A History of Southern Africa|first = Eric A|last = Walker|year = 1968|origyear = 1928|publisher = Longmans|location = London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Bulpin&gt;{{en}} {{cite book|title = Natal and the Zulu Country
|first = TV|last = Bulpin|origyear = 1966|year = 1977
|isbn = 1-86919-924-3|edition = 3|publisher = TV Bulpin Publications|location = Cape Town}}&lt;/ref&gt; In 1846 word die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] een van die grense tussen die [[Natal (kolonie)|Natal-kolonie]] en Zoeloeland.  Die Tugelarivier vanaf die see tot sy samevloei met die Buffelsrivier bly nog steeds die ander grens tussen die twee gebiede.&lt;ref name=Walker /&gt;

[[Lêer:Tugela river mouth.jpg|duimnael|links|Uitsig van die Tugelariviermond van die omgewing van die [[Ultimatumboom]].]]
Gedurende 1878 het 'n aantal verskille ontstaan tussen die Zoeloekoninkryk en die Britse regering. Sir [[Henry Bartle Frere|Bartle Frere]], Britse Hoëkommissaris vir Suid-Afrika het die Zoeloekoning [[Cetshwayo]] na 'n vergadering ontbied. Verteenwoordigers van die Britse regering en van Cetshwayo het onder 'n [[Ficus|wildevyeboom]] op die suidelike oewer van die Tugelarivier en ongeveer 6&amp;nbsp;km van die Indiese Oseaan op 11 Desember 1878 mekaar ontmoet. Hier is 'n ultimatum van Frere afgelewer. Die ultimatum het tot die uitbreek van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1879 gelei. Die boom het selfs bekend geword as die [[Ultimatumboom]].&lt;ref name=britishempire&gt;{{cite web |url=http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title=Anglo-Zulu War 1879 |first=Charles |last=Griffin |access-date=2 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025070312/https://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 1879 het drie Britse leërgroepe Zoeloeland ingeval – twee kolomme oor kruisings oor die Buffelsrivier en een, onder die bevel van kolonel Pearson, oor die Tugelarivier. Pearson se kolom het die Tugelarivier by ''Lower Drift'' (deesdae Fort Pearson) oorkruis. Kolonel Durnford, bevelvoerder van 'n vierde kolom was opgedra om ''Middle Drift'' (deesdae Jameson's Drift) te verdedig.&lt;ref name=Bulpin /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6|number = 5|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; Swak paaie het die kolomme se vordering belemmer. Daar was min brûe, en dan was daar ook dongas en modder op die rivieroewers. Pearson moes toe 'n pont gebruik. Dit het vyf dae geduur om 5 000 man, 384 ossewaens, 3 400 pakdiere en 600 burgerlikes en drywers oor die rivier te vervoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|title = Impressions of South Africa|first = James|last = Bryce|location = London|publisher = MacMillan|year = 1899|access-date =  3 Januarie 2016|archive-date =  4 Maart 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304135323/http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=britishempire /&gt;

[[Lêer:Colenso Railway Bridge 1886.jpg|duimnael|Uitsig van die spoorlynbrug oor die Tugela vanuit die noordoewer vlakby [[Colenso]].]]Die eerste brug oor die Tugela is in 1878 gebou en kry die naam &quot;Bulwerbrug&quot; ter ere van [[Henry Bulwer]], destyds goewerneur van die Natalkolonie. 'n Tolhuis is langsaan die brug gebou. Die tolhuis word later die Colenso-polisiestasie en deesdae huisves dit die Stephenson-museum. Met die bou van die spoorlyn tussen [[Durban]] en [[Johannesburg]] is 'n spoorbrug naby [[Colenso]] gebou in 1886. Hierdie brug is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgeblaas, maar is later herbou.  

Toe Brittanje Zoeloeland op [[9 Mei]] [[1887]] annekseer, het die Tugela opgehou om 'n politieke grens te vorm, maar dit was nog steeds 'n fisiese grens. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog, toe [[Ladysmith]] beleër is, het die rivier beskerming aan die [[Boere]]magte verleen. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britte by [[Slag van Pietershoogte|Pieters Hill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Buller's Campaign|url = https://archive.org/details/bullerscampaign0000juli|first = Julian|last = Symons|publisher = The Cresent Press|location = London|year = 1963}}&lt;/ref&gt;

== Vissoort ==
Die [[Tugela-moddervis]] is [[endemies]] aan die rivier.

==Ekonomiese waarde==
Oor 'n deel van sy lengte word water vir landboudoeleindes uit die Tugela onttrek. 'n Groot deel van die rivier vloei egter deur diep klowe wat min grond vir gewasverbouing bied.

In 1923 bou die Suid-Afrikaanse Spoorweë 'n kragstasie aan die oewer van die Tugela as deel van die elektrifisering van die spoorweë se Natal-sektor. In 1927 kom die kragstasie onder die beheer van [[Eskom]] en in September 1985 word dit uit diens gestel.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.eskom.co.za/heritage/history-in-decades/escom-1923-1932/colenso-power-station/
|title =  Colenso Power Station
|access-date = 17 September 2026
|publisher = Eskom
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Riviere van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Riviere in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>9qp8nev1jk0u6yrtqgdpxeypjkf76o1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968230</id>
      <parentid>2968227</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ekonomiese waarde */</comment>
      <origin>2968230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8952" sha1="myvli4m8a14hrbmetxeao0hwry1uj7m" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Tugelarivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = Amphitheatre Drakensberg.jpg
|beeld_byskrif            = Die Tugelarivier met die [[Drakensberg-amfiteater]] in die agtergrond.
|kaart                    = Tugela.png
|kaart_byskrif            = Kaart wat die vloei van die Tugelarivier aandui.
&lt;!-- *** Familie *** --&gt;
|hoofrivier               =
|sytak_links              = [[Sondagsrivier (KwaZulu-Natal)|Sondagsrivier]], [[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]
|sytak_regs               = [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Klip]], [[Mooirivier (Tugela-sytak)|Mooi]], [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffels]]
|oorsprong                = [[Drakensberg]]
|monding                  = [[Indiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande       = [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 502&amp;nbsp;km (312 myl)
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 0 m
|afloop                   = 29&amp;nbsp;100&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; (11&amp;nbsp;236 myl&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = 
|duimdrukkeretiketposisie = 
|duimdrukkerkaartgrootte  = 
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 28
|breedtegraad_m           = 45
|breedtegraad_s           = 0
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 28
|lengtegraad_m            = 53
|lengtegraad_s            = 45
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Tugelarivier''' (ook bekend as '''Thukela''') is die grootste rivier in die [[KwaZulu-Natal]]-provinsie, [[Suid-Afrika]]. Die rivier het sy oorsprong in die [[Drakensberge]], ongeveer 3000&amp;nbsp;m bo [[seevlak]], digby [[Mont-aux-Sources]], en onmiddellik stort die water by die [[Tugelawaterval]] (948&amp;nbsp;m) af. Van die Drakensberge vloei die rivier 520&amp;nbsp;km ver deur KwaZulu-Natal voordat dit in die [[Indiese Oseaan]] uitmond. Die totale opvangsgebied is naastenby 29 100&amp;nbsp;km² en die bewerkbare grond in die gebied word meestal vir bestaansboerdery en kommersiële bosbou benut.

Dit het 'n aantal takriviere vanuit die Drakensberge, insluitend die [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Kliprivier]], [[Mooirivier (KwaZulu-Natal)|Mooirivier]] en [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]]. Nog 'n noordelike takrivier is die Sondagsrivier (nie te verwar met die [[Sondagsrivier]] in die Oos-Kaap nie). Dit ontvang ook die [[Mnjanenirivier]] of (Ingagani) vanuit die noorde en die [[Bloedrivier]] vanuit die noordooste. Dit vloei verby [[Bergville]] en [[Colenso]].

Stroomaf van die samevloeiing met die Buffelsrivier vloei die Tugela suidoos in 'n kanaal tussen kranse en valleie tot dit die nou kusstrook bereik. As gevolg van die golfaksie van die see is die mond van die Tugela amper toegeslik deur 'n sandbank. Die Tugela is dus nie bevaarbaar van die see af nie.

Die [[Spioenkopdam]] en die [[Woodstockdam]] is in die Tugelarivier geleë. Die rivier is ook deel van die [[Tugela-Vaal-waterprojek]].

== Geskiedenis ==
Die ooreenkoms van 1837 tussen die Britse magistraat in Port Natal, Gardiner, en die Zoeloekoning [[Dingane]] en ook die ooreenkoms van 4 Februarie 1838 tussen die Voortrekkerleier [[Piet Retief]] en Dingane het albei verklaar dat die Tugelarivier die suidlike grens van [[Zoeloeland]] is.&lt;ref name=Walker&gt;{{en}} {{cite book
|title = A History of Southern Africa|first = Eric A|last = Walker|year = 1968|origyear = 1928|publisher = Longmans|location = London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Bulpin&gt;{{en}} {{cite book|title = Natal and the Zulu Country
|first = TV|last = Bulpin|origyear = 1966|year = 1977
|isbn = 1-86919-924-3|edition = 3|publisher = TV Bulpin Publications|location = Cape Town}}&lt;/ref&gt; In 1846 word die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] een van die grense tussen die [[Natal (kolonie)|Natal-kolonie]] en Zoeloeland.  Die Tugelarivier vanaf die see tot sy samevloei met die Buffelsrivier bly nog steeds die ander grens tussen die twee gebiede.&lt;ref name=Walker /&gt;

[[Lêer:Tugela river mouth.jpg|duimnael|links|Uitsig van die Tugelariviermond van die omgewing van die [[Ultimatumboom]].]]
Gedurende 1878 het 'n aantal verskille ontstaan tussen die Zoeloekoninkryk en die Britse regering. Sir [[Henry Bartle Frere|Bartle Frere]], Britse Hoëkommissaris vir Suid-Afrika het die Zoeloekoning [[Cetshwayo]] na 'n vergadering ontbied. Verteenwoordigers van die Britse regering en van Cetshwayo het onder 'n [[Ficus|wildevyeboom]] op die suidelike oewer van die Tugelarivier en ongeveer 6&amp;nbsp;km van die Indiese Oseaan op 11 Desember 1878 mekaar ontmoet. Hier is 'n ultimatum van Frere afgelewer. Die ultimatum het tot die uitbreek van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1879 gelei. Die boom het selfs bekend geword as die [[Ultimatumboom]].&lt;ref name=britishempire&gt;{{cite web |url=http://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |title=Anglo-Zulu War 1879 |first=Charles |last=Griffin |access-date=2 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025070312/https://www.britishempire.co.uk/forces/armycampaigns/africancampaigns/zuluwar/zuluwar.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 1879 het drie Britse leërgroepe Zoeloeland ingeval – twee kolomme oor kruisings oor die Buffelsrivier en een, onder die bevel van kolonel Pearson, oor die Tugelarivier. Pearson se kolom het die Tugelarivier by ''Lower Drift'' (deesdae Fort Pearson) oorkruis. Kolonel Durnford, bevelvoerder van 'n vierde kolom was opgedra om ''Middle Drift'' (deesdae Jameson's Drift) te verdedig.&lt;ref name=Bulpin /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal
|journal = Military History Journal
|volume = 6|number = 5|url = http://samilitaryhistory.org/vol065sb.html
|title = Col A W Durnford
|publisher = Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging|accessdate = 3 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt; Swak paaie het die kolomme se vordering belemmer. Daar was min brûe, en dan was daar ook dongas en modder op die rivieroewers. Pearson moes toe 'n pont gebruik. Dit het vyf dae geduur om 5 000 man, 384 ossewaens, 3 400 pakdiere en 600 burgerlikes en drywers oor die rivier te vervoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url = http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|title = Impressions of South Africa|first = James|last = Bryce|location = London|publisher = MacMillan|year = 1899|access-date =  3 Januarie 2016|archive-date =  4 Maart 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304135323/http://eremita.di.uminho.pt/gutenberg/2/2/3/2/22323/22323-h/22323-h.htm#Page_180|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=britishempire /&gt;

[[Lêer:Colenso Railway Bridge 1886.jpg|duimnael|Uitsig van die spoorlynbrug oor die Tugela vanuit die noordoewer vlakby [[Colenso]].]]Die eerste brug oor die Tugela is in 1878 gebou en kry die naam &quot;Bulwerbrug&quot; ter ere van [[Henry Bulwer]], destyds goewerneur van die Natalkolonie. 'n Tolhuis is langsaan die brug gebou. Die tolhuis word later die Colenso-polisiestasie en deesdae huisves dit die Stephenson-museum. Met die bou van die spoorlyn tussen [[Durban]] en [[Johannesburg]] is 'n spoorbrug naby [[Colenso]] gebou in 1886. Hierdie brug is tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgeblaas, maar is later herbou.  

Toe Brittanje Zoeloeland op [[9 Mei]] [[1887]] annekseer, het die Tugela opgehou om 'n politieke grens te vorm, maar dit was nog steeds 'n fisiese grens. Tydens die Tweede Vryheidsoorlog, toe [[Ladysmith]] beleër is, het die rivier beskerming aan die [[Boere]]magte verleen. Pogings deur die Britse magte onder [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] om die rivier oor te steek het by [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] en [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] misluk. Uiteindelik het die Britte by [[Slag van Pietershoogte|Pieters Hill]] die rivier oorgesteek om Ladysmith te bevry.&lt;ref&gt;{{en}}{{cite book
|title = Buller's Campaign|url = https://archive.org/details/bullerscampaign0000juli|first = Julian|last = Symons|publisher = The Cresent Press|location = London|year = 1963}}&lt;/ref&gt;

== Vissoort ==
Die [[Tugela-moddervis]] is [[endemies]] aan die rivier.

==Ekonomiese waarde==
Oor 'n deel van sy lengte word water vir landboudoeleindes uit die Tugela onttrek. 'n Groot deel van die rivier vloei egter deur diep klowe wat min grond vir gewasverbouing bied.

In 1923 bou die Suid-Afrikaanse Spoorweë 'n kragstasie aan die oewer van die Tugela as deel van die elektrifisering van die spoorweë se Natal-sektor. In 1927 kom die kragstasie onder die beheer van [[Eskom|Evkom]] en in September 1985 word dit uit diens gestel weens termiese ondoeltreffendheid.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = https://www.eskom.co.za/heritage/history-in-decades/escom-1923-1932/colenso-power-station/
|title =  Colenso Power Station
|access-date = 17 September 2026
|publisher = Eskom
|date = 2026
|language = Engels}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Riviere van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:Riviere in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>myvli4m8a14hrbmetxeao0hwry1uj7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vaalrivier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9795</id>
    <revision>
      <id>2968172</id>
      <parentid>2880627</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:55:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bronnelys */ Skakel</comment>
      <origin>2968172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5278" sha1="82f2mc206lfog6620r7djxssapv3iab" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
  | rivier_naam = Vaalrivier
  | beeld = VaalFromN3.jpg
  | beeld_byskrif = Uitsig stroomaf van die [[N3]]-nasionale pad af
  | byskrif = Die Vaalrivier
  | oorsprong = Sterkfonteinbaken naby [[Breyten]]
  | monding = [[Oranjerivier]]
  | stroomgebied_lande = [[Suid-Afrika]]
  | lengte = 1 120 km
  | hoogte = 
  | monding_hoogte = 
  | afloop = 4 300 miljoen m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
  | stroomgebied = 200 000 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
}}
[[Lêer:SA1899 pg136 A Pont . Vaal River.jpg|duimnael|regs|300px|Stokou foto van 'n pont op die Vaalrivier tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]], 1899.]]

Die '''Vaalrivier''' is die grootste [[takrivier]] van die [[Oranjerivier]] in [[Suid-Afrika]]. Die Vaalrivier kry sy naam van die grys kleur van sy water, veral in die vloedseisoen wanneer baie slik en sediment afgevoer word. Die [[opvanggebied]] is ongeveer 200&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; en die jaarlikse afloop is 4 300&amp;nbsp;miljoen m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. 

== Oorsprong ==
Dit het sy oorsprong by Sterkfontein Baken naby [[Breyten]], in [[Mpumalanga]] provinsie en vorm die grootste deel van die [[Vrystaat]] provinsie se noordelike grens. Dit vloei hiervandaan 1&amp;nbsp;120 km suidwes tot by sy samevloeing met die [[Oranjerivier]] naby [[Douglas, Noord-Kaap|Douglas]]. Sowat 30&amp;nbsp;km suidoos van [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] vloei die rivier onder deur die [[Ermelo, Mpumalanga|Paulkrugerbrug]] wat die [[N11]]-nasionale pad dra. Net voor [[Standerton]] vloei die rivier in die [[Grootdraaidam]] in. Die [[Kliprivier, Vrystaat/Mpumalanga grens|Kliprivier]] sluit nou by die rivier aan en dan vloei die Vaalrivier onder deur die [[N3]] nasionale pad by [[Villiers]].&lt;ref&gt;South Africa Road Atlas. Mapstudio. {{ISBN| 978-1-77026-154-9}}&lt;/ref&gt; Net daarna vloei die rivier by die [[Vaaldam]] in. By die Vaaldam vloei die [[Wilgerivier (Vaal)|Wilgerivier]] ook by die dam in; die Vaaldam is oor die samevloeiing van die twee riviere gebou. 

Die Vaalrivier vloei nou wes, deur die [[Vaaldriehoek]]. Die ander [[Kliprivier, Gauteng|Kliprivier]]sytak vloei nou saam met die Vaalrivier net voor die rivier oor die [[Vaalrivier Barrage Reservoir|Barrage]] keerwal gaan. Hiervandaan vloei die rivier tot in die [[Bloemhofdam]]. 

Die [[Hartsrivier]] is een van die noordelike sytakke van die Vaalrivier. In die omgewing waar die Hartsrivier in die Vaalrivier vloei, is die [[Vaalharts-besproeiingskema]] in [[1933]] as deel van die nasionale heropbouprogram ná die [[Groot Depressie in Suid-Afrika|Groot Depressie]] ontwikkel. Dit is 'n groot besproeiingsprojek wat water uit die Vaal- en Hartsriviere deur middel van kanale oor 'n groot gebied wat voorheen redelik droë wêreld was, versprei en die dorpe [[Jan Kempdorp]] en [[Hartswater]] laat groei het.

== Grootmaatverbruikers ==
Water word uit die rivier onttrek om te voldoen aan die industriële behoefte van die [[Gauteng]] en 'n groot deel van die Vrystaat. Die grootmaatverbruikers sluit in: [[Rand Water]], [[Eskom]] se steenkoolkragstasies, [[Yskor]], [[Sasol]], die [[Vrystaatse Goudvelde]] en myne in die [[Noord-Kaap]].

== Damme in die Vaalrivier ==
Die [[Vaaldam]] is die grootste dam in die Vaalrivier. Dit is die tweede grootste dam in Suid-Afrika in terme van oppervlakarea en het die vierde grootste volume. Ander damme in die rivier is die [[Grootdraaidam]] naby [[Standerton]] en die [[Bloemhofdam]] naby [[Bloemhof]]. Daar is ook verskeie keerwalle in die rivier waarvan die Barrage naby [[Vereeniging]] die bekendste is.

== Sytakke == 
* [[Blesbokspruit (Vaal)|Blesbokspruit]]
* [[Kliprivier, Vrystaat/Mpumalanga grens]]
* [[Kliprivier, Gauteng]]
* [[Wilgerivier (Vaal)|Wilgerivier]]
* [[Makwassiespruit]]
* [[Mooirivier (Vaal)|Mooirivier]]
* [[Renosterrivier (Vaal)|Renosterrivier]]
* [[Rietrivier (Vaal)|Rietrivier]], met sy tak die [[Modderrivier]].
* [[Sandspruit (Vaalrivier, -27,59, 26,12)|Sandspruit]] 
* [[Valsrivier (Vaal)|Valsrivier]]
* [[Vetrivier]], met sy tak die [[Sandrivier]].

== Vislewe ==
[[Geelvis]]se, [[Oranjerivier-moddervis]]se en [[moggel]]s kom onder andere in die rivier voor.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* [[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Die oorsprong van die Vaal. In: African Wildlife/Afrika-natuurlewe. Deel 37, nr. 3, 1983

== Eksterne skakels ==
{{Commonskat|Vaal River}}
* http://www.vaaldam.co.za/FASCINAT.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125213919/http://www.vaaldam.co.za/FASCINAT.asp |date=25 November 2005 }}
* [http://www.parys.info Parys.info]
* [http://www.parys.co.za Parys op die Vaal]
* [http://www.vaalmeander.co.za Vaal Meander]
* [http://www.liquidlounge.co.za Bootvaarte]
* [http://www.annalien.com Vaal Rivier se eienskappe]
* [http://www.islandestate.co.za Vaal de Grace Estate]
* [http://www.nwu.ac.za/content/nwu-vaal-triangle-campus-profile-vaal-triangle-campus Universiteitkampus om die walle van die Vaal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130325001818/http://www.nwu.ac.za/content/nwu-vaal-triangle-campus-profile-vaal-triangle-campus |date=25 Maart 2013 }}

{{Riviere van Suid-Afrika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Riviere in Vrystaat]]
[[Kategorie:Riviere in Gauteng]]
[[Kategorie:Riviere in Mpumalanga]]
[[Kategorie:Riviere in Noordwes]]
[[Kategorie:Riviere in Noord-Kaap]]</text>
      <sha1>82f2mc206lfog6620r7djxssapv3iab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meksiko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12327</id>
    <revision>
      <id>2968142</id>
      <parentid>2965624</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sport */ Rugby bygewerk</comment>
      <origin>2968142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129987" sha1="rd7zwz7f7ravufmw30h9so4zgyuv026" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Verenigde Meksikaanse State
|volle_naam              = &lt;small&gt;''Estados Unidos Mexicanos'' ([[Spaans]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Meksiko
|beeld_vlag              = Flag of Mexico.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of Mexico.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Mexico (orthographic projection).svg
|leuse                   = 
|volkslied               = ''[[Himno Nacional Mexicano]]''&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Himno Nacional Mexicano instrumental.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = Geen op federale vlak nie{{smallsup|a}}&lt;br /&gt;[[Spaans]] (''[[de facto]]''){{smallsup|b}}
|hoofstad                = [[Meksikostad]]
{{Koördinate|19|26|N|99|08|W}}
|latd                    = 19
|latm                    = 26
|latNS                   = N
|longd                   = 99
|longm                   = 08
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[Meksikostad]]
|regeringsvorm           = Federale presidensiële&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |format=PDF |location=MX Q |url=http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511194922/http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf |archive-date=11 Mei 2011 |title=Politieke Grondwet van die Verenigde Meksikaanse State, titel 2, artikel 40 |publisher=SCJN |accessdate=11 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President]]
|leiername               = [[Claudia Sheinbaum]]
|oppervlak_rang          = 15&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 1&amp;nbsp;964&amp;nbsp;375&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico|title=Mexico|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=18 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260118235804/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/|archive-date=18 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 758&amp;nbsp;449
|persent_water           = 1,58 (2015)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting      = 130&amp;nbsp;739&amp;nbsp;927&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2024
|bevolking_rang          = 10&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 126&amp;nbsp;014&amp;nbsp;024&lt;ref name=&quot;sensus&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |title=Censo Población y Vivienda 2020 |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=26 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2020
|bevolkingsdigtheid      = 66
|bevolkingsdigtheidmi²   = 172,4
|bevolkingsdigtheidrang  = 142&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $3&amp;nbsp;518&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=273&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&amp;sy=2025&amp;ey=2027&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;scc=1&amp;ssc=1&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=0 |title=Mexico |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 13&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2026
|BBP_PPP_per_kapita      = $26&amp;nbsp;172&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 77&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $1&amp;nbsp;775&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_rang                = 13&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2026
|BBP_per_kapita          = $13&amp;nbsp;208&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 75&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • Verklaar&lt;br /&gt;• Bereik&lt;br /&gt;• Erken&lt;br /&gt;• Eerste grondwet&lt;br /&gt;• Tweede grondwet&lt;br /&gt;• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = van [[Spanje]]&lt;br /&gt;[[16 September]] [[1810]]&lt;ref name=&quot;Castro2000&quot;&gt;{{en}} {{cite book|author=Rafaela Castro|title=Chicano Folklore: A Guide to the Folktales, Traditions, Rituals and Religious Practices of Mexican Americans|url=https://books.google.de/books?id=WdzY7YjhRroC&amp;pg=PA83&amp;redir_esc=y&amp;hl=de#v=onepage&amp;q&amp;f=false|year=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-514639-4|page=83|accessdate=1 Desember 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[27 September]] [[1821]]&lt;br /&gt;[[28 Desember]] [[1836]]&lt;br /&gt;[[4 Oktober]] [[1824]]&lt;br /&gt;[[5 Februarie]] [[1857]]&lt;br /&gt;[[5 Februarie]] [[1917]]
|MOI                     = {{wins}} 0,789&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 81&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2023
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|hoog}}
|Gini                    = 42,6&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MX |title=Gini Index – Mexico |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2024
|Gini_kategorie          = {{kleur|#e0584e|hoog}}
|geldeenheid             = [[Meksikaanse peso|Peso]]
|geldeenheid_kode        = MXN
|land_kode               = 484 / MX / MEX
|tydsone                 = 
|utc_afwyking            = [[UTC-05:00|-5]] tot [[UTC-08:00|-8]]
|tydsone_somer           = 
|utc_afwyking_DST        = [[UTC-05:00|-5]] tot [[UTC-07:00|-7]]
|internet_domein         = [[.mx]]
|skakelkode              = 52
|voetskrif               = a. Spaans is ''[[de facto]]'' die [[amptelike taal]] van die federale Meksikaanse regering.&lt;br /&gt;b. [[Majaans]], [[Mixteeks]], [[Nahuatl]], [[Zapoteeks]] en [[Tale van Meksiko|64 andere inheemse tale]] word sedert 2003 as nasionale tale erken.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.inali.gob.mx/clin-inali/ |title=Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |publisher=Inali.gob.mx |accessdate=20 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250820035156/https://www.inali.gob.mx/clin-inali/ |archive-date=20 Augustus 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Meksiko''' of '''Mexiko''' ([[Spaans]]: ''México'', [ˈmexiko], {{Audio|Es-mx-México.ogg|luister}}; [[Nahuatl]]: ''Mexihco'', [me:'ʃiʔko]), amptelik die '''Verenigde Meksikaanse State'''&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web | url = https://embamex2.sre.gob.mx/eua/index.php/es/enterate/391-acerca-de-mexico | title = Acerca de México | publisher = Meksikaanse Ambassade in die Verenigde State, Meksikaanse Departement van Buitelandse Betrekkinge | location = Washington, D.C. | accessdate = 11 April 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180411221535/https://embamex2.sre.gob.mx/eua/index.php/es/enterate/391-acerca-de-mexico | archive-date = 11 April 2018 | url-status = dead  |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; (Spaans: ''Estados Unidos Mexicanos'',&lt;ref name=&quot;presidencia.gob.mx&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.gob.mx/cms/uploads/attachment/file/31662/Constitucion_Politica_1_.pdf |publisher=Regering van Meksiko |title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (Politiese Grondwet van die Verenigde Meksikaanse State) |location=MX |date=27 April 2010 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714174713/https://www.gob.mx/cms/uploads/attachment/file/31662/Constitucion_Politica_1_.pdf |archive-date=14 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; {{Audio|Es-mx-Estados Unidos Mexicanos.ogg|luister}}; Nahuatl: ''Mexihco Tlacetililli Tlahtohcayotl''), is ’n federale presidensiële grondwetlike [[republiek]] geleë in [[Noord-Amerika]]. Meksiko grens in die noorde aan die [[Verenigde State van Amerika]], in die suide en weste aan die [[Stille Oseaan]], in die suidooste aan [[Guatemala]], [[Belize]] en die [[Karibiese See]] en in die ooste aan die [[Golf van Meksiko]]. Meksiko strek oor ’n gebied van sowat 2 miljoen km² (sowat 760&amp;nbsp;000 myl²), is die sesde grootste land van die [[Amerikas]] wat oppervlakte betref, en die [[Lys van lande volgens oppervlak|15de grootste onafhanklike land ter wêreld]]. Met ’n geskatte bevolking van sowat 130 miljoen in 2024&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; het die land die [[Lys van lande volgens bevolking|tiende grootste bevolking ter wêreld]], en is benewens die digsbevolkte Spaanssprekende land, ook die tweede mees bevolkte land in [[Latyns-Amerika]] naas [[Brasilië]].

[[Lêer:Chichen Itza 3.jpg|duimnael|links|Die [[Maja]]stad [[Chichén Itzá]] op die [[Yucatán-skiereiland]], sedert 1988 'n [[Unesco]]-[[Wêrelderfenisgebied]]]]
Tydens die Voor-Colombiaanse tydperk, voor die aankoms van die [[Europa|Europeërs]] in die gebied van die huidige Meksiko, het verskeie belangrike beskawings soos die [[Olmeke]], [[Mixteke]], [[Tolteke]], [[Teotihuacán]]e, [[Zapoteke]], [[Maja]], [[Tlaxcalteke]] en [[Asteke]] hier bestaan. Teen 1521 het die [[Spaanse Ryk]] met die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk|verowering]] en kolonisasie van die gebied vanuit hul basis in [[Tenochtitlan|México-Tenochtitlan]] begin en die [[Nieu-Spanje|Vise-Koninkryk Nieu-Spanje]] gestig. Met die onafhanklikheidsverklaring van Spanje op 16 September 1810 het die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin, op 27 September 1821 het Meksiko sy onafhanklikheid verkry en op 28 Desember 1836 is dit deur Spanje erken. Ná die onafhanklikheidsoorlog het Meksiko sy eerste grondwet op 4 Oktober 1824 bekragtig en die huidige grondwet is tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] (1910–1920) op 5 Februarie 1917 aanvaar. Die oppervlakte van Meksiko is gedurende die 19de eeu met die onafhanklikheidsverklaring van die [[Sentraal-Amerika]]anse lande en ná oorloë teen die Verenigde State van Amerika meer as gehalveer.

Die Verenigde Meksikaanse State is ’n federale presidensiële grondwetlike republiek met ’n presidensiële stelsel en ’n tweekamerparlement, bekend as die kongres van die Unie (''Congreso de la Unión''), wat uit die senaat van die republiek (''Senado de la República'') en die huis van afgevaardigdes (''Cámara de Diputados'') bestaan. Die land se [[hoofstad]] en grootste stad is [[Meksikostad]], wat nie deel uitmaak van een van die [[Deelstate van Meksiko|31 deelstate]] nie, maar sedert onlangse strukturele hervormings ’n soortgelyke status het. Die stadsregering pleit egter vir die amptelike status van ’n deelstaat.

== Etimologie ==
[[Lêer:CodexMendoza01.jpg|duimnael|links|Afbeelding van Meksiko-Tenochtitlan uit die ''Codex Mendoza'', 15de eeu]]
[[Lêer:Acta Independencia Mexico 1821.jpg|duimnael|Die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring van 1821]]
Nadat Nieu-Spanje in 1821 sy onafhanklikheid van Spanje verkry het, is besluit om die land na sy hoofstad Meksikostad, wat in 1524 op die ruïnes van die Asteekse hoofstad Meksiko-Tenochtitlan (Nahuatl: ''Mēxihco Tenōchtitlan'') gestig is, te vernoem. Die naam is afgelei uit die Asteekse taal Nahuatl, maar die oorspronklike betekenis daarvan is onbekend.

''Mēxihco'' was die Nahuatl-term vir die hartland van die Asteekse Ryk,&lt;ref name=&quot;Bright2004&quot;&gt;{{en}} {{cite book|author=William Bright |title=Native American Placenames of the United States |url=https://books.google.de/books?id=5XfxzCm1qa4C&amp;pg=PA281&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |year=2004 |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3598-4 |page=281 |accessdate=1 Desember 2018}}&lt;/ref&gt; die Vallei van Meksiko, sy bevolking, die ''Mexica'' en die omliggende gebiede, wat later ’n deel van die land Meksiko geword het. Dit word in die algemeen beskou as ’n toponiem vir die Vallei, wat die primêre etnoniem vir die Asteekse Driebond geword het.

Die amptelike naam van die land is saam met die regeringsvorm verander. Tydens twee geleenthede (1821–1823 en 1863–1867) het die land bekend gestaan as ''Imperio Mexicano'' (&quot;Meksikaanse Keiserryk&quot;). Al drie federale grondwette (van 1824, 1857 en 1917, die huidige) het die naam ''Estados Unidos Mexicanos'' (&quot;Verenigde Meksikaanse State&quot;) gebruik. Met die grondwet van 1824 het die land ’n federale republiek met die amptelike name ''Nación Mexicana'' (&quot;Meksikaanse Nasie&quot;) en ''Estados Unidos Mexicanos'' (&quot;Verenigde Meksikaanse State&quot;) geword.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12148085130100492976402/p0000001.htm#I_1_ |title=Constitución federal de los Estados Unidos mexicanos (1824) |accessdate=12 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151112071534/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/12148085130100492976402/p0000001.htm#I_1_ |archive-date=12 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die grondwette van 1836 en 1857 is die amptelike naam ná ''República Mexicana'' (&quot;Meksikaanse Republiek&quot;) verkort, maar vir amptelike geskrifte het die langnaam steeds in gebruik gebly.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01361697524573725088802/p0000001.htm |title=Leyes Constitucionales de 1836 |publisher=Cervantes Virtual |accessdate=14 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114182409/http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01361697524573725088802/p0000001.htm |archive-date=14 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web|url=http://www.senado.gob.mx/comisiones/directorio/federalismo/assets/documentos/constitucion_politica57.pdf|title=Constitución Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1857)|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Met die huidige grondwet van 1917 is die langnaam &quot;Verenigde Meksikaanse State&quot; weer ingevoer.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web|url=http://www.senado.gob.mx/comisiones/directorio/federalismo/assets/documentos/constitucion_politica1917.pdf|title=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (1917)|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
{{Hoofartikel|Meso-Amerika}}
[[Lêer:TenochtitlanModel.JPG|duimnael|links|’n Model van die [[Asteke|Asteekse]] hoofstad [[Tenochtitlan]] waar [[Meksikostad]] tans geleë is]]
[[Lêer:Mexico's Territorial Evolution.png|duimnael|Territoriale ontwikkeling van Meksiko sedert die Onafhanklikheid van 1821]]
Die eerste spore van menslike beskawing is in die Vallei van Meksiko gevind en is meer as 23&amp;nbsp;000 jaar oud. Eers is [[mielie]]s en [[Boontjie|bone]] gekweek en omstreeks 7000 v.C. het die eerste nedersettings ontstaan. In 1500 v.C. is die stad Tlatilco gestig, wat eers in die 4de eeu n.C. weer ontruim is.

Komplekse kulture het tussen 900 en 300 v.C. ontwikkel en tussen 100 en 900 n.C. het die Meso-Amerikaanse beskawings soos die Asteke, Maja, Mixteke, Olmeke, Tlaxcalteke en Tolteke ontstaan. Tydens die vroeë post-klassieke tydperk het die Tolteke Sentraal-Meksiko en die Mixteke [[Oaxaca]] oorheers, en die laagland as Maja-gebied het belangrikste sentrums in [[Calakmul]], [[Chichén Itzá]], [[Mayapán]], [[Palenque]] en [[Uxmal]] gehad. Omstreeks 1500 het die Asteke in die gebied van die huidige Meksiko geheers.

Meksiko het daarmee ’n lang geskiedenis waar die Asteke en Maja onder die Amerikaanse hoogkulture van die [[Middeleeue]] in Meso-Amerika tel. Die sentrum van die Asteke was Tenochtitlan op die gebied van die huidige hoofstad Meksikostad. Die sentrum van die Maja was Chichén Itzá op die [[Yucatán-skiereiland]]. Die meeste kennis omtrent die geskiedenis van die Asteke en Maja is aan verskeie codexe ontleen.

=== Die Spaanse koloniale bewind ===
{{Hoofartikel|Nieu-Spanje}}
[[Lêer:Mapa del Virreinato de la Nueva España (1794).svg|duimnael|links|Kaart van Nieu-Spanje in 1794]]
[[Lêer:Mapa del Virreinato de la Nueva España (1819).svg|duimnael|Kaart van Nieu-Spanje in 1819]]
Met die ontdekking van die Amerikas deur [[Christophorus Columbus]] op 12 Oktober 1492 het die Europese verowering van die twee kontinente begin. Tussen 1517 en 1518 het die eerste Spaanse ekspedisies onder Francisco Hernández de Córdoba en Juan de Grijalva die Yucatan-skiereiland bereik. Die &quot;nuutontdekte&quot; beskawings en die rykdom aan [[goud]]voorwerpe het die ''tierra firme'', die vasteland, vir die [[Spanjaarde]] aanloklik gemaak.

Tussen 1519 en 1521 het [[Hernán Cortés]] die Asteekse Ryk met behulp van talle inheemse bondgenote vernietig, die gebied vir [[Spanje]] verower en Nieu-Spanje gestig. Gelyktydig het Francisco de Montejo die [[Spaanse verowering van Yucatan|Yucatan-skiereiland]] en Pedro de Alvarado vir Guatemala verower en die laaste Majastede vernietig. Die kolonie was weens sy goud- en [[silwer]]rykdom onder die belangrikste oorsese besittings van Spanje. Oor die volgende drie eeue heen het die Spanjaarde en hul sendelinge die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en die Spaanse taal in Meksiko gevestig.

=== Vanaf Onafhanklikheid tot Rewolusie ===
[[Lêer:Political divisions of Mexico 1824 (location map scheme).svg|duimnael|Die Republiek van Meksiko in 1824]]
[[Lêer:Iturbide Emperador by Josephus Arias Huerta.jpg|duimnael|links|upright|[[Agustin de Iturbide]] het Meksiko tussen 1821 en 1822 as regent, en vanaf 1822 tot 1823 as keiser Augustin I regeer]]
Ná die voorbeelde van die [[Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog|Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring]] tydens die [[Amerikaanse Rewolusie]] op 4 Julie 1776 en die [[Franse Rewolusie]] op 14 Julie 1789, het die Meksikaanse Onafhanklikheidsverklaring op 16 September 1810 die Onafhanklikheidsoorlog teen die Spaanse heerskappy begin, terwyl Spanje deur die [[Napoleontiese Oorloë|Franse besetting]] (1808–1814) onder [[Napoleon Bonaparte]] verswak is. Op 27 September 1821 het Meksiko onafhanklik geword en die [[Eerste Meksikaanse Keiserryk]] (1821–1823) is onder [[Agustin de Iturbide]] gestig, terwyl Spanje tot 1829 gepoog het om Meksiko te herower. Spanje het die onafhanklikheid van Meksiko eers op 28 Desember 1836 amptelik erken.

Ná die Rewolusie op 19 Maart 1823 het Meksiko ’n republiek geword, terwyl die Sentraal-Amerikaanse lande [[Costa Rica]], [[El Salvador]], [[Guatemala]], [[Honduras]] en [[Nicaragua]] ook hul onafhanklikheid verklaar en die [[Federale Republiek van Sentraal-Amerika]] op 1 Julie 1823 gestig het, wat reeds op 31 Mei 1838 weer ontbind is. [[Chiapas]] is op 14 September 1824 deur Meksiko geannekseer, gevolg deur Soconusco in 1842 en [[Sonora]] op 8 Mei 1854.

[[Lêer:Wpdms republic of texas.svg|duimnael|Die [[Republiek van Texas]] met geëiste gebiede]]
In 1835 het die Verenigde State probeer om Texas en Kalifornië van Meksiko te verkry. Op 2 Oktober 1835 het die [[Texaanse Onafhanklikheidsoorlog]] begin, wat op 21 April 1836 met die onafhanklikheid van die [[Republiek van Texas]], wat op 2 Maart 1836 gestig is, beëindig is. Tydens die [[Koekoorlog]] vanaf 16 April 1838 tot 9 Maart 1839 het Frankryk om ’n kompensasie vir ’n Franse bakkery, wat deur Meksikaanse beamptes verwoes is, geveg. Ná sentralisering van die regering is die [[Republiek van die Rio Grande]] op 17 Januarie 1840 gestig, wat reeds op 6 November 1840 geannekseer is. ’n Wyle later is op 16 Maart 1841 die [[Republiek van Yucatán]] gestig, wat ná die uitbreek van die [[Kasteoorlog]] deur die inheemse Majabevolking in 1847, militêre steun van Meksiko gesoek en ná die toestemming weer by Meksiko aangesluit het. Meksiko sou eers op 22 Januarie 1901 die hele Yucatan-skiereiland terugwen.

[[Lêer:Mexican Cession.png|duimnael|links|Die Meksikaanse sessie van 1848 volgens die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] ná die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]]]]
Op 25 April 1846 het die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]] begin, wat op 2 Februarie 1848 met die anneksasie van die [[Republiek van Kalifornië]], die gebied van die huidige Amerikaanse deelstate [[Arizona]], [[Kalifornië]], [[Nevada]], [[Utah]] en die dele oos van die [[Rio Grande]]-rivier van [[Colorado]], [[Nieu-Meksiko]] en [[Wyoming]] deur die Verenigde State beëindig is. Met die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] het die Rio Grande-rivier die huidige grens tussen Meksiko en die Verenigde State geword.

[[Lêer:Gadsden Purchase Cities ZP.svg|duimnael|Kaart van die Gadsden-aankoop deur die Verenigde State in 1853]]
Gadsden, ’n gebied suid van die [[Gilarivier]] wat vir ’n beplande, maar nie-geboude spoorwegverbinding benodig was, is op 30 Desember 1853 vir 10 miljoen [[Amerikaanse dollar|VS-dollar]] (sowat $260 miljoen in 2010) aan die Verenigde State verkoop. Die gebied maak deel uit van die huidige suidelike [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstate]] Arizona en Nieu-Meksiko.

[[Lêer:Maximilian by Winterhalter extrait.jpg|duimnael|links|upright|[[Maksimiliaan I van Meksiko|Ferdinand Maximilian Joseph Maria van Oostenryk]] het Meksiko tussen 1864 en 1867 as keiser Maksimiliaan I regeer]]
Tydens die [[Hervormingsoorlog]] is op 5 Februarie 1857 ’n liberale grondwet in Meksiko afgekondig wat die invloed van die Rooms-Katolieke Kerk beperk het, waarteen konserwatiewe kragte gestry het. In die winter van 1861/62 het Meksiko in ’n skuldkrisis beland wat tot die besetting van dele van die golfkus deur Frankryk, Spanje en die [[Verenigde Koninkryk]] gelei het. Op 1 Desember 1861 het die [[Franse inval in Meksiko|Franse inval]] onder keiser [[Napoleon III van Frankryk]] begin en die [[Tweede Meksikaanse Keiserryk]] (1864–1867) met die Oostenrykse aartshertog [[Maksimiliaan I van Meksiko|Maksimiliaan I]] van [[Habsburg]] as keiser is gestig. Die Republikeine onder [[Benito Juárez]] het na [[Monterrey]] gevlug. Ná die uitsetting van Franse soldate deur die Verenigde State en die teregstelling van Maksimiliaan I is die Tweede Republiek in 1867 uitgeroep, nadat Meksikostad op 15 Julie 1867 deur Benito Juárez bevry is.

[[Lêer:Localisation de l'ile de Clipperton.png|duimnael|Ligging van die [[Clipperton]]-eiland voor die kus van Meksiko]]
In 1905 is die suidelike [[Clipperton]]-eiland beset, wat ná ’n bemiddeling van die [[Italië|Italiaanse]] koning [[Viktor Emanuel III van Italië|Viktor Emanuel III]] in 1931 aan Frankryk oorhandig en op 12 Junie 1935 amptelik in besit geneem is.

=== Sedert die Meksikaanse Rewolusie ===
[[Lêer:Ejércitos rebeldes 1916-1920.svg|duimnael|links|Rebelle-gebiede tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] tussen 1916 en 1920]]
Die lang diktatuur van [[Porfirio Diaz]] het in 1910 tot die Meksikaanse Rewolusie en sy bedanking gelei. Tydens die rewolusie is op 5 Februarie 1917 die huidige liberale grondwet ingevoer. ’n Opstand teen antiklerikale bepalings van die grondwet het tot die [[Cristero-oorlog]] tussen 1926 en 1929 gelei, maar die bepalings is eers met ’n omvattende grondwetlike hervorming in 1992 afgeskaf.

In Januarie 1917 het die [[Duitse Keiserryk]] tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] ’n alliansie met Meksiko teen die Verenigde State probeer smee wat een van die oorsake van die Verenigde State se toetrede tot die oorlog en die besetting van die hawestad [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]] was.

[[Lêer:Wien - Mexikoplatz.JPG|duimnael|Die Meksikoplein met die [[Franciskus van Assisi]]-kerk aan die [[Donau]]-rivier in [[Wene]]]]
Op 23 September 1931 het Meksiko by die [[Volkebond]] aangesluit, wat op 20 April 1946 weer ontbind is. Met die uitbreek van [[fascisme]] in Europa het Meksiko as ’n belangrike land van ballingskap gedien. In die [[Spaanse Burgeroorlog]] het die land saam met Frankryk, die [[Sowjetunie]] en die Verenigde State die Republikeine teen die Nasionaliste onder [[Francisco Franco]], [[Italië]], [[Nazi-Duitsland]] en [[Portugal]] ondersteun. Die regering het op 19 Maart 1938 as die enigste van 17 lede van die Volkebond teen die aansluiting van [[Oostenryk]] by Nazi-Duitsland protes aangeteken. Meksiko het daarop gewys dat die Duitse optrede ’n bedreiging vir die wêreldvrede sou inhou indien laasgenoemde sy verpligtinge uit die Volkebond nie sou nakom nie en die [[internasionale reg]] nie sou eerbiedig nie. Hiervoor is die naam van die Aartshertog-Karel-plein in [[Wene]] op 20 Junie 1956 ná ''Meksikoplein'' gewysig.

Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Meksiko van 1939 tot 1941 neutraal gebly en eers op 22 Mei 1942 oorlog teen Nazi-Duitsland, Italië en [[Japan]] verklaar, nadat Duitse duikbote die twee [[olietenker]]s ''Potrero del Llano'' en ''Faja de Oro'' vernietig het. Aan die einde van die oorlog het Meksiko op 7 November 1945 ’n stigterslid van die [[Verenigde Nasies]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.un.org/en/member-states/index.html |title=Member States of the United Nations |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509181158/https://www.un.org/en/member-states/index.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; op 31 Desember 1945 ’n lidland van die [[Internasionale Monetêre Fonds]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.imf.org/external/np/sec/memdir/memdate.htm |title=List of Members |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=13 Junie 2012 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408152821/https://www.imf.org/external/np/sec/memdir/memdate.htm |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die [[Wêreldbank]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.worldbank.org/en/about/leadership/members |title=Member Countries |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519135757/https://www.worldbank.org/en/about/leadership/members |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en op 30 April 1948 ’n stigterslid van die [[Organisasie van Amerikaanse Lande]] geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.oas.org/DIL/treaties_signatories_ratifications_member_states_mexico.htm |title=Multilateral Treaties – Mexico |publisher=[[Organisasie van Amerikaanse Lande]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027141738/http://www.oas.org/dil/treaties_signatories_ratifications_member_states_mexico.htm |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:President Bush, Canadian Prime Minister Brian Mulroney and Mexican President Carlos Salinas participate in the... - NARA - 186460.jpg|duimnael|links|Ondertekening van die NAFTA-verdrag in Oktober 1992 (v.l.n.r., agter): president Carlos Salinas de Gortari (Meksiko), president [[George H.W. Bush]] (Verenigde State) en eerste minister Brian Mulroney (Kanada); voor: Jaime Serra Puche (Meksiko), Carla Hills (Verenigde State) en Michael Wilson (Kanada)]]
Tydens die [[Koue Oorlog]] het Meksiko te danke aan sy handelsbetrekkinge met die Verenigde State ekonomiese groei ervaar (''Meksikaanse wonder'') en as die gasheer van die [[Olimpiese Somerspele 1968]], die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] opgetree. Op 19 September 1985 is Meksikostad deur ’n [[aardbewing]] getref, wat dele van die hoofstad vernietig het, en waarin meer as 10&amp;nbsp;000 mense die lewe gelaat het. In November 1993 het die land by [[APEC]] aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx|title=Member Economies|publisher=[[APEC]]|accessdate=7 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107172619/https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies.aspx|archive-date=7 Januarie 2021|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Volgend op ’n ooreenkoms van 17 Desember 1992, het Meksiko saam met [[Kanada]] en die Verenigde State die [[NAFTA]]-vryehandelsone op 1 Januarie 1994 in die lewe geroep. Op dieselfde dag het ''indígenas'' in die Suid-Meksikaanse deelstaat [[Chiapas-konflik|Chiapas ’n opstand]] teen die uitwerking van [[globalisering]] en [[diskriminasie]] van Indios begin, wat op 12 Januarie 1994 beëindig, maar tans (2020) nie opgelos is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://flag.blackened.net/revolt/mexico.html|title=Towards a history of events in Chiapas|accessdate=26 Januarie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110126161657/http://flag.blackened.net/revolt/mexico.html|archive-date=26 Januarie 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op 18 Mei 1994 het Meksiko by die [[OESO]] aangesluit. In Desember 1994 het die Tequila-krisis begin, nadat die Meksikaanse regering nie die vaste [[Meksikaanse peso|peso]]-wisselkoers teenoor die Amerikaanse dollar kon byhou nie. Die krisis is deur lenings van die Verenigde State, die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank in 1995 beëindig. Op 1 Januarie 1995 het Meksiko ’n stigterslid van die [[Wêreldhandelsorganisasie]] geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |title=Members and Observers |publisher=[[Wêreldhandelsorganisasie]] |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520094505/https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1999 het Meksiko die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999|FIFA Sokker-Konfederasiebeker]] aangebied én gewen.

[[Lêer:Mexican States with mafia conflicts.png|duimnael|Uitbreiding van die [[dwelmoorlog in Meksiko]]]]
Sedert die 1990's word die land deur ’n [[Dwelmoorlog in Meksiko|dwelmoorlog]] geskud, wat amptelik op 11 Desember 2006 met ''Operasie Michoacan'' van die Regering teen die [[Dwelmmiddel|dwelm]][[kartel]]le begin het. Die dwelmoorlog word nie net tussen die Meksikaanse Regering en die dwelmkartelle gevoer nie, maar ook onderling tussen die dwelmkartelle wat om invloed en smokkelroetes meeding.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |first=Ioan |last=Grillo |title=Mexico cracks down on violence |date=11 Desember 2006 |url=http://www.seattlepi.com/national/article/Mexico-cracks-down-on-violence-1222154.php |work=Seattle Post-Intelligencer |agency=Associated Press |accessdate=21 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512081417/https://www.seattlepi.com/national/article/Mexico-cracks-down-on-violence-1222154.php |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.zetatijuana.com/2011/12/12/quinto-ano-de-gobierno-60-mil-420-ejecuciones/ |title=Quinto año de gobierno: 60 mil 420 ejecuciones |publisher=Semanario Zeta |date=12 Desember 2011 |accessdate=16 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161116230119/http://zetatijuana.com/2011/12/12/quinto-ano-de-gobierno-60-mil-420-ejecuciones/ |archive-date=16 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit word verder aangehits deur wapensmokkelary uit die aangrensende Verenigde State, waar self oorlogswapens in deelstate soos Texas en Nieu-Meksiko by gelisensieerde handelaars vry te koop is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://articles.cnn.com/2011-09-06/justice/mexico.u.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police |title=American citizen in Mexican custody on arms-trafficking |publisher=[[CNN]] |date=6 September 2011 |accessdate=1 Julie 2012 |archive-url=https://archive.is/20120701122948/http://articles.cnn.com/2011-09-06/justice/mexico.u.s..citizen.detained_1_mexican-attorney-grenade-mexican-federal-police |archive-date=1 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://articles.cnn.com/2009-06-18/politics/us.mexico.arms.report_1_drug-violence-smuggling-us-mexico-border?_s=PM:POLITICS |title=Study: U.S. lacks strategy to fight arms smuggling into Mexico |publisher=[[CNN]] |date=6 Maart 2012 |accessdate=6 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306224242/http://articles.cnn.com/2009-06-18/politics/us.mexico.arms.report_1_drug-violence-smuggling-us-mexico-border?_s=PM%3APOLITICS |archive-date=6 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Sedert 2016 is die stadsregering van Meksikostad besig om aan die hoofstad die amptelike status van dié land se 32ste deelstaat te verleen, maar volgens die grondwet mag die hoofstad nie in een van die deelstate lê nie. In 2018 is Meksiko saam met Kanada en die Verenigde State as mede-gasheer van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys. Vir Meksiko was dit die derde [[Sokker-Wêreldbeker]] wat in dié land aangebied is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=World Cup 2026: Canada, US &amp; Mexico joint bid wins right to host tournament |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |publisher=[[BBC]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230190605/https://www.bbc.co.uk/sport/football/44464913 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Geografie ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Geografie van Meksiko}} --&gt;
[[Lêer:Mexicofromspace.PNG|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Meksiko]]
[[Lêer:Mexico 6 Volcanoes.jpg|duimnael|Die ses vulkane [[Iztaccíhuatl]], [[Popocatépetl]], [[Malintzin]], [[Cofre de Perote]], [[Citlaltépetl]] en [[Sierra Negra]], wat deel uitmaak van die [[Sierra Volcánica Transversal]]]]
[[Lêer:Pico Orizaba1.jpg|duimnael|Die vulkaan Citlaltépetl of Pico de Orizaba, die hoogste berg in Meksiko]]
[[Lêer:Mexico topographic map-blank.svg|duimnael|links|Topografiese kaart van Meksiko]]
[[Lêer:Mexico sea limits.svg|duimnael|links|Kaart van Meksiko se eksklusiewe ekonomiese sone]]
[[Lêer:Mexico-Popocatepetl.jpg|duimnael|Popocatépetl is die tweede hoogste berg in Meksiko asook die tweede hoogste vulkaan in Noord-Amerika]]
In die weste is die skiereiland [[Neder-Kalifornië]] in die [[Stille Oseaan]] en die [[Coloradorivier]] geleë, wat in die [[Golf van Kalifornië]] uitmond. Die westelike vasteland word deur die [[Rotsgebergte]] en die suide deur [[reënwoud]]e gekenmerk. In die noordooste is die [[Rio Grande]] (in Meksiko ''Río Bravo del Norte'' genoem) geleë, wat die grens met die Verenigde State vorm, en in die oostelike [[Golf van Meksiko]] uitmond. Die noorde van Meksiko tussen die Stille Oseaan in die weste en die Rio Grande in die ooste word deur [[woestyn]]gebiede soos die Chihuahua- en die Sonora-woestyn gekenmerk. Die Yucatan-skiereiland grens in die noorde aan die Golf van Meksiko en in die ooste aan die [[Karibiese See]]. 210 kilometer vanaf die oostelike kus van Yucatan is die [[eilandnasie]] [[Kuba]] geleë.

Die land word gekenmerk deur die [[Sierra Madre]] wat die [[Meksikaanse Hoogland]] in die ooste (''[[Sierra Madre Oriental]]''), suide (''[[Sierra Madre del Sur]]'') en weste (''[[Sierra Madre Occidental]]'') omring. In die suidweste daarvan is die [[Landengte van Tehuantepec]] geleë, tussen die [[Golf van Campeche]] in die noorde en die [[Golf van Tehuantepec]] in die suide, wat in die ooste aan die Yucatan-skiereiland grens. Die Landengte van Tehuantepec vorm die geografiese en geologiese grens tussen Noord- en Sentraal-Amerika.

Die totale lengte van die grenslyn is 4&amp;nbsp;263&amp;nbsp;km; daarvan vorm 3&amp;nbsp;141&amp;nbsp;km die gemeenskaplike grens met die Verenigde State in die noorde, waarvan 2&amp;nbsp;008&amp;nbsp;km die Rio Grande vorm. In die suidooste word Meksiko deur Guatemala (871&amp;nbsp;km) en Belize (251&amp;nbsp;km) begrens, waar Meksiko met beide lande die Yucatan-skiereiland deel. Meksiko het ’n kuslyn van 9&amp;nbsp;330&amp;nbsp;km, waarvan 7&amp;nbsp;338&amp;nbsp;km aan die Stille Oseaan en die Golf van Kalifornië en 2&amp;nbsp;805&amp;nbsp;km aan die Golf van Meksiko en die Karibiese See geleë is.

Die hoogste [[berg]] in die land asook die hoogste vulkaan in Noord-Amerika is [[Citlaltépetl]] met ’n hoogte van 5&amp;nbsp;636&amp;nbsp;m bo [[seevlak|seespieël]], waarna [[Popocatépetl]] met 5&amp;nbsp;462&amp;nbsp;m en [[Iztaccíhuatl]] met 5&amp;nbsp;286&amp;nbsp;m. Die langste [[rivier]] is die Rio Grande wat 3&amp;nbsp;034&amp;nbsp;km lank is.

Meksiko is op vier van die aarde se [[Plaattektoniek|tektoniese plate]] geleë wat aardbewings en vulkaniese aktiwiteit veroorsaak. Dié land is dus een van die seismologies-aktiefste gebiede wêreldwyd.

=== Deelstate ===
{{Hoofartikel|Deelstate van Meksiko}}
Meksiko bestaan uit 31 deelstate (''Estados'') en Meksikostad (''Ciudad de México''). Meksikostad is tans in oorgang om Meksiko se 32ste federale entiteit te word wat dit ’n vlak van outonomie soortgelyk aan dié van ’n deelstaat sal gee. ’n Klousule in die Grondwet van Meksiko verhoed egter dat dit ’n deeltaat kan word, aangesien dit die plek van mag in dié land is, tensy die hoofstad van dié land elders verskuif word.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|+&lt;big&gt;Die 31 deelstate en Meksikostad (''Ciudad de México'')&lt;/big&gt;
!Deelstaat
!Hoofstad
!Gestig op
!Bevolking&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web|url=http://www.inegi.gob.mx/lib/predescarga.asp?pag=/inegi/contenidos/espanol/prensa/Boletines/Boletin/Comunicados/Especiales/2006/Mayo/comunica4.pdf&amp;s=est&amp;c=6846|title=Instituto Nacional de Estadística Geografia e Informática|accessdate=28 Januarie 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070128233134/http://www.inegi.gob.mx/lib/predescarga.asp?pag=/inegi/contenidos/espanol/prensa/Boletines/Boletin/Comunicados/Especiales/2006/Mayo/comunica4.pdf&amp;s=est&amp;c=6846|archive-date=28 Januarie 2007|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
!Oppervlakte (km²)
|-
| [[Meksikostad|Distrito Federal]]
| [[Meksikostad]]
| align=&quot;center&quot;| 18 November 1824
| align=&quot;right&quot; | 8&amp;nbsp;839&amp;nbsp;361
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;479
|-
| [[Aguascalientes]]
| [[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]]
| align=&quot;center&quot;| 5 Februarie 1857
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;133&amp;nbsp;137
| align=&quot;right&quot; | 5&amp;nbsp;625
|-
| [[Baja California]]
| [[Mexicali]]
| align=&quot;center&quot;| 16 Januarie 1952
| align=&quot;right&quot; | 3&amp;nbsp;122&amp;nbsp;408
| align=&quot;right&quot; | 71&amp;nbsp;546
|-
| [[Baja California Sur]]
| [[La Paz, Meksiko|La Paz]]
| align=&quot;center&quot; | 8 Oktober 1974
| align=&quot;right&quot; | 558&amp;nbsp;425
| align=&quot;right&quot; | 73&amp;nbsp;943
|-
| [[Campeche]]
| [[Campeche, Campeche|Campeche]]
| align=&quot;center&quot; | 29 April 1863
| align=&quot;right&quot; | 791&amp;nbsp;322
| align=&quot;right&quot; | 57&amp;nbsp;727
|-
| [[Chiapas]]
| [[Tuxtla Gutiérrez]]
| align=&quot;center&quot; | 14 September 1824
| align=&quot;right&quot; | 4&amp;nbsp;483&amp;nbsp;886
| align=&quot;right&quot; | 73&amp;nbsp;681
|-
| [[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]]
| [[Chihuahua (stad)|Chihuahua]]
| align=&quot;center&quot; | 6 Julie 1824
| align=&quot;right&quot; | 3&amp;nbsp;376&amp;nbsp;062
| align=&quot;right&quot; | 247&amp;nbsp;487
|-
| [[Coahuila]]
| [[Saltillo]]
| align=&quot;center&quot; | 7 Mei 1824
| align=&quot;right&quot; | 2&amp;nbsp;615&amp;nbsp;574
| align=&quot;right&quot; | 151&amp;nbsp;445
|-
| [[Colima]]
| [[Colima, Colima|Colima]]
| align=&quot;center&quot; | 9 Desember 1856
| align=&quot;right&quot; | 597&amp;nbsp;043
| align=&quot;right&quot; | 5&amp;nbsp;627
|-
| [[Durango]]
| [[Victoria de Durango]]
| align=&quot;center&quot; | 22 Mei 1824
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;547&amp;nbsp;597
| align=&quot;right&quot; | 123&amp;nbsp;367
|-
| [[Guanajuato]]
| [[Guanajuato, Guanajuato|Guanajuato]]
| align=&quot;center&quot; | 20 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 5&amp;nbsp;033&amp;nbsp;276
| align=&quot;right&quot; | 30&amp;nbsp;621
|-
| [[Guerrero]]
| [[Chilpancingo]]
| align=&quot;center&quot; | 27 Oktober 1849
| align=&quot;right&quot; | 3&amp;nbsp;143&amp;nbsp;292
| align=&quot;right&quot; | 63&amp;nbsp;794
|-
| [[Hidalgo]]
| [[Pachuca de Soto]]
| align=&quot;center&quot; | 16 Januarie 1869
| align=&quot;right&quot; | 2&amp;nbsp;415&amp;nbsp;461
| align=&quot;right&quot; | 20&amp;nbsp;856
|-
| [[Jalisco]]
| [[Guadalajara]]
| align=&quot;center&quot; | 23 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 6&amp;nbsp;989&amp;nbsp;304
| align=&quot;right&quot; | 78&amp;nbsp;630
|-
| [[México (deelstaat)|México]]
| [[Toluca]]
| align=&quot;center&quot; | 20 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 14&amp;nbsp;739&amp;nbsp;060
| align=&quot;right&quot; | 22&amp;nbsp;333
|-
| [[Michoacán]]
| [[Morelia]]
| align=&quot;center&quot; | 22 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 3&amp;nbsp;971&amp;nbsp;225
| align=&quot;right&quot; | 58&amp;nbsp;667
|-
| [[Morelos]]
| [[Cuernavaca]]
| align=&quot;center&quot; | 17 April 1869
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;668&amp;nbsp;343
| align=&quot;right&quot; | 4&amp;nbsp;892
|-
| [[Nayarit]]
| [[Tepic]]
| align=&quot;center&quot; | 26 Januarie 1917
| align=&quot;right&quot; | 968&amp;nbsp;257
| align=&quot;right&quot; | 27&amp;nbsp;862
|-
| [[Nuevo León]]
| [[Monterrey]]
| align=&quot;center&quot; | 5 Julie 1824
| align=&quot;right&quot; | 4&amp;nbsp;420&amp;nbsp;909
| align=&quot;right&quot; | 64&amp;nbsp;203
|-
| [[Oaxaca]]
| [[Oaxaca de Juárez]]
| align=&quot;center&quot; | 21 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 3&amp;nbsp;551&amp;nbsp;710
| align=&quot;right&quot; | 93&amp;nbsp;343
|-
| [[Puebla]]
| [[Puebla de Zaragoza]]
| align=&quot;center&quot; | 21 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 5&amp;nbsp;624&amp;nbsp;104
| align=&quot;right&quot; | 34&amp;nbsp;251
|-
| [[Querétaro]]
| [[Santiago de Querétaro]]
| align=&quot;center&quot; | 23 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;705&amp;nbsp;267
| align=&quot;right&quot; | 11&amp;nbsp;658
|-
| [[Quintana Roo]]
| [[Chetumal]]
| align=&quot;center&quot; | 8 Oktober 1974
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;290&amp;nbsp;323
| align=&quot;right&quot; | 42&amp;nbsp;535
|-
| [[San Luis Potosí]]
| [[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]]
| align=&quot;center&quot; | 22 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 2&amp;nbsp;479&amp;nbsp;450
| align=&quot;right&quot; | 61&amp;nbsp;165
|-
| [[Sinaloa]]
| [[Culiacán]]
| align=&quot;center&quot; | 14 Oktober 1830
| align=&quot;right&quot; | 2&amp;nbsp;650&amp;nbsp;499
| align=&quot;right&quot; | 57&amp;nbsp;331
|-
| [[Sonora]]
| [[Hermosillo]]
| align=&quot;center&quot; | 10 Januarie 1824
| align=&quot;right&quot; | 2&amp;nbsp;499&amp;nbsp;263
| align=&quot;right&quot; | 184&amp;nbsp;946
|-
| [[Tabasco]]
| [[Villahermosa]]
| align=&quot;center&quot; | 7 Februarie 1824
| align=&quot;right&quot; | 2&amp;nbsp;045&amp;nbsp;294
| align=&quot;right&quot; | 24&amp;nbsp;747
|-
| [[Tamaulipas]]
| [[Ciudad Victoria]]
| align=&quot;center&quot; | 7 Februarie 1824
| align=&quot;right&quot; | 3&amp;nbsp;174&amp;nbsp;134
| align=&quot;right&quot; | 80&amp;nbsp;148
|-
| [[Tlaxcala]]
| [[Tlaxcala, Tlaxcala|Tlaxcala]]
| align=&quot;center&quot; | 9 Desember 1856
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;127&amp;nbsp;331
| align=&quot;right&quot; | 3&amp;nbsp;997
|-
| [[Veracruz]]
| [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]]
| align=&quot;center&quot; | 22 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 7&amp;nbsp;270&amp;nbsp;413
| align=&quot;right&quot; | 71&amp;nbsp;856
|-
| [[Yucatán]]
| [[Mérida, Yucatán|Mérida]]
| align=&quot;center&quot; | 23 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;909&amp;nbsp;965
| align=&quot;right&quot; | 39&amp;nbsp;671
|-
| [[Zacatecas]]
| [[Zacatecas, Zacatecas|Zacatecas]]
| align=&quot;center&quot; | 23 Desember 1823
| align=&quot;right&quot; | 1&amp;nbsp;380&amp;nbsp;633
| align=&quot;right&quot; | 75&amp;nbsp;416
|}

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
Lêer:Political divisions of Mexico 1821 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1821
Lêer:Political divisions of Mexico 1823 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1823
Lêer:Political divisions of Mexico 1836 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1836
Lêer:Political divisions of Mexico 1836-1845 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko tussen 1836 en 1845:
{{sleutel|#ff8845|Gebied verklaar sy onafhanklikheid}}
{{sleutel|#ff9843|Gebiede geëis deur die Republiek van Texas}}
{{sleutel|#ffaa68|Gebiede geëis deur die Republiek van die Rio Grande}}
{{sleutel|#998173|Rebelle-gebiede}}
Lêer:Political divisions of Mexico 1865 (location map scheme).svg|Die deelstate van Meksiko in 1865
Lêer:Political divisions of Mexico-en.svg|Die huidige 31 deelstate van Meksiko saam met Meksikostad (''Ciudad de México'')
&lt;/gallery&gt;

=== Nedersettings ===
[[Lêer:Mexico-City-Zocalo.jpg|duimnael|Die sentrum van [[Meksikostad]] met die twee vulkane Popocatépetl en Iztaccíhuatl op die agtergrond]]
Die elf grootste stede met meer as een miljoen inwoners is [[Meksikostad]], [[Ecatepec de Morelos]], [[Puebla de Zaragoza]], [[Tijuana]], [[Guadalajara]], [[León, Meksiko|León]], [[Ciudad Juárez]], [[Zapopan]], [[Monterrey]], [[Nezahualcóyotl]] en [[Mexicali]]. Hulle is meestal in die binneland geleë. Die kusgebiede is in teenstelling hiermee yl bevolk.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|last=Knox|first=Paul L.|last2=Marston|first2=Sallie A. |title=Humangeographie|publisher=Spektrum Akademischer Verlag|location=Berlyn|year=2001|isbn=3-8274-1109-2|pages=127}}&lt;/ref&gt;

In Meksiko is die verskil tussen die kern- en die randgebied baie opvallend. Meksikostad speel die oorheersende rol. Die metropolitaanse gebied huisves 18 persent van die land se bevolking en is in die kruispunt van die Westelike, Oostelike en die Suidelike Sierra Madre in die [[Vallei van Meksiko]] naby die sentrum van die land geleë.

Veracruz is die belangrikste hawestad aan die Golf van Meksiko, terwyl [[Acapulco de Juárez]] die belangrikste hawestad aan die Stille Oseaan en [[Cancún]] die belangrikste hawestad aan die Karibiese See is.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; background:#f5f5f5; margin-left:0px;&quot;
| colspan=&quot;9&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f8f8ff; font-size:120%;&quot;| Metropolitaanse gebiede van Meksiko&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.conapo.gob.mx/en/CONAPO/Municipales|title=Población total de los municipios a mitad de año, 2005–2030|accessdate=8 Januarie 2016}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;
|-
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | Nommer
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | Naam
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | [[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]]
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | Bevolking
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | Nommer
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | Naam
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | [[Deelstate van Meksiko|Deelstaat]]
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | Bevolking
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | Beelde
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 1 || align=&quot;left&quot; | '''[[Meksikostad]]''' || [[Meksikostad|Distrito Federal]] || 8&amp;nbsp;851&amp;nbsp;080 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 13 || align=&quot;left&quot; | '''[[Mérida, Meksiko|Mérida]]''' || [[Yucatán]] || 777&amp;nbsp;615
! align=&quot;center&quot; rowspan=&quot;12&quot; | [[Lêer:Plaza de Armas y Catedral.jpg|border|110px|Guadalajara]]&lt;br /&gt;[[Guadalajara]]&lt;br /&gt;[[Lêer:Torre del Casino Agua Caliente.jpg|border|110px|Tijuana]]&lt;br /&gt;[[Tijuana]]&lt;br /&gt;[[Lêer:Plaza del Sol, Zapopan.jpg|border|110px|Zapopan]]&lt;br /&gt;[[Zapopan]]&lt;br /&gt;[[Lêer:IMG 2478.jpg|border|110px|Monterrey]]&lt;br /&gt;[[Monterrey]]
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 2 || align=&quot;left&quot; | '''[[Ecatepec de Morelos|Ecatepec]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 1&amp;nbsp;655&amp;nbsp;015 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 14 || align=&quot;left&quot; | '''[[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]]''' || [[San Luis Potosí]] || 722&amp;nbsp;772
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 3 || align=&quot;left&quot; | '''[[Guadalajara]]''' || [[Jalisco]] || 1&amp;nbsp;495&amp;nbsp;182 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 15 || align=&quot;left&quot; | '''[[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]]''' || [[Aguascalientes]] || 722&amp;nbsp;250
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 4 || align=&quot;left&quot; | '''[[Puebla de Zaragoza|Puebla]]''' || [[Puebla]] || 1&amp;nbsp;434&amp;nbsp;062 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 16 || align=&quot;left&quot; | '''[[Hermosillo]]''' || [[Sonora]] || 715&amp;nbsp;061
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 5 || align=&quot;left&quot; | '''[[Ciudad Juárez|Juárez]]''' || [[Chihuahua]] || 1&amp;nbsp;321&amp;nbsp;004 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 17 || align=&quot;left&quot; | '''[[Saltillo]]''' || [[Coahuila]] || 709&amp;nbsp;671
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 6 || align=&quot;left&quot; | '''[[Tijuana]]''' || [[Baja California]] || 1&amp;nbsp;300&amp;nbsp;983 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 18 || align=&quot;left&quot; | '''[[Mexicali]]''' || [[Baja California]] || 689&amp;nbsp;775
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 7 || align=&quot;left&quot; | '''[[León, Meksiko|León]]''' || [[Guanajuato]] || 1&amp;nbsp;238&amp;nbsp;962 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 19 || align=&quot;left&quot; | '''[[Culiacán]]''' || [[Sinaloa]] || 675&amp;nbsp;773
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 8 || align=&quot;left&quot; | '''[[Zapopan]]''' || [[Jalisco]] || 1&amp;nbsp;142&amp;nbsp;483 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 20 || align=&quot;left&quot; | '''[[Guadalupe]]''' || [[Nuevo León]] || 673&amp;nbsp;616
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 9 || align=&quot;left&quot; | '''[[Monterrey]]''' || [[Nuevo León]] || 1&amp;nbsp;135&amp;nbsp;512 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 21 || align=&quot;left&quot; | '''[[Acapulco de Juárez|Acapulco]]''' || [[Guerrero]] || 673&amp;nbsp;479
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 10 || align=&quot;left&quot; | '''[[Nezahualcóyotl]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 1&amp;nbsp;104&amp;nbsp;585 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 22 || align=&quot;left&quot; | '''[[Tlalnepantla de Baz|Tlalnepantla]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 653&amp;nbsp;410
|-
| aligin center style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 11 || align=&quot;left&quot; | '''[[Chihuahua (stad)|Chihuahua]]''' || [[Chihuahua]] || 809&amp;nbsp;232 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 23 || align=&quot;left&quot; | '''[[Cancún]]''' || [[Quintana Roo]] || 628&amp;nbsp;306
|-
| aligin center style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 12 || align=&quot;left&quot; | '''[[Naucalpan de Juárez|Naucalpan]]''' || [[México (deelstaat)|México]] || 792&amp;nbsp;211 || align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ffffff;&quot; | 24 || align=&quot;left&quot; | '''[[Santiago de Querétaro|Querétaro]]''' || [[Querétaro]] || 626&amp;nbsp;495
|}

=== Klimaat ===
[[Lêer:Mexico Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Meksiko volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]]
Meksiko se [[klimaat]] is baie uiteenlopend met een van die wêreld se mees diverse weerstelsels. Die klimaatstreke wissel van subtropiese, berg- tot [[woestyn]]toestande. Dit streek van die buitenste [[subtropiese klimaat]] met vogtige [[somer]]s in die suidooste van dié land oor die heeljaar droë subtrope langs die [[Kreefskeerkring]] tot die klimaat van Kalifornië met [[winter]]reën in die uiterste weste (Baja California).

Meksiko word deur die Kreefskeerkring in gematigde en tropiese gebiede verdeel. Gebiede noord van die 24ste Breedtegraad ondervind laer temperature gedurende die [[winter]]maande, terwyl die temperature suid van die 24ste Breedtegraad heeljaar redelik konstant is en net van die ligging bo seevlak afhang. Die noorde van die land ontvang gewoonlik minder [[neerslag]] as die suide.

Van Meksiko se groot stede is baie in die Vallei van Mexiko of in aangrensende valleie met hoogtes van gewoonlik meer as 2000&amp;nbsp;m (6&amp;nbsp;562&amp;nbsp;voet) geleë. Dit gee hulle 'n heeljaar gematigde klimaat met gemiddelde temperature van 16 tot 18&amp;nbsp;°C (60,8 tot 64,4&amp;nbsp;°F) en koel nagtemperature. Van die stede in die noorde soos Monterrey, Hermosillo en Mexicali ondervind somertemperature van 40&amp;nbsp;°C (104&amp;nbsp;°F) of meer. In die Sonorawoestyn kan die kwik tot 50&amp;nbsp;°C (122&amp;nbsp;°F) en hoër styg. Albei Meksikaanse kuslyne, behalwe vir die suidkus van die Golf van Campeche en noordelike Neder-Kalifornië, is kwesbaar vir ernstige orkane gedurende somer en [[herfs]].

&lt;div align=center&gt;
{| class=&quot;toc&quot; cellpadding=0 cellspacing=2 width=800px style=&quot;float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e
|colspan=8 style=&quot;background:#green; color:white; font-size:100%&quot; align=center bgcolor=&quot;green&quot;|'''Bioklimatiese landskappe van Meksiko'''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Selva Lacandona.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Tamasopo7.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Pantanos de Centla 03.JPG|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Mulege oasis.jpg|125px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Reënwoud|Tropiese reënwoud]]&lt;br /&gt;[[Lacandon reënwoud|Selva Lacandona]], [[Chiapas]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Droë bos&lt;br /&gt;[[Tamasopo]], [[San Luis Potosí]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Vleiland]]&lt;br /&gt;[[Pantanos de Centla]], [[Tabasco]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Oase&lt;br /&gt;[[Mulegé]], [[Baja California Sur]]
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Paisaje con nieve.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Laguna del sol.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Oaxaca regiones sierra sur.png|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Sierra Madre.jpg|125px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Taiga]]&lt;br /&gt;[[Sierra de Juárez]], [[Baja California]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Alpynse klimaat&lt;br /&gt;[[Nevado de Toluca]], [[México (deelstaat)|México]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Woud|Subtropiese woud]]&lt;br /&gt;[[Miahuatlán]], [[Oaxaca]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Woud|Gematigde woud]]&lt;br /&gt;[[Ocoyoacac]], [[México (deelstaat)|México]]
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Llanos de Apan.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Arroyo de Michoacán.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Dunas samalayuca.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Baja California Desert.jpg|125px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Subtropiese hoogland&lt;br /&gt;[[Apan]], [[Hidalgo]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Tropiese hoogland&lt;br /&gt;[[Cuitzeo del Porvenir]], [[Michoacán]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Woestyne en duine&lt;br /&gt;[[Samalayuca]], [[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]]
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Woestyn|Dorre woestyn]]&lt;br /&gt;[[Cataviñá]], [[Baja California]]
|}
&lt;/div&gt;

=== Flora en fauna ===
Meksiko is een van die 17 lande wat as die sogenaamde &quot;biodiversiteit-brandpunte&quot; bekendstaan. Dit is die habitat van 200&amp;nbsp;000 verskillende [[spesie]]s, wat 10 tot 12% van die totale wêreldbiodiversiteit uitmaak. Meksiko het met sy 763 opgetekende reptielspesies die meeste, met 448 soogdierspesies die tweede meeste en met 290 opgetekende amfibiespesies die vierde meeste spesies ter wêreld. Die [[flora]] sluit 26&amp;nbsp;000 verskillende spesies in. Ongeveer 2&amp;nbsp;500 spesies geniet amptelike beskerming.

In 2002 het Meksiko die tweede grootste vlak van ontbossing in die wêreld gehad, net ná Brasilië. Sowat 170&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km² (65&amp;nbsp;637&amp;nbsp;myl²) is as &quot;beskermde natuurgebiede&quot; aangewys. Dit sluit 34 biosfeerreservate (onveranderde ekosisteme), 67 nasionale parke, 4 natuurlike monumente (weens hul estetiese, wetenskaplike of historiese waarde vir altyd beskerm), 26 gebiede met beskermde flora en fauna, 4 gebiede vir natuurlike hulpbronbeskerming (bewaring van grond, hidrologiese watergebiede en woude) en 17 heiligdomme (gebiede ryk aan diverse spesies).

Die ontdekking van die Amerikas het aan die res van die wêreld baie algemeen gebruikte voedselgewasse en eetbare plante besorg. Van Meksiko se inheemse kulinêre bestanddele sluit in: [[sjokolade]], [[avokado]], [[tamatie]], mielies, [[vanielje]], [[guave]], [[chayote]], welriekende hondebossie, [[patats]], [[yamboon]], zucchini, sapote, baie variasies van boontjies, en ’n nog groter verskeidenheid van chilipeper soos habanero en jalapeño. Die meeste van hierdie name is van inheemse tale soos Nahuatl afkomstig.

&lt;div align=center&gt;
{| class=&quot;toc&quot; cellpadding=0 cellspacing=2 width=675px style=&quot;float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e
|colspan=8 style=&quot;background:#green; color:white; font-size:100%&quot; align=center bgcolor=&quot;green&quot;|'''Biodiversiteit van Meksiko'''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Mexico.Xoloitzcuintle.01.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Zalophus californianus - Morro Bay.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:MountainLion.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Axolote.jpg|125px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Xoloitzcuintle
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Kaliforniese seeleeu&lt;br /&gt;''(Zalophus californianus)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Poema]]&lt;br /&gt;''(Puma concolor)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Axolotl&lt;br /&gt;''(Ambystoma mexicanum)''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Kaimanfische (Lepisosteus).jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Aquila chrysaetos Flickr.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Wild Turkey.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:American bison k5680-1 edit.jpg|125px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Lepisosteus''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Steenarend]]&lt;br /&gt;''(Aquila chrysaetos)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Kalkoen]]&lt;br /&gt;''(Meleagris gallopavo)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Amerikaanse bison]]&lt;br /&gt;''(Bison bison)''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:New Mexico Bighorn Sheep.JPG|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Schwarzbär-Omega Park.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Antilocapra americana.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Cobra cascavel 280707- 23 04 40s - 49 06 55w REFON (4)a.jpg|120px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Ovis canadensis''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Amerikaanse swartbeer]]&lt;br /&gt;''(Ursus americanus)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Gaffelbok&lt;br /&gt;''(Antilocapra americana)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Suid-Amerikaanse ratelslang&lt;br /&gt;''(Crotalus durissus)''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Mexican wolf lounging.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Standing jaguar.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Graywhale MMC.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Avocado fruitnfoliage.jpg|120px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Meksikaanse wolf]]&lt;br /&gt;''(Canis lupus baileyi)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Jaguar]]&lt;br /&gt;''(Panthera onca)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Gryswalvis]]&lt;br /&gt;''(Eschrichtius robustus)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Avokado]]&lt;br /&gt;''(Persea americana)''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Poinsettia 2.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Figa de moro 01.JPG|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Singapore Botanic Gardens Cactus Garden 2.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Cane cholla, with flower, Albuquerque.JPG|120px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Kersfeesster&lt;br /&gt;''(Euphorbia pulcherrima)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Opuntia ficus-indica''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Echinocactus grusonii''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Cylindropuntia imbricata''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:RIMG0087.JPG|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Red eyed tree frog edit2.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Monarch Butterfly Showy Male 3000px.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Caretta caretta 060417w2.jpg|120px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Dahlia''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Rooioogboompadda&lt;br /&gt;''(Agalychnis callidryas)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Amerikaanse melkbosvlinder&lt;br /&gt;''(Danaus plexippus)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Valsskilpad&lt;br /&gt;''(Caretta caretta)''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Scarlet Macaw and Blue-and-gold Macaw.jpg|100px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Pharomachrus mocinno -male.jpg|90px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Arbol de tejocote.jpg|100px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Taxodium mucronatum 01 by Line1.jpg|100px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Geelvlerk-ara&lt;br /&gt;''(Ara macao)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Quetzal&lt;br /&gt;''(Pharomachrus mocinno)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Crataegus mexicana''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Taxodium mucronatum''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Kapok tree Honolulu.jpg|100px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Pinus ponderosa 9663.JPG|90px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Big saguaro.JPG|100px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Cirio columnaris, boojum tree.jpg|100px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|[[Kapokboom]]&lt;br /&gt;''(Ceiba pentandra)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Geeldenne&lt;br /&gt;''(Pinus ponderosa)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|Saguaro&lt;br /&gt;''(Carnegiea gigantea)''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''Fouquieria columnaris''
|}
&lt;/div&gt;

== Politiek ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Politiek van Meksiko}} --&gt;
=== Uitvoerende gesag ===
[[Lêer:Claudia Sheinbaum con la banda presidencial (cropped) (2).jpg|duimnael|links|upright|Claudia Sheinbaum, die huidige president van Meksiko]]
[[Lêer:Portada Original de la Constitucion Mexicana de 1917.png|duimnael|upright|Voorblad van die oorspronklike kopie van die Meksikaanse grondwet in 1917]]
Meksiko is volgens die grondwet van 1917 ’n federale presidensiële grondwetlike republiek met die president as regeringshoof en hoogste verteenwoordiger van dié staat. Die grondwet het tydens die Meksikaanse Rewolusie (1910–1920) ontstaan en is deur ’n grondwetgewende vergadering uitgewerk. Dit vorm ’n kompromis tussen verskeie belanghebbendes en bevat dus anti-klerklike, nasionale, anti-imperialistiese, republikeinse, paternalistiese en sosiale-hervormings-elemente. Daarbenewens omvat die grondwet liberale elemente soos burgerregte, wetlike sekuriteit, universele stemreg, staatswelsyn en die waarborg van private eiendom.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=392}}&lt;/ref&gt;

Die president word vir een sesjaartermyn, die ''sexenio'' verkies. ’n Herverkiesing is volgens die grondwet verbode. ’n Voortydige einde van die ampstermyn is nie moontlik nie en tree net by die afsterwe van die president in werking.

Die president kombineer ’n baie hoë gesag. Hy het die inisiatiefreg in die wetgewende proses en die vetoreg by die wetgewende inisiatiewe van die kongres. Verder is hy die opperbevelvoerder van die Meksikaanse weermag, benoem die hoogste range, ’n aantal staatsamptenare en die Prokureur-generaal. Met die goedkeuring van die kongres en die ministersraad kan die Meksikaanse president ’n noodtoestand verklaar. Hy het die inisiatiefreg vir oorlogsverklaring, stel riglyne vir buitelandse beleid voor en onderteken internasionale verdrae.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=394}}&lt;/ref&gt;

=== Wetgewende gesag ===
[[Lêer:Mexico Chamber of Deputies backdrop.jpg|duimnael|links|Binnekant van die Meksikaanse huis van afgevaardigdes]]
[[Lêer:MexCity-palacio.jpg|duimnael|Die Palacio Nacional in Meksikostad aan die Plaza de la Constitución, (Zócalo)]]
[[Lêer:Vicente Fox Congreso.jpg|duimnael|President Vicente Fox (2000–2006) spreek die Meksikaanse parlement toe]]
[[Lêer:Mexican Senate.jpg|duimnael|links|Binnekant van die voormalige setel van die Meksikaanse senaat]]
Die kongres van die Meksikaanse Unie bestaan uit twee kamers: die huis van afgevaardigdes met 500 lede en die senaat met 128 senatore. Die 500 afgevaardigdes word elke drie jaar verkies, 300 daarvan in ’n direkte verkiesing en 200 volgens partylyste. Die senatore word vir ’n termyn van ses jaar verkies. In elk van die 32 deelstate word drie senatore benoem, twee daarvan deur die meerderheid van stemme en die derde een word deur die grootste opposisieparty benoem. Die 32 ander senatorplekke word volgens ’n nasionale proporsionele verteenwoordiging-stelsel verkies.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=395}}&lt;/ref&gt;

Die senatore en die afgevaardigdes kan, soos die president, nie herverkies word na hul ampstermyn nie. Die belangrikste funksie van die huis van afgevaardigdes is die jaarlikse ondersoek, bespreking en goedkeuring van die federale begroting, waarby ’n verwerping nie aanvaarbaar is nie. Die belangrikste bevoegdhede van die senaat is die goedkeuring van internasionale verdrae en toestemming vir die ontplooiing van soldate in die buiteland. Daarbenewens het die kongres verantwoordelikheid oor die goedkeuring van wette en bevele, die ekonomiese, politieke en territoriale organisasie van die land, goedkeuring van oorlogsverklarings asook die bevordering van onderwys en arbeidswetgewing.

Die sentrale regering het vir ’n lang tyd die deelstate se sake bestuur, en hierdie invloed is vandag nog in werking. Die goewerneurs is direk deur die volk verkies, maar was in hul bevoegdhede sterk deur hul kontak met die president beperk en van sy welwillendheid afhanklik. Dit volg uit die afhanklikheid van elke deelstaat van die federale regering, omdat die regering dié deelstate en munisipaliteite se belastinginkomste toewys. Daarbenewens het die ministeries verteenwoordigende kantore (''Delegaciones'') in die deelstate, administratiewe distrikte en munisipaliteite. In hierdie kantore word veral federale befondsing vir welsyn en ontwikkelingsprogramme toegeken.

=== Regsprekende gesag ===
[[Lêer:SupremeCourtBldgMexicoDF.JPG|duimnael|Die Hooggeregshof se setel in Meksikostad]]
Die Hooggeregshof van Meksiko is die ''Suprema Corte de Justicia de la Nación''. Dit bestaan uit elf federale regters (''Ministros''), wie deur die president voorgestel en deur die senaat bevestig word. Hul ampstermyn is beperk tot 15 jaar, die president word uit eie geledere vir vier jaar verkies en kan nie direk daarna herverkies word nie.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=396}}&lt;/ref&gt;

In die 71 jaar gedurende die heerskappy van die PRI het die regsprekende gesag besonders gely. In die loop van die jare het dit meer en meer invloed verloor. Eers met die grondwetlike hervorming van 1995 het die Suprema Corte de Justicia de la Nación weer die bevoegdheid ontvang, om oor die grondwetlikheid van die beleid te oordeel. Sedert 2000 moet die Prokureur-generaal deur die senaat bevestig word.

=== Buitelandse beleid ===
[[Lêer:Border Mexico USA.jpg|duimnael|links|Sedert 2005 word die Meksikaanse grens tot die Verenigde State, soos hier tussen [[San Diego]], [[Kalifornië]] (links), en [[Tijuana]], [[Baja California]] (regs), versterk uitgebrei]]
[[Lêer:Obama, Peña y Harper. IX Cumbre de Líderes de América del Norte.jpg|duimnael|Die Amerikaanse president [[Barack Obama]], Meksiko se president [[Enrique Peña Nieto]] en Kanada se eerste minister [[Stephen Harper]] tydens die NAFTA se spitsberaad in 2014]]
[[Lêer:Diplomatic missions of Mexico.svg|duimnael|links|Buitelandse betrekkinge van Meksiko:
{{sleutel|red|Meksiko}}
{{sleutel|#006666|Lande met ’n Meksikaanse ambassade}}]]
[[Lêer:Enrique Peña Nieto y Raúl Castro. Recepción en La Habana, Cuba.jpg|duimnael|Meksiko se president Enrique Peña Nieto tydens ’n staatsbesoek saam met die Kubaanse president [[Raúl Castro]] in [[Havana]] 2014]]
[[Lêer:Countries with which Mexico has a FTA.svg|duimnael|links|Lande waarmee Meksiko ’n vryehandelsooreenkoms onderteken het]]
[[Lêer:Bienvenida oficial a México (20546207665).jpg|duimnael|Chili se president [[Michelle Bachelet]] tydens ’n staatsbesoek saam met die Meksikaanse president Enrique Peña Nieto in 2015]]
Meksiko se buitelandse beleid word deur die president se politiek gekenmerk&lt;ref name=&quot;CPEUM89&quot;&gt;{{es}} {{cite web | work=Politieke Grondwet van die Verenigde State van Meksiko | title=Artikel 89, Seksie 10 | date=5 Februarie 1917 | publisher=Kamer van Afgevaardigdes |url=http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf | accessdate=25 Augustus 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070825041639/http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf | archive-date=25 Augustus 2007 | url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en deur die ministerie van buitelandse sake bestuur.&lt;ref name=&quot;SRE&quot;&gt;{{es}} {{cite web |work=Interne Reëls van die Ministerie van Buitelandse Sake |title=Artikel 2, Seksie |date=10 Augustus 2001 |publisher=Ministerie van Buitelandse Sake |url=http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm |accessdate=28 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308105559/http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm |archive-date= 8 Maart 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die beginsels van die buitelandse beleid word grondwetlik erken in artikel 89, seksie 10, insluitend: respek vir die internasionale reg en wetlike gelykheid van nasies, hul soewereiniteit en onafhanklikheid, nie-inmenging in die huishoudelike sake van ander lande, vreedsame oplossing van konflikte, en die bevordering van die gesamentlike veiligheid deur aktiewe deelname in internasionale organisasies.&lt;ref name=&quot;CPEUM89&quot; /&gt; Sedert die 1930's het die ''Estrada''-doktrine gedien as ’n belangrike aanvulling tot hierdie beginsels.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|last=Stüwe|first=Klaus|first2=Stefan |last2=Rinke |title=Die politischen Systeme in Nord- und Lateinamerika. Eine Einführung.|publisher=VS Verlag für Sozialwissenschaften|location=Wiesbaden|year=2008|isbn=978-3-531-14252-4|pages=410}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=estradadoctrine&gt;{{es}} {{cite web |last=Palacios Treviño |first=Jorge |title=La Doctrina Estrada y el Principio de la No-Intervención |url=http://www.diplomaticosescritores.org/obras/DOCTRINAESTRADA.pdf |accessdate=16 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160616192041/http://www.diplomaticosescritores.org/obras/DOCTRINAESTRADA.pdf |archive-date=16 Junie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Meksiko is een van die stigterslede van verskeie internasionale organisasies, veral die Verenigde Nasies, die Organisasie van Amerikaanse Lande, die Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande,&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |publisher=Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande |title=Members |url=https://www.oei.es/AcercaDeLaOEI/ |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509190148/https://www.oei.es/AcercaDeLaOEI/ |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; die OPANAL&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web | publisher=OPANAL | title=Estados Miembros del OPANAL | url=http://www.opanal.org/estados-miembros/ | accessdate=5 Desember 2018 | archive-date= 5 Desember 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181205160132/http://www.opanal.org/estados-miembros/ | url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die Rio-groep.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web | publisher=Ministerie van Buitelandse Sake | title=El Presidente Felipe Calderón Hinojosa en la Ceremonia de Entrega de la Secretaría Pro Témpore del Grupo de Río | date=7 Maart 2007 | url=http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2&amp;Itemid=2 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090823035712/http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2&amp;Itemid=2 | archive-date=23 Augustus 2009 | accessdate=23 Augustus 2009 | url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2008 het Meksiko meer as 40 miljoen Amerikaanse dollar tot die Verenigde Nasies se gereelde begroting bygedra.&lt;ref name=&quot;unbudget&quot;&gt;{{en}} {{cite web |publisher=Verenigde Nasies |title=Regular Budget Payments |year=2008 |work=Global Policy |url=https://www.globalpolicy.org/component/content/article/133/27475.html |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501233315/https://www.globalpolicy.org/component/content/article/133/27475.html |archive-date=1 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was dit sedert sy toetreding in 1994 die enigste Latyns-Amerikaanse lidland van die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO) voordat Chili in 2010 ’n volle lid geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Chile signs up as first OECD member in South America |date=11 Januarie 2010 |publisher=[[OESO]] |url=http://www.oecd.org/chile/chilesignsupasfirstoecdmemberinsouthamerica.htm |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221164219/https://www.oecd.org/chile/chilesignsupasfirstoecdmemberinsouthamerica.htm |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Meksiko is ook ’n waarnemende lidland van internasionale organisasies soos die [[Andesgemeenskap]], die [[Beweging van Onverbonde Lande]], [[Mercosur]] en die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies]] (UNASUR).

Meksiko word as streeksmoondheid beskou,&lt;ref name=&quot;regionalpower&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=Japan's Regional Diplomacy, Latin America and the Caribbean |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Japan |url=https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf |format=PDF |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520010945/https://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;regionalpower2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=Latin America: Region is losing ground to competitors |publisher=Oxford Analytica |url=http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098 |accessdate=4 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024190633/http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098 |archive-date=24 Oktober 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; weens sy teenwoordigheid in die groot ekonomiese groepe soos die G8 + 5 en die G20. Daarbenewens het Meksiko sedert die 1990's met die ondersteuning van Kanada, [[Italië]], [[Pakistan]], [[Suid-Korea]], [[Spanje]], [[Argentinië]], [[Turkye]] en [[Malta]], wat ’n informele groep, bekend as die Koffie-Klub,&lt;ref name=&quot;coffeeclub&quot;&gt;{{en}} {{cite web | author=Maggie Farley | title=Mexico, Canada Introduce Third Plan to Expand Security Council | date=22 Julie 2005 |work=Los Angeles Times | url=http://articles.latimes.com/2005/jul/22/world/fg-unreform22 | accessdate=21 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; vorm, gepoog om ’n hervorming van die Verenigde Nasies se [[veiligheidsraad]] en sy werksmetodes te stimuleer. Daarby vorm hulle ’n opposisie teen die lande van die G4-groep, bestaande uit Duitsland, Brasilië, [[Indië]] en Japan, wat aanspraak maak op permanente setels in die VN se veiligheidsraad. Meksiko se politiek is hoofsaaklik gerig teen die setel van Brasilië, omdat dit beskou word as bedreiging in die magstruktuur binne Latyns-Amerika.

Sedert die onafhanklikheidsoorlog is die verhoudings van Meksiko hoofsaaklik gefokus op die Verenigde State van Amerika, sy noordelike buurland, grootste handelsvennoot,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | title=Bilateral Trade | year=2006 | publisher=Amerikaanse Ambassade in Meksiko | url=http://usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20090827020501/http://usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html | archive-date=27 Augustus 2009 | accessdate=27 Augustus 2009 | url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die mees kragtige akteur in die westelike hemisfeer en wêreldsake.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Kim Richard Nossal |title=Lonely Superpower or Unapologetic Hyperpower? Analyzing American Power in the Post-Cold War Era |date=29 Junie – 2 Julie 1999 |publisher=Queen's University |url=http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518001002/http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Meksiko het die Kubaanse regering sedert hul stigting in die vroeë 1960's,&lt;ref name=&quot;keller&quot;&gt;{{en}} {{cite web |author=Renata Keller |title=Capitalizing on Castro: Mexico's Foreign Relations with Cuba, 1959–1969 |year=2009 |publisher=Latin American Network Information Center |url=http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf |accessdate=22 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120122051442/http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf |archive-date=22 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; die Sandinistiese rewolusie in Nicaragua in die laat 1970's,&lt;ref name=&quot;salaverry&quot;&gt;{{en}} {{cite web |author=Salaverry, Jorge |title=Evolution of Mexican Foreign Policy |date=11 Maart 1988 |publisher=The Heritage Foundation |url=https://www.heritage.org/americas/report/evolution-mexican-foreign-policy |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209015700/https://www.heritage.org/americas/report/evolution-mexican-foreign-policy |archive-date=9 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en linkse rewolusionêre groepe in El Salvador gedurende die 1980's ondersteun.&lt;ref name=&quot;elsalvador&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=El Salvador in the 1980s |publisher=Historical Text Archive |url=http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&amp;artid=345 |accessdate=28 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314043156/http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Tydens Felipe Calderón se bewind is ’n groter klem op verhoudings met Latyns-Amerika en die [[Wes-Indië|Karibiese Eilande]] geleë.&lt;ref name=&quot;Calderon FP&quot;&gt;{{es}} {{cite web | work=Dirección General de Coordinación Política | title=Se hará política exterior de Estado: Patricia Espinosa | date=2 Desember 2008 | publisher=Senate of the Republic | url=http://www.senado.gob.mx/gace.php?sesion=2008/12/04/1&amp;documento=4 | accessdate=29 Maart 2009 | archive-date=13 Mei 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110513104203/http://www.senado.gob.mx/gace.php?sesion=2008%2F12%2F04%2F1&amp;documento=4 | url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Ekonomie ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Ekonomie van Meksiko}} --&gt;
=== Algemene oorsig ===
[[Lêer:Mexico GDP per capita 2007.svg|duimnael|links|Meksikaanse deelstate volgens [[Bruto binnelandse produk]] in 2007]]
[[Lêer:Mexico HDI states.svg|duimnael|Deelstate van Meksiko volgens [[Menslike ontwikkelingsindeks]] in 2004:
{{sleutel|#006000|0,80 en hoër}}
{{sleutel|#3fba00|0,750–0,799}}
{{sleutel|#ffff00|0,70–0,749}}]]
[[Lêer:TLCMexico.PNG|duimnael|links|
{{sleutel|#006847|'''Meksiko'''.}}
{{sleutel|#FF0000|Ander lande van die [[NAFTA]].}}
{{sleutel|#0000FF|Ander lande wat met Meksiko ’n [[vryehandelsooreenkoms]] gesluit het.}}
{{sleutel|#FFA000|Lande wat belangstelling getoon het in ’n handelsooreenkoms met Meksiko.}}]]
[[Lêer:Mexico unemployment by state.svg|duimnael|[[Werkloosheid]] in Meksiko in 2011:&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/ocupbol.asp |title=Indicadores de ocupación y empleo |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |date=19 Januarie 2012 |accessdate=8 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630195053/https://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/ocupbol.asp |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
{{col-begin}}
{{col-break}}
{{sleutel|#f4d7d7|≤2,5%}}
{{sleutel|#e9afaf|≤3,0%}}
{{sleutel|#de8787|≤3,5%}}
{{col-break}}
{{sleutel|#d35f5f|≤4,0%}}
{{sleutel|#c83737|≤4,5%}}
{{sleutel|#a02c2c|≤5,0%}}
{{col-break}}
{{sleutel|#782121|≤5,5%}}
{{sleutel|#501616|≤6,0%}}
{{sleutel|#280b0b|&gt;6,1%}}
{{col-end}}]]
Meksiko beskik oor een van die grootste ekonomieë ter wêreld en word as ’n plaaslike mag asook 'n belangrike tussengangervennoot beskou. Daarbenewens het Meksiko in 1994 die eerste van twee Latyns-Amerikaanse lidlande van die OESO, vóór [[Chili]], geword en is volgens die Wêreldbank ’n gevestigde nuut-geïndustrialiseerde land met bo-gemiddelde inkomste&lt;ref name=&quot;wb-upper-middle&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519#Upper_middle_income |title=Country and Lending Groups |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Desember 2018 |quote=Uppermiddle Income defined as a per capita income between $3,976 – $12,275 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522092932/https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519 |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en een van die opkomende magte.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsnews.net/2007/06/g8-despite-differences-mexico-comfortable-as-g5-emerging-power/ |title=G8: Despite Differences, Mexico Comfortable as Emerging Power |publisher=ipsnews.net |date=5 Junie 2007 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911002323/http://www.ipsnews.net/2007/06/g8-despite-differences-mexico-comfortable-as-g5-emerging-power/ |archive-date=11 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Meksiko beskik oor die [[Lys van lande volgens BBP (nominaal)|14de grootste nominale BBP]] en die [[Lys van lande volgens BBP (Koopkragpariteit)|11de grootste BBP]] volgens [[Koopkragpariteit]]. Die ekonomie is sterk gekoppel aan dié van sy NAFTA-vennote, Kanada en die Verenigde State. Meksiko is ook ’n lidland van die Organisasie van Amerikaanse Lande, van die [[Groep van Vyf]], van die [[Groep van Agt|Groep van Agt + Vyf]], van die [[Groep van 15]], van die [[Groep van 20]], van APEC en van die [[Latynse Unie]].

Meksiko se vernaamste handelsvennote volgens uitvoer sluit in (2013): die Verenigde State (78,5%), Kanada (2,9%), Spanje (2,4%), die [[Volksrepubliek China]] (1,5%), [[Duitsland]] (1,3%) en [[Colombia]] (1,2%). Die ses vernaamste handelsvennote volgens invoer is (2013): die Verenigde State (49,4%), die Volksrepubliek China (15,8%), [[Japan]] (4,8%), Duitsland (3,7%), [[Suid-Korea]] (3,4%) en Kanada (2,7%).

Volgens die Amerikaanse multinasionale beleggingsbank [[Goldman Sachs]] word Meksiko as die wêreld se vyfde grootste ekonomie teen 2050 geprojekteer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://thecatalist.org/2010/03/mexico-2050-the-world´s-fifth-largest-economy/ |title=Mexico 2050: The World´s Fifth Largest Economy |publisher=The Catalist |date=17 Maart 2010 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708192657/http://thecatalist.org/2010/03/mexico-2050-the-world%C2%B4s-fifth-largest-economy/ |archive-date=8 Julie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[PricewaterhouseCoopers]] (PwC), ’n multinasionale professionele diensmaatskappy gevestig in [[Londen]] in die [[Verenigde Koninkryk]], het in Januarie 2013 beraam, dat Meksiko in 2050 die wêreld se sewende grootste ekonomie sal wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.pwc.com/en_GX/gx/world-2050/assets/pwc-world-in-2050-report-january-2013.pdf |title=World in 2050 |publisher=PricewaterhouseCoopers |date=Januarie 2013 |accessdate=10 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210171039/http://www.pwc.com/en_GX/gx/world-2050/assets/pwc-world-in-2050-report-january-2013.pdf |archive-date=10 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Hulpbronne en produserende bedryf ===
[[Lêer:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|duimnael|links|Stadshorison van Meksikostad, die ekonomiese sentrum van sowel Meksiko asook Latyns-Amerika]]
Meksiko is naas Brasilië en voor [[Argentinië]] Latyns-Amerika se tweede grootste [[staal]]produsent met sowat ’n kwart van die totale produksie en wêreldwyd die 13de grootste staalprodusent met omtrent 18&amp;nbsp;995 miljoen metrieke ton in 2014. Dié land is tans met 2&amp;nbsp;934&amp;nbsp;000 vaatjies in 2013 die tiende grootste [[ruolie]]-produsent ter wêreld, ná ander Amerikaanse lande soos die Verenigde State, Kanada, [[Venezuela]] en nog voor Brasilië. Die grootste ontginner van ru-olie in Meksiko, die staatsmaatskappy PEMEX, is Meksiko se grootste maatskappy en die sewende grootste ruolie-ontginner ter wêreld.

Meksiko is die sewende grootste mielie- (22&amp;nbsp;663&amp;nbsp;953 ton in 2013) en die vyfde grootste boontjie-produsent (1&amp;nbsp;294&amp;nbsp;634 ton in 2013) ter wêreld.

Meksiko beskik oor die wêreld se sesde grootste elektroniese bedryf ná lande soos die Volksrepubliek China, die Verenigde State, Japan, Suid-Korea en die [[Republiek China]].

=== Toerismebedryf ===
Volgens die Wêreldtoerismeorganisasie is Meksiko een van die mees besoekte lande ter wêreld en die tweede mees besoekte land in die Amerikas ná die Verenigde State. Die belangrikste plekke, wat deur toeriste besoek is, sluit in die Meso-Amerikaanse ruïnes, kulturele feeste, koloniale stede, natuurreservate en kusstede. Meksiko het die 23ste hoogste inkomste van [[toerisme]] in die wêreld en die hoogste een in Latyns-Amerika.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/indicators/Top%20Spenders.pdf |title=UNWTO Archive &amp;#124; World Tourism Organization UNWTO |publisher=Unwto.org |accessdate=2 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002121112/http://www2.unwto.org/facts/eng/pdf/indicators/Top%20Spenders.pdf |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste toeriste, wat Meksiko besoek, kom veral uit die Verenigde State en Kanada, gevolg deur Europa en Asië asook ’n kleiner aantal uit Latyns-Amerika.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web|url=http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector|title=Turismo de internación 2001–2005, Visitantes internacionales hacia México|publisher=Secretaría de Turismo (SECTUR)|accessdate=10 Junie 2008|year=2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20080610233248/http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector|archive-date=10 Junie 2008|url-status=live |df=dmy-all}} bl. 5&lt;/ref&gt;

Meksiko staan bekend as een van die belangrikste toeristebestemmings ter wêreld met stede soos Acapulco de Juárez en Cancún. Dié land beheer met 36 [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e die meeste in die Amerikas en die sewende meeste ter wêreld,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/mx |title=Mexico |publisher=[[Unesco]] |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; en is in 2010 met 22,5 miljoen internasionale aankomste per jaar die tiende mees besoekte land ter wêreld.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr.pdf |title=Toerisme |publisher=Wêreldtoerismeorganisasie |format=PDF |date=Junie 2011 |accessdate=13 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113021355/http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr.pdf |archive-date=13 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;div align=center&gt;
{| class=&quot;toc&quot; cellpadding=0 cellspacing=2 width=550px style=&quot;float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e
|colspan=8 style=&quot;background:#green; color:white; font-size:100%&quot; align=center bgcolor=&quot;green&quot;|'''Belangrike toeristetrekpleisters in Meksiko'''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Palacio de Bellas Artes.jpg|115px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Tulum.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Cancun aerial photo by safa.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Palacio de Gobierno y Plaza de Armas.JPG|115px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Acapulco Bay 2010.jpg|120px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Meksikostad]]''&lt;br /&gt;'''[[Meksikostad|Distrito Federal]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Riviera Maya]]''&lt;br /&gt;'''[[Quintana Roo]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Cancún]]''&lt;br /&gt;'''[[Quintana Roo]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Guadalajara]]''&lt;br /&gt;'''[[Jalisco]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Acapulco de Juárez|Acapulco]]''&lt;br /&gt;'''[[Guerrero]]'''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Cabo San Lucas Los Arcos 2.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Puerto vallarta skyline.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Cerro del Topo Chico 2.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Mazatlan valentinos.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Ver-Pal Mpal.jpg|120px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Cabo San Lucas]]''&lt;br /&gt;'''[[Baja California Sur]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Puerto Vallarta]]''&lt;br /&gt;'''[[Jalisco]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Monterrey]]''&lt;br /&gt;'''[[Nuevo León]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Mazatlán]]''&lt;br /&gt;'''[[Sinaloa]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Veracruz, Veracruz]]''&lt;br /&gt;'''[[Veracruz]]'''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Nuevo Vallarta 2.JPG|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Government Building In Puebla.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Acueducto de Noche y tormenta.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Gob-palace-mda-dr.JPG|115px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Aérea de la Plaza Principal - panoramio.jpg|130px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Nuevo Vallarta]]''&lt;br /&gt;'''[[Nayarit]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Puebla de Zaragoza|Puebla]]''&lt;br /&gt;'''[[Puebla]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Santiago de Querétaro]]''&lt;br /&gt;'''[[Querétaro]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Mérida]]''&lt;br /&gt;'''[[Yucatán]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[León, Meksiko|León]]''&lt;br /&gt;'''[[Guanajuato]]'''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Zona Hotelera Ixtapa.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:TIJ Newcity 2.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Oaxaca centro.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Mirador laguna ilusiones.JPG|110px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Cozumel Punta Sur View-27527.jpg|125px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Ixtapa Zihuatanejo|Ixtapa]]''&lt;br /&gt;'''[[Guerrero]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Tijuana]]''&lt;br /&gt;'''[[Baja California]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Oaxaca de Juárez]]''&lt;br /&gt;'''[[Oaxaca]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Villahermosa (Tabasco)|Villahermosa]]''&lt;br /&gt;'''[[Tabasco]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[San Miguel de Cozumel|Cozumel]]''&lt;br /&gt;'''[[Quintana Roo]]'''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Catedral de San Luis Potosi.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Plaza Bicentenario in Hermosillo, SON.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:ChihuahuaZocalo.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Plaza panoramica 2.JPG|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Bottlenose Dolphin KSC04pd0178.jpg|125px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[San Luis Potosí, San Luis Potosí|San Luis Potosí]]''&lt;br /&gt;'''[[San Luis Potosí]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Hermosillo]]''&lt;br /&gt;'''[[Sonora]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Chihuahua, Chihuahua|Chihuahua]]''&lt;br /&gt;'''[[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Aguascalientes, Aguascalientes|Aguascalientes]]''&lt;br /&gt;'''[[Aguascalientes]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Santa María Huatulco|Huatulco]]''&lt;br /&gt;'''[[Oaxaca]]'''
|-
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:CatedralDeMorelia.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Isla Navidad.JPG|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Ciudad Juárez skyline.jpg|120px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Canyon sumidero entrada.jpg|125px]]
|align=center valign=center bgcolor=&quot;white&quot;|[[Lêer:Toluca yunus.jpg|125px]]
|-
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Morelia]]''&lt;br /&gt;'''[[Michoacán]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Manzanillo, Colima|Manzanillo]]''&lt;br /&gt;'''[[Colima]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Ciudad Juárez]]''&lt;br /&gt;'''[[Chihuahua (deelstaat)|Chihuahua]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Cañón del Sumidero]]''&lt;br /&gt;'''[[Chiapas]]'''
|style=&quot;background:#e9e9e9;&quot; align=center|''[[Toluca de Lerdo]]''&lt;br /&gt;'''[[Estado de México|México]]'''
|}
&lt;/div&gt;

=== Mediabedryf ===
[[Lêer:TV-Azteca, Mérida, Yucatán (01).jpg|duimnael|links|Stasie van TV Azteca in Mérida, Yucatán]]
[[Lêer:Televisa laguna.jpg|duimnael|Stasie van Televisa in Torreón, Coahuila]]
In Meksiko is daar meer as 500 televisiekanale, waarvan die meeste behoort aan twee private TV-maatskappye met nasionale dekking wat die kykergetalle oorheers: &quot;Televisa&quot; en &quot;TV Azteca&quot;, waarvan Televisa die grootste televisie-aanbieder in die Spaanssprekende wêreld is. In die metropolitaanse gebied van Meksikostad is daar ook &quot;Canal 11, Nasionale Polytechnic Institute&quot;, &quot;Channel 22 van die Nasionale Raad vir kultuur en die kunste (CONACULTA)&quot;, Project 40 en Chain drie (Kanaal 28, XHTRES-TV).

Uit die Verenigde State is daar die amptelike kanale en takke van twee groot kettinggroepe met plaaslike uitbreidings. In Tijuana, Baja California, is daar verskeie Amerikaanse maatskappye wat ’n kanaal in die stad het: Singapore (33), Fox (6), ESPN en andere.

In noordoostelike Meksiko, het die &quot;Multimedia&quot;-netwerk sy eie ontwikkeling onderneem, wat alom bekend staan as &quot;die derde netwerk in die land&quot;,&lt;!--sin moet verbeter word--&gt; wat uitsaai vanuit die stad Monterrey.

Meksikostad (''Ciudad de México'') is tans (2018) op soek na ’n frekwensie. Daarbenewens het elke staat van die republiek ’n stelsel van openbare televisie vir hulle stede. Die instelling wat die skedule bepaal van programme wat op televisie uitgesaai word, is die Direktoraat-generaal van Radio, TV en Film.

== Demografie ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Demografie van Meksiko}} --&gt;
=== Oorsig ===
[[Lêer:Mexico-demography.png|duimnael|Meksiko se bevolkingsgroei (1961–2003)]]
Volgens die laaste sensusopname van 2010,&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web|title=Censo de Población y Vivienda 2010 |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&amp;s=est |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=1 Desember 2018}}&lt;/ref&gt; wat deur die ''Instituto Nacional de Estadística y Geografía'' (&quot;Nasionale Instituut vir Statistiek en Aardrykskunde&quot;), oftewel INEGI, gehou is, het Meksiko ’n amptelike bevolking van 112&amp;nbsp;336&amp;nbsp;538 gehad. Meksiko is daarmee die 11de grootste bevolking ter wêreld, die derde grootste in die Amerikas (ná die Verenigde State en Brasilië) en die tweede grootste in Noord-Amerika. Die grootste stad met die meeste inwoners in sy omtrekgebied is die hoofstad Meksikostad, waar 8,9 miljoen mense binne die stadsgrense en 21,2 miljoen in die metropolitaanse gebied saamgetrek is. Die land waarheen die Meksikane hoofsaaklik heen verhuis is die aangrensende Verenigde State, waar 9,9 miljoen Meksikane bly.

=== Bevolking ===
[[Lêer:Mexico estados densidad.svg|duimnael|Meksikaanse deelstate volgens bevolkingsdigtheid]]
Die Meksikaanse bevolking bestaan uit 65% Mestizo's, wat afstammelinge van mense met inheemse en Europese (veral vanuit Spanje) herkoms is, 17,5% Amer[[indiane]], 16,5% blankes en 1,0% ander etniese groepe.

Die totale inheemse bevolking van Meksiko maak sowat 15,7 miljoen mense uit. Die grootste inheemse etniese groep is die [[Nahua]], die nasate van die Asteekse bevolking, met sowat 2,5 miljoen mense. Tweede op die lys is die Maja, met sowat 1,5 miljoen mense. Die Mixteke en Zapoteke is volke wat beide omtrent 750&amp;nbsp;000 groot is. Die deelstate met die grootste inheemse bevolking is Yucatán met 59%, Quintana Roo met 39% en Campeche met 27%.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=91 |title=Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. México |publisher=Cdi.gob.mx |accessdate=8 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423102153/http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=91 |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die oorgrote meerderheid van die Meksikaanse bevolking word as ''Mestizo's'' geklassifikeer. Dit beteken dat hulle hulself nie as deel van die inheemse of deel van die Europese bevolking beskou nie, maar as nakomelinge van gemengde herkoms.

Sedert die Spaanse verowering van die Asteekse Ryk in 1521 het Europeërs, veral Spanjaarde, saam met Conquistadore na Meksiko geïmmigreer. Hulle was tydens die koloniale bewind die land se politieke elite, maar het nooit die meerderheid van die bevolking geword nie.

=== Tale ===
[[Lêer:Map of the languages of Mexico.png|duimnael|Kaart van die inheemse tale van Meksiko met meer as 100&amp;nbsp;000 sprekers]]
Die [[amptelike taal]] wat deur die regering gebruik word is ''[[de facto]]'' Spaans, terwyl in die huidige Meksikaanse grondwet van 1917 geen amptelike taal vir die federale vlak vasgelê is nie. Volgens die grondwet vorm Spaans saam met Majaans, Nahuatl en 65 ander inheemse tale Meksiko se landstale.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite journal|author=INALI [Instituto Nacional de Lenguas Indígenas] |date=14 Januarie 2008 |accessdate=1 Desember 2018 |title=Catálogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |url=https://www.inali.gob.mx/pdf/CLIN_completo.pdf |format=PDF |journal=Diario Oficial de la Federación |location=Meksikostad |publisher=Regering van Meksiko, Ministerie van Binnelandse Sake |volume=652 |issue=9 |pages=22–78 (eerste afdeling), 1–96 (tweede afdeling), 1–112 (derde afdeling) |oclc=46461036}}&lt;/ref&gt;

Meksiko is die grootste Spaanssprekende land ter wêreld met omtrent ’n derde van alle moedertaalsprekers van Spaans;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Spanish Language History |publisher=Today Translations |url=https://www.todaytranslations.com/language-history/spanish |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923163344/https://www.todaytranslations.com/language-history/spanish |archive-date=23 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite journal |title=Título Primero, Capítulo I, De las garantías individuales |work=Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos |publisher=Kongres van die Unie van die Verenigde Meksikaanse State |url=http://www.normateca.gob.mx/Archivos/34_D_1247_22-06-2007.pdf |format=PDF |date=19 Junie 2007 |accessdate=21 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014015716/http://www.normateca.gob.mx/Archivos/34_D_1247_22-06-2007.pdf |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; in 2011 het 105 miljoen mense Spaans as hul moedertaal gebruik. Weens die Meksikaanse immigrasie na Kanada en die Verenigde State is Meksikaans-Spaans ook in albei lande gebruiklik.

Omtrent 5,4% van die Meksikaanse bevolking praat inheemse tale, waarvan Nahuatl met sowat 1,45 miljoen moedertaalsprekers die grootste is,&lt;ref&gt;{{es}} {{cite book |year=2005 |title=Perfil sociodemográfica de la populación hablante de náhuatl |url=http://www.inegi.gob.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/poblacion_indigena/Hablantes_Nahuatl.pdf |format=PDF |series=XII Censo General de Población y Vivienda 2000 |edition=Publicación única |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |location=Aguascalientes, Mex. |isbn=970-13-4491-X |accessdate=2 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081002122317/http://www.inegi.gob.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/poblacion_indigena/Hablantes_Nahuatl.pdf |archive-date=2 Oktober 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; gevolg deur Majaans met 750&amp;nbsp;000 moedertaalsprekers. [[Mixteeks]] en [[Zapoteeks]] word beide deur sowat 400&amp;nbsp;000 mense gepraat.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.inali.gob.mx/catalogo2007/html/v_zapoteco.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071116035707/http://www.inali.gob.mx/catalogo2007/html/v_zapoteco.html |archive-date=16 November 2007 |title=Catalogo de las lenguas indígenas nacionales: Variantes lingüísticas de México con sus autodenominaciones y referencias geoestadísticas |publisher=Instituto Nacional de Lenguas Indígenas |date=16 November 2007 |accessdate=16 November 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Godsdiens ===
[[Lêer:Catedral de México.jpg|duimnael|links|Die Katedraal van Meksikostad; die [[Rooms-Katolieke Kerk]] is verreweg die belangrikste godsdiens in Meksiko]]
[[Lêer:1531 Nuestra Señora de Guadalupe anagoria.jpg|duimnael|upright|Onse liewe vrou van Guadalupe, die beskermheilige van Meksiko]]
Die belangrikste godsdiensgroep en denominasie is die Rooms-Katolieke Kerk met sowat 93 miljoen (83%) lede volgens die sensus van 2010, terwyl 10% (11 miljoen) lede van ander [[Christendom|Christelike]] kerke, soos Evangelikalisme (5%), Pinksterbeweging (1,6%), [[Jehovah se Getuies]] (1,4%), Sewendedagadventistekerk (0,6%) en die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] (0,3%) uitmaak.&lt;ref name=&quot;2010-census&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&amp;s=est |title=Censo de Población y Vivienda 2010 – Cuestionario básico  |publisher=INEGI [Instituto Nacional de Estadísticas, Geografia e Informática] |accessdate=21 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Volgens die grondwet van 1917 beskik Meksiko nie oor ’n staatsgodsdiens nie en godsdiensvryheid word gewaarborg.

Meksiko het die derde grootste Christelike bevolking (107 miljoen) ter wêreld ná die Verenigde State en Brasilië, asook met 92&amp;nbsp;924&amp;nbsp;489 lidmate&lt;ref name=&quot;2010-census&quot; /&gt; die tweede grootste Rooms-Katolieke bevolking ná Brasilië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |title=The Largest Catholic Communities |accessdate=1 Desember 2018 |work=Adherents.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321150325/https://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |archive-date=21 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Volgens die persentasie Rooms-Katolieke van die landsbevolking (95,0%), staan Meksiko wêreldwyd op die sesde plek. 47% van die Rooms-Katolieke Meksikane besoek weekliks die kerk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Church attendance |work=Study of worldwide rates of religiosity |year=1997 |publisher=University of Michigan |url=http://www.ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases/1997/Dec97/chr121097a |accessdate=25 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111025222227/http://ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases%2F1997%2FDec97%2Fchr121097a |archive-date=25 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die feesdag van Onse Liewe Vrou van Guadalupe, die beskermheilige van Meksiko, word op 12 Desember gevier en deur baie Meksikane as die belangrikste godsdienstige vakansiedag van hul land beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Our Lady of Guadalupe |url=https://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=456 |publisher=Catholic Online |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511162738/https://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=456 |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Volgens die sensus van 2010 bly 67&amp;nbsp;476 [[Jode]], 18&amp;nbsp;185 aanhangers van die Oosterse godsdienste soos [[Boeddhisme|Boeddhiste]] en 300 [[Islam|Moslems]] in Meksiko.&lt;ref name=&quot;2010-census&quot; /&gt;

== Kultuur ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Kultuur van Meksiko}} --&gt;
[[Lêer:PLAZA DE LAS TRES CULTURAS-1.jpg|duimnael|Plein van die drie kulture in Meksikostad. Dié plein versamel drie argitektoniese style wat die geskiedenis van Meksiko versinnebeeld: Meso-Amerikaans, Spaans-koloniaal en die onafhanklike nasie]]
Meksiko se kultuur weerspieël die kompleksiteit van die land se geskiedenis deur die vermenging van inheemse kulture met die [[kultuur van Spanje]], meegedeel tydens Spanje se 300 jaar lange kolonisasie van Meksiko. Mettertyd is eksogene kulturele elemente in die Meksikaanse kultuur opgeneem.

Die Porfiriose tydperk (''el Porfiriato'') in die laaste kwart van die 19de eeu en die eerste dekade van die 20ste eeu is gekenmerk deur ekonomiese vooruitgang en vrede. Ná vier dekades van burgerlike onrus en oorlog, het Meksiko die ontwikkeling van filosofie en kunste, bevorder deur president Díaz self, beleef. Sedert daardie tyd, soos beklemtoon tydens die Meksikaanse Rewolusie, het die kulturele identiteit sy oorsprong in die ''mestizaje'', waarvan die inheemse (d.w.s. Indiaanse) elemente die kern vorm. Aangesien van die verskillende etniese groepe wat die Meksikaanse bevolking vorm, het José Vasconcelos in sy publikasie ''La Raza Cósmica'' (&quot;Die Kosmiese Wedren&quot;, 1925) Meksiko as smeltkroes van alle etniese groepe gedefinieer (en dus die definisie van die ''mestizo'' uitgebrei), nie net biologies maar sowel kultureel.&lt;ref name=&quot;vasconcelos160&quot;&gt;{{es}} {{cite book|last=Vasconcelos|first=José|others=Didier T. Jaén (vertaler)|title=La Raza Cósmica (&quot;Die Kosmiese Wedren&quot;)|url=https://archive.org/details/cosmicracebiling00vasc|publisher=The Johns Hopkins University Press|year=1997|isbn=0-8018-5655-8|page=160 }}&lt;/ref&gt;

=== Literatuur ===
[[Lêer:NezahualcoyotlGardenTADF.JPG|duimnael|links|upright|[[Nezahualcoyotl]] word as ’n wyse koning en digter vereer]]
[[Lêer:Octavio Paz - 1988 Malmö.jpg|duimnael|upright|Die Meksikaanse digter [[Octavio Paz]], [[Nobelprys vir Letterkunde]]-wenner in 1990]]
Die Meksikaanse literatuur is die Spaanstalige literatuur van Meksiko en behoort tot die Spaans-Amerikaanse literatuur. Dit is een van die mees omvattende, bekende en nie net sedert die toekenning van die Nobelprys aan Octavio Paz in 1990 internasionaal mees bekende Latyns-Amerikaanse literature. Teen die agtergrond van Meksiko se uiterste sosiale diversiteit is dit gekenmerk deur talle filosofiese en kulturele strydpunte, ’n moeilike soek na identiteit en van die koloniale tydperk tot die huidige dag herhalende eise vir geregtigheid en vergoeding.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite journal|last=Kruip|first=Gerhard|title=Kirche und Gesellschaft im Prozeß ethisch historischer Selbstverständigung. Die mexikanische Kontroverse um die ‚Entdeckung Amerikas’.|work=Schriften des Instituts für Christliche Sozialwissenschaften der Westfälischen Wilhelms Universität Münster 34|location=Münster|publisher=Lit Verlag|date=1996|pages=325}}&lt;/ref&gt;

Die literatuur in Meksiko het sy oorsprong in die literatuur van die inheemse nedersettings van Meso-Amerika. Die mees bekende Voor-Spaanse digter is [[Nezahualcoyotl]]. Die moderne Meksikaanse literatuur is beïnvloed deur die konsepte van die Spaanse koloniasie van Meso-Amerika. Uitstaande koloniale skrywers en digters sluit in Juan Ruiz de Alarcón en Juana Ines de la Cruz.

Ander belangrike skrywers sluit in Alfonso Reyes, José Joaquín Fernández de Lizardi, [[Ignacio Manuel Altamirano]], Carlos Fuentes, [[Octavio Paz]] (Nobelpryswenner), Renato Leduc, Carlos Monsiváis, Elena Poniatowska, Mariano Azuela (&quot;Los de abajo&quot;) en Juan Rulfo (&quot;Pedro Páramo&quot;). Bruno Traven het ''Canasta de cuentos mexicanos'' (&quot;Mandjie van Meksikaanse Stories&quot;) en ''El tesoro de la Sierra Madre'' (&quot;Die skat van die Sierra Madre&quot;) geskryf.

=== Kuns ===
[[Lêer:Mexico City Palacio de bellas artes.jpg|duimnael|links|Die paleis van die skone kunste (''Palacio de Bellas Artes'') in Meksikostad, soos gesien vanaf die Latyns-Amerikaanse toring (''Torre Latinoamericana''), in 2006]]
[[Lêer:Frida Kahlo Diego Rivera 1932.jpg|duimnael|upright|[[Frida Kahlo]] saam met [[Diego Rivera]] in 1932, soos fotografeer deur [[Carl Van Vechten]]]]
Die kuns van Meksiko word gekenmerk deur voor-Colombiaanse tradisies en die invloed van die Spaanse veroweraars. Hoewel die Spanjaarde gewelddadig met die hoë verteenwoordigers van die Indiese mag gebreek het, het ’n sterk verwysing na die voor-koloniale kuns behoue gebly. Daarbenewens het in Meksikostad onder die regering van die visekoning gemaskerde parades plaasgevind, wat die herinnering aan die Asteekse dinastie sou handhaaf.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=15}}&lt;/ref&gt; Die tradisionele kunsvorme is sodoende met nuwe ontwerpe verbind. Byvoorbeeld het veerbeelde met Maria-voorstellings ontstaan, wat na die Christelike geloof verwys het wat deur die Spanjaarde ingevoer is.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=46}}&lt;/ref&gt; Die hele veerkuns, wat alvorens net tot die adellikes beperk was, het ’n Christelike herinterpretasie beleef en is byvoorbeeld gebruik vir Biskopkappies en altaardoeke, waarby die tradisionele Asteekse kleurbetekenis bewaar gebly het. Tot in die 19de eeu was Pátzcuaro ’n sentrum van die veerverwerking met beduidende kunshandwerklike fasiliteite. Nog ’n gebied van die beeldvorming met tradisionele grondslae was kaarte en genealogiese voorstellings. Daarby is elemente van Europese kartografie saam met Meksikaanse glyfe gebruik.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=47–49}}&lt;/ref&gt;

Tydens die 19de eeu het Europese kunstenaars na Meksiko gereis en die land in sy diversiteit tentoongestel. Die belangrikste hiervan was waarskynlik Johann Moritz Rugendas, wie landskappe, genre-tonele en studies van die natuur en die bevolking gemaak het.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|publisher=Staatliche Mussen zu Berlin Ethnologisches Museum|title=Koloniale Kunst aus Lateinamerika – Prozesse gegenseitiger Aneignung|location=Berlin|isbn=3-88609-510-X|pages=54}}&lt;/ref&gt; Die Meksikaanse kuns het ná die Meksikaanse Rewolusie ’n bloeitydperk beleef. Kunstenaars soos David Alfaro Siqueiros, José Clemente Orozco en Juan O'Gorman was deur hul werk betrokke by die Meksikaanse Rewolusie en sosiale kwessies, sowel as die Meksikaanse geskiedenis tot by die voor-Colombiaanse tydperk. Die bekendste Meksikaanse kunstenaars is [[Diego Rivera]] en [[Frida Kahlo]]. Diego Rivera het saam met andere die Muralisme gestig, ’n kunsvorm van monumentale openbare muurskilderye, wat in Meksiko wye inslag gevind het en vandag nog gesien kan word in baie openbare geboue in Latyns-Amerika en in die Verenigde State. Beduidende muurskilderye van Riviera kan gevind word in die Palacio Nacional en vertoon gebeurtenisse in die Meksikaanse geskiedenis. Die huidige kuns in Meksiko beeld hoofsaaklik sosiale kwessies soos geweld en misdaad uit, en voorbeelde hiervan is werke deur Teresa Margolles, Daniel Guzmán en Eduardo Abaroa.

=== Musiek ===
[[Lêer:Santana Acer Arena (5558151833) (cropped).jpg|duimnael|upright|links|Die Meksikaans-Amerikaanse rocksanger [[Carlos Santana]] in 2011]]
[[Lêer:Lila Downs en 2009.JPG|duimnael|upright|Die Meksikaanse aktrise en sangeres [[Lila Downs]] in 2009]]
Populêre musiek in Meksiko bestaan uit ’n wye verskeidenheid van musikale style en genres. Dit het sy oorsprong in die voor-Colombiaanse en Europese, veral Spaanse, kultuur. Die belangrikste style is die Meksikaanse Son en die Corrido, wat beide reeds in die 18de eeu ontstaan het. Elemente van die Corrido kan ook in die Narcocorrido gevind word, wat sedert die begin van die 21ste eeu die tipiese Meksikaanse volksmusiek verpersoonlik. Die Ranchera het tydens die Meksikaanse Rewolusie in die vroeë 20ste eeu ontstaan en vind sy manifestasie as Norteña in die noorde van Meksiko. In die 1920's is die oorspronklik Kubaanse dansstyle Bolero en Danzon verder ontwikkel tot onafhanklike vorme. Agustin Lara, ’n skepper van die Meksikaanse bolero, het ook die klankbaan vir die eerste Meksikaanse klankfilm &quot;Santa&quot; (1932) gekomponeer. Wêreldbekende volksliedjies sluit in: ''Bésame mucho'' (Bolero), ''Cielito lindo'' (Ranchera), ''El Rey'' (Ranchera), ''Granada'' (Bolero), ''La Bamba'' (Volkslied), ''La Cucaracha'' (Corrido), ''Las mañanitas'' (Volkslied), ''México Lindo y Querido'' (Ranchera), ''Solamente una vez'' (Bolero) en ''Somos Novios'' (Bolero).

’n Musiekgroep wat die verskillende style van tradisionele musiek speel, word Mariachi genoem. Die Mariachi-musiek is in 2011 deur Unesco in die verteenwoordigende lys van die mondelinge en ontasbare erfenis van die mensdom opgeneem.

Die vader van die Meksikaanse rockmusiek (''rock nacional'') is Carlos Santana, wie die Latynse rock in die 1960's geskep het. Ander bekende popmusikante sluit in: Maná, Luis Miguel, Alejandro Fernandez, Thalia, Marco Antonio Solis, Pepe Aguilar, Paulina Rubio, Angelica Maria, Alejandra Guzmán, Gloria Trevi en Cristian Castro.

In klassieke musiek is die eerste Meksikaanse opera, ''La Partenope'', gekomponeer deur Manuel de Sumaya, in 1711 vir die eerste keer opgevoer. In die 19de eeu was die wals gewild en Meksikaanse komponiste (Ernesto Elorduy, Juventino Vázquez, Felipe Villanueva) het ’n onafhanklike Meksikaanse vorm geskep. Die Meksikaanse simfonieorkes ''Orquesta Sinfónica Mexicana'' is in 1928 deur Carlos Chávez gestig. Een van die internasionaal-bekendste tenore van die huidige tydperk is Rolando Villazón.

=== Kookkuns ===
[[Lêer:Carnitas.jpg|duimnael|links|Tacos met carnitas-vulling]]
[[Lêer:Hot chocolate.jpg|duimnael|[[Sjokolade]] is ’n oorspronlik Meksikaanse drank en was ’n belangrike deel in die Asteekse kookkuns]]
Die Meksikaanse kookkuns word gekenmerk deur ’n sintese van die Asteekse en Spaans-koloniale, en in die suide ook deur die Majatradisies. Plaaslik is daar groot verskille tussen die kus en die sentrale hoogland, die brandrissie-liewende suide en die beesvleis-georiënteerde noorde.

Die belangrikste maaltyd van die dag is middagete, dienooreenkomstig is die middagete-pouse lank binne ’n gewone werksdag. Die aandete is dan slegs ’n klein happie soos vrugte, tacos of iets soortgelyks. In ’n warm, tropiese land met ’n welige plantegroei speel vars vrugte en sekere groente ’n dominante rol.

Tipies vir Meksiko, hoort tortillas by elke maaltyd. Gewoonlik is rissies of rissiesouse ook op die tafel, waarvan die skerpheid baie kan verskil. Die skerpste rissie is die Chili Habanero, ’n meestal groen, ongeveer drie duim groot verteenwoordiger van die [[genus]]. Baie ligter is die Chili Jalapeño, wat in tradisionele restaurante by die maaltyd gevoeg word.

Nog ’n gewilde gereg in Meksiko is die sogenaamde churros. Dit is lang, diepgebraaide deegstukkies wat tradisioneel bedien word met suiker of sjokolade.

[[Drinkwater]] word gewoonlik in bottels of blikkies verkoop omdat kraanwater dikwels nie drinkbaar is nie. Horchata word graag gedrink en is deur die Spanjaarde ingevoer. Dit is ’n soet rys/kaneel-drank wat verkoel bedien word. Die gewone alkoholiese drankies is [[bier]], tequila, mezcal en pulque.

Meksikaanse kos geniet sedert die afgelope dekades ’n toenemende gewildheid en sommige geregte is, soortgelyk aan die Italiaanse kookkuns, internasionaal bekend.

== Sport ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Sport in Meksiko}} --&gt;
[[Lêer:Estadio de beisbol en Monterrey.jpg|duimnael|links|Die Bofbal-stadion in Monterrey, tuisveld van die Monterrey Sultans]]
[[Lêer:1968 Mexico emblem.svg|duimnael|Kenteken van die [[Olimpiese Somerspele 1968]]]]
[[Lêer:Estadio Azteca1706p2.jpg|duimnael|Die Estadio Azteca is die sesde grootste stadion en derde grootste sokkerstadion ter wêreld]]
[[Lêer:First game of the 2010 FIFA World Cup, South Africa vs Mexico4.jpg|duimnael|links|Wedstryd tussen Meksiko en [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]]]]
[[Lêer:Nigel Mansell 1991 USA.jpg|duimnael|Nigel Mansell het in 1987 en 1992 die [[Meksikaanse Grand Prix]] op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] in Meksikostad gewen]]
Meksiko se nasionale sport is ''Charrería''&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.sectur.gob.mx/wb2/sectur/sect_Celebracion_del_Dia_Mundial_del_Turismo |title=La Charrería &quot;Nuestro Deporte Nacional&quot; |publisher=Meksikaanse Departement van Toerisme |accessdate=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218123852/http://www.sectur.gob.mx/wb2/sectur/sect_Celebracion_del_Dia_Mundial_del_Turismo |archive-date=18 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en dit is veral in die noorde van dié land gewild. Dié sport is gebaseer op die aktiwiteite van ''Charro'' en bestaan uit verskeie puntwedstryde, soortgelyk aan Rodeo. Nog ’n tradisionele sportsoort, wat deur die Spanjaarde in Meksiko gevestig is, is die stiergeveg. Ander gewilde sportsoorte in Meksiko sluit in [[sokker]], [[boks]], [[bofbal]] en [[basketbal]]. Die Meksikaanse stoeiskou, wat bekend staan as ''Lucha Libre'', is ook uniek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://mexiconewsdaily.com/news/lucha-libres-culture-mixes-tradition-family-pure-adrenaline/ |title=Lucha Libre's culture mixes tradition, family and pure adrenaline |publisher=Mexico News Daily |author=Anna Bruce |date=9 Mei 2023 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

Sokker is die gewildste sportsoort in Meksiko en is op klubvlak in ’n nasionale ligastelsel georganiseer. Die topsokkerliga is die [[Meksikaanse Primera División|Primera División]], wat in 1943 gestig is. Tans ding 18 spanne mee, die kampioen word in ’n uitspeelwedstrydstelsel van agt spanne bepaal. Die suksesvolste spanne is [[Club América]] uit Meksikostad met 13 ligatitels, gevolg deur Club Deportivo Guadalajara uit Guadalajara met twaalf titels en Deportivo Toluca FC met tien titels.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Mexico – List of Champions |publisher=Rec.Sports.Soccer Statistics Foundation |url=http://www.rsssf.com/tablesm/mexchamp.html |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420014544/http://www.rsssf.com/tablesm/mexchamp.html |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Meksiko het as gasheer vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970 en die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986 opgetree, en albei eindstryde is op die Estadio Azteca, tans die derde grootste sokkerstadion ter wêreld, beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=About CONCACAF |publisher=The Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF) |url=https://www.concacaf.com/about.asp |accessdate=10 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410025839/http://www.concacaf.com/about.asp |archive-date=10 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Meksikaanse nasionale sokkerspan het aan 17 uit die 22 moontlike Wêreldbekertoernooie deelgeneem, en is saam met Argentinië en Brasilië, een van die beste nasionale spanne in die Amerikas. Meksiko het ook die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999]] aangebied én gewen. Daarbenewens het hulle die [[CONCACAF]] se goue beker al nege keer gewen. Die Suid-Amerikaanse [[CONMEBOL]] het Meksiko vir tien Copas América uitgenooi en hulle het twee keer as naaswenner geëindig (in 1993 in 2001). Internasionaalbekende sokkerspelers sluit in [[Hugo Sanchez]], [[Rafael Marquez]], [[Ricardo Osorio]] en [[Pavel Pardo]]. In 2018 is Meksiko deur FIFA saam met Kanada en die Verenigde State as gashere vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys; dit was die vierde toernooi in Noord-Amerika en die derde vir Meksiko.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=1 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515074954/https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Vir die eerste keer het 48 spanne aan ’n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem en altesaam 104 wedstryde beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

Bofbal in Meksiko het in die 1940's gevestig. Die topbofballiga is die ''Liga Mexicana de Béisbol'', wat in 1925 gestig is en die hoogste klassifikasie vir die Major League Baseball het, en dit word beskou as een van die beste ligas ter wêreld. Tans neem 18 spanne daaraan deel, die kampioenspan is Leones de Yucatán uit Mérida. Sowat 100 spelers het daarin geslaag om in die Amerikaanse-Kanadese Major League Baseball te speel, waaronder Fernando Valenzuela, Vinny Castilla en Aurelio Rodríguez. Die nasionale span het vier silwermedaljes by die bofbalwêreldbeker en vier bronsmedaljes by die Pan-Amerikaanse Spele gewen.

Die topbasketballiga in Meksiko is die ''Liga Nacional de Baloncesto Profesional'', wat in 2000 gestig is en tans uit 14 spanne bestaan. Boks is nog ’n gewilde en suksesvolle sport en Meksikaanse boksers het al wêreldkampioenskappe en Olimpiese medaljes gewen. Daar bestaan tradisioneel ’n besonderse wedywering met boksers uit [[Puerto Rico]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://articles.latimes.com/2008/jul/15/sports/sp-prmex15|author=Kevin Baxter|title=This rivalry packs real punch – When boxers from Mexico and Puerto Rico face each other, winning for their homeland is key|publisher=LA Times|date=15 Julie 2008|accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

Vanaf 1962 tot 1970 en vanaf 1986 tot 1992 het die [[Formule Een]] [[Meksikaanse Grand Prix]] in Meksikostad plaasgevind; van 2015 tot 2019 en weer sedert 2021 word die Grand Prix op die [[Autódromo Hermanos Rodríguez]] beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.racefans.net/2014/07/22/five-year-mexican-grand-prix-deal-signed-report/|title=Five-year Mexican Grand Prix deal signed – report|date=22 Julie 2014|accessdate=1 Desember 2018}}&lt;/ref&gt; As gevolg van sy sukses is die gholfspeler Lorena Ochoa, wat sedert 2007 die LPGA Tour lei, baie gewild.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=LPGA Rolex Women's World Golf Rankings |date=1 Oktober 2007 |url=http://www.lpga.com/content/RolexRankings10-1-2007.pdf |format=PDF |accessdate=16 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016174101/http://www.lpga.com/content/RolexRankings10-1-2007.pdf |archive-date=16 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Meksiko het die [[Olimpiese Somerspele 1968]] in Meksikostad aangebied, die eerste Latyns-Amerikaanse gasheerland, en die [[Olimpiese Somerspele]] is eers weer in [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]] in [[Rio de Janeiro]] gehou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|title=2016 Binational Olympics|date=Desember 2003|publisher=San Diego Metropolitan|url=http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html|accessdate=30 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930043448/http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html|archive-date=30 September 2007|url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 112 Lande het in Meksikostad deelgeneem met ’n totaal van 5&amp;nbsp;516 atlete en 172 kompetisies in 20 sportsoorte. Die wêreldrekord in die verspring deur Bob Beamon en die Fosbury-flop in die hoogspring was uitstaande tydens hierdie spele. Meksikaanse atlete het tot op hede 69 medaljes by Olimpiese Spele gewen, waarmee Meksiko die 43ste plek in die alle-tye lys van medaljes beklee. Die medaljes is in ’n verskeidenheid van sportsoorte soos [[ruitersport]], [[sierduik]], [[swem]], boks, [[polo]] en [[Skermsport|skerm]] gewen.

Rugby is een van die snels groeiende sportsoorte in Meksiko en is in die 1930’s deur Britse werkers op die ruolievelde na die land gebring. Die [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]], bekend as ''Serpientes'' – “die [[slang]]e” – kon tot dusver nog nie vir 'n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie, maar hulle is tans Noord-Amerika se derde sterkste span ná [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Bekende Meksikane ==
{{Col-start}}{{Col-break}}
* [[David Alfaro Siqueiros]] (1896–1974), skilder en grafiese kunstenaar
* [[Luis Barragán Morfín]] (1902–1988), argitek
* [[Porfirio Díaz]] (1830–1915), president
* [[Lila Downs]] (* 1968), sangeres
* [[Salma Hayek]] (* 1966), aktrise
* [[Miguel Hidalgo]] (1753–1811), priester en rewolusionêr
* [[Agustin de Iturbide]] (1783–1824), keiser
* [[Benito Juárez]] (1806–1872), president
* [[Frida Kahlo]] (1907–1954), skilderes
* [[Maksimiliaan I van Meksiko]] (1832–1867), keiser
{{Col-break}}
* [[Rafael Marquez]] (* 1979), sokkerspeler
* [[Mario J. Molina]] (* 1943), chemikus en [[Nobelprys vir Chemie|nobelpryswenner]]
* [[Ximena Navarrete]] (* 1988), mej heelal 2010
* [[Juan O’Gorman]] (1905–1982), argitek en skilder
* [[José Clemente Orozco]] (1883–1949), skilder
* [[Octavio Paz]] (1914–1998), skrywer en [[Nobelprys vir Letterkunde|nobelpryswenner]]
* [[Elena Poniatowska]] (* 1932), skryfster
* [[Diego Rivera]] (1886–1957), skilder
* [[Alfonso García Robles]] (1911–1991), politikus en [[Nobelprys vir Vrede|nobelpryswenner]]
* [[Selena]] (1971–1995), sangeres
{{col-end}}

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Bekende Meksikaanse akteurs&quot;&gt;
Ramon Novarro.jpg|[[Ramón Novarro]]
Dolores del Rio Argentinean Magazine AD.jpg|[[Dolores del Río]]
Gael García Bernal (Guadalajara Film Festival) 3.jpg|[[Gael García Bernal]]
Salma Hayek 2004.jpg|[[Salma Hayek]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Bekende Meksikaanse politici&quot;&gt;
Porfirio Diaz in uniform.jpg|[[Porfirio Díaz]]
Miguel Hidalgo y Costilla.png|[[Miguel Hidalgo]]
Benito Pablo Juárez García.png|[[Benito Juárez]]
Alfonso Garcia Robles 1981.jpg|[[Alfonso García Robles]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Bekende Meksikaanse regisseurs&quot;&gt;
Luis Buñuel.JPG|[[Luis Buñuel]]
Ripstein.jpg|[[Arturo Ripstein]]
Guillermo del Toro by Gage Skidmore.jpg|[[Guillermo del Toro]]
Alejandro González Iñarritu cropped.jpg|[[Alejandro González Iñárritu]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Mexico|title=Mexico|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2026}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico|title=Mexico|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=22 Julie 2026}}

; Geskiedenis
----
* {{en}} {{cite book |author=Enrique Krauze |title=Mexico: Biography of Power: A history of Modern Mexico 1810–1996 |url=https://archive.org/details/mexico00enri |publisher=Harper Perennial |location=New York |year=1998 |isbn=0-06-092917-0 |page=896}}
* {{en}} {{cite book |authors=Michael C. Meyer; William H. Beezley |title=The Oxford History of Mexico |url=https://archive.org/details/isbn_9780195112283 |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=0-19-511228-8 |page=736}}
* {{en}} {{cite book |author=Henry Bamford Parkes |title=A History of Mexico |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston |year=1972 |edition=3de |isbn=0-395-08410-5}}
* {{en}} {{cite book |author=William H. Prescott |title=History of the Conquest of Mexico |url=https://archive.org/details/williamhprescott0000pres |publisher=Continuum |location=Londen/New York | year=2009 |isbn=978-1-4411-4699-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Mexico|Meksiko}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Mexico|Meksiko}}
* {{es}} [http://www.gob.mx/ Regering van Meksiko]
* {{es}} [http://www.presidencia.gob.mx/ Presidentskap van Meksiko]
* {{es}} [http://www.senado.gob.mx/ Senaat van Meksiko]
* {{es}} [http://www.congreso.gob.mx/ Kongres van Meksiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524065850/http://www.congreso.gob.mx/ |date=24 Mei 2012}}
* {{es}} [http://www.ife.org.mx/portal/site/ifev2 Verkiesingskommissie van Meksiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704152701/http://www2.ife.org.mx/portal/site/ifev2 |date=4 Julie 2012}}
* {{es}} [http://www.inegi.org.mx/default.aspx? Nasionale Instituut van Statistiek en Aardrykskunde]
* {{en}} [http://www.mex99.com/ Inligtingsblad oor Meksiko] {{dooie skakel}}

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Meksiko}}
| Noord = {{vlagland|Verenigde State}}
| Noordoos = {{vlagland|Verenigde State}}
| Oos = [[Golf van Meksiko]] • {{vlagland|Kuba}}
| Suidoos = [[Karibiese See]] • {{vlagland|Belize}} • {{vlagland|Guatemala}}
| Suid = [[Stille Oseaan]]
| Suidwes = {{vlagikoon|Frankryk}} [[Clipperton]] • [[Stille Oseaan]]
| Wes = {{vlagland|Hawaii}} • [[Stille Oseaan]]
| Noordwes = [[Stille Oseaan]]
}}

{{Deelstate van Meksiko}}
{{Lande van Noord-Amerika}}
{{NAFTA}}
{{G20}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Meksiko| ]]
[[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]]</text>
      <sha1>rd7zwz7f7ravufmw30h9so4zgyuv026</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matjiesfontein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14873</id>
    <revision>
      <id>2968271</id>
      <parentid>2918734</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sien ook */</comment>
      <origin>2968271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3363" sha1="cod5ypwyivzq1giv1lqjt4dr7o5mwmp" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Matjiesfontein
|nedersetting_tipe=[[Dorp]]
|beeld_stadsilhoeët=Matjiesfontein train station sign, June 2026.jpg
|beeldbyskrif= Matjiesfontein-stasienaambord in Junie 2026
|duimdrukkerkaart=Wes-Kaap
|duimdrukkeretiketposisie=onderkant
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}}
|onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]]
|onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]]
|onderafdelingtipe3=[[Plaaslike Munisipaliteit]]
|onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]]
|onderafdelingnaam2=[[Sentraal Karoo-distriksmunisipaliteit|Sentraal Karoo]]
|onderafdelingnaam3=[[Laingsburg Plaaslike Munisipaliteit|Laingsburg]]
|oppervlak_totaal_km2=1.22
|hoogte_m=
|koördinate   = {{Koördinate|33|13|0|S|20|35|0|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=422
|bevolkingsdigtheid_km2=346
|tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]
|utcafset=+2
|poskodetipe=[[Poskode]]
|poskode=6901
|skakelkode=023
|voetnotas=
|webwerf=
}}
[[Lêer:Lord Milner Hotel at Matjiesfontein.jpg|duimnael|links|''Lord Milner''-hotel]]

'''Matjiesfontein''' is 'n klein [[nedersetting]] in die [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] boustyl in die hartland van die [[Karoo]], sowat 100 kilometer noordoos van [[Worcester]] in die huidige [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[Wes-Kaap]].

==Ontstaan==
Die gehug wat aanvanklik net 'n halte langs die spoorlyn was, waar [[stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]] van vars water voorsien is, is in 1884 deur die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrant James (&quot;Jimmy&quot;) Douglas Logan gestig. In 1889 het Logan 'n mineraalwaternywerheid hier opgerig en water en ander verversings aan treinpassasiers verkoop.

Logan se bekende ''Lord Milner-hotel'' is in 1899 geopen. Die lug van die Karoo-halfwoestyn is destyds ook as baie geskik vir die behandeling van longsiektes geag, en derhalwe het Matjiesfontein toe vinnig ook bekende persoonlikhede soos [[Cecil Rhodes]], [[Edgar Wallace]], [[lord Randolph Churchill]] en [[Rudyard Kipling]] as gaste ontvang. Die skryfster [[Olive Schreiner]] het ook tussen 1890 en 1892 op die dorp gewoon.

==Twintigste eeu==
Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899-1902) het Logan se hotel as 'n Britse militêre hospitaal gedien. Met Jimmy Logan se afsterwe in 1920 raak Matjiesfontein uit die mode. Eers in 1968 herleef die dorpie met die heropening van die hotel. In 1970 is Matjiesfontein tot [[nasionale gedenkwaardigheid]] verklaar.

==Algemeen==
Matjiesfontein met sy gerestoureerde stasie en 'n nuwe konferensiesentrum is deesdae weer 'n gewilde bestemming vir welgestelde Kapenaars. Die [[N1 (Suid-Afrika)|N1]] nasionale pad gaan digby die dorp verby. Die [[R354 (Suid-Afrika)|R354-provinsiale pad]] tak hier van die N1 af in 'n noordelike rigting na [[Calvinia]] via [[Sutherland]].

== Bibliografie ==
*Allen, Dean: Empire, war &amp; cricket in South Africa. Logan of Matjiesfontein. Kaapstad: Zebra Press, 2015. {{ISBN|978-1-77022-847-4}}
 
== Sien ook ==
* [[Logan-korrupsieskandaal]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Eksterne skakels ==
{{Commonskat}}
* [http://home.intekom.com/reisinafrikaans/bmatjiesfontein.htm Reis in Afrikaans - Matjiesfontein]

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC5}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>cod5ypwyivzq1giv1lqjt4dr7o5mwmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wallis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15121</id>
    <revision>
      <id>2968180</id>
      <parentid>2956185</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nuwe wapen</comment>
      <origin>2968180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46923" sha1="62giy3448g7ddkqv7r6j6hnvb48y5tj" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die huidige land binne die Verenigde Koninkryk. Vir die historiese prinsdom, sien [[Prinsdom van Wallis]].''
{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Wallis
|volle_naam              = &lt;small&gt;''Wales'' ([[Engels]])&lt;br /&gt;''Cymru'' ([[Wallies]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Wallis
|beeld_vlag              = Flag of Wales.svg
|beeld_wapen             = Royal Badge of Wales (2024 onwards).svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Wales in the UK and Europe.svg
|leuse                   = ''Cymru am byth''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Wallies vir: &quot;Wallis vir altyd&quot; of &quot;Lang leef Wallis&quot;)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fun-stuff/cymru-am-byth-meaning-behind-8592076 |title=Cymru am byth! The meaning behind the Welsh motto |publisher=WalesOnline |date=6 Februarie 2015 |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407230230/https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fun-stuff/cymru-am-byth-meaning-behind-8592076 |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''[[Hen Wlad Fy Nhadau]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Wallies vir: &quot;Land van my vaders&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Engels]] en [[Wallies]]
|hoofstad                = [[Cardiff]] (Caerdydd)
{{Koördinate|51|29|N|3|11|W}}
|latd                    = 51
|latm                    = 29
|latNS                   = N
|longd                   = 3
|longm                   = 11
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[Cardiff]] (Caerdydd)
|regeringsvorm           = Unitêre parlementêre&lt;br /&gt;[[grondwetlike monargie]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]&lt;br /&gt;• [[Eerste minister]]
|leiername               = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]&lt;br /&gt;[[Rhun ap Iorwerth]]
|oppervlak_rang          = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 21&amp;nbsp;218&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-latest-for-administrative-areas-in-the-united-kingdom-v2/about |title=Standard Area Measurements (Latest) for Administrative Areas in the United Kingdom (V2) |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=5 April 2023 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 8&amp;nbsp;192
|persent_water           = 
|bevolking_skatting      = 3&amp;nbsp;131&amp;nbsp;640&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2022/mye22final.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, UK, June 2022 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=26 Maart 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2022
|bevolking_rang          = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|bevolking_sensus        = 3&amp;nbsp;107&amp;nbsp;494&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gro-gov.scot/statistics/theme/population/estimates/mid-year/2012/index.html |title=Population estimates by sex, age and administrative area, Scotland, 2011 and 2012 |publisher=Nasionale Rekords van Skotland |date=8 Augustus 2013 |accessdate=8 Augustus 2013}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2022
|bevolkingsdigtheid      = 151
|bevolkingsdigtheidmi²   = 391,1
|bevolkingsdigtheidrang  = 
|BBP_PPP                 = £74,5&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;GVA&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/datasets/nominalregionalgrossvalueaddedbalancedperheadandincomecomponents |title=Regional gross value added (balanced) per head and income components |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|BBP_PPP_jaar            = 2022
|BBP_PPP_per_kapita      = $23&amp;nbsp;804&lt;ref name=&quot;GVA&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|BBP                     = £85,4&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;GDP&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/datasets/nominalregionalgrossvalueaddedbalancedperheadandincomecomponents |title=Regional gross domestic product: all ITL regions |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|BBP_rang                = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|BBP_jaar                = 2022
|BBP_per_kapita          = £27&amp;nbsp;274&lt;ref name=&quot;GDP&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|onafhanklikheidstipe    = Vorming
|onafhanklikheidsgebeure = • Vereniging by&lt;br /&gt;Gruffydd ap Llywelyn&lt;br /&gt;• Statuut van Rhuddlan&lt;br /&gt;• [[Act of Union 1535|Unie met Engeland]]&lt;br /&gt;• Devolusie
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[1057]]&lt;br /&gt;[[3 Maart]] [[1284]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100419253|title=Statute of Rhuddlan| publisher=Oxford Reference|accessdate=5 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[1543]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents |title=Laws in Wales Act 1535 (repealed 21. Desember 1993) |publisher=legislation.gov.uk |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417010928/http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[31 Julie]] [[1998]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents |title=Government of Wales Act 1998 |publisher=legislation.gov.uk |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416203623/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|MOI                     = {{wins}} 0,898&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/GBR/?levels=1+4&amp;extrapolation=0 |title=Subnational HDI |publisher=Global Data Lab |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = –
|MOI_jaar                = 2021
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 30&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.scot/binaries/content/documents/govscot/publications/statistics/2020/02/additional-poverty-statistics-2020/documents/gini-coefficient-by-uk-nation/gini-coefficient-by-uk-nation/govscot%253Adocument/Gini%252Bfor%252BUK%252Bcountries%252B-%252Bfor%252Bpublication.xlsx |title=Gini coefficient by UK nation |publisher=Skotse Regering |date=2020 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2016⁠–⁠19
|Gini_kategorie          = {{kleur|#fc0|medium}}
|geldeenheid             = [[Pond sterling]] (£)
|geldeenheid_kode        = GBP
|land_kode               = 
|tydsone                 = GMT
|utc_afwyking            = [[UTC±00:00|±0]]
|tydsone_somer           = BST
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+01:00|+1]]
|internet_domein         = [[.uk]], [[.gb]]
|skakelkode              = 44
|voetskrif               = &lt;big&gt;[[Beskermheilige]]: [[Sint David]] (Dewi Sant)&lt;br /&gt;[[Nasionale blom]]: [[Prei]], [[Tuinaffodil]]&lt;/big&gt;
}}

'''Wallis''' ([[Engels]]: ''Wales'', [ˈweɪlz], {{Audio|En-us-Wales.ogg|luister}}; [[Wallies]]: ''Cymru'', [ˈkəmri], {{Audio|Cymru.ogg|luister}}) is een van die vier [[lande van die Verenigde Koninkryk]]. Dit lê in die suidweste van Groot-Brittanje en word deur die [[Graafskappe van Engeland|Engelse graafskappe]] (''counties'') [[Cheshire]], [[Shropshire]], [[Herefordshire]] en [[Gloucestershire]] in die ooste, die [[Kanaal van Bristol]] in die suide, die [[Sint-Georgekanaal]] (''St. George's Channel'') in die suidweste en die [[Ierse See]] in die weste en noorde begrens.

[[Lêer:View from Snowdon - geograph.org.uk - 1543264.jpg|duimnael|links|Uitsig na die suidooste vanaf Snowdon, die hoogste bergpiek van Wallis en Engeland]]
[[Lêer:Caernafon Castle - Seiont sunset.jpg|duimnael|links|Na die vier kastele en versterkings, wat koning [[Eduard I van Engeland|Edward I]] ná die Engelse verowering van Wallis hier laat oprig het, is in die volksmond as die &quot;Ysterring&quot; verwys. Die kastele – Caernarfon, Beaumaris, Conwy en Harlech is as [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e aangewys. Die foto wys die Caernarfon-kasteel in Gwynedd teen sononder]]
[[Lêer:St David's Day at the Senedd - Dydd Gŵyl Dewi yn y Senedd 2014 (12949993074).jpg|duimnael|links|Twee meisies in nasionale kleredrag op ''St David's Day'', Wallis se nasionale feesdag wat op 1 Maart gevier word]]
Soms word na Wallis ook as die Vorstedom van Wallis (Engels: ''Principality of Wales'', Wallies: ''Tywysogaeth Cymru'') verwys, alhoewel die [[Prins van Wallis]] nie by die regering van die land betrokke is nie en hierdie naam nie deur alle bewoners van Wallis goedgekeur word nie.

Wallis het nooit as 'n soewereine staat bestaan nie, en die Walliese deelkoninkryke is in 1282 deur Engeland geannekseer, nadat die Engelse koning [[Eduard I van Engeland|Edward I]] in die Slag van Cilmeri 'n oorwinning oor die Walliese monarg Llywelyn II behaal het. Die Walliese Reg is egter in sommige plekke tot die afkondiging van die nuwe wetgewing oor regsake in Wallis (''Laws in Wales Acts'') in die jare 1535 tot 1542 behou.

[[Cardiff]], die grootste stad van Wallis, is in 1955 as sy hoofstad aangewys (voor 1955 was daar geen amptelike Walliese hoofstad nie), terwyl die Prins van Wallis 'n amptelike woning in Caernarfon het. Die plaaslike parlement, die Nasionale Vergadering van Wallis, is in 1999 ná 'n referendum gevorm. Sy bevoegdhede is in 2007 volgens die Wet op die Regering van Wallis uitgebrei.

Wallis word tradisioneel verbind met 'n reeks ikoniese simbole – Walliese manskore, [[rugby]], [[steenkool]]myne en lang reekse van terrashuise waarin mynbouwerkers gehuisves is, leiklipgroewe, [[Middeleeue|Middeleeuse]] [[kasteel|kastele]] (soos die &quot;Ysterring&quot; wat ná die Engelse verowering van Wallis ontstaan het), die bergpiek Mount Snowdon en skaapteelt (daar is steeds drie skape vir elke inwoner).

In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu is nuwe ikone by dié lys gevoeg: nuwe nasionale museums wat die Walliese geskiedenis aan die nageslagte verduidelik (en, onafhanklik hiervan, as argitektoniese besienswaardighede beskou word), die nuwe parlementsgebou wat die Walliese ''Senned'' huisves, die Millennium-stadion en die herontwikkelde dokke van Cardiff asook die nuwe besoekersentrum wat sy deure op Mount Snowdon geopen het.

== Etimologie ==
Die woorde &quot;Wallis&quot; en &quot;Wallies&quot; is ontleen aan dieselfde [[Ou Engels]]e wortel (enkelvoud ''Wealh'', meervoud ''Wēalas''), 'n afstammeling van die Proto-Germaanse *''Walhaz'', wat op sy beurt ontleen is aan die naam vir die [[Gallië]]rs wat deur die Romeine ''Volcae'' genoem is. Hierdie term is later gebruik om onoordeelkundig na inwoners van die [[Wes-Romeinse Ryk]] te verwys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Katherine L. Miller |title=The Semantic Field of Slavery in Old English: Wealh, Esne, Þræl |date=2014 |url=http://etheses.whiterose.ac.uk/8031/1/Katherine%20Miller%20Semantic%20Field%20of%20Slavery%20in%20Old%20English%20v%203.pdf |publisher=University of Leeds |accessdate=8 Augustus 2019}}&lt;/ref&gt; Hierdie betekenis word nog steeds in name soos [[Wale]] en [[Wallonië]] (in [[België]]), [[Walagye]] (in [[Roemenië]]) en die einding ''-wall'' in [[Cornwall]] bewaar. Die [[Angelsaksers]] het die term gebruik om veral na die Britone te verwys; die meervoudsvorm ''Wēalas'' het die naam van hul gebied Wallis geword.&lt;ref name=&quot;davies&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=John Davies |title=A History of Wales |url=https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0 |publisher=Penguin |year=1994 |location=Londen |isbn=978-0-14-014581-6 |pages=[https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0/page/71 71]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=[[J.R.R. Tolkien]] |title=Angles and Britons: O'Donnell Lectures |publisher=University of Wales Press |year=1963 |location=Cardiff |pages=English and Welsh, an O'Donnell Lecture delivered at Oxford on 21 October 1955}}&lt;/ref&gt; In die historiese gebruik in Brittanje was die woorde nie beperk tot die moderne Wallis of die Walliesers nie; dit is egter gebruik om te verwys na enigiets wat Angelsaksers met Britte geassosieer het, insluitende ander nie-Germaanse gebiede in Brittanje (byvoorbeeld [[Cornwall]]) en plekke in die Angelsaksiese gebiede wat met Britone geassosieer is (byvoorbeeld [[Walworth, Durham|Walworth]] in [[Durham (graafskap)|Durham]] en [[Walton, Leeds|Walton]] in [[Wes-Yorkshire]]).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=David Rollason |title=Northumbria, 500–1100 |url=https://archive.org/details/northumbria500110000roll |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=978-0-521-04102-7 |location=Cambridge |date=2003 |page=[https://archive.org/details/northumbria500110000roll/page/60 60] |chapter=Origins of a People}}&lt;/ref&gt;

Die moderne Walliesers noem hulleself ''Cymry'' en ''Cymru'' is die Walliese naam vir Wallis. Dié woorde (wat albei [ˈkəm.rɨ] uitgespreek woord) is afgelei van die Britoniese woord ''combrogi'' wat &quot;volksgenote&quot; beteken,&lt;ref name=&quot;Hist Wales 69&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=John Davies |title=A History of Wales |url=https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0 |publisher=Penguin |year=1994 |location=Londen |isbn=978-0-14-014581-6 |pages=[https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0/page/69 69]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=John Edward Lloyd |title=A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (Note to Chapter VI, the Name &quot;Cymry&quot;) |url=https://books.google.com/books?id=NYwNAAAAIAAJ&amp;pg=PA191 |edition=2de |location=Londen |publisher=Longmans, Green, and Co. |date=1911 |volume=I |pages=191–192}}&lt;/ref&gt; en het waarskynlik voor die 7de eeu gebruiklik geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Egerton Phillimore |title=Y Cymmrodor |publisher=Honourable Society of Cymmrodorion |editor=Egerton Phillimore |volume=XI |location=Londen |date=1891 |pages=97–101 |chapter=Note (a) to The Settlement of Brittany |chapter-url=https://books.google.com/books?id=M35QO0vor-EC&amp;pg=PA97}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;davies&quot; /&gt; Volgens Middeleeuse legendes is dit afgelei van die oorspronklike koning van Cymru, Camber, die seun van Brutus, die eerste koning van Brittanje. In die literatuur kon die woorde gespel word as ''Kymry'' of ''Cymry'', ongeag of dit na die volk of hul vaderland verwys het.&lt;ref name=&quot;Hist Wales 69&quot; /&gt; Die Gelatiniseerde vorme van die name, ''Cambrian'', ''Cambric'' en ''Cambria'', het behou gebly in benamings soos Kambriese Berge en die [[Kambrium|Kambriese]] [[Geologiese tydskaal|Geologiese tydperk]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |url=https://books.google.com/books?id=Z7Ymjw1o9a0C&amp;pg=PA203 |title=Chambers 21st Century Dictionary |work=Kambriese woordeboek |publisher=Allied Publishers |year=2008 |isbn=978-81-8424-329-1 |location=Nieu-Delhi |page=203}}&lt;/ref&gt; Die naam Cymru is nou verwant met plekname in Noord-Engeland soos Cumberland en Cumbria.

== Geografie ==
=== Fisiese en geografiese kenmerke ===
[[Lêer:Brecon beacons arp.jpg|duimnael|links|Die Brecon Beacons-bergreeks]]
[[Lêer:&quot;Source of the River Severn&quot; - geograph.org.uk - 800337.jpg|duimnael|links|Die bron van die Severnrivier in die Kambriese Gebergte]]
Wallis lê op 'n [[skiereiland]] in die sentrale weste van Groot-Brittanje en beslaan 'n oppervlak van 21&amp;nbsp;218 vierkante kilometer. Dit is sowat 274 kilometer lank en 97 kilometer wyd. Wales het 'n kuslyn van meer as 1&amp;nbsp;200 kilometer en sluit 'n aantal eilande in, waarvan [[Anglesey]] in die noordweste die grootste is.

Die mees digbevolkte gebiede lê in Suid-Wallis, met die stede Cardiff, [[Swansea]] en [[Newport]]. Hierdie gebied is ook die nywerheidsentrum van Wallis.

Die grootste deel van Wallis se oppervlakte word deur bergagtige terrein beslaan, veral in die noordelike en sentrale gedeeltes, op hoogtes van meer as 150&amp;nbsp;m bo seevlak.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/regional-climates/wl ''MetOffice: Wales – Climate. Besoek op 7 Februarie 2016'']&lt;/ref&gt; Die bergreekse is tydens die laaste ystydperk gevorm, met die Snowdon (Wallies: ''Yr Wyddfa'') in Snowdonië, Noord-Wallis as die hoogste bergpiek op 1&amp;nbsp;085&amp;nbsp;meter. Die Brecon Beacons in die suide bereik 'n hoogte van 885&amp;nbsp;m, terwyl die Kambriese Gebergte (Engels: ''Cambrian Mountains'') in die hartland van Wallis uittoring. Die aarde se vroegste geologiese tydperk in die Paleosoïkum, die [[Kambrium]], is na die Kambriese bergreeks genoem.

Walliese riviere ontspring in die bergreekse en dreineer die land straalvormig. Die [[Severn]] (Wallies: ''Hafren'') is die langste rivier in Wallis en Engeland wat naby die bergtop Plynlimon in die Kambriese Gebergte ontspring. 'n Aantal hidroëlektriese kragsentrales en opgaardamme voorsien Wallis se groter nedersettings van elektrisiteit en [[drinkwater]].

Die huidige grens tussen Wallis en Engeland is grotendeels in die 16de eeu willekeurig vasgelê en volg hoofsaaklik die Middeleeuse feodale grenslyne. Die grenslyn skei Knighton van sy spoorwegstasie, sny Church Stoke van die res van Wallis af en loop dwarsdeur die dorp Llanymynech.

Geografies word Wallis dikwels onderverdeel in vier substreke: North Wales (Noord-Wallis), Mid Wales (die Walliese Middelland), West Wales (Wes-Wallis) en South Wales (Suid-Wallis).

=== Noord-Wallis ===
[[Lêer:The Grand Hotel, Llandudno - geograph.org.uk - 455955.jpg|duimnael|The Grand Hotel, Llandudno]]
[[Lêer:Frozen peat bog, near Hay Bluff - geograph.org.uk - 1098157.jpg|duimnael|Bevrore turfgrond naby Hay Bluff in die Black Mountains, Powys]]
Noord-Wallis (Wallies: ''Gogledd Cymru'') behels die vroeëre graafskappe Caernarfon en Merioneth, wat as deel van administratiewe hervormings saamgesmelt is tot die nuwe graafskap Gwynedd, en die vroeëre graafskap Denbigh, wat saam met aangrensende dele van ander graafskappe saamgesmelt is tot Clwyd.

Die koninklike Tudor-dinastie het sy oorsprong in Noord-Wallis, terwyl die Britse troonopvolger steeds in die plaaslike Caernarfon-kasteel as &quot;Prins van Wallis&quot; geproklameer word. Die laaste sodanige plegtigheid het in 1969 plaasgevind toe hierdie titel amptelik aan [[Charles III]], die oudste seun van koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]], verleen is. Die titel is tans vakant.

Ook die nasionale Walliese party [[Plaid Cymru]] het sy wortels in dié streek. Vier dekades ná sy stigting in 1925 het die eerste Plaid Cymru-afgevaardigde, Gwynfor Evans (1912–2005), in 1966 'n setel in die Britse Laerhuis verower.

Noord-Wallis was danksy sy strande en berge een van die eerste streke in Groot-Brittanje wat vir toerisme ontsluit is. Die plaaslike kusgebiede word deur 'n groot verskeidenheid landskapsvorme gekenmerk wat van eensame strande tot kranse met klein visserdorpies wissel. Nogtans is dit veral gewilde see- en strandoorde wat met Noord-Wallis as vakansiebestemming verbind word. So word Llandudno onder die mees tradisionele en elegante vakansieoorde in die Verenigde Koninkryk gereken.

=== Die Walliese Middelland ===
Die Walliese Middelland (Wallies: ''Canolbarth Cymru'' of kort ''Y Canolbarth'' &quot;Die Middelland&quot;) behels die vroeëre graafskappe Montgomery, Radnor en dele van Brecknockshire wat saamgesmelt is tot die nuwe graafskap Powys, die vroeëre graafskap Cardigan (wat tans deel uitmaak van Dyfed) asook dele van Merioneth en Carmarthen.

=== Wes-Wallis ===
Wes-Wallis (Wallies: ''Gorllewin Cymru'') behels as die mees westelike substreek van Wallis volgens een definisie net Pembrokeshire, Ceredigion en Carmarthenshire, terwyl ander beskrywings ook Swansea en Neath Port Talbot hierby insluit en Ceredigion nie daarby inreken nie.

Die sogenaamde ''preserved county'' van Dyfed kom grootliks ooreen met die streek waarna algemeen as Wes-Wallis verwys word. Tussen 1974 en 1996 het West Wales as 'n graafskap bestaan.

=== Suid-Wallis ===
[[Lêer:Summit of Pen-y-Fan - geograph.org.uk - 797061.jpg|duimnael|Die bergtop Pen y Fan (886&amp;nbsp;m)]]
Suid-Wallis (Wallies: ''De Cymru'') behels die historiese graafskappe Glamorgan en Monmouthshire, en soms word met Carmarthenshire en Pembrokeshire ook gebiede wes daarvan by dié substreek gereken. Dit word in die ooste en suide deur Engeland en die Kanaal van Bristol begrens, en in die noorde en weste deur die Walliese Middelland en Wes-Wallis. Sowat 'n derde van sy oppervlakte word deur die Nasionale Brecon Beacons-park beslaan, insluitende Pen y Fan, die hoogste bergtop suid van Snowdonië.

Met 'n bevolking van 2,2 miljoen (byna driekwart van die totale Walliese inwonertal) is Suid-Wallis die mees digbevolkte gebied in die suidweste van die Verenigde Koninkryk. Hier is met die hoofstad Cardiff (350&amp;nbsp;000 inwoners), Swansea (240&amp;nbsp;000) en Newport (150&amp;nbsp;000) ook die drie grootste stedelike nedersettings in Wallis geleë.

=== Die Sewe Wonders van Wallis ===
Die ''Sewe Wonders van Wallis'' is 'n tradisionele lys van sewe geografiese en kulturele bakens in Wallis: Snowdon (die hoogste berg), die klokke van Gresford met hulle kenmerkende gelui in die Middeleeuse Allerheilige-kerk, die Llangollen-brug (wat in 1347 oor die Deerivier opgerig is), die Bron van Sint Winefride ('n pelgrimsoord naby Holywell in Flintshire), die Toring van Wrexham ('n 16de eeuse toring van die Sint Giles-kerk in Wrexham), die Venynbome van Overton (baie oue venynbome op die begraafplaas van St Mary's in Overton-on-Dee) en Pistyll Rhaeadr (met 75&amp;nbsp;meter die hoogste waterval in Wallis).

== Klimaat ==
[[Lêer:Llangynidr - geograph.org.uk - 36620.jpg|duimnael|Llangynidr, 'n dorpie in die Uskvallei, onder sneeu]]
[[Lêer:Llynnau Mymbyr - geograph.org.uk - 879595.jpg|duimnael|links|Reënwolke oor Llynnau Mymbyr in die hartland van Snowdonië]]
[[Lêer:A view across the saltmarsh towards Barmouth - geograph.org.uk - 1087603.jpg|duimnael|'n Uitsig oor die soutmoeras van Cardigan Bay in Gwynedd, Noord-Wallis, met die dorpie Barmouth in die agtergrond. Die foto is in Desember geneem]]
Wallis het 'n seeklimaat wat deur gematigde temperature, winderige, reënerige en dikwels bewolkte weerstoestande gekenmerk word. Kus- en landskapsvorme het beslissende invloed op plaaslike weerstoestande. So varieer die meer ruwe klimaat van hoër geleë bergstreke met meer gematigde weerstoestande in beskermde kusgebiede. Gebiede in die ooste van die land is eweneens meer gematig, met klimaattoestande wat grootliks ooreenkom met dié van aangrensende Engelse graafskappe.

In laer geleë streke word 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van tussen 9,5 en 11&amp;nbsp;°C aangeteken, waarby die hoogste temperatuurwaardes in kusgebiede gemeet word. Die gemiddeldes daal met 0,5&amp;nbsp;°C vir elke 100&amp;nbsp;m hoogte-toename. So word in gebiede op 400&amp;nbsp;m bo seevlak byvoorbeeld 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van sowat 7,5&amp;nbsp;°C aangeteken.

Temperatuurwaardes toon 'n seisoenale asook 'n variasie tussen dag- en nagtoestande. Wintertemperature word grootliks beïnvloed deur die temperatuur van die wateroppervlak van die omliggende see wat sy laagste waardes laat in Februarie of vroeg in Maart bereik. So is Februarie die koudste maand in Walliese kusgebiede, terwyl daar op binnelandse plekke min temperatuurverskille tussen Januarie en Februarie is. Gemiddelde temperature in Januarie varieer tussen ongeveer 0&amp;nbsp;°C in die hoër geleë landsdele van Noord- en Sentraal-Wallis en 3 of 4&amp;nbsp;°C in kusstreke. Die hoogste gemiddeldes vir Januarie word in Pembrokeshire gemeet en toon die invloed van lugmassas wat hier vanuit die relatief warm Atlantiese Oseaan landinwaarts beweeg.

Die laagste temperature word gewoonlik teen sonop gemeet. Dit is veral gedurende winternagte, nadat die landskap met 'n sneeulag bedek is, en in weerstoestande met min wind en onbewolkte lug wanneer minimumtemperature aangeteken word. Die kwik val tot die laagste vlakke in binnelandse gebiede wat nie meer die matigende invloed van die see ervaar nie, soos op die bodem van valleie waar koue lug kan instroom.

Dit was in sulke weerstoestande toe die kwik op 21 Januarie 1940 in Rhyader, Powys met -23,3&amp;nbsp;°C tot die laagste vlak gedaal het wat ooit in Wallis aangeteken is. Die laagste wintertemperatuur, wat ooit langs die kus gemeet is, was -10,7&amp;nbsp;°C op 13 Januarie 1987 in Brawdy, Pembrokeshire.

Nagtemperature is in Walliese kusgebiede in die algemeen gematig. So is sommige van die hoogste temperature, wat ooit in die Verenigde Koninkryk gemeet is, juis op plekke langs die Noord-Walliese kus aangeteken. Hoë wintertemperature met uiterstes van 18&amp;nbsp;°C word gemeet wanneer vogtige lugmassas vanuit die suide of suidweste aanvanklik oor hoër geleë terrein in Snowdonië beweeg en daarna begin om warmer te word sodra die wind bergaf oor laer geleë gebiede waai. Na dié windeffek word as föhn verwys, analoog met dieselfde windverskynsel in die Europese [[Alpe]]reeks.

Julie is gewoonlik die warmste maand van die jaar, met maksimumtemperature wat van sowat 17&amp;nbsp;°C op hoër geleë plekke in die binneland tot 18&amp;nbsp;°C langs die weskus en 21&amp;nbsp;°C in die oostelike dele van Powys en Monmouthshire wissel. Somertemperature bereik hul maksimum tussen twee of drie uur op die namiddae. Die hoogste temperature word op binnelandse plekke gemeet wat nie meer aan die matigende invloed van die see blootgestel is nie. Op 2 Augustus 1990 is die historiese rekordtemperatuur van 35,2&amp;nbsp;°C by Hawarden Bridge in Flintshire gemeet. Wanneer baie warm lugmassas vanuit die ooste na die kusgebiede toe beweeg, styg die kwik ook hier tot die lae 30's. So is op 2 Augustus 1995 die rekordtemperatuur van 31,8&amp;nbsp;°C in Aberporth in Ceredigion aangeteken.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:CymruMap.PNG|duimnael|Die Walliese koninkryke in die Middeleeue]]
[[Lêer:Caernarfon castle interior.jpg|duimnael|Die kasteel Caernarfon is ná die verowering van Wallis in 1282 deur die Engelse koning Edward I opgerig]]
Die eerste menslike nedersetting in die huidige Wallis het teen die einde van die laaste ystydperk ontstaan. In die Romeinse tydperk was Wallis die tuisland van 'n aantal stamme, waarvan die Silures in die noordooste en die Ordovices in die sentrale en noord-westelike gebiede die belangrikste was. Die Romeine het tydens hulle heerskappy in Brittanje 'n lyn van forte opgerig, waarvan die mees westelike naby Maridunum (die huidige Carmarthen) ontstaan het, en [[goud]] in Dolaucothi in die huidige Carmarthenshire ontgin. Hulle het blykbaar nog verder weswaarts voorgedring. Een van die bekendste Romeinse geboue is die vesting van Isca (die huidige Caerleon) met sy pragtige amfiteater. Tydens die 4de eeu het die Romeine die Christelike godsdiens in Wallis ingevoer.

Ná die ondergang van die [[Romeinse Ryk]] in Brittanje omtrent 410 is Wallis in 'n aantal koninkryke verdeel. Danksy die bergagtige topografie en die weerstand van die plaaslike bevolking het alle pogings van Angel-Saksiese stamme om Wallis te verower misluk. Die Angel-Saksiese koning Offa van [[Mercia]] het egter daarin geslaag om 'n Walliese gebied in die huidige Powys by sy ryk in te lyf. In sy opdrag is langs die grenslyn die sogenaamde Offa-wal opgerig.

Die oostelike gebiede, wat deur die [[Engelse]] setlaars verower is, het in Wallies bekendgestaan as die Lloegyr, die &quot;Verlore Lande&quot;. In die huidige spelling ''Lloegr'' word dit as die Walliese naam vir Engeland gebruik. In die Angel-Saksiese dialekte is na die [[Walliesers]] as ''Walha'' (letterlik: &quot;vreemdeling&quot; of &quot;buitelander&quot;) verwys. Die Walliesers het na hulleself tot in die 12de eeu as ''Brythoniaid'' (Britone) verwys, alhoewel die huidige terme ''Cymru'' en ''y Cymry'' al in 633 deur Aneirin oorlewer is.

As gevolg van die Normandiese verowering van Engeland is die Walliese onafhanklikheid geleidelik ondermyn. [[Edward I van Engeland]] het in 1282 'n oorwinning oor Llywelyn die Laaste, die laaste onafhanklike vors van Wallis, behaal. Edward het 'n aantal kastele soos Beaumaris, Caernarfon, Conwy en Harlech laat oprig om die Walliesers in bedwang te hou. Met die Wet oor die Regspraak in Wallis van 1535 is Wallis onder die heerskappy van [[Hendrik VIII van Engeland]], 'n heerser met Walliese voorvaders, geannekseer. Die Wallis-en-Berwick-Wet van 1746 het bepaal dat alle Engelse wette outomaties ook in Wallis (en Berwick, 'n stad digby die Engels-Skotse grens) toegepas sou word, tensy deur die wet anders bepaal word.

Tydens die 20ste eeu het die Walliese nasionale bewussyn herleef. Plaid Cymru was die leidende organisasie in 'n onafhanklikheidsbeweging wat die selfregering van Wallis opgeëis het. Sedert 1955 word die term Engeland en Wallis vir alle gebiede gebruik, waar Engelse reg aangewend word. Terselfdertyd is Cardiff tot die hoofstad van Wallis verklaar. Uit vrees oor die moontlike uitwissing van die Walliese taal is in 1962 die Walliese Taalgenootskap gestig. In 1966 het Plaid Cymru daarin geslaag om die setel van die kiesafdeling Carmarthen te wen. Vir 'n kort tydperk was daar selfs geweldpleging deur Walliese nasionaliste van die ''Free Wales Army'' en ''Mudiad Amddiffyn Cymru'' (AMC – &quot;Walliese Weerstandsbeweging&quot;). Die Wallis-en-Berwick-Wet is in 1969 ten opsigte van Wallis herroep. 'n Wettelike definisie van Wallis is ingevoer en die grenslyn met Engeland afgebaken.

Die Walliesers het die voorgestelde skepping van 'n eie parlement in Wallies in 1979 eers met 'n oorweldigende meerderheid in 'n referendum afgekeur, maar het in 1997 uiteindelik ten gunste van 'n eie volksraad gestem. Die Nasionale Vergadering van Wallis, wat sedert 1999 bestaan, besluit veral oor en beheer die regering se begroting vir Wallis.

== Administratiewe streke ==
Op administratiewe vlak is Wallis onderdeel in 22 hoofgebiede ([[Engels]]: ''principal areas''; [[Wallies]]: ''Prif ardaloedd Cymru'').&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1994/19/schedule/1 |title=Local Government (Wales) Act 1994 |publisher=www.legislation.gov.uk |accessdate=14 September 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914221705/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1994/19/schedule/1 |archive-date=14 September 2017}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Wales Administrative Map 2009.png|duimnael|Kaart van Wallis se 22 hoofgebiede]]
* [[Blaenau Gwent]]
* [[Bridgend]] (''Pen-y-bont ar Ogwr'')
* [[Caerphilly]] (''Caerffili'')
* [[Cardiff]] (''Caerdydd'')
* [[Carmarthenshire]] (''Sir Gaerfyrddin'')
* [[Ceredigion]]
* [[Conwy]]
* [[Denbighshire]] (''Sir Ddinbych'')
* [[Flintshire]] (''Sir y Fflint'')
* [[Gwynedd]]
* [[Anglesey]] (''Ynys Môn'')
* [[Merthyr Tydfil]] (''Merthyr Tudful'')
* [[Monmouthshire]] (''Sir Fynwy'')
* [[Neath Port Talbot]] (''Castell-nedd Port Talbot'')
* [[Newport, Wallis|Newport]] (''Casnewydd'')
* [[Pembrokeshire]] (''Sir Benfro'')
* [[Powys]]
* [[Rhondda Cynon Taf]]
* [[Swansea]] (''Abertawe'')
* [[Torfaen]] (''Tor-faen'')
* [[Glamorgan]] (''Bro Morgannwg'')
* [[Wrexham]] (''Wrecsam'')

== Demografie ==
=== Historiese ontwikkeling ===
[[Lêer:Aberdare 1910s.jpg|duimnael|links|Mynwerkers en hul gesinne is meestal in lang rye eenderse baksteen-terrashuise gehuisves. Die foto wys Aberdare omstreeks 1910]]
[[Lêer:Penrhyn Castle - geograph.org.uk - 1459984.jpg|duimnael|Weelderige huisvesting: die ''[[country house]]'' Penrhyn-kasteel in Llandegai naby Bangor, Gwynedd in Noord-Wallis het sy oorsprong in 'n Normandiese kasteel wat in die 19de eeu tot 'n herewoning uitgebou is. Dit word as die argitek Thomas Hopper se meesterwerk beskou]]
Die [[nywerheidsomwenteling]] het in die 19de eeu aanleiding gegee tot ongekende bevolkingsgroei in Wallis. So het die bevolking van slegs sowat 'n halfmiljoen teen die middel van die 19de eeu gegroei tot 2,6 miljoen in 1921. Naas 'n natuurlike bevolkingsaanwas het binne- en buitelandse migrasie 'n beslissende rol gespeel. So het in die 1890's 130&amp;nbsp;000 migrante uit Engeland, Ierland, [[Spanje]], [[Italië]] en ander lande na die Suid-Walliese steenkoolvelde gestroom, terwyl Wallisers uit landelike gebiede toenemend na die nuwe nywerheidsgebiede gemigreer het.

Ofskoon nuwe nywerhede en die mynboubedryf werkgeleenthede vir baie Walliese arbeiders geskep het, het baie ander na oorsese bestemmings geëmigreer, veral na die noordoostelike [[Verenigde State]], maar ook na [[Suid-Afrika]] waar Walliese mynbouwerkers en -spesialiste grootliks bygedra het tot die ontwikkeling van die mynbousektor.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.museumwales.ac.uk/articles/2010-02-09/Working-Abroad---Welsh-Emigration/ ''National Museum Wales: Working Abroad – Welsh Emigration. Besoek op 9 Februarie 2016'']&lt;/ref&gt; Die [[Walliesers in Argentinië|Walliese gemeenskap in Argentinië]] bestaan uit sowat 50&amp;nbsp;000 mense.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Wales and Argentina |url=http://www.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/wales_argentina/wales_argentina.aspx |publisher=Welsh Assembly Government |year=2008 |accessdate=24 Desember 2010 |work=Wales.com se webwerf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150603125015/http://www.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/wales_argentina/wales_argentina.aspx |archive-date=3 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die agteruitgang van swaar nywerhede gedurende die 20ste eeu het net soos die toenemende kommersialisering, meganisering en kapitaalintensiteit van die landboubedryf emigrasiesyfers van veral jonger werknemers drasties laat styg. So is die Walliese bevolkingsamestelling dekades lank deur 'n buitengewoon hoë persentasie bejaardes gekenmerk.

Nuwe industriële groei het die bevolkingsverlies in die laat 20ste eeu verstadig, behalwe in Suid-Wallis en ander mynboustreke. Immigrasie- en emigrasiesyfers is intussen nagenoeg ewe groot, al het die grootskaalse vestiging van afgetredenes uit Engeland spanninge in tradisioneel Walliessprekende gebiede veroorsaak waar nuwe aankomelinge tans tot die helfte van die bevolking verteenwoordig. In sommige suidelike distrikte is daareenteen minder as tien persent van die inwoners buite Wallis gebore.

Gedurende die nywerheidsgroei in die laat 19de eeu het groter getalle swart seemans hulle in Suid-Wallis gevestig waar Cardiff een van die oudste swart gemeenskappe in Groot-Brittanje huisves. Bewoners met [[Afrika]]-wortels verteenwoordig tans egter net 'n baie klein persentasie van die Walliese bevolking.

=== Huidige bevolking ===
[[Lêer:Swansea from kilvey hill.jpg|duimnael|Swansea-baai en die stadsentrum van Swansea, die tweede grootste nedersetting in Wallis, soos gesien vanaf die bergpiek Kilvey Hill]]
Volgens die sensus van 2011 het die bevolking in dié jaar die rekordvlak van 3&amp;nbsp;063&amp;nbsp;456 bereik. In Junie 2018 is dit op 3&amp;nbsp;139&amp;nbsp;000 beraam. Sowat 'n kwart van die inwoners is in ander dele van die Verenigde Koninkryk gebore.

Vanweë die bergagtige karakter van die landskap is groot dele van Wallis maar yl bevolk en het die meeste nedersettings langs of naby die kus of in die mees suidelike graafskappe ontstaan wat sowat die helfte van die bevolking huisves. So is 'n groot persentasie van die bevolking in die nywerheidsgebiede van Suid-Wallis saamgetrek waar ook die grootste nedersettings Cardiff, Swansea en Newport geleë is. 'n Ander digbevolkte streek is in die noordooste rondom Wrexham geleë.

=== Taal ===
[[Lêer:Aber Recycling.jpg|duimnael|links|Tweetalige aanwysings vir die herwinning van huishoudelike afval]]
[[Lêer:Welsh speakers in the 2011 census.png|duimnael|Verspreiding van Wallies in Wallis volgens die sensus van 2011]]
Terwyl feitlik alle inwoners Engels magtig is, word Wallies of Cymraeg, 'n Keltiese taal, nog deur 'n halfmiljoen mense of 19 persent van die totale bevolking gepraat. Sy opvallendste kenmerk is die reëlmatige en volledig fonetiese spelling. Wallies is nou verwant aan Kornies en Bretons en word as een van die oudste lewende tale in Europa beskou. Sy huidige taalvorm het reeds in die 6de eeu n.C. ontwikkel.

Wallies geniet in Wallis gelyke status met Engels, soos verskans in die Walliese Taalwet van 1993, die Wet oor die Regering van Wallis van 1998, en die Wet oor die Nasionale Vergadering van Wallis (amptelike tale) van 2012. Openbare liggame word verplig om 'n Walliese taalskema voor te berei en te implementeer. Wallies is 'n verpligte skoolvak vir alle leerders in Wallis tot ouderdom 16, en Walliesmediumskole raak steeds meer gewild.

Plaaslike rade gebruik Wallies net soos die Walliese Regering as ampstaal, en alle amptelike dokumente is in Engels en Wallies beskikbaar. Dieselfde geld vir plekname op straatborde en padtekens. Een televisiekanaal, S4C, saai sy programme in Wallies uit, net soos die openbare radiostasie BBC Radio Cymru. Daarnaas verskaf BBC Wales as openbare uitsaaier enkele van sy programme in Wallies aan S4C. Alhoewel daar tans geen [[koerant|dagblad]] in Wallies uitgegee word nie, verskyn 'n nasionale weekblad net soos tydskrifte en maandelikse streekskoerante in Wallies.

=== Walliese familiename ===
Anders as in Engeland was familiename in Wallis nog tot in die 16de eeu feitlik onbekend. Terwyl baie Engelse vanne afgelei is van beroepe, soos Carpenter, Taylor, Carter, Smith, Butcher en ander, het Wallisers patronieme gebruik – 'n kind het dus sy eie voornaam gekry én dié van sy vader gedra, met die woord ''ab'' of ''ap'' (afgelei van die Walliese ''mab'' &quot;seun&quot;) daartussen. 'n Tradisionele Walliese naam soos Rhys ap Thomas kan dus vertaal word as &quot;Rhys, seun van Thomas&quot;.

Eers vanaf die laat 15de en vroeë 16de eeu, toe die Walliese Huis van Tudor oor Engeland en Wallis regeer het, het statusbewuste Wallisers begin om hul patronieme volgens die Engelse voorbeeld te angliseer tot familiename wat vandag steeds in gebruik is. Patronieme soos ap Owen (seun van Owen) is gewysig tot Bowen; ab Evan tot Bevan.

Ander weer het vanne volgens die Engelse styl aangeneem wat op Christelike voorname gegrond was. So dra 'n groot aantal Wallisers tans familiename soos Jones (afgelei van John), Evans, Edwards, Davies (David), Williams, Thomas, Griffiths, Rees, Jenkins en baie ander.&lt;ref&gt;{{en}} Terry Breverton: ''The Welsh: The Biography''. Stroud: Amberley Publishing 2012, bl. 216&lt;/ref&gt;

== Sport ==
[[Lêer:Wales national football team.jpg|duimnael|Die [[Walliese nasionale sokkerspan]] in 2011]]
[[Lêer:Wales rugby team.jpg|duimnael|Die [[Walliese nasionale rugbyspan]] tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2008 op die [[Millennium-stadion]]]]
Wallis beskik oor sy eie nasionale [[sport]]kompetisies en word tydens verskeie internasionale sportbyeenkomste soos [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]-toernooi, [[Rugbywêreldbeker]], [[UEFA Europa-beker]] en [[Statebondspele]] deur sy eie onderskeidelike nasionale spanne verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{en}} Marc Keech: ''England and Wales.'' In: James Riordan, Arnd Krüger (uitgewer): ''European Cultures in Sport: Examining the Nations and Regions.'' Intellect, Bristol 2003, {{ISBN|1-84150-014-3}}, bl. 5–22.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sport.wales/what-is-sport-wales/?lang=en&amp; |title=NGB websites: About us: Sport Wales – Chwaraeon Cymru |publisher=Sport Wales |year=2010 |accessdate=10 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310074525/http://www.sportwales.org.uk/about-us/how-we-can-help/working-in-partnership/national-governing-bodies-of-sport/ngb-websites.aspx?lang=en&amp; |archive-date=10 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Gedurende [[Olimpiese Spele]] maak Walliese atlete egter deel uit van Groot-Brittanje se span, saam met Engeland, Skotland en Noord-Ierland. Wallis het sy eie nasionale beheerliggame, soos die Walliese Voetbalassosiasie en die [[Walliese Rugbyunie]].

[[Rugby]] word as nasionale sport van Wallis beskou en is veral in Suid-Wallis gewild.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |url=http://spruce.flint.umich.edu/~ellisjs/Harris.pdf |journal=North American Journal of Welsh Studies |volume=6 |issue=2 |date=2006 |publisher=North American Association for the Study of Welsh Culture and History |title=(Re)Presenting Wales: National Identity and Celebrity in the Postmodern Rugby World |first=John |last=Harris |quote=rugby used to be the undisputed national sport of Wales […] Rugby Union's assumed position as &quot;the national game&quot; has often been questioned on the basis that it is predominantly a game played and followed in South Wales. |accessdate=10 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910040520/http://spruce.flint.umich.edu/~ellisjs/Harris.pdf |archive-date=10 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit word deur die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) bestuur. Wallis is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Nieu-Seeland]], [[Samoa]] en [[Tonga]] kan soortgelyke bewerings maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Walliese nasionale rugbyspan]] ding tydens die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] mee en neem gereeld aan [[rugbywêreldbeker]]toernooie deel. Die [[Walliese nasionale vrouerugbyspan|vroue-eweknie]] neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-vrouetoernooi]] deel wat deur dieselfde rugbyunies bestuur word en hulle kwalifiseer ook gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Wallis het die [[Vrouerugbywêreldbeker 1991]] alleenlik aangebied en was ook een van die medegashere tydens beide die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en die [[Rugbywêreldbeker 1999]], maar ook tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] is enkele wedstryde in Wallis beslis. Cardiff se [[Millennium-stadion]] is die grootste rugbystadion in Wallis en tuisstadion van die Walliese nasionale rugbyspan. Dit word as 'n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British &amp; Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=14 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt; Wallis word tydens die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] deur die vier spanne [[Cardiff Blues]], [[Dragons (rugbyspan)|Dragons]], [[Ospreys]] en [[Scarlets]] verteenwoordig.

[[Krieket]] is een van min sportsoorte waar Wallis nie oor sy eie nasionale span beskik nie en Walliese spelers mag vir die [[Engelse nasionale krieketspan]] speel wat deur die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] (ECB) beheer word. Wallis het saam met Engeland die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] gehuisves, en was een van die medegashere tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]]. Daarbenewens was Wallis medegasheer tydens twee [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]] (in [[Kampioenetrofee 2013|2013]] en [[Kampioenetrofee 2017|2017]]). Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973]] is ook enkele wedstryde in Wallis beslis.

[[Sokker]] is veral in Noord-Wallis gewild en sedert 1992 beskik Wallis oor sy eie sokkerliga, die [[Cymru Premier]], wat die hoogste vlak van Walliese sokker is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.welshpremier.co.uk/History.ink |title=A Brief History of the League |publisher=Welsh Premier League |author=Alun Evans |accessdate=12 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712072207/http://www.welshpremier.co.uk/History.ink |archive-date=12 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]], die eerste deelname vir Wallis op 'n [[UEFA Europa-beker]] ooit, het die [[Walliese nasionale sokkerspan]] tot die halfeindrondte deurgedring, maar teen die gasheer en latere naaswenner [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] verloor. Tot dusver het Wallis net aan twee Sokker-Wêreldbeker deelgeneem: Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958]] in [[Swede]] het hulle die kwarteindrondte gehaal, maar teen die latere kampioen [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] verloor; tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]] in [[Katar]] is hulle reeds in die groepfase uitgeskakel.

Wallis het sedert 1930 aan elke Statebondspele deelgeneem en altesaam 306 medaljes ingepalm: 67 goud, 98 silwer en 141 brons. Walliese stede het dit al een keer gehuisves: Die Statebondspele van 1958 is in Cardiff aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecgf.com/games/cardiff-1958 |title=1958 British Empire and Commonwealth Games |publisher=[[Statebondspele]] |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617162140/https://thecgf.com/games/cardiff-1958 |archive-date=17 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book|last=Davies|first=John|title=A History of Wales|url=https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0| publisher=Penguin| year=1994| location=Londen|isbn = 978-0-14-014581-6}}
* {{en}} {{cite book |editor1-first=John |editor1-last=Davies |editor2-first=Nigel |editor2-last=Jenkins |editor3-first=Menna |editor3-last=Baines|editor4-first=Peredur I. |editor4-last=Lynch|title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales |url=https://archive.org/details/welshacademyency0000unse |year=2008 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-1953-6 }}

== Eksterne skakels ==
; Wiki-webtuistes
----
{{CommonsKategorie|Wales|Wallis}}
{{Wikt-inlyn|Wallis}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Wales|Wallis}}
; Walliese regering
----
* {{cy}} {{en}} [https://gov.wales/ Amptelike webwerf van die Walliese regering]
; Ensiklopediese inligting
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Wales|title=Wales|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Maart 2024}}
; Toerisme
----
* {{en}} [https://www.visitwales.com/ ''Visit Wales'']

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Wallis}}
| Noord = [[Keltiese See]] • {{vlagland|Eiland Man}} • {{vlagland|Skotland}}
| Noordoos = {{vlagland|Engeland}}
| Oos = {{vlagland|Engeland}}
| Suidoos = {{vlagland|Engeland}}
| Suid = [[Kanaal van Bristol]] • {{vlagland|Engeland}}
| Suidwes = [[Keltiese See]]
| Wes = {{vlagland|Ierland}} • [[Sint-Georgekanaal]]
| Noordwes = [[Noord-Ierland]] • [[Ierse See]]
}}

{{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}}
{{Keltiese gebiede in Europa}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Wallis| ]]</text>
      <sha1>62giy3448g7ddkqv7r6j6hnvb48y5tj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15586</id>
    <revision>
      <id>2968194</id>
      <parentid>2517585</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:35:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2968194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5853" sha1="g38zzd1pi7nwrkzd8sro82bshe52gne" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:130%;&quot; |'''Ekurhuleni&lt;br /&gt;Metropolitaanse Munisipaliteit'''&lt;br /&gt;(Oos-Rand)&lt;br /&gt;
[[Lêer:Alberton Boulevard.JPG|270px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Map of Gauteng with Ekurhuleni highlighted.svg|180px|center]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|center|border]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| 
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|center]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Land'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlag|Suid-Afrika}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Provinsie'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Gauteng]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|26|10|38|S|28|13|19|E|type:city}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Gestig op'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 2000
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;975 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;570 m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 3&amp;nbsp;178&amp;nbsp;470
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid 
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;600/vk km
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC+2]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
| &amp;nbsp;- [[Somertyd]]
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC+2]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Tania Lynette Campbell&lt;br/&gt;([[Demokratiese Alliansie]])
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [http://www.ekurhuleni.com www.ekurhuleni.com]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|}
[[Lêer:SAA-Airways Park-002.jpg|duimnael|Airways Park, die hoofkantoor van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]]]]
'''Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit''' (ook bekend as die '''Oos-Rand''') is 'n metropolitaanse munisipaliteit wat die plaaslike regering van die [[Oos-Rand]]-gebied van [[Gauteng]] vorm. 

Ekurhuleni is een van die 5 distrikte van die Gauteng-provinsie in [[Suid-Afrika]]. Die hoofsetel van Ekurhuleni is in [[Germiston]]. Die meeste van die 3&amp;nbsp;178&amp;nbsp;470 inwoners praat [[Zoeloe (taal)|Zoeloe]] ([[2011]]-[[sensus]]).&lt;ref&gt;[http://census2011.adrianfrith.com/place/797 Ekurhuleni] ''tydens die 2011-sensus''&lt;/ref&gt;

Die naam Ekurhuleni beteken &quot;Plek van Vrede&quot; in [[Tsonga]], maar word amptelik nie in die ander landstale vertaal nie. So word na die gebied in Afrikaans steeds as Oos-Rand verwys, terwyl Engelssprekendes dit ''East Rand'' noem. Die Nederlandse Taalunie,&lt;ref&gt;Die Nederlandse Taalunie is 'n liggaam wat taalsake tussen die drie Nederlandsprekende lande (Nederland, België/Vlaandere en Suriname) reël en vanweë Nederland se historiese taalkundige betrekkinge met die Afrikaanssprekende gemeenskap in Suid-Afrika, sy aktiwiteite ook na dié land uitgebrei het&lt;/ref&gt; gee ''Oost-Rand'' aan as die Nederlandse naam van die gebied.&lt;ref&gt;[http://taaladvies.net/taal/aardrijkskundige_namen/land/ZA Die amptelike taal volgens die Nederlandse Taalunie] ''[[Nederlandse Taalunie]]'', geraadpleeg op 17 Maart 2013&lt;/ref&gt;

Ekurhuleni is naburig aan:
* [[Tshwane]] aan die noordekant
* [[Metsweding]] (CBDC2) in die noordooste 
* [[Nkangala]] (DC31) aan die oostekant
* [[Sedibeng-distriksmunisipaliteit|Sedibeng]] (DC42) aan die suidekant
* [[Johannesburg]] aan die westekant

== Stede en dorpe ==
Die volgende stede, dorpe en buurte is ingesluit by hierdie reuse munisipaliteit, wat in [[2000]] geskep is:
* [[Alberton]] 
* [[Bedfordview]] 
* [[Benoni]] 
* [[Boksburg]] 
* [[Brakpan]] 
* [[Edenvale]] 
* [[Germiston]] 
* [[Kemptonpark]] 
* [[Nigel]] 
* [[Springs]]

== Tale ==
* [[Zoeloe]]: 753&amp;nbsp;094 (30,38%)
* [[Afrikaans]]: 320&amp;nbsp;841 (12,94%)
* [[Noord-Sotho]]: 282&amp;nbsp;815 (11,41%)
* [[Suid-Sotho]]: 278&amp;nbsp;163 (11,22%)
* [[Engels]]: 277&amp;nbsp;942 (11,21%)
* [[Xhosa]]: 213&amp;nbsp;368 (8,61%)
* [[Tsonga]]: 141&amp;nbsp;510 (5,71%)
* [[Tswana]]: 76&amp;nbsp;912 (3,10%)
* [[Swazi (taal)|Swazi]]: 45&amp;nbsp;354 (1,83%)
* [[Suid-Ndebele]]: 44&amp;nbsp;475 (1,79%)
* [[Venda (taal)|Venda]]: 25&amp;nbsp;757 (1,04%)
* Ander: 18&amp;nbsp;393 (0,74%)

== Etniese groepe ==

* [[Swart mense|Swart]] 2&amp;nbsp;502&amp;nbsp;769 (78,7%)
* [[Wit Suid-Afrikaners|Wit]] 502&amp;nbsp;439 (15,8%)
* [[Bruin mense|Bruin]] 85&amp;nbsp;910 (2,70%)
* [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiate]] 68&amp;nbsp;058 (2,1%)

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Distrikte van Suid-Afrika}}
{{Gauteng Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Gauteng]]</text>
      <sha1>g38zzd1pi7nwrkzd8sro82bshe52gne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>All Blacks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23862</id>
    <revision>
      <id>2968223</id>
      <parentid>2967367</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 4 verwysing(s) en merk 2 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181819" sha1="bikr778uw7685b48xkf4tucvx1l0a2f" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Nieu-Seelandse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Black Ferns]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Nieu-Seeland
| beeld                  = Allblacks.gif
| unie                   = [[Nieu-Seeland Rugby]] (NZR)
| bynaam                 = All Blacks
| embleem                = Varingblaar
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[Ardie Savea]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dave Rennie]] &lt;small&gt;(sedert 2026)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _allbkacls2425h
| patroon_b1             = _allbkacls2425h
| patroon_ra1            = _allbkacls2425h
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _3_white_stripes
| linkerarm1             = 000000
| liggaam1               = 000000
| regterarm1             = 000000
| broek1                 = 000000
| kouse1                 = 000000
| patroon_la2            = _allbkacls2425a
| patroon_b2             = _allbkacls2425a
| patroon_ra2            = _allbkacls2425a
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = _3_white_stripes
| linkerarm2             = ffffff
| liggaam2               = ffffff
| regterarm2             = ffffff
| broek2                 = 000000
| kouse2                 = 000000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Sam Whitelock]] (153)&lt;ref name=&quot;Most tests&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttests.ASP?stats_ID=12 |title=All Blacks that have played 50 or more tests. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=8;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Dan Carter]] (1598)&lt;ref name=&quot;Most test points&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostptsinall.ASP?stats_ID=14 |title=All Black Test Match point scorers. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (54)&lt;ref name=&quot;Most test tries&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttriesintests.ASP?stats_ID=16 |title=Most tries in Test matches. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = [[Jonah Lomu]] 1994 (19 jaar, 45 dae)
| eerste                 = {{AUSru}} 3–22 {{NZLru-r}}&lt;br /&gt;([[Sydney]], [[Australië]]; 15 Augustus 1903)
| grootwen               = {{NZLru}} 145–17 {{JPNru-r}}&lt;br /&gt;([[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]]; 4 Junie 1995)
| grootverloor           = {{NZLru}} 10–43 {{RSAru-r}}&lt;br /&gt;([[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], Nieu-Seeland; 13 September 2025)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] en [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]]
| url                    = www.allblacks.com
| unieurl                = www.nzrugby.co.nz
}}

Die '''All Blacks''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Nieu-Seeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby is Nieu-Seeland se nasionale sport en die All Blacks is ’n gedugte mag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen al die ander lande. Nieu-Seeland is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]] kan soortgelyke bewerings maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.teivovo.com/history/|title=Rugby History in Fiji|publisher=Teivovo|accessdate=14 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/|archive-date=14 November 2007|url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Sy belangrikste internasionale verskyning het die All Blacks tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. In [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] was Nieu-Seeland saam met [[Australië]] die gasheer vir die eerste [[Rugbywêreldbeker]] wat die All Blacks gewen het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het die All Blacks die eindstryd gehaal, maar is deur die gasheer in [[ekstra tyd]] met 15–12 verslaan. Die volgende verskyning in die eindstryd het die All Blacks tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis gemaak, toe hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] naelskraap met 8–7 verslaan het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het Nieu-Seeland as eerste span daarin geslaag om die [[Webb Ellis-beker]] te verdedig, toe hulle die [[Wallabies]] geklop het. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword om die trofee drie keer omhoog te hou, ’n prestasie wat later deur die [[Springbokke]] geëwenaar is. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] het die All Blacks die eindstryd vir ’n vyfde keer gehaal, maar teen die Springbokke naelskraap met 12–11 vasgeval. Die All Blacks speel jaarliks teen die Australiese Wallabies, die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks, waartydens hulle ook om die [[Bledisloebeker]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Suid-Afrika meeding. Die All Blacks het die Drienasiesreeks en die Rugbykampioenskap reeds 20 keer in die toernooi se 27 jaar bestaan gewen en is die huidige Bledisloebeker- asook Vryheidsbekerhouer.

Die span het vir die eerste keer in 1882 ’n internasionale wedstryd gespeel teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]], en het hulle eerste toetswedstryd in 1903 gespeel: ’n oorwinning oor Australië. Dit is gevolg deur ’n toer na die [[Noordelike Halfrond]] in 1905 waartydens die span slegs teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]] verloor het. Tydens hulle 1905-toer het die All Blacks slegs swart gedra, behalwe vir die [[silwervaring]]; die “All Black”-naam dateer uit dié tydperk. Die All Blacks het hulle eerste reeksoorwinning oor hul “aartsvyande Suid-Afrika” (die Springbokke) in Nieu-Seeland in 1956 behaal. ’n Dekade later het hulle hul langste segetog behaal deur sewentien toetse tussen 1965 en 1970 te wen. Die [[Britse en Ierse Leeus]] het hulle enigste reeksoorwinning oor die All Blacks in 1971 behaal, maar sewe jaar later sou die All Blacks hulle eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (oorwinnings oor [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Wallis tydens dieselfde toer). Die All Blacks sou nog drie ander keer ’n Grand Slam behaal (in 2005, 2008 en 2010). Die 1981-Springboktoer na Nieu-Seeland het grootskaalse burgerlike onrus veroorsaak as gevolg van proteste teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid. Nieu-Seeland het in 1996 in post-apartheid Suid-Afrika vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke in Suid-Afrika te behaal.

Die vroeë Nieu-Seelandse nasionale rugbydrag het bestaan uit ’n swart trui met ’n silwervaring en wit broeke. Rugby het ’n belangrike rol gespeel in die integrasie van die [[Maori's]] in die [[Verenigde Koninkryk|Brits]]-beïnvloede Nieu-Seelandse samelewing, aangesien die sport geskik was vir die fisieke vermoëns van die [[Inheemse volke|inheemse mense]] van Nieu-Seeland en hulle is spoedig as gelykwaardige spelers aanvaar. Om die teenstander te intimideer en hulleself te motiveer voer die All Blacks tradisioneel ’n [[haka]] (’n Maori-oorlogsdans) voor elke wedstryd uit. Tradisioneel word ''Te Rauparaha'' se ''Ka Mate haka'' uitgevoer, maar sedert 2005 word ''Kapa o Pango'', ’n aangepaste weergawe van die All Blacks se 1924-haka, ''Kia Whaka-ngawari'', soms ook gebruik. Hulle is tans (September 2026) tweede op Wêreldrugby se wêreldranglys&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; en is in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016 deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 21 voormalige All Blacks is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Nieu-Seeland Rugby}}
[[Lêer:NZunions.png|duimnael|’n Kaart van die Nieu-Seelandse plaaslike beheerliggame en hul spanne]]
Die beheerliggaam vir rugby in Nieu-Seeland is Nieu-Seeland Rugby (''New Zealand Rugby'', NZR), tot in 2013 die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU) genoem. Nieu-Seeland Rugby is op 16 April 1892 gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/about-nzr/our-history/ |title=Our History |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 1949 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand |title=New Zealand |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Nieu-Seelandse beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}&lt;/ref&gt;

Naas die amptelike nasionale span roep NZR ook ander keurspanne byeen. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word vir die skoolspan ''NZ Schools'' gekeur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/schools/ |title=New Zealand Schools |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die volgende vlak op pad na die nasionale span All Blacks is die o/20-nasionale span wat aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/u20/ |title=New Zealand Under 20 |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Naas hierdie span vir ’n bepaalde ouderdomsgroep hou NZR ook toesig oor spanne wat volgens spesiale kriteria saamgestel word. Die ''Junior All Blacks'' is, ten spyte van hul naam, geen nasionale span vir jongmense nie, maar die tweede span vir opkomende (toekomstige) All Blacks. Tydens toere van ander spanne deur Nieu-Seeland speel die besoekers gewoonlik ook teen die Nieu-Seeland Māori. ’n Speler moet oor ’n [[Maori|Māori]]-afkoms beskik om vir hierdie span in aanmerking te kan kom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/maori-all-blacks/ |title=Māori All Blacks |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die span ''Heartland XV'' bestaan uit amateurspelers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/heartland-xv/ |title=Heartland XV |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''All Blacks Sevens'' is die Nieu-Seelandse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/all-blacks-sevens/ |title=All Blacks Sevens |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Op ’n nasionale vlak is klubs slegs in ’n plaaslike opsig belangrik. Die 26 plaaslike beheerliggame (17 op die [[Noordeiland]] en nege op die [[Suideiland]]), wat elkeen met ’n keurspan aan die professionele liga, die Mitre 10-beker, of die semi-professionele Heartland-kampioenskap deelneem, is belangriker. Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met spanne uit Australië en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) die internasionale [[Superrugby]]toernooi beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/super-rugby-set-twelve-2022/ |title=Reports: Agreement reached for 12-team Super Rugby from 2022 |publisher=www.sarugbymag.co.za |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Aangesien die seisoene min oorvleuel word talle spelers in al drie ligas gebruik.

Volgens NZR se beginsels moet ’n speler vir ’n plaaslike span in die ITM-beker of Superrugby speel om in aanmerking vir die All Blacks te kan kom. Indien ’n speler in die buiteland speel, mag hy nie vir die All Blacks uitdraf nie. As gevolg van hierdie regulasie, wat ander vername rugbylande nie het nie, bly die beste spelers vir enkele jare in Nieu-Seeland en hulle kondig dan hul uittrede uit die nasionale span aan, om aansluitend in die finansieel sterkste rugbyligas ter wêreld (die Engelse Premierskap of die Franse Top 14) te gaan speel.

== Geskiedenis ==
=== Invoer van rugby na Nieu-Seeland ===
[[Lêer:New Zealand in NSW 1884.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse span wat in 1884 na Nieu-Suid-Wallis getoer het]]
Rugbyvoetbal is deur Charles Monro in 1870 in Nieu-Seeland ingevoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/11 11]}}&lt;/ref&gt; Die seun van die destydse speaker van die Nieu-Seelandse huis van verteenwoordigers het die sport ontdek terwyl hy sy studies by Christ’s College Finchley, [[Engeland]], voltooi het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Black magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=27 September 2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die eerste bekende wedstryd in Nieu-Seeland het op 14 Mei 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] tussen die Nelsonklub en Nelson Kollege plaasgevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2 |pages=[https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan/page/16 16]}}&lt;/ref&gt; Die eerste unie, die Canterbury Rugbyvoetbalunie, is in 1879 gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=27}}&lt;/ref&gt; In 1882 is Nieu-Seeland se eerste internasionale wedstryde gespeel toe die Australiese ''Southern Rugby Union'' (later die ''New South Wales Rugby Union'') die land besoek het. Die besoekers het twee keer teen [[Auckland]]se provinsiale klubs gespeel, twee keer teen Wellington en eenkeer teen Canterbury, Otago en West Coast, [[Noord-Eiland]], waarvan hulle vier wedstryde gewen en drie verloor het; hulle het nie teen ’n nasionale span gespeel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/12 12]}}&lt;/ref&gt; Twee jaar later het die eerste Nieu-Seelandse span na oorsee getoer. Hulle het teen verskeie spanne uit Nieu-Suid-Wallis te staan gekom en al die wedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/first-nz-rugby-team-tours-overseas |title=First New Zealand rugby team in action |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde Britse Eilande-span (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]) Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=29–30}}&lt;/ref&gt;

=== ’n Internasionale kompetisie begin ===
[[Lêer:Original allblacks.jpg|duimnael|links|Die 1905-All Blacks, bekend as die ''Originals'']]
[[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]]
[[Lêer:Wales-v-New-Zealand-1905.jpg|duimnael|links|’n Lynstaan tydens die 1905-wedstryd teen Wallis – die enigste wat die All Blacks tydens die toer verloor het]]
In 1888 en 1889 het die ''New Zealand Natives'', ’n deur privaatpersone geborgde, nieamptelike en amper slegs uit [[Maori|Māori]] bestaande span, die eerste keurspan uit ’n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] geword om in die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] wedstryde te speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/page/new-zealand-natives-rugby-tour-1888-9 |title=Natives’ Rugby Tour, 1888–89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 1892 is die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU; nou [[Nieu-Seeland Rugby]], ''New Zealand Rugby'', NZR) gestig wat aanvanklik sewe provinsies verteenwoordig het. Canterbury, Otago en Southland het beswaar aangeteken teen die vereiste dat NSRVU se uitvoerende komiteelede in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] moes bly. Hulle het uiteindelik almal by die NSRVU aangesluit, al is die woonplekreël eers in 1986 verander.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=32}}&lt;/ref&gt; Die eerste deur die NSRVU goedgekeurde amptelike Nieu-Seelandse span het in Julie 1893 deur Nieu-Suid-Wallis en Queensland getoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/7 |title=1893 New Zealand tour to New South Wales and Queensland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die span se eerste regte toetswedstryd was op 15 Augustus 1903 voor ’n skare van 30&amp;nbsp;000 op die [[Sydney-krieketveld]], wat hulle met 22–3 teen die [[Wallabies|Australiërs]] gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Nieu-Seelanders in die eerste toetswedstryd teen die Britse keurspan, die latere Britse Leeus, geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British &amp; Irish Lions Results: 1904 Australia &amp; New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1905 het die eerste amptelike Nieu-Seeland-verteenwoordigende span na [[Groot-Brittanje]], [[Ierland]], [[Frankryk]] en [[Kalifornië]] getoer. Tydens hierdie toer het die bynaam ''All Blacks'' ([[Afrikaans]]: “die geheel en al in swart geklede”) ontstaan, en na dié span is later as ''Original All Blacks'' (“Oorspronklike All Blacks”) verwys. Hulle het 35 wedstryde gespeel, waaronder vyf toetswedstryde. Die ''Originals'' se enigste nederlaag tydens die toer was ’n 0–3 teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]]; in al die ander wedstryde het hulle slegs oorwinnings aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/20 |title=1905/06 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dié wedstryd is as gevolg van die omstredenheid aangaande ’n betwiste drie deur die All Black-speler Bob Deans in die volksgeskiedenis van beide lande opgeneem. As die drie nie toegelaat sou gewees het nie, sou die wedstryd in ’n 3–3 gelykopuitslag geëindig het. Met hierdie toer het die Nieu-Seelanders hul posisie as een van die vorste nasionale rugbyspanne onderstreep. In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Nieu-Seeland besoek en is met 2–0 deur die All Blacks verslaan, nadat die derde wedstryd in ’n gelykop geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/56 56]}}&lt;/ref&gt; Behalwe vir ’n tweemaandse toer in 1913 na die westelike [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Brits-Columbië]] het die All Blacks tot ná die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] slegs teen Australië en verskeie provinsiale spanne te staan gekom. Tussen 1915 en 1919 het geen toetswedstryde plaasgevind nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/61 61]}}&lt;/ref&gt;

=== Ontstaan van ’n legende ===
[[Lêer:1924 invincibles all blacks.jpg|duimnael|''The Invincibles'' All Blacks wat in 1924–25 na die Britse Eilande en Frankryk getoer het]]
[[Lêer:Allblacks haka 1932.jpg|duimnael|Die All Blacks op die hoogtepunt van hul haka voor ’n toets teen Australië in 1932]]
[[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]]
Ná die einde van die oorlog het ’n keurspan van die Nieu-Seelandse Weermag in Engeland aan die King’s-beker deelgeneem. Hulle het die trofee ingepalm en tydens die volgende jare die kerngroep van die All Blacks gevorm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-ruby-world-cup/origins-of-international-rugby |title=Origins of international rugby |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}&lt;/ref&gt; Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.&lt;ref&gt;{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.&lt;/ref&gt; Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het daarna in 1928 na Suid-Afrika gereis vir ’n reeks wat weereens gelykop geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n onderbreking van amper twintig jaar het die NSRVU in 1924 weer ’n toer na Europa gereël, wat na 28 wedstryde teen klubs en provinsiale spanne ook vier toetswedstryde ingesluit het. Die 1924-All Black-besoekers aan die [[Verenigde Koninkryk]] is die bynaam ''The Invincibles'' (“die onoorwinlike”) gegee, aangesien hulle al hulle wedstryde gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/50 |title=1924/25 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die span is egter van ’n kans op ’n volle Grand Slam (oorwinnings oor al vier die Britse spanne tydens dieselfde toer) ontneem nadat [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] geweier het om te speel, aangesien dié toer deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] gereël is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/42 42]}}&lt;/ref&gt; Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al vier die Tuisunies, het Nieu-Seeland in 1930 besoek. Alhoewel die Leeus die eerste toetswedstryd gewen het, het die tuisspan herstel en die toetsreeks met 3–1 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/132 132]–134}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het die Verenigde Koninkryk in 1935–36 vir ’n reeks van 30 wedstryde weer besoek, waarvan hulle slegs drie wedstryde, waaronder twee toetswedstryde, verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/81 |title=1935/36 New Zealand tour to UK, Ireland and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In een van die nederlae het Prins Alexander Obolensky twee skitterende drieë gedruk om Engeland met 13–0 te laat wen, waarmee hulle hul eerste oorwinning ooit oor die All Blacks aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1937 het Suid-Afrika ’n reeksoorwinning oor die All Blacks in Nieu-Seeland behaal. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar die Springbokke het in die twee oorblywende toetswedstryde geseëvier. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Naoorlogse tydperk ===
[[Lêer:1971 All Blacks.jpg|duimnael|Die All Blacks voor die derde toetswedstryd tydens die Britse Leeus-toer in 1971]]
In 1949 het die Nieu-Seelandse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks sou eers in dieselfde jaar, ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]], weer teen Suid-Afrika speel toe hulle die land met Fred Allen as kaptein besoek het. ’n Berugte All Blacks-rekord is tydens dié besoek opgestel — die All Blacks se nederlaag in twee toetswedstryde op een dag. Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die Māorispelers as gevolg van die Apartheidpolitik nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}&lt;/ref&gt; Die beperking vir nieblanke spelers was tot die 1970-toer in werking, toe vier spelers met ’n Māori- en ’n Samoaanse herkoms as “eerblankes” na Suid-Afrika kon gaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=164–165}}&lt;/ref&gt; Op die middag van 3 September (Nieu-Seelandse tyd) is die All Blacks onder kaptein J. B. (Johnny) Smith in Wellington deur Australië met 11–6 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/105 |title=1949 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dieselfde middag in Suid-Afrika (Suid-Afrikaanse tyd) het die All Blacks onder kaptein Ron Elvidge (Allen was beseer) met 3–9 teen die Springbokke in [[Durban]] verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/103 |title=1949 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks in Nieu-Seeland het ook hulle tweede toets met 16–9 verloor, waarmee Australië die Bledisloebeker vir die eerste keer ingepalm het. Alhoewel elke wedstryd ’n taai stryd was, het die All Blacks die reeks met 0–4 verloor, tot op hede ’n negatiewe rekord vir die All Blacks.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}&lt;/ref&gt; Sedertdien staan vir die All Blacks die jaar 1949 as “verskriklike jaar” bekend, aangesien hulle hul ses toetswedstryde dié jaar verloor het. Gevolglik het die NSRVU daarop besluit om hul kragte saam te snoer en voortaan geen tweede span gelyktydig te laat speel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/217 217]–218}}&lt;/ref&gt; Die Britse Leeus het in 1950 na Nieu-Seeland getoer, maar drie van die vier toetswedstryde teen die All Blacks verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date= 3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003110921/http://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die twee reeksnederlae teen Suid-Afrika het beteken dat die Springbokke se 1956-besoek aan Nieu-Seeland met groot afwagting ingewag is. Die All Blacks se kaptein was Bob Duff en die [[afrigter]] Bob Stuart. Die 3–1-reeksoorwinning was die eerste oor die Springbokke en ook die Springbokke se eerste reeksnederlaag teen enige teenstander.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/130 |title=1956 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens dié reeks het die All Blacks Don Clarke en Kevin Skinner vir die laaste twee toetswedstryde benoem om die reeksoorwinning te help beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Skinner is ingesluit om die Springbokstutte “uit te sorteer”, terwyl Don Clarke weens sy doelskopvermoeë vervolgens bekend sou staan as “The Boot”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Kevin-Skinner-AB-491 |title=Kevin Skinner |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks se 3–1 reeksoorwinning oor die Leeus in 1959 het ’n dominante tydperk van All Black-rugby ingelui.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/267 267]–272}}&lt;/ref&gt; Dit is opgevolg deur ’n 1963–64-toer na die Verenigde Koninkryk, gelei deur Wilson Whineray, wat baie naby aan ’n Grand Slam gekom het maar daarvan ontneem is deur ’n puntelose gelykopuitslag teen Skotland.&lt;ref name=&quot;GrandSlamAttempts&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10357266 |title=Beach beckons as All Blacks celebrate history |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2005 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930014500/http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=1500971&amp;ObjectID=10357266 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die enigste nederlaag op die toer was teen Newport RFC wat die All Blacks op 30 Oktober 1963 met 3–0 by Rodney Parade, Newport, geklop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.historyofnewport.co.uk/games/games.php?id=000018 |title=New Zealand, 30 October 1963 |work=History of Newport |publisher=Newport RFC |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Later sou die 1967-span drie toetswedstryde wen, maar hulle kon nie teen Ierland speel nie as gevolg van ’n [[bek-en-klouseer]]-bedreiging, waarvolgens die All Blacks die Grand Slam nie meer kon aanteken nie.&lt;ref name=&quot;GrandSlamAttempts&quot; /&gt; Die toer het deel gevorm van die All Blacks se langste segetog tussen 1965 en 1970 waartydens hulle 17 toetsoorwinnings behaal het;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/269 269]}}&lt;/ref&gt; dié rekord is in 1998 deur die Springbokke geëwenaar en in 2010 deur Litaue verbeter.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10640778 |title=Lithuania sets rugby record |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 April 2010 |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;

Alhoewel die 1966-Leeus tydens hulle Nieu-Seelandse toer met 4–0 verslaan is, is die geluk vyf jaar later omgekeer toe die 1971-Leeus, onder die kapteinskap van die Wallieser John Dawes, die All Blacks in ’n toetsreeks met 2–1 (met een gelykop) verslaan het wat tot op hede steeds die Leeus se enigste reeksoorwinning oor Nieu-Seeland is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=20 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420164850/http://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1971-australia-new-zealand/ |title=1971 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; In 1972/73 het die All Blacks ’n Europatoer van 32 wedstryde aangepak. Die 1972/3-besoekers aan die Britse Eilande het as gevolg van ’n gelykopuitslag teen Ierland net-net nie daarin geslaag om ’n Grand Slam te behaal nie.&lt;ref name=&quot;GrandSlamAttempts&quot; /&gt; Die toer is ook noemenswaardig vir die huistoe stuur van die stut Keith Murdoch wat na bewering tydens feesvieringe ná die oorwinning oor Wallis betrokke was by ’n kroeggeveg in ’n [[Cardiff]]hotel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/all-blacks/news/article.cfm?c_id=116&amp;objectid=10348988 |title=Disgraced All Black 'heroic' in dignified silence |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Robert Lowe |date=7 Oktober 2005 |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;

=== Omstrede toere ===
[[Lêer:AllblacksItalia1980.jpg|duimnael|Die All Blacks teen Italië in 1980]]
[[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]] buite [[Edenparkstadion|Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springbok-toer in 1981]]
[[Lêer:Argentina vs all blacks reid running.jpg|duimnael|Die All Blacks speel teen Argentinië tydens hul 1985-toer]]
Uit ’n sportiewe oogpunt was die uit 24 wedstryde bestaande All Blacks se 1976-toer na Suid-Afrika minder suksesvol: Die All Blacks het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van hul vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dié toer na Suid-Afrika het veral tot politieke opslae gelei. Weens die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid het baie Māori geweier om in Suid-Afrika te speel. Van die begin van die 1960’s af is met openbare proteste en politieke druk probeer om die NSRVU te oortuig, om óf hoegenaamd geen Māori te keur nie óf toere na Suid-Afrika nie te onderneem nie. Terwyl die eerste minister Norman Kirk in 1973 ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika verbied het, het sy opvolger Robert Muldoon in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks kon weereens nie daarin slaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te wen nie en het dit eers in 1996, ná die einde van [[Apartheid]], vermaag. Die 1976-toer het bygedra tot die Gleneagles-ooreenkoms wat deur die Staatshoofde van die [[Britse Statebond]] in 1977 goedgekeur is en enige sportiewe verbintenis met Suid-Afrika verbied het.&lt;ref name=&quot;Gleneagles&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ook in 1977 het Nieu-Seeland die toetsreeks teen die Britse Leeus ná drie naelskraapse oorwinnings en ’n ewe naelskraapse nederlaag beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1977-new-zealand/ |title=1977 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617105538/http://www.lions-tour.com/1977-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het Graham Mourie die All Blacks aangevoer tydens hulle eerste Grand Slam wat met ’n 13–12-oorwinning oor Wallis beklink is. Die wedstryd het tot groot omstredenheid gelei nadat die All Blacks gewen het as gevolg van ’n strafskop laat in die wedstryd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10541667 |title=Rugby's 10 worst refereeing howlers |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Steve Deane |date=7 November 2008 |accessdate=23 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023101148/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10541667 |archive-date=23 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die slot Andy Haden het in ’n poging om die strafskop te bekom uit die lynstaan geduik; die strafskop wat deur die skeidsregter Roger Quittenton toegeken is, was egter teen Wallis se slot Geoff Wheel wat van die skouer van Frank Oliver afgespring het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |title=Mourie has mixed emotions over Haden dive |publisher=tiscali.co.uk |date=24 November 2005 |author=John Mehaffey |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012004557/http://tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks se enigste nederlaag tydens die toer was die berugte 0–12-nederlaag teen die Ierse provinsie [[Munster Rugby|Munster]] op Thomond Park.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,678170,00.html |title=The 10 greatest shocks in sport's history |publisher=[[The Guardian]] |author=Oliver Irish |date=7 April 2002 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die nederlaag het bekendheid verwerf deur die toneelstuk “Alone it Stands” deur John Breen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |title=Alone It Stands – at Court Theatre |publisher=nbr.co.nz/smythe |author=John Smythe |date=1 April 2004 |accessdate=17 Augustus 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050817144751/http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |archive-date=17 Augustus 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://culturevulture.net/theater/alone-it-stands-john-breen/ |title=Alone It Stands – John Breen |publisher=Culture Vulture |date=6 Junie 2001 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die 1981-Springbokrugbytoer na Nieu-Seeland het gelei tot betogings teen Suid-Afrika se apartheidsbeleid&lt;ref name=&quot;1981wairarapa&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |title=Dark days of thunder – when a free nation confronted apartheid in sport |publisher=wairarapa.co.nz |author=Sharpe Marty |date=25 Augustus 2001 |accessdate=17 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217223452/http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |archive-date=17 Februarie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; op ’n skaal wat sedert die 1951-waterfrontdispuut nie in Nieu-Seeland gesien is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/springbok-tour |title=A country divided |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |accessdate=24 Oktober 2012 |author=Steve Watters |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ber9dKmf?url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die NSRVU het die Springbokke na Nieu-Seeland uitgenooi omdat die [[Robert Muldoon|Muldoon]]-regering geweier het om politiek en sport te meng.&lt;ref name=&quot;Gleneagles&quot; /&gt; Reeds voor die begin van die toer is dié besluit skerp gekritiseer. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Van einde Julie tot middel September het die Suid-Afrikaners 17 wedstryde in Nieu-Seeland, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks, gespeel. Alhoewel die All Blacks die toetsreeks gewen het, is twee van die toer se provinsiale wedstryde gekanselleer. Die wedstryde het groot skare gelok, maar die hele toer is gekenmerk deur geweld en betogings. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In [[Timaru]] moes ook ’n wedstryd afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laag vlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenparkstadion|Edenpark]] neergegooi.&lt;ref name=&quot;Tour Diary&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title='A war played out twice a week' |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |author=Steve Watters |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die toer het die land onrus deurgemaak en die toer het ’n beduidende impak op die Nieu-Seelandse samelewing gehad.&lt;ref name=&quot;1981wairarapa&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tour Diary&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TurningPoint&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Ruth Hill |date=8 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&amp;ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Britse Leeus se 1983-toer na Nieu-Seeland het die Britte se verouderde rugby teenoor die Nieu-Seelandse s’n duidelik na vore getree en die besoekers het die toetsreeks met 0–4 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/19176624/the-1983-lions-tour-new-zealand-which-began-hope-ended-calamity |title=The 1983 Lions tour of New Zealand which began in hope but ended in calamity |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=21 April 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die 6–38-nederlaag in die vierde toetswedstryd is die ergste in dié tyd vir die Britse Leeus teen ’n nasionale span.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/on-this-day-1983-lions-suffer-worst-ever-defeat-2915410 |title=On this day 1983: Lions suffer worst ever defeat |publisher=The Scotsman |author=Duncan Smith |date=16 Julie 2020 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.&lt;ref name=&quot;TurningPoint&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;IDID=289 |title=Bernie Fraser |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Bob Luxford |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerCy1qE?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.dnzb.govt.nz/dnzb/default.asp?Find_Quick.asp?PersonEssay=5B31 |title=Blazey, Cecil Albert 1909–1998 |publisher=Dictionary of New Zealand Biography |author=Julia Millen |date=7 April 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerF93Rm?url=http://www.teara.govt.nz/en/biographies/5b31/1 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Pleks daarvan is op korttermyn ’n toer na Argentinië gereël.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/430 |title=1985 New Zealand tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog streng ’n amateursport was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Die Kavalierstoer het die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] ietwat ontwrig. Die rebelle is baie lig gestraf en is slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Eers in 1992, ná die apartheidsera, is weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël.

=== Vroeë wêreldbekertoernooie ===
[[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is op die spel tydens rugbywêreldbekertoernooie]]
Die Nieu-Seelandse en Australiese rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Nieu-Seeland en Australië die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het aan hul status as algehele gunstelinge voldoen. Ná drie maklike oorwinnings tydens die groepfase oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] het hulle Skotland in die kwarteindstryd en Wallis in die halfeindstryd verslaan. In die eindstryd op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] het hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] met 29–9 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het slegs 52 punte afgestaan en 43 drieë gedruk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests&amp;Level2=ABC&amp;IDID=103 |title=World Cup in New Zealand and Australia |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerL29Xf?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ruwc&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |title=Match Centre – All Blacks at the Rugby World Cup |publisher=All Blacks |accessdate=7 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007093603/http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |archive-date=7 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks se oorheersing was ook tydens die 1988-toer na Australië duidelik, toe hulle onoorwonne gebly het (twaalf oorwinnings en een gelykop).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die jaar 1989 het nog beter verloop, toe die All Blacks al hul 19 wedstryde gewen het (waaronder sewe toetswedstryde). In Augustus 1990 is hulle vir die eerste keer in vier jaar deur die Wallabies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Voor die [[Rugbywêreldbeker 1991]] was die All Blacks ’n verouderde span wat deur Alex Wyllie en John Hart saam afgerig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/227 227]}}&lt;/ref&gt; Hulle het gesukkel tydens die groepwedstryde teen Engeland, die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en Italië, maar het daarin geslaag om hulle kwarteindstryd teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] te wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/228 228]}}&lt;/ref&gt; Daarna is hulle deur die latere kampioen Australië met 16–6 in die halfeindstryd op Lansdowne Road in Dublin geklop. In die klein finale om die derde plek het hulle Skotland verslaan.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Kort ná die toernooi het baie spelers en die afrigter, Wyllie, wat ’n 86%-wentempo in 29 toetse behaal het, uitgetree.&lt;ref name=&quot;Palenski290&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}&lt;/ref&gt; Die aansienlik jonger span het aanvanklik nie op die gewone hoë vlak gespeel nie. Terwyl die All Blacks in 1993 die toetsreeks teen die Britse Leeus met 2–1 beklink het, het hulle ’n jaar later twee agtereenvolgende tuiswedstryde teen Frankryk verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1993-new-zealand/ |title=1993 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617112719/http://www.lions-tour.com/1993-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/590 |title=1994 France tour to Canada and New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het die All Blacks die eerste toetsreeks teen Suid-Afrika ná die einde van apartheid met twee oorwinnings en een gelykopuitslag beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/593 |title=1994 South Africa tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Laurie Mains het in 1992 vir Wyllie vervang en opdrag gekry om die span op die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika voor te berei. Die All Blacks was weereens die gunstelinge om die toernooi te wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hulle het hulle status as gunstelinge onderstreep toe hulle Ierland en Wallis tydens die groepfase verslaan het. Daarna is [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 145–17 verneder, hulle hoogste oorwinning in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3090865.stm |title=World Cup records |publisher=[[BBC]] |date=26 September 2003 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het voortgegaan, toe ’n jong [[Jonah Lomu]] vier drieë teen Engeland gedruk het in die All Blacks se 45–29 halfeindstrydoorwinning.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;IDID=506 |title=Jonah Tali Lomu |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Lindsay Knight |accessdate=14 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314224022/http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;IDID=506 |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks sou egter op die ou einde in die eindstryd teen die gasheer in hulle eerste wêreldbekertoernooi in [[ekstra tyd]] verloor toe die Spingboklosskakel [[Joel Stransky]] die beker met ’n skepskop beklink het.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=Rugby Heaven |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |title=Springboks poisoned at 1995 Cup: Luyt |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Oktober 2003 |accessdate=27 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827222052/http://rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |archive-date=27 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960348.stm |title=1995: Party time for SA |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Begin van die professionele tydperk ===
[[Lêer:France All Blacks 16-11-2002.jpg|duimnael|Frankryk huisves die All Blacks op die [[Stade de France]], [[Saint-Denis]], 2002]]
Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}&lt;/ref&gt; Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere).

Die eerste Drienasiesreeks is in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] beslis met die All Blacks wat al vier toetswedstryde gewen het om die trofee in te palm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=170}}&lt;/ref&gt; Op die 1996-Drienasiesoorwinning het nog ’n historiese mylpaal gevolg: Tydens die daaropvolgende toetsreeks in Suid-Afrika het die All Blacks onder die nuwe afrigter, John Hart, en hul kaptein Sean Fitzpatrick vir die eerste keer daarin geslaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te beklink.&lt;ref name=&quot;PalenskiSA1996&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/206 206]}}&lt;/ref&gt; Fitzpatrick het die reeksoorwinning hoër geag as Nieu-Seeland se 1987-wêreldbekeroorwinning, waaraan hy ook deelgeneem het.&lt;ref name=&quot;PalenskiSA1996&quot; /&gt; Die volgende twee seisoene het gemengde resultate vir die All Blacks opgelewer: hulle het tydens die [[1997-Drienasiesreeks]] al hul wedstryde gewen en die titel suksesvol verdedig, maar in [[1998-Drienasiesreeks|1998]] sou hulle al hul vier toetse van die reeks verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=185}}&lt;/ref&gt; Dit sou ook die eerste keer sedert 1949 wees dat hulle vier keer aanmekaar verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=199}}&lt;/ref&gt; Op 28 Augustus 1999 het hulle hul ergste toetsnederlaag in dié tyd gely, toe hulle met 7–28 teen Australië in [[Sydney]] verloor het.&lt;ref name=&quot;palenski233&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] een maand later herstel en hulle groep oorheers deur onder andere Engeland met 30–16 op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] te verslaan; hulle het ook [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en Italië heeltemal gedomineer. In die kwarteindstryd het hulle Skotland met 30–18 geklop om in die halfeindstryd teen Frankryk op Twickenham te staan te kom. Die All Blacks het teen halftyd met 17–10 voorgeloop,&lt;ref name=&quot;palenski233&quot; /&gt; maar in die tweede helfte het Frankryk skitterende rugby gespeel waarop die All Blacks geen antwoord gehad het nie en Frankryk het uiteindelik met 43–31 gewen.&lt;ref name=&quot;palenski233&quot; /&gt; In die klein finale om die derde plek is die All Blacks deur die Springbokke verslaan.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;palenski233&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het Hart as afrigter bedank hy en is met twee mede-afrigters, Wayne Smith en Tony Gilbert, vervang.

In 2000 was die Nieu-Seelandse beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot; /&gt; Onder Smith en Gilbert het die All Blacks telkens tweede geëindig tydens die [[2000-Drienasiesreeks|2000]]- en [[2001-Drienasiesreeks|2001]]-Drienasiestoernooie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Albei afrigters is op 3 Oktober 2001 met John Mitchell vervang, wat die All Blacks afgerig en gelei het tot Drienasiesoorwinnings in [[2002-Drienasiesreeks|2002]] en [[2003-Drienasiesreeks|2003]] en die herowering van die Bledisloebeker (wat sedert 1998 deur Australië gewen is) in 2003.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat hulle die 2003-Drienasiesreeks gewen het, het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië as een van die gunstelinge afgeskop en weereens hulle groep oorheers met oorwinnings oor Italië, Kanada en Tonga voordat hulle een van die strafste toernooiwedstryde in dié tyd teen Wallis gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/wales/3234965.stm |title=Charvis bowed but proud |publisher=[[BBC]] |date=2 November 2003 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het dié keer ook daarin geslaag om Suid-Afrika in ’n wêreldbekerwedstryd te klop (met 29–9), maar die All Blacks het in die halfeindstryd in Sydney met 22–10 teen die verdedigende kampioen Australië vasgeval. Daarna het Nieu-Seeland die klein finale om die derde plek teen Frankryk gewen.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Ná die toernooi is Mitchell deur die NSRVU afgedank en met Graham Henry vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15371552/henry-new-all-blacks-coach |title=Henry is new All Blacks coach |publisher=ESPNscrum |date=18 Desember 2003 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Beginnende oorheersing en tweede wêreldbekertitel ===
[[Lêer:British and Irish Lions scrum.jpg|duimnael|Losskrum tussen die Leeus en die All Blacks in 2005]]
[[Lêer:2005 Tri Nations Series - All Blacks vs Wallabies.jpg|duimnael|Die All Blacks teen die Wallabies tydens die [[2005-Drienasiesreeks]]]]
[[Lêer:Match NZ-Tonga.JPG|duimnael|Nieu-Seeland teen Tonga tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
[[Lêer:All Blacks parade 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2011 as die wêreldkampioen gekroon is]]
Henry se ampstermyn het afgeskop met twee oorwinnings oor die wêreldkampioen Engeland in 2004. Die twee wedstryde se gesamentlike telling was 72–15, met die All Blacks wat Engeland daarvan weerhou het om enige drieë te druk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/778 |title=2004 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Ondanks dié positiewe begin van Henry se ampstermyn was die [[2004-Drienasiesreeks]] ’n gemengde sukses met twee oorwinnings en nederlae elk. Die kompetisie was taaier as ooit tevore en die uitslag moes deur bonuspunte beslis word wat die All Blacks laaste geplaas het.&lt;ref&gt;Bonuspunte kon op twee manier verdien word: deur vier of meer drieë in ’n wedstryd te druk en deur met sewe punte of minder te verloor.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=289}}&lt;/ref&gt; Die 2004-seisoen het op ’n hoë noot geëindig met die All Blacks wat in Europa gewen het, waaronder ’n 45–6-rekordoorwinning oor Frankryk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2004/nov/28/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam |title=Carter leads devastating dance of the All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Streeter |date=28 November 2004 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2005 was die Britse en Ierse Leeus op toer in Nieu-Seeland. Die All Blacks het die toetsreeks met 3–0 beklink, die [[2005-Drienasiesreeks]] gewen en die eerste Grand Slam sedert 1978 teen die spanne van die Britse Eilande aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2005-new-zealand/ |title=2005 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/nov/27/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam1 |title=Scots unable to derail Blacks' grand slam |publisher=[[The Guardian]] |author=Norman Harris |date=27 November 2005 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks is deur die Internasionale Rugbyraad as “span van die jaar”, Graham Henry as “afrigter van die jaar” en [[Dan Carter]] as “speler van die jaar” aangewys.&lt;ref name=&quot;World Rugby Awards&quot; /&gt;

Die All Blacks se wenstreep het in die volgende jaar aangehou: In [[2006-Drienasiesreeks|2006]] het hulle die Drienasiesreeks weer verower deur die eerste vyf wedstryde te wen (drie teen Australië en twee teen Suid-Afrika).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het egter hulle laaste wedstryd van die reeks teen Suid-Afrika verloor. Nieu-Seeland het sy einde-van-die-jaar-toer onoorwonne voltooi met rekordoorwinnings oor Engeland, Frankryk en Wallis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://iol.co.za/sport/rugby/2006-12-22-all-blacks-dominate-with-world-cup-looming/ |title=All Blacks dominate with World Cup looming |publisher=[[IOL]] |author=Foster Niumata |date=22 Desember 2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Weens hul uitstekende prestasies is die All Blacks in 2006 weer aangewys as die IRR se “span van die jaar” en die [[losvoorspeler]] [[Richie McCaw]] as “speler van die jaar”.&lt;ref name=&quot;World Rugby Awards&quot; /&gt; Daarbenewens is hulle as Laureus se “span van die jaar” en die vleuel [[Jonah Lomu]] as “terugkoms van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2006 |title=Laureus World Sports Awards 2006 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2007 is die All Blacks weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2007 |title=Laureus World Sports Awards 2007 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2007 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks se eerste [[2007-Drienasiesreeks|Drienasiestoets van 2007]] was teen die Springbokke in Durban waar hulle twee drieë in die laaste tien minute gedruk het om die wedstryd met 26–21 te wen. Die volgende week het die Wallabies die All Blacks teen alle verwagtinge op die [[Melbourne-krieketveld]] in [[Melbourne]] verslaan (met 20–15): die All Blacks se eerste nederlaag teen die Wallabies sedert 2004. Australië se nederlaag teen die Springbokke in Suid-Afrika en die All Blacks se 26–12-oorwinning oor Australië in die finale wedstryd in Auckland het egter meegebring dat die All Blacks ook die 2007-Drienasiesreeks en die Bledisloebeker gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |title=Kick in the guts for Wallabies |publisher=rugby heaven |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807124957/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul oorwinning tydens die 2007-Drienasiesreeks het Nieu-Seeland die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk weer as gunstelinge betree en die verwagtinge met twee oorwinnings oor Frankryk tydens opwarmingswedstryde onderstreep. Die All Blacks het die toetse gewen: met 42–11 op Edenpark en met 61–10 op die [[Westpacstadion]]. In ’n derde wedstryd teen Kanada is die All Blacks effens gevlei deur ’n wentelling van 64–13 wat nie Kanada se aanslag ten volle reflekteer nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |title=Slick All Blacks belt Canada |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Junie 2007 |accessdate=17 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070917054254/http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |archive-date=17 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het ná oorwinnings oor Skotland, Italië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] (elkeen met meer as 40 punte) hul groep gewen. Hulle is egter deur die nominale gasheer Frankryk in die kwarteindstryd in Cardiff met 20–18 geklop, gelykstaande aan hul ergste toernooi-uitslag in dié tyd.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Ná die nederlaag teen Frankryk is die kontrak met die afrigter Graham Henry ten spyte van kritiek verleng, alhoewel die destydse [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusader]]-afrigter Robbie Deans ’n sterk aanspraakmaker was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10480740 |title=Reconditioning a mistake – Henry |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=7 Desember 2007 |accessdate=31 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331125648/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10480740 |archive-date=31 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die 2008-seisoen het met drie middeljaartoetse teen Ierland en Engeland afgeskop, en Nieu-Seeland het al daardie toetswedstryde gewen.&lt;ref name=&quot;2008results&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/match_results.html?id=2008;team=8;type=year |title=Rugby Union {{!}} 2008 {{!}} New Zealand {{!}} Match results |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het in sy eerste [[2008-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] Suid-Afrika met 19–8 in Wellington verslaan, maar is een week later op [[Carisbrook]] in Dunedin deur die Springbokke met 30–28 geklop, wat ’n reeks van 30 oorwinnings tuis beëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/13/sports/13iht-RUGBY.1.14449484.html |title=Springboks end home streak of All Blacks |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Julie 2008 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbydump.com/news/springboks-end-all-black-home-winning-streak-in-dunedin/ |title=Springboks end All Black home winning streak in Dunedin |publisher=Rugby Dump |date=12 Julie 2008 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het sy volgende Drienasieswedstryd op 26 Julie teen Australië in Sydney met 19–34 verloor, maar ’n week later het die All Blacks die Wallabies tuis met 39–10 geklop.&lt;ref name=&quot;2008results&quot; /&gt; Hulle het toe Suid-Afrika met 19–0 op [[Nuwelandstadion]] verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/17/newzealandrugbyunionteam.southafricarugbyteam |title=All Blacks manage crisis |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=16 Augustus 2008 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het sy laaste wedstryd op 13 September teen Australië op Suncorpstadion in [[Brisbane]] met 28–24 gewen en daarmee beide die Bledisloebeker en die Drienasiesitel verdedig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |title=Australia v New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=8 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008203415/http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |archive-date=8 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks het die 2009-seisoen met ’n 22–27-nederlaag teen Frankryk op Carisbrook afgeskop, maar het een week later wraak geneem en Frankryk in Wellington met 14–10 verslaan. Volgens punteverskil het Frankryk die Dave Gallaher-trofee vir die eerste keer ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/jun/13/new-zealand-france-rugby-union |title=France complete historic win on New Zealand soil |publisher=[[The Guardian]] |date=13 Junie 2009 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Week later het die All Blacks Italië met 27–6 in [[Christchurch]] verslaan. Hulle het die [[2009-Drienasiesreeks]] ná Suid-Afrika, wat slegs een wedstryd verloor het, as naaswenner geëindig, en die All Blacks het die reeks met ’n 33–6-oorwinning oor Australië in Wellington afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.greenandgoldrugby.com/a-bledisloe-stat-attack/ |title=Statistics and records for Australia Wallabies vs New Zealand All Blacks |publisher=greenandgoldrugby.com |date=15 Julie 2009 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2010 het die All Blacks die [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Suid-Afrika vir die tiende keer ingepalm,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=103851&amp;league=244293 |title=Gritty All Blacks are worthy champions |publisher=ESPNscrum |author=Huw Baines |date=21 Augustus 2010 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; en hulle het ook die Bledisloebeker ná agtereenvolgende oorwinnings oor Australië gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |title=Wallabies beat All Blacks with last-minute kick |publisher=[[CNN]] |author=Dean Irvine |date=30 Oktober 2010 |accessdate=23 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823201813/http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |archive-date=23 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Onoorwonne wenstreep, wat in 2009 begin het, het 15 wedstryde bereik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Rugby Union {{!}} Test matches {{!}} Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Gevolglik is die All Blacks in 2011 weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2011 |title=Laureus World Sports Awards 2011 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ondanks ’n tweede plek tydens die [[2011-Drienasiesreeks]], nadat hulle deur Australië in Brisbane geklop is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/australia-win-tri-nations |title=Australia clinch Tri Nations with victory over New Zealand |publisher=The Guardian |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; het die All Blacks as eerste span op die wêreldranglys die [[Rugbywêreldbeker 2011]] op eie bodem as gunstelinge betree.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/rugby-world-cup-preview |title=Rugby World Cup 2011 preview |publisher=[[The Guardian]] |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het die groepfase met Tonga, Japan, Frankryk en Kanada onoorwonne beëindig, en ná oorwinnings oor Argentinië (met 33–10) en toe Australië (met 20–6) het hulle in die eindstryd op 23 Oktober 2011 op Edenpark in Auckland weer teen Frankryk te staan gekom. Nieu-Seeland het een drie gedruk en een strafdoel aangeteken en sodoende net-net met 8–7 gewen, waardeur die All Blacks hul tweede beker ná 1987 ingepalm het.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/23/rugby-world-cup-richie-mccaw-new-zealand-france?intcmp=239 |title=Richie McCaw's New Zealand beat France in final |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=23 Oktober 2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Henry het ná die wêreldbekertoernooi as afrigter bedank en hy is deur sy adjunk [[Steve Hansen]] opgevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/8960338/New-Zealand-Rugby-Union-appoints-Steve-Hansen-as-new-All-Blacks-coach.html |title=New Zealand Rugby Union appoints Steve Hansen as new All Blacks coach |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=17 Desember 2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarop het nog ’n nominasie as Laureus se “span van die jaar” gevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2012 |title=Laureus World Sports Awards 2012 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2012 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Derde wêreldbekertitel en daarna ===
[[Lêer:2012-11-17 ITA-NZL Olympic Stadium.jpg|duimnael|Nieu-Seeland teen Italië in [[Rome]]]]
[[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]]
Argentinië het in 2012 by die Drienasiesreeks aangesluit wat tot die Rugbykampioenskap herdoop is. Die All Blacks het in die [[2012-Rugbykampioenskapreeks|eerste toernooi]] al hul ses wedstryde gewen en die titel ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het deur die jaar heen onoorwonne gebly en is eers in die laaste wedstryd op Twickenham deur Engeland geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2013 het Nieu-Seeland Frankryk vir ’n reeks van drie wedstryde gehuisves – hul eerste ontmoeting sedert die 2011-eindstryd. Die All Blacks het al drie wedstryde gewen en ook die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/rugby-union/24412501 |title=New Zealand beat South Africa for title |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2013 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In November 2013 het Nieu-Seeland die eerste rugbyland van die professionele tydperk geword wat ’n 100%-wenrekord in ’n kalenderjaar kon behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/25037059 |title=New Zealand deny Ireland to win 24-22 and seal perfect year |publisher=[[BBC]] |date=24 November 2013 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna is hulle weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2014 |title=Laureus World Sports Awards 2014 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks in hul wegwedstryde gelykop teen Australië gespeel en teen Suid-Afrika verloor, maar hulle het die ander vier toernooiwedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die verkorte [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks teen Australië verloor en as naaswenner geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2015 |title=2015 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het egter ’n beduidende terugvegoorwinning in die tweede Bledisloetoets behaal en toe dié beker behou. Die All Blacks het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as verdedigende kampioen betree en tydens die groepfase na oorwinnings oor Argentinië, Namibië, Tonga en Georgië weereens onoorwonne gebly. In die kwarteindstryd het hulle die gevreesde teenstander Frankryk met 62–13 verslaan, die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62-13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het Suid-Afrika naelskraap met 20–18 in die halfeindstryd en Australië met 34–17 in die eindstryd geklop om sodoende die eerste land geword wat die titel verdedig en ook vir ’n derde keer ingepalm het.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=31 Oktober 2015 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het die losskakel [[Dan Carter]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks, onder die nuwe kaptein en [[agsteman]], Kieran Read, en adjunkkaptein en [[heelagter]] Ben Smith, het ook tydens die [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne gebly en telkens ’n bonuspuntoorwinning behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2016 |title=2016 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Beide Smith en die vleuel Israel Dagg was met vyf drieë elk die beste driedrukkers van dié toernooi, terwyl die [[losskakel]] [[Beauden Barrett]] met 81 die meeste punte tydens die toernooi aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |title=All Blacks 2016: Year in Review |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601204028/https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks hul eerste wedstryd in 111 jaar se wedywering teen Ierland verloor en is met 29–40 op [[Soldier Field]] in [[Chicago]] geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/37886601 |title=Autumn internationals: Ireland 40–29 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=5 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het vir dié nederlaag wraak geneem en in die terugwedstryd een week later Ierland in Dublin met 21–9 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/86655461/all-blacks-score-three-tries-to-beat-ireland-219-in-dublin-and-avenge-loss-in-chicago |title=All Blacks shake off Chicago shock to defeat Ireland in Dublin |publisher=Stuff |date=20 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2017 het die Britse en Ierse Leeus vir die tweede keer van die professionele tydperk na Nieu-Seeland getoer. Die reeks het in ’n gelykop geëindig, nadat die All Blacks en die Leeus ’n 1–1–1 aangeteken het. Die All Blacks het die eerste toets met 30–15 gewen, die Leeus die tweede met 24–21, en die laaste toets was ’n 15–15-gelykop. Net soos die 2005-toer was hierdie Leeus-toer met omstredenheid geteister, soos die Leeus se taktiek (onder die Nieu-Seelandse afrigter Warren Gatland),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/it-s-onedimensional-and-boring-for-critics-to-keep-moaning-about-warrenball-a3558391.html |title=It’s one-dimensional and boring for critics to keep moaning about Warrenball |publisher=Evening Standard |date=6 Junie 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; die toon van plaaslike mediadekking,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/02/warren-gatland-new-zealand-herald-clown-lions-coach-all-blacks-criticism |title=Warren Gatland mocked as clown by New Zealand media after anti-fan remarks |publisher=[[The Guardian]] |date=2 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; die rooikaart teen Sonny Bill Williams in die tweede toets&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/lionstour/british-and-irish-lions-2017-sonny-bill-williams-red-card-tackle-video-defining-moment-rugbys-greatest-series-a7818371.html |title=British and Irish Lions 2017: Sonny Bill Williams' red card a defining moment in 'rugby's greatest series' |publisher=The Independent |author=Jack de Menezes |date=1 Julie 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; asook die speelbeheer van die Franse skeidsregters Romain Poite en Jérôme Garcès&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/08/all-blacks-lions-third-test-auckland-new-zealand-reaction |title=New Zealand media attack referee Romain Poite’s late penalty U-turn |publisher=8 Julie 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; is almal debatteerbaar. Die gelykop van die toetsreeks, saam met die nederlaag teen Ierland die vorige jaar het volgens sommige persberigte daarop gedui dat die span swakker word en die [[Noordelike Halfrond]] nader beweeg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |title=Rugby power swings back to the north – Woodward |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601205536/http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Huleadle het egter die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne beklink en ook die Bledisloebeker ingepalm, nadat die All Black Australië twee keer geklop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In Oktober het Nieu-Seeland in die laaste Bledisloetoets op Suncorpstadion in Brisbane ’n verrassende 18–23-nederlaag teen Australia gely. Tydens die [[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks met die [[Britse Barbarians]] (met 31–22), Frankryk (met 38–18), Skotland (met 22–17) en Wallis (met 33–18) afgereken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1144 |title=2017 New Zealand tour to France and British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Met die afskop van die 2018-seisoen het die All Black tydens die Franse toer die reeks met 3–0 beklink,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1425 |title=2018 France tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; en hul eerste wedstryde van die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] teen Australië 38–13 en 40–12 gewen om sodoende die Bledisloebeker behou. ’n Ander maklike 46–24-oorwinning oor Argentinië het gevolg, maar die All Blacks is vervolgens deur die Springbokke vir die eerste keer sedert 2009 tuis in Wellington in ’n taai wedstryd met 36–34 geklop,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/45532702 |title=Rugby Championship 2018: South Africa earn thrilling 36–34 win over New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=15 September 2018 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; voordat hulle weer met Argentinië 35–17 afgereken het. In die terugwedstryd teen Suid-Afrika in Pretoria het die All Blacks vir die grootste deel van die wedstryd gesukkel, maar laat in die tweede helfte teruggekom om in die wedstryd met 32–30 te seevier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |title=Rugby Championship: All Blacks survive Springboks scare |publisher=Newshub |date=7 Oktober 2018 |accessdate=30 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630104834/https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hulle het later nog ’n verpletterende 37–20-oorwinning oor Australië in [[Jokohama]] aangeteken en sodoende ’n suiwer Bledisloereeks verseker.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.news.com.au/sport/rugby/live-bledisloe-cup-game-three-australia-vs-new-zealand/news-story/6e6a65540f10db153e5147d41ecbd8b7 |title=New Zealand secures Bledisloe Cup clean sweep against Australia |publisher=NewsComAu |date=27 Oktober 2018 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Ontwikkelingspan het aangebly om [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 69–31 te klop, terwyl die eerste span vir die [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] na Europa getoer het. Dit sou ’n taai reeks vir die All Blacks word, waartydens hulle Engeland net-net met een punt (16–15) in ’n strawwe wedstryd oorwin het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/10/england-new-zealand-autumn-international-series-report |title=England denied by All Blacks and late decision in Twickenham thriller |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=10 November 2018 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; gevolg deur die tweede nederlaag ooit teen Ierland met 9–16 onder ’n kookpotatmosfeer op [[Aviva-stadion]] in Dublin.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/17/ireland-new-zealand-autumn-international-match-report |title=Jacob Stockdale scores only try as Ireland earn historic win over All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=17 November 2018 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het toe 66–3 met Italië afgereken en sodoende hul reeks met een oorwinning beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1427 |title=2018 New Zealand tour to Japan and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Opkomende mededingers ===
[[Lêer:New Zealand national rugby 20191101a11.jpg|duimnael|Klein finale om die derde plek tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] tussen die All Blacks en Wallis]]
[[Lêer:2023 Rugby World Cup – France vs New Zealand – 2.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die Rugbywêreldbeker 2023 tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland]]
[[Lêer:All Blacks vs Argentina - 10 August 2024.jpg|duimnael|Wedstryd tussen die All Blacks en die Poemas tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]]]]
Aan die begin van die 2019-seisoen het die All Blacks slegs die derde plek van die [[2019-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] behaal; die eerste keer sedert dié toernooi van stapel gestuur is – die laaste keer wat Nieu-Seeland die derde plek (en destyds laaste plek) gemaak het, was tydens die [[2004-Drienasiesreeks]]. In die kampioenskap het die All Blacks vir die eerste keer sedert 1994 teen die Springbokke gelykop geëindig, gevolg deur ’n rekordnederlaag teen die Wallabies met 26–47.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2019 |title=2019 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Ongeag dié uitslag het Nieu-Seeland die Bledisloebeker verdedig, nadat hulle in die terugwedstryd Australië met 36–0 geklop het. Die All Blacks se eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan teen die Springbokke is met spanning verwag en Nieu-Seeland het met 23–13 geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |title=All Blacks turn kicking pressure back on Springboks for win |publisher=All Blacks |author=Lynn McConnell |date=21 September 2019 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922053708/https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daarna het Nieu-Seeland Kanada en Namibië verslaan. Hul laaste groepwedstryd teen Italië is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=12275294 |title=Rugby World Cup clash between All Blacks and Italy cancelled |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230023508/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=12275294 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Ierland het hulle in die halfeindstryd teen Engeland met 7–19 vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/115611398/all-blacks-v-england-new-zealands-threepeat-hopes-over-after-crushing-loss-to-england |title=All Blacks v England: New Zealand's three-peat hopes over after heavy loss to England |publisher=stuff.co.nz |author=Richard Knowler |date=26 Oktober 2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het daarmee die kans op ’n titeldriekuns misgeloop en as troosprys in die klein finale om die derde plek teen Wallis te staan gekom. Dit was vir beide die Nieu-Seelandse afrigter [[Steve Hansen]] en die Walliese afrigter [[Warren Gatland]] die laaste wedstryd in hul onderskeidelike poste, en hul spanne wou albei met ’n goeie wedstryd groet. Die All Blacks het daarin geslaag en met 40–17 gewen.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50232481 |title=Rugby World Cup 2019 bronze match: Wales 17-40 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 November 2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/117137284/a-tribute-to-steve-hansen-one-of-the-greatest-coaches-in-rugby-history |title=A tribute to Steve Hansen: One of the greatest coaches in rugby history |publisher=Stuff |date=4 November 2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Steve Hansen is in Desember 2019 deur Ian Foster opgevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/118113331/all-blacks-name-ian-foster-next-head-coach-live |title=Ian Foster named next All Blacks coach – coverage of the announcement and reaction as Scott Robertson loses out |publisher=Stuff |date=11 Desember 2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die All Blacks het dié toernooi ná twee oorwinnings en nederlae elk beklink, waaronder die eerste nederlaag teen die Poemas ooit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2020/nov/14/nz-all-blacks-vs-argentina-live-scores-tri-nations-rugby-union-new-zealand-game-match-sydney-bankwest-stadium-score-kickoff-news-teams-latest |title=New Zealand All Blacks 15–25 Argentina: Rugby Tri-Nations – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Jonathan Howcroft |date=14 November 2020 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In die tweede ontmoeting met Argentinië het Nieu-Seeland wraak geneem en vir die eerste keer enige Argentynse punte verhoed. Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Nieu-Seeland sy titel ná vyf oorwinnings en een nederlaag verdedig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het vir Nieu-Seeland met oorwinnings oor die Verenigde State, Wallis en Italië begin, maar daarop het nederlae teen Ierland en Frankryk gevolg, waarmee die Franse die Dave Gallaher-trofee vir ’n tweede keer ingepalm het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59363034 |title=France 40–25 New Zealand: Hosts beat All Blacks for first time since 2009 |publisher=[[BBC]] |date=20 November 2021 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die 2022 midjaarrugbytoetsreeks is Nieu-Seeland vir die eerste keer deur Ierland in ’n tuisreeks met 1–2 verslaan. Dit was ook Ierland se eerste oorwinnings in Nieu-Seeland ooit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/new-zealand-ireland-third-test-rugby-union-match-report |title=Ireland stun All Blacks again to make history with series triumph |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=16 Julie 2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks ná oorwinnings in al hul drie wedstryde hul algehele 20ste titel in dié toernooi se geskiedenis ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Nieu-Seeland teen hul aartsvyand Suid-Afrika op Twickenham met 7–35 hul ergste nederlaag in dié tyd gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks was vir die hooftoernooi tradisioneel een van die gunstelinge op die titel. In die openingswedstryd het die All Blacks teen die medegunsteling en gasheer Frankryk hul ergste nederlaag in dié tyd tydens ’n toernooi en hul eerste in die groepfase gely (met 13–27). Die All Blacks kon egter herstel en die groepfase met maklike oorwinnings oor Namibië (met 71–3), Italië (met 96–17) en Uruguay (met 73–0) afsluit. In die kwarteindstryd het hulle met Ierland nog ’n gunsteling ontmoet en kon ’n naelskraapse 28–24-oorwinning behaal. In die halfeindstryd het die All Blacks Argentinië met 44–6 oorrompel en die eerste span geword wat vyf eindstryde gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Suid-Afrika ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Nieu-Seeland met 11–12 verloor, waartydens die kaptein [[Sam Cane]] die eerste speler geword het wat ’n rooikaart in ’n eindstryd ontvang het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888879/new-zealand-rugby-world-cup-2023-review |title=New Zealand: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=31 Oktober 2023}}&lt;/ref&gt;

Vroeg in 2024 het die voormalige All Black [[Scott Robertson]] as hoofafrigter oorgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/news-and-events/latest-news/scott-robertson-appointed-all-blacks-head-coach-from-2024 |title=Scott Robertson appointed All Blacks Head Coach from 2024 |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=21 Maart 2024 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] moes die All Blacks die titel aan die aartsvyand die Springbokke oorhandig nadat die Suid-Afrikaners vir die eerste keer sedert 1949 hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Nieu-Seelanders kon behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] is Nieu-Seeland se ergste nederlaag teen die aartsvyand Suid-Afrika met 10–43 oortref.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Springbokke het ook met die toernooititel weggestap.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In Januarie 2026 het Robertson as hoofafrigter bedank.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/all-blacks/all-blacks-coach-scott-robertson-set-to-be-axed-reports/E5C3QKLUDNA7XFK4YMXOE7AW6Q/ |title=All Blacks coach Scott Robertson departs his role |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=15 Januarie 2026 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Twee maande later is die voormalige All Black [[Dave Rennie]] as sy opvolger benoem en hy sal die All Blacks voorberei op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] in Australië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-appoints-dave-rennie-as-all-blacks-head-coach |title=New Zealand Rugby appoints Dave Rennie as All Blacks Head Coach |publisher=All Blacks |date=4 Maart 2026 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In die ook in 2026 vir die eerste keer besliste „Rugby se Grootste Wedywering“-reeks van vier toetswedstryde teen die aartsvyand Suid-Afrika is Nieu-Seeland met 1–3 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c8e3xk48wk9o |titel=Boks power &amp; All Blacks of old – what did we learn from series? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=13 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Die bynaam „All Blacks“ ==
Billy Wallace, die laaste oorblywende speler van die 1905/06-''Original All Blacks'', het in 1955 in ’n onderhoud vertel, dat ’n joernalis van die koerant ''Daily Mail'' na afloop van die wedstryd teen Hartlepool na die Nieu-Seelandse span as „all backs“ verwys het. Dié joernalis het die gewoonlik swaar en groot voorspelers bedoel, wat in teenstelling met hul teenstanders vinnig en rats was en die bal net só goed soos die agterspelers bemeester het, asof hulle almal sou speel soos die agterspan (''as if they were all backs'', “asof almal agterspelers was”). Wallace het verder beweer, dat weens ’n tikfout in ’n artikel voor die komende speel teen Somerset almal na die span slegs as “All Blacks” verwys het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/16 16]–17}}&lt;/ref&gt;

Wallace se verduideliking word vandag algemeen verwerp, aangesien vir die tydperk van 1905/06 geen Engelse koerant beskikbaar is wat die term “All Backs” gebruik nie. Die term “All Backs” word wel in ’n verslag deur die plaaslike koerant ''Northern Daily Mail'' ná die wedstryd teen Hartlepool gebruik, wat vervolgens deur die ''Daily Mail'' se nasionale uitgawe oorgeneem is. Die outeur van dié artikel is J. A. Buttery, die ''Daily Mail'' se rugbyverslaggewer tydens die Nieu-Seelandse toer, wat met die bynaam na die geheel-en-al swart gekleede span (met uitsondering van die silwervaring) verwys het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |title=“All Blacks” – The Name. |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=4 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204171307/http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |archive-date=4 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== All Black-trui ==
[[Lêer:All Blacks 1905.JPG|duimnael|links|Die 1905-''Originals'' se trui]]
[[Lêer:All blacks jersey whitebackg.jpg|duimnael|Die [[Adidas]]-trui tussen Julie 1999 en Augustus 2011]]
[[Lêer:NZ All Blacks Mens XV's Shirt.jpg|duimnael|Die 2012-trui, geborg deur AIG]]
Die huidige Nieu-Seelandse trui is heeltemal swart (na dié trui word soms as die “swartste” trui ooit verwys), met uitsondering van die borg se kenteken en die NSRVU se silwervaring op die embleem. Die 1884-Nieu-Seeland-toer na Australië was die eerste oorsese rugbytoer vir Nieu-Seeland en het heeltemal ander truie as vandag s’n gesien. Destyds het die span ’n donkerblou hemp met ’n goue varing op die linkerkant van die trui aangetrek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |title=A history of New Zealand rugby in four jerseys |author=Malcolom Woods |publisher=New Zealand Rugby Museum |date=September 2011 |accessdate=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930025244/http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |archive-date=30 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |title=Early All Blacks jerseys recreated |publisher=Massey Universiteit |accessdate=5 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205045155/http://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |archive-date=5 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1893 het die NSRVU op hul jaarlikse algemene vergadering bepaal dat die trui uit ’n swart hemp met ’n silwervaring op en wit poefbroeke sal bestaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/17 17]}}&lt;/ref&gt; Historiese prente toon egter dat wit broeke gedurende die vroeë jare gedra is. Iewers tussen 1897 en 1901 is die trui verander; die span wat in 1901 teen Nieu-Suid-Wallis te staan gekom het, het ’n swart hemp sonder kraag en ’n silwervaring gedra.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/all-blacks/page-3 |title=The “All Black” Uniform |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Sedert 2000 vertoon Nieu-Seeland tydens hul eindjaarrugbytoetsreekse in Frankryk ’n geborduurde herinneringspapawer op hul truimou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |journal=The Press (Christchurch) |title=ABs Remember |date=11 November 2006 |page=F1}}&lt;/ref&gt; Die papawer het die ANZAC-soldate wat aan die strande van [[Gallipoli]] gesneuwel het geëer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |title=New Zealand &amp; France – strong links |publisher=www.newzealand.com |accessdate=24 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124115200/https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |archive-date=24 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Kaptein Richie McCaw het gesê “Ons wil die oorsese diens van Nieu-Seelanders gedenk. Dit is ’n belangrike deel van ons geskiedenis as ’n land en as ’n span.”&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?sf=117&amp;set_id=6&amp;click_id=18&amp;art_id=qw116167788450S163 |title=All Blacks to honour fallen soldiers |work=[[IOL]] |publisher=[[Sekunjalo Independent Media]] |date=24 Oktober 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024025916/http://www.iol.co.za/sport/all-blacks-to-honour-fallen-soldiers-1.564093 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die Rugbywêreldbeker 2011 het die All Blacks ’n geborduurde Webb Ellis-beker op die mou van hul trui met die jaar “1987” onderaan in herinnering aan hul eerste wêreldtitel vertoon. Elkeen van die vier spanne wat voorheen die toernooi gewen het, het dieselfde detail op hul truie getoon.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |title=The new All Blacks jersey – a tribute to history |publisher=All Blacks |date=30 Julie 2011 |accessdate=29 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029130037/https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |archive-date=29 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Adidas betaal aan die NSRVU $200&amp;nbsp;miljoen oor nege jaar, met die verwagting dat Nieu-Seeland omtrent 75% van hul wedstryde sal wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&amp;Highlight=2,team,new,zealand,and,teamwork |title=God defend the All Black brand |publisher=Fairfax New Zealand |work=Unlimited Magazine |author=Russell Brown |date=22 September 2003 |accessdate=11 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011212110/http://unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&amp;Highlight=2%2Cteam%2Cnew%2Czealand%2Cand%2Cteamwork |archive-date=11 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nike het in 1996 ook aansoek gedoen om die All Blacks te borg, maar het eerder die gholfspeler[[Tiger Woods]] geborg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,1609776,00.html |title=Member of the Club |publisher=[[Time (tydskrif)]] |author=Alice Park |location=Fort Worth |date=12 April 2007 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die wegtrui was tradisioneel wit met swart broeke. Nadat die All Blacks vir ’n aantal jare in ’n alternatiewe uitrusting met ’n grys trui en swart broek uitgedraf het, het die NSRVU in Mei 2009 teruggekeer na die tradisionele wit truie met swart broeke. Vir hul wedstryd teen die Springbokke op 30 Julie 2011 in Wellington het die All Blacks se trui ’n wit kraag in eerbetoon vir die span wat die 1987-wêreldbeker gewen het getoon. Net selde speel die All Blacks hul wegwedstryde nie in swart nie, veral as hulle teen spanne te staan kom wat tradisioneel ook in donker kleure speel (byvoorbeeld die Skotte se donkerblou). In 2006 is die wit trui met ’n grys een vervang, maar drie jaar later was dit weer die gewone wit trui.

In 2012 het die NSRVU ’n omstrede stap geneem en die Amerikaanse versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, AIG, toegelaat om hulself op die sentrale bodeel van die All Black-trui te adverteer. In ruil daarvoor sou die NSRVU ’n geheime, direkte finansiële borgskap met ’n waarde van sowat $80&amp;nbsp;miljoen oor vyf jaar bekom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-aig-deal-worth-80m |title=All Blacks' AIG deal worth $80m |publisher=Otago Daily Times |date=4 November 2012 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat AIG besluit het om nie sy borgooreenkoms met die span te verleng nie, is aangekondig dat die Altrad Group vanaf 2022 die All Blacks se nuwe hoofborg sou wees met ’n sesjaarooreenkoms ter waarde van meer as $120&amp;nbsp;miljoen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |title=Rugby: French billionaire Mohed Altrad reveals hidden detail in massive All Blacks sponsorship deal |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928174608/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |archive-date=28 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Steinlager was die eerste borg wat, tussen 1994 en 1999, op die All Blacks se trui verskyn het, op die linkerbors van die trui (oorkant die silwervaring); voordat Adidas in 1999 as verskaffer oorgeneem het.

Adidas tree sedert die [[1999-Drienasiesreeks]] as Nieu-Seeland se truivervaardiger op, nadat hulle by Canterbury oorgeneem het, wat sedert 1924 die truie vervaardig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |title=Canterbury 1924 |publisher=nz.canterbury.com |accessdate=25 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625050132/https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |archive-date=25 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná die vrystelling van ’n spesiale trui vir die komende drie toetse teen die [[Britse en Ierse Leeus]] is in Junie 2017 aangekondig dat die vennootskap tussen die All Blacks en Adidas tot minstens 2023 uitgebrei is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/331970/adidas-and-all-blacks-unveil-new-jersey |title=Adidas and All Blacks unveil new jersey |publisher=Radio New Zealand |date=31 Mei 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Voor die Rugbywêreldbeker 2023 het die All Blacks en Adidas hul vennootskap vir ’n onbekende tydperk verleng.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/nzr-look-to-the-future-and-renew-long-standing-partnership-with-adidas |title=NZR look to the future and renew long-standing partnership with adidas |publisher=All Blacks |date=29 Maart 2023 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Tuisstadions ==
[[Lêer:Eden Park.jpg|duimnael|links|[[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]]]]
{{Location map+ |Nieu-Seeland
|caption=Kaart van Nieu-Seeland se huidige tuistadions
|places=
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Edenparkstadion|Edenpark]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-52 |lat_sec=-30 |lon_deg=174 |lon_min=44 |lon_sec=41 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[North Harbour-stadion|North Harbour]]}} |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-43 |lat_sec=-37 |lon_deg=174 |lon_min=42 |lon_sec=6 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Waikatostadion|Waikato]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-46 |lat_sec=-52 |lon_deg=175 |lon_min=16 |lon_sec=6 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Westpacstadion|Westpac]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-23 |lon_deg=174 |lon_min=47 |lon_sec=9 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-45 |lat_min=-52 |lat_sec=-9 |lon_deg=170 |lon_min=31 |lon_sec=28 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Rugby League Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-43.5437 |lon_deg=172.6041 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Yarrowstadion|Yarrow]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-4 |lat_sec=-13 |lon_deg=174 |lon_min=3 |lon_sec=54 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[McLeanpark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-30 |lat_sec=-7 |lon_deg=176 |lon_min=54 |lon_sec=46 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Trafalgarpark]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-1 |lon_deg=173 |lon_min=16 |lon_sec=59 }}
}}
Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Suid-Afrika beskik Nieu-Seeland oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die All Blacks gebruik vir hul tuiswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nieu-Seeland in. Veral [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]], [[Westpacstadion]] in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] und die [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] word gereeld vir toetswedstryde gebruik.

Voor die oprigting van die Westpacstadion in 1999 was Wellington se toetsstadion [[Athletic Park]]. Athletic Park het die eerste All Blacks-toets in Nieu-Seeland teen Groot-Brittanje in 1904 gehuisves.&lt;ref name=&quot;2ndTest&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |title=Match Centre – All Blacks vs British &amp; Irish Lions |publisher=All Blacks |accessdate=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408164322/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |archive-date=8 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hul eerste tuistoets buite die hoofsentra Auckland, Christchurch, Dunedin en Wellington is in 1996 op [[McLeanpark]] in [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] gespeel.&lt;ref name=&quot;296thTest&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |title=Match Centre – All Blacks vs Samoa |publisher=All Blacks |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406162445/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |archive-date=6 April 2023}}&lt;/ref&gt; Edenpark het albei eindstryde van die rugbywêreldbekertoernooie in 1987 en 2011 aangebied.

Beide Edenpark en [[Lancasterpark]] is met die oog op die Rugbywêreldbeker 2011 opgeknap en hulle kapasiteite is verhoog. Die Nieu-Seelandse regering het alternatiewelik vir die uitbreiding van Edenpark die oprigting van ’n nasionale stadion by die ou hawe van Auckland voorgestel. Dié voorstel het is egter deur die owerhede in Auckland en die streek verwerp en is einde November 2006 laat vaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10412665 |title=It's Eden Park says disappointed Mallard |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2006 |accessdate=5 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132327/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10412665 |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Destyds het die NSRVU Carisbrook nie langer as ’n geskikte toetsstadion beskou nie, en ’n [[Forsyth Barr-stadion|bedekte sportstadion]] is as vervanging voorgestel.&lt;ref name=&quot;CarisbrookReplacement&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |title=Proposed stadium a NZ first |publisher=Television New Zealand |date=10 Augustus 2006 |accessdate=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914055955/http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |archive-date=14 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die stad [[Dunedin]] het die nuwe stadion in Maart 2008 goedgekeur,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |title=Dunedin council to help fund stadium |publisher=Television New Zealand |date=17 Maart 2008 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BeuvOBVD?url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; die verkryging van grond het van Augustus tot Oktober daardie jaar plaasgevind,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/council-starts-buying-stadium-land |title=Council starts buying stadium land |publisher=Otago Daily Times |author=David Loughrey |date=29 Augustus 2008 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; en die nuwe stadion is in Augustus 2011 ingewy, net betyds vir die Rugbywêreldbeker.

Lancasterpark is tydens die Christchurch-aardbewing in Februarie 2011 ernstig beskadig, met krake in sommige staanplekke en die speeloppervlak is deur oorvloedig erg beskadig, maar ook die infrastruktuur en strate rondom dié stadion. As gevolg van die groot skade is al die wedstryde, wat in Christchurch beplan was, na ander plekke verskuif. Toetsrugby het in 2012 na Christchurch se [[Rugby League Park]] teruggekeer. Alhoewel die staanplekke op daardie stadion ernstig beskadig is, sodat hulle afgebreek moes word, was die skade aan die infrastruktuur heelwat minder as by Lancasterpark, en die speeloppervlak het die aardbewing relatief onbeskadig oorleef. Die stadion is herbou met ’n permanente sitplekkapasiteit van 17&amp;nbsp;000, met tydelike sitplekke vir ’n bykomende 9&amp;nbsp;000 toeskouers.

=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2011}}
[[Lêer:Rugby World Cup 2011 New Zealand.jpg|duimnael|Speelstede in Nieu-Seeland tydens die Rugbywêreldbeker 2011]]
Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Vyf wedstryde van Groep 2, asook al die wedstryde van beide Groep 3 (wat die All Blacks ingesluit het) en Groep 4 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Daarbenewens is een kwarteindstryd elk in Auckland en Christchurch, asook die klein finale om die derde plek in Rotorua en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk in Auckland aangebied. Nieu-Seeland het altesaam 21 wedstryde gehuisves, met die oorblywende elf wedstryde wat in Australië gespeel is. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Athletic Park in Wellington, Lancasterpark in Christchurch, [[Carisbrook]] in [[Dunedin]], [[McLeanpark]] in [[Napier]], [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] in [[Invercargill]] en [[Arena Manawatu|Showgrounds-ovaal]] in [[Palmerston North]].

Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] sou oorspronklik oor deur beide Australië en Nieu-Seeland aangebied word, maar ná ’n dispuut tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1861398.stm |title=New Zealand loses Cup status |publisher=[[BBC]] |date=8 Maart 2002 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland sou oorspronklik 23 van die 48 wedstryde huisves, maar is van hul gasheerregte ontneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1937084.stm |title=NZ loses Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2002 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Rugbywêreldbeker 2011 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Die 48 wedstryde is in 13 stadions gehuisves, met [[Edenparkstadion|Edenpark]] in Auckland wat die openingswedstryd, die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk aangebied het. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Westpacstadion|Westpac]] in Wellington, [[Forsyth Barr-stadion|Otago]] in [[Dunedin]], [[North Harbour-stadion|North Harbour]] in Auckland, Waikatostadion in Hamilton, [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]] in [[Rotorua]], [[Yarrowstadion]] in [[Nieu-Plymouth]], [[Trafalgarpark]] in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], Rugby Park in Invercargill, [[Okarapark]] in [[Whangarei]], McLeanpark in Napier en Showgrounds-ovaal in Palmerston North.

== Haka ==
{{Hoofartikel|Haka}}
[[Lêer:New Zealand Haka vs Portugal 15-09-2007.jpg|duimnael|links|Haka voor ’n wedstryd teen Portugal in Lyon, Frankryk, tydens die Rugbywêreldbeker 2007]]
[[Lêer:New zealand haka 1917.jpg|duimnael|’n Haka in 1917, Parys]]
[[Lêer:Maori allblacks paris.jpg|duimnael|Die Maori-All Blacks se haka in 1926, Parys]]
[[Lêer:haka 2006.jpg|duimnael|Die All Blacks besig om die Haka uit te voer voor ’n wedstryd teen Frankryk in 2006]]
[[Lêer:Haka.jpg|duimnael|’n 2009-haka]]
[[Lêer:Ka mate.jpg|duimnael|Frankryk beantwoord die haka tydens die 2007-kwarteindstryd met ’n nabystaan – en sal die wedstryd later wen]]
[[Lêer:2015 Rugby World Cup New Zealand vs Argentina (21391939030).jpg|duimnael|Haka tydens die Rugbywêreldbeker 2015 teen Argentinië]]
Die All Blacks voer ’n haka (’n [[Maori|Māori]]-oorlogsdans) voor elke toetswedstryd uit wat as ’n motivering vir hulleself en ’n intimidasie van hul teenstanders dien. Die haka word soms as ’n uitnodiging vir ’n geveg beskryf. Die haka word met Nieu-Seeland geassosieer sedert ’n toer van Nieu-Suid-Wallis in 1888/89.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=17}}&lt;/ref&gt; Die Nieu-Seelandse “Native”-span (die span wat in Brittanje, Australië en Nieu-Seeland getoer het in 1888 en 1889) het die ''Ake Ake Kia Kaha'' gebruik en die 1903-span in Australië het ’n spottende haka, ''Tupoto koe, Kangaru!'' gebruik. Die 1905-All Blacks het die tradisie begin om die ''Ka Mate'' te gebruik en teen 1914 was dit goed gevestig in Nieu-Seelandse rugby. Die 1924-All Blacks het ’n spesiaal gekomponeerde haka, ''Kia Whaka-ngawari'', gebruik, maar later het die All Blacks weer teruggeval op die ''Ka Mate''.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://teara.govt.nz/en/1966/haka/page-3 |title=All Blacks' Haka |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die haka is tot in 1986 veral buite Nieu-Seeland opgevoer, maar sedert die [[Rugbywêreldbeker 1987]] ook op eie bodem. Dit moes egter geoefen word om 'n ritmiese akkuraatheid en intensiteit wat voorheen ontbreek het, te bereik. Die spelers Wayne Shelford en Hika Reid het hierin ’n sleutelrol gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/the-haka/ |title=The Haka |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In Augustus 2005, voor die Drienasiestoets tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika op Carisbrook in [[Dunedin]], het die All Blacks ’n ander haka, ''Kapa o Pango'', uitgevoer. ''Kapa o Pango'' was ’n haka wat spesiaal deur Derek Lardelli ontwikkel is en “...ontwerp is om die multi-kulturele aard van kontemporêre Nieu-Seeland te reflekteer — in besonder die invloed van [[Polinesië|Polinesiese]] kulture”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10342926 |title=New haka the cutting edge of sport |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Jon Stokes |date=29 Augustus 2005 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929164431/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&amp;objectid=10342926 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ''Kapa o Pango'' is bedoel om gebruik te word by spesiale geleenthede en nie om die ''Ka Mate'' te vervang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |title=ABs Reveal New Haka |publisher=xtramsn.co.nz |author=Marc Hinton |date=27 Augustus 2005 |accessdate=29 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060629234113/http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |archive-date=29 Junie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ''Kapa o Pango'' eindig met ’n “keel-afsny”-aksie wat ’n bron van omstredenheid was en gelei het tot aantygings dat ''Kapa o Pango'' geweld aanmoedig wat die verkeerde boodskap aan All Blacks-ondersteuners sou stuur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/2364899/Cut-throat-haka-does-All-Blacks-no-favours.html |title=Cut-throat haka does All Blacks no favours |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=5 September 2005 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/haka-furore-adds-spice-to-bledisloe-duel-20060728-gdo27b.html |title=Haka furore adds spice to Bledisloe duel |publisher=theage.com.au |date=28 Julie 2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Volgens die “Kapo o Pango”-komponis, Derek Lardelli, stel die gebaar die “trek van lewenskragtige energie in die longe en hart in” voor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |title=Kapa O Pango gets green light |publisher=Planet Rugby |date=8 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607091559/http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |archive-date=7 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Indien die All Blacks in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] speel, word uit respek teenoor Te Rauparaha altyd die Ka Mate uitgevoer. By ander speelplekke besluit die kaptein en die haka se leier gedurende die dae voor die wedstryd op die haka wat wat die beste pas by die bui van die spel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/27583628/understanding-all-blacks-supreme-success |title=Understanding the All Blacks' supreme success |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In November 2006, by die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]], het die All Blacks die haka in hulle kleedkamers voor die wedstryd uitgevoer, in plaas van net voor die afskop. Die Walliese Rugbyunie wou gehad het dat die Walliese volkslied gesing moes word ná die uitvoering van die haka. Die All Blacks wou nie instem tot die versoek nie en het daarom die haka in hulle kleedkamers uitgevoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://icwales.icnetwork.co.uk/0500rugbyunion/0200news/tm_method=full%26objectid=18166940%26siteid=50082-name_page.html |title=So just who is to blame for no Millennium haka? |publisher=icwales.co.uk |date=27 November 2006 |accessdate=18 Desember 2006}}&lt;/ref&gt;

Ander nasionale spanne uit [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]]-gebied voer soortgelyke oorlogsdanse voor internasionale wedstryde uit; dit sluit in [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] se weergawe van die haka, Tonga se ''Sipi Tau'' en Fidji se ''cibi''. Suid-Afrika se Springbokke het ook al oorweg om ’n [[Zoeloes|Zoeloe]]-oorlogsdans as deel van die voorwedstrydverrigtinge in te voer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6902661.stm |title=Springboks aim to unveil own haka |publisher=[[BBC]] |date=17 Julie 2007 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die “Ka Mate”-haka begin algemeen met ’n stel van vyf voorbereidingsinstruksies wat deur die leier geskree word, voordat die hele span by hom aansluit:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://haka.co.nz/haka/ |title=Haka |date=30 November 2015 |accessdate=22 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022020138/http://haka.co.nz/haka/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Haka! The Dance of a Noble People |date=17 Junie 1993 |publisher=Raupo Publishing (NZ) Ltd}}&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left:3em&quot;
|+'''&quot;Ka Mate&quot;'''
|-
|'''Leier''':
|''Taringa whakarongo!''
|
|Ore op!
|-
|
|''Kia rite! Kia rite! Kia mau! ''
|
|Maak reg...! Staan in een ry...! Staan vas!
|-
|'''Span''':
|''Hī!''
|
|Ja!
|-
|'''Leier''':
|''Ringa ringa pakia!''
|
| Klap die hande teen die dye!
|-
|
|''Waewae takahia kia kino nei hoki!''
|
|Stamp met die voete so hard as wat jy kan!
|-
|'''Span''':
|''Kia kino nei hoki!''
|
|So hard as wat ons kan!
|-
|'''Leier''':
|''Ka mate, ka mate''
|
|Ek sterf! Ek sterf!
|-
|'''Span''':
|''Ka ora' Ka ora'
|
|Ek lewe! Ek lewe!
|-
|'''Leier''':
|''Ka mate, ka mate''
|
|Ek sterf! Ek sterf!
|-
|'''Span''':
|''Ka ora' Ka ora'
|
|Ek lewe! Ek lewe!
|-
|'''Almal''':
|''Tēnei te tangata pūhuruhuru''
|
|Hier staan die harige man...
|-
|
| ''Nāna ne I tiki mai whakawhiti te rā''
|
|...wat die son roep en dit op ons laat skyn!
|-
|
|''A Upane! Ka Upane!''
|
|Ry nou! Ry nou!
|-
|
|''A Upane Kaupane&quot;
|
|Neem die eerste stap!
|-
|
|''Whiti te rā,!''
|
|Laat die sonskyn in!
|-
|
|''Hī!''
|
|Maak klaar!
|}

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:New Zealand IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Nieu-Seeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Die All Blacks het teen elke teenstander ’n positiewe wenrekord. Nieu-Seeland het 511 van sy 668 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 76,50%. Daarmee is die All Blacks die suksesvolste nasionale rugbyspan wêreldwyd. Drie nasionale spanne, wat deur Wêreldrugby as ’n vlak-een-span geag word, het nog nooit teen die All Blacks ’n oorwinning aangeteken nie ([[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]]). Die slegste wenrekord het die All Blacks teen die Suid-Afrikaanse Springbokke (57,02%). Sedert die bekendstelling van Wêreldrugby se ranglys in Oktober 2003 was Nieu-Seeland oorwegend in die eerste plek. Nieu-Seeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=8;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/rivalries |title=Rivalries |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80
|-
| {{AUSru}} || 181 || 128 || 45 || 8 || 70,72
|-
| {{BILru}} || 41 || 30 || 7 || 4 || 73,17
|-
| {{ENGru}} || 47 || 36 || 9 || 2 || 76,60
|-
| {{FIJru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{FRAru}} || 68 || 52 || 15 || 1 || 76,47
|-
| {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{IRLru}} || 40 || 34 || 5 || 1 || 85,00
|-
| {{ITAru}} || 18 || 18 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SAMru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SCOru}} || 33 || 31 || 0 || 2 || 93,94
|-
| {{RSAru}} || 114 || 64 || 46 || 4 || 56,14
|-
| {{TGAru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 38 || 35 || 3 || 0 || 92,11
|- class=&quot;sortbottom&quot;
! Algeheel || 668 !! 511 !! 134 !! 23 !! 76,50
|}

Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Suid-Walliese Waratahs (1920–1928) is nie in die lys nie. Wedstryde teen die [[Britse Barbarians]] word deur Nieu-Seeland Rugby ook nie as sulks erken nie.

== Wedywering met ander nasionale spanne ==
=== Noordelike Halfrond ===
Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Nieu-Seeland ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Nieu-Seeland tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Frankryk te staan gekom (in 1987 en 2011), wat hulle albei kon wen. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] en sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]].&lt;ref name=&quot;Part One&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2005 en 2017 was teen die Britse en Ierse Leeus die New Zealand Lions Series-trofee op die spel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/15380001/lions-trophy-unveiled |title=Lions trophy unveiled |publisher=ESPNscrum |date=29 Mei 2005 |accessdate=2 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt; Dié trofee is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=2 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Suid-Afrika ===
[[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]]
Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien die Springbokke die Webb Ellis-beker reeds vier keer omhoog kon hou en die All Blacks drie keer. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (by altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43.

As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Australië ===
[[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]]
Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Nieu-Seeland tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Australië,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=15 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=15 November 2021}}&lt;/ref&gt; waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |author=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}&lt;/ref&gt; Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het.

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:Richie McCaw and the Webb Ellis cup after the Rugby World Cup final 2011.jpg|duimnael|upright|Nieu-Seeland het in 1987, 2011 en 2015 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]]
Alhoewel die All Blacks altyd een van die groot gunstelinge is om die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi te wen, het hulle die [[Webb Ellis-beker]] slegs drie keer ingepalm: tydens die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Nieu-Seeland en Australië, tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis en tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword wat die titel verdedig het. In [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] het hulle die halfeindstryd teen die Wallabies verloor en in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] die eindstryd teen die Springbokke. Hul tweede ergste uitslag was in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] die vierde plek. In [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het hulle weereens die halfeindstryd teen Australië verloor. Hul ergste toernooiverloop was tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], toe hulle reeds in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel is.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Derde plek
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Tweede plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Vierde plek
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Derde plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Derde plek
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Tweede plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Drienasies/Rugbykampioenskap ===
[[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]]
Nieu-Seeland se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Nieu-Seeland se rekord van 20 toernooikampioenskappe (1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005–2008, 2010, 2012–2014, 2016–2018 en 2020–2023) en 99 wedstrydoorwinnings is verreweg meer as die rekords van die ander spanne. As deel van die Rugbykampioenskap ding die All Blacks ook met die Wallabies om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Vryheidsbeker]] (sedert 2004) mee.&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt;

{{Drie-Nasiesrekord}}
{{Die Rugbykampioenskap-rekord}}

&lt;small&gt;Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.&lt;/small&gt;

=== Ander toetswedstryde ===
Gedurende die amateurtydperk het die All Blacks maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Nieu-Seeland getoer. Die All Blacks het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1978, 2005, 2008 en 2010).

Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Nieu-Seeland en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die All Blacks na Europa.

Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Nieu-Seeland sedert 2004 ook met Suid-Afrika om die [[Vryheidsbeker]] mee. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] (genoem na [[David Gallaher|David „Dave“ Gallaher]], die kaptein van die ''Original All Blacks'' van 1905/06, wie tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Frankryk gesneuwel het) en hulle moes dié trofee in 2009 en 2021 oorhandig. Sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]] (genoem na die in 2008 oorlede [[Edmund Hillary]]) wat die All Blacks slegs in 2012 moes oorhandig.&lt;ref name=&quot;Part One&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt; In 2005 en 2017 het die All Blacks teen die Britse en Ierse Leeus om die New Zealand Lions Series-trofee meegeding, wat in 2021 met die Lions Series-trofee vervang is.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die All Blacks-span gevorm tydens die 2026-„Rugby se Grootste Wedywering“-reeks:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks/all-blacks-squad-named-for-rugby-s-greatest-rivalry-tour |title=All Blacks Squad Named for Rugby's Greatest Rivalry Tour |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |date=26 Julie 2026 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde
|-
| [[Beauden Barrett]] || [[Skrumskakel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | 144
|-
| [[Josh Jacomb]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[Ruben Love]] || Skrumskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}8
|-
| [[Damian McKenzie]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}77
|-
| [[Richie Mo’unga]] || Skrumskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}56
|-
| [[Noah Hotham]] || [[Losskakel]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}3
|-
| [[Kyle Preston]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Cortez Ratima]] || Losskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}24
|-
| [[Cam Roigard]] || Losskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Counties Manukau || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}20
|-
| [[Jordie Barrett]] || [[Senter]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}81
|-
| [[Anton Lienert-Brown]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}90
|-
| [[Timoci Tavatavanawai]] || Senter || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}2
|-
| [[Quinn Tupaea]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}26
|-
| [[Leroy Carter]] || [[Vleuel]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}7
|-
| [[Fehi Fineanganofo]] || Vleuel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Rieko Ioane]] || Vleuel || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}88
|-
| [[Josh Moorby]] || Vleuel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}2
|-
| [[Emoni Narawa]] || Vleuel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}4
|-
| [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] || [[Heelagter]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}57
|}
|
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde
|-
| [[Asafo Aumua]] || [[Haker]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}22
|-
| [[Bradley Slater]] || Haker || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[Samisoni Taukei’aho]] || Haker || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}44
|-
| [[Codie Taylor]] || Haker || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | 109
|-
| [[George Bower]] || [[Stut]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Otago || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}26
|-
| [[Ethan de Groot]] || Stut || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Southland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}43
|-
| [[Siale Lauaki]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[Tyrel Lomax]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}51
|-
| [[Saula Ma’u]] || Stut || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[Fletcher Newell]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}37
|-
| [[Xavier Numia]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}2
|-
| [[Pasilio Tosi]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}17
|-
| [[Ofa Tu’ungafasi]] || Stut || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Northland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}68
|-
| [[Sam Darry]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}10
|-
| [[Jamie Hannah]] || Slot || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Fabian Holland]] || Slot || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}12
|-
| [[Josh Lord]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}15
|-
| [[Patrick Tuipulotu]] || Slot || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}57
|-
| [[Tupou Vaa’i]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}47
|-
| [[Ethan Blackadder]] || [[Losvoorspeler]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}14
|-
| [[Luke Jacobson]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}27
|-
| [[Peter Lakai]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}10
|-
| [[Simon Parker]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Northland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}8
|-
| [[Ardie Savea]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | 109
|-
| [[Wallace Sititi]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / North Harbour || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}21
|-
| [[Semisi Tupou Ta’eiloa]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Southland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|}
|}

=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Dave Gallaher 1905c.jpg|duimnael|upright|Dave Gallaher (1905)]]
[[Lêer:Colin Meads.jpg|duimnael|upright|Colin Meads (1956)]]
[[Lêer:Jonah Lomu (cropped).jpg|duimnael|upright|Jonah Lomu (2004)]]
21 voormalige Nieu-Seelandse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Fred Allen (rugbyspeler)|Fred Allen]] || [[Losskakel]] || 2014
|-
| [[Zinzan Brooke]] || [[Agsteman]], [[Vleuel]] || 2026
|-
| [[Dan Carter]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2023
|-
| [[Don Clarke]] || [[Heelagter]] || 2014
|-
| [[Sean Fitzpatrick]] || [[Haker]] || 2014
|-
| [[Grant Fox]] || [[Losskakel]] || 2014
|-
| [[David Gallaher]] || [[Losvoorspeler]] || 2010
|-
| [[Michael Jones (rugbyspeler)|Michael Jones]] || [[Losvoorspeler]], [[Agsteman]] || 2014
|-
| [[David Kirk]] || [[Skrumskakel]] || 2011
|-
| [[Ian Kirkpatrick (Nieu-Seelandse rugbyspeler)|Ian Kirkpatrick]] || [[Losvoorspeler]] || 2014
|-
| [[John Kirwan]] || [[Vleuel]] || 2014
|-
| [[Chris Laidlaw]] || [[Skrumskakel]] || 2024
|-
| [[Brian Lochore]] || [[Agsteman]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011
|-
| [[Jonah Lomu]] || [[Vleuel]] || 2011
|-
| [[Richie McCaw]] || [[Losvoorspeler]] || 2019
|-
| [[Colin Meads]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Agsteman]] || 2014
|-
| [[Graham Mourie]] || [[Losvoorspeler]] || 2014
|-
| [[George Nepia]] || [[Heelagter]] || 2014
|-
| [[Joe Warbrick]] || [[Heelagter]] || 2008
|-
| [[Wilson Whineray]] || [[Stut]] || 2007
|-
| [[Bryan Williams]] || [[Vleuel]], [[Senter]], [[Heelagter]] || 2018
|}

Daarbenewens is die wêreldkampioenafrigter [[Graham Henry]] en die span ''New Zealand Natives'' ingeskryf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706696 |title=Graham Henry – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/59180 |title=1888 New Zealand Team – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; 14 spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Carter]], [[Ben Franks]], [[Owen Franks]], [[Jerome Kaino]], [[Richie McCaw]], [[Keven Mealamu]], [[Ma’a Nonu]], [[Kieran Read]], [[Colin Slade]], [[Conrad Smith]], [[Victor Vito (rugbyspeler)|Victor Vito]], [[Sam Whitelock]], [[Sonny Bill Williams]] en [[Tony Woodcock (rugbyspeler)|Tony Woodcock]] (almal in 2011 en in 2015). [[Wêreldrugby]] het ses spelers as speler van die jaar benoem: [[Dan Carter]] (in 2005, 2012 en 2015), [[Richie McCaw]] (in 2006, 2009 en 2010), [[Kieran Read]] (in 2013), [[Brodie Retallick]] (in 2014), [[Beauden Barrett]] (in 2016 en 2017) en [[Ardie Savea]] (in 2023).&lt;ref name=&quot;World Rugby Awards&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:Kieran Read 2011.jpg|duimnael|upright|Kieran Read (2011)]]
[[Lêer:Richie McCaw ONZ (cropped).jpg|duimnael|upright|Richie McCaw (2016)]]
[[Lêer:Dan Carter ONZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Dan Carter (2019)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van die All Blacks se spelers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/statlist.asp |title=All Blacks se statistieke |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. Die verskil tussen die aantal wedstryde en die aantal toetswedstryde is ’n gevolg van die All Blacks se groot aantal wedstryde teen plaaslike spanne en keurspanne tydens oorsese toere in die amateurtydperk.

&lt;small&gt;(Korrek teen September 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref name=&quot;Most tests&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=8;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153
|-
| {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 148
|-
| {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || 145
|-
| {{0}}4 || [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 || 132
|-
| {{0}}5 || [[Kieran Read]] || 2008–2019 || 127
|-
| {{0}}6 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125
|-
| {{0}}7 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| {{0}}8 || [[Ardie Savea]] * || 2016–2026
|rowspan=&quot;3&quot;| 112
|-
| [[Codie Taylor]] * || 2015–2026
|-
| [[Dan Carter]] || 2003–2015
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste wedstryde&lt;ref name=&quot;Most matches&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostgames.ASP?stats_ID=11 |title=All Blacks that have played 75 or more matches. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Wedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015
|rowspan=&quot;2&quot;| 149
|-
| [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{0}}4 || [[Colin Meads]] || 1957–1971
|rowspan=&quot;2&quot;| 133
|-
| [[Keven Mealamu]] || 2002–2015
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{0}}6 || [[Sean Fitzpatrick]] || 1986–1997
|rowspan=&quot;2&quot;| 128
|-
| [[Kieran Read]] || 2008–2019
|-
| {{0}}8 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125
|-
| {{0}}9 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118
|-
| 10 || [[Andy Haden]] || 1972–1985 || 117
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref name=&quot;Most test points&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 1598
|-
| {{0}}2 || [[Andrew Mehrtens]] || 1995–2004 || {{0}}967
|-
| {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || {{0}}813
|-
| {{0}}4 || [[Grant Fox]] || 1985–1993 || {{0}}645
|-
| {{0}}5 || [[Richie Mo’unga]] || 2017–2023 || {{0}}466
|-
| {{0}}6 || [[Damian McKenzie]] * || 2016–2026 || {{0}}392
|-
| {{0}}7 || [[Aaron Cruden]] || 2010–2017 || {{0}}322
|-
| {{0}}8 || [[Jordie Barrett]] * || 2017–2026 || {{0}}306
|-
| {{0}}9 || [[Carlos Spencer]] || 1997–2004 || {{0}}291
|-
| 10 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || {{0}}245
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref name=&quot;Most test tries&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] * || 2020–2026 || 54
|-
| {{0}}2 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || 49
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| {{0}}3 || [[Julian Savea]] || 2012–2017
|rowspan=&quot;3&quot;| 46
|-
| [[Christian Cullen]] || 1996–2002
|-
| [[Joe Rokocoko]] || 2003–2010
|-
| {{0}}6 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || 45
|-
| {{0}}7 || [[Jeff Wilson]] || 1993–2001 || 44
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{0}}8 || [[Ben Smith]] || 2012–2019
|rowspan=&quot;2&quot;| 39
|-
| [[Rieko Ioane]] * || 2016–2026
|-
| 10 || [[Jonah Lomu]] || 1995–2002 || 37
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Wayne Smith CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Wayne Smith (2012)]]
[[Lêer:Graham Henry knight 2012.jpg|duimnael|upright|Graham Henry (2012)]]
[[Lêer:Steve Hansen 2012.jpg|duimnael|upright|Steve Hansen (2020)]]
Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die Suid-Afrikaanse toer in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}&lt;/ref&gt; Sedert die begin af was al die All Blacks se afrigters Nieu-Seelanders.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Naam
! Tydperk
! Wedstryde
! Oorwinnings
! Gelykop
! Nederlae
! % Gewen
|-
| Alex McDonald
| 1949
| 4
| 0
| 0
| 4
| 0
|-
| Tom Morrison
| 1950, 1955–56
| 12
| 8
| 1
| 3
| 66,7
|-
| Len Clode
| 1951
| 3
| 3
| 0
| 0
| 100
|-
| Arthur Marslin
| 1953–1954
| 5
| 3
| 0
| 2
| 60
|-
| Dick Everest
| 1957
| 2
| 2
| 0
| 0
| 100
|-
| Jack Sullivan
| 1958–1960
| 11
| 6
| 1
| 4
| 54,5
|-
| Neil McPhail
| 1961–1965
| 20
| 16
| 2
| 2
| 80
|-
| Ron Bush
| 1962
| 2
| 2
| 0
| 0
| 100
|-
| Fred Allen
| 1966–1968
| 14
| 14
| 0
| 0
| 100
|-
| Ivan Vodanovich
| 1969–1971
| 10
| 4
| 1
| 5
| 40
|-
| Bob Duff
| 1972–1973
| 8
| 6
| 1
| 1
| 75
|-
| John Stewart
| 1974–1976
| 11
| 6
| 1
| 4
| 54,5
|-
| Jack Gleeson
| 1977–1978
| 13
| 10
| 0
| 3
| 76,9
|-
| Eric Watson
| 1979–1980
| 9
| 5
| 0
| 4
| 55,5
|-
| Peter Burke
| 1981–1982
| 11
| 9
| 0
| 2
| 81,8
|-
| Bryce Rope
| 1983–1984
| 12
| 9
| 1
| 2
| 75
|-
| Sir Brian Lochore
| 1985–1987
| 18
| 14
| 1
| 3
| 77,7
|-
| Alex Wyllie
| 1988–1991
| 29
| 25
| 1
| 3
| 86,2
|-
| Laurie Mains
| 1992–1995
| 34
| 23
| 1
| 10
| 67,6
|-
| John Hart
| 1996–1999
| 41
| 31
| 1
| 9
| 75,6
|-
| Wayne Smith
| 2000–2001
| 17
| 12
| 0
| 5
| 70,5
|-
| John Mitchell
| 2002–2003
| 28
| 23
| 1
| 4
| 82,1
|-
| Graham Henry
| 2004–2011
| 103
| 88
| 0
| 15
| 85,4
|-
| Steve Hansen
| 2012–2019
| 107
| 93
| 4
| 10
| 86,9
|-
| Ian Foster
| 2020–2023
| 46
| 32
| 2
| 12
| 69,5
|-
| Scott Robertson
| 2024–2026
| 27
| 20
| 0
| 7
| 74,1
|-
| Dave Rennie
| sedert 2026
| 7
| 4
| 0
| 3
| 57,1
|}

== Toekennings ==
Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die All Blacks in 2005 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die All Blacks elf keer as “span van die jaar” benoem (in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016).&lt;ref name=&quot;World Rugby Awards&quot; /&gt; Die All Blacks het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2016).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]]
* [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan
* [[Nieu-Seelandse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4}}
* {{de}} {{cite book |author=James Kerr |title=Das Geheimnis der All Blacks |publisher=Copress Verlag |location=Grünwald |year=2021 |isbn=978-3-7679-1230-4}}
* {{en}} {{cite book |author=Terry McLean |title=New Zealand Rugby Legends |publisher=MOA Publications |location=Auckland |year=1987 |isbn=0-908570-15-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2}}
* {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1}}
* {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8}}
* {{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X}}
* {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}}
* {{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2}}
* {{fr}} {{cite book |author=Ian Borthwick |title=France/All Blacks: 100 ans de rencontres |publisher=Au vent des îles |location=Papeete |year=2006 |isbn=2-915654-07-7}}
* {{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3}}
* {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |title=The First Lions of Rugby |publisher=Slattery Media Group |location=Richmond |year=2013 |isbn=978-0-9875002-7-4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|New Zealand national rugby union team|All Blacks}}
* {{en}} [http://www.allblacks.com/ Amptelike webwerf van die All Blacks]
* {{en}} [https://www.nzrugby.co.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Rugby]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand Nieu-Seeland by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/new-zealand/ Nieu-Seeland op Planet Rugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Die Rugbykampioenskap}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nieu-Seelandse rugbyspanne]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]]</text>
      <sha1>bikr778uw7685b48xkf4tucvx1l0a2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wallabies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25906</id>
    <revision>
      <id>2968193</id>
      <parentid>2966077</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149635" sha1="7sohq3mcxcipbk4id8z80vo22tpl7te" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Australiese nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Wallaroos]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Australië
| beeld                  = Wallabies.gif
| unie                   = [[Rugby Australia]] (Rugby AU)
| bynaam                 = Wallabies
| embleem                = Wallaby
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[James Slipper]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Australië}} [[Les Kiss]] &lt;small&gt;(sedert 2026)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _australia_rugby23h
| patroon_b1             = _australia_rugby23h
| patroon_ra1            = _australia_rugby23h
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _wallabiessocks
| linkerarm1             = FF8300
| liggaam1               = FF8300
| regterarm1             = FF8300
| broek1                 = 02545D
| kouse1                 = 02545D
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = _australia_rugby23a
| patroon_ra2            = 
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = ffffff
| liggaam2               = ffffff
| regterarm2             = ffffff
| broek2                 = 004044
| kouse2                 = ffffff
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[James Slipper]] (151)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Michael Lynagh]] (911)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[David Campese]] (64)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] '''Nieu-Suid-Wallis (as Australië)''' 13–3 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}&lt;br /&gt;([[Sydney]], [[Australië]]; 24 Junie 1899)&lt;ref name=&quot;smh-1899&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers. England v. Australia. |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| grootwen               = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}&lt;br /&gt;([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Australië; 25 Oktober 2003)
| grootverloor           = {{RSAru}} 53–8 {{AUSru-r}}&lt;br /&gt;([[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]; 30 Augustus 2008)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]
| url                    = 
| unieurl                = www.rugby.com.au/
}}

Die '''Wallabies''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Australië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Wallabies is na die wallaby, een van verskeie [[spesies]] uit die [[Familie (biologie)|familie]] van die [[kangaroe]]s genoem, wat die nasionale dier van Australië is.

Vir die Wallabies is hul belangrikste internasionale verskyning om aan die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi deel te neem. Die Wallabies het aan al die wêreldbekertoernooie tot nou deelgeneem en is met twee titels die derde suksesvolste span in die geskiedenis van dié toernooi ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Wallabies het die eindstryde van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960338.stm |title=1991: Wallabies pip England |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3109133.stm |title=World Cup 1991 |publisher=[[BBC]] |date=18 November 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; en die [[Rugbywêreldbeker 1999]] teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960358.stm |title=1999: Aussies rule world again |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies het daarbenewens in [[ekstra tyd]] die eindstryd in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] teen Engeland en in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] teen Nieu-Seeland verloor.

Die Wallabies neem sedert 1996 jaarliks aan [[die Rugbykampioenskap]]stoernooi (tot in 2011 die Drienasiesreeks) deel. Aan dié toernooi neem die vier beste spanne van die [[Suidelike Halfrond]] deel, naamlik die Nieu-Seelandse All Blacks, die Suid-Afrikaanse Springbokke, die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] en die Wallabies. Tydens die Rugbykampioenskapstoernooi ding die Wallabies teen Argentinië om die [[Poematrofee]], teen Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] en teen Suid-Afrika om die [[Mandela Uitdaagplaat]] mee. Die Wallabies het vorige Drienasiesreekse reeds drie keer gewen (in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]] en [[2011-Drienasiesreeks|2011]]), en later ook een keer die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]). Op 2 Julie 2007 het die span, ná ’n verrassende oorwinning oor die All Blacks in die [[Die Rugbykampioenskap|Drienasies]], na die tweede plek op die IRR se wêreldranglys verbeter.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt;

In 1899 het die Wallabies in hul eerste internasionale wedstryd teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] in [[Sydney]] te staan gekom. Rugby word in Australië geadministreer deur [[Rugby Australia]] (Rugby AU), wat deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander beheerliggame as ’n vlak-een-span beskou word. Die Australiese rugbyspan is tans (Oktober 2025) sewende op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; en in 2001 is die Wallabies deur Wêreldrugby as die “span van die jaar” aangewys. 16 voormalige Wallabies is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Wallabies speel beide hul tuis- en wegwedstryde in goud en groen, die tradisionele sportkleure van Australië.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Rugby Australia}}
[[Lêer:Australian Super 15 Map.svg|duimnael|’n Kaart van die Australiese plaaslike beheerliggame en hul spanne]]
Die beheerliggaam vir rugby in Australië is Rugby Australia (Rugby AU), tot in 2017 die Australiese Rugbyunie (''Australian Rugby Union'', ARU) genoem. Rugby Australia is in 1949 as die Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU) gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/history |title=Our History |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/history |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Australiese beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |journal=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}&lt;/ref&gt; Rugby Australia bestaan uit agt plaaslike beheerliggame, wat elkeen ’n [[Deelstate en gebiede van Australië|deelstaat of gebied]] verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/governance |title=Governance |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/governance |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die belangrikste rugbyliga in Australië is [[Superrugby]] wat saam met spanne uit Nieu-Seeland en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) beslis word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/melbourne-rebels-super-rugby-pacific-rugby-australia-2024529 |title=Rugby Australia statement regarding Melbourne Rebels |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Mei 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Naas die amptelike nasionale span roep Rugby Australia ook ander keurspanne byeen. Die ''Junior Wallabies'' is die o/20-nasionale span en hulle neem aan die o/20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Australië beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Australian Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Australiese nasionale rugbyspan dien.

== Geskiedenis ==
=== Vroeë jare ===
[[Lêer:1899 Australian Team.jpg|duimnael|Die Australiese span in 1899]]
Europese immigrante het al vroeg aan [[sokker]] verwante sportsoorte beoefen, en die eerste persberig is in 1829 in [[Sydney]] gepubliseer. Die meeste van hierdie vroeë wedstryde het tydens plaaslike feeste plaasgevind, maar geen algemene reëls of gekodifiseerde weergawe het bestaan nie. Van die destydse weergawes het elemente van vandag aparte stel reëls bevat, waaronder [[Australiese voetbal]], sokker en [[rugby]]. As twee spanne ontmoet het, moes hulle vooraf op die toepaslike reëls besluit. Aangesien destyds alle weergawes algemeen “sokker” genoem is, is dit nie meer moontlik om te bepaal watter weergawe in watter gebied oorheers het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |authors=Rob Hess, Matthew Nicholason, Bob Stewart, Gregory De Moore |title=Australian Rules football begins |journal=A national game : the history of Australian rules football |publisher=Viking |location=Camberwell, Victoria |date=2008 |isbn=978-0-670-07089-3 |pages=1–18}}&lt;/ref&gt; Die eerste span buite die moederland [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]], wat ’n stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik het (die wêreldwyd agtste oudste), was die in 1863 gestigte [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]], wat op 19 Augustus 1865 sy eerste wedstryd gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1874 is die eerste beheerliggaam gestig, die Suidelike Rugbyunie (vandag Nieu-Suid-Walliese Rugbyunie), wat in dieselfde jaar die eerste plaaslike kampioenskap aangebied het. Twee jaar later het die eerste kampioenskap rondom [[Brisbane]] gevolg, wat vanaf 1883 deur die Noordelike Rugbyunie (vandag Queensland Rugbyunie) aangebied is. Rugby het toe die gewildste sportsoort in [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Queensland]] geword, veral als gevolg van die vanaf 1882 gereelde wedstryde tussen die keurspanne van albei kolonies. Daarteenoor was rugby in die ander kolonies ([[Victoria (Australië)|Victoria]], [[Suid-Australië]], [[Wes-Australië]] en [[Tasmanië]]) minder gewild, en is veral deur Australiese voetbal oorskadu. Die aanhangers van Australiese voetbal het ook probeer om hul sport in Nieu-Suid-Wallis te laat vestig. ’n In 1880 gestigte plaaslike beheerliggaam het aan die begin effens daarin geslaag, maar verskeie sosiale en ekonomiese faktore het daartoe bygedra, dat hy homself in 1893 weer ontbind het en die twee oostelike kolonies en latere deelstate deur rugby oorheers is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Matthew Healy |url=https://nswfootballhistory.com.au/wp-content/uploads/2016/06/HardSell.pdf |title=Hard Sell: Australian Football in Sydney |publisher=Victoria University |date=Augustus 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1882 het die Suidelike Rugbyunie die wêreldwyd eerste beheerliggaam geword om ’n oorsese toer aan te pak, toe hul keurspan, die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], in [[Nieu-Seeland]] vyf wedstryde gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |title=1882 – Rugby tours to New Zealand begin |publisher=Nieu-Seelandse Rugbymuseum |accessdate=22 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022161033/http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |archive-date=22 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde [[Britse en Ierse Leeus|Britse Eilande]]-span Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Clem Thomas |title=125 Years of the British and Irish Lions: The Official History |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-1-78057-738-8}}&lt;/ref&gt; In 1896 het Queensland se span, die [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]], die Waratahs se voorbeeld gevolg. Die eerste toetswedstryd van ’n die hele Australië verteenwoordigende span is op 24 Junie 1899 op die [[Sydney-krieketveld]] aangebied, toe hulle teen die Britse Leeus te staan gekom het. Hulle het die eerste wedstryd met 13–3 gewen, maar die Leeus het in die oorblywende drie toetse geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |title=1899 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617104116/https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die Australiese span het ses spelers uit Queensland en nege uit Nieu-Suid-Wallis ingesluit.&lt;ref name=&quot;smh-1899&quot; /&gt; In Sydney het hulle in die blou trui van Nieu-Suid-Wallis en in Brisbane in die maroen trui van Queensland uitgedraf, maar met ’n Australiese wapen pleks van die twee beheerliggame se kentekens.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx#History |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014215050/http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Vroeë 20ste eeu ===
[[Lêer:Australia rugby touring team 1905.jpg|duimnael|Die Australiese span tydens die 1905-toer]]
[[Lêer:Australia squad 1908.jpg|duimnael|Die span wat in 1908–09 getoer het]]
Die eerste toetswedstryd tussen Australië en die Nieu-Seelandse All Blacks is op 15 Augustus 1903 op die Sydney-krieketveld gespeel en met 22–3 deur Nieu-Seeland gewen.&lt;ref name=&quot;smh-17-3-03&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14554348 |title=The New Zealand Footballers: Match Against Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |page=7 |date=17 Augustus 1903 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks se toer het tot ’n tydelike toename in gewildheid van rugby in beide Sydney en Brisbane gelei, nadat meer toeskouers die wedstryde in albei stede bygewoon het.&lt;ref name=&quot;aru-hist&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=History |website=[[Rugby Australia]] |accessdate=3 Julie 2011 |url=http://www.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703044643/http://www2.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-date=3 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Britse Leeus Australië weer besoek en het die Australiërs in al drie toetswedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British &amp; Irish Lions Results: 1904 Australia &amp; New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die stigting van die Nieu-Suid-Walliese Voetballiga (''New South Wales Football League'', NSWFL) in 1903 het ’n verswakking van die rugbysport in Nieu-Suid-Wallis meegebring, aangesien verskeie toonaangewende private skole vir enkele jare slegs Australiese voetbal pleks van rugby aangebied het. Vir ’n kort tyd het Australiese voetbal blykbaar ook die guns van die gehoor geniet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |title=&quot;Rules&quot; Almost Had Sydney's Paddock |publisher=rl1908.com |author=Sean Fagan |date=2008 |accessdate=17 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517144716/http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |archive-date=17 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die suiwer amateursport rugby is deur die invoering van [[rugby league]] in 1905 erg geraak. Baie klubs rondom Sydney het na die professionele weergawe oorgeskakel en ’n beheerliggaam gestig, wat veral [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van ’n oorskakeling na rugby league kon oortuig. Van dié skole vorm tot vandag toe die fondament van rugby league se dominansie rondom Sydney. Bekende nasionale spelers soos [[Dally Messenger]] het ook by rugby league aangesluit en gehelp om van dié sportkode die dominerende een te maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/australianhistory.shtml |title=Australian Rugby |publisher=[[BBC]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die eerste toer na Nieu-Seeland plaasgevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/19 |title=1905 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Australië besoek, maar in geen toetswedstryd gespeel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |title=1908 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date= 6 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906143809/http://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Later dieselfde jaar het die nasionale span vanaf Sydney vir die eerste keer op ’n maandelange toer na die [[Britse Eilande]] en [[Noord-Amerika]] vertrek. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], wat tydens die Australiese toer plaasgevind het, het Australië ná ’n 32–3-oorwinning oor ’n keurspan uit [[Cornwall]] in die enigste wedstryd van die toernooi met die goue medalje weggestap. Tydens die eerste toetswedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] is Australië met 9–6 verslaan, maar hulle het [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] in hul eerste wegoorwinning met 9–3 geklop. Engelse koerante het aanvanklik na dié span as ''rabbits'' (“konyne”) verwys.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |title=Australian Rugby Union, Annual Report 2008 |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2008 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150401201859/http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |archive-date=1 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reason58&quot;&gt;{{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5 |pages=[https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas/page/58 58]}}&lt;/ref&gt; Die Australiese rugbyspelers het dié bynaam as neerhalend beskou en dit met ''Wallabies'' vervang.&lt;ref name=&quot;Wallabies&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms het elf spelers, wat saam gereis het, na rugby league-klubs oorgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/wallabies.html#5 |title=The first Wallabies 1908/1909 |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1909, toe die nuwe “Noordelike Unie” se kode in Australië nog in sy kinderskoene was, is ’n wedstryd tussen die Kangaroos (die Australiese nasionale rugbyligaspan) en die Wallabies voor ’n skare van 20&amp;nbsp;000 gespeel, wat deur die rugbyligaspan met 29–26 gewen is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&amp;cl=search&amp;d=WCT19090906.2.33.3 |title=Kangaroos v. Wallabies |publisher=West Coast Times |place=Nieu-Seeland |page=4 |date=6 September 1909 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214454/http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&amp;cl=search&amp;d=WCT19090906.2.33.3 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Naas die verskil tussen amateurisme en professionalisme het daar ook ’n kulturele verskil begin ontwikkel: rugby is meer en meer as sportsoort van die opgevoede, Britse hoër- en middelklas beskou, terwyl rugby league veral in die werkersklas, wat uit Rooms-Katolieke [[Iere]] bestaan en die [[Britse Ryk]] verwerp het, aanhangers gewerf het. Die tradisionele rugby is deur hulle as ’n simbool van [[Imperialisme]] beskou. Dikwels was die personeel van rugby league klubs dieselfde as by filiale van die Australiese Werkersparty. Binne enkele jare het rugby league die dominerende kode geword, terwyl rugby unie agteruitgegaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617}}&lt;/ref&gt;

=== Impak van die wêreldoorloë ===
[[Lêer:StateLibQld 1 105568 Springboks v. Australia, 1937.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika in 1937]]
Nog erger is rugby in Australië deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] geraak. Al die plaaslike beheerliggame het die vraag in die gesig gestaar of dit gepas is om met rugby voort te gaan, terwyl op Europa se slagvelde duisende jong Australiërs sneuwel. Die beheerliggame van Australiese voetbal en rugby league het met hul toernooie voortgegaan, terwyl rugby se beheerliggame daarop besluit het om tydens die oorlog alle aktiwiteite te staak en die ander sportsoorte herhaaldelik van onpatriotiese optrede beskuldig het. Die sosiale skeurings wat destyds ontstaan het, sou die verhoudings tussen die sportsoorte en hul aanhangers vir die volgende dekades oorheers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617–1619}}&lt;/ref&gt; Tydens die oorlog het meer as 35 nasionale spelers in Europa geveg, waarvan tien gesneuwel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sean Fagan |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-answered-the-empires-call-in-world-war-i-20150421-1mpjys.html |title=Rugby answered the Empire's call in World War I |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die oorlog het weer baie spelers by rugby league klubs aangesluit. In 1920 moes Queensland se beheerliggaam weens die gebrek aan spelers homself ontbind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1619–1620}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die 1920’s was die Wallabies basies identies aan die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], die keurspan uit Nieu-Suid-Wallis, aangesien slegs in dié deelstaat ’n gereguleerde speelprogram bestaan het. Die Waratahs het gereeld teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks te staan gekom, maar die meeste wedstryde verloor. Die Australiese beheerliggaam het aan hierdie wedstryde terugwerkende toetsstatus toegeken, terwyl die beheerliggame van Suid-Afrika en Nieu-Seeland hulle nie as sulks erken nie. In 1927/28 het die Waratahs ’n halwe jaar se baie suksesvolle toer deur Europa en [[Kanada]] onderneem, waartydens hulle 31 van hul 37 wedstryde gewen het. Onder andere het hulle teen die nasionale spanne van [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], Wallis en [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen, maar hulle is deur [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Engeland verslaan; aan alle wedstryde is terugwerkende toetsstatus toegeken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/57 |title=1927/28 New South Wales tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1928 het die herstigting van die beheerliggaam Queensland Rugbyunie tot ’n gees van optimisme gelei, wat tot die herinvoering van ’n nasionale span gelei het en ’n jaar later het hulle in drie agtereenvolgende wedstryde teen die All Blacks geseëvier.&lt;ref name=&quot;aru-hist&quot; /&gt; Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al die vier Tuisunies (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]), het in 1930 Australië besoek, waartydens die gashere in die toetswedstryd ’n naelskraapse 6–5-oorwinning aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |title=1930 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=27 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327161821/http://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In 1931 het Lord Bledisloe, die Nieu-Seelandse goewerneur-generaal, ’n beker geskenk, waarom die nasionale spanne van Nieu-Seeland en Australië gereeld sou speel. In 1934 het die Wallabies vir die eerste keer daarin geslaag om die [[Bledisloebeker]] in te palm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/17082710 |title=Bledisloe Cup to remain in Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |date=27 Augustus 1934 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die krygsheld Edward “Weary” Dunlop was deel van dié span.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;MT_ID=1278 |title=278th All Black Game |publisher=rugbymuseum.co.nz |accessdate=14 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614234354/http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;MT_ID=1278 |archive-date=14 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die vorige jaar het hulle vir die eerste keer ’n toer na Suid-Afrika onderneem, waar hulle drie toetswedstryde teen die Springbokke verloor en twee gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná hul suksesvolle toer deur Nieu-Seeland het die Springbokke in 1937 Australië besoek en twee toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Steven White |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se beplande 1939-toer deur Europa kon nie soos beplan plaasvind nie. Slegs een dag ná hul aankoms in Engeland het die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitgebreek en alle wedstryde is afgelas. Ná twee weke se verblyf het die Wallabies na Australië teruggekeer. Hul enigste wedstryd het die Wallabies tydens ’n oorstaan in [[Mumbai]] gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |title=The ill-fated 1939–40 Wallabies tour |publisher=World Rugby Museum |date=6 Augustus 2018 |accessdate=25 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125221448/https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |archive-date=25 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ter vermyding van die foute uit die Eerste Wêreldoorlog het die toonaangewende beheerliggame daarop besluit om ten minste ’n beperkte speelprogram te handhaaf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1623}}&lt;/ref&gt;

=== Naoorlogse tydperk ===
[[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]]
Die eerste toetswedstryd ná die Tweede Wêreldoorlog is in 1946 op [[Carisbrook]], [[Dunedin]], tussen Australië en Nieu-Seeland gespeel, en deur die All Blacks met 31–8 gewen. Australië het ook die vier oorblywende wedstryde van dié toer verloor; hulle is met 20–0 deur die Nieu-Seeland [[Maori|Māori]] en die volgende week met 14–10 deur die All Blacks geklop. In 1947/48 het Australië ’n suksesvolle toer na [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] onderneem, waartydens die Wallabies 32 van hul 39 wedstryde gewen het. Hulle het drie van die vyf toetswedstryde gewen, maar Australië is deur Wallis en Frankryk verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jack Pollard |title=Australian Rugby The Game and the Players |url=https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll |publisher=Ironbark |location=Sydney |date=1994 |isbn=978-0-207-15006-7 |pages=[https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll/page/654 654]}}&lt;/ref&gt; Van die opkomende spelers was Trevor Allan, Cyril Burke en Nicholas Shehadie.&lt;ref name=&quot;Nicholas Shehadie&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe,49730.html |title=Sir Nicholas Shehadie AC OBE |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=1 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201075443/http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe%2C49730.html |archive-date=1 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms van die suksesvolle toer het Australië in 1949 die Nieu-Seeland Māori vir ’n reeks van drie toetse gehuisves; albei spanne het een wedstryd elk gewen, met een gelykop. In September dieselfde jaar het Australië twee keer teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, albei wedstryde gewen en die Bledisloebeker vir die eerste keer op Nieu-Seelandse bodem ingepalm. Die Nieu-Seelanders het daarna beweer, dat hulle slegs ’n tweede span ontbied het, aangesien die All Blacks se eerste span destyds op toer in Suid-Afrika was. In agting vir die destydse [[apartheid]]stelsel in Suid-Afrika het die NZRU nie Māorispelers vir hul Suid-Afrikaanse toer saamgeneem nie. Baie van die All Blacks se gewone Māorispelers het vervolgens teen Australië uitgedraf, dus kon die Nieu-Seelandse span wat teen Australië gespeel het as ewe goed as die All-Black-span in Suid-Afrika beskou word. Vanuit ’n Nieu-Seelandse perspektief was eers die All Blacks se drie toetswedstryde twee jaar later in Australië gelykwaardig (Nieu-Seeland het al drie toetswedstryde gewen).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}&lt;/ref&gt;

In 1949 is ook die Australiese beheerliggaam Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU; later Australiese Rugbyunie, ''Australian Rugby Union'' ARU; nou [[Rugby Australia]], Rugby AU) gestig, waarvolgens die as ’t ware onafhanklike beheerliggame van Nieu-Suid-Wallis en Queensland onderafdelings geword het. Die hoofrede vir hierdie saamsluiting was die uitnodiging van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aan Australië, [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], om as volle lede by die wêreldwye beheerliggaam aan te sluit. Die IRVR het voorheen slegs uit die vier beheerliggame van die Britse Tuisnasies ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) bestaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië was sedert 1926 ’n geassosieerde lid en het sy sake deur die afgevaardigdes van die Engelse beheerliggaam ingedien.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1624}}&lt;/ref&gt;

Die Britse Leeus het in 1950 na Australië getoer en albei toetswedstryde teen die Wallabies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date= 3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003110921/http://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die volgende jaar het die All Blacks in ’n drie-toetstoer skoonskip met Australië afgereken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/107 |title=1951 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Julie en Augustus 1952 het Australië vir die eerste keer teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gespeel en die eerste toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gewen, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verrassend met twee punte geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |title=Historic Rugby Internationals: Australia v Fiji, 1952 |publisher=World Rugby Museum |date=4 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028031006/https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |archive-date=28 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Een maand later het die Wallabies herstel en die All Blacks op [[Lancasterpark]] geklop, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/113 |title=1952 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die volgende jaar het die All Blacks in ’n drie-toetstoer skoonskip met Australië afgereken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/113 |title=1952 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1953 het Australië weer deur Suid-Afrika getoer. In die tweede toetswedstryd het hulle die Springbokke vir die eerste keer in 15 jaar verslaan. Die Suid-Afrikaanse span was van dié prestasie baie beïndruk en sodoende het twee spelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op hierdie toer het hulle ook 8–8-gelykop gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] in Kitwe. In 1957/58 het die Wallabies weer deur Europa getoer, maar hulle het nie een toetswedstryd teen die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] gewen nie. Sedertdien het geen nasionale span van die Suidelike Halfrond dié negatiewe rekord herhaal nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/140 |title=1957/58 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dié negatiewe tendens is tydens die Leeus se besoek in 1959 voortgesit, toe die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1959-australia-new-zealand/ |title=1959 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Gemengde prestasies gedurende die 1960’s en 1970’s ===
[[Lêer:Australia v Ireland 1979.jpg|duimnael|’n Ierse lynstaan tydens hul tweede toetswedstryd teen die Wallabies in Sydney, 1979]]
[[Lêer:Argentina vs australia rugby en ferro.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Australië en Argentinië in [[Buenos Aires]], 1979]]
Die eerste toetswedstryd van die nuwe dekade was die oorwinning oor Fidji op die Sydney-krieketveld gedurende ’n drie-toetsreeks in 1961. Daarop het ’n tweede oorwinning gevolg, maar Fidji het in die derde toetswedstryd daarin geslaag om gelykop te speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/159 |title=1961 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1961 het die Wallabies weer deur Suid-Afrika getoer, waar hulle deur die Springbokke in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Johannesburg]] maklik verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/161 |title=1961 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms het die Wallabies hul eerste tuisnederlaag teen Frankryk op die Sydney-krieketveld met 8–15 gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |title=1961: A debut to remember |publisher=nobok.co.uk |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716055628/http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1962 het Australië vyf keer teen die All Blacks te staan gekom; ’n 9–9-gelykop op Athletic Park was die enigste prestasie tydens dié twee toetsreekse.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/162 |title=1962 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/164 |title=1962 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat hulle in 1963 die besoekende Engelse span vir die eerste keer met 18–9 in Sydney verslaan het, het die Wallabies deur Suid-Afrika getoer en twee van die vier toetswedstryde gewen; sedert die Britse Leeus van 1896 die eerste span wat dit kon vermag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/167 |title=1963 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/168 |title=1963 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het in 1964 ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks gespeel. Die Wallabies het die derde toetswedstryd gewen nadat hulle in die eerste twee toetswedstryde verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/176 |title=1964 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Wallabies twee tuisoorwinnings met onderskeidelik 18–11 en 12–8 oor die Springbokke aangeteken. Daarmee het die Australiërs vir die eerste keer ’n toetsreeks teen Suid-Afrika beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Junie 1966 het die Britse Leeus deur Australië getoer en die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=20 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420164850/http://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se toer deur Europa en Kanada gedurende [[winter]] 1966/67 was nie suksesvol nie, aangesien die Wallabies slegs 19 van hul 36 wedstryde gewen het. Van die vyf toetswedstryde, wat hulle gespeel het, het die Wallabies dié teen Wallis en Engeland gewen, maar Australië is deur Skotland, Ierland en Frankryk verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/184 |title=1966/67 Australia tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die toer het Australië in Sydney weer teen Ierland te staan gekom en is opnuut verslaan; daarmee het Ierland die eerste van die Tuisnasies geword wat ’n wegoorwinning in die Suidelike Halfrond aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/186 |title=1967 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tot aan die einde van die 1960’s het die Wallabies – met uitsondering van ’n naelskraapse 11–10-tuisoorwinning oor Frankryk – slegs nederlae gely, waaronder in 1968 die derde agtereenvolgende nederlaag teen Nieu-Seeland en in 1969 vier agtereenvolgende nederlae teen Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/192 |title=1968 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/193 |title=1968 France tour to Australiasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/196 |title=1968 Australia tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/200 |title=1969 Wales tour to Oceania |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/202 |title=1969 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Australië het in 1970 Skotland gehuisves en hulle met 20 punte geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/209 |title=1970 Scotland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se aktiwiteite in 1971 sou die mees omstrede in die Australiese rugbygeskiedenis word. In Julie en Augustus het die Springbokke Australië vir ses weke besoek, nadat die Wallabies twee jaar vroeër Suid-Afrika besoek het. Terwyl die Australiese regering die Springbokke se toer ondersteun het, is in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Brisbane, [[Melbourne]], [[Perth]] en Sydney protes teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid aangeteken. Tydens hierdie protesaksies het deelnemers met die polisie slaags geraak. Na ramings is tussen 500 en 700 protesdeelnemers in hegtenis geneem. Die toer is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en moes met ’n groot polisieteenwoordigheid beskerm word. Johannes Bjelke-Petersen, die eerste minister van Queensland, het op 14 Julie ’n noodtoestand van een maand verklaar, wat tot ’n 24 uur se staking van 125&amp;nbsp;000 werknemers gelei het. Tot aan die einde van apartheid het die Wallabies nie meer teen die Springbokke te staan gekom nie.&lt;ref&gt;{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In November 1971 het die Wallabies ’n toer na Frankryk onderneem; hulle het Frankryk tydens die eerste toetswedstryd in [[Toulouse]] geklop, maar hulle is in die tweede in Parys verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/222 |title=1971 Australia tour to France and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Frankryk het toe Australië in Junie 1972 vir ’n twee-toetsreeks besoek, waarvan hulle een gewen en in die ander een gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/227 |title=1972 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het aansluitend ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, maar al drie verloor. Die Wallabies het tydens hul terugkoms in [[Suva]] aangedoen om teen Fidji te speel en hul enigste oorwinning in daardie jaar aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/229 |title=1972 Australia tour to New Zealand and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 1973 het [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] vir die eerste keer Australië besoek; die Wallabies het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die tweede verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/234 |title=1973 Tonga tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November 1973 het Australië ’n kort toer na die Verenigde Koninkryk onderneem, maar hulle het twee swak nederlae teen Wallis en Engeland gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/241 |title=1973 Australia tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1974 het Australië die All Blacks vir ’n drie-toetsreeks gehuisves, waarvan die Wallabies twee verloor en in een gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/245 |title=1974 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1975 het Australië tydens ’n twee-toetsreeks tuis Engeland twee keer verslaan en sodoende wraak geneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/255 |title=1975 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het daarna sy eerste twee toetswedstryde teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] gespeel en albei maklik gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/259 |title=1975 Japan tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens hul Europatoer in 1975/76 is die Wallabies deur Skotland, Wallis en Engeland verslaan, maar hulle het daarin geslaag om Ierland te klop. Op pad huis toe het Australië een bykomende wedstryd gespeel en vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in [[Los Angeles]] te staan gekom en met 24–12 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/265 |title=1975/76 Australia tour to UK, Ireland and United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Junie 1976 het Australië Fidji vir ’n drie-toetsreeks gehuisves en al drie toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/269 |title=1976 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het die jaar met ’n kort toer na Europa afgesluit en twee toetswedstryde teen Frankryk gespeel, maar albei verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/294 |title=1976 Australia tour to France and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat in 1977 geen toetswedstryd plaasgevind het nie, het die Wallabies in 1978 twee tuisoorwinnings oor Wallies aangeteken, maar hulle is in twee wegwedstryde deur Nieu-Seeland verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/306 |title=1978 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/310 |title=1978 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die derde toetswedstryd het die Wallabies met 30–16 gewen, danksy vier drieë deur die uitstekende [[Greg Cornelsen]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Jamie Wall |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/364706/before-eden-park-was-a-fortress-there-was-greg-cornelsen |title=Before Eden Park was a fortress there was Greg Cornelsen |publisher=Radio New Zealand |date=22 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 1979 het Ierland Australië besoek en albei toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/319 |title=1979 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het Australië die All Blacks vir een toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gehuisves en met 12–6 geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/323 |title=1979 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Oktober 1979 het die Wallabies vir die eerste keer [[Argentinië]] besoek. Hulle is in hul eerste toetswedstryd deur die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] verslaan, maar die Wallabies het met ’n oorwinning in die tweede toetswedstryd die toetsreeks geëwenaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/330 |title=1979 Australia tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Groeiende sterkte gedurende die 1980’s ===
[[Lêer:Argentina australia 1987.jpg|duimnael|Australië teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] op [[José Amalfitani-stadion|Vélez Sarsfield-stadion]], 7 November 1987]]
In 1980 het Australië die [[Bledisloebeker]] slegs vir ’n vierde keer ingepalm, nadat die Wallabies Nieu-Seeland met 2–1 in ’n drie-toetsreeks in Australië verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/338 |title=1980 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1981/82 het die toer na die Britse Eilande teleurstellend verloop, nadat die Wallabies van die vier toetswedstryde slegs dié teen Ierland gewen het; daarbenewens het hulle drie wedstryde teen provinsiale en plaaslike spanne verloor. Die Australiese span het egter veral uit jong, onervare spelers bestaan, wat hul beste tye nog sou beleef.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Nicholas Shehadie |title=A Life Worth Living |publisher=Simon &amp; Schuster Australia |location=Sydney |date=2003 |isbn=978-0-7318-1161-8 |pages=175}}&lt;/ref&gt; Gedurende [[herfs]] 1984 het die Wallabies opnuut die Tuisnasies met ’n jong span en ’n nuwe afrigter, Alan Jones, kom besoek en ’n historiese prestasie aangeteken: Hulle het die eerste Australiese span geword wat ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal het, nadat hulle tydens dieselfde toer al die vier Tuisnasies verslaan het: Engeland, Ierland, Wallis en Skotland. Hulle het ook ’n volstoomspan van die [[Britse Barbarians]] verslaan. Tydens dié toer het veral [[Mark Ella]] uitgeblink en as eerste speler in al die vier toetswedstryde ’n drie gedruk. Dié toer het die opkoms van Australië as ’n gedugte krag in internasionale rugby ingelui.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.couriermail.com.au/sport/rugby/video-mark-ella-stars-as-wallabies-achieve-grand-slam-in-1984/news-story/be8bedee8f163b3e532cd222ad77027e |title=Mark Ella stars as Wallabies achieve Grand Slam in 1984 |publisher=The Courier-Mail |date=31 Oktober 1984 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1986 het Australië vir ’n drie-toetsreeks om die Bledisloebeker na Nieu-Seeland getoer. Die Nieu-Seelandse rugby was in onrus nadat ’n nieamptelike span – die Nieu-Seelandse Kavaliers – met die grootste deel van die All Black-spelers die sportboikot van apartheid geïgnoreer en na Suid-Afrika vertrek het. Ná hul terugkeer is dié spelers vir die eerste toetswedstryd om die Bledisloebeker uit die All Black-span weggelaat. Australië het toe die eerste wedstryd met 13–12 gewen. Die verbanning is met die oog op die tweede toets op 23 Augustus op Carisbrook opgehef. Nieu-Seeland het die reeks geëwenaar nadat hulle die tweede wedstryd met 13–12 gewen het. Dié wedstryd is deur omstredenheid geteister nadat die Walliese skeidsregter Derek Bevan nie ’n Australiese drie deur die [[agsteman]] Steve Tuynman toegeken het nie. Die eindstryd is op 6 September 1986 op Edenpark gehou. Australië het ’n volsterkte Nieu-Seelandse span met 22–9 geklop en sodoende hul eerste toetsreeks op Nieu-Seelandse bodem beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15286390/all-blacks-rebel-tour-created-split-new-zealand-public |title=All Blacks rebel tour that created a split with New Zealand public |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=22 April 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Australiese en Nieu-Seelandse rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Australië en Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die groepfase het die selfbewuste Wallabies Engeland, die VSA en Japan verslaan, en in die kwarteindstryd Ierland. In die halfeindstryd is hulle egter op Sydney se [[Concord-ovaal]] deur Frankryk met 30–26 verslaan, in die klein finale om die derde plek het die Wallabies teen Wallis verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die prestasies van die Wallabies oor die drie jaar onder die afrigter Alan Jones het deurlopend verbeter, maar Jones het ook ’n polariserende effek op die span gehad, aangesien hy ook as ’n radio-omroeper gewerk het en baie spelers nie tevrede was met sy bestuurstyl nie. Mark Ella, wat ná die 1984-seisoen homself onttrek het, het beweer dat hy moontlik nie sou uitgetree het as Jones nie die afrigter was nie. Daar was veral ernstige afwykings tussen die afrigter Alan Jones en die invloedryke [[skrumskakel]] Nick Farr-Jones.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Peter FitzSimons |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/the-wallabies-have-passed-by-alan-jones-20141022-119y3r.html |title=The Wallabies have passed by Alan Jones |publisher=The Sydney Morning Herald |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Voor en tydens die Rugbywêreldbeker 1987 het Alan Jones sy aktiwiteite buite die afrigting van Australië, waaronder die radio-uitsaaiwese, uitgebrei. Ná die rugbywêreldbekertoernooi is Jones van sy pos as afrigter verwyder en Bob Dwyer, wat Australië in 1982 en 1983 afgerig het, is in 1988 heraangestel. Die tuisreeks teen die All Blacks dieselfde jaar het teleurstellend verloop, nadat die Wallabies in drie toetswedstryde slegs een gelykop aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1989 het die Britse en Ierse Leeus vir die eerste keer sedert 1966 na Australië getoer. Ná hul oorwinning in die eerste toetswedstryd het Australië die tweede en derde toetswedstryde en sodoende die toetsreeks met 1–2 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1989-australia/ |title=1989 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617112219/http://www.lions-tour.com/1989-australia/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Bob Dwyer het ’n gebrek aan oorheersing deur die voorspelers as ’n belangrike faktor geïdentifiseer wat tot die verlore reeks bygedra het en die negentigerjare met die doel om hierdie faset van die Wallabies se speel te verbeter betree.

=== Wêreldbekertitels in 1991 en 1999 ===
[[Lêer:1991 - David Campese's autographed shirt.jpg|duimnael|David Campese se trui, versier met handtekeninge, in ’n [[Hongkong]]se kroeg]]
In Augustus 1990 het Australië ná vier jaar weer ’n toetswedstryd in Nieu-Seeland gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]] is die All Blacks weer verslaan, maar ook Wallis en Engeland. Die Wallabies het die rugbywêreldbekertoernooi vervolgens met nuwe selfvertroue aangepak en tydens die groepfase Argentinië, Wallis en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] deels maklik verslaan. Gedurende die kwarteindstryd teen Ierland in [[Dublin]] was Australië op die rand van ’n uitskakeling. Nadat letterlik sekondes op die klok oorgebly het, was Ierland met 18–15 voor, voordat [[Michael Lynagh]] in die hoek ’n drie gedruk het om sodoende die Ierse harte te laat breek en Australië tot die halfeindstryd teen Nieu-Seeland te laat vorder.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Richard Seeckts |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/171646.html |title=Lynagh silences Lansdowne Road |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 1991 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die eerste helfte het die Wallabies met 13–3 voorgeloop en toe hul verdedigingsvermoë teen die All Blacks gewys en die wedstryd beklink. In die eindstryd op Twickenham het die Wallabies teen Engeland te staan gekom. Engeland het hul meestal vooruit gedomineerde spelplan in ’n meer vloeiende spel verander. Dit was egter nie suksesvol nie en Australië het ’n 12–6-oorwinning behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; David Campese is as die speler van die toernooi aangewys, nadat hy ses drieë in ’n reeks van uitstekende vertonings gedruk het. Oorwinningsparades is in Australië vir hul nasionale span gehou.

Nadat die Springbokke in 1992 ná die einde van apartheid weer vir internasionale rugby toegelaat is, het die Wallabies Suid-Afrika besoek en die eerste toetswedstryd tussen albei spanne in meer as twee dekades gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1993 het die Springbokke se teenbesoek in Australië vir drie toetswedstryde plaasgevind, waarvan die Wallabies twee gewen het.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}&lt;/ref&gt; In 1994 het die Wallabies onder andere twee keer elk Ierland en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geklop, asook in 1995 Argentinië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/587 |title=1994 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/591 |title=1994 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/610 |title=1995 Argentina tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die titelverdediging tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika het met ’n nederlaag teen die gasheer afgeskop, gevolg deur oorwinnings oor [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]]. In die kwarteindstryd is die Wallabies deur Engeland uitgeskakel, nadat [[Rob Andrew]] in [[ekstra tyd]] ’n skepdoel aangeteken en die wedstryd met 22–25 beëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3086827.stm |title=1995: England 25-22 Australia |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dit was Australië se ergste vertoning in dié tyd ’n wêreldbekertoernooi.

Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}&lt;/ref&gt; Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het hierdie tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (met uitsondering van die vierjaarlikse Leeustoere). In reaksie op rugby se skuif na professionaliteit is in Oktober 1995 die Rugbyunie Spelersvereniging (RUPA, ''Rugby Union Players' Association'') gestig om die belange van Australië se professionele rugbyspelers te beskerm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |title=What is RUPA? |publisher=Rugby Union Players' Association |date=2020 |accessdate=1 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101070205/https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |archive-date=1 November 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Greg Smith was in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] en [[1997-Drienasiesreeks|1997]] Australië se hoofafrigter, gedurende dié jare het die Wallabies slegs twee van hul agt toetse in die eerste twee Drienasiesreeks gewen, albei teen Suid-Afrika tuis, maar hulle het rekordnederlae teen beide die All Blacks en Springbokke weg gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat Rod Macqueen in 1998 by Smith oorgeneem het, het Australië sy twee toetswedstryde teen die All Blacks gewen en sodoende die Bledisloebeker teruggewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1998 |title=1998 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die Wallabies tydens die besoek van ’n onervare Engelse span in die Suidelike Halfrond ’n rekordoorwinning van 76–0 aangeteken, Engeland se ergste nederlaag in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=[[The Times]] |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1999 het die Wallabies die Bledisloebeker suksesvol verdedig, nadat hulle Nieu-Seeland met ’n rekordoorwinning van 28–7 in Sydney verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] het die Wallabies hul groep gewen, nadat hulle in die drie wedstryde teen Roemenië, Ierland en die VSA altesaam slegs 31 punte afgestaan het. In die kwarteindstryd het hulle teen Wallis te staan gekom, met 24–9 geseëvier en die halfeindstryd bereik. Hulle het die verdedigende kampioen Suid-Afrika met 27–21 verslaan. Die halfeindstryd is deur ’n onvergeetlike skepdoel in ekstra tyd deur die [[losskakel]] Stephen Larkham (sy eerste skepdoel in ’n toetswedstryd) en ’n strafdoel van die [[heelagter]] [[Matt Burke]] beslis. Australië het die eindstryd op die nuwe [[Millennium-stadion]] maklik met 35–12 teen die blykbaar moeë Frankryk gewen, die Franse het voorheen in hul halfeindstryd die gunsteling Nieu-Seeland uitgeskakel. Die meeste punte is deur die heelagter Matt Burke aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1999 het vyf Australiese spelers daarin geslaag om hul tweede rugbywêreldbekertoernooi te wen: Phil Kearns, John Eales, Tim Horan, Jason Little en Dan Crowley. Australië was ook die eerste rugbyspan wat die [[Webb Ellis-beker]] vir ’n tweede keer omhoog kon hou. Weens hul uitstekende prestasies is die Wallabies in 2000 as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2000 |title=Laureus World Sports Awards 2000 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2000 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Die nuwe millennium ===
[[Lêer:World Cup Telstra stadium.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] tussen Argentinië en Australië op die Aussiestadion in Sydney]]
[[Lêer:RWC-2007-AUSvsJAP.JPG|duimnael|Australië teen Japan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]]
In 2000 was die Australiese beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugb]]y, OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot; /&gt; In dieselfde jaar het Australië die Bledisloebeker verdedig en die [[2000-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] vir die eerste keer gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies het hierdie prestasie in 2001 herhaal en ook hul eerste reeksoorwinning ooit oor die Britse en Ierse Leeus aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |title=2001 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-date=20 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420160949/https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Beide die afrigter MacQueen en kaptein John Eales het gou ná hierdie mylpale afgetree. Hulle is deur die afrigter [[Eddie Jones]] en kaptein George Gregan opgevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/watch-epic-video-of-eddie-jones-first-wallabies-training-in-2001/ |title=Watch: Epic video of Eddie Jones' first Wallabies training in 2001 |publisher=RugbyPass |author=Liam Heagney |date=18 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; As gevolg van die toenemende gewildheid het topvlak-[[rugby league]]spelers soos Mat Rogers, Wendell Sailor en Lote Tuqiri na rugbyunie oorgeskakel en voortaan vir die Wallabies uitgedraf. Dit was in kontras met die vorige eeu, waartydens baie rugbyunie-spelers met salarisse na rugby league gelok is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugbyfix.com/rugbyfix-com-rugby-union-versus-rugby-league-the-cultural-divide/ |title=Switching Between Rugby Union and Rugby League |publisher=rugbyfix.com |date=15 Maart 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2001 is die Wallabies deur die IRR as “span van die jaar” en Rod Macqueen as “afrigter van die jaar” aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2001 |title=IRB Awards 2001 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Wallabies het tydens die [[2002-Drienasiesreeks]] nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Aansluitend is hulle weg deur beide Ierland en Engeland verras.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/11/rugbyunion.irelandrugbyunionteam |title=Australia caught on green tide |publisher=[[The Guardian]]|author=Ian Malin |date=12 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2003-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2003]] moes Australië die Bledisloebeker afstaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die gasheer Australië sy [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog op indrukwekkende wyse afgeskop. Tydens die groepfase het die Wallabies Argentinië maklik geklop, gevolg deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Roemenië. Hulle 142–0-oorwinning oor die Namibiërs is beide die hoogste Australiese oorwinning en die hoogste tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die laaste groepwedstryd het hulle Ierland naelskraap met 17–16 geklop. Vervolgens het hulle Skotland met 33–16 in die kwarteindstryd uitgeskakel. Die Wallabies het hul grootste oorwinning in dié tyd oor Nieu-Seeland aangeteken deur hulle met 22–10 in die halfeindstryd te verslaan. Daarna het George Gregan die Nieu-Seelanders met die woorde ''Four more years boys, four more years'' (“Nog vier jaar seuns, nog vier jaar”) geterg.&lt;ref name=&quot;1995Favourites&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens ’n spannende eindstryd is die Wallabies deur Engeland met 20–17 verslaan, die eindstryd is kort voor afloop van ekstra tyd deur [[Jonny Wilkinson]] se skepdoel beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die tienjarige herdenking van die professionalisering van rugby in 2005 is die Wallabies se span van die dekade aangekondig. John Eales is deur ’n keuringspaneel van 30 as kaptein aangewys. Ná afloop van die Europese toer in 2005, wat met ’n negatiewe rekord van agt nederlae in nege wedstryde geëindig het, het die pers soos die ''Daily Telegraph'' ’n beroep op die afdanking van beide Eddie Jones en George Gregan gedoen. Die voormalige afrigter Alan Jones het ook vir hul afdanking gepleit. In Desember 2005 het die Australiese Rugbyunie aan die groeiende druk oorgegee en Eddie Jones met John Connolly vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/content/2005/s1522635.htm |title=Eddie Jones sacked from Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 Desember 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2006-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2006]] het die Wallabies ’n noemenswaardige 49–0-oorwinning oor die Springbokke aangeteken, maar in die oorblywende wedstryde slegs gemengde prestasies behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November dieselfde jaar het ’n skaars wegnederlaag teen Ierland gevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6163680.stm |title=Ireland 21-6 Australia |publisher=[[BBC]] |date=19 November 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op 10 Mei 2007 het beide die Walliese en Australiese beheerliggame met die stigting van die James Bevan-trofee daarop besluit om 100 jaar se toetsrugby tussen die twee lande te vier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/6643203.stm |title=New trophy for Wales v Australia |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dit is genoem na die Australies-gebore Wallies-opgevoede man wat die Walliese span se eerste kaptein was; Australië het die eerste reeks om dié trofee met 2–0 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/941 |title=2007 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] het die Wallabies ná deels maklike oorwinnings oor Japan, Wallis, Fidji en Kanada hul groep gewen. In die kwarteindstryd is hulle egter deur Engeland met 12–10 uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Connolly het sy bedanking as hoofafrigter aangebied en is aan die begin van 2008 met Robbie Deans vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/archive/articles/2007/12/14/s2119539.htm |title=Robbie Deans appointed as Wallabies coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Jennifer Macey |date=14 Desember 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat die sleutelspelers George Gregan en [[Stephen Larkham]] ná die teleurstellende toernooi hul loopbane beëindig het, het hy die taak gehad om ’n nuwe span saam te stel. Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Wallabies ’n ambivalente indruk agtergelaat. Hulle het die All Blacks slegs een keer en die Springbokke twee keer verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hulle het ook hul ergste nederlaag in dié tyd gely: 8–53 teen Suid-Afrika in [[Johannesburg]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2009 het die Wallabies Italië twee keer en Frankryk een keer verslaan, aansluitend het hul prestasies egter agteruitgegaan, nadat hulle tydens die [[2009-Drienasiesreeks]] drie keer deur Nieu-Seeland en twee keer deur Suid-Afrika verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/977 |title=2009 Italy tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/978 |title=2009 France tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2009 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies vir die eerste keer in 27 jaar deur Skotland verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8369615.stm |title=Scotland 9–8 Australia |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=21 November 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Heen en weer sedert 2010 ===
[[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Australië teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|VSA]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
[[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland 33–13 tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] op Twickenham in Londen]]
[[Lêer:2017.08.19.20.21.25-AUSvNZL-0003 (35890784923).jpg|duimnael|Australië teen Nieu-Seeland tydens die [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] in Sydney]]
[[Lêer:2017.06.17.15.06.26-AUSvSCO anthems-0001 (35370281985).jpg|duimnael|Australië teen Skotland tydens die 2017 midjaarrugbytoetsreeks in Sydney]]
[[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]]
Die Wallabies het tydens [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2010]] Suid-Afrika geklop, maar hulle is deur Nieu-Seeland verslaan, die Wallabies se tiende agtereenvolgende nederlaag teen die All Blacks, ’n nuwe negatiewe rekord.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2010 |title=2010 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2010 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies die All Blacks egter in ’n naelskraapse wedstryd in [[Hongkong]] verslaan. Dit was Australië se eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in drie jaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Richard Knowler |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/4290888/Wallabies-steal-win-from-All-Blacks |title=Wallabies steal win from All Blacks |publisher=stuff.co.nz |date=31 Oktober 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; 2011 het vir die Wallabies met ’n verrassende tuisnederlaag teen Samoa afgeskop, aansluitend het hulle egter die [[2011-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks in 2011]] gewen en sodoende hul eerste titel in tien jaar ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het die Wallabies Italië verslaan, maar hulle is in die daaropvolgende wedstryd deur Ierland geklop. Ná twee bykomende oorwinnings oor die VSA en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] het hulle nogtans daarin geslaag om tot die kwarteindstryd te vorder. Hulle het teen die verdedigende kampioen Suid-Afrika te staan gekom, en die Springbokke danksy ’n amper foutlose verdediging naelskraap met 11–9 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/14830348.stm |title=Rugby World Cup 2011: South Africa 9-11 Australia |publisher=[[BBC]] |date=9 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die halfeindstryd is die Wallabies egter deur die gasheer en latere kampioen Nieu-Seeland met 20–6 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.stuff.co.nz/sport/rugby/teams/australia/5793924/All-Blacks-out-muscle-Wallabies-into-final |title=All Blacks out-muscle Wallabies, into final |publisher=stuff |date=17 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die klein finale om die derde plek het hulle Wallis met 21–18 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9620926.stm |title=Rugby World Cup 2011: Wales 18-21 Australia – as it happened |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 2012 is Australië tuis deur Skotland verslaan, dit was hul eerste tuisnederlaag teen die Skotte sedert 1982.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Colin Moffat |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/18324263 |title=Australia 6–9 Scotland |publisher=[[BBC]] |date=5 Junie 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Australiërs nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie, alhoewel hulle die nuweling twee keer verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar is Italië slegs naelskraap verslaan, nadat [[Luciano Orquera]] in die laaste minuut ’n strafdoel, wat aan Italië sy eerste gelykopuitslag teen die Wallabies sou besorg het, misgeskop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/nov/24/italy-australia-autumn-internationals |title=Australia survive fightback to maintain perfect record against Italy |publisher=[[The Guardian]] |date=24 November 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2013 het die Britse en Ierse Leeus na Australië getoer en twee van die drie toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-06/lions-roar-past-wallabies-to-break-tour-drought/4803966 |title=Lions Tour 2013: British and Irish Lions break tour drought with third Test rout of Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=6 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hierdie mislukking en ’n maer wenrekord het daartoe bygedra, dat die hoofafrigter Deans toenemende druk ervaar het. Hy het in Julie 2013, ná ses jaar in die pos, bedank; sy opvolger was Ewen McKenzie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-09/ewen-mckenzie-unveiled-as-wallabies-coach/4808328 |title=Australian Rugby Union confirms Robbie Deans 'stood down' from Wallabies job on Monday |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=9 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee nederlae elk teen Suid-Afrika en Nieu-Seeland gely, maar twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die 12–38-tuisnederlaag teen die Springbokke was die destyds ergste vir die Wallabies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |title=Springboks embarrass Wallabies |publisher=ESPNscrum |date=7 September 2013 |accessdate=14 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914173403/http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |archive-date=14 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] het McKenzie die Wallabies na vier oorwinnings oor Italië, Ierland, Skotland en Wallis geneem. Nadat hulle egter in die eerste wedstryd van die reeks deur Engeland verslaan is, het die Wallabies die Grand Slam misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/wallabies-fall-at-first-grand-slam-hurdle-to-england/ |title=Wallabies fall at first Grand Slam hurdle to England |publisher=[[Superrugby]] |date=3 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 2014 het die Wallabies vir die eerste keer in vier jaar die Trophée des Bicentenaires ingepalm, nadat hulle drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1070 |title=2014 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat die Wallabies aansluitend in hul openingswedstryd van die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] teen die All Blacks gelykop gespeel het en daarmee vir die agste agtereenvolgende keer onoorwonne was, het hulle die kans gehad om hul reeks nederlae om die Bledisloebeker, wat in 2012 begin het, te beëindig. Maar ’n 20–51-nederlaag het alle hoop laat gaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-08-23/new-zealand-retains-bledisloe-cup/5692018 |title=All Blacks thump Wallabies 51-20 to retain Bledisloe Cup in thumping bonus point win |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=23 Augustus 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die verdere verloop van die toernooi het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Argentinië in 17 jaar gely; dit was die Poemas se eerste oorwinning sedert hul aansluiting by die Rugbykampioenskap.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29495348 |title=Rugby Championship: Argentina 21-17 Australia |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op 18 Oktober 2014 het McKenzie as hoofafrigter bedank, vier dae later het die ARU [[Michael Cheika]] as sy opvolger aangestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-10-22/aru-announce-michael-cheika-as-wallabies-coach/5832484 |title=Michael Cheika announced as new Wallabies head coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In sy eerste toetswedstryd onder Cheika het Australië in [[Cardiff]] sy tiende agtereenvolgende oorwinning oor Wallis aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/bernard-foley-leads-wallabies-to-tight-win-against-wales-20141108-11j7qx.html |title=Bernard Foley leads Wallabies to tight win against Wales |publisher=The Sydney Morning Herald |date=9 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-11-09/wallabies-post-10th-straight-win-over-wales-with-33-28-triumph-/5877378 |title=Wallabies post 10th straight win over Wales with 33-28 triumph at Millennium Stadium |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=8 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies deur Frankryk, Ierland en Wallis verslaan, waardeur hulle na die sesde plek op die wêreldranglys gegly het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-03-17/wallabies-fall-to-lowest-ever-world-ranking-of-sixth/6324482 |title=Wallabies fall to lowest-ever ranking of sixth ahead of Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies hul eerste titel in die nuwe formaat ingepalm, nadat hulle Suid-Afrika, Argentinië en Nieu-Seeland een keer elk verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/live/2015/aug/08/australia-v-new-zealand-rugby-championship-decider |title=Australia 27–19 New Zealand: Rugby Championship decider – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Richard Gadsby |date=19 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is Australië saam met Wallis, Fidji, die gasheer en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] in ’n soort “doodsgroep” geloot. Die Wallabies het in die moeilike tak geslaag en al sy wedstryde gewen, terwyl Engeland vroeg uit die toernooi geskel is. In die kwarteindstryd het Australië teen Skotland te staan gekom, wat 30 sekondes voor die eindfluitjie voorgeloop het, toe die skeidsregter [[Craig Joubert]] aan Australië ’n omstrede strafskop toegeken het, wat deur [[Bernard Foley]] aangeteken is en die Wallabies met 35–34 laat wen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/19/craig-joubert-mistake-penalty-australia-scotland-world-cup |title=Craig Joubert 'made mistake' awarding Australia penalty against Scotland |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=19 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11938951/Australia-35-Scotland-34-match-report-Agony-for-Scots-as-last-minute-Bernard-Foley-penalty-snatches-late-victory.html |title=Australia 35 Scotland 34, match report: Agony for Scots as last-minute Bernard Foley penalty snatches late victory |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=18 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het vervolgens Argentinië in die halfeindstryd met 29–15 verslaan. In die eindstryd het die Wallabies teen die All Blacks met 17–34 verloor, nadat hulle 15 minuut voor die eindfluitjie op 17–21 was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Later dieselfde jaar is die Australiese afrigter Cheika deur Wêreldrugby benoem as “afrigter van die jaar”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-11-02/rugby-world-cup3a-wallabies-boss-michael-cheika-named-world-ru/6904622 |title=Rugby World Cup: Wallabies boss Michael Cheika named World Rugby Coach of the Year |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 November 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die jaar 2016 was die begin van ’n ernstige agteruitgang. In Junie het die Wallabies Engeland onder hul afrigter Eddie Jones gehuisves en drie agtereenvolgende toetswedstryde verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1108 |title=2016 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hulle is ook in al drie wedstryde teen die All Blacks verslaan. Australië het die jaar met nederlae teen Ierland en die vierde keer teen Engeland beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1118 |title=2016 Australia tour to UK, Ireland and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die 2017-seisoen het min vordering gesien, nadat die Wallabies verslaan is deur ’n verswakte Skotse span, wat ’n aantal spelers aan die Britse en Ierse Leeus vir hul toer na Nieu-Seeland afgestaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jun/17/scotland-australia-rugby-union-gregor-townsend |title=Gregor Townsend hails Scotland’s unity in hard-fought win over Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Junie 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het sy middelmatige prestasies tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] voortgesit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van die seisoen het Australië sy vyfde agtereenvolgende nederlaag teen Engeland gely, saam met ’n rekordnederlaag teen Skotland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/42016805 |title=Autumn international: England 30–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=18 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/25/scotland-australia-autumn-international-match-report |title=Byron McGuigan and Scotland hammer Australia after Sekope Kepu’s red |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart Bathgate |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 2018 het die Wallabies twee van drie toetswedstryde teen Ierland verloor, en vervolgens vier van hul ses wedstryde tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1423 |title=2018 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Gedurende herfs het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Wallis in tien jaar gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/46130635 |title=Autumn internationals: Wales 9–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Dafydd Pritchard |date=10 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Altesaam het hulle in 2018 slegs vier van hul 13 toetswedstryde gewen, wat as hul ergste kalenderjaar beskou word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-year-in-review-wallabies-suffer-tough-year-on-and-off-the-field-20181216-p50mkd.html |title=Rugby year in review: Wallabies suffer tough year on and off the field |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Georgina Robinson |date=22 Desember 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/26/rugby-australia-must-act-as-wallabies-worst-calendar-year-finishes |title=Rugby Australia must act as Wallabies' worst calendar year finishes |publisher=[[The Guardian]] |author=Bret Harris |date=25 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het Australië die All Blacks met 47–26 verslaan, een van die ergste Nieu-Seelandse nederlae in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49305836 |title=Australia thrash All Blacks 47–26 in Rugby Championship in Perth |publisher=[[BBC]] |date=10 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende wedstryd om die Bledisloebeker het Nieu-Seeland met 36–0 wraak geneem. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het die Wallabies in die groepfase Fidji, Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] verslaan. ’n Naelskraapse nederlaag teen Wallis in hul laaste groepwedstryd het beteken, dat die Wallabies in die kwarteindstryd teen Engeland te staan gekom het. Ná ’n swak 16–40-nederlaag is die toernooi én die seisoen vir die Wallabies beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=26 September 2022}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Michael Cheika het die volgende dag van sy pos as hoofafrigter bedank.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/cheika-quits-wallabies-coach-falls-on-sword-after-world-cup-exit-20191020-p532h2.html |title=Cheika quits: Wallabies coach falls on sword after World Cup exit |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Ton Decent |date=20 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November 2019 is Dave Rennie as sy opvolger benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2019/11/19/wallabies-coach-announcement |title=UPDATED: Wallabies win \&quot;significant fight\&quot; for Rennie's services after \&quot;late\&quot; All Blacks interest |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Beth Newman |date=20 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná sy terugkeer in die span is [[Christian Leali’ifano]] in 2020 as Laureus se “terugkoms van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die Wallabies het ná een oorwinning en nederlaag elk teen die All Blacks asook twee gelykopuitslae teen die Poemas in die derde en dus laaste plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die eerste wedstryd is Australië deur Nieu-Seeland met 43–5 verneder, hul ergste nederlaag teen dié buurland in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2020-10-31/all-blacks-thrash-wallabies-to-retain-bledisloe-cup-in-sydney/12831976 |title=Australia thrashed 43–5 by New Zealand in record loss as All Blacks retain Bledisloe Cup in Sydney |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=31 Oktober 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2021 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies hul tuisreeks teen die Franse met 2–1 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-v-france-third-test-how-to-watch-chanel-live-blog-match-report-rugby-union-2021717 |title=Wallabies pull off famous win over France after Koroibete red card |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=17 Julie 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] kon hulle vir die eerste keer vier wedstryde wen, waarna hulle ná die All Blacks die tweede plek behaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/four-straight-as-wallabies-power-past-pumas/ |title=Four Straight As Wallabies Power Past Pumas |publisher=[[Superrugby]] |date=2 Oktober 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het met ’n oorwinning oor Japan begin, maar die Wallabies het vir die eerste keer in 45 jaar al hul wedstryde in Europa verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/300459372/horrendous-rennie-rips-into-officials-after-14man-wallabies-fall-to-wales |title='Horrendous’: Rennie rips into officials after 14-man Wallabies fall to Wales |publisher=Stuff |author=Sam Phillips |date=21 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se tuisreeks teen Engeland het Australië met 1–2 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee oorwinnings aangeteken, maar ook vier nederlae gely, waaronder ’n rekordnederlaag teen Argentinië (met 17–48).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd2-argentina-cruise-to-victory-over-australia/ |title=Argentina Cruise to victory over Australia |publisher=[[Superrugby]] |date=14 Augustus 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] is Australië vir die eerste keer ooit deur Italië geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2023 is die hoofafrigter Rennie vervang met Eddie Jones, wat voorheen van 2001 tot 2005 dié pos beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2023-01-16/wallabies-sack-dave-rennie-coach-eddie-jones-rugby-world-cup/101858008 |title=Dave Rennie sacked, Eddie Jones back as Wallabies coach eight months before 2023 Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=15 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle al drie hul wedstryde verloor en vir die eerste keer in die laaste plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hierdie afwaartse neiging het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk aangehou, toe die Wallabies [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] met 35–15 en Georgië met 34–14 kon klop, maar teen Fidji hul eerste nederlaag in 69 jaar met 15–22 en teen Wallis ’n rekordnederlaag met 6–40 gely het, waarmee hulle vir die eerste keer ooit die uitklopfase misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/876552/australia-rugby-world-cup-2023-review |title=Australia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=9 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2024 het Joe Schmidt as hoofafrigter oorgeneem by Eddie Jones.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/jan/18/joe-schmidt-replace-eddie-jones-australia-head-coach-rugby-union |title=Joe Schmidt confirmed to replace Eddie Jones as Wallabies coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Angus Fontaine |date=19 Januarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het vir die Wallabies weer teleurstellend verloop, nadat hulle slegs een naelskraapse wegoorwinning oor die Poemas kon aanteken (met 20–19), waarop ’n rekordwegnederlaag teen dié span gevolg het (met 27–67), waarmee hulle weer die laaste plek beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2025 het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende reeksnederlaag teen die Britse en Ierse Leeus gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2025/aug/02/australia-v-british-irish-lions-third-test-live-score-updates-wallabies-rugby-union |title=Australia beat British &amp; Irish Lions 22-12 in third Test after weather delay – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=2 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies een oorwinning elk oor die Springbokke en die Pumas aangeteken, maar in albei wedstryde teen die All Blacks nederlae gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 2026 is Joe Schmidt opgevolg deur Les Kiss wat die Wallabies op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] tuis sal voorberei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/joe-schmidt-to-stay-as-wallabies-coach-until-2026-les-kiss-anointed-successor-2025429 |title=Joe Schmidt to stay as Wallabies coach until mid-2026, Les Kiss anointed successor |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=25 April 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Red necked wallaby444.jpg|duimnael|’n Jong Australiese wallaby-wyfie]]
Die Wallabies speel in Australië se tradisionele sportkleure groen en goud. Voor die bekendstelling van ’n nasionale trui het die Wallabies in die spankleure van die gasheerdeelstaat gespeel.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807135510/http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Australiese wapen het dikwels die deelstaatskenteken op die trui vervang, en verskeie skakerings van hierdie kleure is in ’n aantal wedstryde in die vroeë 1900’s gebruik.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt;

In 1928 het die beheerliggame saamgestem “dat die Australiese verteenwoordigende amateurkleure groen en goud gebruik sal word”.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; In die volgende jaar het die All Blacks na Australië getoer, en die Wallabies se trui was smaraggroen met die Australiese wapen op; met groen sokkies met tralies aan die bokant.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; Gedurende die 1930’s het die trui amper dieselfde gebly, met klein veranderinge hier en daar.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; Toe die Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.&lt;ref name=&quot;strip&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the ARU |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die wegtrui is gewoonlik groen of wit, alhoewel die Wallabies tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] se wedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan]] ’n groen en goud streeptrui, met groen broeke en sokkies gedra het. Canterbury se ontwerp vir Australië se [[Rugbywêreldbeker 2007]]-trui met ’n geboë geelbruin paneel regoor die bors het soos ’n [[bra]] gelyk en heelwat kritiek ontlok.&lt;ref name=&quot;RWC07Jersey&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |title=The Wallabies New World Cup Jersey...ouch... |publisher=rucksandrolls.com |date=25 Junie 2007 |accessdate=27 Junie 2007 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070627154006/http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |archive-date=27 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit het die ''Sydney Morning Herald''' se hoof-rugbykorrespondent ’n satiriese stuk in sy rubriek laat verskyn, waarin die trui met Kramer en Frank Costanza se bekende mansbra van ''Seinfeld'' vergelyk word.&lt;ref name=growden-2007&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |title=Just one big Boks of contradictions |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Greg Growden |date=13 Julie 2007 |accessdate=15 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715064706/http://rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |archive-date=15 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2010 het KooGa die klereborg geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/news/article,134179.html |title=KooGa appointed apparel sponsor for Qantas Wallabies from 2010 |accessdate=30 Oktober 2009 |publisher=[[Rugby Australia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030052448/http://rugby.com.au/news/article%2C134179.html |archive-date=30 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste KooGa-trui vir die Wallabies is gebruik van 2010 tot die afsluiting van die 2012-seisoen; vir die 2012-seisoen is egter ’n ander soort broeke en sokkies ontwerp. KooGa het in 2013 ’n nuwe uitrusting vir die reeks teen die Britse en Ierse Leeus bekendgestel. BLK Sport, voorheen die Australiese onderafdeling van KooGa, het die klereborg ná hierdie toer geword, en die BLK-embleem het KooGa s’n op die trui vir die 2013-[[lente]]toer vervang. In Oktober 2013 het die ARU aangekondig dat Asics vanaf 2014 die klereborg sal word. Tydens die derde 2017-Bledisloebekertoets het die Wallabies vir die eerste keer ’n trui met ’n inheemse [[Aborigines]]-ontwerp gedra. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] het hulle in ’n soortgelyke trui uitgedraf.

Die bynaam “Wallabies” verwys na die wallaby wat aan die grootste deel van Australië inheems is. Die naam het tydens die span se eerste toer na die Verenigde Koninkryk en Noord-Amerika in 1908 ontstaan. Die Nieu-Seelandse span het pas ’n toer voltooi en die Engelse pers het hulle “All Blacks” gedoop. Daar is voorgestel dat Australië ook ’n bynaam sal kry, en ''rabbits'' (“konyne”) was een van die byname wat deur die Engelse koerante voorgestel is.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Reason58&quot; /&gt; Die Australiërs het dit verwerp, en wou nie hê dat die nasionale span deur ’n ingevoerde “pes” verteenwoordig word nie. Hulle het eerder die inheemse Wallaby gekies, wat dadelik gewild geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Oorspronklik is slegs toerende spanne “Wallabies” genoem; as Australië tuis gespeel het, is na hulle as “Internasionale” verwys.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wallabyinfo&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies,143.html |title=A brief history |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814162752/http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies%2C143.html |archive-date=14 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die span se gelukbringer staan bekend as ''Wally'' en is ’n Wallaby.

== Truiverskaffers en -borge ==
[[Lêer:Australia - Ireland 15-11-2006-1.jpg|duimnael|Die ou Australiese rugbytrui gedurende die 2000’s]]
Sedert die 1970’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! colspan=2| Truiverskaffer
! colspan=2| Truiborg
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6.6em;&quot;| Tydperk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8.9em;&quot;| Handelsmerk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8.9em;&quot;| Handelsmerk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6.6em;&quot;| Tydperk
|-
|1975–1988
|[[Adidas]]
|style=&quot;border-bottom:0;&quot;| –
|style=&quot;border-bottom:0;&quot;|tot 1989
|-
|rowspan=3|1989–1996
|rowspan=3|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|style=&quot;border-top:0; font-size:60%;&quot;|&amp;nbsp;
|style=&quot;border-top:0; font-size:60%;&quot;|&amp;nbsp;
|-
|[[Castlemaine XXXX]]
|1990–1994
|-
|rowspan=2|[[Schweppes]]
|rowspan=2|1995–1997
|-
|rowspan=2|1997–1999
|rowspan=2|[[Reebok (maatskappy)|Reebok]]
|-
|rowspan=2|[[Vodafone]]
|rowspan=2|1998–2003
|-
|rowspan=2|2000–2009
|rowspan=2|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|-
|rowspan=4|[[Qantas]]
|rowspan=4|2004–2020
|-
|rowspan=2|2010–2013
|[[KooGa]]
|-
|[[Beyond Limits Known|BLK]]
|-
|style=&quot;border-bottom:1px solid transparent;padding:2px;&quot;|
|style=&quot;border-bottom:1px solid transparent;padding:2px;&quot;|
|-
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:1px solid transparent;&quot;| sedert 2014
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:1px solid transparent;&quot;| [[Asics]]
|-
|[[Cadbury]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |title=Rugby Australia announces Cadbury as major Wallabies sponsor |publisher=Sydney News Today |author=Quinton Tahiri |date=13 Mei 2021 |accessdate=6 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706040214/https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |archive-date=6 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|sedert 2014
|}

== Tuisstadions ==
{{Location map+ |Australië
|caption=Kaart van Australië se huidige tuistadions
|places=
 {{Location map~ |Australië |label=[[ANZ-stadion|ANZ]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-50 |lat_sec=-50 |lon_deg=151 |lon_min=3 |lon_sec=48 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Perth Ovaal|nib]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-57 |lat_sec=-4 |lon_deg=115 |lon_min=53 |lon_sec=20.5 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Docklands-stadion|Docklands]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-48 |lat_sec=-59 |lon_deg=144 |lon_min=56 |lon_sec=51 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Suncorpstadion|Langpark]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-27 |lat_min=-27 |lat_sec=-53 |lon_deg=153 |lon_min=0 |lon_sec=34 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Sydney Voetbalstadion|Allianz]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-53 |lat_sec=-21 |lon_deg=151 |lon_min=13 |lon_sec=31 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-49 |lat_sec=-31 |lon_deg=144 |lon_min=59 |lon_sec=2 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Perthstadion|Optus]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-56 |lat_sec=-45 |lon_deg=115 |lon_min=52 |lon_sec=12 }}
}}
Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Frankryk, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskik Australië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Wallabies speel hul toetse eerder op ’n verskeidenheid stadions dwarsoor Australië. Van die stadions sluit in [[ANZ-stadion]] in Sydney, [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI-park]] en [[Docklands-stadion]] in Melbourne, asook [[Perthstadion|Optusstadion]] en [[Perth Ovaal|nib-stadion]] in Perth.

Van die stadions wat voorheen tradisioneel vir Wallabies-wedstryde gebruik is, sluit in Sydney se Concord-ovaal, die [[Sydney-krieketveld]] en Sportgrond, asook [[Ballymorestadion|Ballymore]] en die Exhibition Ground in Brisbane. Die Sydney-krieketveld het in 1899 Australië se eerste toetswedstryd teen die Britse Leeus gehuisves. Met een uitsondering (in 1958 in Melbourne) het die Wallabies hul tuiswedstryde tot in 1998 slegs in Sydney of Brisbane gespeel.

Die Wallabies speel hul meeste tuiswedstryde op die ANZ-stadion in Sydney (met ’n rekordskare van 109&amp;nbsp;874 teen die All Blacks), op die Docklands-stadion in Melbourne, met ’n rekordskare (teen Engeland) van 54&amp;nbsp;868, op die [[Suncorpstadion]] in Brisbane, met ’n rekordskare van 52&amp;nbsp;498 of op die [[Subiaco Ovaal]] in Perth. Die rekordskare in die ANZ-stadion teen die All Blacks is die hoogste aantal toeskouers tydens enige rugbywedstryd.

=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker 2027}}
[[Lêer:World Cup Australia.jpg|duimnael|Die [[Sydneyhawebrug]] tydens die Rugbywêreldbeker 2003]]
Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Groep 1 (wat die Wallabies ingesluit het) is in [[Brisbane]] en [[Sydney]] gespeel, een wedstryd van Groep 2 (dié tussen Ierland en Tonga) is ook in Brisbane se [[Ballymorestadion]] aangebied. Daarbenewens het Brisbane en Sydney een kwarteindstryd elk, asook onderskeidelik een halfeindstryd, aangebied. Al die ander wedstryde het in Nieu-Seeland plaasgevind. Australië het altesaam elf wedstryde gehuisves, terwyl die oorblywende 21 wedstryde in Nieu-Seeland gespeel is.

Die Rugbywêreldbeker 2003 is dwarsdeur Australië aangebied, veral langs die ooskus, hoewel oorspronklik ook wedstryde in Nieu-Seeland beplan was. Die 48 wedstryde is in elf stadions gehuisves, met die [[Sydney Voetbalstadion|Telstra-stadion]] in Sydney wat die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland aangebied het. Van Australië se ander stadions tydens dié toernooi was: die ANZ-stadion in Sydney, Docklands-stadion in [[Melbourne]], [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Subiaco Ovaal]] in Perth, Adelaide Ovaal in Adelaide, Willows Sportkompleks in [[Townsville]], Canberrastadion in [[Canberra]], Central Coast-stadion in Gosford, Yorkpark in Launceston en Wollongong Showground in [[Wollongong]].

Australië sal die Rugbywêreldbeker 2027 aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:Australia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Australië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Australië het 350 van sy 692 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 50,58%. Australië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=6;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Australia |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ARGru}} || 45 || 31 || 10 || 4 || 68,89
|-
| {{BILru}} || 26 || 7 || 19 || 0 || 26,92
|-
| {{ENGru}} || 57 || 27 || 29 || 1 || 47,37
|-
| {{FIJru}} || 24 || 20 || 3 || 1 || 83,33
|-
| {{FRAru}} || 54 || 29 || 23 || 2 || 53,70
|-
| {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{IRLru}} || 40 || 22 || 17 || 1 || 55,00
|-
| {{ITAru}} || 21 || 19 || 2 || 0 || 90,48
|-
| {{JPNru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{KORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NZLru}} || 181 || 45 || 128 || 8 || 24,86
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Nieu-Seeland Māori || 16 || 8 || 6 || 2 || 50,00
|-
| [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ROMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{RUSru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33
|-
| {{SCOru}} || 35 || 22 || 13 || 0 || 62,86
|-
| {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{RSAru}} || 97 || 41 || 53 || 3 || 42,27
|-
| {{TGAru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00
|-
| {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 49 || 34 || 14 || 1 || 69,39
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''692''' || '''350''' || '''319''' || '''23''' || '''50,58'''
|}

Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur beide [[Nieu-Seeland Rugby]] en die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] nieerkende wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] (1920–1928) is nie in die lys nie, alhoewel [[Rugby Australia]] hulle as toetswedstryde erken.

== Wedywering met ander nasionale spanne ==
[[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]]
[[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Engeland op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]]
Veral met die ander twee groot spanne van die Suidelike Halfrond, die Nieu-Seelandse All Blacks en die Suid-Afrikaanse Springbokke, handhaaf Australië ’n intensiewe wedywering. Die tradisionele sportiewe wedywering teen die buurland Nieu-Seeland geniet in Australië ’n besondere status. Sedert 1996 neem al drie spanne aan die jaarlikse Drienasies of die Rugbykamioenskap deel.

Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Australië tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Nieu-Seeland,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |authors=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het.

Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Australië ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Australië tydens drie van sy vier eindstrydverskynings teen spanne van die Noordelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen Engeland en een keer teen Frankryk, waarvan die Wallabies die eindstryd in 1991 teen Engeland en in 1999 teen Frankryk gewen het). ’n Bykomende aspek in hul wedywering met Engeland is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Australië en Engeland, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en op die Statebondspele) ’n besondere status geniet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Van 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]), asook in 2001 en 2013 teen die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker; teen Frankryk is sedert 1989 die Trophée des Bicentenaires op die spel, teen Skotland sedert 1998 die Hopetounbeker, teen Ierland sedert 1999 die Lansdownebeker en teen Wallis sedert 2007 die James Bevan-trofee.&lt;ref name=&quot;Part One&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Tom Richards-beker is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Australië het in 1991 en 1999 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]]
Australië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, twee keer omhoog gehou: tydens die tweede Rugbywêreldbeker 1991 en die vierde Rugbywêreldbeker 1999. Daarmee het die Wallabies die eerste span geword, wat die titel twee keer ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987, wat Australië saam met Nieu-Seeland aangebied het, is die Wallabies in die halfeindstryd deur Frankryk uitgeskakel en is in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Wallis verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 tuis is die Wallabies in die eindstryd in ekstra tyd deur Engeland geklop. In 2011 is hulle deur die verdedigende kampioen en gasheer Nieu-Seeland in die halfeindstryd verslaan, maar het die klein finale om die derde plek teen Wallis gewen. In 2015 het hulle die eindstryd gehaal, maar Australië is deur Nieu-Seeland verslaan. Die Wallabies se tot dusver ergste toernooiverloop tydens rugbywêreldbekertoernooie is hul uitskakeling ná die groepfase tydens die 2023-toernooi.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Vierde plek
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || '''Kampioen'''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Kwarteindrondte
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Derde plek
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer as gasheer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Drienasies/Rugbykampioenskap ===
[[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]]
Australië se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Nieu-Seeland en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Australië het die toernooi tot dusver vier keer gewen: in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]], [[2011-Drienasiesreeks|2011]] en [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Wallabies ook met die Poemas om die [[Poematrofee]] (sedert 2000), met die All Blacks om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Mandela Uitdaagplaat]] (sedert 2000) mee.&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt;

{{Drie-Nasiesrekord}}
{{Die Rugbykampioenskap-rekord}}

&lt;small&gt;Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.&lt;/small&gt;

=== Ander toetswedstryde ===
[[Lêer:Rugby1.jpg|duimnael|Die Trophée des Bicentenaires]]
[[Lêer:Hopetoun Cup.jpg|duimnael|upright|Die Hopetounbeker]]
Gedurende die amateurtydperk het die Wallabies maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Australië getoer. Die Wallabies het een keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (in 1984). Australië is ook die enigste span van die Suidelike Halfrond wat tydens dieselfde toer deur al die vier Tuisnasies verslaan is (in 1957/58); met ’n bykomende nederlaag teen Frankryk.

Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Australië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Wallabies na Europa.

Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Australië sedert 2000 ook met Suid-Afrika mee om die [[Mandela Uitdaagplaat]]. Sedert 1989 ding die Wallabies met Frankryk mee om die Trophée des Bicentenaires, van 1997 tot 2022 met Engeland om die Cookbeker, sedert 1998 met Skotland om die Hopetounbeker, sedert 1999 met Ierland om die Lansdownebeker, in 2001 en 2013 met die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker, sedert 2007 met Wallis om die James Bevan-trofee&lt;ref name=&quot;Part One&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt; en sedert 2025 met Fidji om die Vuvale Bowl.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://pmn.co.nz/read/sports/why-flyings-fijians-are-priority-for-wallabies-not-lions |title=Why Wallabies are prioritising Flying Fijians over the Lions |publisher=Pacific Media Network |author=Christine Rovoi |date=4 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang en die Tom Richards-beker in 2021 met die Lions Series-trofee.

=== Olimpiese Spele ===
Australië het een keer aan Olimpiese rugbytoernooie deelgeneem en is dié keer as Olimpiese kampioen gekroon.

* [[Olimpiese Somerspele 1908]]: '''Olimpiese kampioen'''

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Wallabiesspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-squad-springboks-tests-rugby-championship-edmed-salakaia-loto-202587 |title=Edmed, Salakaia-Loto named in Wallabies squad for Springboks Tests |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=7 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Ryan Lonergan]] || [[Skrumskakel]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tate McDermott]] || Skrumskakel || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 45
|-
| [[Nic White]] || Skrumskakel || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 73
|-
| [[Ben Donaldson]] || [[Losskakel]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 19
|-
| [[Tane Edmed]] || Losskakel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[James O’Connor]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 64
|-
| [[Josh Flook]] || [[Senter]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Len Ikitau]] || Senter || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 43
|-
| [[Hunter Paisami]] || Senter || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 31
|-
| [[Joseph Suaʻaliʻi]] || Senter || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Max Jorgensen]] || [[Vleuel]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 11
|-
| [[Andrew Kellaway]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 41
|-
| [[Dylan Pietsch]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Corey Toole]] || Vleuel || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tom Wright]] || [[Heelagter]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 41
|}
|
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Josh Nasser]] || [[Haker]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}6
|-
| [[Brandon Paenga-Amosa]] || Haker || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}21
|-
| [[Billy Pollard]] || Haker || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}10
|-
| [[Angus Bell]] || [[Stut]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}39
|-
| [[Zane Nonggorr]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}12
|-
| [[Tom Robertson]] || Stut || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}33
|-
| [[Aidan Ross]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[James Slipper]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Stut || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 147
|-
| [[Taniela Tupou]] || Stut || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}59
|-
| [[Nick Frost (rugbyspeler)|Nick Frost]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}29
|-
| [[Lukhan Salakaia-Loto]] || Slot || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}41
|-
| [[Will Skelton]] || Slot || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}33
|-
| [[Jeremy Williams]] || Slot || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}14
|-
| [[Nick Champion de Crespigny]] || [[Losvoorspeler]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Langi Gleeson]] || Losvoorspeler || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}17
|-
| [[Tom Hooper]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}13
|-
| [[Fraser McReight]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}29
|-
| [[Carlo Tizzano]] || Losvoorspeler || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}8
|-
| [[Rob Valetini]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}53
|-
| [[Harry Wilson]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}26
|}
|}

=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Dan Carroll 1908.jpg|duimnael|upright|Dan Carroll (1908)]]
[[Lêer:Tom Richards 1908.jpg|duimnael|upright|Tom Richards (1908)]]
16 voormalige Australiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[John Eales]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2007
|-
| [[Nick Farr-Jones]] || [[Skrumskakel]] || 2011
|-
| [[Nicholas Shehadie]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011
|-
| [[David Campese]] || [[Vleuel]], [[Heelagter]] || 2013
|-
| [[Ken Catchpole]] || [[Skrumskakel]] || 2013
|-
| [[Mark Ella]] || [[Losskakel]] || 2013
|-
| [[George Gregan]] || [[Skrumskakel]] || 2013
|-
| [[Tom Lawton]] || [[Losskakel]] || 2013
|-
| [[John Thornett]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]], [[Vleuel]] || 2013
|-
| [[Michael Lynagh]] || [[Losskakel]] || 2014
|-
| [[Tim Horan]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2015
|-
| [[Tom Richards]] || Voorspeler || 2015
|-
| [[Dan Carroll]] || [[Senter]], [[Losskakel]]&lt;br /&gt;[[Vleuel]], [[Skrumskakel]] || 2016
|-
| [[Stephen Larkham]] || [[Losskakel]], [[Heelagter]] || 2018
|-
| [[George Smith]] || [[Vleuel]] || 2023
|-
| [[Matt Burke]] || [[Heelagter]] || 2025
|}

Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Bob Dwyer]] en [[Rod Macqueen]], asook die skeidsregter en kommentator [[Roger Vanderfield]] ingeskryf. Vyf spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Crowley]], [[John Eales]], [[Tim Horan]], [[Phil Kearns]] en [[Jason Little]] (almal in 1991 en in 1999).

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:George Smith Stade francais 2012-03-03 (cropped).jpg|duimnael|upright|George Smith (2012)]]
[[Lêer:George Gregan.jpg|duimnael|upright|George Gregan (2013)]]
[[Lêer:David Campese 2020.jpg|duimnael|upright|David Campese (2020)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Australië se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Oktober 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[James Slipper]] * || 2010–2025 || 151
|-
| {{0}}2 || [[George Gregan]] || 1994–2007 || 139
|-
| {{0}}3 || [[Stephen Moore (rugbyspeler)|Stephen Moore]] || 2005–2017 || 129
|-
| {{0}}4 || [[Michael Hooper]] || 2012–2023 || 125
|-
| {{0}}5 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 121
|-
| {{0}}6 || [[Nathan Sharpe]] || 2002–2012 || 116
|-
| {{0}}7 || [[George Smith]] || 2000–2013 || 111
|-
| {{0}}8 || [[Will Genia]] || 2009–2019 || 110
|-
| {{0}}9 || [[Sekope Kepu]] || 2008–2019 || 110
|-
| 10 || [[Rob Simmons]] || 2010–2020 || 106
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Michael Hooper]] || 2014–2023 || 69
|-
| {{0}}2 || [[George Gregan]] || 2001–2007 || 59
|-
| {{0}}3 || [[John Eales]] || 1996–2001 || 55
|-
| {{0}}4 || [[Nick Farr-Jones]] || 1988–1992 || 36
|-
| {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2006–2009 || 29
|-
| {{0}}6 || [[Stephen Moore]] || 2014–2017 || 26
|-
| {{0}}7 || [[Rocky Elsom]] || 2009–2011 || 24
|-
| {{0}}8 || [[Andrew Slack]] || 1984–1987 || 19
|-
| {{0}}9 || [[Greg Davis]] || 1969–1972 || 16
|-
| 10 || [[James Horwill]] || 2011–2013 || 16
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Michael Lynagh]] || 1984–1995 || 911
|-
| {{0}}2 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 878
|-
| {{0}}3 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 698
|-
| {{0}}4 || [[Bernard Foley]] || 2013–2023 || 674
|-
| {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2000–2009 || 489
|-
| {{0}}6 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 315
|-
| {{0}}7 || [[James O’Connor]] || 2008–2023 || 279
|-
| {{0}}8 || [[Paul McLean]] || 1982–1996 || 260
|-
| {{0}}9 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 244
|-
| 10 || [[Quade Cooper]] || 2008–2024 || 216
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 64
|-
| {{0}}2 || [[Chris Latham]] || 1998–2007 || 40
|-
| {{0}}3 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 39
|-
| {{0}}4 || [[Israel Folau]] || 2013–2018 || 37
|-
| {{0}}5 || [[Drew Mitchell]] || 2005–2016 || 34
|-
| {{0}}6 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 30
|-
| {{0}}7 || [[Tim Horan]] || 1989–2000 || 30
|-
| {{0}}8 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 30
|-
| {{0}}9 || [[Lote Tuqiri]] || 2003–2008 || 30
|-
| 10 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 29
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]]
[[Lêer:Michael Cheika June 2017.jpg|duimnael|upright|Michael Cheika (2017)]]
Voor 1982 het Australië geen afrigters op ’n langer basis benoem nie. Die ARU het bestuurders opdrag gegee om oorsese toere te reël, en die adjunkbestuurder het tydens hierdie toere dikwels as afrigter gedien. Soms het die kaptein die pos van afrigter beklee, veral tydens tuiswedstryde, aangesien volgens die IRR se destydse reëls tuisspanne eers drie dae voor die toetswedstryd genomineer kon word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sheek |title=Wallabies coaches since 1962: Part I |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/10/a-look-at-wallabies-coaches-since-1962-part-1/ |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sheek |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/11/wallabies-coaches-since-1962-part-ii |title=Wallabies coaches since 1962: Part II |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk !! colspan=&quot;2&quot; | % Gewen
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Bob Dwyer || 1982–1983 || 41,67 || rowspan=&quot;2&quot; | 63,01
|-
| 1988–1995 || 67,21
|-
| Alan Jones || 1984–1987 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 70,00
|-
| Greg Smith || 1996–1997 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 63,16
|-
| Rod Macqueen || 1997–2001 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 79,07
|-
| [[Eddie Jones]] || 2001–2005 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 57,89
|-
| John Connolly || 2006–2007 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 64,00
|-
| Robbie Deans || 2008–2013 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 58,67
|-
| Ewen McKenzie || 2013–2014 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 50,00
|-
| Michael Cheika || 2014–2019 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 50,00
|-
| Dave Rennie || 2020–2023 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 36,40
|-
| Eddie Jones || 2023 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 22,22
|-
| Joe Schmidt || 2024–2026 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 38,70
|-
| Les Kiss || sedert 2026 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 50,00
|}

== Toekennings ==
In 2001 het die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, Australië as “span van die jaar” benoem.

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Australiese nasionale krieketspan]]
* [[Wallaroos]]
* [[Australiese nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |year=2005 |title=''The Rugby Rebellion'' – The Divide of League and Union in Australasia |publisher=RL1908 |isbn=1-903659-25-6}}
* {{en}} {{cite book |author=Thomas Hickie |year=1993 |title=They Ran With the Ball – How Rugby Football Began in Australia |publisher=Longman Cheshire |isbn=0-582-91062-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |year=2005 |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |isbn=1-86950-566-2}}
* {{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |pages=1611–1629 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09523360903169925}} {{dooie skakel}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Australia national rugby union team|Wallabies}}
* {{en}} [https://australia.rugby/ Amptelike webwerf van Rugby Australia]
* {{en}} [https://wallabies.rugby/about/about-us/our-history/wallaby-honours-and-milestones Rugby Australia se Wallabies Heldesaal]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/australia Australië by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/australia/ Australië op Planet Rugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Die Rugbykampioenskap}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Australiese rugbyspanne]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]]</text>
      <sha1>7sohq3mcxcipbk4id8z80vo22tpl7te</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cairns</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30540</id>
    <revision>
      <id>2968214</id>
      <parentid>2747373</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Thomas Norren</username>
        <id>154346</id>
      </contributor>
      <origin>2968214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17328" sha1="1w52vefw9r4qp3w1dpokseb09ky2vmg" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Cairns
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=Cairns-copperlode.JPG
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif=
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=Cairns locator-MJC.png
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=Ligging van Cairns in Australië
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart=
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=Administrasie
|onderafdelingnaam=
|onderafdelingtipe1=Staat
|onderafdelingtipe2=[[Deelstate en gebiede van Australië|Deelstaat]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1={{vlagland|Australië}}
|onderafdelingnaam2=[[Lêer:Flag of Queensland.svg|22x22px]] [[Queensland]]
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=Stigting
|stigtingsdatum=1876
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipe=
|koördinate   = {{Koördinate|16|55|32|S|145|46|31|O|aansig=inlyn,titel}}
|bevolking_soos_op=2010
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=150920
|bevolkingsdigtheid_km2=
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=AEST
|utcafset=+10
|tydsone_DST=
|uctafset_DST=
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=
}}

'''Cairns''' ([[Yidiny]]: ''Gimuy'') is 'n streekstad en plaaslike raadsgebied wat in [[Queensland]], [[Australië]] geleë is. Die eerste Europeërs het hul in 1876 daar gevestig. Die stad is na [[William Cairns]], die destydse goewerneur van Queensland, vernoem. Die stad is gevestig om myners op pad na die Hodgkinson-rivier goudveld te ondersteun. Die nedersetting het agteruitgegaan nadat 'n makliker roete na Port Douglas ontdek is. Cairns se toekoms is egter verseker toe dit ontwikkel is as 'n spoorwegeindpunt en 'n hawe vir die uitvoer van suikerriet, goud en edelmetale en goedere geproduseer deur die landboubedrywighede in die omliggende plato- en kusgebiede. Die stad brei steeds vinnig uit en het 'n bevolking van 122 731 (met ingang 2006) en is hoofsaaklik afhanklik van die suiker- en toerismebedrywe.

Cairns is padlangs ongeveer 1 701&amp;nbsp;km vanaf [[Brisbane]] geleë en ongeveer 2 420&amp;nbsp;km vanaf [[Sydney]]. Dit is 'n gewilde reisbestemming vir buitelandse toeriste vanweë die tropiese klimaat en nabyheid aan vele besienswaardighede.

Die [[Groot Koraalrif]] is binne 'n uur se reis per boot vanaf Cairns. Die [[Daintree Nasionale Park]] en [[Cape Tribulation]] sowat 130&amp;nbsp;kilometer noord van Cairns is gewilde plekke om 'n tropiese [[reënwoud]] te gaan ervaar. Dit dien ook as 'n vertrekpunt vir mense wat [[Cooktown]], die [[Cape York skiereiland]] en die [[Atherton Plato]] wil verken.

Die stad se natuurlike omgewing benut vir die skep van verskeie klein temaparke vir toeriste. Hieronder tel die [[Rainforestation natuurpark]], die [[Tjapukai]] Aborigine Kultuurpark en die [[Kuranda Skyrail]] Gondola Kabelspoor, wat sowat 7.5&amp;nbsp;km oor die wêrelderfenis reënwoud strek. 'n Ander groot trekpleister in Cairns is sy strandmeer.

== Geografie ==
Cairns is geleë aan die ooskus van die [[Cape York skiereiland]] op 'n kusstrook tussen die [[Koraalsee]] en die [[Groot Skeidingsgebergte]]. Die noordelike deel van die stad is by [[Trinity Bay]] geleë en die stadskern is by die [[Trinity Inlet]] geleë. Sommige van die stad se woonbuurte is op vrugbare vloedvlaktes geleë. Die [[Mulgrave-rivier]] en die [[Barron-rivier]] vloei deur die stadsgrense maar nie deur die stad self nie. Die strandgebied lê op 'n modderbank. Die hoogste berg in Queensland, [[Mount Bartle Frere]] is binne die stadsgrense geleë.

=== Uitleg van die stad ===
[[Lêer:CairnsQueensland.jpg|duimnael|250px|Die Sentrale sakekern van Cairns rondom 2005 soos gesien vanaf Mount Whitfield in 'n suidoostelike rigting. Sheridan Street, die hoofstraat loop suidoos-noordoos en word later die Captain Cook Highway wat gaan na Port Douglas. Die chemiese opgaartenks wat bo regs gesien kan word is in die voorstad van Portsmith geleë.]]
Cairns is 'n stad met 'n reglynige uitleg wat van die suide by Aloomba na die noorde in [[Ellis Beach]] loop.&lt;ref&gt;http://www.cairnsinfo.com/maps.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329061758/http://www.cairnsinfo.com/maps.php |date=29 Maart 2013 }}, Cairns Kaarte en streeksgids, CairnsInfo, 13 Februarie 2008&lt;/ref&gt; Die stad beslaan ongeveer 52&amp;nbsp;km van noord na suid. Cairns het ook onlangs 'n skerp toename in voorstedelike ontwikkeling ervaar met baie woongebiede wat tans gebou is op grond wat voorheen benut is vir die verbouing van suikerriet.

Noemenswaardige streke van die stad is:

Die laagliggende '''noordelike strande''' wat bestaan uit 'n aantal strandgemeenskappe wat na die noorde van die kus uitstrek. Elke strandwoongebied is oor die algemeen geleë aan die einde van 'n vertakking vanaf die [[Captain Cook Highway]]. Van noord na suid is hierdie woongebiede [[Machans Beach]], [[Holloways Beach]], [[Kewarra Beach]], [[Clifton Beach]], [[Palm Cove]] en Ellis Beach.

[[Smithfield]] is 'n woongebied wat in die binneland geleë is teenaan die berge van die [[Groot Skeidingsgebergte]] en dien as die hoofkern vir die noordelike strande. Dit is geleë tussen Yorkey's Knob en Trinity Park. Smithfield is die sentrale sakekern vir die noordelike strande met die groot Smithfield Winkelkompleks. Die [[Kennedy Highway]] begin by die kruising met die Captain Cook Highway wat tans 'n groot verkeersirkel is.

In die binneland vanaf die noordelike strande langs die kant van die [[Barron-rivier]] se vloedvlakte is die woonbuurte van Caravonica, Lake Placid, Kamerunga, Stratford en Freshwater. Hierdie gebied word soms die Freshwater Valley genoem. Verder boontoe vanaf Freshwater Valley word Redlynch Valley aangetref. Redlynch woonbuurt is aan die westekant van die Redlynch Valley geleë en Brinsmead is aan die oostekant geleë. Stratford, Freshwater, Redlynch en Brinsmead word vanaf Cairns geskei deur [[Mount Whitfield]] (hoogte 365&amp;nbsp;m) en die Whitfield bergreeks. Crystal Cascades en Copperlode [[dam]] is ook agter die bergreeks geleë.

Cairns se middestad is geleë op wat eens 'n [[moeras]] was en is naby aan die voorstede van Cairns North, Manunda, Edge Hill, Whitfield, Kanimba, Parramatta Park, Mooroobool, Manoora, Portsmith, Earlville, Westcourt, Bungalow, Woree en Bayview Heights. Die klein voorstad Aeroglen is tussen Mount Whitfield en die lughawe langs die Captain Cook Highway ten noorde van die sentrale sakesentrum geleë.

'''Southside Cairns''' wat hoër en binne 'n bergagtige vallei geleë is, sluit die woonbuurte van White Rock, Mount Sheridan, Bentley Park, Wrights Creek, Edmonton en Centenary Heights en die woonbuurte Babinda, Goldsborough, Little Mulgrave, Aloomba en Gordonvale in wat langs die Mulgrave-rivier geleë is. Die suidelike deel van Cairns is bewoon langs 'n smal strook tussen die Trinity Inlet na die ooste en die Lamb Range aan die weste. Dit word bedien doer die Bruce Highway. Daar word ook beplan om laasgenoemde uit te brei na 'n hoofroete tussen Woree en Grodonvale as gevolg van toenemende verkeer.

Die dorp Kuranda is opstroom langs die Barron-rivier geleë aan die westekant van die Kuranda bergreeks wat ook deel is van die Great Dividing Range. Kuranda is in die Tablelands plaaslike bestuurgebied geleë en kan as gevolg van die geografie nie beskou word as deel van Cairns se voorstedelike gebiede nie, dit maak egter 'n belangrike deel uit van Cairns se ekonomie. Die Cairns stadsraad het aangedui dat hulle daarin belangstel om die administrase van Kuranda en Port Douglas oor te neem.&lt;ref&gt;http://www.cairnspost.com.au/article/2007/01/25/2183_news.html &quot;Super Shire&quot; - News.com.au&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
Cairns is geleë op die Australiese inboorlingstamme se Irukandji grondgebied.

Die plek waar Cairns vandag geleë is, is vir die eerste keer deur Kaptein [[James Cook]] in 1770 waargeneem en later verder verken deur verskeie amptelike verkenningstogte sowat 'n 100 jaar later waar die verdere potensiaal vir die ontwikkeling na 'n hawe besef is. Die goudstormloop op die plato in die weste, die sogenaamde ''tablelands'', en die daarmee gepaardgaande behoefte om die goud uit te voer het die vestiging van Cairns in 1876 versnel. Die land waarop die nedersetting ontwikkel is het aanvanklik uit wortelboom begroeide moerasse bestaan. Die moeras is geleidelik deur arbeiders skoongemaak en sandbanke is neergelê en geleidelik opgevul met klip uit 'n steengroef by Edge Hill, droë modder, saagsels van verskeie saagmeulens en oorskot van die konstruksie van die spoorlyn vanaf Herberton op die Atherton plato, 'n projek wat in 1886 begin is. Die spoorlyn het die verbouing van grond in die laaglande moontlik gemaak. Suikerriet, mielies, rys, piesangs, pynappels, ander vrugte en melkboerdery op die plato is verbou. Die sukses van die plaaslike landbou het gehelp om Cairns as 'n hawestad in eie reg te vestig en in 1906 is 'n haweraad gestig wat die ekonomiese toekoms van die stad verseker het.

Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is Cairns gebruik as 'n afspringplek vir die Geallieerdes se operasies in die [[Stille Oseaan]].

Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Cairns geleidelik 'n middelpunt vir toerisme geword. Die opening van die Cairns Internasionale Lughawe in 1984 en die bou van die Cairns Convention Centre het die stad se reputasie as 'n gesogte bestemming vir vakansiegangers en besigheidskonferensies gevestig.

== Klimaat ==
[[Lêer:Cairns Esplanade - Nearby Lagoonl.jpg|duimnael|200px|Cairns – die tropiese stad soos gesien naby die strandmeer]]
Cairns het 'n warm [[tropies]]e [[klimaat]]. Daar kom 'n nat seisoen met tropiese moesonreëns tussen Desember en April voor en 'n droë seisoen tussen Mei en November, wat anders as in die res van tropiese Australië nie geheel en al droog is nie: daar kom gereeld buie in hierdie tydperk ook voor. Die gemiddelde reënval van Cairns is 1 993&amp;nbsp;mm per jaar.&lt;ref&gt;http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_031011.shtml Australiese Buro vir Meteorologie se webwerf&lt;/ref&gt; Die dorpsgebied van Babinda aan die suidekant van die stad is een van [[Australië]] se natste dorpe met 'n jaarlikse reënval van meer as 4 200&amp;nbsp;mm per jaar. Die stad het warm vogtige somers met meer gematigde temperature in die winter. Die temperatuur wissel van 'n gemiddelde 25.7&amp;nbsp;°C in Julie tot 31.4&amp;nbsp;°C in Januarie. Moesonaktiwiteit tydens die nat seisoen veroorsaak af en toe grootskaalse vloeding van die Barron- en Musgrave-riviere wat pad- en spoortoegang na die stad afsny.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 75%; margin: 0 auto 0 auto;&quot;
|+ '''Klimaattabel'''
|-
!
! Jan
! Feb
! Mar
! Apr
! Mei
! Jun
! Jul
! Aug
! Sep
! Okt
! Nov
! Des
!Jaar
|-
! Gemiddelde daaglikse maksimum temperature ([[Celsius|°C]])
|31.4
|31.2
|30.6
|29.2
|27.6
|25.9
|25.7
|26.5
|28.0
|29.5
|30.6
|31.4
|29.0
|-
! Gemiddelde daaglikse minimum temperature ([[Celsius|°C]])
|23.7
|23.7
|23.0
|21.6
|19.9
|17.8
|17.0
|17.4
|18.6
|20.6
|22.3
|23.4
|20.8
|-
! Gemiddelde totale reënval ([[meter|mm]])
|385.0
|448.5
|419.5
|202.1
|92.2
|47.2
|29.3
|27.7
|33.8
|39.2
|92.2
|179.8
|1994.8
|-
! Gemiddelde aantal reëndae
| 15.3
| 16.7
| 15.9
| 15.2
| 10.5
|  7.1
|  5.5
|  5.0
|  5.0
|  5.4
| 7.7
| 10.6
|119.9
|-
!Gemiddelde aantal onbewolkte dae
|3.8
|2.6
|4.0
|5.0
|6.7
|8.7
|9.9
|11.6
|12.4
|11.8
|7.9
|5.6
|90.0
|-
!Gemiddelde aantal bewolkte dae
|16.1
|17.3
|16.3
|14.0
|12.5
|10.3
|9.8
|7.5
|5.6
|5.3
|7.5
|11.7
|133.9
|-
| colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;small&gt;'''Bron:''' [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_031011.shtml Australiese Buro van Klimaatstudies]&lt;/small&gt;
|}

== Ekonomie ==
Cairns dien as die hoof handelsentrum vir die verre noordelike Queensland en [[Cape York skiereiland]] streke. Dit is ook die setel van die streekskantore van vele regeringsdepartemente.

=== Toerisme ===
Toerisme speel 'n groot rol in Cairns se ekonomie. Volgens Tourism Australia is Cairns die vierde gewildste bestemming vir internasionale toeriste in Australië na [[Sydney]], [[Melbourne]] en [[Brisbane]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tourismaustralia.com/content/Research/Factsheets/TopTen_Regions_Dec2006.pdf |title=argiefkopie |access-date=12 Mei 2008 |archive-date= 7 Maart 2008 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080307161815/http://www.tourismaustralia.com/content/Research/Factsheets/TopTen_Regions_Dec2006.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die stad val nie onder die top tien bestemmings van plaaslike toerisme nie, hoofsaaklik vanweë sy afstand vanaf groot stede, maar lok steeds 'n aantal plaaslike vakansiegangers.&lt;ref&gt;http://www.tourism.australia.com/Research.asp?lang=EN&amp;sub=0361 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061014171037/http://www.tourism.australia.com/Research.asp?lang=EN&amp;sub=0361 |date=14 Oktober 2006 }} Navorsing en Statistiek oor toerisme in Cairns&lt;/ref&gt; Die stad se nabyheid aan die [[Groot Koraalrif]] en die nat tropiese dele van Queensland maak dit 'n gewilde bestemming. Die stad het honderde [[hotel]]le, vakansie-oorde, motelle en koshuise vir rugsakreisigers. Aktiwiteite in die streek sluit in gholf, stroomversnellingsvaarte, snorkel, duik en staptogte.

=== Nywerheid en landbou ===
Die grond rondom Cairns word steeds gebruik vir die verbouing van suikerriet. Hierdie plase word toenemend deur nuwe woonbuurte verdring soos die stad groei. Binne die stadsraad se grense word suikermeulens in Gordonvale en Babinda bedryf. Die Barron Gorge Hidro-elektriese Kragstasie is naby Kuranda geleë en voorsien in van die dorp se kragbehoeftes.

=== Handel ===
Plaaslike ondernemings in Cairns is tot en met 2007 deur die Cairns Region Economic Development Corporation&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.credc.com.au/ |title=CREDC |access-date=12 Mei 2008 |archive-date=10 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510133506/http://www.credc.com.au/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; bygestaan wat die trosmodel vir ekonomiese ontwikkeling bevorder het.

Die voorstede van Cairns bevat 'n aantal winkelsentrums van verskeie groottes. Die grootste hiervan is die Cairns Central winkelsentrum en is naby aan die sentrale sakekern en Stockland Cairns geleë in die voorstad van Earlville.

Die stad ondergaan tans 'n oplewing wat die bou van baie nuwe hoë geboue tot gevolg gehad het. Die stad is vinnig besig om te ontwikkel in 'n groot ekonomiese kern, nie net vir toerisme nie maar ook vir dienste asook kantoorruimte wat in aanbou is waaronder die Cairns Corporate Tower #2 ook tel.

=== Media ===
The Cairns Post is 'n dagblad wat in die stad gepubliseer word; 'n weeklikse koerant, The Cairns Sun, word ook gepubliseer. The Courier-Mail is 'n Queensland wye dagblad wat vanaf [[Brisbane]] uitgegee word. [[The Australian]] word ook wyd versprei in Cairns.

Cairns Newspapers publiseer ook verskeie voorstedelike dorpskoerante – die [[Cairns Northern News]] en die [[Southern Herald]] – wat versprei word in die woonbuurte vanaf Palm Cove in die noorde tot by Gordonvale in die suide.

Cairns word bedien deur drie kommersiële [[telivisie|televisie-uitsaaidienste]] en die twee openbare uitsaaiers – die ABC en SBS. Die kommersiële stasies is streeksfiliale van die Ten-, Nine- en Seven-netwerke. Austar Limited verskaf ook betaalkanale per satelliet.

Cairns se radiostasies sluit 'n aantal openbare, kommersiële en gemeenskapdienste in. Die ABC saai ABC Radio National, ABC Local, ABC Classic FM en die Triple J jeugnetwerk uit. Kommersiële dienste sluit in 4CA-FM, AM846, HOT FM, Sea-FM, 4CCR-FM, 87.6 XFM, 98.7FM, 101.9 Coast FM, en 104.3 4TAB sports radio.

== Verwysings ==
{{CommonsKategorie}}
{{Verwysings}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Nedersettings in Queensland]]</text>
      <sha1>1w52vefw9r4qp3w1dpokseb09ky2vmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Colenso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34275</id>
    <revision>
      <id>2968229</id>
      <parentid>2433599</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2968229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4807" sha1="axwbrn19kevrcj0tu9phn4pxdrkwe20" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Colenso
| inheemse_naam           = eSikebheni
| ander_naam              = 
| beeld_stadsilhoeët      = Colenso - gun site.JPG
| beeldbyskrif            = Ligging waar die [[Slag van Colenso]] plaasgevind het.
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 28 |latm  = 44 |lats  = 12
| longd = 29 |longm = 49 |longs = 35
| provinsie               = KwaZulu-Natal
| distrik                 = Uthukela
| munisipaliteit          = Alfred Duma
| stigtingsdatum          = [[1855]]
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 90.1%
| persent_kleurling       = 2.1%
| persent_asiër           = 2.9%
| persent_wit             = 4.5%
| persent_ander           = 0.3%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info1       = 83.0%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 7.8%
| demografie2_titel3      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info3       = 4.2%
| demografie2_titel4      = [[Suid-Ndebele|Ndebele]]
| demografie2_info4       = 1.6%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3.4%
| poskode                 = 3360
| poskode2                = 
| skakelkode              = 036
| sensuskode              = 514025
| webwerf                 = 
}}

'''Colenso''' is 'n dorp in [[KwaZulu-Natal]], sowat 210&amp;nbsp;km van [[Durban]] op die suidelike oewer van die [[Tugelarivier]]. Die [[Zoeloe]]naam vir die dorp is ''eSikebheni'' (Plek van die boot).&lt;ref&gt;{{cite book
|title = Natal and the Zulu Country
|edition = 3rd
|author = [[T.V. Bulpin|Bulpin, TV]]
|publisher =  T.V. Bulpin Publications Ltd
|location = Cape Town
|language = Engels
|page = 248
|year = 1966}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Colenso Power Station.jpg|duimnael|Die Colenso-kragsentrale, omstreeks 1972.]]
Die dorpie is by 'n [[drif]] gestig in 1855; mettertyd het winkels en 'n hotel gevolg. Dit is genoem na die eerste [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse]] [[biskop]] van Natal, [[John William Colenso]]. Die Bulwerbrug, genoem na sir [[Henry Bulwer]], goewerneur van die [[Natal (kolonie)|Kolonie van Natal]], is in 1879 oor die rivier gebou. Die huidige museum was oorspronklik die tolhuis vir die brug. Beide die brug en die tolhuis is in 1978 tot nasionale gedenkwaardighede verklaar.&lt;ref&gt;{{cite web
|url = http://www.sahra.org.za/node/33867
|title = Bulwer Bridge and Old Toll House, Colenso, Estcourt District
|date = 28 April 1978
|accessdate = 1 November 2014
|publisher = [[Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap]]
}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; In 1886 het die [[Natalse Regeringspoorweë|spoorlyn]] vanaf Durban na [[Johannesburg]] die dorp bereik.

Op 15 Desember 1899, tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], het die [[Slag van Colenso]] hier plaasgevind toe [[Redvers Henry Buller|Redvers Buller]] probeer het om die beleg van [[Ladysmith]] op te hef.

Die dorp is in [[1926]] geproklameer. Dieselfde jaar is 'n kragsentrale op die dorp gebou om [[elektrisiteit]] vir die spoorweë op te wek. In 1929 is die kragsentrale aan [[Eskom|Evkom]] verkoop. Tussen 1959 en 1972, die spitsjare van sy lewe, kon die kragsentrale [[Watt|165&amp;nbsp;MW]] lewer. Aangesien nuwe [[steenkool]]kragsentrales 'n termiese doeltreffendheid van 21% kan behaal teenoor 'n maksimum van 19,1% by Colenso, is die kragsentrale in 1984 uit diens gestel.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://heritage.eskom.co.za/heritage/colenso.htm |title=Colenso Power Station |date=23 Augustus 2006 |publisher=ESCOM Heritage |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305045555/http://heritage.eskom.co.za/heritage/colenso.htm |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In [[1958]] word Colenso 'n munisipaliteit. Met die hersiening van die Suid-Afrikaanse plaaslike regeringstruktuur in 1996 word Colenso 'n gedeelte van die [[Emnambithi/Ladysmith Plaaslike Munisipaliteit]]. In 2016 het hierdie plaaslike munisipaliteit met die [[Indaka Plaaslike Munisipaliteit]] saangesmelt om die [[Alfred Duma Plaaslike Munisipaliteit]] te vorm.

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Bronne ==
* {{cite book |last=Erasmus |first= B.P.J.|authorlink=B.P.J. Erasmus |title=[[Op Pad in Suid-Afrika]]|year= 1995|publisher=Jonathan Ball Uitgewers |isbn= 1-86842-026-4}}
* {{cite book |last=Rosenthal |first= Eric|authorlink=Eric Rosenthal|title=[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]|year= 1967 |isbn= }}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC23}}

[[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>axwbrn19kevrcj0tu9phn4pxdrkwe20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Witrenoster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37127</id>
    <revision>
      <id>2968198</id>
      <parentid>2884038</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T22:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6232" sha1="tpw85t138l9qgp5op00a5n3dlusylpy" xml:space="preserve">{{Taksoboks
| name = Witrenoster
| status = NT
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=IUCN&gt;IUCN SSC African Rhino Specialist Group (2008) [http://www.iucnredlist.org/details/4185 ''Ceratotherium simum''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090404140131/http://www.iucnredlist.org/details/4185 |date= 4 April 2009 }}. Verkry op 20 Oktober 2008.&lt;/ref&gt;
| trend = up
| image = Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG
| image_width = 250px
| image_caption = 'n Witrenoster in die [[Krugerwildtuin]], [[Suid-Afrika]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| ordo = [[Perissodactyla]]
| familia = [[Rhinocerotidae]]
| genus = '''''Ceratotherium'''''
| species = '''''C. simum'''''
| binomial = ''Ceratotherium simum''
| binomial_authority = ([[William John Burchell|Burchell]], 1817)
| range_map = Mapa distribuicao original white rhino.png
| range_map_width = 200px
| range_map_caption = Die witrenoster se oorspronklike verspreiding [oranje: Noordelike (''C. s. cottoni''), groen: suidelike (''C. s. simum'')].
| range_map2 = White Rhinoceros area.png
| range_map2_caption = Die witrenoster se huidige verspreiding&lt;br /&gt;(bruin – inheems, purperrooi – heringevoer, rooi – ingevoer)
| subdivision_ranks = [[Subspesie]]s
| subdivision =
''Ceratotherium simum simum''&lt;br /&gt;
''Ceratotherium simum cottoni''
}}

Die '''witrenoster''' (''Ceratotherium simum'') is een van die twee [[renoster]]spesies wat in [[Afrika]] voorkom (die ander een is die [[swartrenoster]]). Hy het 'n wye mond met 'n breë bolip wat hy gebruik om te wei en is die sosiaalste van die renosterspesies. Dit is die volopste renostersoort in die wêreld.

== Subspesies ==
[[Lêer:Waterberg Nashorn2.jpg|duimnael|links|Twee witrenosters by Waterberg, [[Namibië]].]]
[[Lêer:Ceratotherium simum (portrait).jpg|duimnael|links|'n Witrenoster by die Mosi-oa-Tunya Nasionale Park, [[Livingstone]], [[Zambië]].]]
Daar was twee subspesies, naamlik die Suidelike witrenoster en Noordelike witrenoster. Die suidelike subspesie is in die 20ste eeu feitlik uitgewis deur stroping, maar het teen eeuwisseling tot om en by 20&amp;nbsp;000 diere herstel. Hul getalle het weens hernude stroping egter met 15% gedaal. Daar was aan die einde van 2010 'n beraamde 20&amp;nbsp;170 individue, en teen 2020 tussen 17&amp;nbsp;212 en 18&amp;nbsp;915 volgens Save the Rhino.&lt;ref name=&quot;somer1&quot;&gt;{{cite web |last1=Somerville |first1=Keith |title=Rhino poaching down in South Africa and Namibia but on the rise in Botswana |url=https://talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk/2020/03/03/rhino-poaching-down-in-south-africa-and-namibia-but-on-the-rise-in-botswana/ |website=talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk |publisher=talking humanities |date=3 March 2020 |accessdate=6 March 2020 |archive-date=31 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031170004/https://talkinghumanities.blogs.sas.ac.uk/2020/03/03/rhino-poaching-down-in-south-africa-and-namibia-but-on-the-rise-in-botswana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die Noordelike witrenoster word as waarskynlik uitgestorwe beskou.

=== Noordelike witrenoster ===
Die noordelike subspesie het waarskynlik slegs enkele individuele renosters oor. Vier daarvan is in 'n natuurreservaat in [[Kenia]]. Daar is berigte van 'n paar moontlike Noordelike witrenosters in 'n afgeleë deel van [[Suid-Soedan]], alhoewel dit nog nie bevestig is nie. In April 2003 was daar nog 30 renosters in die Garamba Nasionale Park in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]]. Hulle aantalle het egter vinnig afgeneem na 'n groot toename in stroping. In 2006 is daar nog vier van hulle gesien, maar in die jare daarna is daar geen tekens gekry dat daar nog renosters in die gebied is nie. Daarom word dié bevolking beskou as uitgesterf.&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article4152951.ece |title=Times Online {{!}} News {{!}} Environment {{!}} Poachers kill last four wild northern white rhinos |access-date= 7 Maart 2009 |archive-date= 5 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905201726/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/environment/article4152951.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{IUCN|id=4185|taxon=&quot;Ceratotherium simum&quot; |assessors=Emslie, R. |assessment_year=2012 | version = 2014.2 | accessdate=2014-09-09 }}&lt;/ref&gt;

=== Suidelike witrenoster ===
'n Volwasse witrenoster het gemiddeld 'n massa van 2&amp;nbsp;000 – 2&amp;nbsp;400&amp;nbsp;kg ([[bul|bulle]]) en 1&amp;nbsp;400 – 1&amp;nbsp;600 ([[Koei (vroulike dier)|koeie]]). Hy het 'n skofhoogte van 1,8&amp;nbsp;m. Sy voorste horing kan tot 158&amp;nbsp;cm lank word en sy tweede horing tot 56&amp;nbsp;cm. As die witrenoster begin storm, kan hy 'n spoed van 40&amp;nbsp;km/h behaal.&lt;ref name=veldgids&gt;{{cite book |last1=Stuart |first1=Chris | last2=Stuart| first2=Tilde|date=2007 |title=Veldgids tot soogdiere van Suider-Afrika |location= Kaapstad|publisher=Struik Uitgewers |page=192 |isbn=978-1-77007-645-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Veldwagter&gt;{{cite book |last1=Emmett |first1=Megan | last2=Pattrick| first2=Sean|date=2012 |title=Die veldwagter stap saam |location= Pretoria|publisher=BRIZA PUBLIKASIES |page=32-35 |isbn=978-1-920217-18-1}}&lt;/ref&gt;

Die wyfie is vir 18 maande dragtig, waarna sy aan 'n enkele kalfie geboorte skenk. Witrenosters het 'n moontlike lewensduur van 45 jaar.

== Naamgewing ==
Alhoewel die dier &quot;witrenoster&quot; heet, is hy hoegenaamd nie wit nie, maar eerder donkergrys. Dit is ook nie moontlik om die witrenoster van die [[swartrenoster]] te onderskei op basis van kleur nie, maar eerder deur hulle bolippe: terwyl die witrenoster 'n breë bolip het waarmee hy gras vreet, het die swartrenoster 'n gepuntde bolip waarmee hy blare van die takkies trek.

== Sien ook ==
* [[Swartrenoster]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Bronnelys ==
* ''Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke'' (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. {{ISBN|0-86953-027-5}}.

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Ceratotherium simum}}
{{Wikt-inlyn|witrenoster}}
{{Wikispecies-inlyn|Ceratotherium simum}}

{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Renosters]]</text>
      <sha1>tpw85t138l9qgp5op00a5n3dlusylpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viool</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39937</id>
    <revision>
      <id>2968136</id>
      <parentid>2967447</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139495" sha1="1eu4tvhfvno4s1z6549xgwjdwhxx9tv" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Instrument
| name           = Viool
| names          = [[Fiddle]]
| image          = Violin VL100.png
| image_capt     = 'n Standaard moderne viool, van bo en van die kant gesien.
| background     = string
| hornbostel_sachs = 321.322-71
| hornbostel_sachs_desc = Saamgestelde [[snaarinstrument]] deur 'n [[strykstok]] geklink
| developed      = Vroeë 16de eeu
| range          = [[File:Range violin.svg|class=skin-invert|130px|center]]
| related        = *'''[[Vioolfamilie]]''' ([[altviool]], [[tjello]], [[kontrabas]])
* Familie van die [[viola da gamba]] (sommige historici argumenteer dat die [[kontrabas]] uit die bas- viola da gamba ontwikkel het)
| musicians      = *[[Lys van violiste]]
| builders       = *[[Lys van luitmakers]]
| sound sample   = &lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;[[File:Violin sounds and techniques.ogg]]&lt;br /&gt;Opname van 'n violis wat verskillende klanke van die viool demonstreer.&lt;/div&gt;
}}

[[Lêer:Violin case.jpg|duimnael|regs|'n Viool en strykstok in hul kassie]]

Die '''viool''' is 'n [[snaarinstrument]] met vier snare wat hoofsaaklik met 'n [[strykstok]] bespeel word. Dit is die kleinste en dus hoogste (sopraan-) instrument wat algemeen in die [[vioolfamilie]] gebruik word, wat ook die [[altviool]], die [[tjello]] en die [[kontrabas]] insluit. Kleiner vioolagtige instrumente soos die violino piccolo en die pochette bestaan, maar word feitlik nie meer gebruik nie. Die vier snare (soms vyf){{Voetnota|Viole met ses, sewe of meer snare bestaan, maar is skaars en moet elektronies versterk word.}} word gewoonlik in reine [[kwint]]e op die note g, d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; en e&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; gestem. Die klank word voortgebring deur die snare met die hare van 'n strykstok in trilling te bring ({{lang-it|coll'arco}}) of deur dit met die vingers te tokkel ({{lang-it|pizzicato}}); in besondere gevalle word die snare ook met die houtstok van die strykstok ({{lang-it|col legno}}) of met die strykstokhare geslaan ({{lang-it|battuto}}). Die hol houtklankkas dien om die geluid van die trillende snare te versterk. Die viool word deurgaans bespeel deur die instrument tussen ken en skouer te klem en met die vingers van die linkerhand die snare teen die [[ebbehout]]toets vas te druk om sodoende die snaar te verkort en die gewenste [[toonhoogte]] weer te gee. Die speler van 'n viool is 'n violis(te). Iemand wat viole bou of herstel, is 'n vioolbouer, en iemand wat strykstokke maak of herstel, 'n strykstokmaker.

Die viool is 'n belangrike instrument in 'n wye verskeidenheid musiekgenres. Dit speel die prominentste rol in die tradisie van die Westerse [[klassieke musiek]], sowel in ensembles (van kamermusiek tot [[simfonie-orkes|orkeste]]) as as solo-instrument, en in alle tydperke van die musiekgeskiedenis sedert die ontstaan van die viool is belangrike werke daarvoor geskryf. Die viool is ook belangrik in baie soorte volksmusiek, insluitend countrymusiek en bluegrass, en in [[jazz]]. Elektriese viole met soliede lywe en [[piëso-elektrisiteit|piëso-elektriese]] opnemers word in sommige vorme van [[rockmusiek]] en jazzfusie gebruik, waar die opnemers by versterkers en luidsprekers ingeprop word. Die viool is in baie nie-Westerse musiekkulture opgeneem, insluitend Indiese en Iranse musiek. In [[Engels]] word die instrument dikwels ''[[fiddle]]'' genoem, veral in volksmusiek, maar ook ongeag die soort musiek wat daarop gespeel word.{{Voetnota|Die verskil tussen 'n ''fiddle'' en 'n ''violin'' lê eenvoudig in die musiekstyl waarvoor dit gebruik word. Violiste speel gewoonlik klassieke musiek, soos in orkeste en strykkwartette, terwyl ''fiddlers'' gewoonlik volksmusiek, countrymusiek en ander tradisionele musiek speel. Violiste hou die strykstok aan sy uiterste punt vas om die volle lengte te kan gebruik, terwyl sommige ''fiddlers'' dit hoër op vashou om vinnige bewegings en &quot;spronge&quot; te vergemaklik.}}

Die viool het in die 16de eeu in [[Italië]] ontstaan, met verdere wysigings in die 18de en 19de eeu wat die instrument 'n kragtiger klank en groter draagvermoë gegee het. In Europa het dit as grondslag gedien vir die ontwikkeling van ander snaarinstrumente wat in die Westerse klassieke musiek gebruik word, soos die altviool.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Singh|first1=Jhujhar|title=Interview: Kala Ramnath|url=https://www.youtube.com/watch?v=l1SoZSosu6Y|archive-url=https://web.archive.org/web/20140603030520/http://www.youtube.com/watch?v=l1SoZSosu6Y|archive-date=2014-06-03|website=News X|publisher=YouTube|access-date=5 September 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;heron&quot;&gt;{{cite book |last1=Allen |first1=Edward Heron |title=Violin-making, as it was and is: Being a Historical, Theoretical, and Practical Treatise on the Science and Art of Violin-making, for the Use of Violin Makers and Players, Amateur and Professional. Preceded by An Essay on the Violin and Its Position as a Musical Instrument |date=1914 |publisher=E. Howe}} Besoek op 5 September 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Choudhary |first1=S.Dhar |url=https://books.google.com/books?id=dUQWMwEACAAJ&amp;q=history+violin+India |title=The Origin and Evolution of Violin as a Musical Instrument and Its Contribution to the Progressive Flow of Indian Classical Music: In search of the historical roots of violin |date=2010 |publisher=Ramakrisna Vedanta Math |isbn=978-9380568065 |access-date=5 September 2015}}&lt;/ref&gt;

Violiste en versamelaars stel veral die historiese instrumente op prys wat van die 16de tot die 18de eeu deur die families [[Antonio Stradivari|Stradivari]], [[Guarneri]], Guadagnini en Amati in [[Brescia]] en [[Cremona]] (Italië) en deur [[Jacob Stainer]] in [[Oostenryk]] gebou is. Volgens hul reputasie het die kwaliteit van hul klank alle pogings om dit te verklaar of na te maak, weerstaan, hoewel hierdie opvatting betwis word.&lt;ref name=&quot;NYT-201430407&quot;&gt;{{cite news |last=Belluck |first=Pam |date=7 April 2014 |title=A Strad? Violinists Can't Tell |url=https://www.nytimes.com/2014/04/08/science/a-strad-violinists-cant-tell.html |access-date=9 April 2014 |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Joyce |first=Christopher |year=2012 |title=Double-Blind Violin Test: Can You Pick The Strad? |url=https://www.npr.org/blogs/deceptivecadence/2012/01/02/144482863/double-blind-violin-test-can-you-pick-the-strad?sc=fb&amp;cc=fp |access-date=2012-01-02 |publisher=[[NPR]]}}&lt;/ref&gt; Groot getalle instrumente kom van minder bekende bouers, en nog groter getalle massavervaardigde kommersiële &quot;handelsviole&quot; uit huisnywerhede in streke soos [[Sakse]], [[Boheme]] en Mirecourt. Baie van hierdie handelsinstrumente is destyds deur Sears, Roebuck and Co. en ander massahandelaars verkoop.

Die onderdele van 'n viool word gewoonlik van verskillende soorte [[hout]] gemaak. Viole kan met snare van derm, Perlon of ander sintetiese materiaal, of van [[staal]] besnaar word.

== Etimologie ==
Die woord ''viool'' gaan terug op die Italiaanse {{lang|it|violino}}, 'n [[verkleinwoord]] van ''viola'' ([[altviool]]).&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&amp;search=violin |title=Violin |website=Online Etymology Dictionary |access-date=20 Mei 2017 }}&lt;/ref&gt; Die manlike verkleinvorm ''violino'' is sedert die vroeë 16de eeu geattesteer en het uiteindelik in Italiaans die oorhand gekry as benaming vir die instrument; die woord is in die 17de eeu uit Italiaans in Duits ontleen, waar die vroulike vorm ''Violine'' gevestig geraak het.&lt;ref name=&quot;dwds-violine&quot;&gt;''Violine.'' In: ''Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache'' (DWDS), [https://www.dwds.de/wb/Violine dwds.de]. Die etimologie wat daar aangegee word, is woordeliks dieselfde as die inskrywing in Wolfgang Pfeifer: ''Etymologisches Wörterbuch des Deutschen.'' 2de uitgawe. Akademie-Verlag, Berlyn 1993.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Violine.'' In: Jacob Grimm, Wilhelm Grimm: ''Deutsches Wörterbuch.'' Band 26, kol. 367-368.&lt;/ref&gt; Toe vroeë vorme van die viool ongeveer 10 tot 15 jaar na die eerste gedokumenteerde viola da gambas (1495) ontwikkel het, is hulle nog met uiteenlopende terme soos ''lira'', ''violetta'' of ''viola'' aangedui.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ravasio |first=Ugo |title=Gasparo da Salo e la liuteria bresciana |publisher=Editrice Turris Cremona |location=Brescia |year=1990}}&lt;/ref&gt; In Engels is die woord ''violin'' in die 1570's die eerste keer gebruik.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; Die term ''viola'' kom uit Italiaans en Oud-Provensaals ''viola'', wat weer van die [[Latyn|Middeleeus-Latynse]] {{lang|la|vitula}} ('snaarinstrument') afkomstig is, moontlik van Vitula, die Romeinse godin van vreugde, of van die verwante Latynse werkwoord {{lang|la|vitulari}}, 'van vreugde uitroep'.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.etymonline.com/index.php?term=viola&amp;allowed_in_frame=0 |title=Viola |website=Online Etymology Dictionary |access-date=20 Mei 2017 }}&lt;/ref&gt; Die verwante term ''viola da gamba'' ('basviool', 1724) beteken letterlik ''''n viola vir die been'' (om tussen die bene te hou),&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt; terwyl die viool die &quot;moderne vorm van die kleiner, Middeleeuse viola da braccio&quot; ('armviool') is.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

Die woord ''[[vedel]]'' is verwant aan [[Oudnoors]] {{lang|non|fiðla}}, [[Middelnederlands]] {{lang|dum|vedele}}, [[Nederlands]] {{lang|nl|vedel}}, Oudhoogduits {{lang|goh|fidula}} en [[Duits]] {{lang|de|Fiedel}}; maar die herkoms bly onduidelik. Te oordeel aan die klank en betekenis, blyk die Middeleeus-Latynse ''vitula'' die waarskynlikste oorsprong te wees.&lt;ref name=&quot;ety&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&amp;search=fiddle |title=Fiddle |website=Online Etymology Dictionary |access-date=20 Mei 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://etymologiebank.nl/trefwoord/vedel Etymologiebank.nl s.v. vedel]&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Voorlopers en vroeë getuienisse ===
[[Lêer:Palazzo costabili, sala del tesoro, affreschi del garofalo, 10.JPG|duimnael|links|Vroeë afbeelding van 'n viool in [[Ferrara]] (omstreeks 1508)]]
[[Lêer:Gaudenzio Ferrari 002.jpg|duimnael|regs|Die koepel van die Madonna dei Miracoli in Saronno, Italië, met engele wat viool, altviool en tjello speel, dateer uit 1535 en is een van die vroegste afbeeldings van die vioolfamilie.]]
[[Lêer:Rekonstruktion Ferrari Violine.jpg|duimnael|regs|Moderne rekonstruksie van 'n vroeë viool na Gaudenzio Ferrari]]

Die vroegste snaarinstrumente is meestal getokkel (byvoorbeeld die Griekse [[lier]]). Tweesnarige strykinstrumente, wat regop gespeel en met perdehaar besnaar en gestryk is, het moontlik in die nomadiese ruiterkulture van [[Sentraal-Asië]] ontstaan, in vorme wat sterk aan die hedendaagse [[Mongolië|Mongoolse]] morin khuur en die [[Kasakstan|Kasakse]] kobyz herinner. Soortgelyke en afwykende tipes is waarskynlik langs die oos-wes-handelsroetes uit Asië na die [[Midde-Ooste]]&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=e6GcPB5v0yIC |title=The NPR Classical Music Companion: Terms and Concepts from A to Z |last=Hoffman |first=Miles |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |year=1997 |isbn=978-0618619450}}&lt;/ref&gt; en die [[Bisantynse Ryk]] versprei.&lt;ref name=&quot;Grillet29&quot;&gt;{{Cite book |last=Grillet |first=Laurent |title=Les ancêtres du violon et du violoncelle |volume=1 |year=1901 |location=Parys |page=29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Margaret J. Kartomi: ''On Concepts and Classifications of Musical Instruments.'' Chicago Studies in Ethnomusicology, University of Chicago Press, 1990.&lt;/ref&gt;

Die rebec, die [[vedel]] en die lira da braccio word algemeen as die voorouers van die viool beskou,&lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-companion-to-the-cello/8C1492C022422732B6859906BFDF2A5C ''The Cambridge Companion to the Cello''.]&lt;/ref&gt; hoewel verskeie bronne alternatiewe moontlikhede vir die oorsprong van die viool aanvoer, soos Noord- of Wes-Europa.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=yNc5AAAAIAAJ|title=The Precursors of the Violin Family: Records, Researches &amp; Studies|first=Kathleen|last=Schlesinger|year=1914|page=221|publisher=W. Reeves}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/historyofviolin00sand|title=The history of the violin, and other instruments played on with the bow from the remotest times to the present. Also, an account of the principal makers, English and foreign, with numerous illustrations|first1=William|last1=Sandys|first2=Simon Andrew|last2=Forster|year=1864|publisher=William Reeves|location=Londen|page=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qRwvAQAAIAAJ|title=Catechism of musical history|first=Hugo|last=Riemann|year=1892|publisher=Augener &amp; Company|page=27}}&lt;/ref&gt; Die eerste vioolbouers het waarskynlik by verskeie ontwikkelings van die Bisantynse lira geleen, waaronder die vielle (ook bekend as die ''fidel'' of ''viuola'') en die ''lira da braccio''.&lt;ref name=&quot;Grillet29&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arkenberg|first=Rebecca |title=Renaissance Violins |date=Oktober 2002 |publisher=[[Metropolitan Museum of Art]] |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/renv/hd_renv.htm |access-date=2006-09-22}}&lt;/ref&gt;

Omdat geen instrumente uit die ontstaanstyd van die vioolinstrumente behoue gebly het nie, is 'n mens vir daardie tydperk aangewese op afbeeldings in die kuns van Noord-Italië. Die vroegste skilderye met vioolinstrumente het vanaf 1508 in Ferrara ontstaan. Verdere afbeeldings tot in die 1530's word buiten Ferrara in Finalpia, Parma, [[Padua]], die omgewing van [[Milaan]] en in [[Friuli-Venezia Giulia|Friuli]] gevind.&lt;ref name=&quot;Meucci&quot;&gt;{{cite book |last=Meucci |first=Renato |chapter=The origins of Italian violin making |title=Un corpo alla ricerca dell'anima… |publisher=Ente Triennale Internazionale degli Strumenti ad Arco |location=Cremona |year=2005 |isbn=88-89839-00-7}}&lt;/ref&gt; Die naaste aan die hedendaagse viool kom die afbeeldings van Gaudenzio Ferrari en sy werkswinkel vanaf 1529/30. Hy beeld verskillende groottes ('n &quot;familie&quot;) van die nuut gevestigde boutipe uit.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Boccardi |first=Sandro |chapter=Un Concerto nel Cielo di Saronno |title=Il Concerto degli Angeli |publisher=Amilcare Pizzi Editore |location=Saronno |year=1994}}&lt;/ref&gt; Die skilderye toon 'n nuwe konstruksiebeginsel en 'n nuwe vorm. Waar Middeleeuse strykinstrumente uit massiewe houtblokke uitgewerk is, is die nuwe strykinstrumente uit verskeie, deels baie dun houtdele aanmekaar gelym. Die opbou van die klankkas in drie segmente (boonste ronding, middelronding en onderste ronding) onderskei hulle ook wesenlik van die vorme van Middeleeuse strykinstrumente.

Die eerste dokumentêre vermelding van die viool dateer uit 1523, toe &quot;les trompettes et vyollons de Verceil&quot; (trompette en viole uit Vercelli) aan die hof van die hertog van Savoje in [[Turyn]] 'n honorarium ontvang het.&lt;ref&gt;Walter Kolneder: ''Das Buch der Violine: Bau, Geschichte, Spiel, Pädagogik, Komposition'', p. 266.&lt;/ref&gt; Uiterlik vanaf 1545 is Italiaanse violiste aan die Engelse hof gedokumenteer (&quot;Mark Antonye Gayiardell and George Decombe vialline(s)&quot;),&lt;ref&gt;{{cite book |last=Holman |first=Peter |title=Four and Twenty Fiddlers: The Violin at the English Court 1540–1690 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1993 |isbn=0-19-816592-7 |page=87}}&lt;/ref&gt; vanaf 1555 aan die Franse hof en vanaf 1561 in München.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Meucci |first=Renato |chapter=The origins of Italian violin making |title=Un corpo alla ricerca dell'anima… |publisher=Ente Triennale Internazionale degli Strumenti ad Arco |location=Cremona |year=2005 |isbn=88-89839-00-7 |page=81}}&lt;/ref&gt; Die viool in sy huidige vorm het in die vroeë 16de eeu in Noord-Italië te voorskyn gekom. Die vroegste afbeeldings van viole as sodanig, weliswaar met drie snare, word omstreeks 1530 in Noord-Italië gesien, min of meer terselfdertyd as wat die woorde ''violino'' en ''vyollon'' in Italiaanse en Franse dokumente verskyn. Een van die vroegste uitdruklike beskrywings van die instrument, insluitend sy stemming, kom uit die ''Epitome musical'' van Jambe de Fer, wat in 1556 in [[Lyon]] gepubliseer is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.violinonline.com/historicalbackgroundoftheviolin.htm |title=Historical Background of the Violin |publisher=ViolinOnline.com |first=Robin Kay|last=Deverich|year=2006|access-date=2006-09-22}}&lt;/ref&gt;

Die viool was baie populêr, sowel onder straatmusikante as onder die adel; die Franse koning Karel IX het in 1560 by Andrea Amati 24 viole bestel.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bartruff.com/history.php |title=The History of the Violin |first=William|last=Bartruff|access-date=2006-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208112530/http://www.bartruff.com/history.php |archive-date=2007-02-08}}&lt;/ref&gt; Een van hierdie &quot;adellike&quot; instrumente, die ''Charles IX'', is die oudste viool wat behoue gebly het. Dit is tans in die Ashmolean Museum in [[Oxford]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=''Charles IX'' violin |url=https://www.ashmolean.org/collections-online#/item/ash-object-350555 |website=Ashmolean Museum |publisher=Ashmolean Museum, University of Oxford |access-date=29 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt; Die fynste gebeeldhoude en versierde Renaissance-viool ter wêreld is dié van Gasparo da Salò (ca. 1574), wat aan aartshertog Ferdinand II van Oostenryk behoort het en later, vanaf 1841, aan die Noorse virtuoos Ole Bull, wat dit weens sy baie kragtige en mooi toon, soortgelyk aan dié van 'n Guarneri, veertig jaar lank in duisende konserte gebruik het.&lt;ref&gt;Dit is tans in die Vestlandske Kunstindustrimuseum in [[Bergen]], Noorweë.&lt;/ref&gt; Die ''Messiah'' of ''Le Messie'' (ook bekend as die ''Salabue''), wat [[Antonio Stradivari]] in 1716 gebou het, is nog in ongerepte toestand. Dit is ook in die Ashmolean Museum.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=111 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1716 (Messiah; la Messie, Salabue) |publisher=Cozio.com |access-date=2008-09-26 |archive-date=2008-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008063952/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=111 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Italiaanse vioolbou ===
Andrea Amati (ca. 1505-1577) in [[Cremona]] word as die grondlegger van die Italiaanse vioolbou beskou. Uit die laat tydperk van sy werkswinkel (met sy seun Antonio as medewerker) het pragtig beskilderde viole, altviole en tjello's behoue gebly, bestellings van die Franse hof wat vanaf ongeveer 1560 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Cacciatori |first=Fausto |title=Andrea Amati Opera omnia |publisher=Ente Triennale Internazionale degli Strumenti ad Arco |location=Cremona |year=2007 |isbn=978-88-89839-13-3}}&lt;/ref&gt; Instrumente van die vioolfamilie wat in daardie jare in Brescia vervaardig is (Gasparo da Salò), het weens hul minder sorgvuldige afwerking laer pryse behaal, maar is vandag weens hul mooi toon en hul seldsaamheid baie gesog.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bizzarini |first1=Marco |last2=Orlandi |first2=Ugo |chapter=Ancient violinmaking and musical context in Brescia |title=Liutai in Brescia 1520–1724 |publisher=Eric Blot Edizioni |location=Cremona |year=2008 |isbn=978-88-88360-07-2}}&lt;/ref&gt;

Ook na Andrea Amati het die Italiaanse vioolbou nog minstens 200 jaar lank op die stad Cremona gekonsentreer gebly. Na sy dood het sy seuns Antonio en Girolamo die tradisie van hul vader voortgesit en ook nuwe weë bewandel. Die kleinseun Nicola was uiteindelik na die pesepidemie van 1630/32 die enigste erfgenaam van die familiekennis; hy het vakleerlinge opgelei en die beroemdste vioolbouer van die familie geword, wat met die dood van Girolamo II, Nicola se seun, tot 'n einde gekom het.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Cacciatori |first1=Fausto |last2=Chiesa |first2=Carlo |last3=Carlson |first3=Bruce |title=Il DNA degli Amati |publisher=Ente Triennale Internazionale degli Strumenti ad Arco |location=Cremona |year=2006 |isbn=88-89839-11-2}}&lt;/ref&gt; Onder die vioolbouers wat Nicola Amati opgelei het, was Andrea Guarneri, wat die kuns weer aan sy seuns Pietro &quot;da Mantova&quot; en Giuseppe oorgedra het. Van laasgenoemde se twee seuns, Pietro &quot;da Venezia&quot; en [[Giuseppe Guarneri|Giuseppe &quot;del Gesù&quot;]], het die tweede die beroemdste meester van die familie geword.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hill |first1=William H. |last2=Hill |first2=Arthur F. |last3=Hill |first3=Alfred E. |title=The Violin-Makers of the Guarneri Family |publisher=W. E. Hill and Sons |location=Buckinghamshire |year=1931}}&lt;/ref&gt;

Die beroemdste vioolbouers tussen die 16de en die 18de eeu sluit in:
* Die skool van Brescia, wat in die laat 14de eeu met liras, violettas en violas begin het en in die eerste helfte van die 16de eeu op die gebied van die viool aktief was
** Die familie Dalla Corna, aktief 1510-1560 in Brescia en [[Venesië]]
** Die familie Micheli, aktief 1530-1615 in Brescia
** Die familie Inverardi, aktief 1550-1580 in Brescia
** Die familie Gasparo da Salò, aktief 1530-1615 in Brescia en Salò
** Giovanni Paolo Maggini, leerling van Gasparo da Salò, aktief 1600-1630 in Brescia
** Die familie Rogeri, aktief 1661-1721 in Brescia
* Die skool van Cremona, wat in die tweede helfte van die 16de eeu met violas en violones begin het en in die tweede helfte van die 16de eeu op die gebied van die viool aktief geword het
** Die familie Amati, aktief 1550-1740 in Cremona
** Die familie [[Guarneri]], aktief 1626-1744 in Cremona en Venesië
** Die familie [[Antonio Stradivari|Stradivari]], aktief 1644-1737 in Cremona&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Oxford Dictionary of Music|last=Kennedy|first=Michael|publisher=Oxford University Press|year=2017}}&lt;/ref&gt;
** Die familie Rugeri, aktief 1650-1740 in Cremona
** [[Carlo Bergonzi]] (1683-1747) in Cremona
* Die skool van Venesië, met verskeie bouers van strykinstrumente vanaf die vroeë 16de eeu, uit meer as 140 bouers van snaarinstrumente wat tussen 1490 en 1630 geregistreer is&lt;ref&gt;{{cite book|last=Pio|first=Stefano|title=Viol and Lute Makers of Venice 1490–1630|year=2012|publisher=Venice Research|location=Venesië|isbn=9788890725203|pages=441|url=http://www.veniceresearch.com}}&lt;/ref&gt;
** Die familie Linarolo, aktief 1505-1640 in Venesië
** Matteo Goffriller, bekend vir sy tjello's, aktief 1685-1742 in Venesië
** Pietro Guarneri, seun van Giuseppe Giovanni Battista Guarneri en afkomstig van Cremona, aktief 1717-1762 in Venesië
** Domenico Montagnana, aktief ongeveer 1700-1750 in Venesië
** Santo Serafin, aktief van voor 1741 tot 1776 in Venesië

Sedert Andrea Amati het die vorm van die viool wesenlik nie meer verander nie. Veral [[Antonio Stradivari]] het later die groot voorbeeld vir die voorkoms en konstruksiebeginsels van feitlik alle viole geword, wat tot 'n verreikende standaardisering gelei het. Baie viole van Stradivari en ander beroemde vioolbouers van sy tyd word deur 'n uitmuntende klankkwaliteit gekenmerk en is vandag buitengewoon duur.

=== Vioolbou in ander lande ===
[[Lêer:Klein Diskant-Geige und Viola-Tenor-1594.jpg|duimnael|links|Moderne nabouings van Renaissance-viole van voor 1594 in die Dom van Freiberg]]
[[Lêer:Stainer.jpg|duimnael|regs|'n Barokviool van Jacob Stainer uit 1658]]
Instrumente van die vioolfamilie is gou ook in lande noord van die [[Alpe]] gebou. Musiekinstrumente wat vir versieringsdoeleindes gebou is, het in die keurvorstelike grafkapel in die Dom van Freiberg (voltooi in 1594) behoue gebly en lewer getuienis daarvan.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kunde |first=Claudia |chapter=Die Begräbniskapelle der albertinischen Wettiner im Freiberger Dom |title=Wenn Engel musizieren: Musikinstrumente von 1594 im Freiberger Dom |publisher=Janos Stekovics |location=Leipzig |year=2004 |isbn=3-89923-067-1}}&lt;/ref&gt; Viole van bepaalde streke toon soms kleiner, individuele eienaardighede in bouwyse en versiering.

Onder watter omstandighede die Tiroolse vioolbouer Jacob Stainer die ambag in Italië geleer het, is omstrede. Wat seker is, is dat die meester van Absam in die tweede helfte van die 17de eeu, onder deels ongunstige omstandighede, die beste viole noord van die Alpe gebou het. Hulle is gou teen hoër pryse verhandel as viole wat uit Italië gekom het. Stainer se model, wat self baie aan Nicola Amati te danke het, is sowel deur sy tydgenote as deur die volgende geslagte Europese vioolbouers nagevolg (onder andere in Duitsland, Engeland en Italië) en het eers met die algemene smaakverandering omstreeks 1800 sy invloed verloor.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hopfner |first=Rudolf |title=Jacob Stainer &quot;… kayserlicher diener und geigenmacher zu Absom&quot; |publisher=Skira |location=Milaan |year=2003 |isbn=3-85497-060-9}}&lt;/ref&gt;

=== Verbouings en vernuwings ===
[[Lêer:Violin Vuillaume.jpg|duimnael|regs|Viool van Jean-Baptiste Vuillaume (kopie van 'n Giuseppe Guarneri del Gesù)]]
Viole uit die 17de en 18de eeu word barokviole genoem. Sedert die 1950's word hulle toenemend vir die uitvoering van ou musiek ingespan. Die gebruik van die oorspronklike instrumente of van kopieë van die oorspronklike barokviole maak 'n historiese uitvoeringspraktyk moontlik wat die klankideale van die [[Barok]] nader bring.

In die 18de en 19de eeu het die viool beduidende boukundige veranderinge ondergaan wat die klank beïnvloed het: veral 'n langer hals, wat skuiner na agter geplaas is as by vroeëre instrumente, swaarder snare en 'n sterker basbalk, wat 'n hoër snaarspanning as by viole met die ou mensuur moontlik gemaak het. Die meerderheid ou instrumente, insluitend baie beroemde viole van Stradivari, Guarneri, Amati en Stainer, het hierdie wysigings ondergaan en is dus in 'n beduidend ander toestand as toe hulle die hande van hul bouers verlaat het, ongetwyfeld met verskille in klank en reaksie.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Violin changes by 1800 |url=http://rperras.tripod.com/id42.htm |first=Richard |last=Perras |access-date=2006-10-29 |archive-date=2006-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061126061721/http://rperras.tripod.com/id42.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Danksy die langer snare, die hoër snaarspanning en die gestrekte, konkawe strykstok het die volume toegeneem en sodoende aan die steeds groter wordende konsertsale en orkeste voldoen. Kritici voer egter aan dat die gewysigde bouvorm die klank harder en minder lieflik gemaak het. In Frankryk het veral Jean-Baptiste Vuillaume beslissende stukrag gegee deur hom met die Stradivari- en Guarneri-viole besig te hou. Dit is egter in hul huidige (gewysigde) toestand dat hierdie instrumente die standaard vir volmaaktheid in vioolbou en -klank gestel het, en vioolbouers oor die hele wêreld probeer so na as moontlik aan hierdie ideaal kom.

Tot vandag toe is instrumente uit die sogenaamde Goue Era van die vioolbou, veral dié van Stradivari, Guarneri del Gesù en Montagnana, die instrumente wat deur sowel versamelaars as uitvoerende kunstenaars die meeste gesog word. Die huidige rekordbedrag wat vir 'n Stradivari-viool betaal is, is £9,8 miljoen (destyds US$15,9 miljoen), toe die instrument bekend as die ''Lady Blunt'' op 20 Junie 2011 deur Tarisio Auctions op 'n aanlyn veiling verkoop is.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Stradivarius violin sold for £9.8m at charity auction | url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13852872 | work=BBC News | date=2011-06-21 | access-date=2011-06-21}}&lt;/ref&gt;

Goedkoop fabrieksviole was reeds aan die begin van die 19de eeu uit die Duitse en Franse vioolbousentrums beskikbaar. Die industriële vioolbou het sy oorsprong in 1887 in [[Nagoja]] (Japan) gehad met die stigting van ''Suzuki Violin Co. Ltd.'' deur Masakichi Suzuki (1859-1944), die vader van die vioolpedagoog Shinichi Suzuki. Sy onderneming het reeds na 'n kort aanloop meer as 1&amp;nbsp;000 werknemers gehad en binne 'n maand tot 400 viole en 4&amp;nbsp;000 strykstokke vervaardig.

Hoewel die instrument sedert sy ontstaan nie wesenlik verander het nie, was daar dikwels pogings tot vormgewende en tegniese hervormings. So is destyds ryk versierde viole met ander ornamente gebou (byvoorbeeld met 'n mense- of leeukop in plaas van die krul), of instrumente van blik vir armer mense. Bekendheid het die Chanot-viool van 1819, die trapesiumvormige viole van Félix Savart en Johann Reiter (1908) en talle pogings van baie ander vooraanstaande vioolbouers verwerf. Die Belgiese vioolboukunstenaar Gauthier Louppe bou tans strykinstrumente in vorme wat aan Jugendstil herinner en deur besondere asimmetrieë 'n breër klankspektrum moontlik sou maak.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://home.pi.be/~tor-4879/gauthier.htm |title=Bildbericht über Louppe-Geigen |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20081112080159/http://home.pi.be/~tor-4879/gauthier.htm |archive-date=2008-11-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Bou en werking ==
[[Lêer:Violinconsruction3.JPG|duimnael|regs|upright=1.8|Die bou van 'n viool]]
[[Lêer:Violin Details.jpg|duimnael|regs|Drie kante van die klankkas: boblad, bodem en sy. Detailbeelde links: skroefkas en krul.]]
[[Lêer:Violinschnitt.png|duimnael|regs|Deursnee van die klankkas van 'n viool (die kam behoort nie tot die klankkas nie)]]

'n Viool bestaan gewoonlik uit 'n boblad (die klankblad) van [[spar]]hout (veral Noorse spar), sye en 'n bodem van esdoringhout, twee eindblokke, 'n hals, 'n kam, 'n stemstok, vier snare en verskeie toebehore, opsioneel met inbegrip van 'n kenstuk, wat direk oor of links van die stertstuk vasgeklem kan word. 'n Kenmerkende eienskap van 'n vioolklankkas is sy uurglasagtige vorm en die welwing van die boblad en die bodem. Die uurglasvorm bestaan uit twee boonste rondings, twee onderste rondings en twee konkawe C-vormige middelrondings by die &quot;middellyf&quot;, wat ruimte vir die strykstok laat. Die &quot;stem&quot; of klank van 'n viool hang af van sy vorm, die hout waarvan dit gemaak is, die diktegradering van sowel die boblad as die bodem, die lak wat die buitekant bedek, en die vaardigheid van die vioolbouer by al hierdie stappe. Die lak en veral die hout word met ouderdom steeds beter, wat die beperkte voorraad ou, goed geboude viole van beroemde vioolbouers baie gesog maak.

=== Klankkas ===
Die klankkas van die viool bestaan uit die boblad, die bodem en die sykrans. Saam vorm hulle 'n hol liggaam van ongeveer 35 tot 36&amp;nbsp;cm lank wat as resonansiekas dien.

==== Boblad ====
Die boblad is die gewelfde boonste deel van sparhout waarin die twee f-gate gesny is. Dit word meestal uit twee gespieëlde dele gemaak wat in die middel aanmekaar gelym word. Daarna word die beoogde vorm met beitels en skawe uitgewerk, eers die buitenste en dan die binneste welwing.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Schwabe |first=Conrad |title=Vogtland – Geige – Mensch: Aufschachteln – Schritt für Schritt = Vogtland Violins = Vogtlandské housle |location=Markneukirchen |year=2015 |isbn=978-3-00-048816-0}}&lt;/ref&gt; Ideaal gesproke word &quot;fynjarige&quot; hout gebruik (waarvan die jaarringe dig en eweredig lê), wat op voedingsarme grond in hooggebergtestreke stadig gegroei het. Dit word in die eerste helfte van die winter gekap, wanneer daar so min sap as moontlik in die stam is, en daarna verskeie jare lank vir droging opgeberg, eers as stam en dan nog etlike jare in gesnyde toestand. Die voltooide boblad is onder die kam meestal 2,4 tot 3,5&amp;nbsp;mm dik. Om die gepaste buigsaamheid te bereik, word styf hout dunner uitgewerk as sagte hout.&lt;ref&gt;Barbara Gschaider: ''Ratgeber Geige.'' Edition Bochinski, Bergkirchen 2008, ISBN 978-3-937841-68-7, pp. 21 e.v.&lt;/ref&gt;

==== Bodem ====
[[Lêer:Violinboden Woelben.jpg|duimnael|regs|Die &quot;welwing&quot; van die bodem van 'n viool]]
Die bodem word meestal van esdoringhout gemaak (baie selde van [[populier]] of wilg) en word ook gewelf uitgesteek. Dit kan uit een stuk of uit twee aanmekaar gelymde dele bestaan, wat aan die spieëlsimmetriese houtnerf herkenbaar is. Die bodem en die sye word tipies van esdoringhout met 'n bypassende gestreepte tekening gemaak, wat as &quot;vlam&quot; of &quot;tierstreep&quot; bekend staan.

==== Sye ====
Die sye is die sydele van die klankkas en word met die bodem en die boblad verlym, in seldsame gevalle ook in die bodem ingelaat. Hulle bestaan meestal uit dieselfde hout as die bodem.

Randinlegsels of &quot;are&quot; versier die rand van die boblad en die bodem. Dit is drie smal houtstroke wat naas mekaar lê en waarvan die buitenste twee dikwels swart gekleur is. Hulle word in 'n groef gelê en vasgelym. Buiten die versiering dien hulle om die rande van die boblad en die bodem, wat oor die sykrans uitsteek, te verstewig en bied hulle 'n mate van beskerming teen krake wat by die rand ontstaan. Dit laat die boblad ook meer onafhanklik van die sykrans buig. 'n Randinlegsel wat bloot op die boblad geverf is, is gewoonlik 'n teken van 'n minderwaardige instrument.

==== Binnekant ====
[[Lêer:Soundpost end.jpg|duimnael|regs|upright=0.55|Die stemstok, deur 'n f-gat gesien]]
Enkele onderdele bevind hulle binne-in die klankkas. Die basbalk is 'n lys van sparhout wat effens skuins teenoor die nerfrigting loop en onder 'n ligte voorspanning teen die binnekant van die boblad gelym word. Dit verhoog sowel die anisotropie as die styfheid van die boblad. Die basbalk loop asimmetries onder die kamvoet aan die baskant.

Die stemstok (ook die &quot;siel&quot; of &quot;stem&quot; genoem) en die presiese plasing daarvan beïnvloed en reguleer die klank van die viool aansienlik. Dit is 'n silindriese staaf van sparhout (ongeveer 6&amp;nbsp;mm in deursnee) wat tussen die boblad en die bodem ingepas, maar nie vasgelym word nie, op 'n sorgvuldig gekose plek ongeveer drie millimeter onder die kamvoet teenoor die basbalk (die diskantvoet), wat dit help ondersteun. Dit beïnvloed ook die trillingsmodusse van die boblad en die bodem van die instrument.

Boonste, onderste en hoekblokke asook dun voeringstroke binne-in die klankkas dien om die sye te verstewig. Die blokke is van sparhout, die voeringstroke van spar of wilg.

=== Hals en toets ===
Die hals word in 'n trapesiumvormige uitsparing van die klankkas gelym. Dit is ongeveer 13&amp;nbsp;cm lank en word met die toets (ongeveer 27&amp;nbsp;cm lank) verlym, wat ongeveer 14&amp;nbsp;cm oor die klankkas uitsteek. Die hals is gewoonlik van esdoringhout met 'n vlamtekening wat by dié van die sye en die bodem pas. Die toets word meestal van fynporige [[ebbehout]] gemaak, wat besonder hard en slytvas is en ook weens sy skoonheid verkies word. Seldener, veral by eenvoudiger instrumente, word ander houtsoorte gebruik, byvoorbeeld [[peer]]boomhout, wat swart gekleur of geverf word om die voorkoms van die edeler ebbehout na te boots. Voordat ebbehout in Europa as grondstof beskikbaar was, is alle instrumente met toetse van vrugtebome se hout toegerus. Dié het deur herstelwerk en verbouings feitlik volledig van die instrumente verdwyn. Toetse word tot 'n bepaalde dwarskromming afgewerk en het 'n klein lengtegewyse holte, wat by die laer snare iets meer uitgesproke is, veral wanneer die instrument vir derm- of sintetiese snare bedoel is.

Sommige ou viole (en sommige wat oud gemaak is om te lyk) het 'n ingeënte krul, wat aan 'n lymnaat tussen die skroefkas en die hals te herken is. By baie egte ou instrumente is die hals teen 'n effens groter hoek herplaas en met ongeveer een sentimeter verleng. Die halsenting maak dit moontlik om die oorspronklike krul van 'n barokviool te behou wanneer die hals aan moderne standaarde aangepas word.

=== Skroefkas en krul ===
[[Lêer:Violin peg strings.jpg|duimnael|links|upright=0.45|Krul en skroefkas, korrek besnaar]]
Aan die boonste, smal ent van die toets is 'n saal, die bosaal van die viool. Daaroor loop die snare die skroefkas in. Hier bevind hulle die vier koniese stemskroewe waarmee die snare van die instrument gestem word. Weens die meganiese belasting tydens die stem bestaan die stemskroewe altyd uit hardehout, meestal ebbehout of palissander, seldener buksboom. Die stemskroewe is tapsgewys en pas in gate in die skroefkas, waar hulle deur die wrywing van hout op hout in plek gehou word; deur tydens die draai gepaste druk langs die as van die skroef uit te oefen, kan die speler die wrywing vergroot of verklein. Die skroefkas eindig in 'n krul (selde in 'n vroue- of leeukop). Dit is fyn gesnede hout wat gewoonlik die vorm van 'n slakkehuis het, waarvandaan die naam. Die krul is saam met ander boukundige besonderhede 'n belangrike herkenningsteken by die herkomsondersoek van ou instrumente.

=== Kam ===
[[Lêer:Violin bridge 2 views.jpg|duimnael|regs|Voor- en agteraansig van 'n vioolkam]]
Die kam (of brug) van fynjarige esdoringhout word tussen die boblad en die snare ingesit. Dit is 'n presies gesnyde stuk hout wat sonder bevestiging op die boblad staan en deur die spanning van die snare wat daaroor loop, in die korrekte posisie gehou word. Dit vorm die onderste ankerpunt van die trillende lengte van die snare en dra hul trillings op die klankkas oor.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://violadagamba.info/content/50/74/geigenbau/klangoptimierung |title=Helge Marsel, Geigen- und Gambenbau in Klagenfurt, Austria |date=2019-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205094013/http://violadagamba.info/content/50/74/geigenbau/klangoptimierung |archive-date=2019-02-05 |url-status=dead |access-date=2019-02-05}}&lt;/ref&gt; Die boonste kromming van die kam hou die snare in 'n boog op die regte hoogte bo die toets, sodat elkeen afsonderlik met die strykstok bespeel kan word.

=== Stertstuk ===
[[Lêer:Tailpieceandbridge.JPG|upright=0.7|duimnael|links|Nabyskoot van 'n stertstuk met 'n [[fleur-de-lis]]]]
Die snare loop van die skroefkas oor die kam tot by die stertstuk. Dit behoort, net soos die stemskroewe, tot die speeltegnies noodsaaklike toerusting van die instrument, en daarom word om estetiese redes vir die stemskroewe en die stertstuk meestal dieselfde hout gekies. Die stertstuk anker die snare aan die onderste ronding van die viool deur middel van 'n staartdraad wat oor die ondersaal loop en om 'n eindknop van ebbehout lus (soms verwarrend die &quot;eindpen&quot; genoem, soos die tjello se pen), wat in 'n taps gat in die onderste blok pas. Die E-snaar het dikwels 'n fynstemmer, 'n hefboompie wat deur 'n klein skroef met die vingers gedraai word. Fynstemmers kan ook op die ander snare aangebring word, veral op studente-instrumente, en is soms in die stertstuk ingebou. Hulle stel die speler in staat om klein veranderinge aan die toonhoogte van 'n snaar te maak.

=== Snare ===
Snare is aanvanklik van skaapderm gemaak (algemeen bekend as &quot;katderm&quot;, wat ondanks die naam nie van katte gekom het nie), of eenvoudig &quot;derm&quot;, wat gerek, gedroog en gedraai is. In die vroeë jare van die 20ste eeu is snare van óf derm óf staal gemaak. Moderne snare kan van derm bestaan, wat met silwer- of aluminiumdraad omspin kan wees, van soliede [[staal]], gevlegte staal of verskeie sintetiese materiale soos Perlon, met verskillende metale omspin en soms met [[silwer]] geplateer. Die hoogste snaar (die ''chanterelle''), die E-snaar, is meestal onomspinde, gewone of geplateerde staaldraad. Dermsnare reageer sterker op veranderinge in temperatuur en humiditeit en is nie meer so algemeen soos vroeër nie, maar baie spelers gebruik hulle om 'n spesifieke klank te verkry, veral in die historiese uitvoeringspraktyk van [[Barokmusiek]]. Snare het gewoonlik 'n gekleurde [[sy]]omwikkeling aan albei ente, om die snaar (G-, D-, A- of E-snaar) te identifiseer en om wrywing teen die stemskroewe te bied.

Snare het 'n beperkte lewensduur. Wanneer olie, vuil, korrosie en hars mettertyd ophoop, kan die massa van die snaar oor sy lengte ongelyk word. Afgesien van ooglopende dinge, soos 'n omwikkeling wat deur slytasie loskom, vervang spelers gewoonlik 'n snaar wanneer dit nie meer &quot;suiwer&quot; speel nie (met goeie intonasie op die flageolettone) en die gewenste toon, helderheid en intonasie verloor. Die lewensduur hang van die kwaliteit van die snaar en die speelintensiteit af.

Die snare word in [[kwint]]e op die tone g – d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; – a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; – e&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; gestem. Die tabel toon die frekwensies van die snare by verskillende kamertone (sien ook [[#Stem|Stem]]).

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| Snaar
! rowspan=&quot;2&quot;| Toon/noot
! colspan=&quot;3&quot;| Frekwensie by 'n kamertoon (a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;) van
|-
! 443 Hz
! 442 Hz
! 440 Hz
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''1''' (hoogste snaar)
| '''e&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;'''
| 664,50&amp;nbsp;Hz
| 663,00&amp;nbsp;Hz
| 660,00&amp;nbsp;Hz
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''2'''
| '''a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| 443,00&amp;nbsp;Hz
| 442,00&amp;nbsp;Hz
| 440,00&amp;nbsp;Hz
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''3'''
| '''d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| 295,33&amp;nbsp;Hz
| 294,67&amp;nbsp;Hz
| 293,33&amp;nbsp;Hz
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''4''' (laagste snaar)
| '''g'''
| 196,89&amp;nbsp;Hz
| 196,44&amp;nbsp;Hz
| 195,56&amp;nbsp;Hz
|}

=== Lym en lak ===
Die dele van die klankkas word aanmekaar gelym, daarna die hals aan die klankkas en dan die toets aan die hals. Hiervoor word beenlym (warm lym) of huidlym gebruik in plaas van gewone wit lym, om verskeie redes. Dit is wateroplosbaar en word by 'n temperatuur van ongeveer 50 tot 60&amp;nbsp;°C sag, sodat 'n ervare vioolbouer die instrument sonder probleme uitmekaar kan haal sonder om die hout of die lak te beskadig. Huidlym kan 'n dunner las as die meeste ander lymsoorte maak en is omkeerbaar (bros genoeg om met sorgvuldig toegepaste krag te kraak en met warm water verwyderbaar) wanneer die instrument uitmekaar gehaal moet word. Omdat vars huidlym aan ou huidlym kleef, kan by die herstel van 'n las meer van die oorspronklike hout behoue bly; moderner lymsoorte moet heeltemal skoongemaak word voordat 'n nuwe las hou, wat gewoonlik meebring dat saam met die ou lym ook 'n bietjie hout afgeskraap word. Swakker, verdunde lym word gewoonlik gebruik om die boblad aan die sye en die bosaal aan die toets te bevestig, omdat algemene herstelwerk die verwydering van hierdie dele vereis.

Die lak beskerm die hout van die instrument en bewaar sy trillingseienskappe. Dit kan die klank aansienlik beïnvloed, maar nie duidelik verbeter nie. 'n Onvakkundig aangebragte lak kan die klank van 'n instrument &quot;doodmaak&quot;, dit wil sê die trillingsvermoë van die boblad sterk beperk.

=== Asimmetrie ===
Die viool lyk op die eerste gesig simmetries, maar dit is nie so nie. 'n Regs-links-asimmetrie is die duidelikste sigbaar aan die posisie van die kenstuk en die skouersteun, maar ook aan ander kenmerke: die posisie van die basbalk en die stemstok binne-in die klankkas, die verspringende plasing van die stemskroewe in die skroefkas, die besnaring met snare van verskillende dikte en die verskillende houtnerf aan die twee kante. Die rangskikking van die snare (die dikwels gebruikte E-snaar vir hoë tone bevind hom, vanuit die violis gesien, regs) is daarop afgestem dat die regterhand van die violis die strykstok hanteer. Die taak van die linkerhand tydens die spel is om die snare te gryp. Die viool word met die onderkaak (of die ken, na gewoonte) en die sleutelbeen- of skouerstreek vasgehou.

Linkshandiges speel die viool gewoonlik op dieselfde manier as regshandiges. Daar word wel ook viole vir linkshandiges gebou, waarby die snare omgekeerd gerangskik is, maar tot dusver baie min.&lt;ref&gt;Andrea Hayek-Schwarz: [http://www.linkehand.at/wissenh.php ''Musizieren mit links – Musizierende Linkshänder_innen''] linkehand.at, 2012.&lt;/ref&gt; Linkshandige viole is in orkeste gewoonlik nie welkom nie. Die rede is enersyds dat violiste wat langs mekaar sit, met hul instrumente of elmboë te na aan mekaar kan kom wanneer hulle spieëlbeeldig speel. Andersyds is eenvormige bewegings binne die stemgroepe van die orkes vir die toeskouer 'n esteties oortuigende gesig, wat 'n enkele violis wat anders stryk, sou versteur.&lt;ref&gt;[https://www.mittelbayerische.de/region/regensburg-land-nachrichten/orchester-moegen-keine-linkshaender-21364-art820736.html ''Orchester mögen keine Linkshänder''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210803154029/https://www.mittelbayerische.de/region/regensburg-land-nachrichten/orchester-moegen-keine-linkshaender-21364-art820736.html |date= 3 Augustus 2021 }} mittelbayerische.de, 17 Augustus 2012; sien die laaste twee paragrawe van die artikel.&lt;/ref&gt; In 2007 het die linkshandige violis Martial Gauthier, wat met die linkerhand stryk, in Cremona 'n lesing oor linkshandige vioolspel gehou.&lt;ref&gt;[https://www.nmz.de/artikel/war-paganini-linkshaender ''War Paganini Linkshänder? – Gedanken über ein Tabu-Thema der Streicherpädagogik''.] In: ''neue musikzeitung.'' 7/2007; besoek op 20 Julie 2016.&lt;/ref&gt;

=== Toonomvang ===
[[Lêer:Range violin.svg|duimnael|regs|Toonomvang van die viool]]
[[Lêer:Spectrumgstring.jpg|upright=1.15|duimnael|regs|Driedimensionele spektrumdiagram van die botone van 'n viool se G-snaar (voorgrond). Die toonhoogte wat ons hoor, is die piek by ongeveer 200&amp;nbsp;Hz.]]
Die stemming g – d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; – a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; – e&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; stem ooreen met G&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, D&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;, A&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; en E&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; in wetenskaplike toonhoogtenotasie. Die laagste noot van 'n normaal gestemde viool is dus G&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, die G onder die middel-C (C&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;). (By seldsame geleenthede kan die laagste snaar tot 'n kwart laer, na D&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, gestem word.) Die hoogste speelbare noot is minder duidelik omskryf: E&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;, die E twee oktawe bo die los snaar (wat op E&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; gestem is), kan as 'n praktiese grens vir orkesvioolpartye beskou word,&lt;ref&gt;Piston, Walter (1955). ''Orchestration'', p. 45.&lt;/ref&gt; maar dit is dikwels moontlik om hoër te speel, afhangende van die lengte van die toets en die vaardigheid van die violis. Nog hoër note (tot C&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;) kan voortgebring word deur die snaar tot by die einde van die toets te gryp en/of deur kunsmatige flageolettone te gebruik.

=== Akoestiek ===
[[Lêer:Bowed violin string in slow motion.gif|duimnael|regs|Die Helmholtz-hoek wat heen en weer langs die snaar beweeg&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://plus.maths.org/content/why-violin-so-hard-play |title=Why is the violin so hard to play? |author=Jim Woodhouse en Paul Galluzzo |date=2004-09-01 |access-date=2025-06-22}}&lt;/ref&gt;]]
Die gewelfde vorm, die dikte van die hout en sy fisiese eienskappe bepaal die klank van 'n viool. Patrone van die [[nodus (fisika)|nodusse]] wat deur sand of glinsters op die blaaie gevorm word wanneer dié by bepaalde frekwensies in trilling gebring word, sogenaamde Chladni-patrone, word soms deur vioolbouers gebruik om hul werk te kontroleer voordat hulle die instrument saamstel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.catgutacoustical.org/people/cmh/laird3.htm|title=Carleen Maley Hutchins' Work With Saunders|publisher=Violin Society of America|last=Laird|first=Paul R.|access-date=2008-09-26}}&lt;/ref&gt;

Vanweë die oppervlakstruktuur van die perdehaar, versterk deur die aanbring van hars (kolofonium), het die strykstokbehaarsel 'n hoë kleefkrag uit statiese [[wrywing]]. Wanneer die snaar met die aangelegde strykstok gestryk word, word dit daarom aanvanklik in die strykrigting meegeneem, totdat die terugstelkrag van die snaar groter word as die statiese wrywing tussen die stokhare en die snaar: die snaar skiet teen die strykrigting terug. By die korrekte keuse van strykplek, stryksnelheid en stokdruk word die snaar aan die einde van hierdie beweging weer deur die strykstok gegryp en opnuut meegeneem (die glip-kleef-effek), sodat die snaar voortdurend aangedryf tril. Hoeveel keer per sekonde hierdie proses hom herhaal, hang af van die frekwensie van die gespeelde toon, dit wil sê van die effektiewe snaarlengte. Die uitwyking van die aangedrewe punt van die snaar beskryf met verloop van tyd 'n elliptiese baan, met die langer as ongeveer in die strykrigting georiënteer.

Die snaar self het 'n baie klein werkoppervlak en versit dus slegs 'n geringe hoeveelheid lug, te min om 'n toon voort te bring wat vir die menslike oor duidelik hoorbaar is. Die klankkas werk as 'n impedansie-omsetter. Deur die oordrag van die trillings van die snaar op die klankkas word die [[amplitude]] van die trillings wel aansienlik kleiner, maar die uitstralingsoppervlak word soveel vergroot dat 'n goeie koppeling met die lug en 'n vir die oor waarneembare toon ontstaan. Hierdie omsetting volg uiters komplekse patrone.

Die kam, waarop die snaar rus, word aangedryf om die snaartrilling in die strykvlak te volg. Die boblad, waarop die kam rus, kan egter net loodreg op die strykvlak tril. Dit dwing die kam tot 'n skommelbeweging waarby die twee kamvoete die twee helftes van die boblad afwisselend belas en ontlas. By so 'n wipbeweging, waar die draai-as presies in die middel van die kam lê, sou die twee helftes van die boblad egter teen mekaar werk, wat met volumeverlies en klankveranderinge gepaard sou gaan. Dit word teengewerk deur onder die regter kamvoet 'n stafie – die stemstok – vas te klem. Dié belemmer eers die regter kamvoet, waardeur die draai-as van hierdie skommelbeweging na regs verskuif en byna al die werk (dié van die lae frekwensies) deur die linker kamvoet verrig word. Om 'n beter verspreiding van die trillings wat daar afgegee word oor die boblad te bereik, word boonop aan die onderkant van die boblad onder die linker kamvoet die basbalk onder spanning vasgelym, wat die linker kamvoet veral by hoë frekwensies belemmer, dit wil sê die draai-as verskuif vir dié frekwensies na links. Afhangende van die frekwensie van die gespeelde toon is die linker (lae frekwensies) of die regter (hoë frekwensies) kamvoet aktiewer, waardeur die trillings in die een geval meer deur die boblad (ondersteun deur die basbalk), in die ander deur die boblad en (oorgedra deur die stemstok) die bodem afgegee word. By lae frekwensies tril bodem en boblad dus teen mekaar, en die ingeslote lugvolume vorm 'n breëband-holteresonator wat klankuitstraling deur die f-gate bewerkstellig.

=== Groottes ===
[[Lêer:LembeyeLembeyon.jpg|duimnael|links|'n {{Frac|1|16}}-viool en 'n volgrootte ({{Frac|4|4}}) viool]]
Buiten die standaard &quot;volgrootte&quot; ({{Frac|4|4}}) word viole ook in sogenaamde breukgroottes van {{Frac|7|8}}, {{Frac|3|4}}, {{Frac|1|2}}, {{Frac|1|4}}, {{Frac|1|8}}, {{Frac|1|10}}, {{Frac|1|16}}, {{Frac|1|32}} en selfs {{Frac|1|64}} gebou. Hierdie kleiner instrumente word algemeen deur jong spelers gebruik wie se vingers nie lank genoeg is om die korrekte posisies op volgrootte-instrumente te bereik nie. Die regte grootte van die instrument word gewoonlik volgens die armlengte bepaal.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vionoble.de/violine-viola-cello-groesse-ermitteln/ |title=Die richtige Größe ermitteln für Geige: Bratsche: Cello |website=Violinoble.de |access-date=2022-06-13}}&lt;/ref&gt;

Hoewel die breukgroottes in 'n sekere sin met die afmetings van die instrumente verband hou, is hulle nie as letterlike beskrywings van die relatiewe verhoudings bedoel nie. 'n {{Frac|3|4}}-instrument is byvoorbeeld nie driekwart van die lengte van 'n volgrootte-instrument nie. Die lengte van die klankkas (sonder die hals) van 'n volgrootte- of {{Frac|4|4}}-viool is 356&amp;nbsp;mm, en kleiner by sommige 17de-eeuse modelle. Die klankkas van 'n {{Frac|3|4}}-viool is 335&amp;nbsp;mm lank en dié van 'n {{Frac|1|2}}-viool 310&amp;nbsp;mm; 'n {{Frac|3|4}}-viool is dus net omtrent 6&amp;nbsp;% kleiner as 'n &quot;hele&quot; en 'n {{Frac|1|2}}-viool net omtrent 12&amp;nbsp;%. By die viool se naaste familielid, die altviool, word die grootte as klankkaslengte in sentimeter aangegee eerder as in breukgroottes. 'n Volgrootte-altviool is gemiddeld 40&amp;nbsp;cm, maar elke volwassene bepaal self watter grootte altviool hy of sy gebruik.

Soms gebruik 'n volwassene met 'n klein liggaamsbou 'n sogenaamde {{Frac|7|8}}-viool in plaas van 'n volgrootte-instrument. Hierdie instrumente, wat soms 'n &quot;damesviool&quot; genoem word, is effens korter as 'n volgrootte-viool, maar is geneig om hoëkwaliteit-instrumente te wees wat 'n klank kan voortbring wat met dié van goeie volgrootte-viole vergelykbaar is. Die groottes van vyfsnarige viole kan van dié van die normale viersnarige verskil.

Die instrument wat in die vioolokted met die viool ooreenstem, is die mezzoviool, wat dieselfde as 'n viool gestem word, maar 'n effens langer klankkas het. Die snare van die mezzoviool is net so lank soos dié van die standaardviool. Hierdie instrument is nie in algemene gebruik nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nvfa.org/8tet.html|title=The New Violin Family|author=The New Violin Family Association, Inc|date=2020-04-04|website=The New Violin Family}}&lt;/ref&gt;

== Toebehore ==
=== Kenstuk en skouersteun ===
Die kenstuk vergemaklik dit om die instrument tussen die ken en die skouer vas te hou en verhoed boonop dat vog van die vel die lak aantas, oplos en uiteindelik die hout op daardie plek toenemend verswak. Dit bestaan meestal uit ebbehout, word met spanskroewe aan die instrument vasgeklem en bevind hom tydens die spel tussen die instrument en die ken.

Die skouersteun dien om die individuele anatomie van die speler tussen die liggaam en die instrument te vereffen. Veral die lengte van die nek asook die breedte en natuurlike stand van die skouers bepaal hoe die skouersteun gevorm moet wees. Dit word telkens onmiddellik voor die spel opnuut gemonteer. Jonger spelers wat met skouersteune sukkel, gebruik soms 'n spons met 'n rek in plaas daarvan.

=== Strykstok ===
[[Lêer:Punte archi storici da violino.jpg|duimnael|regs|Koppe van drie vioolstrykstokke: (bo) 'n oorgangsmodel (F. Tourte), 'n swaanbekkop van 'n lang 18de-eeuse model, en 'n snoekkop van 'n 17de-eeuse model]]
'n Viool word gewoonlik met 'n strykstok bespeel, wat bestaan uit 'n stok met 'n lint van perdehaar wat tussen die punt (kop) en die slof aan die teenoorgestelde ente gespan is. 'n Tipiese vioolstrykstok is in die geheel ongeveer 75&amp;nbsp;cm lank en weeg 55 tot 65&amp;nbsp;g. Altvioolstrykstokke is ongeveer 5&amp;nbsp;mm korter en 10&amp;nbsp;g swaarder. Belangrik is die gewigsverdeling: die swaartepunt moet 24 tot 25&amp;nbsp;cm van die begin van die stok af lê (sonder die skroef gemeet).&lt;ref&gt;Barbara Gschaider: ''Ratgeber Geige.'' Edition Bochinski, Bergkirchen 2008, ISBN 978-3-937841-68-7, p. 58.&lt;/ref&gt;

Die stok word meestal van [[Pernambuco|pernambukhout]] (ook bekend as Brasiliaanse hout) gemaak. Goeie pernambukhout het reguit gegroei met parallel lopende vesels; die stok kan besonder dun uitgewerk word en het ondanks die nodige stabiliteit die gewenste elastisiteit. Pernambukhout is dus besonder geskik vir hoëkwaliteit-strykstokke. Omdat die voorkoms van hierdie houtsoort beperk is, word dit moeiliker om goeie kwaliteite te bekom. Ander tradisionele materiale vir duurder stokke sluit slanghout in. Daarom word deesdae ook strykstokke van koolstofveselversterkte plastiek (&quot;koolstofvesel&quot;) gebruik, op alle vlakke van vakmanskap, onder andere om by grensoorgange probleme met die [[Konvensie op Internasionale Handel in Bedreigde Spesies van Wilde Fauna en Flora|CITES]]-verdrag te vermy; baie professionele musikante beskou hul klank- en speeltegniese eienskappe egter as nie gelykwaardig nie. Goedkoop strykstokke vir studente word van minder duur houtsoorte of van veselglas gemaak; sommige veselglas-studentestokke gebruik 'n plastiekhuls as greep en omwikkeling tegelyk.

Aan die onderste ent van die stok is die slof van ebbehout, [[ivoor]] of skilpaddop, meestal versier met 'n ronde perlemoerinlegsel, die sogenaamde &quot;oog&quot;. Suiwer metaalinlegwerk as versiering kom ook voor. By die slof is 'n skroef wat die hare stywer of losser maak. Net voor die slof beskerm 'n duimkussing van [[leer (stof)|leer]] (die greep) en 'n omwikkeling die stok en bied hulle 'n stewige houvas vir die speler se hand. Tradisionele omwikkelinge is van draad (dikwels silwer of versilwer), sy of [[balein]] (&quot;walvisbeen&quot;, nou vervang deur afwisselende stroke bruin en swart plastiek).

Tussen die slof en die punt van die stok word die stokhare gespan; dit word die behaarsel genoem. Afhangende van die dikte word ongeveer 150 tot 220 hare uit die stert van hingste van bepaalde perderasse gebruik, tradisioneel van 'n skimmelperd (wat oorwegend wit hare het). Sommige goedkoper strykstokke gebruik sintetiese vesel. Deur die skroef te draai word die hare gespan, en na elke speelsessie moet die hare weer ontspan word. Die hare bring die snare deur daaroor te stryk in trilling. Daarvoor moet die hare gereeld met vaste hars (kolofonium, 'n natuurlike boomhars) behandel word om dit effens klewerig te maak, wat bereik word deur die stok herhaaldelik oor 'n harsblok te stryk. Afhangende van die gebruik en die kwaliteit van die hare moet die behaarsel na twee maande tot uiterlik na 'n jaar vernuwe word.

== Stem ==
[[Lêer:Violin - open strings notes.PNG|regs|duimnael|Die toonhoogtes van die los snare van 'n viool. Die nootname staan onder die notebalk en hul Franse solfège-ekwivalente daarbo: G = sol; D = re; A = la; E = mi. {{audio|Violin open strings.mid|Speel}}]]
Viole word gestem deur die stemskroewe in die skroefkas onder die krul te draai of deur die fynstemmerskroewe by die stertstuk te verstel. Alle viole het stemskroewe; fynstemmers is opsioneel. Die meeste fynstemmers bestaan uit 'n metaalskroef wat 'n hefboom beweeg wat aan die ent van die snaar vas is. Hulle maak baie klein toonhoogteverstellings veel makliker as die stemskroewe. Deur 'n fynstemmer kloksgewys te draai, word die toon hoër (omdat die snaar onder groter spanning is), en antikloksgewys word dit laer (omdat die snaar onder minder spanning is). Fynstemmers op al vier snare is baie nuttig by snare met 'n staalkern, en sommige spelers gebruik dit ook met sintetiese snare. Omdat moderne E-snare van staal is, word vir dié snaar byna altyd 'n fynstemmer aangebring. Fynstemmers word nie met dermsnare gebruik nie, wat meer [[Young se modulus|elasties]] is as snare met 'n staal- of sintetiese kern en nie voldoende op die baie klein bewegings van fynstemmers reageer nie.

Om 'n viool te stem, word die A-snaar eers op 'n standaardtoonhoogte gestem (gewoonlik A = 440&amp;nbsp;[[hertz|Hz]]; orkeste in Duitsland en Oostenryk stem met 'n kamertoon van 443&amp;nbsp;Hz, in Switserland oorwegend op 442&amp;nbsp;Hz). Wanneer die viool saam met 'n instrument met vaste toonhoogte soos 'n [[klavier]] of [[trekklavier]] speel, word dit na die ooreenstemmende noot op daardie instrument gestem en nie na enige ander stemverwysing nie. Die hobo is gewoonlik die instrument waarna orkeste met viole stem, aangesien sy klank deurdringend is en bo die ander houtblasers uit gehoor kan word. Die ander snare word dan in intervalle van reine kwinte teen mekaar gestem deur hulle paarsgewys te stryk. Vir solospel word soms 'n effens hoër stemming gebruik om die instrument 'n helderder klank te gee; omgekeerd word Barokmusiek soms met laer stemminge gespeel om die klank van die viool sagter te maak. Na die stem kan die kam van die instrument nagegaan word om te verseker dat dit reguit staan en tussen die binneste kepe van die f-gate gesentreer is; 'n skewe kam kan die klank van 'n andersins goed geboude viool aansienlik beïnvloed.

Na lang gebruik kan die stemskroewe en hul gate verslyt raak, sodat die skroewe onder spanning makliker glip. 'n Glippende stemskroef laat die toonhoogte van die snaar effens daal, of, as die skroef heeltemal los raak, laat die snaar sy spanning heeltemal verloor. 'n Viool waarvan die stemskroewe glip, moet deur 'n vioolbouer of vioolhersteller herstel word. Stemskroefsmeer, gereeld gebruik, kan die intrede van sulke slytasie vertraag terwyl dit die skroewe glad laat draai.

Die stemming G–D–A–E word vir die meeste vioolmusiek gebruik, insluitend klassieke musiek, jazz en volksmusiek. Ander stemminge word soms gebruik; die G-snaar kan byvoorbeeld tot A opgestem word. Die gebruik van nie-standaardstemminge in klassieke musiek staan as ''[[scordatura]]'' bekend; in sommige volksmusiekstyle word dit kruisstemming genoem. Een beroemde voorbeeld van scordatura in die klassieke musiek is [[Camille Saint-Saëns]] se ''Danse macabre'', waar die E-snaar van die soloviool na E♭ verlaag word om 'n spookagtige dissonansie aan die komposisie te verleen. Ander voorbeelde is die derde deel van ''Contrasts'' van [[Béla Bartók]], waar die E-snaar na E♭ en die G-snaar na G♯ gestem word, [[Niccolò Paganini]] se Eerste Vioolkonsert, waar al vier snare 'n halftoon hoër gestem moet word, en die Rosekranssonates van Heinrich Ignaz Franz Biber, waarin elke deel 'n ander scordatura-stemming het.

In die Indiese klassieke en ligte musiek word die viool in die Suid-Indiese styl waarskynlik op D♯–A♯–D♯–A♯ gestem. Aangesien daar in die Indiese klassieke musiek geen begrip van absolute toonhoogte is nie, kan musikante enige gerieflike stemming gebruik om hierdie relatiewe intervalle tussen die snare te behou. Nog 'n algemene stemming met hierdie intervalle is B♭–F–B♭–F, wat met Sa–Pa–Sa–Pa in die Indiese karnatiese klassieke styl ooreenstem. In die Noord-Indiese Hindoestaanse styl is die stemming gewoonlik Pa–Sa–Pa–Sa in plaas van Sa–Pa–Sa–Pa, wat byvoorbeeld met F–B♭–F–B♭ kan ooreenstem. In die Iranse klassieke musiek en ligte musiek het die viool in elke ''dastgah'' 'n ander stemming;&lt;ref&gt;Edith Gerson-Kiwi: ''The Persian Doctrine of Dastga-Composition. A phenomenological study in the musical modes.'' Israel Music Institute, Tel Aviv 1963, p. 15.&lt;/ref&gt; dit word waarskynlik op E–A–E–A in Dastgāh-e Esfahan gestem, in Dastgāh-e Šur op E–A–D–E en E–A–E–E, en in Dastgāh-e Māhur op E–A–D–A. In die Arabiese klassieke musiek word die A- en E-snaar 'n heeltoon verlaag, dit wil sê G–D–G–D, om die spel van Arabiese ''maqams'' te vergemaklik, veral dié met kwarttone.

Hoewel die meeste viole vier snare het, is daar viole met bykomende snare, sommige met soveel as sewe. Sewe word algemeen as die maksimum aantal snare beskou wat op 'n strykinstrument prakties is; met meer as sewe snare sou dit onmoontlik wees om enige bepaalde binnesnaar afsonderlik met die strykstok te bespeel. Viole met sewe snare is baie skaars. Die ekstra snare op sulke viole is gewoonlik laer as die G-snaar en word gewoonlik (van die hoogste bygevoegde snaar na die laagste) op C, F en B♭ gestem. As die speellengte van die instrument, dit wil sê die snaarlengte van die bosaal tot die kam, gelyk is aan dié van 'n gewone volgrootte-viool (effens minder as 33&amp;nbsp;cm), kan dit met reg 'n viool genoem word. Sommige van hierdie instrumente is ietwat langer en moet as altviole beskou word. Viole met vyf of meer snare word tipies in jazz of volksmusiek gebruik. Sommige spesiaal gemaakte instrumente het ekstra snare wat nie gestryk word nie, maar deur die trillings van die gestrykte snare meeklink.

== Speeltegniek ==
=== Houding ===
[[Lêer:Man Playing Violin on Bench at Park.jpg|duimnael|upright=0.75|'n Man speel viool op 'n parkbank]]
Die viool word sittend of staande bespeel. Soliste (of hulle alleen, met 'n klavier of met 'n orkes speel) speel meestal staande, tensy 'n fisieke gestremdheid dit verhoed, soos in die geval van [[Itzhak Perlman]]. In die orkes en in kamermusiek word daar daarenteen gewoonlik sittend gespeel. In die 2000's en 2010's het sommige orkeste wat Barokmusiek uitvoer (soos die Freiburger Barockorchester) al hul violiste en altvioliste, solo en ensemble, staande laat speel.

Die viool rus aan die linkerkant op die skouer en bors van die violis en word, afhangende van die houding of draai van die kop, deur die linkerkant van die onderkaak, soms deur die ken, op die kenstuk vasgehou en deur die linkerskouer ondersteun, dikwels met behulp van 'n skouersteun. Die kaak en die skouer moet die viool stewig genoeg vashou sodat dit stabiel bly wanneer die linkerhand van 'n hoë posisie ('n hoë noot ver op die toets) na 'n lae (nader aan die skroefkas) beweeg. In die Indiese houding word die stabiliteit van die viool verseker deur die krul wat op die sy van die voet rus. Van die linkerhand word die duim gebruik om die hals te omvat of as hulp vir bepaalde greeptegnieke. Al die ander vingers speel uitsluitlik op die snare om die gewenste tone vas te lê. Afhangende van die skool neem die linkerhand ook 'n ondersteunende of vashoufunksie van die instrument oor. Die regterhand hanteer die strykstok, waarmee die snare meestal tussen die einde van die toets en die kam gestryk word, in moderne komposisies deels ook agter die kam. Dit word die kontakpunt genoem. Vir die wisselende volume, die klankkleure, die presisie van die artikulasie, die legatospel en meer is dit beslissend met watter kombinasie van gewig, snelheid, kontakpunt (na aan die kam, na aan die toets of tussenin) en kanteling van die stokhare die snare aangeraak word.

Hoewel onderwysers die wesenlike belang van 'n goeie houding beklemtoon, sowel ter wille van die kwaliteit van die spel as om die kans op oorbelastingsbeserings te verminder, verskil advies oor wat 'n goeie houding is en hoe dit bereik word in die besonderhede. Almal dring egter aan op die belang van 'n natuurlike, ontspanne posisie sonder spanning of styfheid. Wat byna universeel aanbeveel word, is om die linkerpols reguit (of baie naby daaraan) te hou sodat die vingers van die linkerhand vry kan beweeg en die kans op besering verminder word, en om albei skouers in 'n natuurlike, ontspanne posisie te hou en te vermy om enige van hulle oordrewe op te trek. Dit sou, soos enige ander onnodige spanning, die bewegingsvryheid beperk en die risiko van besering verhoog. 'n Krom houding kan goeie spel belemmer omdat dit die liggaam uit balans bring en die skouers laat optrek. Nog 'n teken van ongesonde spanning is pyn in die linkerhand, wat op te veel druk by die vashou van die viool dui.

=== Linkerhand en toonhoogte ===
[[Lêer:Violin first position fingering chart.svg|regs|upright=1.35|duimnael|Vingersettings in die eerste posisie. Hierdie diagram toon net die note van die eerste posisie; daar is hoër note buite dié wat aangedui word.]]
[[Lêer:Geigengrifftabelle.svg|duimnael|regs|Greeptabel vir alle toonsoorte]]
Die linkerhand bepaal die klinkende lengte van die snaar, en dus die toonhoogte, deur dit met die vingerpunte teen die toets te &quot;gryp&quot; (vas te druk), wat verskillende toonhoogtes voortbring. Aangesien die viool geen frette het om die snare af te stop nie, soos gebruiklik by die [[kitaar]], moet die speler presies weet waar om die vingers op die snare te plaas om met goeie intonasie (suiwer) te speel. Beginners speel los snare en die laagste posisie, naaste aan die bosaal. Studente begin dikwels met relatief maklike toonsoorte, soos A-majeur en G-majeur, en leer toonlere en eenvoudige melodieë. Deur toonlere en arpeggio's te oefen en die gehoor op te lei, &quot;vind&quot; die linkerhand van die violis die note uiteindelik intuïtief deur spiergeheue.

Beginners maak soms gebruik van [[kleefband|kleefbandjies]] op die toets vir die korrekte plasing van die linkerhandvingers, maar laat die bandjies gewoonlik gou staan wanneer hulle vorder. Nog 'n algemene merktegniek gebruik kolletjies [[korrigeervloeistof]] op die toets, wat binne 'n paar weke se gereelde oefening afslyt. Hierdie praktyk word ongelukkig soms in plaas van voldoende gehooropleiding gebruik, sodat die plasing van die vingers deur die oog en nie deur die oor gelei word nie. Veral in die vroeë stadiums van die leerproses is die sogenaamde &quot;klinkende tone&quot; nuttig. Daar is nege sulke note in die eerste posisie, waar 'n gegrypte noot 'n unisoon of oktaaf met 'n ander (los) snaar klink en dié laat meeresoneer. Studente gebruik hierdie klinkende tone dikwels om die intonasie van die gegrypte noot te kontroleer deur te luister of dit met die los snaar harmonieer. Wanneer die gegrypte toonhoogte &quot;A&quot; op die G-snaar gespeel word, kan die violis byvoorbeeld terselfdertyd die los D-snaar speel om die intonasie van die gegrypte &quot;A&quot; te toets. As die &quot;A&quot; suiwer is, behoort die &quot;A&quot; en die los D-snaar 'n harmonieuse reine kwart voort te bring.

Viole word in reine kwinte gestem, soos al die orkesstrykers (viool, altviool, tjello) behalwe die kontrabas, wat in reine kwarte gestem word. Elke daaropvolgende noot word gegryp op die toonhoogte wat die speler as die harmonieuste ervaar; wanneer 'n violis onbegeleid speel, &quot;speel hy nie konsekwent in óf die getempereerde óf die natuurlike [reine] toonleer nie, maar neig in die geheel om by die Pythagorese toonleer aan te sluit.&quot;&lt;ref&gt;Seashore, Carl (1938). ''Psychology of Music'', p. 224. Aangehaal in Kolinski, Mieczyslaw (somer–herfs 1959). &quot;A New Equidistant 12-Tone Temperament&quot;, p. 210, ''Journal of the American Musicological Society'', vol. 12, nr. 2/3, pp. 210-214.&lt;/ref&gt; Wanneer violiste in 'n [[strykkwartet]] of 'n strykorkes speel, &quot;versoet&quot; die strykers gewoonlik hul stemming om by die toonsoort te pas waarin hulle speel. Wanneer daar saam met 'n instrument met gelykswewende stemming gespeel word, soos 'n klavier, pas vaardige violiste hul stemming by die gelykswewende stemming van die klavier aan om dissonante note te vermy.

Die vingers word in die [[musieknotasie]], soos in bladmusiek en etudeboeke, konvensioneel van 1 (wysvinger) tot 4 (pinkie) genommer. Veral in leeruitgawes van vioolmusiek kan syfers bo die note aandui watter vinger gebruik moet word, met ''0'' of ''O'' vir 'n los snaar. Die diagram regs toon die rangskikking van die note wat in die eerste posisie bereik kan word. Wat nie op hierdie diagram gewys word nie, is hoe die afstande tussen die nootposisies kleiner word hoe hoër (in toonhoogte) die vingers van die bosaal af beweeg. Die balke aan die kante van die diagram stel die gebruiklike moontlikhede vir beginners se kleefbandjies voor, by die 1ste, hoë 2de, 3de en 4de vinger.

==== Posisies ====
Die plasing van die linkerhand op die toets word deur &quot;posisies&quot; gekenmerk. Die eerste posisie, waar die meeste beginners begin (hoewel sommige metodes in die derde posisie begin), is die posisie wat die meeste in strykmusiek gebruik word. Musiek wat vir beginnende jeugorkeste gekomponeer is, is dikwels meestal in die eerste posisie. Die laagste noot wat in hierdie posisie in standaardstemming beskikbaar is, is 'n los G&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;; die hoogste noot in die eerste posisie word met die vierde vinger op die E-snaar gespeel en klink as B&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;. Deur die hand op die hals op te skuif, neem die eerste vinger die plek van die tweede vinger in, wat die speler in die ''tweede posisie'' bring. Deur die eerste vinger die eerste-posisie-plek van die derde vinger te laat inneem, kom die speler in die ''derde posisie'', en so voorts. 'n Verandering van posisie, met die gepaardgaande beweging van die hand, word 'n ''posisiewisseling'' genoem, en doeltreffende posisiewisselings met behoud van suiwer intonasie en 'n gladde legato (verbonde) klank is 'n sleutelelement van die tegniek op alle vlakke. Dikwels word 'n &quot;gidsvinger&quot; gebruik: die laaste vinger wat 'n noot in die ou posisie gespeel het, raak tydens die wisseling voortdurend liggies aan die snaar om op sy korrekte plek in die nuwe posisie uit te kom. In elementêre wisselingsoefeninge word die &quot;gidsvinger&quot; dikwels hoorbaar gemaak terwyl dit op of af langs die snaar gly, sodat die speler die korrekte plasing op die gehoor kan vaslê. Buite hierdie oefeninge behoort dit selde hoorbaar te wees (tensy die speler bewustelik 'n portamento-effek om uitdrukkingsredes toepas).

Tydens 'n wisseling in lae posisies beweeg die duim van die linkerhand op of af langs die hals van die instrument om in dieselfde posisie relatief tot die vingers te bly (hoewel die beweging van die duim effens voor of effens na die beweging van die vingers kan plaasvind). In sulke posisies word die duim dikwels as 'n &quot;anker&quot; beskou waarvan die plek bepaal in watter posisie die speler is. In baie hoë posisies kan die duim nie met die vingers meebeweeg nie, omdat die klankkas van die instrument in die pad kom. In plaas daarvan beweeg die duim om die hals van die instrument om by die punt te sit waar die hals die regterronding van die klankkas ontmoet, en bly daar terwyl die vingers tussen die hoë posisies beweeg.

'n Noot wat buite die normale omvang van 'n posisie gespeel word, sonder wisseling, word 'n ''strekking'' genoem. In die derde posisie op die A-snaar sit die hand byvoorbeeld natuurlik met die eerste vinger op D en die vierde op G of G♯. Om die eerste vinger terug na 'n C♯ te strek, of die vierde vinger op na 'n A, vorm 'n strekking. Strekkings word algemeen gebruik waar een of twee note effens buite 'n andersins stewige posisie lê, en het die voordeel dat hulle minder opvallend is as 'n wisseling of 'n snaaroorgang. Die laagste posisie op die viool word die &quot;halwe posisie&quot; genoem. In hierdie posisie is die eerste vinger op 'n &quot;lae eerste-posisie&quot;-noot, byvoorbeeld B♭ op die A-snaar, en die vierde vinger in 'n afwaartse strekking vanaf sy gewone posisie, byvoorbeeld D op die A-snaar, met die ander twee vingers na behoefte tussenin geplaas. Aangesien die posisie van die duim in die &quot;halwe posisie&quot; tipies dieselfde is as in die eerste posisie, kan dit beter as 'n agterwaartse strekking van die hele hand as as 'n egte posisie beskou word.

Die bogrens van die viool se omvang word grootliks deur die vaardigheid van die speler bepaal, wat maklik meer as twee oktawe op 'n enkele snaar en vier oktawe op die instrument as geheel kan speel. Posisiename word meestal vir die laer posisies en in metodeboeke en etudes gebruik; om dié rede hoor 'n mens selde verwysings na iets hoër as die sewende posisie. Die hoogste posisie is prakties gesproke die 13de. Baie hoë posisies is om twee redes 'n besondere tegniese uitdaging. Eerstens word die verskil in ligging van die verskillende note in hoë posisies veel kleiner, wat die note moeiliker maak om te vind en in sommige gevalle op die gehoor te onderskei. Tweedens is die veel korter klinkende lengte van die snaar in baie hoë posisies 'n uitdaging vir die regterarm en die strykstok om die instrument doeltreffend te laat klink. Hoe fyner (en duurder) 'n instrument, hoe beter kan dit 'n goeie toon tot bo aan die toets, by die hoogste toonhoogtes op die E-snaar, volhou.

Alle note (behalwe dié onder die los D) kan op meer as een snaar gespeel word. Dit is 'n standaardontwerpkenmerk van snaarinstrumente, wat egter van die klavier verskil, wat vir elk van sy 88 note net een plek het. Die noot van die los A op die viool kan byvoorbeeld as die los A gespeel word, of op die D-snaar (in die eerste tot vierde posisie) of selfs op die G-snaar (baie hoog op, in die sesde tot negende posisie). Elke snaar het 'n ander [[toonkleur]], vanweë die verskillende gewigte (diktes) van die snare en die resonansies van ander los snare. Die G-snaar word byvoorbeeld dikwels beskou as 'n baie volle, klankryke klank te hê wat besonder gepas is vir laat-Romantiese musiek. Dit word dikwels in die musiek aangedui met die merk ''sul G'' of ''IV'' ('n Romeinse syfer wat aandui dat op die vierde snaar gespeel moet word; volgens konvensie word die snare van die dunste, hoogste (I) tot die laagste (IV) genommer). Selfs sonder uitdruklike aanwysings in die partituur sal 'n gevorderde violis na eie oordeel en artistieke aanvoeling kies op watter snaar bepaalde note of passasies gespeel word. Wanneer 'n passasie op 'n lae snaar en in 'n hoër posisie gespeel word, hoewel dit op 'n hoër snaar gemakliker gespeel sou kon word, dien dit ook om 'n besondere klankkleur voort te bring.

==== Los snare ====
As 'n snaar gestryk of getokkel word sonder dat 'n vinger dit gryp, word dit 'n ''los snaar'' genoem. Dit gee 'n ander klank as 'n gegrypte snaar, aangesien die snaar by die bosaal vryer tril as onder 'n vinger. Verder is dit onmoontlik om vibrato ten volle op 'n los snaar te gebruik (hoewel 'n gedeeltelike effek verkry kan word deur 'n noot 'n oktaaf hoër op 'n aangrensende snaar te gryp en dié te laat vibreer, wat 'n element van vibrato in die botone inbring). In die klassieke tradisie gebruik violiste dikwels 'n snaaroorgang of posisiewisseling om die verandering van toonkleur wat 'n los snaar meebring, te vermy, tensy die komponis dit aandui. Dit geld veral vir die los E, wat dikwels as hard van klank beskou word. Daar is egter ook situasies waar 'n los snaar spesifiek vir artistieke effek gekies kan word. Dit kom voor in klassieke musiek wat die bourdon van 'n [[orrel]] naboots (soos J.S. Bach in sy Partita in E vir soloviool bereik het), in ''[[fiddle]]''-musiek (byvoorbeeld ''Hoedown'') of waar stappe om die los snaar te vermy musikaal onvanpas is (byvoorbeeld in Barokmusiek, waar posisiewisselings minder gebruiklik was). In vinnige passasies van toonlere of arpeggio's kan 'n los E-snaar eenvoudig gerieflikheidshalwe gebruik word as die noot nie tyd het om uit te klink en 'n harde toonkleur te ontwikkel nie. In volksmusiek, ''fiddle''-musiek en ander tradisionele musiekgenres word los snare algemeen om hul resonante toonkleur gebruik.

Om 'n los snaar gelyktydig met 'n gegrypte noot op 'n aangrensende snaar te speel, lewer 'n [[doedelsak]]agtige bourdon, wat komponiste dikwels ter nabootsing van volksmusiek gebruik. Soms is die twee note identies (byvoorbeeld 'n gegrypte A op die D-snaar teen die los A-snaar), wat 'n klinkende soort ''fiddle''-klank gee. Om 'n los snaar gelyktydig met 'n identiese gegrypte noot te speel, kan ook vereis word wanneer meer volume nodig is, veral in orkesspel. Sommige klassieke vioolpartye het note waarvoor die komponis die violis vra om 'n los snaar te speel, weens die spesifieke klankkarakter wat 'n los snaar skep.

==== Dubbelgrepe, akkoorde en bourdons ====
'n Dubbelgreep is wanneer twee afsonderlike snare deur die vingers gegryp en gelyktydig gestryk word, wat twee deurlopende tone voortbring (tipiese intervalle sluit tertse, kwarte, kwinte, sekstes en oktawe in). Dubbelgrepe kan in enige posisie aangedui word, hoewel die wydste interval wat natuurlik in een posisie as dubbelgreep gespeel kan word, 'n oktaaf is (met die wysvinger op die laer snaar en die pinkie op die hoër snaar). Nietemin word in gevorderde repertoire soms dubbelgrepe van desiemes of selfs meer vereis, wat 'n gestrekte linkerhandposisie met uitgestrekte vingers tot gevolg het. Die term &quot;dubbelgreep&quot; word dikwels ook gebruik vir die laat klink van 'n los snaar saam met 'n gegrypte noot, hoewel net een vinger 'n snaar gryp. Met die tegniek van die dubbelgreep kan dus tweestemmig gespeel word.

Waar drie of vier gelyktydige note aangedui word, &quot;verdeel&quot; die violis gewoonlik die akkoord: drie- of vierstemmige akkoorde word normaalweg gearpeggieer, deur die onderste een of twee note eerste te speel en onmiddellik na die boonste een of twee note voort te gaan, waarby die natuurlike resonansie van die instrument 'n effek voortbring soortgelyk aan asof al vier note gelyktydig geklink het. In sommige omstandighede is 'n &quot;drievoudige greep&quot; moontlik, waar drie note oor drie snare gelyktydig klink. Die strykstok raak nie van nature drie snare tegelyk nie, maar met voldoende stoksnelheid en druk, wanneer die violis 'n drienoot-akkoord &quot;breek&quot;, kan die stokhare tydelik oor drie snare gebuig word sodat elkeen gelyktydig klink. Dit word met 'n swaar streek bereik, tipies naby die slof en met die stok op 'n sekere afstand van die kam, en bring 'n harde, aggressiewe toon voort. Dit is so moontlik om drienoot-akkoorde van kort duur, ook verskeie ná mekaar, sonder arpeggio te speel, sodat daar werklik drie stemme gelyktydig klink. Vierstemmige spel sonder arpeggio kan net met 'n spesiaal gekonstrueerde ronde strykstok verwesenlik word. Dubbelgrepe in die orkes word soms ''divisi'' gemerk en tussen die spelers verdeel, sodat een deel van die musikante die laer noot en 'n ander deel die hoër noot speel. Dubbelgrepe (en ''divisi'') kom algemeen in orkesrepertoire voor wanneer die viole begeleiding speel en 'n ander instrument of groep die melodie speel.

In sommige genres van die historiese uitvoeringspraktyk (gewoonlik van Barokmusiek en vroeër) word nóg verdeelde akkoorde nóg drievoudige grepe as gepas beskou; sommige violiste arpeggieer alle akkoorde (insluitend gewone dubbelgrepe) deur al die note of die meeste daarvan afsonderlik te speel asof hulle as 'n gebonde figuur geskryf is. Met die ontwikkeling van moderne viole het drievoudige grepe egter natuurliker geword, omdat die kam minder gekrom is. In sommige musiekstyle kan 'n aangehoue bourdon op 'n los snaar gespeel word tydens 'n passasie wat hoofsaaklik op 'n aangrensende snaar geskryf is, om 'n basiese begeleiding te bied. Dit kom meer in volkstradisies as in die klassieke musiek voor.

==== Vibrato ====
[[Lêer:MHVC-KyokoYonemoto-PaganiniCaprice24.ogv|duimnael|Kyoko Yonemoto speel [[Niccolò Paganini|Paganini]] se Caprice nr. 24 op 'n viool]]
[[Lêer:Peter Bissing.png|duimnael|regs|Petrowitsch Bissing was 'n onderwyser in vibratometodiek op die viool&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9-EqAAAAYAAJ&amp;q=PETROWITCH+BISSING&amp;pg=RA2-PA52|publisher=Jacobs' Band Monthly, Volume 4|page=52|year=1919|access-date=16 November 2012|title=The Violin|first=Louis|last=Eaton}}&lt;/ref&gt; en het 'n boek met die titel ''Cultivation of the Violin Vibrato Tone'' gepubliseer.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=IwhLMgEACAAJ|title=Cultivation of the Violin Vibrato Tone|first=Petrowitsch|last=Bissing|publisher=Central States Music Publishing Company|access-date=16 November 2012}}&lt;/ref&gt;]]
Vibrato is 'n tegniek van die linkerhand en -arm waarby die toonhoogte van 'n noot subtiel in 'n polsende ritme wissel. Hoewel verskillende dele van die hand of arm by die beweging betrokke kan wees, is die resultaat 'n beweging van die vingerpunt wat 'n geringe verandering in die trillende snaarlengte meebring, wat 'n golwing in die toonhoogte veroorsaak. Die meeste violiste ossilleer onder die noot, dit wil sê laer in toonhoogte as die eintlike noot, wanneer hulle vibrato gebruik, omdat geglo word dat die waarneming die hoogste toonhoogte in 'n wisselende klank bevoordeel.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=String Builder, Book 3: Teacher's Manual |last=Applebaum |first=Samuel |year=1957 |publisher=Alfred Publishing |location=New York |isbn=978-0-7579-3056-0 |page=4 }}. &quot;Now we will discipline the shaking of the left hand in the following manner: Shake the wrist slowly and evenly in 8th notes. Start from the original position and for the second 8th note the wrist is to move backward (toward the scroll). Do this in triplets, dotted 8ths and 16ths, and 16th notes. A week or two later, the vibrato may be started on the Violin. ... The procedure will be as follows: 1. Roll the finger tip from this upright position on the note, to slightly below the pitch of this note.&quot;&lt;/ref&gt; Vibrato doen min of niks om 'n onsuiwer noot te verbloem; met ander woorde, verkeerd toegepaste vibrato is 'n slegte plaasvervanger vir goeie intonasie. Toonlere en ander oefeninge wat op intonasie gerig is, word tipies sonder vibrato gespeel om die werk makliker en doeltreffender te maak. Musiekstudente word dikwels geleer dat vibrato veronderstel word tensy dit anders in die musiek aangedui is. Dit kan 'n struikelblok wees vir 'n klassiek opgeleide violis wat in 'n styl wil speel wat min of geen vibrato gebruik, soos Barokmusiek in historiese styl en baie tradisionele ''[[fiddle]]''-style.

Vibrato kan deur 'n gepaste kombinasie van vinger-, pols- en armbewegings voortgebring word. Deur die vingerpunt van die grypende vinger liggies heen en weer te rol, ontstaan vingervibrato. Een metode, ''handvibrato'' (of ''polsvibrato''), behels dat die hand by die pols heen en weer gekantel word om die ossillasie te bewerkstellig. 'n Ander metode, ''armvibrato'', moduleer die toonhoogte deur beweging van die hele onderarm by die elmboog met 'n vaste pols. 'n Kombinasie van hierdie tegnieke stel 'n speler in staat om 'n groot verskeidenheid klankeffekte voort te bring. Die &quot;wanneer&quot;, &quot;waarvoor&quot; en &quot;hoeveel&quot; van vibrato is artistieke kwessies van styl en smaak, waarby verskillende onderwysers, musiekskole en musiekstyle verskillende vibratostyle verkies. Oordrewe vibrato kan byvoorbeeld hinderlik word. Akoesties gesproke het die interessantheid wat vibrato aan die klank toevoeg te doen met die manier waarop die mengsel van botone&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.schleske.de/en/our-research/handbook-violinacoustics/vibrato-of-the-musician.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100207150243/http://www.schleske.de/en/our-research/handbook-violinacoustics/vibrato-of-the-musician.html |url-status=dead |archive-date=7 Februarie 2010 |title=The psychoacoustic secret of vibrato |first=Martin |last=Schleske |access-date=11 Februarie 2010 |quote=Accordingly, the sound level of each harmonic will have a periodically fluctuating value due to the vibrato.}}&lt;/ref&gt; (of toonkleur) en die rigtingpatroon van die klankuitstraling met veranderinge in toonhoogte verander. Deur die klank ritmies na verskillende dele van die vertrek te &quot;rig&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web | last=Curtin | first=Joseph | title=Weinreich and Directional Tone Colour | url=http://www.josephcurtinstudios.com/news/strad/apr00/Gabi_strad.htm | date=April 2000 | work=Strad Magazine | access-date=23 Mei 2009 | quote=In the case of string instruments, however, not only are they strongly directional, but the pattern of their directionality changes very rapidly with frequency. If you think of that pattern at a given frequency as beacons of sound, like the quills of a porcupine, then even the slight changes in pitch created by vibrato can cause those quills to be continually undulating. | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20090529062722/http://josephcurtinstudios.com/news/strad/apr00/Gabi_strad.htm | archive-date=29 Mei 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://knutsacoustics.com/files/weinreich,-g.-directional-tone-color-jasa-1997.pdf |title=Directional tone color |last=Weinreich |first=Gabriel |date=16 Desember 1996 |publisher=Acoustical Society of America |quote=The effect can be visualized in terms of a number of highly directional sound beacons, all of which the vibrato causes to undulate back and forth in a coherent and highly organized fashion. It is obvious that such a phenomenon will help immensely in fusing sounds of the differently directed partials into a single auditory stream; one may even speculate that it is a reason why vibrato is used so universally by violinists—as compared to wind players, from the sound of whose instruments directional tone color is generally absent.}}&lt;/ref&gt; voeg vibrato 'n &quot;glans&quot; of &quot;lewendigheid&quot; by die klank van 'n goed geboude viool. Vibrato word grootliks aan die oordeel van die violis oorgelaat. Verskillende soorte vibrato bring verskillende stemminge in 'n stuk, en die wisselende grade en style van vibrato is dikwels kenmerke wat by bekende violiste uitstaan.

==== Vibratotriller ====
'n Vibrato-agtige beweging kan soms gebruik word om 'n vinnige [[triller]]effek te skep. Om hierdie effek uit te voer, word die vinger bo die vinger wat die noot gryp, net effens van die snaar af geplaas (stewig teen die grypende vinger gedruk) en 'n vibratobeweging uitgevoer. Die tweede vinger raak met elke ossillasie liggies aan die snaar bo die laer vinger, sodat die toonhoogte ossilleer op 'n manier wat soos 'n mengsel van wye vibrato en 'n baie vinnige triller klink. Dit gee 'n minder duidelike oorgang tussen die hoër en die laer noot en word gewoonlik as interpretatiewe keuse toegepas. Hierdie trillertegniek werk net goed vir halftoontrillers of trillers in hoë posisies (waar die afstand tussen die note kleiner is), aangesien dit vereis dat die trillende vinger en die vinger daaronder aan mekaar raak, wat die afstand wat getrill kan word, beperk. In baie hoë posisies, waar die trilafstand kleiner as die breedte van die vinger is, kan 'n vibratotriller die enigste opsie vir trillereffekte wees.

==== Flageolettone ====
[[Lêer:Violin sounds and techniques.ogg|duimnael|regs|Vioolklanke en -tegnieke: los snare (arco en pizzicato); A-majeur-toonleer (arco en pizzicato); begin van 'n A-majeur-toonleer met vibrato; A-majeur-toonleer col legno gespeel; natuurlike flageolettone van 'n A, E en 'n A; kunsmatige flageolet van A&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;; flageolet-glissando op die A-snaar]]
Deur die snaar liggies met 'n vingerpunt by 'n [[nodus (fisika)|nodus]] aan te raak, sonder om die snaar heeltemal vas te druk, en die snaar dan te tokkel of te stryk, ontstaan flageolettone (harmonieke of botone). In plaas van die normale toon klink 'n hoër noot. Daardeur word die grondfrekwensie gedemp en tril net die ooreenstemmende botone (byvoorbeeld die dubbele of drievoudige frekwensie wanneer die vinger by die helfte of by 'n derde van die snaarlengte geplaas word). Daar ontstaan fluitagtige tone. Elke nodus lê by 'n heeltallige deling van die snaar, byvoorbeeld halfpad of 'n derde langs die lengte van die snaar. 'n Instrument wat goed reageer, laat talle moontlike flageoletnodusse langs die lengte van die snaar klink. Flageolettone word in die musiek óf met 'n sirkeltjie bo die noot wat die toonhoogte van die flageolet bepaal, óf met ruitvormige nootkoppe aangedui. Daar is twee soorte: ''natuurlike flageolettone'' en ''kunsmatige flageolettone'' (ook ''valse flageolettone'' genoem).

Natuurlike flageolettone word op 'n los snaar gespeel. Die toonhoogte van die los snaar wanneer dit getokkel of gestryk word, word die grondfrekwensie genoem. Flageolettone word ook ''botone'' of ''deeltone'' genoem. Hulle kom voor by heeltallige veelvoude van die grondtoon, wat die eerste harmoniek genoem word. Die tweede harmoniek is die eerste botoon (die oktaaf bo die los snaar), die derde harmoniek is die tweede botoon, en so voorts. Die tweede harmoniek lê in die middel van die snaar en klink 'n oktaaf hoër as die toonhoogte van die snaar. Die derde harmoniek verdeel die snaar in derdes en klink 'n oktaaf en 'n kwint bo die grondtoon, en die vierde harmoniek verdeel die snaar in kwarte en klink twee oktawe bo die eerste. Die klank van die tweede harmoniek is die helderste van almal, omdat dit 'n gemeenskaplike nodus met al die daaropvolgende ewe harmonieke (4de, 6de, ens.) het. Die derde en die daaropvolgende onewe harmonieke is moeiliker om te speel, omdat hulle die snaar in 'n onewe aantal trillende dele verdeel en nie so baie nodusse met ander harmonieke deel nie.

Kunsmatige flageolettone is moeiliker om voort te bring as natuurlike, aangesien hulle behels dat die snaar gegryp én 'n flageolet op die gegrypte noot gespeel word. Met die ''oktaafraam'' (die normale afstand tussen die eerste en die vierde vinger in enige gegewe posisie) en die vierde vinger wat die snaar 'n kwart bo die gegrypte noot net aanraak, ontstaan die vierde harmoniek, twee oktawe bo die gegrypte noot. Vingerplasing en -druk, asook stoksnelheid, -druk en kontakpunt, is almal wesenlik om die gewenste flageolet te laat klink. Boonop moet in passasies met verskillende note as valse flageolettone die afstand tussen die grypende vinger en die flageoletvinger voortdurend verander, aangesien die afstand tussen die note oor die lengte van die snaar verander.

Die ''flageoletvinger'' kan die snaar ook 'n groot terts bo die vasgedrukte noot aanraak (die vyfde harmoniek), of 'n kwint hoër ('n derde harmoniek). Hierdie flageolettone word minder algemeen gebruik; in die geval van die groot terts moet sowel die gegrypte noot as die aangeraakte noot effens hoog gespeel word, anders spreek die flageolet nie so geredelik aan nie. In die geval van die kwint is die strekking groter as wat vir baie violiste gemaklik is. In die algemene repertoire word breuke kleiner as 'n sesde nie gebruik nie. Verdelings tot 'n agtste word egter soms gebruik, en met 'n goeie instrument en 'n vaardige speler is verdelings so klein as 'n twaalfde moontlik. Daar is 'n paar boeke wat uitsluitlik aan die studie van vioolflageolettone gewy is. Twee omvattende werke is Henryk Heller se sewedelige ''Theory of Harmonics'', in 1928 deur Simrock gepubliseer, en Michelangelo Abbado se vyfdelige ''Tecnica dei suoni armonici'', in 1934 deur Ricordi gepubliseer.

Uitgebreide passasies in kunsmatige flageolettone kom in die virtuose vioolliteratuur voor, veral van die 19de en vroeë 20ste eeu. Twee opvallende voorbeelde hiervan is 'n hele gedeelte van Vittorio Monti se ''Csárdás'' en 'n passasie omtrent in die middel van die derde deel van [[Pjotr Tsjaikofski]] se Vioolkonsert. 'n Gedeelte van die derde deel van Paganini se Vioolkonsert nr. 1 bestaan uit dubbelgreeptertse in flageolettone. Wanneer snare verslyt, vuil en oud is, is die flageolettone moontlik nie meer suiwer in toonhoogte nie. Om dié rede vervang violiste hul snare gereeld.

=== Regterhand en klankkleur ===
Die snare kan laat klink word deur die hare van die strykstok, wat in die regterhand gehou word, daaroor te trek (''arco'') of deur hulle te tokkel (''pizzicato''), meestal met die regterhand. In sommige gevalle tokkel die violis snare met die linkerhand. Dit word gedoen om oorgange van pizzicato na arco te vergemaklik, en dit word ook in sommige virtuose vertoonstukke gebruik. Linkerhand-pizzicato word gewoonlik op los snare gedoen. Pizzicato word op al die instrumente van die vioolfamilie gebruik; die sistematiese studie van gevorderde pizzicatotegnieke is egter die verste ontwikkel in die jazzkontrabas, 'n styl waarin die instrument byna uitsluitlik getokkel word.

Die regterarm, -hand en strykstok en die stoksnelheid is verantwoordelik vir toonkwaliteit, [[ritme]], [[dinamika (musiek)|dinamika]], artikulasie en die meeste (maar nie alle) veranderinge in [[toonkleur]]. Die speler trek die strykstok oor die snaar, wat die snaar laat tril en 'n aangehoue toon voortbring. Die natuurlike tekstuur van die perdehaar en die klewerigheid van die hars help die stok om die snaar te &quot;gryp&quot;, en wanneer die stok oor die snaar getrek word, laat dit die snaar 'n toon klink.

Stryk kan gebruik word om lang aangehoue note of melodieë voort te bring. In 'n strykersgroep kan 'n noot eindeloos volgehou lyk as die spelers in die groep op verskillende tye van strykrigting verander. Die strykstok kan ook gebruik word om kort, skerp nootjies te speel, soos herhaalde note, toonlere en arpeggio's, wat in baie musiekstyle 'n stuwende ritme verskaf.

==== Stryktegnieke ====
Die wesenlikste deel van die stryktegniek is die greep van die strykstok. Gewoonlik is die duim gebuig in die klein ruimte tussen die slof en die omwikkeling van die stok. Die ander vingers is ietwat eweredig oor die bokant van die stok verspreid. Die pinkie is gekrul, met die vingerpunt op die hout naas die skroef. Die viool bring harder note voort met groter stoksnelheid of meer gewig op die snaar. Die twee metodes is nie gelykwaardig nie, omdat hulle verskillende toonkleure voortbring; om op die snaar af te druk, is geneig om 'n harder, intenser klank te gee. 'n Harder klank kan ook verkry word deur die stok nader aan die kam te plaas.

Die kontakpunt waar die stok die snaar kruis, beïnvloed ook die toonkleur. Om naby die kam te speel (''sul ponticello'') gee 'n intenser klank as gewoonlik en beklemtoon die hoër harmonieke, terwyl om met die stok oor die einde van die toets te speel (''sul tasto'') 'n delikate, eteriese klank gee wat die [[grondtoon]] beklemtoon. Shinichi Suzuki het die kontakpunt die &quot;[[Fritz Kreisler|Kreisler]]-snelweg&quot; genoem; 'n mens kan die verskillende kontakpunte as &quot;bane&quot; op die snelweg beskou. Die klankkleur kan dus deur die manier van stokvoering verreikend beïnvloed word: deur die mees uiteenlopende stryksnelhede by 'n baie veranderlike stokdruk, maar ook deur die plek van die stryk (nader aan die kam of nader aan die toets).

Verskillende maniere van aanslag met die strykstok bring verskillende artikulasies voort. Daar is baie stryktegnieke wat elke speelstyl moontlik maak. Baie onderwysers, spelers en orkeste bestee baie tyd aan die ontwikkeling van tegnieke en die skep van 'n eenvormige tegniek binne die groep. Hierdie tegnieke sluit in legato-stryk ('n gladde, verbonde, aangehoue klank wat vir melodieë geskik is), ''collé'' en 'n verskeidenheid strykwyses wat korter note voortbring, waaronder ricochet, ''sautillé'', ''martelé'', ''spiccato'' en staccato.

==== Pizzicato ====
'n Noot wat in die geskrewe musiek ''pizz.'' (afkorting vir ''pizzicato'') gemerk is, moet gespeel word deur die snaar met 'n vinger van die regterhand te tokkel in plaas van te stryk. (Die wysvinger word hier die meeste gebruik.) Soms word in orkespartye of virtuose solomusiek waar die stokhand besig is (of vir vertoon-effek) ''linkerhand-pizzicato'' aangedui met 'n + (plusteken) onder of bo die noot. By linkerhand-pizzicato word twee vingers op die snaar geplaas; die een (gewoonlik die wys- of middelvinger) word op die korrekte noot geplaas, en die ander (gewoonlik die ring- of pinkvinger) bo die noot. Die hoër vinger tokkel dan die snaar terwyl die laer een bly lê, wat die korrekte toonhoogte voortbring. Deur die krag van die tokkel te vergroot, kan die volume van die noot verhoog word. Pizzicato word in orkeswerke en in solo-vertoonstukke gebruik. In orkespartye moet violiste dikwels baie vinnig van arco na pizzicato oorskakel, en omgekeerd.

==== Col legno ====
'n Aanduiding ''col legno'' ([[Italiaans]] vir &quot;met die hout&quot;) in die geskrewe musiek vereis dat die snaar of snare met die stok van die strykstok geslaan word in plaas van dat die hare van die stok oor die snare getrek word. Hierdie stryktegniek word betreklik selde gebruik en lewer 'n gedempte, perkussiewe klank. Die spookagtige kwaliteit van 'n vioolgroep wat ''col legno'' speel, word in sommige simfoniese stukke benut, veral in die &quot;Heksedans&quot; van die laaste deel van [[Hector Berlioz]] se ''Symphonie fantastique''. Saint-Saëns se simfoniese gedig ''Danse macabre'' laat die strykersgroep die ''col legno''-tegniek gebruik om die klank van dansende geraamtes na te boots. &quot;Mars&quot; uit Gustav Holst se ''The Planets'' gebruik ''col legno'' om 'n herhaalde ritme in 5/4-tydmaat te speel. [[Benjamin Britten]] se ''The Young Person's Guide to the Orchestra'' vereis dit in die &quot;[[slaginstrument|Perkussie]]&quot;-variasie. [[Dmitri Sjostakowitsj]] gebruik dit in sy Veertiende Simfonie in die deel &quot;In die Santé-gevangenis&quot;. Sommige violiste maak egter beswaar teen hierdie speelwyse, omdat dit die afwerking kan beskadig en die waarde van 'n goeie strykstok kan verminder, maar die meeste van hulle maak 'n kompromie deur minstens vir die duur van die betrokke passasie 'n goedkoop strykstok te gebruik.

==== Détaché, martelé en tremolo ====
''Détaché'' is 'n gladde en egalige streek waarby die stoksnelheid en -gewig van die begin van die streek tot die einde dieselfde bly.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Fischer|first=Simon|date=1999|title=Detache|journal=Strad|volume=110|pages=638|via=Music Index}}&lt;/ref&gt; ''Martelé'', letterlik &quot;gehamer&quot;, is 'n sterk geaksentueerde effek wat voortgebring word deur elke streek kragtig en plotseling los te laat. Martelé kan in enige deel van die stok gespeel word en word in die geskrewe musiek soms met 'n pylpunt aangedui. Tremolo is die baie vinnige herhaling (tipies van 'n enkele noot, maar soms van meer note), gewoonlik by die punt van die stok gespeel. Tremolo word met drie kort, skuins strepies deur die steel van die noot aangedui en word dikwels as klankeffek in orkesmusiek gebruik, veral in die Romantiese tydperk (1800-1910) en in operamusiek.

==== Demper ====
[[Lêer:Two mutes.jpg|duimnael|links|'n Geïmproviseerde wasgoedpen-demper en 'n rubber-oefendemper]]
Deur 'n klein toestelletjie van metaal, rubber, leer of hout, 'n ''demper'' of ''sordino'', op die kam van die viool te plaas of daarteen aan te skuif (na gelang van die konstruksie), verkry 'n mens 'n sagter, ronder toon met minder hoorbare botone; die klank van 'n hele orkesstrykersgroep wat met dempers speel, het 'n gedempte karakter. Die demper verminder die trillingsamplitude van die kam en beperk sy eiefrekwensie; die gebruikte materiaal en die massa van die demper bepaal in watter mate die verskeidenheid klankkleure en die volume van die viool verminder word. Die resultaat is 'n gewild verminderde toon wat as &quot;nasaal&quot; of &quot;gesluier&quot; beskryf word. Die demper verander dus sowel die volume as die toonkleur van 'n viool. Die konvensionele Italiaanse aanduidings vir die gebruik van die demper is ''con sord.'' of ''con sordino'' (&quot;met demper&quot;), ''senza sord.'' (&quot;sonder demper&quot;) en ''via sord.'' (&quot;demper af&quot;).

Groter dempers van metaal, rubber of hout is algemeen beskikbaar en staan as ''oefendempers'' of ''hoteldempers'' bekend. Sulke dempers word gewoonlik nie by uitvoerings gebruik nie, maar om die klank van die viool in oefenruimtes soos hotelkamers te smoor. (Vir oefendoeleindes is daar ook die stomme viool, 'n viool sonder klankkas.) Sommige komponiste het oefendempers vir 'n spesiale effek gebruik, byvoorbeeld [[Luciano Berio]] aan die einde van sy ''Sequenza VIII'' vir soloviool.

=== Dinamika ===
By die linkeroor van die violis bereik die viool in ''ff'' ([[dinamika (musiek)|fortissimo]]) piekwaardes van meer as 110&amp;nbsp;dB.&lt;ref&gt;''Safe and Sound''. Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin. Dortmund 2010, p. 24.&lt;/ref&gt; Die dinamiese omvang van die instrument is redelik gebalanseerd. Op 6,5&amp;nbsp;meter afstand is die klankpeil in ''pp'' ongeveer 43-45&amp;nbsp;dB, terwyl in ''ff'' op dieselfde afstand ongeveer 73-80&amp;nbsp;dB bereik word.

=== Toonsoorte ===
Nie alle toonsoorte is op die viool ewe goed uitvoerbaar nie. Toonsoorte waarin dikwels los snare gestryk word, is betreklik maklik om te speel. Die toonsoort beïnvloed ook die klank. In die Duitse uitgawe van die instrumentasieleer van [[Hector Berlioz]], deur [[Richard Strauss]] bewerk, staan daaroor: &quot;Die viole skitter en speel gemakliker in die toonsoorte wat hulle die gebruik van die los snare toelaat.&quot;&lt;ref name=&quot;Berlioz/Strauss&quot;/&gt;

Berlioz het die toekenning van moeilikheidsgrade en klankkwaliteite aan toonsoorte wat op die viool gespeel word, tot die uiterste gevoer deur vir elke afsonderlike toonsoort aanduidings te probeer gee. In sy tabelle van 19 majeur- en 19 mineurtoonsoorte staan byvoorbeeld dat As-majeur &quot;nie baie moeilik&quot; is om te speel nie en &quot;sag, gesluier, baie edel&quot; klink; e-mineur is &quot;maklik&quot; om te speel en klink &quot;skreeuend, gewoon&quot;. Sommige toonsoorte het Berlioz &quot;byna onuitvoerbaar&quot; genoem, enkeles selfs &quot;onuitvoerbaar&quot;.&lt;ref name=&quot;Berlioz/Strauss&quot;&gt;[[Hector Berlioz]]: ''Grand traité d'instrumentation et d'orchestration modernes.'' Schonenberger, Parys 1844, hier p. 33, [https://archive.org/details/grandtraitdins1843berl archive.org].&lt;br /&gt;Duitse uitgawe: ''Instrumentationslehre von Hector Berlioz. Ergänzt und revidiert von Richard Strauss.'' Twee bande. Edition Peters, Leipzig 1905; hier band 1, pp. 61 e.v., [https://archive.org/details/instrumentations01berl archive.org].&lt;/ref&gt;

== Pedagogiek ==
Vioolspel kan reeds op 'n baie vroeë kinderleeftyd aangeleer word. Pedagoë is van mening dat 'n so vroeg moontlike begin, ongeveer op die ouderdom van drie tot ses jaar, in beginsel voordelig en vir 'n suksesvolle loopbaan sterk aan te beveel is. Daarom bestaan daar talle &quot;kindervriendelike&quot; vioolmetodes. 'n So vroeg moontlike begin met vioolspel is 'n vaste bestanddeel van die Suzuki-metode, genoem na sy ontwikkelaar Shinichi Suzuki. Vir die vroeë begin met klein hande en kort arms bestaan daar aangepaste instrumente in breukgroottes (sien [[#Groottes|Groottes]]).

As 'n belangrike pedagogiese werk geld [[Leopold Mozart]] se ''Versuch einer gründlichen Violinschule'' van 1756. Mozart se vioolmetode is een van die belangrike bronne vir die studie van die historiese uitvoeringspraktyk. Nog vroeëre leerwerke stam uit die Baroktyd; so het Daniel Merck, Michel Corrette en Francesco Geminiani hulle vir die vioolpedagogiek verdienstelik gemaak. Giuseppe Tartini het in sy ''L'arte dell'arco'', wat 50 etudes bevat, die eerste leerwerk oor die stokvoering geskryf. Georg Philipp Telemann het vir sy leerlinge die &quot;Metodiese sonates&quot; geskep, waarin die stadige dele boonop met barokke versiering uitgeskryf is.

Moderner en sistematiese leerwerke het in die vroeë 19de eeu in Frankryk ontstaan, na die stigting van die Paryse Konservatorium. Enkele vooraanstaande outeurs van sulke werke is Pierre Rode, Pierre Baillot, Rodolphe Kreutzer, Charles-Auguste de Bériot, Jacques Féréol Mazas en in Duitsland Louis Spohr. In die 20ste eeu speel veral die publikasies van Carl Flesch en Ivan Galamian 'n uitstaande rol.

== Gebruik in musiek ==
[[Lêer:PalacioReal Stradivarius1.jpg|duimnael|regs|Stradivari-viool in die Koninklike Paleis van Madrid]]
Die viool is nou met die ontwikkeling van die Europese musiek van die nuwe tyd verbonde en is dienooreenkomstig ryk met literatuur bedeel. Hier kan net 'n kort oorsig van sy veelsydige take gegee word.

=== Klassieke musiek ===
[[Lêer:Telemann - 2violin Sonata 1-1.ogg|duimnael|regs|'n [[Sonate]] vir twee viole van die Barokkomponis Telemann. As 'n betreklik tipiese Barokvioolkomposisie sou dit oorspronklik waarskynlik met minder vibrato uitgevoer gewees het.]]
[[Lêer:Meditation from Thais - Bomsori Kim.opus|duimnael|regs|Die ''Méditation'' uit Massenet se opera ''Thaïs''. Die baie legato-speelstyl, met oorvloedige gebruik van portamento, rubato en vibrato en van die hoër registers van die instrument, is tipies van die vioolspel in die laat-Romantiese tydperk.]]
Sedert die [[Barok]] is die viool om verskeie redes een van die belangrikste van alle instrumente in die klassieke musiek. Die toon van die viool staan bo ander instrumente uit, wat dit geskik maak om 'n melodielyn te speel. In die hande van 'n goeie speler is die viool uiters behendig en kan dit vinnige en moeilike reekse note uitvoer. Bekende violiste sluit in [[Hilary Hahn]], [[Wolfgang Amadeus Mozart]] en, meer onlangs, TwoSet Violin en Chloe Chua.

==== Solo- en konsertwerke ====
Belangrike werke vir soloviool (sonder begeleiding) was daar in die Baroktyd by die vleet; genoem kan word die 16 Rosekranssonates van Heinrich Ignaz Franz Biber vir viool in [[scordatura]] en die ses Sonates en Partitas vir soloviool van [[Johann Sebastian Bach]]. Hier is veral met dubbelgrepe die moontlikheid ten volle benut om op een viool verskeie stemme te laat klink. In die Klassisisme en die Romantiek was hierdie genre (net soos solowerke vir ander instrumente, afgesien van [[klavier]] of [[orrel]]) minder verbreid, hoewel dit in die 24 Caprices van [[Niccolò Paganini]] 'n verdere hoogtepunt bereik het. In die 20ste eeu het dit met die Solosonate van [[Béla Bartók|Bartók]], werke van [[Igor Strawinski|Strawinski]] en veral [[Eugène Ysaÿe]] 'n nuwe verbreiding beleef.

Die eerste [[concerto|instrumentale konserte]] het aanvanklik ontwikkel uit die tydelike na vore tree van die konsertmeester uit die Barokse strykorkes (sien ook concerto grosso). Gou het die eerste as sodanig verklaarde vioolkonserte ontstaan, soos dié van Giuseppe Torelli, [[Antonio Vivaldi|Vivaldi]] of Bach. Al drie groot Weense Klassici het vioolkonserte geskryf, so ook die belangrike Romantiese meesters (Paganini, Louis Spohr, [[Felix Mendelssohn|Mendelssohn Bartholdy]], [[Robert Schumann|Schumann]], [[Antonín Dvořák|Dvořák]], [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]], [[Henryk Wieniawski|Wieniawski]], [[Henri Vieuxtemps|Vieuxtemps]], [[Johannes Brahms|Brahms]], [[Max Bruch|Bruch]], [[Aleksander K. Glazoenof|Glazoenof]]) en baie latere komponiste soos [[Jean Sibelius|Sibelius]], [[Edward Elgar|Elgar]], Korngold, Bartók, [[Benjamin Britten|Britten]], [[Arnold Schoenberg|Schoenberg]], [[Alban Berg|Berg]], Strawinski, [[Dmitri Sjostakowitsj|Sjostakowitsj]] en [[Sergei Prokofiëf|Prokofiëf]]. Vanaf die einde van die 19de eeu is enkele werke vir soloviool met orkesbegeleiding gekomponeer wat formeel vryer was en hulle van die suiwer ''konsert''-genre wou onderskei, soos die ''Symphonie espagnole'' van Édouard Lalo, [[Maurice Ravel|Ravel]] se &quot;sigeuner&quot;-rapsodie ''Tzigane'', die ''Poème'' van [[Ernest Chausson|Chausson]] of ''The Lark Ascending'' van [[Ralph Vaughan Williams|Vaughan Williams]].

==== Kamermusiek ====
Byna geen werk van die stryker- of gemengde kamermusiek kom sonder viool of viole klaar nie. Die belangrikste genres is die vioolsonate, die triosonate, die stryktrio, die klaviertrio, die [[strykkwartet]], die klavierkwartet, die strykkwintet en die stryksekstet. In baie van hierdie besettings het die viool die belangrikste melodiestem. Sy dikwels konsertante take laat dit daarby die spreekwoordelike &quot;eerste viool&quot; speel. 'n Strykkwartet het, soos die orkes, partye vir eerste en tweede viool, asook 'n altvioolparty en 'n basinstrument, soos die tjello of, selde, die kontrabas.

==== Orkes ====
[[Lêer:Maximilian Pilzer (IMSO pp09).jpg|duimnael|regs|Konsertmeester van die New Yorkse Filharmoniese Orkes (1917)]]
Viole maak 'n groot deel van 'n [[simfonie-orkes|orkes]] uit en word gewoonlik in twee groepe verdeel, bekend as die eerste en die tweede viole. Sedert die Baroktyd is daar in die orkes (soos in die strykkwartet) twee verskillende vioolpartye, wat meestal ''koraal'' beset is, dit wil sê deur verskeie spelers. Komponiste ken die melodie dikwels aan die eerste viole toe, tipies 'n moeiliker party wat hoër posisies gebruik. Die tweede viole speel daarenteen harmonie, begeleidingspatrone of die melodie 'n oktaaf laer as die eerste viole. In 'n groot besette Romantiese [[simfonie]] speel in die algemeen 16 eerste en 14 tweede viole, soms meer. Albei groepe word gewoonlik deur een of meer stemleiers aan die voorste lessenaar gelei. Heel voor in die eerste vioolgroep sit die eerste konsertmeester, wat soms solo's moet speel en 'n besondere verantwoordelikheid vir die hele orkes draag. Die uitdrukking &quot;die eerste viool speel&quot;, in die sin van &quot;bepaal wat gedoen moet word&quot;, verwys na die konsertmeester van die klassieke orkesordening, wat as stemleier die toon vir die ander violiste aangegee het (net so &quot;die tweede viool speel&quot; in die sin van &quot;jou na ander moet skik, 'n ondergeskikte rol speel&quot;).

=== Dansmusiek ===
In samehang met die solistiese loopbaan van die viool in die hofmusiek van die 17de eeu het dit die toonaangewende instrument by die begeleiding van danse geword. Balletmeesters het viool gespeel en die dansmeesterviool (pochette) gebruik om geselskapsdanse in te studeer. Deur die opkoms van die burgerlike dans in die 18de eeu het baie dansorkeste ontstaan wat in die kern uit twee viole (met bas) bestaan het. Die eerste het die melodie gespeel, die tweede het ritmes en akkoorde bygevoeg. Nog op die hoogtepunt van die Weense dansmusiek in die tyd van die [[Biedermeier]], met Joseph Lanner of [[Johann Strauss I|Johann Strauss (vader)]], het hulle die kern van die dansorkeste gevorm, en baie danselemente het in die konsertmusiek weerklink. [[Johann Strauss II|Johann Strauss (seun)]] is nog as kapelmeester met sy viool afgebeeld, hoewel hy hom toenemend op dirigeer en komponeer toegespits het.

=== Volksmusiek ===
[[Lêer:Anders Zorn - Hins Anders (1904).jpg|duimnael|Die Sweedse volksvioolspeler Hins Anders Ersson, deur Anders Zorn geskilder, 1904]]
[[Lêer:Fiddler from Hungary.jpg|duimnael|Vioolspeler uit Hongarye]]
Soos baie ander instrumente wat in die klassieke musiek gebruik word, stam die viool van verre voorouers af wat vir volksmusiek gebruik is. Na 'n fase van intensiewe ontwikkeling in die laat [[Renaissance]], grootliks in Italië, het die viool (in volume, toon en behendigheid) soveel verbeter dat dit nie net 'n baie belangrike instrument in die kunsmusiek geword het nie, maar ook baie aantreklik vir volksmusikante was, en uiteindelik baie wyd verspreid geraak het, waar dit soms vroeëre strykinstrumente verdring het. Etnomusikoloë het sy wydverspreide gebruik in Europa, Asië en die Amerikas waargeneem.

Wanneer die viool as volksinstrument gespeel word, word dit in Engels gewoonlik 'n ''[[fiddle]]'' genoem (hoewel die term ''fiddle'' in Engels informeel gebruik kan word ongeag die musiekgenre), en dit word onderskei van die historiese [[vedel]], wat 'n voorloper van die viool is. Wêreldwyd is daar verskeie snaarinstrumente, soos die draailier en die Apache-viool, wat ook ''fiddles'' genoem word. Volksvioolmusiek verskil van die klassieke daarin dat die wysies algemeen as dansmusiek beskou word&lt;ref name=&quot;OKHistory&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.okhistory.org/publications/enc/entry.php?entry=FI001|title=Fiddling|last=Harris |first=Rodger |publisher=The Encyclopedia of Oklahoma History and Culture|date=2009|website=okhistory.org|access-date=9 Februarie 2018}}&lt;/ref&gt; en dat verskeie tegnieke gebruik word, soos bourdons, &quot;shuffles&quot; en versierings wat eie aan bepaalde style is. In baie volksmusiektradisies word die wysies nie neergeskryf nie, maar deur opeenvolgende geslagte musikante gememoriseer en oorgedra&lt;ref name=&quot;OKHistory&quot; /&gt; in wat as die mondelinge tradisie bekend staan. Baie ''old-time''-stukke vereis kruisstemming, dit wil sê ander stemminge as die standaard GDAE. Sommige spelers van Amerikaanse volksvioolstyle (soos bluegrass of ''old-time'') laat die bokant van hul kam tot 'n effens platter kromming sny, wat tegnieke soos die &quot;double shuffle&quot; minder veeleisend vir die stokarm maak, aangesien dit die bewegingsomvang verminder wat nodig is om tussen dubbelgrepe op verskillende snaarpare af te wissel. Volksvioolspelers wat snare met 'n soliede staalkern gebruik, verkies moontlik 'n stertstuk met fynstemmers op al vier snare in plaas van die enkele fynstemmer op die E-snaar wat baie klassieke spelers gebruik.

Die viool is in talle variante 'n tipiese instrument van die tradisionele musiek in onder andere [[Ierland]], [[Wallis]] (''ffidil''), [[Skotland]], [[Frankryk]], die Alpelande, [[Noorweë]] ([[Hardangerviool]]), [[Swede]], [[Pole]] (''skrzypce podwiązane'' in plaas van die ''mazanki'' wat in die 19de eeu gebruik is), [[Hongarye]], [[Roemenië]] (''vioară''), [[Slowakye]] (''husle''), [[Litaue]] (''smuikas''), [[Estland]] (''viiul'') en [[Griekeland]] (''violi'').

=== Jazz ===
Die vroegste verwysings na jazzuitvoerings met die viool as solo-instrument is uit die eerste dekades van die 20ste eeu gedokumenteer. Joe Venuti, een van die eerste jazzvioliste, is bekend vir sy werk met die kitaarspeler Eddie Lang in die 1920's. Sedertdien was daar baie improviserende violiste, waaronder Stéphane Grappelli, Stuff Smith, Eddie South, Regina Carter, Johnny Frigo, John Blake, Adam Taubitz, Leroy Jenkins, Didier Lockwood en Jean-Luc Ponty. Hoewel hulle nie primêr jazzvioliste is nie, het Darol Anger en Mark O'Connor 'n groot deel van hul loopbane aan jazz gewy. Die Switsers-Kubaanse violis Yilian Cañizares meng jazz met Kubaanse musiek.&lt;ref name=&quot;NZZ&quot;&gt;{{Cite news |url= http://www.nzz.ch/zuerich/zuercher_kultur/die-gunst-der-goetter-1.18150997 |title = Die Sängerin und Geigerin Yilian Cañizares in Moods |newspaper=Neue Zürcher Zeitung | date = 16 September 2013 | access-date = 12 Junie 2015}}&lt;/ref&gt; Viole kom ook voor in ensembles wat orkesagtergrond vir baie jazzopnames verskaf. In die tango-orkes en in &quot;sigeuner&quot;-orkeste speel die viool eweneens 'n belangrike rol.

In 'n [[big band]] ([[Engels]] vir &quot;groot musiekgroep&quot;) word 'n viool selde gespeel. Deur die gebruik van 'n elektriese viool kan die viool egter goed in die big band geïntegreer word, waar dit selfs as solo-instrument bo die blaasklanke kan uitspeel. Met 'n vervormer kan die klank van die viool sterk gevarieer word, van 'n &quot;klassieke klank&quot; tot volledige vervorming soos by 'n elektriese kitaar.

=== Populêre musiek, rock en metal ===
[[Lêer:Lindsey Stirling.jpg|duimnael|regs|Lindsey Stirling tree by TEDx Berkeley op, 2012]]
Tot minstens die 1970's het die meeste soorte populêre musiek strykersgroepe gebruik. Hulle is dwarsdeur die 1920's en vroeë 1930's uitgebreid in die populêre musiek gebruik. Met die opkoms van die swingmusiek, van 1935 tot 1945, is die strykersklank egter dikwels gebruik om die volheid van die big band-musiek aan te vul. Na die swing-era, van die laat 1940's tot die middel 1950's, het strykers in die tradisionele popmusiek begin herleef. Hierdie neiging het in die laat 1960's versnel, met 'n beduidende herlewing van die gebruik van strykers, veral in die soulmusiek. Populêre Motown-opnames van die laat 1960's en 1970's het sterk op strykers as deel van hul kenmerkende tekstuur gesteun.

Met die opkoms van [[elektroniese musiek|elektronies geskepte musiek]] in die 1980's het die gebruik van viole afgeneem, aangesien gesintetiseerde strykersklanke wat deur 'n klawerbordspeler op 'n [[sintetiese klavier|sintetiseerder]] gespeel word, hul plek ingeneem het. In die oorblywende ligte musiek word die viool eerder selde as solo-instrument ingespan; elektronies voortgebragte strykerspassasies word daarenteen graag gebruik om 'n romantiese stemming te skep. Hoewel die viool baie min in die hoofstroom-[[rockmusiek]] gebruik is, het dit 'n geskiedenis in die progressiewe rock (byvoorbeeld Electric Light Orchestra, King Crimson, [[Kansas (rock-groep)|Kansas]], Gentle Giant). Aan die einde van die sestigerjare is deur die groep East of Eden vir die eerste keer 'n viool as solo-instrument in die rockmusiek ingespan (komponis: David Jack, vioolsolis: Dave Arbus).

Die populariteit van crossover-musiek vanaf die laaste jare van die 20ste eeu het die viool na die arena van die populêre musiek teruggebring, met sowel elektriese as akoestiese viole wat deur populêre groepe gebruik word. Die Dave Matthews Band het die violis Boyd Tinsley. Die komplekse musiek van die Amerikaanse groep The Flock het rock, jazz, blues en ander style vermeng; hul violis Jerry Goodman, wat 'n elektries versterkte viool gespeel het, het later by die jazzrock-fusiegroep The Mahavishnu Orchestra aangesluit. Saul Davies van James, wat ook 'n kitaarspeler is, is deur die groep as violis aangewerf. Baie moderne violiste onderneem uitstappies in crossover-projekte (Nigel Kennedy, [[Anne-Sophie Mutter]]). [[Vanessa-Mae]] is bekend vir haar samesmelting van klassieke en populêre genres, wat sy &quot;violin techno-acoustic fusion&quot; noem; met haar sukses is sy in 2006 as die rykste vermaaklikheidskunstenaar onder 30 in die Verenigde Koninkryk aangewys.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4927490.stm |title=Vanessa-Mae tops young rich list |work=BBC News Online |date=21 April 2006 |access-date=30 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die viool is ook te vinde in groepe wat stilisties in die rigtings Middeleeuse rock, folk metal en [[folk rock]] beweeg, soos Flogging Molly, Fiddler's Green, Letzte Instanz, Volkstrott, Subway to Sally, Schandmaul en Skyclad; die gebruik van die viool spruit hier uit die agtergrond van sy gebruik in die tradisionele musiek. Die folk metal-groep Ithilien gebruik die viool uitgebreid in hul diskografie. Die progressiewe metal-groep Ne Obliviscaris het 'n violis, Tim Charles, in hul besetting.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.facebook.com/NeObliviscarisBand/ | title=Ne Obliviscaris| website=[[Facebook]]}}&lt;/ref&gt; Verder word die viool sporadies in die rock- en metalmusiek gebruik; voorbeelde daarvan is die groepe Yellowcard en Kansas uit die rock, asook Turisas, Dornenreich, Corvus Corax, Subway to Sally en My Dying Bride uit die metal. Deur die gebruik van 'n viool kry die musiek 'n eie karakter en word dit melodieser. Stylrigtings waarin die viool betreklik dikwels voorkom, as solo- sowel as ensemble-instrument, is buiten die reeds genoemde folk-crossover-style veral simfoniese rock en metal asook gothic en dark metal; by lewende optredes word soloviool en strykers om kosteredes dikwels deur sintetiseerders vervang. By Emilie Autumn domineer die viool op groot skaal; sy noem haar musiek self ''Violindustrial''.

Onafhanklike kunstenaars soos Owen Pallett, The Shondes en Andrew Bird het ook tot groter belangstelling in die instrument bygedra.&lt;ref name=&quot;ChicagoMag&quot;&gt;{{cite web |first=Brian |last=Golden |work=Chicago Magazine |date=5 Desember 2017 |title=Andrew Bird Brings His Sweeping Symphony of Sounds to Chicago |url=http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/December-2017/Andrew-Bird-Echolocations-River }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[Indie (musiekgenre)|Indie]]-groepe het dikwels nuwe en ongewone verwerkings omhels, wat hulle meer vryheid gee om die viool te laat uitstaan as baie hoofstroomkunstenaars. Lindsey Stirling speel viool saam met elektroniese, dubstep- en trance-riffs en -ritmes, en het daarmee haar eie musiekgenre geskep.&lt;ref name=&quot;hercampus&quot;&gt;{{cite journal |last= Self |first= Brooke |date= 9 April 2011 |title= Lindsey Stirling—hip hop violinist |url= http://www.hercampus.com/school/byu/lindsey-stirling%E2%80%94hip-hop-violinist |journal= Her Campus |archive-url= https://web.archive.org/web/20141205163809/http://www.hercampus.com/school/byu/lindsey-stirling-hip-hop-violinist |archive-date= 2014-12-05 |url-status= live }}&lt;/ref&gt; Eric Stanley improviseer op die viool met [[hip-hop-musiek|hip-hop]]-, pop- en klassieke elemente en instrumentale ritmes.&lt;ref name=&quot;vh1&quot;&gt;{{cite web |last= Tietjen |first= Alexa |url= http://www.vh1.com/music/tuner/2015-04-08/fetty-wap-trap-queen-violin-freestyle/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20150410191820/http://www.vh1.com/music/tuner/2015-04-08/fetty-wap-trap-queen-violin-freestyle/ |url-status= dead |archive-date= 10 April 2015 |title= Get Your Life From This Violin Freestyle Of Fetty Wap's &quot;Trap Queen&quot; |publisher= [[VH1]] |website= vh1.com |access-date= 13 Mei 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Martinez |first=Marc |title=Eric Stanley: Hip Hop Violinist (onderhoud) |url=https://www.youtube.com/watch?v=H_Vew6mIV5U |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515072003/https://www.youtube.com/watch?v=H_Vew6mIV5U |archive-date=15 Mei 2015 |publisher=KTSP-TV, Phoenix |date=3 Oktober 2010 |work=Fox 10 News |access-date=11 Desember 2014 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Die suksesvolle [[indierock]]- en barokpop-groep [[Arcade Fire]] gebruik viole uitgebreid in hul verwerkings.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Arcade Fire – 10 of the best|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=2019-12-12|url=https://www.theguardian.com/music/2017/may/17/arcade-fire-10-of-the-best}}&lt;/ref&gt;

=== Arabiese en Persiese musiek ===
Die viool is vir sangbegeleiding, as solo-instrument en in ensembles in die Arabiese en Persiese musiek opgeneem, waar dit naas die Arabiese ''rababah'' gebruik word. In [[Noord-Afrika]] is die viool as ''kamān'' en in [[Turkye]] as ''kemen'' bekend (vergelyk Turks ''kemençe''). In [[Iran]] kan die viool sedert die begin van die 20ste eeu die klassieke repertoire van die spieslier ''kamānče'' oorneem.

=== Indiese klassieke musiek ===
[[Lêer:Akella Mallikarjuna Sarma playing the Violin in the Indian Carnatic Style.jpg|duimnael|regs|Akella Mallikarjuna Sarma speel viool in die Indiese karnatiese styl]]
[[Lêer:Ganesh and Kumaresh.jpeg|duimnael|regs|Die Suid-Indiese violiste Ganesh en Kumaresh]]
Die Indiese viool, hoewel wesenlik dieselfde instrument as dié wat in die Westerse musiek gebruik word, verskil in sekere opsigte daarvan.&lt;ref name=&quot;FirstPost&quot;&gt;{{cite web |first=Suryasarathi |last=Bhattacharya |work= First Post | date=10 Desember 2017 |title=Violin virtuoso Dr L Subramaniam on how Indian classical music took on the world stage | url=https://www.firstpost.com/living/violin-virtuoso-dr-l-subramaniam-on-how-indian-classical-music-took-on-the-world-stage-4251501.html}}&lt;/ref&gt; Die instrument word so gestem dat die IV- en III-snaar (G en D op 'n Westers gestemde viool) en die II- en I-snaar (A en E) sa–pa-pare (do–sol) is en dieselfde klink, maar 'n oktaaf uit mekaar, wat aan algemene scordatura- of kruisstemminge soos G&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;–D&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;–G&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;–D&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; of A&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;–E&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;–A&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;–E&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; herinner. Die tonika sa (do) is nie vas nie, maar word veranderlik gestem om by die sanger of leidende speler aan te pas. Die manier waarop die musikant die instrument hou, verskil ook tussen die Westerse en die Indiese musiek. In die Indiese musiek sit die musikant kruisbeen op die vloer met die regtervoet vorentoe uitgesteek. Die krul van die instrument rus op die voet, sodat die viool teen die bors gestut en skuins afwaarts gehou word. Hierdie posisie is wesenlik om goed te speel vanweë die aard van die Indiese musiek: die hand kan oor die hele toets beweeg en daar is geen vaste posisie vir die linkerhand nie, sodat dit belangrik is dat die viool in 'n stabiele, onbeweeglike posisie is.

Die viool is in die klassieke musiek van Suid-Indië (die karnatiese musiek) die eerste keer deur Baluswami Dikshitar (1786-1859), 'n broer van die groot komponis Muthuswami Dikshitar, gespeel.&lt;ref&gt;V. V. Ramesh: [https://www.carnaticcorner.com/articles/violinists.html ''The Great Violin Maestros Of The Past.''] Pallavi's Lalgudi G. Jayaraman Sydney Concert Souvenir, November 1995.&lt;/ref&gt; In die Suid-Indiese klassieke musiek is die viool naas die vina die belangrikste snaarinstrument. Die eerste afbeeldings van viole in Indië word in die paleis van [[Tipu Sultan]] (1750-1799) gevind, wat met Frankryk verbonde en andersins in Europese tegniek geïnteresseerd was. Bekende Suid-Indiese violiste is Kunnakudi Vaidyanathan (1935-2008), Mysore Manjunath, Ganesh en Kumaresh, en L. Subramaniam. In Noord-Indië het die [[Bengale|Bengaalse]] komponis Nidhu Babu (1741-1839) moontlik as eerste die viool vir die begeleiding van sy Akhrai-liedere in [[Kolkata]] ingespan. Die beroemdste Noord-Indiese violis was Vishnu Govind Jog (1922-2004).

=== Suidoos-Asië ===
In [[Mianmar]] het die Europese viool, wat daar ''tayaw'' genoem word, die plek ingeneem van 'n driesnarige vioolagtige instrument wat in die 19de eeu bespeel is. Die viool het in die 17de eeu saam met die Portugese die [[Maleise Argipel|Maleise Eilande]] bereik. In [[Maleisië]] word die Europese viool (''biola'') in verskeie musiekstyle gebruik, onder andere saam met die tokkelluit ''gambus'' in die begeleidingsensemble van die ''zapin''-dansvertonings. In [[Indonesië]] kom die viool (''biola'') in enkele streeksvolksmusiekstyle voor, maar dit het die spieslier ''rebab'' wat in die Javaanse [[gamelan]] gespeel word, nie vervang nie. Op die [[Filippyne]] speel die ''biyolin'', wat in die 17de eeu deur die Spanjaarde meegebring is, in sommige streke Europese melodieë in die volksmusiek.

== Elektriese viole ==
[[Lêer:Transformation.JPG|duimnael|upright=1.2|Akoestiese en elektriese viole]]
'''Elektriese viole''' het 'n [[magnetisme|magnetiese]] of [[piëso-elektrisiteit|piëso-elektriese]] opnemer wat die snaartrilling in 'n elektriese sein omskakel. 'n Kabel of draadlose sender stuur die sein na 'n versterker of 'n klankstelsel. Elektriese viole word gewoonlik as sodanig gebou, maar 'n opnemer kan ook aan 'n konvensionele akoestiese viool aangebring word. 'n Elektriese viool met 'n resonerende klankkas wat onafhanklik van die elektriese elemente 'n hoorbare klank voortbring, kan 'n ''elektro-akoestiese viool'' genoem word. Om as akoestiese viool doeltreffend te wees, behou elektro-akoestiese viole 'n groot deel van die resonerende klankkas van die viool en lyk hulle dikwels soos 'n akoestiese viool. Die klankkas kan in helder kleure afgewerk en van alternatiewe materiale in plaas van hout gemaak wees. Hierdie viole moet moontlik by 'n instrumentversterker of klankstelsel aangesluit word. Sommige tipes het 'n stil opsie wat die speler toelaat om oorfone te gebruik wat aan die viool gekoppel is. Daar is vandag ook viole sonder 'n klankkas wat slegs opnemers het en 'n oudiosein lewer wat per kabel of radio oorgedra word; die voordele is dat die musikant nie voor 'n mikrofoon hoef te staan nie en dat daar geen gevaar van terugkoppeling is wanneer die versterkte klank na die instrument terugkom nie.

Die eerste spesiaalgeboude elektriese viole dateer uit 1928 en is deur Victor Pfeil, Oskar Vierling, George Eisenberg, Benjamin Miessner, George Beauchamp, Hugo Benioff en Fredray Kislingbury gemaak. Hierdie viole kan, net soos 'n elektriese kitaar, by effekeenhede ingeprop word, insluitend vervorming, wah-wah-pedaal en [[weergalming]]. Aangesien elektriese viole nie op snaarspanning en resonansie aangewese is om hul klank te versterk nie, kan hulle meer snare hê. Vyfsnarige elektriese viole is byvoorbeeld by verskeie vervaardigers beskikbaar, en 'n sewesnarige elektriese viool (met drie laer snare wat die omvang van die tjello dek) is ook beskikbaar.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.jordanmusic.com/V7harcom.htm |publisher=Jordan Music |title=7String Violin Harlequin finish |access-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227173942/http://www.jordanmusic.com/V7harcom.htm |archive-date=2009-02-27 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die meerderheid van die eerste elektriese violiste was musikante wat jazzfusie (byvoorbeeld Jean-Luc Ponty) en populêre musiek gespeel het.

== Verwante instrumente ==
'n Groter en laer klinkende bouvorm van die vioolinstrumente is die [[altviool]], ook viola genoem. Tot dieselfde familie behoort die [[tjello]], wat met die hals na bo en met die voorkant van die speler af weg gespeel word, terwyl die speler op 'n stoel sit. Die [[kontrabas]] het sowel boukundige eienskappe van die gambas, waartoe dit (as ''contrabasso da gamba'') eens gereken is, as van die vioolfamilie (''Contra-Bass-Geig''). Dit word meestal staande gespeel.

Kleiner en handiger vorme van die viool word kleinviole genoem. Daartoe behoort die dansmeesterviool (pochette), die violino piccolo, die korthalsviool en die rebec. 'n Streeksvariant van 'n kleinviool is die ''złóbcoki'' wat in die Suid-Poolse Karpate gespeel word. Tot die eenvoudiger vioolvorme wat in streeksvolksmusiek gespeel word, behoort die Sorbiese viool en enkele variante van die Slowaakse ''husle''. Net in naam verwant is die Mongoolse perdekopviool.

Die Strohviool is 'n vorm van die viool wat in 1899 in Londen deur Johannes Matthias Augustus Stroh ontwikkel is en sonder resonansiekas klaarkom. Die klank word in plaas daarvan met 'n hefboom onder die kam afgeneem en oor 'n membraan van geelkoper na 'n tregter van dieselfde metaal gelei. Hierdie instrument word ook fonoviool genoem, aangesien dit oorspronklik vir die gerigte klankuitstraling by [[fonograaf]]- en [[grammofoon]]opnames ontwikkel is, omdat gewone viole vir die destydse opnametegniek (nog sonder elektroniese versterkers) te sag was. In 1925 het die ingenieur Willy Tiebel van Markneukirchen die Strohviool verder ontwikkel deur 'n tweede tregter aan te bring wat na die oor van die musikant wys om die kontrole van sy spel te vergemaklik. Albei instrumente is deur die massiwiteit van die gebruikte onderdele so swaar dat hulle net met 'n ondersteunende steun onder die skroefkas gespeel kan word.

'n Historiese oefeninstrument was die plankviool wat deur Mozart genoem word.

== Egtheidsbepaling ==
Egtheidsbepaling van 'n viool is die proses waarby die bouer en die vervaardigingsdatum van 'n viool vasgestel word. Dit kan 'n belangrike proses wees, aangesien beduidende waarde geheg kan word aan viole wat deur bepaalde bouers of op bepaalde tye en plekke gebou is. Ontleding van die ontwerp, die model, die eienskappe van die hout en die tekstuur van die lak kan gebruik word om 'n viool se egtheid te bepaal.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Smithsonian Institution |title=General Information on Violin Authentication and Appraisals |url=https://www.si.edu/spotlight/violins/appraisals |access-date=2023-05-27 |website=Smithsonian Institution |language=en}}&lt;/ref&gt; Vervalsing en ander vorme van [[bedrog|bedrieglike]] voorstelling kan gebruik word om die waarde van 'n instrument op te blaas.

== Viole in sprokies ==
In [[sprokie]]s kom viole betreklik dikwels voor, dikwels met die magiese uitwerking dat elkeen wat dit hoor, moet dans, of hy wil of nie: byvoorbeeld in die Grimm-sprokies ''Der wunderliche Spielmann'', ''Fundevogel'', ''Der Liebste Roland'', ''Der Jude im Dorn'' en ''Vom klugen Schneiderlein''. Die [[Roma]]-sprokie ''Die Erschaffung der Geige'' vertel hoe die viool in die wêreld gekom het.

== Sien ook ==
{{Div col}}
* [[Lys van musiekinstrumente]]
* [[Altviool]]
* [[Tjello]]
* [[Kontrabas]]
* [[Hardangerviool]]
* [[Scordatura]]
* [[Stradivarius]]
* [[Snaarinstrument]]
{{Div col end}}

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Literatuur ==
{{Refbegin|30em}}
* Paul O. Apian-Bennewitz: ''Die Geige. Der Geigenbau und die Bogenverfertigung''. Simon &amp; Wahl, Egweil 1998, {{ISBN|3-923330-34-0}} (herdruk van die uitgawe Weimar 1892).
* Alberto Bachmann: ''An Encyclopedia of the Violin''. Da Capo Press, 1965/1990, {{ISBN|0-306-80004-7}}.
* Sam Bardfeld: ''Latin Violin''. {{ISBN|0-9628467-7-5}}.
* James Beament: ''The Violin Explained – Components, Mechanism and Sound''. Clarendon Press, 1992/1997, {{ISBN|0-19-816623-0}}.
* Jennifer A. Charlton: ''Viols, Violins and Virginals''. Ashmolean Museum, 1985, {{ISBN|0-907849-44-X}}.
* Chris Coetzee: ''Violin – An Easy Guide''. New Holland Publishers, 2003, {{ISBN|1-84330-332-9}}.
* Lothar Cremer: ''Physik der Geige.'' Hirzel, Stuttgart 1981, {{ISBN|3-7776-0372-4}}.
* Flavio Dassenno: ''Per gli occhi e 'l core. Strumenti musicali nell'arte''. 2004 ('n volledige oorsig van die Brescia-skool volgens die jongste navorsing en dokumente).
* Flavio Dassenno: ''Gasparo da Salò architetto del suono''. Comune di Salò, Cremonabooks, 2009 ('n katalogus van 'n uitstalling oor die lewe en werk van die meester).
* Elmar Doflein, Erich Doflein: ''Der Anfang des Geigenspiels.'' Schott, Mainz 1990.
* Stefan Drees (red.): ''Lexikon der Violine.'' Laaber-Verlag, Laaber 2004, {{ISBN|3-89007-544-4}}.
* George Dubourg: ''The Violin''. Robert Cocks &amp; Co., 1854.
* Franz Farga: ''Violins &amp; Violinists''. Rockliff Publishing Corporation Ltd., 1950.
* Neville H. Fletcher, Thomas Rossing: ''The Physics of Musical Instruments.'' Springer-Verlag, New York 1991, {{ISBN|0-387-96947-0}}.
* Ivan Galamian: ''Principles of Violin Playing and Teaching''. Shar Products Co., 1999, {{ISBN|0-9621416-3-1}}.
* Dominic Gill (red.): ''The Book of the Violin''. Phaidon, 1984, {{ISBN|0-7148-2286-8}}.
* Laurent Grillet: ''Les ancêtres du violon et du violoncelle''. Parys 1901.
* Wernfried Güth: ''Einführung in die Akustik der Streichinstrumente.'' Hirzel, Stuttgart/Leipzig 1995, {{ISBN|3-7776-0644-8}}.
* Edward Heron-Allen: ''Violin-Making as it was, and is''. Ward Lock Limited, 1885/1994, {{ISBN|0-7063-1045-4}}.
* William Henry Hill, Arthur F. Hill, Alfred Ebsworth Hill: ''Antonio Stradivari, his life and work, 1644–1737''. Dover Publications, 1902/1963, {{ISBN|0-486-20425-1}}.
* Carleen M. Hutchins (red.): ''Musical Acoustics, Part I: Violin Family Components'' (Benchmark Papers in Acoustics 5). Dowden, Hutchinson &amp; Ross, 1975, {{ISBN|0-471-42540-0}}.
* Carleen M. Hutchins (red.): ''Research Papers in Violin Acoustics 1975–1993''. Twee bande. Acoustical Society of America, 1997, {{ISBN|1-56396-609-3}}.
* Erik Jansson: ''Acoustics for Violin and Guitar Makers.'' [https://www.speech.kth.se/music/acviguit4/index.html speech.kth.se].
* Mark Katz: ''The Violin: A Research and Information Guide''. Routledge, 2006, {{ISBN|0-8153-3637-3}}.
* Walter Kolneder: ''Das Buch der Violine. Bau, Geschichte, Spiel, Pädagogik, Komposition.'' 6de uitgawe. Atlantis Musikbuchverlag, Zürich 2002, {{ISBN|3-254-00147-8}}.
* Muthuswamy Lalitha: ''Violin techniques in Western and South Indian classical music: a comparative study''. Sundeep Prakashan, 2004, {{ISBN|9788175741515}}.
* Eduard Melkus: ''Die Violine. Eine Einführung in die Geschichte der Violine und des Violinspiels.'' 3de uitgawe. Schott, Mainz 2000, {{ISBN|3-7957-2359-0}}.
* [[Yehudi Menuhin]]: ''The Violin''. Flammarion, 1996, {{ISBN|2-08-013623-2}}.
* Yehudi Menuhin, William Primrose: ''Violine und Viola'' (= ''Yehudi Menuhins Musikführer''). Edition Bergh im Ullstein, Frankfurt am Main 1993, {{ISBN|3-7163-0175-2}}.
* Otto Möckel: ''Geigenbaukunst.'' 8ste uitgawe. Nikol, Hamburg 2005, {{ISBN|3-937872-09-4}}.
* [[Leopold Mozart]]: ''Versuch einer gründlichen Violinschule.'' Faksimilee. Bärenreiter, Kassel 2005, {{ISBN|3-7618-1238-8}}.
* Jo Nardolillo: ''The Canon of Violin Literature''. Scarecrow Press, 2012, {{ISBN|0-8108-7793-7}}.
* Hugo Pinksterboer: ''Pocket-Info Violine und Viola. Praktisch, klar und aktuell.'' Schott, Mainz 2003, {{ISBN|3-7957-5535-2}}.
* Stefano Pio: ''Viol and Lute Makers of Venice 1490–1630''. Venice Research, Venesië 2012, {{ISBN|978-88-907252-0-3}}.
* Stefano Pio: ''Violin and Lute Makers of Venice 1640–1760''. Venice Research, Venesië 2004, {{ISBN|978-88-907252-2-7}}.
* Stefano Pio: ''Liuteri &amp; Sonadori, Venice 1750–1870''. Venice Research, Venesië 2002, {{ISBN|978-88-907252-1-0}}.
* Stewart Pollens: ''The Violin Forms of Antonio Stradivari''. Peter Biddulph, Londen 1992, {{ISBN|0-9520109-0-9}}.
* Heike Prange: ''Die Violine – Bestandteile, Bau, Geschichte, Pflege, Spiel.'' 2de uitgawe. Bärenreiter, Kassel 2005, {{ISBN|3-7618-1900-5}}.
* Roberto Regazzi: ''The Complete Luthier's Library. A Useful International Critical Bibliography for the Maker and the Connoisseur of Stringed and Plucked Instruments''. Florenus, Bologna 1990, {{ISBN|88-85250-01-7}}.
* Theodore Rowland-Entwistle: ''The Violin''. Dover Publications, 1967/1974, {{ISBN|0-340-05992-3}}.
* Karl Roy: ''The Violin: Its History and Making''. 2006, {{ISBN|978-1-4243-0838-5}}.
* William Sandys, Simon Andrew Forster: ''History of the Violin''. Dover Publications, 2006, {{ISBN|0-486-45269-7}}.
* David Schoenbaum: ''The Violin: A Social History of the World's Most Versatile Instrument''. W.W. Norton &amp; Company, New York 2012, {{ISBN|9780393084405}}. Duitse vertaling: ''Die Violine. Eine Kulturgeschichte des vielseitigsten Instruments der Welt''. Bärenreiter/Metzler, Stuttgart 2015, {{ISBN|978-3-476-02558-6}}.
* Robin Stowell: ''Violin Technique and Performance Practice in the Late 18th and Early 19th Centuries''. Cambridge University Press, 1985, {{ISBN|0-521-23279-1}}.
* Robin Stowell: ''The Early Violin and Viola''. Cambridge University Press, 2001, {{ISBN|0-521-62555-6}}.
* Patricia Strange, Allen Strange: ''The Contemporary Violin: Extended Performance Techniques''. University of California Press, 2001, {{ISBN|0-520-22409-4}}.
* David Templeton: [https://web.archive.org/web/20081024062309/http://www.stringsmagazine.com/issues/Strings105/coverstory.html ''Fresh Prince: Joshua Bell on composition, hyperviolins, and the future'']. Strings magazine, Oktober 2002, nr. 105.
* Marion Thede: ''The Fiddle Book''. Oak Publications, 1970, {{ISBN|0-8256-0145-2}}.
* Diana Young: [http://www.media.mit.edu/~young/publications/Young_Dissertation_2007.pdf ''A Methodology for Investigation of Bowed String Performance Through Measurement of Violin Bowing Technique'']. PhD-proefskrif, M.I.T., 2007.
{{Refeindig}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie|Violins}}
* [https://www.br-klassik.de/video/br-klassik-die-seele-der-geige-100.html ''Die Seele der Geige.''] TV-dokumentêr van Benedikt Schulte; BR en EuroArts Music in samewerking met ARTE, 2017 (Duits).
* [http://www.schleske.de/unsere-forschung/einfuehrung-geigenakustik.html Inleiding tot die vioolboukuns en die akoestiese vioolnavorsing – multimediale handboek ''Akustik der Geige''] (Duits)
* [http://www.museum-markneukirchen.de/streich.htm Musikinstrumentenmuseum Markneukirchen] (Duits)
* [https://www.phys.unsw.edu.au/music/violin/ Inleiding tot die vioolakoestiek en talle artikels] (Engels)
* [https://www.earlyviolin.com/deutsch/home/ Rekonstruksies van vroeë viole] (Duits)
* [https://www.estastrings.org.uk/ European String Teachers Association] (Engels)

{{Normdata}}

[[Kategorie:Snaarinstrumente]]</text>
      <sha1>1eu4tvhfvno4s1z6549xgwjdwhxx9tv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Suidpunt</title>
    <ns>3</ns>
    <id>40870</id>
    <revision>
      <id>2968145</id>
      <parentid>2967134</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tiger Oats-gebou, Moorreesburg */</comment>
      <origin>2968145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46880" sha1="d6qh2f476ktn0v2iqilocqov78y5ugh" xml:space="preserve">{{argiefboks|5
| argief1 = [[/Argief1|Argief 1]]
| argief2 = [[/Argief2|Argief 2]]
| argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]]
| argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]]
| argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]]
}}
[[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]&lt;br/&gt;(12 jaar, 15 000+)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toegeken deur Aliwal2012&lt;/small&gt;]]


== Stem asb vir Kandidaatartikels! ==

Hallo Suidpunt!

Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC)

== Nuwe voorstelle vir voorbladartikels ==

Hallo Suidpunt!

Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC)

:Goeienaand Suidpunt,

:Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC)

== [[Kaapse luiperd]] ==

{{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal!

Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC)

== Kontak versoek ==

Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC)

== T-hemp ==

Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC)
:Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC)

== Plaaslike radio-onderhoude ==
Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
:Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap.

:::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. 

:::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al.

:::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens.  As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. 

:::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom.

:::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. 

:::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC)
:::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie.  (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.)
::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC)
::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC)
:::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: &quot;Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het&quot;], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! 
:::Me. Le Roux het gevra: &quot;Is jy tevrede met die taalgebruik?&quot; met verwysing na &quot;Ek werk '''op''' Wikipedia&quot;, toe sê ek - &quot;As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het.&quot; Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC)
:::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC)
:Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :)  [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC)

== As jy jou Frans wil toets ==

Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC)

:{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk.

:Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. 

:Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk?

:Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die &quot;Night Owl Chest&quot; kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en &quot;Early Bird Chest&quot; op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen.

:Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank...

:Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. 

:As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? 

:En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte.

:Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer.

:Waag dit met ander tale ook, want die &quot;snaaksigheid&quot; by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. 

:Laat ek verduidelik:

:Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. 

:Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...)

:Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. 

:En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander!

:Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse &quot;dyr&quot; is nie &quot;deur&quot; nie, maar 'n &quot;deuropening&quot; (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: &quot;hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’&quot; Bravo!

:Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome.

:En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som...

:Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: &quot;Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' &quot; En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op.

:Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. 

:Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC)

::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom:
::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}

::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n &quot;streep&quot; het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie.

::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC)

== [[Hendrik Spoorbek]] ==

{{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC)

== Pragtige binnehowe! ==

Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. 

Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC)

== Moorreesburg/Duolingo ==

Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC)

:Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort &amp; Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie.

:Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop.

:Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: &quot;Waarom Moorreesburg?&quot; [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. 

:En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. 

:Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube.  

:Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC)

::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê.

::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie.

::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg?

::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC)

:::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. 

:::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: &quot;ons is ernstig oor ons dorp.&quot; Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... 

:::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. 
:::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. 

:::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel.
:::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC)

== Suidernuus en Suidpunt... ==

{{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC)
:: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete!
::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC)

== Moorreesburg ==

{{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC)

:Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word.

:Net 'n paar dingetjies:

:1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word.

:2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. &lt;strike&gt;Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.&lt;/strike&gt;

:3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. 

:4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe.

:5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. 

:Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: &quot;[I need] guns. Lots of guns&quot;. Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC)

:::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld.  Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC)

::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n &quot;roos&quot; [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC)

== Intensiewes  ==

Hallo Suidpunt,

Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. 
#Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: &quot;So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?&quot;
#Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.''
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC)

::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug!

::1. &quot;iets blitsvinnigs&quot; maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is &quot;blinkmodieus&quot; (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk.

::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie.

::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos &quot;kat&quot; maar &quot;katjie&quot; [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse -  das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel &quot;wik en weeg&quot;, maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam.

::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord).

::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare?

::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC)

::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC)
:::Het jy regtig nooit aangepoer-poer&lt;ref&gt;[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]&lt;/ref&gt; of iets piepkleins&lt;ref&gt;[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]&lt;/ref&gt; aangetrek nie?
:::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. 
:::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Skryfwedstryd 2026 ==

Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC)

== What's up my asb ==

Whatsupp my asb op 082 320 8878 Groete. Oesjaar. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-45494-72|&amp;#126;2026-45494-72]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-45494-72|talk]]) 20:31, 19 Augustus 2026 (UTC)

== [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] ==
{{Gebruikervoorblad|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Nog beelde sal ter illustrasie lekker wees! Gaan jy [[Moorreesburg]] ook as 'n voorbladartikel benoem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 13 September 2026 (UTC)

:Baie dankie vir die mooi woorde.

:Wat my aanbetref, is die saak afgehandel. Ek gaan net later die laaste inskrywing doen van hierdie artikel, naamlik dat Ommi Tafel die artikel bespreek het, met die grootste dank aan Sobaka. (Ek het in elk geval Spreuke 27:2 een aand gekry - so ek sou in elk geval nie oor die radio wou praat nie).

:Goed, bovermelde artikel, Tiger Oats-gebou, is eerder uit weerwraak gebore. Ek stuur 'n foto op 25 Maart 2024 vir my sogenaamde vriend (vriendskap ontbind 1 Januarie 2026) van omgewing Moorreesburg - 'n foto van een van ons potente [[Merinoramstandbeeld]] op Bredasdorp. Hier onder by die koöperasie se mooi tuine. Hy skryf terug: &quot;Mens kan darem ook sien Overberg het net ons Kooperasie gekoop sodat hulle MKB [Moorreesburg Koringboere Beperk] se aandele kan gebruik om hulle suidkaap takke mooier te maak.&quot;

:Wat gebeur het: OverbergAgri het in 2011 vir MKB uitgekoop. Albei koöperasies van Bredasdorp (en Caledon) en Moorreesburg het in die laat 1990's maatskappye geword. Maatskappye maak dit moontlik om geamalgameer te word. By koöperasies is dit een boer, een stem. 

:En dit het my laat wonder: gestel dit is waar, wat doen Bredasdorp/Caledon dan terug vir ons probleemkind, Moorreesburg? 

:Nou kyk, nou gaan dit om 'n saak van eer. Ek dag, ''right'' - ek gaan die vrotste bouval van Moorreesburg vat, waaroor al die inwoners daar anderkant doodskaam kry, reddeloos verlore vir die nageslag, en hom in 'n toeristetrekpleister verander. As iemand dit met Crocs-skoene en die Stanley-bekers kan doen, kan ek ook. Hoekom? Nie omdat dit sin maak nie, maar net omdat ek kan. 

:Want kyk hier nè, die syfers lieg nie. Daar is meer bladtrekke, meer lesers die afgelope maand wat wil weet oor die Tiger Oats-gebou, as die Maria van Riebeeck-standbeeld te Heerengracht, Kaapstad. Reken nou net. In 'n stad met 3,5 miljoen+ vreters, 'n skeepshouervrag vol toeristegoud, 'n kernkragsentrale uit die Koue Oorlog en net vier nooduitgange uit die stad uit. Maar die Tiger Oats-gebou kry voorkeur bo Maria. Ongelooflik!

:Dit lyk my die &quot;Suid-Afrikaanse droom&quot;, as 'n uiters vae konstruk, is stadig besig om te verkrummel, en al daardie &quot;landsgrense&quot; en &quot;landsbelange&quot; en &quot;lands-eer&quot; en &quot;die Suid-Afrikaanse gedagte&quot; en die &quot;kleinste gemene deler&quot; waarvoor ons liewe Boomers so hard soos bliksoldaatjies vir die staat voor baklei en eerloos gesterf het, en in hul kinderjare nie gesien of gehoor mag word nie, het, dank die hemel, irrelevant geword. 

:''Millennials'' het gelukkig geleer (sonder om verbitterd soos Generation X te raak): daar was nooit grense van die begin af nie. Dis als 'n konstruk wat neerkom op 'n forum of 'n tafel waar jy jou ''Pokémon''- en ''Magic: The Gathering''-kaarte uitruil. Die kwartjie het geval. Dus: dinge raak al hoe meer regionaal (danksy veselkabel, waar die stad glad nie meer eerste met die nuus is nie, en ewe irrelevant geword het), en ons pad is uitgeteer om presies soos die Italiaanse '''campanilismo''' te raak. Eintlik jammer, want ek sou gehoop het meer belangstelling sou heers om kontak en uitruiling met ander tale en kulture te maak oorsee. Maar, helaas - das Volk het besluit.

:Ek reken dit so: toe [[Marita van der Vyver]] onlangs deur Amerika gereis het (''Maar jaar van vrees en vryheid'', 2025): sy het nie voor sy by Louisiana aangekom het die gratis driedelige Franse boek &quot;[https://play.google.com/books/reader?id=rU5TAAAAcAAJ&amp;pg=GBS.PR2 Histoire de la Louisiane]&quot; (1782) deur Antoine Simon Le Page du Pratz van hoek tot kant deurgelees nie, o, nee. Sy't bloot gegoogle sover soos sy en haar man gereis het. Reken nou net. En sy was betreklik suur toe sy by 'n dorp aankom en besef haar selfoonsein is afgesny. 

S:o dit is nou hoe ons toekoms voortaan gaan wees.

:In elk geval, ek skryf 'n eenvoudige artikeltjie oor die Swellendammers wat geen treinspoor wou hê in die 1880's nie. Sommer in ons dorpskoerant. Dit was nadat die Swellendammers se water bietjie begin opdroog het met die aanbou van die windturbines daar naby (beton kort water, baie water) - die tydsgees was dus ryp. Nie '''twéé dae''' later nie, of die Swellendamse Erfenisstigting kontak vir die ''Suidernuus'' en wil hoor wie is ek, waar kry ek my inligting vandaan, en of ek nie vir hulle 'n storie wil skryf vir &quot;Stoepstories&quot; nie. Hierdie mense publiseer boeke dat dit klap. Swellendam is die derde oudste dorp in die land, en hulle probeer munt uit hul geskiedenis slaan. Mooi so! 

:Nou ja - ek was al feitlik vir '''twee jaar''' lank besig met Moorreesburg se geskiedenis - en lyk dit of Oesjaar se ore skroeiwarm gebel is? Is Facebook oorval met versoeke om tog die geheime skrywer na Moorreesburg te nooi vir 'n koppie tee (in ruil vir 'n kas vol inligting wat ons kan gebruik om die dorp se toerisme gratis te bevorder)? Uh, nee? Allermins! Ek was nog nooit op Moorreesburg nie, want ek was nog nooit genooi nie! Ek bedoel, dis iets wat die hele dorp Moorreesburg, en sy speurtak, nie eens in 80 jaar se tyd kon regkry nie.

:TLDR; - nee, SpesBona, nee. Ek dink ons is klaar. Die snoepie is nou toe en die kleuterpartytjie is verby. Ek gaan nie 'n sekonde langer daaraan werk nie. Ek het reeds te veel gedoen. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:52, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>d6qh2f476ktn0v2iqilocqov78y5ugh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968146</id>
      <parentid>2968145</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tiger Oats-gebou, Moorreesburg */</comment>
      <origin>2968146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46881" sha1="h6i7jbeakfrq4dxo7vwx67pfugqwsf8" xml:space="preserve">{{argiefboks|5
| argief1 = [[/Argief1|Argief 1]]
| argief2 = [[/Argief2|Argief 2]]
| argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]]
| argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]]
| argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]]
}}
[[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]&lt;br/&gt;(12 jaar, 15 000+)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toegeken deur Aliwal2012&lt;/small&gt;]]


== Stem asb vir Kandidaatartikels! ==

Hallo Suidpunt!

Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC)

== Nuwe voorstelle vir voorbladartikels ==

Hallo Suidpunt!

Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC)

:Goeienaand Suidpunt,

:Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC)

== [[Kaapse luiperd]] ==

{{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal!

Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC)

== Kontak versoek ==

Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC)

== T-hemp ==

Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC)
:Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC)

== Plaaslike radio-onderhoude ==
Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
:Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap.

:::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. 

:::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al.

:::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens.  As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. 

:::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom.

:::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. 

:::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC)
:::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie.  (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.)
::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC)
::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC)
:::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: &quot;Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het&quot;], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! 
:::Me. Le Roux het gevra: &quot;Is jy tevrede met die taalgebruik?&quot; met verwysing na &quot;Ek werk '''op''' Wikipedia&quot;, toe sê ek - &quot;As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het.&quot; Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC)
:::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC)
:Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :)  [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC)

== As jy jou Frans wil toets ==

Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC)

:{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk.

:Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. 

:Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk?

:Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die &quot;Night Owl Chest&quot; kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en &quot;Early Bird Chest&quot; op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen.

:Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank...

:Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. 

:As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? 

:En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte.

:Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer.

:Waag dit met ander tale ook, want die &quot;snaaksigheid&quot; by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. 

:Laat ek verduidelik:

:Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. 

:Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...)

:Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. 

:En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander!

:Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse &quot;dyr&quot; is nie &quot;deur&quot; nie, maar 'n &quot;deuropening&quot; (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: &quot;hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’&quot; Bravo!

:Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome.

:En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som...

:Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: &quot;Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' &quot; En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op.

:Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. 

:Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC)

::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom:
::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}

::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n &quot;streep&quot; het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie.

::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC)

== [[Hendrik Spoorbek]] ==

{{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC)

== Pragtige binnehowe! ==

Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. 

Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC)

== Moorreesburg/Duolingo ==

Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC)

:Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort &amp; Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie.

:Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop.

:Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: &quot;Waarom Moorreesburg?&quot; [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. 

:En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. 

:Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube.  

:Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC)

::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê.

::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie.

::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg?

::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC)

:::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. 

:::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: &quot;ons is ernstig oor ons dorp.&quot; Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... 

:::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. 
:::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. 

:::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel.
:::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC)

== Suidernuus en Suidpunt... ==

{{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC)
:: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete!
::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC)

== Moorreesburg ==

{{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC)

:Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word.

:Net 'n paar dingetjies:

:1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word.

:2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. &lt;strike&gt;Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.&lt;/strike&gt;

:3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. 

:4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe.

:5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. 

:Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: &quot;[I need] guns. Lots of guns&quot;. Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC)

:::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld.  Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC)

::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n &quot;roos&quot; [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC)

== Intensiewes  ==

Hallo Suidpunt,

Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. 
#Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: &quot;So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?&quot;
#Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.''
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC)

::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug!

::1. &quot;iets blitsvinnigs&quot; maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is &quot;blinkmodieus&quot; (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk.

::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie.

::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos &quot;kat&quot; maar &quot;katjie&quot; [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse -  das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel &quot;wik en weeg&quot;, maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam.

::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord).

::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare?

::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC)

::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC)
:::Het jy regtig nooit aangepoer-poer&lt;ref&gt;[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]&lt;/ref&gt; of iets piepkleins&lt;ref&gt;[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]&lt;/ref&gt; aangetrek nie?
:::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. 
:::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Skryfwedstryd 2026 ==

Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC)

== What's up my asb ==

Whatsupp my asb op 082 320 8878 Groete. Oesjaar. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-45494-72|&amp;#126;2026-45494-72]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-45494-72|talk]]) 20:31, 19 Augustus 2026 (UTC)

== [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] ==
{{Gebruikervoorblad|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Nog beelde sal ter illustrasie lekker wees! Gaan jy [[Moorreesburg]] ook as 'n voorbladartikel benoem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 13 September 2026 (UTC)

:Baie dankie vir die mooi woorde.

:Wat my aanbetref, is die saak afgehandel. Ek gaan net later die laaste inskrywing doen van hierdie artikel, naamlik dat Ommi Tafel die artikel bespreek het, met die grootste dank aan Sobaka. (Ek het in elk geval Spreuke 27:2 een aand gekry - so ek sou in elk geval nie oor die radio wou praat nie).

:Goed, bovermelde artikel, Tiger Oats-gebou, is eerder uit weerwraak gebore. Ek stuur 'n foto op 25 Maart 2024 vir my sogenaamde vriend (vriendskap ontbind 1 Januarie 2026) van omgewing Moorreesburg - 'n foto van een van ons potente [[Merinoram-standbeeld]] op Bredasdorp. Hier onder by die koöperasie se mooi tuine. Hy skryf terug: &quot;Mens kan darem ook sien Overberg het net ons Kooperasie gekoop sodat hulle MKB [Moorreesburg Koringboere Beperk] se aandele kan gebruik om hulle suidkaap takke mooier te maak.&quot;

:Wat gebeur het: OverbergAgri het in 2011 vir MKB uitgekoop. Albei koöperasies van Bredasdorp (en Caledon) en Moorreesburg het in die laat 1990's maatskappye geword. Maatskappye maak dit moontlik om geamalgameer te word. By koöperasies is dit een boer, een stem. 

:En dit het my laat wonder: gestel dit is waar, wat doen Bredasdorp/Caledon dan terug vir ons probleemkind, Moorreesburg? 

:Nou kyk, nou gaan dit om 'n saak van eer. Ek dag, ''right'' - ek gaan die vrotste bouval van Moorreesburg vat, waaroor al die inwoners daar anderkant doodskaam kry, reddeloos verlore vir die nageslag, en hom in 'n toeristetrekpleister verander. As iemand dit met Crocs-skoene en die Stanley-bekers kan doen, kan ek ook. Hoekom? Nie omdat dit sin maak nie, maar net omdat ek kan. 

:Want kyk hier nè, die syfers lieg nie. Daar is meer bladtrekke, meer lesers die afgelope maand wat wil weet oor die Tiger Oats-gebou, as die Maria van Riebeeck-standbeeld te Heerengracht, Kaapstad. Reken nou net. In 'n stad met 3,5 miljoen+ vreters, 'n skeepshouervrag vol toeristegoud, 'n kernkragsentrale uit die Koue Oorlog en net vier nooduitgange uit die stad uit. Maar die Tiger Oats-gebou kry voorkeur bo Maria. Ongelooflik!

:Dit lyk my die &quot;Suid-Afrikaanse droom&quot;, as 'n uiters vae konstruk, is stadig besig om te verkrummel, en al daardie &quot;landsgrense&quot; en &quot;landsbelange&quot; en &quot;lands-eer&quot; en &quot;die Suid-Afrikaanse gedagte&quot; en die &quot;kleinste gemene deler&quot; waarvoor ons liewe Boomers so hard soos bliksoldaatjies vir die staat voor baklei en eerloos gesterf het, en in hul kinderjare nie gesien of gehoor mag word nie, het, dank die hemel, irrelevant geword. 

:''Millennials'' het gelukkig geleer (sonder om verbitterd soos Generation X te raak): daar was nooit grense van die begin af nie. Dis als 'n konstruk wat neerkom op 'n forum of 'n tafel waar jy jou ''Pokémon''- en ''Magic: The Gathering''-kaarte uitruil. Die kwartjie het geval. Dus: dinge raak al hoe meer regionaal (danksy veselkabel, waar die stad glad nie meer eerste met die nuus is nie, en ewe irrelevant geword het), en ons pad is uitgeteer om presies soos die Italiaanse '''campanilismo''' te raak. Eintlik jammer, want ek sou gehoop het meer belangstelling sou heers om kontak en uitruiling met ander tale en kulture te maak oorsee. Maar, helaas - das Volk het besluit.

:Ek reken dit so: toe [[Marita van der Vyver]] onlangs deur Amerika gereis het (''Maar jaar van vrees en vryheid'', 2025): sy het nie voor sy by Louisiana aangekom het die gratis driedelige Franse boek &quot;[https://play.google.com/books/reader?id=rU5TAAAAcAAJ&amp;pg=GBS.PR2 Histoire de la Louisiane]&quot; (1782) deur Antoine Simon Le Page du Pratz van hoek tot kant deurgelees nie, o, nee. Sy't bloot gegoogle sover soos sy en haar man gereis het. Reken nou net. En sy was betreklik suur toe sy by 'n dorp aankom en besef haar selfoonsein is afgesny. 

:So dit is nou hoe ons toekoms voortaan gaan wees.

:In elk geval, ek skryf 'n eenvoudige artikeltjie oor die Swellendammers wat geen treinspoor wou hê in die 1880's nie. Sommer in ons dorpskoerant. Dit was nadat die Swellendammers se water bietjie begin opdroog het met die aanbou van die windturbines daar naby (beton kort water, baie water) - die tydsgees was dus ryp. Nie '''twéé dae''' later nie, of die Swellendamse Erfenisstigting kontak vir die ''Suidernuus'' en wil hoor wie is ek, waar kry ek my inligting vandaan, en of ek nie vir hulle 'n storie wil skryf vir &quot;Stoepstories&quot; nie. Hierdie mense publiseer boeke dat dit klap. Swellendam is die derde oudste dorp in die land, en hulle probeer munt uit hul geskiedenis slaan. Mooi so! 

:Nou ja - ek was al feitlik vir '''twee jaar''' lank besig met Moorreesburg se geskiedenis - en lyk dit of Oesjaar se ore skroeiwarm gebel is? Is Facebook oorval met versoeke om tog die geheime skrywer na Moorreesburg te nooi vir 'n koppie tee (in ruil vir 'n kas vol inligting wat ons kan gebruik om die dorp se toerisme gratis te bevorder)? Uh, nee? Allermins! Ek was nog nooit op Moorreesburg nie, want ek was nog nooit genooi nie! Ek bedoel, dis iets wat die hele dorp Moorreesburg, en sy speurtak, nie eens in 80 jaar se tyd kon regkry nie.

:TLDR; - nee, SpesBona, nee. Ek dink ons is klaar. Die snoepie is nou toe en die kleuterpartytjie is verby. Ek gaan nie 'n sekonde langer daaraan werk nie. Ek het reeds te veel gedoen. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:52, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>h6i7jbeakfrq4dxo7vwx67pfugqwsf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968147</id>
      <parentid>2968146</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tiger Oats-gebou, Moorreesburg */</comment>
      <origin>2968147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46879" sha1="b6c77pmq4x1dd9aph7kwolime9le97l" xml:space="preserve">{{argiefboks|5
| argief1 = [[/Argief1|Argief 1]]
| argief2 = [[/Argief2|Argief 2]]
| argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]]
| argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]]
| argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]]
}}
[[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]&lt;br/&gt;(12 jaar, 15 000+)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toegeken deur Aliwal2012&lt;/small&gt;]]


== Stem asb vir Kandidaatartikels! ==

Hallo Suidpunt!

Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC)

== Nuwe voorstelle vir voorbladartikels ==

Hallo Suidpunt!

Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC)

:Goeienaand Suidpunt,

:Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC)

== [[Kaapse luiperd]] ==

{{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal!

Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC)

== Kontak versoek ==

Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC)

== T-hemp ==

Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC)
:Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC)

== Plaaslike radio-onderhoude ==
Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
:Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap.

:::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. 

:::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al.

:::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens.  As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. 

:::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom.

:::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. 

:::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC)
:::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie.  (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.)
::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC)
::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC)
:::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: &quot;Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het&quot;], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! 
:::Me. Le Roux het gevra: &quot;Is jy tevrede met die taalgebruik?&quot; met verwysing na &quot;Ek werk '''op''' Wikipedia&quot;, toe sê ek - &quot;As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het.&quot; Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC)
:::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC)
:Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :)  [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC)

== As jy jou Frans wil toets ==

Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC)

:{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk.

:Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. 

:Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk?

:Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die &quot;Night Owl Chest&quot; kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en &quot;Early Bird Chest&quot; op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen.

:Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank...

:Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. 

:As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? 

:En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte.

:Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer.

:Waag dit met ander tale ook, want die &quot;snaaksigheid&quot; by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. 

:Laat ek verduidelik:

:Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. 

:Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...)

:Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. 

:En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander!

:Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse &quot;dyr&quot; is nie &quot;deur&quot; nie, maar 'n &quot;deuropening&quot; (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: &quot;hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’&quot; Bravo!

:Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome.

:En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som...

:Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: &quot;Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' &quot; En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op.

:Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. 

:Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC)

::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom:
::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}

::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n &quot;streep&quot; het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie.

::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC)

== [[Hendrik Spoorbek]] ==

{{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC)

== Pragtige binnehowe! ==

Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. 

Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC)

== Moorreesburg/Duolingo ==

Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC)

:Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort &amp; Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie.

:Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop.

:Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: &quot;Waarom Moorreesburg?&quot; [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. 

:En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. 

:Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube.  

:Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC)

::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê.

::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie.

::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg?

::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC)

:::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. 

:::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: &quot;ons is ernstig oor ons dorp.&quot; Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... 

:::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. 
:::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. 

:::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel.
:::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC)

== Suidernuus en Suidpunt... ==

{{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC)
:: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete!
::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC)

== Moorreesburg ==

{{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC)

:Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word.

:Net 'n paar dingetjies:

:1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word.

:2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. &lt;strike&gt;Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.&lt;/strike&gt;

:3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. 

:4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe.

:5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. 

:Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: &quot;[I need] guns. Lots of guns&quot;. Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC)

:::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld.  Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC)

::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n &quot;roos&quot; [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC)

== Intensiewes  ==

Hallo Suidpunt,

Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. 
#Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: &quot;So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?&quot;
#Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.''
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC)

::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug!

::1. &quot;iets blitsvinnigs&quot; maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is &quot;blinkmodieus&quot; (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk.

::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie.

::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos &quot;kat&quot; maar &quot;katjie&quot; [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse -  das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel &quot;wik en weeg&quot;, maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam.

::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord).

::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare?

::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC)

::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC)
:::Het jy regtig nooit aangepoer-poer&lt;ref&gt;[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]&lt;/ref&gt; of iets piepkleins&lt;ref&gt;[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]&lt;/ref&gt; aangetrek nie?
:::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. 
:::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Skryfwedstryd 2026 ==

Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC)

== What's up my asb ==

Whatsupp my asb op 082 320 8878 Groete. Oesjaar. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-45494-72|&amp;#126;2026-45494-72]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-45494-72|talk]]) 20:31, 19 Augustus 2026 (UTC)

== [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] ==
{{Gebruikervoorblad|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Nog beelde sal ter illustrasie lekker wees! Gaan jy [[Moorreesburg]] ook as 'n voorbladartikel benoem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 13 September 2026 (UTC)

:Baie dankie vir die mooi woorde.

:Wat my aanbetref, is die saak afgehandel. Ek gaan net later die laaste inskrywing doen van hierdie artikel, naamlik dat Ommi Tafel die artikel bespreek het, met die grootste dank aan Sobaka. (Ek het in elk geval Spreuke 27:2 een aand gekry - so ek sou in elk geval nie oor die radio wou praat nie).

:Goed, bovermelde artikel, Tiger Oats-gebou, is eerder uit weerwraak gebore. Ek stuur 'n foto op 25 Maart 2024 vir my sogenaamde vriend (vriendskap ontbind 1 Januarie 2026) van omgewing Moorreesburg - 'n foto van een van ons potente [[Merinoram-standbeeld]] op Bredasdorp. Hier onder by die koöperasie se mooi tuine. Hy skryf terug: &quot;Mens kan darem ook sien Overberg het net ons Kooperasie gekoop sodat hulle MKB [Moorreesburg Koringboere Beperk] se aandele kan gebruik om hulle suidkaap takke mooier te maak.&quot;

:Wat gebeur het: OverbergAgri het in 2011 vir MKB uitgekoop. Albei koöperasies van Bredasdorp (en Caledon) en Moorreesburg het in die laat 1990's maatskappye geword. Maatskappye maak dit moontlik om geamalgameer te word. By koöperasies is dit een boer, een stem. 

:En dit het my laat wonder: gestel dit is waar, wat doen Bredasdorp/Caledon dan terug vir ons probleemkind, Moorreesburg? 

:Nou kyk, nou gaan dit om 'n saak van eer. Ek dag, ''right'' - ek gaan die vrotste bouval van Moorreesburg vat, waaroor al die inwoners daar anderkant doodskaam kry, reddeloos verlore vir die nageslag, en hom in 'n toeristetrekpleister verander. As iemand dit met Crocs-skoene en die Stanley-bekers kan doen, kan ek ook. Hoekom? Nie omdat dit sin maak nie, maar net omdat ek kan. 

:Want kyk hier nè, die syfers lieg nie. Daar is meer bladtrekke, meer lesers die afgelope maand wat wil weet oor die Tiger Oats-gebou, as die Maria van Riebeeck-standbeeld te Heerengracht, Kaapstad. Reken nou net. In 'n stad met 3,5 miljoen+ vreters, 'n skeepshouervrag vol toeristegoud, 'n kernkragsentrale uit die Koue Oorlog en net vier nooduitgange uit die stad uit. Maar die Tiger Oats-gebou kry voorkeur bo Maria. Ongelooflik!

:Dit lyk my die &quot;Suid-Afrikaanse droom&quot;, as 'n uiters vae konstruk, is stadig besig om te verkrummel, en al daardie &quot;landsgrense&quot; en &quot;landsbelange&quot; en &quot;lands-eer&quot; en &quot;die Suid-Afrikaanse gedagte&quot; en die &quot;kleinste gemene deler&quot; waarvoor ons liewe Boomers so hard soos bliksoldaatjies vir die staat voor baklei en eerloos gesterf het, en in hul kinderjare nie gesien of gehoor mag word nie, het, dank die hemel, irrelevant geword. 

:''Millennials'' het gelukkig geleer (sonder om verbitterd soos Generation X te raak): daar was nooit grense van die begin af nie. Dis als 'n konstruk wat neerkom op 'n forum of 'n tafel waar jy jou ''Pokémon''- en ''Magic: The Gathering''-kaarte uitruil. Die kwartjie het geval. Dus: dinge raak al hoe meer regionaal (danksy veselkabel, waar die stad glad nie meer eerste met die nuus is nie, en ewe irrelevant geword het), en ons pad is uitgeteer om presies soos die Italiaanse '''campanilismo''' te raak. Eintlik jammer, want ek sou gehoop het meer belangstelling sou heers om kontak en uitruiling met ander tale en kulture te maak oorsee. Maar, helaas - das Volk het besluit.

:Ek reken dit so: toe [[Marita van der Vyver]] onlangs deur Amerika gereis het (''My jaar van vrees en vryheid'', 2025): sy het nie voor sy by Louisiana aangekom het die gratis driedelige Franse boek &quot;[https://play.google.com/books/reader?id=rU5TAAAAcAAJ&amp;pg=GBS.PR2 Histoire de la Louisiane]&quot; (1782) deur Antoine Simon Le Page du Pratz van hoek tot kant deurgelees nie, o, nee. Sy't bloot gegoogle sover soos sy en haar man gereis het. Reken nou net. En sy was betreklik suur toe sy by 'n dorp aankom en besef haar selfoonsein is afgesny. 

:So dit is nou hoe ons toekoms voortaan gaan wees.

:In elk geval, ek skryf 'n eenvoudige artikeltjie oor die Swellendammers wat geen treinspoor wou hê in die 1880's nie. Sommer in ons dorpskoerant. Dit was nadat die Swellendammers se water bietjie begin opdroog het met die aanbou van die windturbines daar naby (beton kort water, baie water) - die tydsgees was dus ryp. Nie '''twéé dae''' later nie, of die Swellendamse Erfenisstigting kontak vir die ''Suidernuus'' en wil hoor wie is ek, waar kry ek my inligting vandaan, en of ek nie vir hulle 'n storie wil skryf vir &quot;Stoepstories&quot; nie. Hierdie mense publiseer boeke dat dit klap. Swellendam is die derde oudste dorp in die land, en hulle probeer munt uit hul geskiedenis slaan. Mooi so! 

:Nou ja - ek was al feitlik vir '''twee jaar''' lank besig met Moorreesburg se geskiedenis - en lyk dit of Oesjaar se ore skroeiwarm gebel is? Is Facebook oorval met versoeke om tog die geheime skrywer na Moorreesburg te nooi vir 'n koppie tee (in ruil vir 'n kas vol inligting wat ons kan gebruik om die dorp se toerisme gratis te bevorder)? Uh, nee? Allermins! Ek was nog nooit op Moorreesburg nie, want ek was nog nooit genooi nie! Ek bedoel, dis iets wat die hele dorp Moorreesburg, en sy speurtak, nie eens in 80 jaar se tyd kon regkry nie.

:TLDR; - nee, SpesBona, nee. Ek dink ons is klaar. Die snoepie is nou toe en die kleuterpartytjie is verby. Ek gaan nie 'n sekonde langer daaraan werk nie. Ek het reeds te veel gedoen. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:52, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>b6c77pmq4x1dd9aph7kwolime9le97l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968154</id>
      <parentid>2968147</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Watter dorp woon jy nou weer? */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47138" sha1="jbs49681vw5lsxff0i5tagi1qd9vwzu" xml:space="preserve">{{argiefboks|5
| argief1 = [[/Argief1|Argief 1]]
| argief2 = [[/Argief2|Argief 2]]
| argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]]
| argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]]
| argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]]
}}
[[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]&lt;br/&gt;(12 jaar, 15 000+)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toegeken deur Aliwal2012&lt;/small&gt;]]


== Stem asb vir Kandidaatartikels! ==

Hallo Suidpunt!

Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC)

== Nuwe voorstelle vir voorbladartikels ==

Hallo Suidpunt!

Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC)

:Goeienaand Suidpunt,

:Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC)

== [[Kaapse luiperd]] ==

{{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal!

Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC)

== Kontak versoek ==

Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC)

== T-hemp ==

Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC)
:Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC)

== Plaaslike radio-onderhoude ==
Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
:Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap.

:::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. 

:::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al.

:::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens.  As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. 

:::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom.

:::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. 

:::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC)
:::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie.  (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.)
::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC)
::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC)
:::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: &quot;Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het&quot;], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! 
:::Me. Le Roux het gevra: &quot;Is jy tevrede met die taalgebruik?&quot; met verwysing na &quot;Ek werk '''op''' Wikipedia&quot;, toe sê ek - &quot;As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het.&quot; Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC)
:::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC)
:Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :)  [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC)

== As jy jou Frans wil toets ==

Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC)

:{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk.

:Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. 

:Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk?

:Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die &quot;Night Owl Chest&quot; kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en &quot;Early Bird Chest&quot; op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen.

:Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank...

:Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. 

:As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? 

:En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte.

:Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer.

:Waag dit met ander tale ook, want die &quot;snaaksigheid&quot; by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. 

:Laat ek verduidelik:

:Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. 

:Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...)

:Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. 

:En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander!

:Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse &quot;dyr&quot; is nie &quot;deur&quot; nie, maar 'n &quot;deuropening&quot; (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: &quot;hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’&quot; Bravo!

:Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome.

:En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som...

:Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: &quot;Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' &quot; En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op.

:Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. 

:Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC)

::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom:
::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}

::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n &quot;streep&quot; het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie.

::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC)

== [[Hendrik Spoorbek]] ==

{{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC)

== Pragtige binnehowe! ==

Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. 

Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC)

== Moorreesburg/Duolingo ==

Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC)

:Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort &amp; Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie.

:Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop.

:Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: &quot;Waarom Moorreesburg?&quot; [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. 

:En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. 

:Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube.  

:Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC)

::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê.

::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie.

::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg?

::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC)

:::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. 

:::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: &quot;ons is ernstig oor ons dorp.&quot; Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... 

:::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. 
:::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. 

:::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel.
:::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC)

== Suidernuus en Suidpunt... ==

{{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC)
:: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete!
::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC)

== Moorreesburg ==

{{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC)

:Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word.

:Net 'n paar dingetjies:

:1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word.

:2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. &lt;strike&gt;Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.&lt;/strike&gt;

:3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. 

:4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe.

:5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. 

:Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: &quot;[I need] guns. Lots of guns&quot;. Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC)

:::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld.  Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC)

::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n &quot;roos&quot; [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC)

== Intensiewes  ==

Hallo Suidpunt,

Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. 
#Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: &quot;So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?&quot;
#Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.''
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC)

::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug!

::1. &quot;iets blitsvinnigs&quot; maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is &quot;blinkmodieus&quot; (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk.

::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie.

::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos &quot;kat&quot; maar &quot;katjie&quot; [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse -  das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel &quot;wik en weeg&quot;, maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam.

::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord).

::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare?

::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC)

::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC)
:::Het jy regtig nooit aangepoer-poer&lt;ref&gt;[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]&lt;/ref&gt; of iets piepkleins&lt;ref&gt;[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]&lt;/ref&gt; aangetrek nie?
:::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. 
:::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Skryfwedstryd 2026 ==

Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC)

== What's up my asb ==

Whatsupp my asb op 082 320 8878 Groete. Oesjaar. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-45494-72|&amp;#126;2026-45494-72]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-45494-72|talk]]) 20:31, 19 Augustus 2026 (UTC)

== [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] ==
{{Gebruikervoorblad|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Nog beelde sal ter illustrasie lekker wees! Gaan jy [[Moorreesburg]] ook as 'n voorbladartikel benoem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 13 September 2026 (UTC)

:Baie dankie vir die mooi woorde.

:Wat my aanbetref, is die saak afgehandel. Ek gaan net later die laaste inskrywing doen van hierdie artikel, naamlik dat Ommi Tafel die artikel bespreek het, met die grootste dank aan Sobaka. (Ek het in elk geval Spreuke 27:2 een aand gekry - so ek sou in elk geval nie oor die radio wou praat nie).

:Goed, bovermelde artikel, Tiger Oats-gebou, is eerder uit weerwraak gebore. Ek stuur 'n foto op 25 Maart 2024 vir my sogenaamde vriend (vriendskap ontbind 1 Januarie 2026) van omgewing Moorreesburg - 'n foto van een van ons potente [[Merinoram-standbeeld]] op Bredasdorp. Hier onder by die koöperasie se mooi tuine. Hy skryf terug: &quot;Mens kan darem ook sien Overberg het net ons Kooperasie gekoop sodat hulle MKB [Moorreesburg Koringboere Beperk] se aandele kan gebruik om hulle suidkaap takke mooier te maak.&quot;

:Wat gebeur het: OverbergAgri het in 2011 vir MKB uitgekoop. Albei koöperasies van Bredasdorp (en Caledon) en Moorreesburg het in die laat 1990's maatskappye geword. Maatskappye maak dit moontlik om geamalgameer te word. By koöperasies is dit een boer, een stem. 

:En dit het my laat wonder: gestel dit is waar, wat doen Bredasdorp/Caledon dan terug vir ons probleemkind, Moorreesburg? 

:Nou kyk, nou gaan dit om 'n saak van eer. Ek dag, ''right'' - ek gaan die vrotste bouval van Moorreesburg vat, waaroor al die inwoners daar anderkant doodskaam kry, reddeloos verlore vir die nageslag, en hom in 'n toeristetrekpleister verander. As iemand dit met Crocs-skoene en die Stanley-bekers kan doen, kan ek ook. Hoekom? Nie omdat dit sin maak nie, maar net omdat ek kan. 

:Want kyk hier nè, die syfers lieg nie. Daar is meer bladtrekke, meer lesers die afgelope maand wat wil weet oor die Tiger Oats-gebou, as die Maria van Riebeeck-standbeeld te Heerengracht, Kaapstad. Reken nou net. In 'n stad met 3,5 miljoen+ vreters, 'n skeepshouervrag vol toeristegoud, 'n kernkragsentrale uit die Koue Oorlog en net vier nooduitgange uit die stad uit. Maar die Tiger Oats-gebou kry voorkeur bo Maria. Ongelooflik!

:Dit lyk my die &quot;Suid-Afrikaanse droom&quot;, as 'n uiters vae konstruk, is stadig besig om te verkrummel, en al daardie &quot;landsgrense&quot; en &quot;landsbelange&quot; en &quot;lands-eer&quot; en &quot;die Suid-Afrikaanse gedagte&quot; en die &quot;kleinste gemene deler&quot; waarvoor ons liewe Boomers so hard soos bliksoldaatjies vir die staat voor baklei en eerloos gesterf het, en in hul kinderjare nie gesien of gehoor mag word nie, het, dank die hemel, irrelevant geword. 

:''Millennials'' het gelukkig geleer (sonder om verbitterd soos Generation X te raak): daar was nooit grense van die begin af nie. Dis als 'n konstruk wat neerkom op 'n forum of 'n tafel waar jy jou ''Pokémon''- en ''Magic: The Gathering''-kaarte uitruil. Die kwartjie het geval. Dus: dinge raak al hoe meer regionaal (danksy veselkabel, waar die stad glad nie meer eerste met die nuus is nie, en ewe irrelevant geword het), en ons pad is uitgeteer om presies soos die Italiaanse '''campanilismo''' te raak. Eintlik jammer, want ek sou gehoop het meer belangstelling sou heers om kontak en uitruiling met ander tale en kulture te maak oorsee. Maar, helaas - das Volk het besluit.

:Ek reken dit so: toe [[Marita van der Vyver]] onlangs deur Amerika gereis het (''My jaar van vrees en vryheid'', 2025): sy het nie voor sy by Louisiana aangekom het die gratis driedelige Franse boek &quot;[https://play.google.com/books/reader?id=rU5TAAAAcAAJ&amp;pg=GBS.PR2 Histoire de la Louisiane]&quot; (1782) deur Antoine Simon Le Page du Pratz van hoek tot kant deurgelees nie, o, nee. Sy't bloot gegoogle sover soos sy en haar man gereis het. Reken nou net. En sy was betreklik suur toe sy by 'n dorp aankom en besef haar selfoonsein is afgesny. 

:So dit is nou hoe ons toekoms voortaan gaan wees.

:In elk geval, ek skryf 'n eenvoudige artikeltjie oor die Swellendammers wat geen treinspoor wou hê in die 1880's nie. Sommer in ons dorpskoerant. Dit was nadat die Swellendammers se water bietjie begin opdroog het met die aanbou van die windturbines daar naby (beton kort water, baie water) - die tydsgees was dus ryp. Nie '''twéé dae''' later nie, of die Swellendamse Erfenisstigting kontak vir die ''Suidernuus'' en wil hoor wie is ek, waar kry ek my inligting vandaan, en of ek nie vir hulle 'n storie wil skryf vir &quot;Stoepstories&quot; nie. Hierdie mense publiseer boeke dat dit klap. Swellendam is die derde oudste dorp in die land, en hulle probeer munt uit hul geskiedenis slaan. Mooi so! 

:Nou ja - ek was al feitlik vir '''twee jaar''' lank besig met Moorreesburg se geskiedenis - en lyk dit of Oesjaar se ore skroeiwarm gebel is? Is Facebook oorval met versoeke om tog die geheime skrywer na Moorreesburg te nooi vir 'n koppie tee (in ruil vir 'n kas vol inligting wat ons kan gebruik om die dorp se toerisme gratis te bevorder)? Uh, nee? Allermins! Ek was nog nooit op Moorreesburg nie, want ek was nog nooit genooi nie! Ek bedoel, dis iets wat die hele dorp Moorreesburg, en sy speurtak, nie eens in 80 jaar se tyd kon regkry nie.

:TLDR; - nee, SpesBona, nee. Ek dink ons is klaar. Die snoepie is nou toe en die kleuterpartytjie is verby. Ek gaan nie 'n sekonde langer daaraan werk nie. Ek het reeds te veel gedoen. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:52, 17 September 2026 (UTC)

== Watter dorp woon jy nou weer? ==
{{ping|Suidpunt}}, waar woon jy nou weer? Bredasdorp? Verskoon my vraag maar die senior oomblikke word al meer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:10, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jbs49681vw5lsxff0i5tagi1qd9vwzu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968166</id>
      <parentid>2968154</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tiger Oats-gebou, Moorreesburg */</comment>
      <origin>2968166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47218" sha1="t9as90v8dluio6l0329ixyszktyxzbh" xml:space="preserve">{{argiefboks|5
| argief1 = [[/Argief1|Argief 1]]
| argief2 = [[/Argief2|Argief 2]]
| argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]]
| argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]]
| argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]]
}}
[[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]&lt;br/&gt;(12 jaar, 15 000+)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toegeken deur Aliwal2012&lt;/small&gt;]]


== Stem asb vir Kandidaatartikels! ==

Hallo Suidpunt!

Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC)

== Nuwe voorstelle vir voorbladartikels ==

Hallo Suidpunt!

Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC)

:Goeienaand Suidpunt,

:Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC)

== [[Kaapse luiperd]] ==

{{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal!

Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC)

== Kontak versoek ==

Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC)

== T-hemp ==

Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC)
:Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC)

== Plaaslike radio-onderhoude ==
Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
:Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap.

:::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. 

:::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al.

:::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens.  As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. 

:::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom.

:::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. 

:::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC)
:::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie.  (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.)
::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC)
::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC)
:::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: &quot;Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het&quot;], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! 
:::Me. Le Roux het gevra: &quot;Is jy tevrede met die taalgebruik?&quot; met verwysing na &quot;Ek werk '''op''' Wikipedia&quot;, toe sê ek - &quot;As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het.&quot; Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC)
:::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC)
:Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :)  [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC)

== As jy jou Frans wil toets ==

Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC)

:{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk.

:Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. 

:Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk?

:Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die &quot;Night Owl Chest&quot; kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en &quot;Early Bird Chest&quot; op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen.

:Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank...

:Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. 

:As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? 

:En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte.

:Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer.

:Waag dit met ander tale ook, want die &quot;snaaksigheid&quot; by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. 

:Laat ek verduidelik:

:Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. 

:Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...)

:Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. 

:En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander!

:Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse &quot;dyr&quot; is nie &quot;deur&quot; nie, maar 'n &quot;deuropening&quot; (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: &quot;hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’&quot; Bravo!

:Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome.

:En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som...

:Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: &quot;Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' &quot; En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op.

:Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. 

:Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC)

::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom:
::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}

::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n &quot;streep&quot; het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie.

::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC)

== [[Hendrik Spoorbek]] ==

{{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC)

== Pragtige binnehowe! ==

Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. 

Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC)

== Moorreesburg/Duolingo ==

Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC)

:Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort &amp; Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie.

:Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop.

:Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: &quot;Waarom Moorreesburg?&quot; [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. 

:En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. 

:Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube.  

:Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC)

::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê.

::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie.

::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg?

::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC)

:::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. 

:::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: &quot;ons is ernstig oor ons dorp.&quot; Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... 

:::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. 
:::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. 

:::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel.
:::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC)

== Suidernuus en Suidpunt... ==

{{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC)
:: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete!
::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC)

== Moorreesburg ==

{{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC)

:Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word.

:Net 'n paar dingetjies:

:1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word.

:2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. &lt;strike&gt;Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.&lt;/strike&gt;

:3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. 

:4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe.

:5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. 

:Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: &quot;[I need] guns. Lots of guns&quot;. Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC)

:::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld.  Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC)

::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n &quot;roos&quot; [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC)

== Intensiewes  ==

Hallo Suidpunt,

Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. 
#Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: &quot;So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?&quot;
#Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.''
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC)

::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug!

::1. &quot;iets blitsvinnigs&quot; maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is &quot;blinkmodieus&quot; (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk.

::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie.

::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos &quot;kat&quot; maar &quot;katjie&quot; [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse -  das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel &quot;wik en weeg&quot;, maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam.

::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord).

::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare?

::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC)

::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC)
:::Het jy regtig nooit aangepoer-poer&lt;ref&gt;[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]&lt;/ref&gt; of iets piepkleins&lt;ref&gt;[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]&lt;/ref&gt; aangetrek nie?
:::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. 
:::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Skryfwedstryd 2026 ==

Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC)

== What's up my asb ==

Whatsupp my asb op 082 320 8878 Groete. Oesjaar. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-45494-72|&amp;#126;2026-45494-72]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-45494-72|talk]]) 20:31, 19 Augustus 2026 (UTC)

== [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] ==
{{Gebruikervoorblad|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Nog beelde sal ter illustrasie lekker wees! Gaan jy [[Moorreesburg]] ook as 'n voorbladartikel benoem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 13 September 2026 (UTC)

:Baie dankie vir die mooi woorde.

:Wat my aanbetref, is die saak afgehandel. Ek gaan net later die laaste inskrywing doen van hierdie artikel, naamlik dat Ommi Tafel die artikel bespreek het, met die grootste dank aan Sobaka. (Ek het in elk geval Spreuke 27:2 een aand gekry - so ek sou in elk geval nie oor die radio wou praat nie).

:Goed, bovermelde artikel, Tiger Oats-gebou, is eerder uit weerwraak gebore. Ek stuur 'n foto op 25 Maart 2024 vir my sogenaamde vriend (vriendskap ontbind 1 Januarie 2026) van omgewing Moorreesburg - 'n foto van een van ons potente [[Merinoram-standbeeld]] op Bredasdorp. Hier onder by die koöperasie se mooi tuine. Hy skryf terug: &quot;Mens kan darem ook sien Overberg het net ons Kooperasie gekoop sodat hulle MKB [Moorreesburg Koringboere Beperk] se aandele kan gebruik om hulle suidkaap takke mooier te maak.&quot;

:Wat gebeur het: OverbergAgri het in 2011 vir MKB uitgekoop. Albei koöperasies van Bredasdorp (en Caledon) en Moorreesburg het in die laat 1990's maatskappye geword. Maatskappye maak dit moontlik om geamalgameer te word. By koöperasies is dit een boer, een stem. 

:En dit het my laat wonder: gestel dit is waar, wat doen Bredasdorp/Caledon dan terug vir ons probleemkind, Moorreesburg? 

:Nou kyk, nou gaan dit om 'n saak van eer. Ek dag, ''right'' - ek gaan die vrotste bouval van Moorreesburg vat, waaroor al die inwoners daar anderkant doodskaam kry, reddeloos verlore vir die nageslag, en hom in 'n toeristetrekpleister verander. As iemand dit met Crocs-skoene en die Stanley-bekers kan doen, kan ek ook. Hoekom? Nie omdat dit sin maak nie, maar net omdat ek kan. 

:Want kyk hier nè, die syfers lieg nie. Daar is meer bladtrekke, meer lesers die afgelope maand wat wil weet oor die Tiger Oats-gebou, as die Maria van Riebeeck-standbeeld te Heerengracht, Kaapstad. Reken nou net. In 'n stad met 3,5 miljoen+ vreters, 'n skeepshouervrag vol toeristegoud, 'n kernkragsentrale uit die Koue Oorlog en net vier nooduitgange uit die stad uit. Maar die Tiger Oats-gebou kry voorkeur bo Maria. Ongelooflik!

:Dit lyk my die &quot;Suid-Afrikaanse droom&quot;, as 'n uiters vae konstruk, is stadig besig om te verkrummel, en al daardie &quot;landsgrense&quot; en &quot;landsbelange&quot; en &quot;lands-eer&quot; en &quot;die Suid-Afrikaanse gedagte&quot; en die &quot;kleinste gemene deler&quot; waarvoor ons liewe Boomers so hard soos bliksoldaatjies vir die staat voor baklei en eerloos gesterf het, en in hul kinderjare nie gesien of gehoor mag word nie, het, dank die hemel, irrelevant geword. 

:''Millennials'' het gelukkig geleer (sonder om verbitterd soos Generation X te raak): daar was nooit grense van die begin af nie. Dis als 'n konstruk wat neerkom op 'n forum of 'n tafel waar jy jou ''Pokémon''- en ''Magic: The Gathering''-kaarte uitruil. Die kwartjie het geval. Dus: dinge raak al hoe meer regionaal (danksy veselkabel, waar die stad glad nie meer eerste met die nuus is nie, en ewe irrelevant geword het), en ons pad is uitgeteer om presies soos die Italiaanse '''campanilismo''' te raak. Eintlik jammer, want ek sou gehoop het meer belangstelling sou heers om kontak en uitruiling met ander tale en kulture te maak oorsee. Maar, helaas - das Volk het besluit.

:Ek reken dit so: toe [[Marita van der Vyver]] onlangs deur Amerika gereis het (''My jaar van vrees en vryheid'', 2025): sy het nie voor sy by Louisiana aangekom het die gratis driedelige Franse boek &quot;[https://play.google.com/books/reader?id=rU5TAAAAcAAJ&amp;pg=GBS.PR2 Histoire de la Louisiane]&quot; (1782) deur Antoine Simon Le Page du Pratz van hoek tot kant deurgelees nie, o, nee. Sy't bloot gegoogle sover soos sy en haar man gereis het. Reken nou net. En sy was betreklik suur toe sy by 'n dorp aankom en besef haar selfoonsein is afgesny. 

:So dit is nou hoe ons toekoms voortaan gaan wees.

:In elk geval, ek skryf 'n eenvoudige artikeltjie oor die Swellendammers wat geen treinspoor wou hê in die 1880's nie. Sommer in ons dorpskoerant. Dit was nadat die Swellendammers se water bietjie begin opdroog het met die aanbou van die windturbines daar naby (beton kort water, baie water) - die tydsgees was dus ryp. Nie '''twéé dae''' later nie, of die Swellendamse Erfenisstigting kontak vir die ''Suidernuus'' en wil hoor wie is ek, waar kry ek my inligting vandaan, en of ek nie vir hulle 'n storie wil skryf vir &quot;Stoepstories&quot; nie. Hierdie mense publiseer boeke dat dit klap. Swellendam is die derde oudste dorp in die land, en hulle probeer munt uit hul geskiedenis slaan. Mooi so! 

:Nou ja - ek was al feitlik vir '''twee jaar''' lank besig met Moorreesburg se geskiedenis - en lyk dit of Oesjaar se ore skroeiwarm gebel is? Is Facebook oorval met versoeke om tog die geheime skrywer na Moorreesburg te nooi vir 'n koppie tee (in ruil vir 'n kas vol inligting wat ons kan gebruik om die dorp se toerisme gratis te bevorder)? Uh, nee? Allermins! Ek was nog nooit op Moorreesburg nie, want ek was nog nooit genooi nie! Ek bedoel, dis iets wat die hele dorp Moorreesburg, en sy speurtak, en boukenners nie eens in 80 jaar se tyd kon regkry nie - en dit was om die boujaar van die Tiger Oats-gebou te ontsyfer. 

:TLDR; - nee, SpesBona, nee. Ek dink ons is klaar. Die snoepie is nou toe en die kleuterpartytjie is verby. Ek gaan nie 'n sekonde langer daaraan werk nie. Ek het reeds te veel gedoen. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:52, 17 September 2026 (UTC)

== Watter dorp woon jy nou weer? ==
{{ping|Suidpunt}}, waar woon jy nou weer? Bredasdorp? Verskoon my vraag maar die senior oomblikke word al meer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:10, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>t9as90v8dluio6l0329ixyszktyxzbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968189</id>
      <parentid>2968166</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Watter dorp woon jy nou weer? */</comment>
      <origin>2968189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55137" sha1="5abu7rf6i2m199a6mptcm523rcfrvu9" xml:space="preserve">{{argiefboks|5
| argief1 = [[/Argief1|Argief 1]]
| argief2 = [[/Argief2|Argief 2]]
| argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]]
| argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]]
| argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]]
}}
[[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]&lt;br/&gt;(12 jaar, 15 000+)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toegeken deur Aliwal2012&lt;/small&gt;]]


== Stem asb vir Kandidaatartikels! ==

Hallo Suidpunt!

Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC)

== Nuwe voorstelle vir voorbladartikels ==

Hallo Suidpunt!

Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC)

:Goeienaand Suidpunt,

:Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC)

== [[Kaapse luiperd]] ==

{{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal!

Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC)

== Kontak versoek ==

Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC)

== T-hemp ==

Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC)
:Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC)

== Plaaslike radio-onderhoude ==
Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
:Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap.

:::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. 

:::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al.

:::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens.  As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. 

:::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom.

:::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. 

:::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC)
:::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie.  (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.)
::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC)
::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC)
:::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: &quot;Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het&quot;], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! 
:::Me. Le Roux het gevra: &quot;Is jy tevrede met die taalgebruik?&quot; met verwysing na &quot;Ek werk '''op''' Wikipedia&quot;, toe sê ek - &quot;As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het.&quot; Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC)
:::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC)
:Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :)  [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC)

== As jy jou Frans wil toets ==

Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC)

:{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk.

:Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. 

:Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk?

:Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die &quot;Night Owl Chest&quot; kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en &quot;Early Bird Chest&quot; op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen.

:Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank...

:Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. 

:As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? 

:En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte.

:Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer.

:Waag dit met ander tale ook, want die &quot;snaaksigheid&quot; by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. 

:Laat ek verduidelik:

:Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. 

:Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...)

:Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. 

:En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander!

:Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse &quot;dyr&quot; is nie &quot;deur&quot; nie, maar 'n &quot;deuropening&quot; (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: &quot;hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’&quot; Bravo!

:Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome.

:En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som...

:Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: &quot;Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' &quot; En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op.

:Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. 

:Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC)

::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom:
::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}

::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n &quot;streep&quot; het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie.

::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC)

== [[Hendrik Spoorbek]] ==

{{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC)

== Pragtige binnehowe! ==

Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. 

Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC)

== Moorreesburg/Duolingo ==

Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC)

:Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort &amp; Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie.

:Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop.

:Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: &quot;Waarom Moorreesburg?&quot; [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. 

:En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. 

:Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube.  

:Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC)

::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê.

::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie.

::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg?

::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC)

:::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. 

:::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: &quot;ons is ernstig oor ons dorp.&quot; Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... 

:::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. 
:::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. 

:::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel.
:::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC)

== Suidernuus en Suidpunt... ==

{{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC)
:: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete!
::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC)

== Moorreesburg ==

{{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC)

:Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word.

:Net 'n paar dingetjies:

:1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word.

:2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. &lt;strike&gt;Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.&lt;/strike&gt;

:3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. 

:4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe.

:5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. 

:Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: &quot;[I need] guns. Lots of guns&quot;. Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC)

:::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld.  Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC)

::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n &quot;roos&quot; [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC)

== Intensiewes  ==

Hallo Suidpunt,

Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. 
#Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: &quot;So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?&quot;
#Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.''
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC)

::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug!

::1. &quot;iets blitsvinnigs&quot; maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is &quot;blinkmodieus&quot; (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk.

::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie.

::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos &quot;kat&quot; maar &quot;katjie&quot; [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse -  das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel &quot;wik en weeg&quot;, maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam.

::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord).

::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare?

::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC)

::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC)
:::Het jy regtig nooit aangepoer-poer&lt;ref&gt;[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]&lt;/ref&gt; of iets piepkleins&lt;ref&gt;[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]&lt;/ref&gt; aangetrek nie?
:::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. 
:::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Skryfwedstryd 2026 ==

Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC)

== What's up my asb ==

Whatsupp my asb op 082 320 8878 Groete. Oesjaar. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-45494-72|&amp;#126;2026-45494-72]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-45494-72|talk]]) 20:31, 19 Augustus 2026 (UTC)

== [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] ==
{{Gebruikervoorblad|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Nog beelde sal ter illustrasie lekker wees! Gaan jy [[Moorreesburg]] ook as 'n voorbladartikel benoem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 13 September 2026 (UTC)

:Baie dankie vir die mooi woorde.

:Wat my aanbetref, is die saak afgehandel. Ek gaan net later die laaste inskrywing doen van hierdie artikel, naamlik dat Ommi Tafel die artikel bespreek het, met die grootste dank aan Sobaka. (Ek het in elk geval Spreuke 27:2 een aand gekry - so ek sou in elk geval nie oor die radio wou praat nie).

:Goed, bovermelde artikel, Tiger Oats-gebou, is eerder uit weerwraak gebore. Ek stuur 'n foto op 25 Maart 2024 vir my sogenaamde vriend (vriendskap ontbind 1 Januarie 2026) van omgewing Moorreesburg - 'n foto van een van ons potente [[Merinoram-standbeeld]] op Bredasdorp. Hier onder by die koöperasie se mooi tuine. Hy skryf terug: &quot;Mens kan darem ook sien Overberg het net ons Kooperasie gekoop sodat hulle MKB [Moorreesburg Koringboere Beperk] se aandele kan gebruik om hulle suidkaap takke mooier te maak.&quot;

:Wat gebeur het: OverbergAgri het in 2011 vir MKB uitgekoop. Albei koöperasies van Bredasdorp (en Caledon) en Moorreesburg het in die laat 1990's maatskappye geword. Maatskappye maak dit moontlik om geamalgameer te word. By koöperasies is dit een boer, een stem. 

:En dit het my laat wonder: gestel dit is waar, wat doen Bredasdorp/Caledon dan terug vir ons probleemkind, Moorreesburg? 

:Nou kyk, nou gaan dit om 'n saak van eer. Ek dag, ''right'' - ek gaan die vrotste bouval van Moorreesburg vat, waaroor al die inwoners daar anderkant doodskaam kry, reddeloos verlore vir die nageslag, en hom in 'n toeristetrekpleister verander. As iemand dit met Crocs-skoene en die Stanley-bekers kan doen, kan ek ook. Hoekom? Nie omdat dit sin maak nie, maar net omdat ek kan. 

:Want kyk hier nè, die syfers lieg nie. Daar is meer bladtrekke, meer lesers die afgelope maand wat wil weet oor die Tiger Oats-gebou, as die Maria van Riebeeck-standbeeld te Heerengracht, Kaapstad. Reken nou net. In 'n stad met 3,5 miljoen+ vreters, 'n skeepshouervrag vol toeristegoud, 'n kernkragsentrale uit die Koue Oorlog en net vier nooduitgange uit die stad uit. Maar die Tiger Oats-gebou kry voorkeur bo Maria. Ongelooflik!

:Dit lyk my die &quot;Suid-Afrikaanse droom&quot;, as 'n uiters vae konstruk, is stadig besig om te verkrummel, en al daardie &quot;landsgrense&quot; en &quot;landsbelange&quot; en &quot;lands-eer&quot; en &quot;die Suid-Afrikaanse gedagte&quot; en die &quot;kleinste gemene deler&quot; waarvoor ons liewe Boomers so hard soos bliksoldaatjies vir die staat voor baklei en eerloos gesterf het, en in hul kinderjare nie gesien of gehoor mag word nie, het, dank die hemel, irrelevant geword. 

:''Millennials'' het gelukkig geleer (sonder om verbitterd soos Generation X te raak): daar was nooit grense van die begin af nie. Dis als 'n konstruk wat neerkom op 'n forum of 'n tafel waar jy jou ''Pokémon''- en ''Magic: The Gathering''-kaarte uitruil. Die kwartjie het geval. Dus: dinge raak al hoe meer regionaal (danksy veselkabel, waar die stad glad nie meer eerste met die nuus is nie, en ewe irrelevant geword het), en ons pad is uitgeteer om presies soos die Italiaanse '''campanilismo''' te raak. Eintlik jammer, want ek sou gehoop het meer belangstelling sou heers om kontak en uitruiling met ander tale en kulture te maak oorsee. Maar, helaas - das Volk het besluit.

:Ek reken dit so: toe [[Marita van der Vyver]] onlangs deur Amerika gereis het (''My jaar van vrees en vryheid'', 2025): sy het nie voor sy by Louisiana aangekom het die gratis driedelige Franse boek &quot;[https://play.google.com/books/reader?id=rU5TAAAAcAAJ&amp;pg=GBS.PR2 Histoire de la Louisiane]&quot; (1782) deur Antoine Simon Le Page du Pratz van hoek tot kant deurgelees nie, o, nee. Sy't bloot gegoogle sover soos sy en haar man gereis het. Reken nou net. En sy was betreklik suur toe sy by 'n dorp aankom en besef haar selfoonsein is afgesny. 

:So dit is nou hoe ons toekoms voortaan gaan wees.

:In elk geval, ek skryf 'n eenvoudige artikeltjie oor die Swellendammers wat geen treinspoor wou hê in die 1880's nie. Sommer in ons dorpskoerant. Dit was nadat die Swellendammers se water bietjie begin opdroog het met die aanbou van die windturbines daar naby (beton kort water, baie water) - die tydsgees was dus ryp. Nie '''twéé dae''' later nie, of die Swellendamse Erfenisstigting kontak vir die ''Suidernuus'' en wil hoor wie is ek, waar kry ek my inligting vandaan, en of ek nie vir hulle 'n storie wil skryf vir &quot;Stoepstories&quot; nie. Hierdie mense publiseer boeke dat dit klap. Swellendam is die derde oudste dorp in die land, en hulle probeer munt uit hul geskiedenis slaan. Mooi so! 

:Nou ja - ek was al feitlik vir '''twee jaar''' lank besig met Moorreesburg se geskiedenis - en lyk dit of Oesjaar se ore skroeiwarm gebel is? Is Facebook oorval met versoeke om tog die geheime skrywer na Moorreesburg te nooi vir 'n koppie tee (in ruil vir 'n kas vol inligting wat ons kan gebruik om die dorp se toerisme gratis te bevorder)? Uh, nee? Allermins! Ek was nog nooit op Moorreesburg nie, want ek was nog nooit genooi nie! Ek bedoel, dis iets wat die hele dorp Moorreesburg, en sy speurtak, en boukenners nie eens in 80 jaar se tyd kon regkry nie - en dit was om die boujaar van die Tiger Oats-gebou te ontsyfer. 

:TLDR; - nee, SpesBona, nee. Ek dink ons is klaar. Die snoepie is nou toe en die kleuterpartytjie is verby. Ek gaan nie 'n sekonde langer daaraan werk nie. Ek het reeds te veel gedoen. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:52, 17 September 2026 (UTC)

== Watter dorp woon jy nou weer? ==
{{ping|Suidpunt}}, waar woon jy nou weer? Bredasdorp? Verskoon my vraag maar die senior oomblikke word al meer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:10, 17 September 2026 (UTC)

:Ja. Vir 'n dorp wat in 1898 sestig jaar oud was (Bredasdorp), het ons slegs 7 winkels gehad om te wys. 'n Tronk. 'n Telegraaf- en poskantoor. 'n Landdroskantoor, en 'n skool of wat. En seker drie kerke. Dit staan so in ''De Zuid-Afrikaan''. Die paaie hierheen was hondgoor, jy moes maar via Elim kom. Destyds was daar 'n Duitse winkel. Elim - as mens vandag daardeur ry is daar altyd iemand wat ruite was. Wat 'n mooi beeld van die dorp straal dit nie vir die besoekers uit nie: nederig, vlytig, kraaksindelik.

:Tydens die Anglo-Boereoorlog het die Afrikanerbond na Bredasdorp toe gekom sodat die inwoners 'n petisie kan teken om die Konsentrasiekampe te beëindig. Die Bredasdorpers vra, &quot;wat is 'n petisie?&quot; Nog nooit van gehoor nie. En toe daar aan hulle nou mooi verduidelik word, trek hulle gewoon hul skouertjies op en sê - &quot;dit sal tog nie help nie&quot;. Dis hoe oningelig die inwoners was. Daar is 'n beroep op hulle gedoen om asseblief net meer koerante te lees.  Hoe het Suzanne van Rensburg en Audrey Blignault nie geskryf hoe &quot;afgesonderd&quot; die Bredasdorpers geleef het nie! 

:En toe kom die veselkabel en ons word oornag die middelpunt van die heelal. 

:Eintlik is daar 3 dinge wat ons lewens gered het.

:1) Die koms van die Krygkor Overberg Toetsbaan. Diversifisering Want as jou landbou 'n knou kry, soos die Swartland tans wat 45 mm tussen Junie en Augustus gekry het, dan... alles vou. Jy kan nie jou ekonomie alleen rondom 'n koringkultus bou nie. Verder - was dit nie vir daardie tegnici wat dit gelok het nie, was 'n radiodiens soos Radio Overberg nie moontlik nie.  Maar ek moet byvoeg: baie mense vergeet van Radio Kleinbegin van 2006/2007(?). Ek weet nie hoe (on)wettig dit was nie, maar dit wys jou - die behoefte in die bruin woonbuurt was destyds al daar. Daar was 'n radiodiens wat in daardie buurt uitgesaai het. Almal op skool het daarvan gepraat. Kom ons sê maar net dit was een van die &quot;humble beginnings&quot;.

:2) Ons het 20 kerke (huiskerke uitgesluit), één Bahai'-sentrum en één moskee. Vir 'n dorp, sou ek sê, ek dink dis meer as in 'n voorstad. Iets soos één kerk wat oor 'n dorp waak is net volksvreemd. Eintlik is dit baie meer prakties - almal gaan net na sy naaste kerk in sy woonbuurt toe en lees nie die fynskrif nie. :)

Dit herinner my baie aan die Grieke. Hierdie nuuskierige herdersvolkie het begin handel dryf en met allerhande volke te doene gekry. As jy handel dryf, moet jy mense se denkwyses leer ken. En dit het alles aanleiding gegee tot iets waarvoor baie Christene deesdae terugdeins: '''pluralisme'''. Nou, voorheen het volkere of mekaar se gewoontes aangeleer, of afgekeur. Maar die Grieke het met al hierdie nuwe klomp waarhede en denkwyses en inligting die soeke na die &quot;logos&quot; [die onderliggende, konstante waarheid] op tou begin sit. Waarom die Grieke hierdie eer te beurt moes val, kan ek nie verklaar nie - party dink dit is die stadstaat van elke klein eilandjie, geen groot farao of koning wat sy wil oor 'n groot gebied kan afdwing nie. Ander voel weer die Babiloniërs, Perse en Egiptenare het hoegenaamd geen invloed gehad op die nuuskierigheid van die Griek nie. Soos in Nederland het die stadskulture (en die tongval!) oor die eeue heen so ver uit mekaar begin ontwikkel, dat hulle naderhand mekaar 'n snaaksigheid gevind het.

Hoe dan ook - om die waarheid te soek, moes hierdie Grieke onder mekaar leer '''redeneer'''. En om te leer redeneer, het jy insae en verskeie oogpunte van buite nodig - want wat is regtig die waarheid? Dis kos bietjie werk. En daarvoor het die Grieke een ding reg gedoen: die kennis, wat onder ander volke slegs vir die priestersamp beskore was, het hulle bevry: vir die ganse volk om te benut. Ons sit met daardie erfenis.

:3) Ons is 50 km vanaf die N2 - en jy moet deur 'n uiters vervelige pad ry. En daarom het ons 'n Takealot Delivery Hub. Moorreesburg sit feitlik LANGS die N7 - daarom is dit vir my onverskoonbaar dat hy nie verder ontwikkel het nie. Bredasdorp is wel in die uiters bevoorregte posisie dat ons die hoofsetel van al die munisipale dienste is (Overberg Distriksmunisipaliteit ingesluit), en dus meer beleggers na ons dorp trek. Die is hoofsaaklik beleggers in die Kaap wat ons winkelsentra bou - elke tien jaar verrys daar enetjie. Die Binnelandse Sake, glo ek, is ons hoofaantreklikheid, want op straat word ek ''of'' voorgekeer vir 'n R2'tjie ''of'' vir aanwysings na &quot;Home Affairs&quot;. Mense haat dit in die Kaap om in toue om die blok te staan - hulle vlug of na die Paarl of Grabouw toe. 
Daar is natuurlik my een dorpsvriend wat voel daar is &quot;te veel&quot; besighede vir die aantal inwoners op Bredasdorp. Die besighede, voer hy aan, trek noustrop. Ek voel weer nee - die kans dat iemand na Bredasdorp toe sal kom as hy wéét daar is 10+ klerewinkels, 5 vulstasies (korreksie, 6, want Q4 Fuel Suidpunt het 11 September oopgemaak), 3 apteke (Clicks, Medirite, Arrie Nel - sonder om die supermarkafdelings in te sluit), hoeveel kettingwinkels, tientalle eetplekkies, en 7 posdienste (Pargo, Bobshop, Postnet, Courier Guy (met pudo), BO Couriers, Paxi, Aramex (PnP en Checkers), ens.) is véél beter as 'n dorp wat net 'n paar winkels het en dalk nie eens die goed aanhou waarna die klant soek nie. 

:4) Sonder 'n koerant op jou dorp het jy geen stem nie en geen geskiedenis nie. 

Kyk, Bredasdorp het 'n radiodiens - dit is die ideaal, maar dit is nie orals altyd prakties moontlik nie. Dit is wel lekker om na Radio Fynbos (Stilbaai) te luister, of sommer gou oor te skakel na die nuus oor die Vrydagverkeer in Mosselbaai ('n ramp teen 5 km/h besig om te gebeur).

Laat ons dan kyk na die basiese moontlikhede, soos die koerant. Ek weet Malmesbury het koerante wat meestal streeksblaaie is: ''Dié Courant'', ''Swartland Joernaal'', ''Swartland Gazette'', ''Weslander''. Nie een van hierdie koerante kan orals gelyk wees nie.

Een enkele koerant is nutteloos. Maar 10 jaar se koerante in 'n kartondoos (van 'n museum of argief of eienaar), en jy het 'n ryke hoeveelheid kosbare data voor jou. Al hierdie data moet geïndekseer en geïntegreer word. In chronologiese volgorde, sodat mense présies kan weet waar dinge foutgegaan het. Ek wens net ek kan dit in die Moorreesburgers se koppe inhamer.

Bredasdorp se ''Suiderpers'' het hul eie drukpers en die koerant word tot op Swellendam gelewer. Elke koerant kos weekliks R7. As jy egter glad nie geld vir jou blad wil vra nie, kan jy maak wat die ''TransOverberg'' doen: jy vra net besighede om te adverteer. Die personeel is natuurlik baie minder. 

Maar wat as mens pleks van 'n weekblad 'n maandblad of selfs kwartaalblad maak? Enigiets is beter as niks!

Omrede die Distriksmunisipalteit op Moorreesburg is, kan alle besluite wat daar geneem word, eerstehands in die koerant opgeneem word. 

'n Koerant soos ''Die Moorreesburger'' kan dan saam met die ''Moorrees''-bakkery werk. Die brode moet tog op verskeie afsetgebiede afgelewer word, hoekom nie sommer 'n bondeltjie saam met die brood nie? Dit spaar brandstof, en dit versprei die naam van die dorp.

:Waarop die eintlik neerkom - ek is nogal gefrustreerd met die dorp waar my [voormalige] vriend was. Want jy sien wat hierdie dorp alles in die geskiedenis vermag het. 
Moorreesburg, vir 'n gemeente wat in 1879 afgestig het, het sy eie Bondstak gehad. Hulle was uiters polities bewus, bedrewe, bekwaam en gemobiliseerd. Die dorp het hand en tand baklei vir sy treinspoor en vooruitgang. Hulle is loshande deur die Anglo-Boereoorlog.  Vuurvreter mejuffrou Koch het by die rykste miljardêr gaan bedel vir 'n biblioteek, en dit gekry - so goed jy vra Elon Musk vir 'n datasentrum. En kry dit! Die vooruitgang was met rasse skrede! Regtig, as ek in die 1900's 'n belegger was sou ek in my testament geskryf het: &quot;my seuns, belê al my geld in Moorreesburg tot die jaar 3000 toe.&quot; [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:05, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5abu7rf6i2m199a6mptcm523rcfrvu9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968190</id>
      <parentid>2968189</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Watter dorp woon jy nou weer? */ Sien jy kans...</comment>
      <origin>2968190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55315" sha1="e8vs4v5xvthgqfekw1hpymyt2o0l11b" xml:space="preserve">{{argiefboks|5
| argief1 = [[/Argief1|Argief 1]]
| argief2 = [[/Argief2|Argief 2]]
| argief3 = [[/Argief2018-19|2018-19]]
| argief4 = [[/Argief2020-22|2020-22]]
| argief5 = [[/Argief2023-25|2023-25]]
}}
[[Lêer:Editor_-_bronze_star.jpg|regs|duimnael|240px|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteraanredakteur II]]&lt;br/&gt;(12 jaar, 15 000+)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toegeken deur Aliwal2012&lt;/small&gt;]]


== Stem asb vir Kandidaatartikels! ==

Hallo Suidpunt!

Sal jy so gaaf wees om vir nominasies te stem by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]? Dit sal meer gewig gee aan die nuwe nominasies. [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:55, 3 Januarie 2024 (UTC)

== Nuwe voorstelle vir voorbladartikels ==

Hallo Suidpunt!

Daar is 'n klomp nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Sien jy kans om vir die een of ander te stem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 18 April 2024 (UTC)

:Goeienaand Suidpunt,

:Daar is weer 'n talle nuwe voorstelle by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Ek nooi jou om jou stem uit te bring. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 15 Augustus 2024 (UTC)

== [[Kaapse luiperd]] ==

{{Gebruikervoorblad|Kaapse luiperd}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek geniet elke nuwe voorbladartikel van jou kant af, aangesien hulle maar skaars is. [[Poema]], [[leeu]], [[wolf]], [[jagluiperd]], [[tierluislang]], ek onthou almal!

Terloops, stel jy belang in etimologie? Die hele Meimaand het ek spandeer aan stadsname, sien [[Spesiaal:OnlangseVeranderingsMetSkakels/Wikipedia:Voorbladartikel|veranderings aan voorbladartikels]], maar 'n proeflees is deesdae skaars! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:43, 23 Mei 2024 (UTC)

== Kontak versoek ==

Goeie naand mnr. Suidpunt. Stuur asb vir my jou foonnr na gert.coetzee2010@gmail.com. Ek wil iets met jou reël, ek besoek die Wes-Kaap einde Augustus. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:01, 14 Julie 2024 (UTC)

== T-hemp ==

Ek wil vir jou 'n t-hemp stuur via Aliwal2012. Wattter grootte? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:33, 16 Julie 2024 (UTC)
:Hallo's! Kom ons maak dit maar 'n L. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
::Wikipedia T-hemp aan [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] afgelewer op 1 Sep. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:48, 1 September 2024 (UTC)

== Plaaslike radio-onderhoude ==
Baie geluk met die drié artikels (2 x ''Rapport'', 1 x ''Suidernuus''), plus dan nog 'n onderhoud op RSG! Dit was regtig 'n mooi gedagte met ''Suidernuus'', want ek glo hulle sal hul gehalte steeds ensiklopedies-waardig hou. Dankie vir die wekroep, want ek was laaaaank weg. Maar regtig, ek hoop daar word 'n lysie gehou van elke gesprek wat gevoer word. Want prof. T.J. Haarhoff maak my nou nog mal; dié vent het rond en bont in elke liewe tydskrif en koerant iets geskryf; en soos Lego-blokkies is die goed die wêreld vol verstrooi! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:48, 16 Julie 2024 (UTC)
:Die meeste radio-onderhoude word gestoor, iewers op Meta. Hou dit in gedagte. Ons praat nou weekliks ook op [[Radio Overberg]], elke Woensdag om 10:15. Hier maak ek, [[Gebruiker:Sobaka]] en [[Gebruiker:Woordgenoot]] weekliks beurte om te praat. Ek en my vrou het die eerste week van Julie die [[R62 (Suid-Afrika)|Roete 62]] toer gedoen en ondere andere daar in Bredasdorp rondgeloop toe ek die radiostasie en Suidernuus gesien het. Siende dat ek niks gehad het om te verloor nie, het ek my geluk gaan beproef... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 30 Julie 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, die redaktrise van Suidernuus, Mathabo le Roux, wil jou graag ontmoet. Kan jy met haar kontak maak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:20, 30 Julie 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Goed, maar hoe gaan hulle weet dis ekke? Jammer dat ek nou 'n onnodige perd opsaal, maar is daar dalk 'n kodewoord of iets? Ek bedoel, enigiemand kan daar net instap.

:::As dit moontlik is - laat dit tydens 'n stil dag geskied (sommer by hulle), en laat die ''Suidernuus'' die tyd bepaal; Donderdae is saktyd, en vandag is bietjie te gou. Sover ek weet is Dinsdae die laaste dag wanneer jy artikels kan inlewer (dis hoe ek dit onthou). En dit help ook nie vir die koerant ek kom daar aan met net 'n bek vol tande nie. 

:::Hulle gaan seker vrae hê waarom die Bredasdorp-artikel, wat destyds deur 'n 21-jarige geskryf is, die afgelope 13 jaar so bly staan het. Weet ek nou al.

:::Ek gaan binnekort sommer ook 'n paar webwerwe lys wat ek vir die koerant wil wys, onder andere die Sabinet-, JSTOR-, Oxford- en De Gruyter-biblioteek. Die nuutste, die beste e-boeke wat R2 999 stuk sou kos, of $25 per artikel, kan jy daar gratis en verniet aflaai. Mits jy 'n Wikipedia-lid vir 6 maande is, 500 bydraes gelewer het (elke keer wanneer jy bv. 'n spelfout regmaak), ens.  As die lesers besef hulle kan geld spaar, op 'n wettige manier, spits hulle klaar die ore. 

:::Ek beskou dit as die grootste agterdeur van die mensdom.

:::Verder sal hulle seker 'n paar verbeterings of aanbevelings vir die koerant wil aanhoor. Daar is regtig nie veel nie. 

:::Dankie Oesjaar, ek weet onthale by troues is erger om te reël as 'n ontmoeting. (ha-ha) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:12, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Gee vir my 'n epos adres of sel nommer waar ek haar info vir jou kan gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:19, 31 Julie 2024 (UTC)
:::: Of gaan net soontoe en sê jy is Gebruiker:Suidpunt. Ek het haar ingelig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 31 Julie 2024 (UTC)
:::::Jammer ek het so lank gedraai; ek het darem nou vier bladsytjies vol besprekingspunte. Nou voel ek beter. Ek gaan Maandag soontoe om 'n afspraak te maak. Ek hoop regtig nie dit het enigiemand verontrief nie, of dat iemand die hele Vrydag op my gewag het soos by 'n detensie nie. Ek verkies net om voorbereid daar aan te kom. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:18, 2 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, enige vordering met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:55, 5 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} O, ja! Hallo. Ja - ons het 'n onderhoud gereël vir volgende Donderdagoggend. Ek sien baie uit daarna. :) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:38, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}} Die waarheid, die hele waarheid en niks anders as die waarheid nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:29, 5 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, en.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:12, 12 Augustus 2024 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} Hallo Oesjaar, jammer ek is bietjie uitstedig. Het Latynse take, en ek's besig om die feitlik onbekende banneling Ockie T. de Villiers se boek (1903) deur te lees; blykbaar was Moorreesburg vir 'n uur lank in Boerebesit. Ek kon dit nie in Moorreesburg se twee kerkjaarboekies vind nie.  (Moet sê, dis netjiese kaarte wat die man teken van die Bergrivier.)
::::In elk geval, ek het self 'n vraag... Wat is die malste ding waarby ons Wikipedia al betrek is? Ek bedoel nou een of ander modegier of gril wat diegene in Amerika van menslike hulpbronne al bedink het so mooi by hul idee van Afrika sou pas? Ek bedoel nou, wat totaal en al uit voeling is met wat ons hier te lande benodig? Veral vanweë die onbenydenswaardige posisie as Burokraat en Verteenwoordiger waarin Oesjaar verkeer, glo ek die e-posse loop oor van one-laptop-per-child, of iets. Want ek wil een punt benadruk: ons stel net belang in meer bronne en onbelemmerde stroom inligting, sodat ons beter werk kan lewer. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:28, 13 Augustus 2024 (UTC)
::::Wat ek bedoel is: watter ding sou ons eintlik uit die werk gehou en meer skade as goed gedoen het? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:30, 13 Augustus 2024 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, was jy toe by Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}}, o, ek sien nou waar die verwarring ingetree het: 'nie hierdie Donderdag nie, maar volgende Donderdag.' Datum: 15 Augustus. Sy het my nommer en sal my bel, maar ek gaan in elk geval dus ''hierdie'' Donderdagoggend soontoe. Ek't gedink Donderdae is hulle op hul bedrywigste met die drukwerk, maar saktyd is Woensdae. Maar ja - sterkte met môre se radio... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:21, 13 Augustus 2024 (UTC)
:::Dit is môre [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] se beurt om te praat, maar die omroeper het haar stem verloor. Nou wag ons maar... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:41, 13 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, en... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:58, 18 Augustus 2024 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}}, en... nee... Dit is uitgestel na die 22ste Augustus; dit is maar die lewe van 'n joernalis. Hulle was wel beïndruk dat ek twee weke later nog onthou het. Ek het my voorgeneem, as hierdie week nie slaag nie, gaan ek self 500 woorde skryf. So kort moontlik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:00, 18 Augustus 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}},...en... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:54, 1 September 2024 (UTC)

:::{{ping|Oesjaar}} Die 500 woorde is Sondag (25 Augustus) geskryf, Maandag ingedien (26 Augustus), met dank op Dinsdag (27 Augustus) aanvaar [om die waarheid te sê: &quot;Een van die lekkerste stukke wat ek in 'n lang tyd gelees het&quot;], en vandag het ek, dankie {{ping|Aliwal2012}}!, met my hemp poseer vir 'n foto so om en by 14:00. Dankie Oesjaar vir die konstante opvolg en ''micro-management'' soos ESTJ's so goed in uitblink. Ons sê net nooit genoeg dankie nie. Die tydsberekening was perfek! 
:::Me. Le Roux het gevra: &quot;Is jy tevrede met die taalgebruik?&quot; met verwysing na &quot;Ek werk '''op''' Wikipedia&quot;, toe sê ek - &quot;As ek '''vir''' Wikipedia gewerk het, sou ek betaling gekry het.&quot; Toe verstaan almal. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:59, 2 September 2024 (UTC)
::{{ping|Suidpunt}}, enige kans dat ons kan sien wat in die koerant geplaas is? Foto geneem? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:21, 4 September 2024 (UTC)
:::Gee kans... die koerant moet nog eers gedruk word! Ha-ha! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:49, 4 September 2024 (UTC)
:Jou berig gesien! Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 15 September 2024 (UTC)
::{{ping|Oesjaar}} Dankie dat ek u naam ydelik kon gebruik het. :)  [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:57, 15 September 2024 (UTC)

== As jy jou Frans wil toets ==

Goeienaand Suidpunt, hoe gaan dit aan jou kant? Ek gebruik Duolingo om Frans aan te leer, maar desondanks was dit 'n bietjie moeilik om [[:fr:Drapeau de la Belgique|Drapeau de la Belgique]] in [[vlag van België]] te vertaal. Dié artikel is nou beter as Duits, Engels en Nederlands saam, maar ek wonder oor my taalgebruik. Veral die ingewikkelde sinne het my verwaar. Hoewel ek gewoond is aan lang sinne met ''Haupt-'' en ''Nebensätzen'' en ''Kommas'', ens, raak dit in Afrikaans ingewikkeld, veral as jy vir 'n beter leesvloei dit wil vermy en kommas liefs wil spaar. Het jy dalk 'n bietjie tyd om na dié artikel te kyk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:30, 13 September 2024 (UTC)

:{{ping|SpesBona}} OK. Ek sal daarna kyk.

:Lupellus het by jou aangesluit op Duolingo. Moenie kom kommer wat jy daar sien nie - ek eet nie elke dag dieselfde kos nie, dus leer ek nie elke dag dieselfde taal nie. 

:Ek kry die gevoel jy maak die lewe op Duolingo vir jouself bitter moeilik. Of hoe gaan jy te werk?

:Weet jy as jy soggens tussen 6 vm. tot 12 nm. 'n oefening doen, jy outomaties, as jy op die blou juwele klik, die &quot;Night Owl Chest&quot; kry? Dit beteken jy kry saans dubbel soveel punte. So ook as jy tussen 6 nm. en 12 vm. werk en &quot;Early Bird Chest&quot; op klik, jy outomaties dubbel soveel punte die oggend verdien? En as jy dubbel punte verdien, kan jy vinniger en meer juwele verkry. Met meer juwele kan jy meermale foute maak. Wat Duolingo wil hê: dat jy soggens en saans een oefening moet doen.

:Jy kan 5 ure wag vir 'n enkele hartjie om terug te kom, maar 25 uur vir vyf hartjies is verdomp lank...

:Wat ek weer doen, as my hartjies uitgeloop het - soos met Russies of Chinees of Hebreeus of enige taal waar ek blapse maak (dit gebeur maklik)... ek gaan na Latyn toe, omdat dit vir my makliker of, lekkerder voel om te doen. Dan klik ek op die leë hart, en doen vyf oefeninge, totdat die hartjies vol is. 

:As jy vriende maak, soos met my, dan kan ek en jy gereeld aan iets saamwerk. Gewoonlik so Dinsdae. Soos gesamentlik 20 oefeninge klaarmaak binne 4 dae. Met Latyn doen ek dit sommer tjop-tjop. Dan kry albei van ons 100 juwele gratis. OK? 

:En as jy my 75 keer geluk gewens het hoe oulik ek is met al my prestasies, kry jy ook punte.

:Verder, kry maar vir jou 'n boek en skryf alles neer... Mens vergeet wat jy leer.

:Waag dit met ander tale ook, want die &quot;snaaksigheid&quot; by die een is 'n bousteen vir 'n ander. En verder is mens nie altyd lus om elke dag Frans te leer nie. 

:Laat ek verduidelik:

:Ek't hierdie week my 9 Latynse werkopdragte voltooi en versend (dit het Vrydag veilig by die kampus aangekom). Eergister die werkwoorde en hooftye opgesom, en dan sedert gisteraand die laaaang monnikewerk van elke vervoeging oorskryf begin. Ek moet sê, dié Latynleer help nogal baie met Russies, as jy die gewoonte daarvan maak om heeltyd na die agtervoegsels te kyk. Maar moenie jou vaskyk teen 'n taal nie - kyk vas wat jy wil '''hê'''! En glo my, daar is nie 'n taal onder die son wat nie iets te bied het nie. 

:Voorbeeld: Russies het 'n boek Крымская Готия: История и судьба (2015). Alles oor die Krim-Gote en wat van hulle geword het. Dit is belangrik, want ons moet weet waarom hierdie sprekers van Goties verdwyn het. Ek het ook byvoorbeeld nie geweet dit sou later 'n twispuntjie tussen Duitsland en die Sowjetunie geword het nie. Onder andere dat daardie Gote klinkende bewys was dat die Duitse volk bestaansreg in die Krim het - wat uitbreiding ooswaarts regverdig het. Die Sowjetunie het van hul kant af weer tydens hul argeologiese ondersoeke na afloop van die Tweede Wêreldoorlog met mag en mening weer alle Duitse verbintenisse uit hul skrifte geweer. En hierdie boek kyk baie nugter daarna. Ek is werklik beïndruk. (En dankie De Gruyter vir jul gratis taalgids by die Wikipedia Biblioteek...)

:Self interessant is Akkadies, of Babilonies. (Huehnergard is by Brill, ook Wikipedia Biblioteek) Deels om die wortelstelsel van Hebreeus te verstaan. Maar ook om 'n ander rede: Ek vra myself af - met so 'n magtige taal, wat 'n millennium voor Pythagoras reeds Pythagoras gebruik het (!), en tog iewers in 200 n.C. tot niet gegaan het... Aramees, ook 'n Semitiese taal, het hom vervang (voordat Arabies vir Aramees vervang het...). Dit toon baie dieselfde puntjies as Nederduits, naamlik: as jou prestige eers 'n knou weg het (soos toe die Perse oorgevat het by die Babiloniërs, en die Hansestede in Noord-Duitsland kapot gegaan het), dan is dit waarskynlik dat die moedertaalsprekers sommer self baie maklik net boedel oorgee. Dit is nie, soos byvoorbeeld, toe Amerika tydens en na afloop van die Eerste Wêreldoorlog die Duitse taalsprekers so erg gestigmatiseer het dat die hele taal op Amerikaanse grondgebied te gronde gegaan het nie. 

:En tog... dan is daar Sanskrit wat eintlik vir duisende jare lank deur 'n kastestelsel beskerm is. Of die Beierse dialekte wat in 'n wêreld van hul eie leef. Dit is verbasend dat Sanskrit, wat net soos Latyn vir eeue lank doodgeanaliseer is, nie juis selfs méér aan Westerse universiteite geleer word nie. Al die kreukels is klaar uitgestryk. Babiloniese handboeke moet nog elke 50 jaar weggegooi word, want die taalreëls verander met elke nuwe stukkie potskerf wat insigte verander!

:Hierdie week het ek ook geleer die Yslandse &quot;dyr&quot; is nie &quot;deur&quot; nie, maar 'n &quot;deuropening&quot; (en slegs in die meervoud gebruiklik). Die Yslandse woord vir 'deur' is ''hurð''. En jy sal nie glo nie, dit is verwant aan ons eie [[hortjies]]! Volgens etymologiebank.nl: &quot;hurð ‘uit vlechtwerk bestaande deur’&quot; Bravo!

:Ek slyp my tandjies om Ammianus Marcellinus te vertaal uit Duits. Dis 'n baie lekker artikel. En ek het onlangs ook 'n boek in Afrikaans oor hom bekom. En dit is nog relevant, want dit is toe die Gote deur die Hunne oor die grens gedryf is - 'n 100 jaar voor die val van Rome.

:En dan het ek in die ''Suidernuus'' heimlik beloof om ''Offerland'' op te som...

:Weet jy - iets wat ek hopeloos te laat in my lewe geleer het: moenie dat taal, soos Frans, vir jou 'n las word nie. Eksperimenteer met ander, soos jy wil. Die een hand was die ander. En, dit is nie 'n sonde om EDGE-browser of Bing se KI (CoPilot) te gebruik nie. Ek sê net vir hom: &quot;Deconstruct the sentence: 'И, наконец, самое важное.' &quot; En hy deel dit mooi in grammatikadeeltjies op.

:Moet ook nie te streng met jouself wees nie - die sinsbou/sintaksis by Latyn en Russies lyk soms bedrieglik dieselfde, maar dit is nie. Hoe meer analities 'n taal is, soos Chinees, hoe '''strenger''' word die woordkeuses en volgorde. 

:Geniet![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:06, 15 September 2024 (UTC)

::Hallo Lupellus, ek volg jou nou ook. :) Ja, ek doen elke dag my Franse lesse op Duolingo. Hoe lank is ek al van voorneme om 'n pen by die hand te neem en soos my goeie Engelsonderrig op skool ook 'n Franse skoolboek saam te stel. My grootste probleem is: Dit kos baie tyd om dit stiptelik te doen. My keuse is altyd: Verbeter ek op Wikipedia 'n artikel of verbeter ek my eie taalkennis. Maar soos jy met my voorbeeld bo sien, kan jy albei doen as jy taalkennis goed genoeg is. Ek is elke keer verbaas hoe goed die Franstalige Wikipedia is. Soms kan ek nie kies tussen Duits en Engels (ek beskou albei as heelwat beter as die Nederlandstalige Wikipedia), maar die Franstalige Wikipedia is ''bon'' en ''chic''. Ten minste weet ek, as jy slegs op Engels toespits en Frans ignoreer, gaan baie inligting vir jou verlore gaan. Ons praat nie eers van ander groot tale soos Italiaans, Spaans, Portugees, Chinees, Japannees of Koreaans nie. Gister het twee van die vernaamste rugbyboeke nog by my aangekom:
::* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
::* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}

::Albei boeke is uitstekend, maar die Franse is omvangryker as die Engelse s'n. Ook die Franstalige Wikipedia kan die Engelstalige Wikipedia wat rugby aanbetref klop. Net een voorbeeld: [[:en:Serge Blanco]] v [[:fr:Serge Blanco]], hy het ook tot bogenoemde boek bygedra. Só, ek het 'n baie groot rede om my Frans te verbeter en dit is ook hoekom ek sedert meer as 560 dae Duolingo gebruik. Maar hy het vergeet hoe om te tel, hy sê al sedert ses maande elke liewe Sondag, dat ek vir vyf weke 'n &quot;streep&quot; het. Ek is erg van voorneme om in die komende winter deur albei boeke te werk. Anders kan ek nie die oorblywende nasionale rugbyspanne van België, Hongkong, Ivoorkus, Kenia, Nederland en Suid-Korea verbeter nie.

::Taalpolitiek is ook interessant. Ek moet altyd aan die Skandinawiese lande dink met hul, in vergelyking, klein en verwante Germaanse tale. Denemarke, Noorweë, Swede en Ysland sal nooit hul eie tale vir Engels opgee nie, dit is hulle identiteit! Dit is ook 'n rede hoekom ek hier baie oor Skandinawië skryf, hulle is vir my voorbeelde in baie fasette van die lewe. Ook in Ierland leer meer en meer mense Iers aan. Ons kan nog ure en ure oor tale gesels. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 15 September 2024 (UTC)

== [[Hendrik Spoorbek]] ==

{{Gebruikervoorblad|Hendrik Spoorbek}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Verbeter die lokartikel gerus as jy dink dit kort meer inligting. Vorder jy goed op Duolingo? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 Oktober 2024 (UTC)

== Pragtige binnehowe! ==

Ek is soortgelyk geinspireer deur 'n besoek aan hierdie minatuur paleis in Seville of (Seveeia 😅): https://www.introducingseville.com/palace-dukes-alba ... besig om dit te bou... in my gedagtes. 

Uit jou tabel van aktiewe redakteurs sien ek dat Malei en Swahili elk meer as 3 keer soveel het soos ons. Ek sien dit as 'n uitdaging. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:33, 9 Maart 2025 (UTC)

== Moorreesburg/Duolingo ==

Goeienaand Suidpunt, knap gedaan met al jou artikels rondom [[Moorreesburg]]! Doen jy deesdae nog jou Duolingo? Ons streek is lankal verbreek, maar ek is elke dag aktief (sedert byna 800 dae). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:25, 6 Mei 2025 (UTC)

:Weet jy, ek kyk op die oomblik liewer [https://www.youtube.com/@BelfortLupinOfficiel Belfort &amp; Lupin] op YouTube. Die dierbaarste goedjies. Ek gaan nou op die passiewe manier probeer. Die dag as ek weer lus vir noedels kry, dan sal jy my terugvind op Duolingo om Chinees te leer. Snaaks, weet jy - maar Duolingo se skuldgevoelens werk nie. Ek is immuun teen roetinevorming. Jy moet begryp, nè - enige stelsel is eintlik vir ISTJ's geskep, want hulle maak die meerderheid van ons samelewing uit. En sonder hulle sal ons vergaan. En hulle hou van roetine. Geweldig baie.

:Ek is eintlik veronderstel om voor te berei vir Latyn, maar elke sekonde wat verbygaan voel ek kon ek nog 'n nuwe feit uitgevis het. Ek moet nou regtig stop.

:Weet nie hoekom nie, dalk omdat ek die dorp wil skok, want in 'n 1998-boek oor die dorp word reeds gekla oor hoe min die mense werklik omgee vir hul geskiedenis. En ek is jammer om te sê, maar die laaste geskiedenisboek oor die dorp is in 1979 geskryf, en die rugbyboek in 1998 (goed, selfs Bredasdorp het dit nie). En... nie hieroor of daaroor nie. Maar selfs in die 1900's... in die koerant waaruit ek aanhaal. Dit is meestal Piketbergers wat lief is om oor hul dorp te skryf. Ek weet nie of die Moorreesburgers net hiperindividualisties is nie, want mense sal met graagte advertensies, doodsberigte, geboortes ens. plaas. Maar nie oor die dorp self nie. Toe 'n predikant darem nog verlede jaar vra: &quot;Waarom Moorreesburg?&quot; [wat sou aanleiding gegee het waarom mense hierheen wou kom] in sy een YouTube-preek, toe dog ek - maar Dominee, u moet my mos sê? As 'n dorp eers iets het om op trots te wees en op voort te bou, dan eers kan jy vooruit beweeg. Vrede maak met die verlede, of wat ook al. Wat my betref, hulle kan nou 'n QR-kode gaan plak op die Tiger Oats-gebou. 

:En die antwoord is tog voor die hand liggend: die spoorlyn, soos uitgelê deur die boere. En meneer Collier. 

:Ek bedoel, op Bredasdorp, waar ek bly, het ons heelwat boeke rondom die Suidpunt. Hier is boeke geskryf oor skeepswrakke. Kontreikuns. Skipskop. Dit is maklik om na te vors. Mense skryf oor goed wat vir hulle 'heilig' is. Hulle skryf oor hulle jeug op die plaas. Ek weet nie of dit is omrede ons van alle kante deur see omring is dat ons besef daar's 'n wêreld daarbuite nie - Australië na die ooste, Suid-Amerika na die weste, Europa na die noorde, Antarktika aan die suide... Plus dan nog ''De Zuid-Afrikaan''. Flippit, praat van geboortepyne uit 1838 en kerktweespalt. En ons het ook ons eie koerantjie, die ''Suidernuus''. Maar ek sien niks in die Moorreesburgers se dorpsbiblioteek wat sê: 'dit is ons' nie. Annie Basson het wel 'n video gemaak oor die dorp in 1987 en dis op YouTube.  

:Of, dalk, omdat ek hoop op 'n uitnodiging van die munisipaliteit of museum om daar argiefwerk te doen of iets. Dalk omdat ek voel 'n vriend wat daar naby bly kon my al vir 'n koppie tee genooi het. Of, omdat ek weet hy gaan dalk op 'n dag in sy 30's wakker skrik en bitterlik ween wanneer hy te laat besef diegene wat iets van die dorp af weet is lankal dood. Daar is nie meer vrae wat gevra kan word nie. En aannames, het ek nou al keer op keer beleef, word maklik môre se waarheid. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:50, 10 Mei 2025 (UTC)

::Goeienaand Suidpunt, ek ignoreer maar Duolingo se afpersing, boodskappe en gemorspos. Ek doen elke dag my oefening en dit is dit; ek stel nie belang in enige ranglys nie. Nou is ek weer aan die punt waar ek vir die volgende tien of wat weke 'n streek van vyf weke gaan hê.

::Dit is eerder Wikipedia wat skuldgevoelens aan my kant veroorsaak, veral as 'n land 'n nuwe regering kry kan ek dit nie ignoreer nie en ek hersien die artikel. Dit is deel van Voyageur se erfenis, dieselfde nou onlangs met die pous as Hansjoseph se erfenis. Ek kan hul artikels nie laat doodloop nie.

::Jy doen maar baie goed met Moorreesburg wat nou baie meer inligting bevat as Bredasdorp. Ek hoop maar jy lok ook baie lesers na dié twee artikels danksy die uitstekende kwaliteit daarvan. Soos Voyageur vroeër geweet het slaag ons daarin veral met kwaliteit. As die lesers iets het om te lees, lees hulle ook ons artikels. As hulle honger is vir inligting, dan moet ons hulle voer. As ons Moorreesburg later op die voorblad plaas sal 'n langer inligting vir die lokartikel goed wees. Kan jy daarmee help by beide Bredasdorp en Moorreesburg?

::Ek stel my nou voor ek skryf hierdie soort kwaliteitsartikels oor my streek ([[:de:Heidesee]]). Ja, ek het artikels geskryf en prente gelaai oor al die dorpe rondom my, maar ek het iewers verveeld geraak en ander doen nou baie beter as ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 11 Mei 2025 (UTC)

:::Hallo daar! Ek dink ek bly vir eers by Moorreesburg, aangesien ''Anker aan die Suidpunt'' deur wyle dr. Joan Prins so te sê soos onkruid beskikbaar is. Maar Moorreesburg se kerkboek uit 1979 is nie eens op die Wes-Kaapse biblioteekstelsel nie. Dit het my baie geduld gekos om Lochner se boek in die hande te kry (ek't dit aanlyn bestel by 'n plek in die Kaap; ek beskou dit as 'n bestiering dat die boek vir die wêreld versteek en vir my bedoel was - deur 'n spelfout!). En selfs sy boek, byvoorbeeld oor die biblioteek, het nie die inligting wat ons het nie - dis maar 'n paragrafie. Ook die Google Trends toon Moorreesburg kry minder belangstelling as Bredasdorp. En, dit vir 'n dorp skaars 'n uur buitekant die Kaap? Das finde ich merkwürdig. 

:::My siening is: waar inligting is, volg die handel. Maar jy moet eers inligting hê, voor die handel kan volg. As jy inligting vryelik beskikbaar stel, sê dit ook: &quot;ons is ernstig oor ons dorp.&quot; Jy sal dit ook nie weet nie, maar Bredasdorp/Caledon (Overberg Agri) het in 2011 vir Moorreesburg Koringboere Beperk (MKB) uitgekoop. En, ek voel dus ook ietwat verantwoordelik vir daardie dorp se welstand... 

:::Piketberg is 1833 gestig, en Bredasdorp is 1838 gestig, en ek dink omdat ons van die eerste dorpe was, voel ons dalk net meer ons kan daarop aanspraak maak om iets te skryf. 
:::Ja, kyk, daardie artikel van Bredasdorp is agterhaald, maar die artikels en berigte in ''De Zuid-Afrikaan'' is letterlik duisende. Ek sou sê jy het 'n span van 80 mense nodig om dit alles te bewerk! Moorreesburg is klein stukkies goud tussen-in. 

:::Gelukkig gaan ek nie wag tot ek 59 jaar oud is voordat ek oor 'n plek navorsing begin doen nie. Jy begin nou al versamel.
:::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:16, 11 Mei 2025 (UTC)

== Suidernuus en Suidpunt... ==

{{ping|Suidpunt}}, dit is amper 'n jaar later... Het jy al gedink aan ons jaarlikse artikel met Suidernuus? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:21, 27 Mei 2025 (UTC)
:: Mathabo sê jy is welkom om met haar kontak te maak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:34, 27 Mei 2025 (UTC)
:::{{ping|Oesjaar}} Ek was Maandag by haar om. Ons het gesels oor die ''Vloek van Boontjieskraal'', en ek het dit so geskryf dat Wikipedia daardeur verweef word. Daar is enorm baie elemente van ''Vloek van Boontjieskraal'' in 'n koerant-nuusflits van die 1880's, in so 'n mate dat mens dit as die oorsprong sou kon beskou het, as jy net vinnig gekyk het. Ek skryf dit soos 'n speurder te werk sou gaan. Maar, op die ou einde, is dit bloot 'n parallel, op 'n ander plek, met dieselfde naam. 'n Foutiewe gebruik van die pleknaam in die koerant self. En dit laat mens wonder oor hierdie hele sage. Ek gaan net die artikel eers bietjie in my GMAIL los om af te koel, dit is omtrent 740 woorde. En die laaste skawing doen. Ek het daardie artikel seker nou al 6 keer oorgeskryf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:19, 5 Junie 2025 (UTC)
:{{ping|Suidpunt}}, is julle klaar? Luister Woens om 10:15 na [[Radio Overberg]]. Prof. [[Braam van Wyk]] praat! Groete!
::{{ping|Oesjaar}} - ek het juis Saterdagmiddag 'n nuwe artikel vir ''Suidernuus'' gestuur ter oorweging. Het juis vanoggend nog met die redaktrise op die stoep gepraat. Ek het die mening van 'n ou koerantman gevra, asook 'n streekskenner, en albei het gesê bogenoemde artikel kort bietjie werk aan; perfeksionis wat ek is: kry liewer 'n ander artikel waarvan ek 100% seker is, as om met 98% tevrede te wees. In die nuwe artikel het ek kennis uit die streek geput, om dit op 'n streek elders toe te pas. Die hoofstorie is: by Wikipedia moet jy selfs gesaghebbende bronne bevraagteken. Kom ons kyk maar hoe dit vorder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:51, 4 Augustus 2025 (UTC)
:::{{ping|Suidpunt}}, as jy en Mathabo saam is, neem 'n foto asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:13, 4 Augustus 2025 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} - Vanoggend het ek die boodskap ontvang: die artikel sal geplaas word, sodra dit komkommertyd* raak. [Joernalistieke woord: wanneer die nuus maar min is]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 14:21, 5 Augustus 2025 (UTC)

== Moorreesburg ==

{{ping|Suidpunt}}, gaan jy die artikel vir die voorblad nomineer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:10, 22 Augustus 2025 (UTC)

:Hi {{ping|Oesjaar}} wel, as die voorblad eers laat in 2026 gaan verskyn, dan kan dit seker nou al genomineer word.

:Net 'n paar dingetjies:

:1. Die NG Kerk se geskiedenis kom drupsgewys aan. Ek sal byvoorbeeld op een middag 'n horde koerante uit 1885 deurwerk. En dit duur nog lank tot voor 1910. Daar is 20 koerante per maand, wat wissel tussen 4 tot 6 bladsye elk, elke bladsy met tot 8 kolomme wat een-een deurgewerk moet word.

:2. Ek moet nog MKB (Moorreesburg Koringboere Beperk) bywerk. Onder andere oor 'n insident in 1903/1904 wat as voorloper gedien het van die koöperasie, waarvan niemand bewus is nie. &lt;strike&gt;Daar is ook die Erdvark Ploegfabriek wat sy ontstaan op die dorp gehad het, maar sy perseel verskuif het.&lt;/strike&gt;

:3. Die Landbouskou is daar baie min oor geskryf, indien enige. Verlede jaar was sy 90ste bestaansjaar. En terloops - sy toerismeblaaie word altyd so geskryf asof dit 'n uitvlugsoord vir stedelinge is. As so iets oor Bredasdorp geskryf sou word, jaag ons jou terug Kaapstad toe - ons het immers 'n missiellanseerplek (ja, ''rocket science''!) en 'n lugmag in ons agterplaas. Kortom: Moorreesburg kort sy eie ''ding'' en moenie in die skadu van Slaapstad staan nie. Ek kan dit nie verduur nie. 

:4. Oor skole en opvoeding is daar bloedweinig geskryf. Die ergste van als is - Stellenbosch het 'n verhandeling daaroor, maar dit moet nog digitaal gemaak word. Tot dusver kan ek my slegs verlaat op koerante uit die jaar toet. Die jongste skool, verneem ek, is al sedert 1995 belowe.

:5. Ek moet nog 'n aparte artikel oor die Jode op die dorp skryf. 

:Soos Neo in ''The Matrix'' ook gesê het: &quot;[I need] guns. Lots of guns&quot;. Ek kort foto's - baie foto's.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:07, 22 Augustus 2025 (UTC)

:::{{ping|Suidpunt}}, kan jy asb 'n hoofstuk genaamd Infrastruktuur in die artikel plaas en meld dat die N7 noord/suid en die R311 oos/wes deur die dorp gaan? Sien [[Bonnievale]] as 'n voorbeeld.  Dit is een van my drome dat ons Infrastruktuur in elke stad/dorp/nedersetting artikel plaas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:08, 22 Augustus 2025 (UTC)

::::{{ping|Oesjaar}} Ek sal dit by my lysie voeg wat nog gedoen moet word. Daar is veral 'n &quot;roos&quot; [kompas] wat lekker kan werk om te wys watter dorpe is die naaste aan jou. Sien asseblief ook hieronder... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:09, 23 Augustus 2025 (UTC)

== Intensiewes  ==

Hallo Suidpunt,

Ek trag nou om jou intensiewe byvoeglike naamwoorde 'n plekkie op Wikiwoordeboek te gee. Op- en afmerkings welkom. Sien bv. [[wikt:blitsvinnig]]. Maar ek het 'n paar vragies. 
#Kan hulle in Afrikaans partitiefvorms hê? Kan jy bv. sê: &quot;So iets blitsvinnig'''s''' het ek nog nooit gesien nie?&quot;
#Kan werkwoorde ook intensiefvorms hê? Die Nederlandse WikiWoordenboek sê: ''Bukken, snuffen, wikken en hikken zijn intensieven van buigen, snuiven, wegen en hijgen.''
[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:12, 23 Augustus 2025 (UTC)

::Hallo Jcwf en hartlik welkom terug!

::1. &quot;iets blitsvinnigs&quot; maak miskien taalkundig sin, maar ek moes self google om te kyk of dit wel moontlik is. Dit voel onnatuurlik. Miskien kan {{ping|Oesjaar}} 'n taalkenner in hierdie verband kontak, net sodat daar in die korpus woorde geloer kan word. Nog 'n woord wat nageslaan kan word is &quot;blinkmodieus&quot; (blinkmodieuse skoene), want ek kry dit nêrens opgespoor nie - en ek weet dit sal nuttig kan werk.

::Gelukkig kan die intensiewe vorme in Afrikaans as bywoord én byvoeglike naamwoord dien. Dit is nie soos in Latyn waar jy ''tardus'' (en al sy vorme) gebruik as byvoeglike naamwoord, maar ''lente'' vir die bywoord vir 'stadig' nie.

::2. Nee, ongelukkig nie. Wat intensiewe vir werkwoorde aanbetref sien ons dikwels 'n verdierliking, wat geensins vleiend is nie. Jy kan drink, of jy kan suip. Jy kan eet, of jy kan vreet. Praat of klets. Nederlands ken dit ook. 'n Mens sal telkens ander woorde moet gebruik. Ek weet Bybelse Hebreeus het, meer nog as in Nederlands, streng intensivering, maar wel deur gebruik te maak van die Pi'el-stam. Ek dink die hoofrede hoekom Afrikaans van hierdie intensiefvorme ontslae geraak het, is omrede die klinkers nie meer so gerieflik kan verander soos in Nederlands nie - wel nog by verkleinwoorde soos &quot;kat&quot; maar &quot;katjie&quot; [kaai-kie], kraan maar kraantjie [kraaing-kie], of klinkerverlenging - so iets is in die Germaanse tale te verwagte by meervoude (dink maar: en. mouse - mice (geen verkleinwoord); de. Maus - Mäuse -  das Mäuschen; is. mús-mýs (geen verkleinwoord); sv. mus-möss (geen verkleinwoord)). Daar bestaan wel &quot;wik en weeg&quot;, maar dit is 'n vaste uitdrukking. Laat ek dit so stel: om te buk, en te buig, is twee aparte goed, al deel hul dieselfde oerstam.

::Miskien kan u my help met een aspek (u mag my in Nederlands antwoord).

::1. Ek besef vandag: hoe meer tyd jy aan iets afstaan, hoe beter word jy daarmee. Destyds, toe u op skool was, was daar nog geen vertaalde werke van ''Jip en Janneke'' of ''Winnie-the-Pooh'' in Latyn nie. Miskien wel die Vulgaat op elke straathoek, en ''Treasure Island'' (''Insula Thesauraria'') iewers daarbuite. Nou, die somervakansies is in Europa besonder lank - met die gevolg dat die leerling 'alles vergeet het' sodra hy weer terug op die skoolbanke is. As 'n leerling dus sy Latyn wou opknap tydens die vakansies - wat kon hy doen? In u skooljare?

::2. Nog 'n vraag, wat my beslis sal help: ek neem aan die skoolseuns van u tyd was onder geweldige druk om nuwe woorde baas te raak. Ek skat hier meer as 50 tot 100 nuwe Latynse woorde per dag. 'n Seun kan onmoontlik nie elke dag elke woord, met sy verbuigings en vervoegings, op 'n kaartjie uitskryf nie; nie met die ander huiswerk (Wiskunde, ens.) wat sy tyd in beslag neem nie. Maar nou - sonder daaglikse hersiening gaan jy die woord sonder twyfel vergeet. Is daar 'n truuk wat u kan voorstel?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 09:08, 23 Augustus 2025 (UTC)

::: {{ping|Woordgenoot}}, hier is dalk iets wat jou mag interesseer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Augustus 2025 (UTC)
:::Het jy regtig nooit aangepoer-poer&lt;ref&gt;[https://www.afrikaans-vandag.co.za/aktueel/tag/morfologie/ Afrikaans vandag]&lt;/ref&gt; of iets piepkleins&lt;ref&gt;[https://xplorio.com/gansbaai/gansbaaicourant-whatsapp-nuus-news/en/image-gallery/26631/klein-bietjie-stuitigheid/ Gansbaai courant; Carline Badenhorst; 2015]&lt;/ref&gt; aangetrek nie?
:::'n Truuk? Ja, die Teletubbies! '''Nog 'n keer!''' Dis hoe kinders taal leer. Hulle herhaal dit 'n rukkie later. En doen dit in konteks. Kort sinnetjies. 
:::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:36, 24 Augustus 2025 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Skryfwedstryd 2026 ==

Baie geluk met 3de plek! Ek het vir jou 'n epos gestuur rondom die prys. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:14, 23 Junie 2026 (UTC)

== What's up my asb ==

Whatsupp my asb op 082 320 8878 Groete. Oesjaar. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-45494-72|&amp;#126;2026-45494-72]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-45494-72|talk]]) 20:31, 19 Augustus 2026 (UTC)

== [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]] ==
{{Gebruikervoorblad|Tiger Oats-gebou, Moorreesburg}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Nog beelde sal ter illustrasie lekker wees! Gaan jy [[Moorreesburg]] ook as 'n voorbladartikel benoem? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 13 September 2026 (UTC)

:Baie dankie vir die mooi woorde.

:Wat my aanbetref, is die saak afgehandel. Ek gaan net later die laaste inskrywing doen van hierdie artikel, naamlik dat Ommi Tafel die artikel bespreek het, met die grootste dank aan Sobaka. (Ek het in elk geval Spreuke 27:2 een aand gekry - so ek sou in elk geval nie oor die radio wou praat nie).

:Goed, bovermelde artikel, Tiger Oats-gebou, is eerder uit weerwraak gebore. Ek stuur 'n foto op 25 Maart 2024 vir my sogenaamde vriend (vriendskap ontbind 1 Januarie 2026) van omgewing Moorreesburg - 'n foto van een van ons potente [[Merinoram-standbeeld]] op Bredasdorp. Hier onder by die koöperasie se mooi tuine. Hy skryf terug: &quot;Mens kan darem ook sien Overberg het net ons Kooperasie gekoop sodat hulle MKB [Moorreesburg Koringboere Beperk] se aandele kan gebruik om hulle suidkaap takke mooier te maak.&quot;

:Wat gebeur het: OverbergAgri het in 2011 vir MKB uitgekoop. Albei koöperasies van Bredasdorp (en Caledon) en Moorreesburg het in die laat 1990's maatskappye geword. Maatskappye maak dit moontlik om geamalgameer te word. By koöperasies is dit een boer, een stem. 

:En dit het my laat wonder: gestel dit is waar, wat doen Bredasdorp/Caledon dan terug vir ons probleemkind, Moorreesburg? 

:Nou kyk, nou gaan dit om 'n saak van eer. Ek dag, ''right'' - ek gaan die vrotste bouval van Moorreesburg vat, waaroor al die inwoners daar anderkant doodskaam kry, reddeloos verlore vir die nageslag, en hom in 'n toeristetrekpleister verander. As iemand dit met Crocs-skoene en die Stanley-bekers kan doen, kan ek ook. Hoekom? Nie omdat dit sin maak nie, maar net omdat ek kan. 

:Want kyk hier nè, die syfers lieg nie. Daar is meer bladtrekke, meer lesers die afgelope maand wat wil weet oor die Tiger Oats-gebou, as die Maria van Riebeeck-standbeeld te Heerengracht, Kaapstad. Reken nou net. In 'n stad met 3,5 miljoen+ vreters, 'n skeepshouervrag vol toeristegoud, 'n kernkragsentrale uit die Koue Oorlog en net vier nooduitgange uit die stad uit. Maar die Tiger Oats-gebou kry voorkeur bo Maria. Ongelooflik!

:Dit lyk my die &quot;Suid-Afrikaanse droom&quot;, as 'n uiters vae konstruk, is stadig besig om te verkrummel, en al daardie &quot;landsgrense&quot; en &quot;landsbelange&quot; en &quot;lands-eer&quot; en &quot;die Suid-Afrikaanse gedagte&quot; en die &quot;kleinste gemene deler&quot; waarvoor ons liewe Boomers so hard soos bliksoldaatjies vir die staat voor baklei en eerloos gesterf het, en in hul kinderjare nie gesien of gehoor mag word nie, het, dank die hemel, irrelevant geword. 

:''Millennials'' het gelukkig geleer (sonder om verbitterd soos Generation X te raak): daar was nooit grense van die begin af nie. Dis als 'n konstruk wat neerkom op 'n forum of 'n tafel waar jy jou ''Pokémon''- en ''Magic: The Gathering''-kaarte uitruil. Die kwartjie het geval. Dus: dinge raak al hoe meer regionaal (danksy veselkabel, waar die stad glad nie meer eerste met die nuus is nie, en ewe irrelevant geword het), en ons pad is uitgeteer om presies soos die Italiaanse '''campanilismo''' te raak. Eintlik jammer, want ek sou gehoop het meer belangstelling sou heers om kontak en uitruiling met ander tale en kulture te maak oorsee. Maar, helaas - das Volk het besluit.

:Ek reken dit so: toe [[Marita van der Vyver]] onlangs deur Amerika gereis het (''My jaar van vrees en vryheid'', 2025): sy het nie voor sy by Louisiana aangekom het die gratis driedelige Franse boek &quot;[https://play.google.com/books/reader?id=rU5TAAAAcAAJ&amp;pg=GBS.PR2 Histoire de la Louisiane]&quot; (1782) deur Antoine Simon Le Page du Pratz van hoek tot kant deurgelees nie, o, nee. Sy't bloot gegoogle sover soos sy en haar man gereis het. Reken nou net. En sy was betreklik suur toe sy by 'n dorp aankom en besef haar selfoonsein is afgesny. 

:So dit is nou hoe ons toekoms voortaan gaan wees.

:In elk geval, ek skryf 'n eenvoudige artikeltjie oor die Swellendammers wat geen treinspoor wou hê in die 1880's nie. Sommer in ons dorpskoerant. Dit was nadat die Swellendammers se water bietjie begin opdroog het met die aanbou van die windturbines daar naby (beton kort water, baie water) - die tydsgees was dus ryp. Nie '''twéé dae''' later nie, of die Swellendamse Erfenisstigting kontak vir die ''Suidernuus'' en wil hoor wie is ek, waar kry ek my inligting vandaan, en of ek nie vir hulle 'n storie wil skryf vir &quot;Stoepstories&quot; nie. Hierdie mense publiseer boeke dat dit klap. Swellendam is die derde oudste dorp in die land, en hulle probeer munt uit hul geskiedenis slaan. Mooi so! 

:Nou ja - ek was al feitlik vir '''twee jaar''' lank besig met Moorreesburg se geskiedenis - en lyk dit of Oesjaar se ore skroeiwarm gebel is? Is Facebook oorval met versoeke om tog die geheime skrywer na Moorreesburg te nooi vir 'n koppie tee (in ruil vir 'n kas vol inligting wat ons kan gebruik om die dorp se toerisme gratis te bevorder)? Uh, nee? Allermins! Ek was nog nooit op Moorreesburg nie, want ek was nog nooit genooi nie! Ek bedoel, dis iets wat die hele dorp Moorreesburg, en sy speurtak, en boukenners nie eens in 80 jaar se tyd kon regkry nie - en dit was om die boujaar van die Tiger Oats-gebou te ontsyfer. 

:TLDR; - nee, SpesBona, nee. Ek dink ons is klaar. Die snoepie is nou toe en die kleuterpartytjie is verby. Ek gaan nie 'n sekonde langer daaraan werk nie. Ek het reeds te veel gedoen. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:52, 17 September 2026 (UTC)

== Watter dorp woon jy nou weer? ==
{{ping|Suidpunt}}, waar woon jy nou weer? Bredasdorp? Verskoon my vraag maar die senior oomblikke word al meer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:10, 17 September 2026 (UTC)

:Ja. Vir 'n dorp wat in 1898 sestig jaar oud was (Bredasdorp), het ons slegs 7 winkels gehad om te wys. 'n Tronk. 'n Telegraaf- en poskantoor. 'n Landdroskantoor, en 'n skool of wat. En seker drie kerke. Dit staan so in ''De Zuid-Afrikaan''. Die paaie hierheen was hondgoor, jy moes maar via Elim kom. Destyds was daar 'n Duitse winkel. Elim - as mens vandag daardeur ry is daar altyd iemand wat ruite was. Wat 'n mooi beeld van die dorp straal dit nie vir die besoekers uit nie: nederig, vlytig, kraaksindelik.

:Tydens die Anglo-Boereoorlog het die Afrikanerbond na Bredasdorp toe gekom sodat die inwoners 'n petisie kan teken om die Konsentrasiekampe te beëindig. Die Bredasdorpers vra, &quot;wat is 'n petisie?&quot; Nog nooit van gehoor nie. En toe daar aan hulle nou mooi verduidelik word, trek hulle gewoon hul skouertjies op en sê - &quot;dit sal tog nie help nie&quot;. Dis hoe oningelig die inwoners was. Daar is 'n beroep op hulle gedoen om asseblief net meer koerante te lees.  Hoe het Suzanne van Rensburg en Audrey Blignault nie geskryf hoe &quot;afgesonderd&quot; die Bredasdorpers geleef het nie! 

:En toe kom die veselkabel en ons word oornag die middelpunt van die heelal. 

:Eintlik is daar 3 dinge wat ons lewens gered het.

:1) Die koms van die Krygkor Overberg Toetsbaan. Diversifisering Want as jou landbou 'n knou kry, soos die Swartland tans wat 45 mm tussen Junie en Augustus gekry het, dan... alles vou. Jy kan nie jou ekonomie alleen rondom 'n koringkultus bou nie. Verder - was dit nie vir daardie tegnici wat dit gelok het nie, was 'n radiodiens soos Radio Overberg nie moontlik nie.  Maar ek moet byvoeg: baie mense vergeet van Radio Kleinbegin van 2006/2007(?). Ek weet nie hoe (on)wettig dit was nie, maar dit wys jou - die behoefte in die bruin woonbuurt was destyds al daar. Daar was 'n radiodiens wat in daardie buurt uitgesaai het. Almal op skool het daarvan gepraat. Kom ons sê maar net dit was een van die &quot;humble beginnings&quot;.

:2) Ons het 20 kerke (huiskerke uitgesluit), één Bahai'-sentrum en één moskee. Vir 'n dorp, sou ek sê, ek dink dis meer as in 'n voorstad. Iets soos één kerk wat oor 'n dorp waak is net volksvreemd. Eintlik is dit baie meer prakties - almal gaan net na sy naaste kerk in sy woonbuurt toe en lees nie die fynskrif nie. :)

Dit herinner my baie aan die Grieke. Hierdie nuuskierige herdersvolkie het begin handel dryf en met allerhande volke te doene gekry. As jy handel dryf, moet jy mense se denkwyses leer ken. En dit het alles aanleiding gegee tot iets waarvoor baie Christene deesdae terugdeins: '''pluralisme'''. Nou, voorheen het volkere of mekaar se gewoontes aangeleer, of afgekeur. Maar die Grieke het met al hierdie nuwe klomp waarhede en denkwyses en inligting die soeke na die &quot;logos&quot; [die onderliggende, konstante waarheid] op tou begin sit. Waarom die Grieke hierdie eer te beurt moes val, kan ek nie verklaar nie - party dink dit is die stadstaat van elke klein eilandjie, geen groot farao of koning wat sy wil oor 'n groot gebied kan afdwing nie. Ander voel weer die Babiloniërs, Perse en Egiptenare het hoegenaamd geen invloed gehad op die nuuskierigheid van die Griek nie. Soos in Nederland het die stadskulture (en die tongval!) oor die eeue heen so ver uit mekaar begin ontwikkel, dat hulle naderhand mekaar 'n snaaksigheid gevind het.

Hoe dan ook - om die waarheid te soek, moes hierdie Grieke onder mekaar leer '''redeneer'''. En om te leer redeneer, het jy insae en verskeie oogpunte van buite nodig - want wat is regtig die waarheid? Dis kos bietjie werk. En daarvoor het die Grieke een ding reg gedoen: die kennis, wat onder ander volke slegs vir die priestersamp beskore was, het hulle bevry: vir die ganse volk om te benut. Ons sit met daardie erfenis.

:3) Ons is 50 km vanaf die N2 - en jy moet deur 'n uiters vervelige pad ry. En daarom het ons 'n Takealot Delivery Hub. Moorreesburg sit feitlik LANGS die N7 - daarom is dit vir my onverskoonbaar dat hy nie verder ontwikkel het nie. Bredasdorp is wel in die uiters bevoorregte posisie dat ons die hoofsetel van al die munisipale dienste is (Overberg Distriksmunisipaliteit ingesluit), en dus meer beleggers na ons dorp trek. Die is hoofsaaklik beleggers in die Kaap wat ons winkelsentra bou - elke tien jaar verrys daar enetjie. Die Binnelandse Sake, glo ek, is ons hoofaantreklikheid, want op straat word ek ''of'' voorgekeer vir 'n R2'tjie ''of'' vir aanwysings na &quot;Home Affairs&quot;. Mense haat dit in die Kaap om in toue om die blok te staan - hulle vlug of na die Paarl of Grabouw toe. 
Daar is natuurlik my een dorpsvriend wat voel daar is &quot;te veel&quot; besighede vir die aantal inwoners op Bredasdorp. Die besighede, voer hy aan, trek noustrop. Ek voel weer nee - die kans dat iemand na Bredasdorp toe sal kom as hy wéét daar is 10+ klerewinkels, 5 vulstasies (korreksie, 6, want Q4 Fuel Suidpunt het 11 September oopgemaak), 3 apteke (Clicks, Medirite, Arrie Nel - sonder om die supermarkafdelings in te sluit), hoeveel kettingwinkels, tientalle eetplekkies, en 7 posdienste (Pargo, Bobshop, Postnet, Courier Guy (met pudo), BO Couriers, Paxi, Aramex (PnP en Checkers), ens.) is véél beter as 'n dorp wat net 'n paar winkels het en dalk nie eens die goed aanhou waarna die klant soek nie. 

:4) Sonder 'n koerant op jou dorp het jy geen stem nie en geen geskiedenis nie. 

Kyk, Bredasdorp het 'n radiodiens - dit is die ideaal, maar dit is nie orals altyd prakties moontlik nie. Dit is wel lekker om na Radio Fynbos (Stilbaai) te luister, of sommer gou oor te skakel na die nuus oor die Vrydagverkeer in Mosselbaai ('n ramp teen 5 km/h besig om te gebeur).

Laat ons dan kyk na die basiese moontlikhede, soos die koerant. Ek weet Malmesbury het koerante wat meestal streeksblaaie is: ''Dié Courant'', ''Swartland Joernaal'', ''Swartland Gazette'', ''Weslander''. Nie een van hierdie koerante kan orals gelyk wees nie.

Een enkele koerant is nutteloos. Maar 10 jaar se koerante in 'n kartondoos (van 'n museum of argief of eienaar), en jy het 'n ryke hoeveelheid kosbare data voor jou. Al hierdie data moet geïndekseer en geïntegreer word. In chronologiese volgorde, sodat mense présies kan weet waar dinge foutgegaan het. Ek wens net ek kan dit in die Moorreesburgers se koppe inhamer.

Bredasdorp se ''Suiderpers'' het hul eie drukpers en die koerant word tot op Swellendam gelewer. Elke koerant kos weekliks R7. As jy egter glad nie geld vir jou blad wil vra nie, kan jy maak wat die ''TransOverberg'' doen: jy vra net besighede om te adverteer. Die personeel is natuurlik baie minder. 

Maar wat as mens pleks van 'n weekblad 'n maandblad of selfs kwartaalblad maak? Enigiets is beter as niks!

Omrede die Distriksmunisipalteit op Moorreesburg is, kan alle besluite wat daar geneem word, eerstehands in die koerant opgeneem word. 

'n Koerant soos ''Die Moorreesburger'' kan dan saam met die ''Moorrees''-bakkery werk. Die brode moet tog op verskeie afsetgebiede afgelewer word, hoekom nie sommer 'n bondeltjie saam met die brood nie? Dit spaar brandstof, en dit versprei die naam van die dorp.

:Waarop die eintlik neerkom - ek is nogal gefrustreerd met die dorp waar my [voormalige] vriend was. Want jy sien wat hierdie dorp alles in die geskiedenis vermag het. 
Moorreesburg, vir 'n gemeente wat in 1879 afgestig het, het sy eie Bondstak gehad. Hulle was uiters polities bewus, bedrewe, bekwaam en gemobiliseerd. Die dorp het hand en tand baklei vir sy treinspoor en vooruitgang. Hulle is loshande deur die Anglo-Boereoorlog.  Vuurvreter mejuffrou Koch het by die rykste miljardêr gaan bedel vir 'n biblioteek, en dit gekry - so goed jy vra Elon Musk vir 'n datasentrum. En kry dit! Die vooruitgang was met rasse skrede! Regtig, as ek in die 1900's 'n belegger was sou ek in my testament geskryf het: &quot;my seuns, belê al my geld in Moorreesburg tot die jaar 3000 toe.&quot; [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:05, 17 September 2026 (UTC)

:: Sien jy kans om op Overberg Radio te praat? Net eenkeer... Asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:11, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>e8vs4v5xvthgqfekw1hpymyt2o0l11b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hestia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44500</id>
    <revision>
      <id>2968153</id>
      <parentid>2957523</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Redaktor GLAM</username>
        <id>182360</id>
      </contributor>
      <comment>Higher resolution version of image</comment>
      <origin>2968153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3915" sha1="md7l4rmcpq8hu3a1zi0m83cwgdssqm1" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Hestia
|kleur = #FFCC99
|titel = ''Griekse godin''
|beeld = Hestia MKL Bd. 8 1890 (130918480).jpg
|beeld_wydte = 120px
|beeld_onderskrif = Hestia in O. Seyffert, ''Dictionary of Classical Antiquities'', 1894.
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = Naam
|1 = Hestia
|opskrif2 = Godin van
|2 = Die vuurherd
|opskrif3 = Blyplek
|3 = Die berg [[Olimpus]]; Delfi
|opskrif4 = Simbool
|4 = Vuurherd, vark
|opskrif5 = 
|5 = 
|opskrif6 = Ouers
|6 = [[Kronos]] en [[Rea]]
|opskrif7 = Broers, susters
|7 = [[Demeter]], [[Poseidon]], [[Hades]], [[Hera]], [[Zeus]]
|opskrif8 = 
|8 = 
|opskrif9 = Romeinse eweknie
|9 = [[Vesta]]
|opskrif10 = 
|10 = 
}}

'''Hestia''' ([[Grieks]]: Ἑστία) is in die [[Griekse mitologie]] die dogter van [[Kronos]] en [[Rea]] en die godin van die vuurherd, huislikheid, argitektuur en die familie wat die eerste deel van die offerande in elke huishouding gekry het.

Met die stigting van ’n nuwe nedersetting is ’n vlam van Hestia se openbare vuurherd in die moederstad daarheen gedra. Sy het op ’n eenvoudige houttroon met ’n wit kussing gesit en nie die moeite gedoen om vir haaself ’n simbool te kies nie.&lt;ref name=&quot;Graves&quot;&gt;{{cite book|last=Graves|first=Robert|title=Greek Gods and Heroes|year=1965|url=https://archive.org/details/greekgodsheroes000grav|chapter=The Palace of Olympus}}&lt;/ref&gt;

== As ’n Olimpiese god ==
Hestia is een van die drie godinne van die eerste Olimpiese generasie: sy en haar susters, [[Demeter]] en [[Hera]]. Sy was die oudste én jongste van Kronos en Rea se kinders (sien [[#Oudste en jongste kind|Oudste en jongste kind]]) en die suster van drie broers, [[Zeus]], [[Poseidon]] en [[Hades]].

Van die [[Olimpiese gode]] was Hestia die een met die minste prestasies en skandes. Haar plek was by die vuurherd.&lt;ref&gt;Burkert, ''Greek Religion'' 1985:170.; Karl Kerenyi, ''The Gods of the Greeks'' 1951:92.&lt;/ref&gt; Soms word dit toegeskryf aan haar passiewe geaardheid, wat verder geïllustreer word deur die feit dat sy haar plek op Olimpus afgestaan het. Hestia wou nie betrokke raak by die ander gode se rusies nie en het besluit om Olimpus te verlaat om na haar heilige vuurherd om te sien. Sy het haar plek afgestaan aan die nuweling [[Dionisos]].

Poseidon, en [[Apollo]] van die jonger geslag, het albei haar die hof probeer maak, maar Hestia was onaangeraak deur [[Afrodite]] se sake en het op Zeus se kop gesweer dat sy ’n maagd sou bly.

== Oudste en jongste kind ==
Hestia was die oudste én die jongste van Kronos en Rhea se kinders. Kronos het al sy kinders net ná hul geboorte ingesluk, buiten die jongste, Zeus. Dié het die ander later gered deur sy pa te dwing om hulle in omgekeerde volgorde op te bring en saam sou hulle Kronos se geslag, die [[Titaan (mitologie)|Titane]], verslaan.

Hestia is laaste opgebring omdat sy die oudste was, en was dus ook die jongste kind (Kereny 1951:91). Dit word ook in die [[Homerus|Homeriese]] lofsang aan Afrodite (omstreeks 700&amp;nbsp;v.C.) genoem:
{{cquote|Sy was die eersgeborene van die skelm Kronos – en ook die jongste.}}

== Verwysings ==
: ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:Hestia]]''
{{Verwysings}}
* Burkert, Walter, 1985. ''Greek Religion'' (Harvard University Press)
* Kerenyi, Karl, 1951. ''The Gods of the Greeks''
* Stephenson, Hamish, 1985. ''The Gods of the Romans and Greeks''

== Eksterne skakels ==
* [https://web.archive.org/web/20020202183016/http://homepage.mac.com/cparada/GML/Hestia.html Carlos Parada: Hestia]
* [http://sunsite.berkeley.edu/OMACL/Hesiod/hymns.html Homeriese lofsange aan Sfrodite en Hestia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041210042935/http://sunsite.berkeley.edu/OMACL/Hesiod/hymns.html |date=10 Desember 2004 }}
* [http://www.theoi.com/Ouranios/Hestia.html Theoi Project: Hestia]

{{Griekse mitologie}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Griekse gode]]</text>
      <sha1>md7l4rmcpq8hu3a1zi0m83cwgdssqm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vaartbelynde transliterasiestelsel vir die Bulgaarse taal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45448</id>
    <revision>
      <id>2968123</id>
      <parentid>2880635</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6312" sha1="8yk3x9cq0hmg2f04jd1say6x0z2vvkz" xml:space="preserve">{| align=right cellpadding=6 cellspacing=0 style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
|'''А'''&lt;br /&gt;A||'''Б'''&lt;br /&gt;B||'''В'''&lt;br /&gt;V||'''Г'''&lt;br /&gt;G||'''Д'''&lt;br /&gt;D||'''Е'''&lt;br /&gt;E||'''Ж'''&lt;br /&gt;ZH||'''З'''&lt;br /&gt;Z||'''И'''&lt;br /&gt;I||'''Й'''&lt;br /&gt;Y
|-
|'''К'''&lt;br /&gt;K||'''Л'''&lt;br /&gt;L||'''М'''&lt;br /&gt;M||'''Н'''&lt;br /&gt;N||'''О'''&lt;br /&gt;O||'''П'''&lt;br /&gt;P||'''Р'''&lt;br /&gt;R||'''С'''&lt;br /&gt;S||'''Т'''&lt;br /&gt;T||'''У'''&lt;br /&gt;U
|-
|'''Ф'''&lt;br /&gt;F||'''Х'''&lt;br /&gt;H||'''Ц'''&lt;br /&gt;TS||'''Ч'''&lt;br /&gt;CH||'''Ш'''&lt;br /&gt;SH||'''Щ'''&lt;br /&gt;SHT||'''Ъ'''&lt;br /&gt;A||'''Ь'''&lt;br /&gt;Y||'''Ю'''&lt;br /&gt;YU||'''Я'''&lt;br /&gt;YA
|}

Die '''vaartbelynde transliterasie-stelsel''' ([[Engels]]: ''Streamlined System'') vir die [[Latynse alfabet|latinisering]] van [[Bulgaars]] is die amptelike [[Bulgarye|Bulgaarse]] [[Transliterasie|transliterasie-stelsel]], soos deur die aangeduide tabel gedefinieer.&lt;ref&gt;{{en}} L.L. Ivanov, [[wikisource:en:Toponymic Guidelines for Antarctica|Toponymic Guidelines for Antarctica]], Antarctic Place-names Commission of Bulgaria, Sofia, 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} M. Gaidarska, The Current State of the Transliteration of Bulgarian Names into English in Popular Practice, Contrastive Linguistics, XXII, 1998, 112, pp. 69-84. ISSN 0204-8701&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Antarctica&quot;&gt;{{en}} L.L. Ivanov, [https://web.archive.org/web/20121019221152/http://members.multimania.co.uk/rre/Romanization.html On the Romanization of Bulgarian and English], Contrastive Linguistics, XXVIII, 2003, 2, pp. 109-118. ISSN 0204-8701; ''Errata, id.'', XXIX, 2004, 1, p. 157.&lt;/ref&gt;

Behalwe Bulgarye, hierdie stelsel is amptelike vir die [[VN]],&lt;ref&gt;[http://www.eki.ee/wgrs/rom1_bg.htm Report on the Current Status of United Nations Romanization Systems for Geographical Names.] Compiled by the UNGEGN Working Group on Romanization Systems, February 2013.&lt;/ref&gt; en ook vir die [[VSA]] en die [[Verenigde Koninkryk]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160210101058/http://geonames.nga.mil/gns/html/Romanization/Romanization_Bulgarian.pdf Romanization system for Bulgarian: BGN/PCGN 2013 System.] National Geospatial-Intelligence Agency, September 2014.&lt;/ref&gt;

== Oorsprong en gebruik ==
Die gestroomlynde stelsel is in 1995 geskep deur [[Lyubomir Ivanov]] in die Instituut vir [[Wiskunde]] en [[Informatika]] van die [[Bulgaarse Akademie vir Wetenskappe]].&lt;ref&gt;{{en}} {{bg}}Andreev A., I. Derzhanski eds.  [https://web.archive.org/web/20110606072133/http://www.math.bas.bg/report/IMI%20Jubilee%20Book.pdf ''Bulgarian Academy of Sciences: Institute of Mathematics and Informatics, founded 1947.'']  Sofia: Multiprint Ltd., 2007.  64 pp. {{ISBN|978-954-8986-27-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} [http://www.lac-bac.gc.ca/obj/040006/f2/040006-14-f.pdf Inventaire des outils de romanisation.] Bibliothèque et Archives Canada. Ottawa 2006.&lt;/ref&gt;  Die stelsel is oorspronklik op 2 Maart 1995 aangeneem om te dien vir die latinisering van Bulgaars [[geografie]]se name in [[Antarktika]].  Die stelsel is vervolgens deur die Bulgaarse regering gekies as die amptelike transliterasie-stelsel van Bulgarye.  Dit is geproklameer met regeringsdekrete in 2000&lt;ref&gt;{{bg}} [[wikisource:bg:Правилник за издаване на българските документи за самоличност|Regulations for the issuing of Bulgarian identity documents]], State Gazette #14 of 2000. ISSN 0205-0900&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Antarctica&quot; /&gt; en 2006,&lt;ref&gt;{{bg}} Ministry of Regional Development and Public Works, [[wikisource:bg:Наредба № 3 за транслитерация на българските географски имена на латиница|Ordinance #3 of 26 October 2006 on the Transliteration of the Bulgarian Geographical Names in Latin Alphabet]], State Gazette # 94, 21 November 2006. ISSN 0205-0900&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090902035608/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/9th-UNCSGN-Docs/E-CONF-98-CRP-71.pdf United Nations Document E/CONF.98/CRP.71.] 17 August 2007.&lt;/ref&gt; en uiteindelik aangeneem met die Wet op Transliterasie van 2009.&lt;ref&gt;{{bg}} [[wikisource:bg:Закон за транслитерацията|Bulgaarse Wet op Transliterasie.]] [http://dv.parliament.bg/DVWeb/fileUploadShowing.jsp?&amp;idFileAtt=79168&amp;allowCache=true Die Staat Koerant # 19, 13 Maart 2009.] ISSN 0205-0900&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;L. Ivanov, D. Skordev and D. Dobrev.  [http://www.fmi.uni-sofia.bg/fmi/logic/skordev/B1-Ivanov-Skordev-Dobrev.pdf The New National Standard for the Romanization of Bulgarian.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160120104213/http://www.fmi.uni-sofia.bg/fmi/logic/skordev/B1-Ivanov-Skordev-Dobrev.pdf |date=20 Januarie 2016 }}  ''Mathematica Balkanica''.  New Series Vol. 24, 2010, Fasc. 1-2.  pp.121-130.  ISSN 0205-3217&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{it}} G. Selvelli. [http://www.fupress.net/index.php/ss/article/download/17975/16784 Su alcuni aspetti ideologici dei sistemi di traslitterazione degli alfabeti cirillici nei Balcani.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624122917/http://www.fupress.net/index.php/ss/article/download/17975/16784 |date=24 Junie 2016 }} ''Studi Slavistici'' XII (2015). pp. 159–180.&lt;/ref&gt; Ivanov stel om sy benadering ook gebruik om transliterasie vir ander Cyrilliese alfabet, veral die Russiese alfabet.&lt;ref&gt;{{en}} Ivanov, L. [https://web.archive.org/web/20170928102542/https://www.researchgate.net/publication/318402098_Streamlined_Romanization_of_Russian_Cyrillic Streamlined Romanization of Russian Cyrillic.] ''Contrastive Linguistics''. XLII (2017) No. 2. pp. 66-73. {{ISSN|0204-8701}}&lt;/ref&gt;

== Illustrasie ==
Voorbeeld: Artikel 1 van die [[Universele Verklaring van Menseregte]] -

{| cellpadding=0 cellspacing=0
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
| Всички хора се раждат свободни и равни&lt;br /&gt;
по достойнство и права.  Те са надарени&lt;br /&gt;
с разум и съвест и следва да се отнасят&lt;br /&gt;
помежду си в дух на братство.
| width=15 |
| Vsichki hora se razhdat svobodni i ravni&lt;br /&gt;
po dostoynstvo i prava.  Te sa nadareni&lt;br /&gt;
s razum i savest i sledva da se otnasyat&lt;br /&gt;
pomezhdu si v duh na bratstvo.
|}

== Sien ook ==
* [[Transliterasie]]
* [[Bulgaars]]
* [[Cyrilliese alfabet]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Bulgarye]]
[[Kategorie:Taalkunde]]</text>
      <sha1>8yk3x9cq0hmg2f04jd1say6x0z2vvkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45833</id>
    <revision>
      <id>2968133</id>
      <parentid>2767425</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>kaptein=Ruhan Nel</comment>
      <origin>2968133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18689" sha1="32fuwirim7b5xwve7z5mq05xehln9pb" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| spannaam               = Stormers
| beeld                  = Logo Stormers Rugby.png
| unie                   = &lt;!-- Unie wat rugby in die provinsie, streek of klub beheer --&gt;
| bynaam                 = 
| embleem                = 
| kaptein                = Ruhan Nel
| afrigter               = [[John Dobson]]
| gestig                 = 1997 (as Westelike Provinsie)
| ligging                = [[Kaapstad]]
| streek                 = Kaapstad, Kaapse Wynlande, Weskus
| stadion                = [[Kaapstad-stadion]]
| kapasiteit             = 51&amp;nbsp;900
| liga                   = [[Verenigde Rugbykampioenskap]]
| seisoen                = 2021
| posisie                = 1ste
| president              = 
| ceo                    = 
| patroon_la1            = _Stormersleft16
| patroon_b1             = _Stormerskit16
| patroon_ra1            = _Stormersright16
| patroon_so1            = _Stormerssocks16
| patroon_sh1            = _Stormersshorts16
| linkerarm1             = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| liggaam1               = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| regterarm1             = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| broek1                 = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| kouse1                 = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| patroon_la2            = _Stormersleft16b
| patroon_b2             = _Stormerskit16b
| patroon_ra2            = _Stormersright16b
| patroon_so2            = _Stormerssocks16b
| patroon_sh2            = _Stormersshorts16b
| linkerarm2             = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| liggaam2               = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| regterarm2             = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| broek2                 = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| kouse2                 = FFFFFF&lt;!--hierdie kleur is slegs ingevul om die patroon te laat vertoon--&gt;
| statistiek             = Statistiek
| wedstryde              = 
| toppuntebehaler        = 
| meestedrieë            = 
| jongstespeler          = 
| eerste                 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Natal]] 28 – 22 '''Westelike Provinsie'''&lt;br /&gt;(2 Maart 1996)
| grootwen               = '''Stormers''' 56 – 18 [[Lions (Superrugbyspan)|Lions]]&lt;br /&gt;(14 Maart 2009)
| grootverloor           = [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] 75 – 14 '''Stormers'''&lt;br /&gt;(28 April 2005)
| url                    = www.thestormers.com
| unieurl                = 
}}

Die '''Stormers''' (weens borgskapredes ook bekend as die '''DHL Stormers''') is ’n [[Suid-Afrika]]anse [[rugby]]span wat van 1996 tot 2020 aan [[Superrugby]] deelgeneem het, en sedert 2021 aan die [[Verenigde Rugbykampioenskap]]. Die Stormers het laasgenoemde toernooi in 2021 gewen, nadat hulle reeds twee keer in die halfeindronde van Superrugby gespeel het, in 1999 en 2004, en een keer in die Superrugbyeindstryd. Die huidige kaptein van die span is Steven Kitshoff.

Die span se basis is in Kaapstad en is gesentreer om die [[Westelike Provinsie]] se [[Curriebeker]]span, maar trek ook soms spelers van die [[Boland Kavaliers|Boland]] (wat die gebiede van die [[Kaapse Wynlande-distriksmunisipaliteit|Kaapse Wynlande]] en die [[Weskus]] dek met hul tuiswedstryde in [[Wellington, Wes-Kaap|Welllington]]). In 2005 het die Stormers ook spelers van die Suidwestelike Distrikte in [[George]] gebruik, wat beteken het dat hulle spelers van al drie unies in die Wes-Kaap gebruik het. Met die herskikking van die konsessiegebiede wat gevolg het op die uitbreiding van die kompetisie, het die SWD-spelers oorgeskuif na die konsessiegebied van die [[Southern Spears (Superrugbyspan)|Southern Spears]], wat oorspronklik in 2007 tot die Super 14 sou toetree, maar later onttrek is.

Voor 1998 het Suid-Afrika nie van ’n konsessiestelsel gebruik gemaak vir die Super-12 nie. Die sterkste 4 spanne in die Curriebekerkompetisie is eerder genooi om in die Super-12 te speel. In 1996 het die Stormers gekwalifiseer en deelgeneem in die kompetisie as die Westelike Provinsie. In 1997 het hulle egter nie gekwalifiseer nie en moes plek maak vir die [[Cheetahs|Vrystaat]].

== Kleure ==
Die heel eerste Stormerstrui en kenteken in 1998 het bestaan uit die kleure van die drie unies wat deel van die streekskonsessie was: die WP, SWD en Boland. Daar was vyf kleure vervat in die trui – blou, wit, rooi, groen en goud – en ’n driehoekige kenteken met ’n golfeffek daarin. Een koerant het dit as volg beskryf: &quot;Dit lyk soos roereier waarin ’n boksie Smarties gegooi is.&quot;

In 1999 het die trui drasties verander na ’n eenvoudige en treffende swart trui en broek met swart en wit &quot;barbarian&quot;-kouse, groot nommers en die nou bekende weerligstraallogo op die bors. Die skuif na swart is gedoen om die spel aantrekliker te maak vir ’n breër Kaapse ondersteunerspubliek en swart het een van die hoofonderdele van die Stormers-handelsmerk geword.

In 2007 is die trui weer verander, hierdie keer van swart na vlootblou om die sameloping van die Stormers en die WP aan te toon.

== Geskiedenis ==
Met die bekendstelling van die Super-12 in 1996 het Australië en Nieu-Seeland konsessiegebaseerde modelle vir hul provinsiale spanne in die nuwe toernooi geskep. Suid-Afrikaanse spanne is egter bepaal deur die uitslag van die vorige seisoen se Curriebekerkompetisie, met die top-vier-spanne wat aan die Super-12 sou deelneem. Nuweland het die Super-12 ervaar in die era toe hierdie model gebruik is toe die Westelike Provinsie gekwalifiseer het die vir [[1996 Super 12-seisoen|eerste seisoen]]. Die span het egter nie baie goed gevaar nie en kon slegs drie uit elf wedstryde wen. Hulle het tweede laaste op die punteleër geëindig. Die [[Lions (Superrugbyspan)|Transvaal]] en [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Wellington Hurricanes]] het ewe veel wedstryde gewen, maar het meer bonuspunte gehad en dus bo die Stormers geëindig.

Die volgende seisoen, in [[1997 Super 12-seisoen|1997]], het die Westelike Provinsie nie weer gekwalifiseer vir die Super-12 nie. Die Suid-Afrikaanse spanne vir daardie jaar was [[Natal Sharks|Natal]], [[Goue Leeus|Transvaal]], [[Cheetahs|Vrystaat]] en [[Blou Bulle|Noord-Transvaal]]. Vir die [[1998 Super 12-seisoen|volgende seisoen]] het Suid-Afrika ook geskuif na ’n konsessiegebaseerde model soortgelyk aan dié van Australië en Nieu-Seeland. Daar is vier konsessies gestig en die vorige model, waar spanne deur middel van die Curriebeker kon kwalifiseer, is laat vaar. Een van die konsessies wat gestig is, was die Western Stormers. Die Stormers se eerste seisoen was soortgelyk aan dié van die Westelike Provinsie in 1996 met drie seges, maar hierdie keer ’n negende plek op die algehele punteleër.

Die [[1999 Super 12-seisoen|1999]]-seisoen was meer suksesvol vir die Stormers en hulle het slegs drie wedstryde verloor; teen die [[Brumbies (Superrugbyspan)|ACT Brumbies]], [[Highlanders (Superrugbyspan)|Otago Highlanders]] en die [[Lions (Superrugbyspan)|Golden Cats]]. Die Stormers het hierdie seisoen tweede geëindig, onder die [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]], en sodoende vir die eerste keer gekwalifiseer vir die uitspeelrondes. Hulle het, weens hul posisie op die punteleër, ’n tuishalfeindstryd verdien teen die Highlanders. Hulle het egter vasgeval en die wedstryd met 33-18 verloor.

In [[2000 Super 12-seisoen|2000]] het die Stormers die uitspeelrondtes net-net gemis met ’n vyfde plek op die punteleër op 31 punte (slegs een punt minder as die Cats en die Highlanders wat dit tot in die uitspeelrondtes gemaak het met 32 punte). In die volgende seisoen het die Stormers egter swakker gevaar en kon hulle slegs vyf wedstryde wen en hulle het uiteindelik sewende geëindig op die punteleër. Die [[2003 Super 12-seisoen|2003]]-seisoen verloop ook nie juis beter vir die Stormers nie, ten spyte van hulle sege van 40-18 oor die Sharks. Hulle het die seisoen afgesluit met ’n negende plek.

Die [[2004 Super 12-seisoen|2004]]-seisoen het dieselfde sukses as die 1999-seisoen gehad toe die Stormers gekwalifiseer het vir die uitspeelrondes. Hulle het algeheel derde geëindig met sewe seges en 34 punte (een punt meer as die [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]], wat in die vierde plek was). Die Stormers het na die Jadestadion gereis vir hul halfeindstryd teen die Crusaders. Die tuisspan het gewen met 27-16. In die [[2005 Super 12-seisoen|2005]]-seisoen het die Stormers teruggeval na ’n negende plek op die punteleër en kon hulle dus nie aanspraak maak op die titel van laaste Super-12-kampioene nie.

Met die uitbreiding van die Super-12 na die Super-14 in [[2006 Super 14-seisoen|2006]] en die toevoeging van twee spanne (die [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] van [[Perth]] in Australië en die [[Cheetahs (Superrugbyspan)|Cheetahs]] van [[Bloemfontein]] in Suid-Afrika) het die Stormers nie goed gevaar nie en elfde geëindig nadat hulle slegs vier wedstryde gewen het.

Die [[2008 Super 14-seisoen|2008]]-seisoen was een van vernuwing vir die Stormers met die afdanking van Kobus van der Merwe en die aanstelling van die oud-Cheetahafrigter [[Rassie Erasmus]] as die nuwe afrigter en voorsitter van WP Rugby. Erasmus het gemik vir ’n posisie in die boonste helfte van die punteleër, maar dinge het nie goed afgeskop nie. Die Stormers het hul eerste drie wedstryde verloor, maar daarna verbete teruggeveg om uiteindelik vyfde te eindig. Hulle het dieselfde hoeveelheid punte as die Hurricanes (in vierde plek) gehad, maar het ’n groter punteverskil gehandhaaf.

[[2009 Super 14-seisoen|2009]] het baie belofte vir die Stormers ingehou, maar hulle kon dikwels nie munt slaan uit geleenthede nie en moes uiteindelik tevrede wees met ’n tiende plek nadat hulle slegs vyf uit dertien wedstryde kon wen. Die Stormers het egter vir die [[2010 Super 14-seisoen|2010]]-seisoen die dienste van die [[Springbok]]ke [[Jaque Fourie]] en [[Bryan Habana]] en die Springboksewespeler [[Fabian Juries]] bekom om hul span te versterk vir die seisoen.

== Tuisstadion ==
[[Lêer:Stormers rugby.jpg|duimnael|links|’n Stormerswedstryd op Nuweland]]
{{hoofartikel|Nuwelandstadion}}
Die eerste amptelike rugbywedstryde is reeds in 1890 op Nuweland gespeel. Die stadion is deur die loop van die afgelope eeu deurlopend ontwikkel deur die [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie-rugbyvoetbalunie]] en sy administrateurs. Die stadion het oor die jare verskillende name gehad (hoofsaaklik om borgskapredes), maar staan deesdae slegs as Nuweland bekend (die besluit is geneem deur Investec, ’n vorige borg van die Stormers). DHL het sedertdien die borgskap oorgeneem van die span en die stadion, maar het besluit om nie die stadion se naam te verander nie. Nuweland het tradisioneel die grootste skares gelok van die Super-kompetisie. In 2002 het die Stormers hul miljoenste toeskouer deur die hekke verwelkom. Die terrein waarop die stadion gebou is, is in 1888 gekoop en die stadion het tans sitplek vir 51&amp;nbsp;900 mense.

Ná etlike jare op Nuweland het die Westelike Provinsie-rugbyadministrateurs in 2021 besluit om die span se tuisveld na die [[Kaapstad-stadion]] te verskuif.

== Seisoenuitslae ==
=== Super-12 ===
Die volgende tabel som die Stormers se Super-12-uitslae op:&lt;ref name=&quot;lassen&quot;&gt;{{en}} {{cite web |publisher=Lassen Creative Technologies Ltd |title=Superrugby spanbesonderhede (Stormers) |url=http://www.lassen.co.nz/s14det.php?teamnum=11#hrh |accessdate=10 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102015705/http://www.lassen.co.nz/s14det.php?teamnum=11#hrh |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
: {| class=&quot;wikitable&quot;
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width=&quot;20&quot;|Seisoen
! width=&quot;20&quot;|Pos
! width=&quot;20&quot;|Gespeel
! width=&quot;20&quot;|Gewen
! width=&quot;20&quot;|Gelyk
! width=&quot;20&quot;|Verloor
! width=&quot;20&quot;|Punte vir
! width=&quot;20&quot;|Punte teen
! width=&quot;25&quot;|+/-
! width=&quot;20&quot;|BP
! width=&quot;20&quot;|Pte
! width=&quot;300&quot;|Notas
|- align=center
|align=left|[[1996 Super 12-seisoen|1996]]
|align=left|'''11de'''
|11||3||1||7||251||353||-101||1||'''15'''|| As Westelike Provinsie
|- align=center
|align=left|[[1998 Super 12-seisoen|1998]]
|align=left|'''9de'''
|11||3||0||8||248||364||-116||6||'''18'''||
|- align=center
|align=left|[[1999 Super 12-seisoen|1999]]
|align=left|'''2de'''
|11||8||0||3||290||244||+46||4||'''36'''|| Verloor in halfeindrondte teen [[Highlanders (Superrugbyspan)|Otago Highlanders]]
|- align=center
|align=left|[[2000 Super 12-seisoen|2000]]
|align=left|'''5de'''
|11||6||1||4||298||276||+22||5||'''31'''||
|- align=center
|align=left|[[2001 Super 12-seisoen|2001]]
|align=left|'''7de'''
|11||5||0||6||278||285||-7||6||'''26'''||
|- align=center
|align=left|[[2002 Super 12-seisoen|2002]]
|align=left|'''7de'''
|11||5||0||6||310||314||-4||7||'''27'''||
|- align=center
|align=left|[[2003 Super 12-seisoen|2003]]
|align=left|'''9de'''
|11||5||0||6||255||354||-99||3||'''23'''||
|- align=center
|align=left|[[2004 Super 12-seisoen|2004]]
|align=left|'''3de'''
|11||7||0||4||286||260||+26||5||'''33'''|| Verloor in halfeindrondte teen [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]
|- align=center
|align=left|[[2005 Super 12-seisoen|2005]]
|align=left|'''9de'''
|11||3||1||7||215||320||-105||4||'''18'''||
|}

=== Super-14 ===
Die volgende tabel som die Stormers se Super-14-uitslae op:&lt;ref name=&quot;lassen&quot; /&gt;
: {| class=&quot;wikitable&quot;
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width=&quot;20&quot;|Seisoen
! width=&quot;20&quot;|Pos
! width=&quot;20&quot;|Gespeel
! width=&quot;20&quot;|Gewen
! width=&quot;20&quot;|Gelyk
! width=&quot;20&quot;|Verloor
! width=&quot;20&quot;|Punte vir
! width=&quot;20&quot;|Punte teen
! width=&quot;25&quot;|+/-
! width=&quot;20&quot;|BP
! width=&quot;20&quot;|Pte
! width=&quot;250&quot;|Notas
|- align=center
|align=left|[[2006 Super 14-seisoen|2006]]
|align=left|'''11de'''
|13||4||1||8||263||334||-71||5||'''23'''||
|- align=center
|align=left|[[2007 Super 14-seisoen|2007]]
|align=left|'''10de'''
|13||6||0||7||249||326||-77||3||'''27'''||
|- align=center
|align=left|[[2008 Super 14-seisoen|2008]]
|align=left|'''5de'''
|13||8||1||4||269||211||+58||7||'''41'''||
|- align=center
|align=left|[[2009 Super 14-seisoen|2009]]
|align=left|'''10de'''
|13||5||0||8||235||249||-14||7||'''27'''||
|- align=center
|align=left|[[2010 Super 14-seisoen|2010]]
|align=left|'''2de'''
|13|| 9 || 0 || 4 || 365 || 171 || 194 || 8 || '''44''' ||Verloor in eindstryd teen [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]]
|}

=== Superrugby ===
Die volgende tabel som die Stormers se Superrugby-uitslae op:
: {| class=&quot;wikitable&quot;
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width=&quot;20&quot;|Seisoen
! width=&quot;20&quot;|Pos
! width=&quot;20&quot;|Gespeel
! width=&quot;20&quot;|Gewen
! width=&quot;20&quot;|Gelyk
! width=&quot;20&quot;|Verloor
! width=&quot;20&quot;|Punte vir
! width=&quot;20&quot;|Punte teen
! width=&quot;25&quot;|+/-
! width=&quot;20&quot;|BP&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
! width=&quot;20&quot;|Pte
! width=&quot;300&quot;|Notas
|- align=center
|align=left|[[2011 Superrugbyseisoen|2011]]
|align=left|'''2de'''
||16|| 12 || 0 || 4 || 400 || 257 || +143 || 7 || '''63''' || Verloor in halfeindrondte teen [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]]
|- align=center
|align=left|[[2012 Superrugbyseisoen|2012]]
|align=left|'''1ste'''
||16|| 14 || 0 || 2 || 350 || 254 || +96 || 2 || '''66''' || Verloor in halfeindrondte teen [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]]
|- align=center
|align=left|[[2013 Superrugbyseisoen|2013]]
|align=left|'''7de'''
||16|| 9 || 0 || 7 || 346 || 292 || +54 || 6 || '''50''' ||
|- align=center
|align=left|[[2014 Superrugbyseisoen|2014]]
|align=left|'''11de'''
|16|| 7 || 0 || 9 || 290 || 326 || −36 || 4 || '''32''' ||
|- align=center
|align=left|[[2015 Superrugbyseisoen|2015]]
|align=left|'''3de'''
|16|| 10 || 1 || 5 || 373 || 323 || +50 || 3 || '''45''' || Verloor in kwalifiserende rondte teen [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]]
|}
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Punte toegeken vir ’n loslootjie is nie hierby ingereken nie.&lt;/small&gt;

Die volgende tabel som die Stormers se Superrugby-uitslae vir die uitgebreide toernooi van agtien spanne op:
: {| class=&quot;wikitable&quot;
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width=&quot;20&quot;|Seisoen
! width=&quot;20&quot;|Pos Alg
! width=&quot;20&quot;|Pos Groep
! width=&quot;20&quot;|Gespeel
! width=&quot;20&quot;|Gewen
! width=&quot;20&quot;|Gelyk
! width=&quot;20&quot;|Verloor
! width=&quot;20&quot;|Punte vir
! width=&quot;20&quot;|Punte teen
! width=&quot;35&quot;|+/−
! width=&quot;20&quot;|BP&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
! width=&quot;20&quot;|Pte
! width=&quot;250&quot;|Notas
|- align=center
|align=left|[[2016 Superrugbyseisoen|2016]]
|align=left|'''3de'''
|align=left|'''2de'''
|| 15 || 10 || 1 || 4 || 440 || 274 || +166 || 9 || '''51''' || Verloor teen [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] in kwarteindrondte
|- align=center
|align=left|[[2017 Superrugbyseisoen|2017]]
|align=left|'''3de'''
|align=left|'''2de'''
|| 15 || 10 || 0 || 5 || 490 || 436 || +54 || 3 || '''43''' || Verloor teen [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] in kwarteindrondte
|}

== Huidige span ==
[[Lêer:Stormers super 14.jpg|duimnael|220px|regs|Die Stormers in 2006]]
Stormers 2023-groep:

[[Damian Willemse]]; [[Clayton Blommetjies]]; Tristan Leyds; Seobela Senatla; Angelo Davids; Leolin Zas; Suleiman Hartzenberg: Chris Hollis; Alapati Leuia; Cornel Smit; Daniel du Plessis; Ruhan Nel; Sacha Feinberg-Mngomezulu; [[Manie Libbok]]; Kade Wolhuter; [[Jean-Luc du Plessis]]; Godlen Masimla: Imad Khan; Stefan Ungerer; Paul de Wet; [[Herschelle Jantjies]]; [[Steven Kitshoff]]; [[Frans Malherbe]]; Brok Harris; Neethling Fouché; Ali Vermaak; Leon Lyons; Sazi Sandi; Kwenzo Blose; Lee-Marvin Mazibuko; Josepph Dweba; André-Hugo Venter; JJ Kotze; [[Scarra Ntubeni]]; Chad Solomon; Marvin Orie; [[Salmaat Moerat]]; Adré Smith; Ruben van Heerden; Gary Porter; Connor Evans; Ernst van Rhyn; Simon Miller; Ben-Jason Dixon; Deon Fourie; Nama Xaba; Marcel Theunissen; Junior Pokomela; Paul de Villiers; Willie Engelbrecht; Evan Roos; Hacjivah Dyamani; Keke Morabe

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |first=Matt |last=McIlraith |title=Ten Years of Super 12 |publisher=Hodder Moa |location=Auckland, New Zealand |year=2005 |isbn=1-86971-025-8 }}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Stormers|Stormers (Verenigde Rugbykampioenskap)}}
* {{en}} [http://www.thestormers.com/ Amptelike webblad]
* {{en}} [http://www.stormersrugby.com/ Latest Stormers SuperRugby news]
* {{en}} [http://www.wprugby.com/ Western Province Rugby]
* {{en}} [http://www.sarugby.net/ sarugby.net]
* {{en}} [http://www.itsrugby.co.uk/team-stormers.html Statistics] op itsrugby.co.uk

{{Superrugby}}
{{Verenigde Rugbykampioenskap}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Sport in Kaapstad]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Superrugbyspanne]]</text>
      <sha1>32fuwirim7b5xwve7z5mq05xehln9pb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sharks (Verenigde Rugbykampioenskap)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45977</id>
    <revision>
      <id>2968134</id>
      <parentid>2767424</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18767" sha1="od5u0br49uyod7cmrb0xc08p4wft8vw" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| spannaam               = Sharks
| beeld                  = SharksRugbyClubLogo.jpg
| unie                   =
| bynaam                 =
| embleem                =
| president              = Graham Mackenzie
| dir                    = [[Neil Powell]]
| ceo                    = Shaun Bryans
| kaptein                = [[André Esterhuizen]]
| afrigter               = [[JP Pietersen]]
| gestig                 = 1997
| ligging                = [[Durban]], [[Suid-Afrika]]
| streek                 = [[KwaZulu-Natal]]
| stadion                = [[Kings Park-stadion|Hollywoodbets Kings Park]]
| kapasiteit             = 52&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;stadium&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=Kort geskiedenis van die Absa-stadion Durban |work=Sharks Rugby |url=http://www.sharksrugby.co.za/default.asp?Id=11560&amp;des=content |accessdate=2 Februarie 2007 |archive-date=25 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060925022308/http://www.sharksrugby.co.za/default.asp?Id=11560&amp;des=content |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| liga                   = [[Verenigde Rugbykampioenskap]]
| seisoen                = [[2025]]
| posisie                = 2de Suid-Afrikaanse skild
| patroon_la1            = _Sharksleft16
| patroon_b1             = _Sharkskit16
| patroon_ra1            = _Sharksright16
| patroon_sh1            = _Sharksshorts15
| patroon_so1            = _whiteborder
| linkerarm1             = 000000
| liggaam1               = 000000
| regterarm1             = 000000
| broek1                 = 000000
| kouse1                 = 000000
| patroon_la2            = _Sharksleft16b
| patroon_b2             = _Sharkskit16b
| patroon_ra2            = _Sharksright16b
| patroon_sh2            = _Sharksshorts15
| patroon_so2            = _whiteborder
| linkerarm2             = FFFFFF
| liggaam2               = FFFFFF
| regterarm2             = FFFFFF
| broek2                 = 000000
| kouse2                 = 000000
| statistiek             = Statistiek
| wedstryde              = '''125''' [[John Smit]]
| toppuntebehaler        =
| meestedrieë            = '''29''' [[Stefan Terblanche]]
| jongstespeler          =
| eerste                 = '''Natal''' 28 – 22 [[Stormers (Superrugbyspan)|Westelike Provinsie]]&lt;br /&gt;(2 Maart 1996)
| grootwen               = [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] 16 – 59 '''Sharks'''&lt;br /&gt;(7 April 2007) 43
| grootverloor           = [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] 77 – 34 '''Sharks'''&lt;br /&gt;(14 April 2005) 43
| url                    = www.sharksrugby.co.za
| unieurl                =
}}

Die '''Sharks''' is ’n [[Suid-Afrika]]anse [[rugby]]span wat as ’n konsessie aan [[Superrugby]] deelgeneem het van 1996 tot 2020, en sedert 2021 aan die [[Verenigde Rugbykampioenskap]]. Voor 1996 het ’n span van Natal deelgeneem aan die [[Super 10 (Suidelike halfrond kompetisie)|Super 10]] in 1993 en 1994.  Die konsessie dek die hele [[KwaZulu-Natal]] provinsie in Suid-Afrika en in terme van [[Curriebeker]]unies kom spelers vir die Sharks van die [[Natalse Haaie]] af. Hulle tuiswedstryde word op die [[Kings Park-stadion|Hollywoodbets Kings Park]] in [[Durban]] gespeel. Die span se kaptein is tans [[Lukhanyo Am]].

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Skrum.jpg|duimnael|regs|250px|Die Cats (nou die Lions) speel teen die Sharks]]
In 1993 is Suid-Afrika verteenwoordig deur sy beste drie rugbyunies (die top drie in die vorige jaar se Curriebeker) in die Super 10.  Natal het in 1993 gekwalifiseer vir die kompetisie en was saam met [[Blues (Superrugbyspan)|Auckland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]], die [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] en [[Highlanders (Superrugbyspan)|Otago]] in Poel A.  Hulle het tweede in die poel geëindig met 12 punte, vier punte agter Auckland.  Hulle het weer in 1994 gekwalifiseer en was hierdie keer in Poel B met [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Wallis]], Wes-Samoa, Auckland en die [[Chiefs (Superrugbyspan)|Waikato Chiefs]].  Hulle het bo-aan die punteleër van Poel B geëindig en moes teen Queensland speel in die eindronde in Durban.  Natal het die wedstryd met 21 – 10 verloor en kon nie kwalifiseer vir die 1995-seisoen nie.

In 1996 en 1997 is Suid-Afrika verteenwoordig deur die beste vier spanne (die top vier in die vorige jaar se Curriebeker) in die nuwe Super 12-toernooi.  Natal het vir altwee jare gekwalifiseer.  In 1996 het Natal vierde op die punteleër geëindig wat aan hulle ’n plek in die uitspeelrondes besorg het.  Hulle het in die halfeindronde teen Queensland met 43 – 25 gewen en deurgedring na die eerste Super 12-eindronde.  Hulle moes hiervoor na Auckland reis en het die wedstryd verloor met 45 – 21.  Die volgende seisoen het Natal weer in die boonste vier geëindig maar het in die halfeindronde teen Auckland vasgeval.

In 1998 het die Coastal Sharks (soos hulle toe geheet het) 7 van hulle 11 wedstryde gewen en het derde op die punteleer geëindig.  Hulle is egter in die halfeindronde deur die [[Crusaders (Superrugbyspan)|Canterbury Crusaders]] geklop.  In die volgende seisoen het die Sharks sewende geëindig.  Die volgende seisoen (2000) was nog slegter met die Sharks wat heel laaste op die punteleer was aan die einde van die seisoen.  In 2001 het die Sharks ’n duidelike verbetering teenoor die vorige jaar getoon en tweede op die punteleer geëindig.  Hulle het die [[Lions (Superrugbyspan)|Cats]] in die halfeindronde geklop en reis daarna na Canberra vir die eindstryd.

In 2002 het die Sharks weer swak gevaar en tiende geëindig op die punteleer.  In 2003 het hulle elfde geëindig maar in 2004 het hulle weer beter gevaar deur sewende te eindig na die rondomtaliewedstryde. In 2005 het hulle egter weer baie swak vertoon en heel laaste geëindig.

Tot en met 2005 het spelers vir die Sharks van die twee rugbyunies wat in die [[Oos-Kaap]] gebaseer is, naamlik die [[Oostelike Provinsie]] (in [[Port Elizabeth]]) en [[Grens Bulldogs|Grens]] (in [[Oos-Londen]]), gelok.  Hierdie twee unies het egter die kern van die [[Southern Spears (Superrugbyspan)|Southern Spears]] gevorm wat in 2006 gestig is om in 2007 aan die Super 14 deel te neem, maar later ontsê is.

In 2006 het die Super 12-kompetisie uitgebrei na ’n kompetisie tussen 14 spanne.  In die eerste Super 14-seisoen het die Sharks die uitspeelrondes net-net gemis weens ’n swakker punteverskil.  In 2007 het hulle die eerste Suid-Afrikaanse span geword wat bo-aan die punteleer kon eindig na die rondomtaliewedstryde en hulle was ook die eerste Suid-Afrikaanse span wat ’n eindronde op hul tuisveld kon speel.  Die Sharks het in 2007 in die eindronde verloor teen die [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]].

== Die Sharks handelsmerk ==
{{Beeldetiket begin|image=SharksRugbyClubLogo.jpg|caption=Sharks Logo|width=145|float=right}}
{{Beeldetiket einde}}
Daar is sedert vroeë jare van rugby in Suid-Afrika na die span van Natal as die ''Piesangboere'' (Engels: Banana Boys) verwys na aanleiding van die piesangplantasies in die provinsie.  In 1995 is besluit dat die rugbyspan van Natal ’n nuwe naam en embleem moes kry.  Daar is besluit op die Sharks.  Die Sharks se gelukbringer is in 1995 bekendgestel maar die herbemarking het eers in 1996 ten volle gestalte gekry.  Om die nuwe handelsmerk te bemark is ’n groot bedrag beskikbaar gestel om die visie met betrekking tot die wedstryde, fasiliteite, aktiwiteite voor én na die wedstryd en om die span te verfyn.

Die Sharks se gelukbringer was die idee van Terry Kukle, die eienaar van Tag International.  Ian Robinson, ’n bemarking- en handelsmerkspesialis het, met die goedkeuring van Kukle, ’n strategie aan die raad van die Natalse Rugbyunie voorgelê.  Na baie vergaderings is ’n besluit geneem om met die nuwe bemarking voort te gaan.  Vandag is die handelsmerk van die Sharks wêreldwyd bekend.&lt;ref name=Sharksbrand&gt;{{en}} {{cite web| publisher=sharksrugby.co.za| title=The Sharks Brand| url=http://www.sharksrugby.co.za/default.asp?Id=12178&amp;des=content| accessdate=23 April 2007| archive-date=10 Oktober 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071010011235/http://www.sharksrugby.co.za/default.asp?Id=12178&amp;des=content| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Stadion ==
[[Kings Park-stadion]] in [[Durban]] is die Sharks se tuisveld.  Weens borgskapredes staan die stadion bekend as Growthpoint Kings Park.  Dit het sitplek vir 55,000 mense.  Die veld word ook vir die Curriebeker deur die Natal Sharks gebruik, en soms ook vir sokkerwedstryde.  Die stadion is oorspronklik in 1891 gebou maar is talle kere reeds herbou.  Groot opknapping het plaasgevind vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]].&lt;ref name=&quot;stadium&quot; /&gt;

== Konsessiegebied ==
{{Beeldetiket begin|image=South Africa Provinces showing KZ.png|caption=Die geografiese area wat deur die Sharks gedek word|width=250|float=right}}
{{Beeldetiket einde}}

Die Sharks-konsessie dek die KwaZulu-Natal provinsie.  Die twee hoofareas waar die spelers vandaan kom is [[Durban]] en [[Pietermaritzburg]].

== Seisoenuitslae ==
=== Super 12 ===
Die volgende tabel som die Sharks se Super 12-uitslae op:&lt;ref name=&quot;lassen&quot;&gt;{{en}} {{cite web |publisher=Lassen Creative Technologies Ltd |title=Superrugby spanbesonderhede (Sharks) |url=http://www.lassen.co.nz/s14det.php?teamnum=10#hrh |accessdate=16 Maart 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102015827/http://www.lassen.co.nz/s14det.php?teamnum=10#hrh |archive-date= 2 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
: {| class=&quot;wikitable&quot;
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width=&quot;20&quot;|Seisoen
! width=&quot;20&quot;|Pos
! width=&quot;20&quot;|Gespeel
! width=&quot;20&quot;|Gewen
! width=&quot;20&quot;|Gelyk
! width=&quot;20&quot;|Verloor
! width=&quot;20&quot;|Punte vir
! width=&quot;20&quot;|Punte teen
! width=&quot;25&quot;|+/-
! width=&quot;20&quot;|BP
! width=&quot;20&quot;|Pte
! width=&quot;350&quot;|Notas
|- align=center
|align=left|[[1996 Super 12-seisoen|1996]]
|align=left|'''4de'''
| 11 || 6 || 0 || 5 || 389 || 277 || +112 || 9 || '''33''' || verloor as Natal teen [[Blues (Superrugbyspan)|Auckland Blues]] in eindrondte
|- align=center
|align=left|[[1997 Super 12-seisoen|1997]]
|align=left|'''4de'''
| 11 || 5 || 2 || 4 || 321 || 350 || -29 || 6 || '''30''' || verloor as Natal teen [[Blues (Superrugbyspan)|Auckland Blues]] in halfeindrondte
|- align=center
|align=left|[[1998 Super 12-seisoen|1998]]
|align=left|'''3de'''
| 11 || 7 || 0 || 4 || 329 || 263 || 66 || 8 || '''36''' || Verloor teen [[Crusaders (Superrugbyspan)|Canterbury Crusaders]] in halfeindrondte
|- align=center
|align=left|[[1999 Super 12-seisoen|1999]]
|align=left|'''7de'''
| 11 || 5 || 1 || 5 || 227 || 232 || -5 || 3 || '''25''' ||
|- align=center
|align=left|[[2000 Super 12-seisoen|2000]]
|align=left|'''12de'''
| 11 || 1 || 1 || 9 || 235 || 341 || -106 || 3 || '''9''' ||
|- align=center
|align=left|[[2001 Super 12-seisoen|2001]]
|align=left|'''2de'''
| 11 || 8 || 0 || 3 || 322 || 246 || 76 || 6 || '''38''' || Verloor teen [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] in eindrondte
|- align=center
|align=left|[[2002 Super 12-seisoen|2002]]
|align=left|'''10de'''
| 11 || 4 || 0 || 7 || 221 || 309 || -88 || 4 || '''20''' ||
|- align=center
|align=left|[[2003 Super 12-seisoen|2003]]
|align=left|'''11de'''
| 11 || 3 || 0 || 8 || 241 || 306 || -65 || 5 || '''17''' ||
|- align=center
|align=left|[[2004 Super 12-seisoen|2004]]
|align=left|'''7de'''
| 11 || 5 || 0 || 6 || 267 || 305 || -38 || 8 || '''28'''||
|- align=center
|align=left|[[2005 Super 12-seisoen|2005]]
|align=left|'''12de'''
| 11 || 1 || 1 || 9 || 205 || 384 || -179 || 5 || '''11''' ||
|- align=center
|}

=== Super 14 ===
Die volgende tabel som die Sharks se Super 14-uitslae op:&lt;ref name=&quot;lassen&quot; /&gt;
: {| class=&quot;wikitable&quot;
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width=&quot;20&quot;|Seisoen
! width=&quot;20&quot;|Pos
! width=&quot;20&quot;|Gespeel
! width=&quot;20&quot;|Gewen
! width=&quot;20&quot;|Gelyk
! width=&quot;20&quot;|Verloor
! width=&quot;20&quot;|Punte vir
! width=&quot;20&quot;|Punte teen
! width=&quot;25&quot;|+/-
! width=&quot;20&quot;|BP
! width=&quot;20&quot;|Pte
! width=&quot;250&quot;|Notas
|- align=center
|align=left|[[2006 Super 14-seisoen|2006]]
|align=left|'''5de'''
|| 13 || 7 || 0 || 6 || 361 || 297 || 42 || 10 || '''38''' ||
|- align=center
|align=left|[[2007 Super 14-seisoen|2007]]
|align=left|'''1ste'''
|| 13 || 10 || 0 || 3 || 355 || 214 || 141 || 5 || '''45''' || Verloor teen [[Bulls (Superrugbyspan)|Bulls]] in eindrondte
|- align=center
|align=left|[[2008 Super 14-seisoen|2008]]
|align=left|'''3de'''
|| 13 || 9 || 1 || 3 || 271 || 209 || 62 || 4 || '''42''' || Verloor teen [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] in halfeindrondte
|- align=center
|align=left|[[2009 Super 14-seisoen|2009]]
|align=left|'''6de'''
|| 13 || 8 || 0 || 5 || 282 || 239 || 43 || 6 || '''38''' ||
|- align=center
|align=left|[[2010 Super 14-seisoen|2010]]
|align=left|'''9de'''
| 13 || 7 || 0 || 6 || 297 || 297 || 0 || 5 || '''33''' ||
|}

=== Superrugby ===
Die volgende tabel som die Sharks se Superrugby-uitslae op:
: {| class=&quot;wikitable&quot;
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width=&quot;20&quot;|Seisoen
! width=&quot;20&quot;|Pos
! width=&quot;20&quot;|Gespeel
! width=&quot;20&quot;|Gewen
! width=&quot;20&quot;|Gelyk
! width=&quot;20&quot;|Verloor
! width=&quot;20&quot;|Punte vir
! width=&quot;20&quot;|Punte teen
! width=&quot;25&quot;|+/-
! width=&quot;20&quot;|BP&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
! width=&quot;20&quot;|Pte
! width=&quot;300&quot;|Notas
|- align=center
|align=left|[[2011 Superrugbyseisoen|2011]]
|align=left|'''6de'''
|16|| 10 || 1 || 5 || 407 || 339 || +68 || 7 || '''57''' || Verloor teen [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] in kwalifiserende rondte
|- align=center
|align=left|[[2012 Superrugbyseisoen|2012]]
|align=left|'''6de'''
|16|| 10 || 0 || 6 || 436 || 348 || +88 || 11 || '''59''' || Verloor teen [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] in eindrondte
|- align=center
|align=left|[[2013 Superrugbyseisoen|2013]]
|align=left|'''8ste'''
|16|| 8 || 0 || 8 || 384 || 305 || +79 || 7 || '''48''' ||
|- align=center
|align=left|[[2014 Superrugbyseisoen|2014]]
|align=left|'''3de'''
|16|| 11 || 0 || 5 || 406 || 293 || +113 || 5 || '''50''' || Verloor teen [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] in halfeindrondte
|- align=center
|align=left|[[2015 Superrugbyseisoen|2015]]
|align=left|'''11de'''
|16|| 7 || 0 || 9 || 338 || 401 || −63 || 6 || '''34''' ||
|}
&lt;small&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Punte toegeken vir ’n loslootjie is nie hierby ingereken nie.&lt;/small&gt;

Die volgende tabel som die Sharks se Superrugby-uitslae vir die uitgebreide toernooi van agtien spanne op:
: {| class=&quot;wikitable&quot;
|-border=1 cellpadding=5 cellspacing=0
! width=&quot;20&quot;|Seisoen
! width=&quot;20&quot;|Pos Alg
! width=&quot;20&quot;|Pos Groep
! width=&quot;20&quot;|Gespeel
! width=&quot;20&quot;|Gewen
! width=&quot;20&quot;|Gelyk
! width=&quot;20&quot;|Verloor
! width=&quot;20&quot;|Punte vir
! width=&quot;20&quot;|Punte teen
! width=&quot;35&quot;|+/−
! width=&quot;20&quot;|BP&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
! width=&quot;20&quot;|Pte
! width=&quot;280&quot;|Notas
|- align=center
|align=left|[[2016 Superrugbyseisoen|2016]]
|align=left|'''8ste'''
|align=left|'''3de'''
|| 15 || 9 || 1 || 5 || 360 || 269 || +91 || 5 || '''43''' || Verloor teen [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] in kwarteindrondte
|- align=center
|align=left|[[2017 Superrugbyseisoen|2017]]
|align=left|'''8ste'''
|align=left|'''3de'''
|| 15 || 9 || 1 || 5 || 392 || 323 || +69 || 4 || '''42''' || Verloor teen [[Lions (Superrugbyspan)|Lions]] in kwarteindrondte
|}

== Huidige span ==
Sharks 2017 Superrugbypan
{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;750&quot; style=&quot;border-collapse: collapse;&quot;

|valign=&quot;top&quot;|
'''Stutte'''
* [[Lourens Adriaanse]]
* [[Thomas du Toit]]
* [[John-Hubert Meyer]]
* [[Tendai Mtawarira]]
* [[Coenie Oosthuizen]]
* [[Juan Schoeman]]

'''Hakers'''
* [[Stephan Coetzee]]
* [[Franco Marais]]
* [[Chiliboy Ralepelle]]

'''Slotte'''
* [[Hyron Andrews]]
* [[Ruan Botha]]
* [[Jean Droste]]
* [[Stephan Lewies]]
* [[Etienne Oosthuizen]]
|width=&quot;33&quot;|&amp;nbsp;
|valign=&quot;top&quot;|

'''Losvoorspelers'''
* [[Keegan Daniel]]
* [[Jean Deysel]]
* [[Dan du Preez]]
* [[Jean-Luc du Preez]]
* [[Francois Kleinhans]]
* [[Khaya Majola]]
* [[Tera Mtembu]]
* [[Philip van der Walt]]
* [[Jacques Vermeulen]]

'''Skrumskakels'''
* [[Michael Claassens]]
* [[Rowan Gouws]]
* [[Cobus Reinach]]
* [[Hanco Venter]]

'''Losskakels'''
* [[Garth April]]
* [[Benhard Janse van Rensburg]]
* [[Patrick Lambie]] [[Lêer:Captain sports.svg|12px|Kaptein]]
* [[Innocent Radebe]]
|width=&quot;33&quot;|&amp;nbsp;
|valign=&quot;top&quot;|

'''Senters'''
* [[Lukhanyo Am]]
* [[Tristan Blewett]]
* {{vlagikoon|NAM}} [[Johan Deysel]]
* [[André Esterhuizen]]
* [[Marius Louw]]
* [[Jeremy Ward]]

'''Vleuels'''
* [[Lwazi Mvovo]]
* [[Odwa Ndungane]]
* [[S’busiso Nkosi]]
* [[Sibusiso Sithole]]
* [[Kobus van Wyk]]

'''Heelagter'''
* [[Curwin Bosch]]
* {{vlagikoon|FRA}} [[Clément Poitrenaud]]
* [[Rhyno Smith]]
|}

== Afrigters ==
Tussen 1996 en 1999 is die Sharks afgerig deur die voormalige Springbokafrigter, Ian McIntosh, met Hugh Reece-Edwards as sy assistent.&lt;ref name=&quot;McIlraith329&quot;&gt;McIlraith (2005), p 329.&lt;/ref&gt;  In 2000 het Reece-Edwards oorgeneem as afrigter met [[Jake White]] en [[Allister Coetzee]] as assistente.  Al drie is egter in die volgende jaar vervang toe [[Rudolph Straeuli]] aangestel is as afrigter met Kobus van der Merwe as sy assistent.  In 2002 het Clinton Isaacs Van der Merwe vervang as Straeuli se assistent.  Die vennootskap het nie lank gehou nie en albei is afgedank voor die einde van die seisoen.  Daarna is Kevin Putt aangestel in Straeuli se plek met Theo van Rensburg as sy assistent.  In 2003 het Isaacs vir Van Rensburg vervang en die twee het tot aan die einde van 2005 die span afgerig.&lt;ref name=&quot;McIlraith329&quot; /&gt;  Dick Muir is in 2006 aangestel as afrigter met John Plumtree as sy assistent.  Plumtree is vir die 2007 Curriebekerseisoen aangestel as hoofafrigter van die span.

== Kapteins ==
* [[Gary Teichmann]] (1996–1999)
* Wayne Fyvie (2000)
* Mark Andrews (2001–2002)
* Shaun Sowerby (2003)
* [[John Smit]] (2004–2007)
* Johann Muller (2008–2009)
* John Smit (2009–2010)
* Keagan Daniel (2011–2013)
* [[Bismarck du Plessis]] (2014–2015)
* [[Patrick Lambie]] (2016-)

== Prestasies ==
* '''[[Super 14|Super 12/14]]'''
** Tweede plek: [[1996 Super 12-seisoen|1996]]
** Tweede plek: [[2001 Super 12-seisoen|2001]]
** Semifinaliste: [[1997 Super 12-seisoen|1997]]
** Semifinaliste: [[1998 Super 12-seisoen|1998]]
** Eerste Suid-Afrikaanse span wat bo-aan die superrugbypunteleër eindig in [[2007 Super 14-seisoen|2007]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book | last = Howitt | first = Bob | date = 2005 | title = SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby | publisher = Harper Collins Publishers | isbn = 1-86950-566-2 }}
* {{en}} {{cite book |last=McIlraith|first= Matt |date=2005 |title=Ten Years of Super 12 |publisher=Hodder Moa |isbn=1-86971-025-8 }}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Sharks (rugby)|Sharks (Superrugbyspan)}}
* {{en}} [http://www.sharksrugby.co.za/ Amptelike webblad]

{{Superrugby}}
{{Verenigde Rugbykampioenskap}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Sport in Durban]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Superrugbyspanne]]</text>
      <sha1>od5u0br49uyod7cmrb0xc08p4wft8vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NG gemeente Johannesburg-Oos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51274</id>
    <revision>
      <id>2968188</id>
      <parentid>2916854</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bronne */ Skakel</comment>
      <origin>2968188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33144" sha1="4j5algufddpe50646ltxac3lw59tb9m" xml:space="preserve">[[Lêer:Syaansig van die Irenekerk, NG gemeente Johannesburg, 29 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|regs|300px|Die Irenekerk, einde 2018.]]

[[Beeld:Irene-predikante.jpg|duimnael|340px|Die eerste drie predikante, dr. [[Hendrik Adriaan Lamprecht|H.A. Lamprecht]], [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]] en [[William Nicol]], tydens die sitting van die Federale Raad van die NG Kerk in [[Johannesburg]] in 1919.]]

Die '''NG gemeente Johannesburg-Oos''' was 'n gemeente van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in die [[Johannesburg]]se voorstad [[Doornfontein]], net oos van die middestad. Dit is ook dikwels die '''Irenekerk''' genoem na aanleiding van die gemeente se tweede kerkgebou en sy derde, by Beitstraat 1. Die gemeente is presies vyf weke voor hy sy honderdjarige bestaan (op [[8 Julie]] [[1997]]) sou kon gedenk op [[1 Junie]] [[1997]] by die [[NG gemeente Johannesburg]] [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyf]], waarvan dit op [[8 Julie]] [[1897]] afgestig het.&lt;ref name=&quot;gg-jhb-oss&quot;&gt;https://www.gemeentegeskiedenis.co.za/welkom/ng-gemeente-johannesburg-oos/&lt;/ref&gt;

== Ontstaan ==
[[Beeld:Ds NJ van Warmelo, eerste Hervormde predikant van Schoemansdal, in sy later jare.jpg|duimnael|links|170px|Weens 'n toestroming van mense het die bediening aan die Witwatersrand vir ds. N.J. van Warmelo en sy [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelbergse]] kerkraad te veel geword.]]
Die ontdekking van goud aan die [[Witwatersrand]] in 1886 het 'n toestroming van mense veroorsaak wat gou te veel geword het vir ds. Van Warmelo en die kerkraad van [[NG gemeente Heidelberg, Gauteng|Heidelberg]] om te behartig. Die eerste NG erediens in [[Johannesburg]] in die middel van 1886 was 'n opelugdiens in die skaduwee van 'n wilgerboom naby die terrein waar die Abraham Kriel-kinderhuis en die kerkgebou van die [[NG gemeente Langlaagte]] later opgerig sou word.

Dit was egter deur die toedoen van die [[NG gemeente Dutoitspan]] op [[Kimberley]] dat die eerste gemeente in die Goudstad, [[NG gemeente Johannesburg]], op [[14 Augustus]] [[1887]] gestig is deur prop. J.N. Martins, vir wie Dutoitspan na die myndorpie gestuur het &quot;om die dierbare Evangelie ook aan ons broers op die goudvelde te gaan verkondig&quot;.

Die dorp het snel gegroei en 'n reeks voorstede het begin vorm aanneem: onder meer [[Hillbrow]] (oos), Mayfair (wes, sien [[NG gemeente Mayfair]]), Rosebank (noord) en [[Rosettenville]] (suid). Toe Johannes de Villiers in 1897 as eerste burgemeester aangewys is, het die dorp reeds 100&amp;nbsp;000 inwoners gehad, waarvan die helfte wit was (hoofsaaklik Engelssprekendes en Russiese Jode) en in wie se geledere daar 24 mans per vrou was. Dit verklaar die 591 hotelle en kroeë binne die munisipale grense en ook amper dieselfde aantal bordele.&lt;ref&gt;[[T.V. Bulpin|Bulpin, T.V.]], ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc, 2001&lt;/ref&gt;

Die Kerk het nie op hom laat wag nie en voor die [[Anglo-Boereoorlog]] met al sy ontwrigting in 1899 uitgebreek het, die volgende Randse gemeentes gestig: [[NG gemeente Langlaagte|Langlaagte]] (1892), [[NG gemeente Boksburg|Boksburg]] (1894), [[NG gemeente Fordsburg|Fordsburg]] (1896), in 1897 op dieselfde dag (Donderdag 8 Julie) sowel [[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.joburg.org.za/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=256&amp;Itemid=51#dutch |title=Die geskiedenis van Jeppestown se kerk |access-date=15 November 2010 |archive-date=16 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516033434/http://www.joburg.org.za/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=256&amp;Itemid=51#dutch |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; as Johannesburg-Oos en in 1899 [[Germiston]]. Van die eerste ses Randse gemeentes bestaan teen 2012 nog net een: Johannesburg, met 60 lidmate (volgens die NG Kerk-Jaarboek), nadat Boksburg met sy minder as honderd lidmate deur die loop van 2011 by Boksburg-Suid ingelyf is. Albei die dogters is in die moedergemeente se ou kerkgebou op Von Brandisplein gestig. Die rede vir die afstigting was enersyds dat die moedergemeente onhanteerbaar groot geword het en andersyds dat daar onenigheid onder gemeentelede was.

[[Beeld:Irene-Zaal.jpg|duimnael|270px|Die Irene-Zaal, waarvan die hoeksteen op 7 Mei 1898 gelê is. Dit het as kerkgebou gedien tot Maart 1933. Dit was blykbaar geleë op die hoek van Plein- en Edith Cavellstraat. Die argitekte was [[Arthur Reid]] en [[Frederick Green]].]]

[[Beeld:Irenekerk1935.jpg|duimnael|292px|Die eerste Irenekerk (hier gesien in 1935) is van Vrydag [[3 Maart]] tot Sondag [[5 Maart]] [[1933]] ingewy. Die laaste diens in dié kerk is op [[31 Januarie]] [[1971]] gehou, twee jaar nadat die geboue verkoop is.]]

== Groei ==
Johannesburg-Oos se eerste leraar (1897–1904), ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]], het omstreeks 1895 na die [[Johannesburg|Goudstad]] toe gekom om as hulpprediker hom veral te bemoei met die middestad-dele van die moedergemeente. Veertig lidmate het die waarborglys geteken wat die afstigting van die middestad- of oostelike deel sou moontlik maak, onder wie adv. Harry J. Hofmeyr (later burgemeester van Johannesburg en vise-kanselier van die [[Universiteit van die Witwatersrand]]), mnre. [[Lourens Geldenhuys]], P. van Os (eerste skriba), O.J.J. van Wyk (eerste kassier), C.L. Neethling en J. van Eyssen. Die eerste koster was mnr. P.J. Preller. Seker die mees prominente naam op die waarborglys was dié van 'n jong staatsadvokaat, [[Jan Smuts]], wat kort vantevore saam met sy vrou hulle intrek in 'n nederige huisie in Twiststraat geneem het.

Aanvanklik het die dogtergemeente eredienste en vergaderings in die moedergemeente se indertydse kerkgebou op Von Brandisplein gehou, maar kort voor lank moes hulle ander reëlings tref omdat die kerk verkoop is. Uiteindelik het die gemeente 'n tydelike tuiste in die Vrymesselaarsaal in Pleinstraat gekry. Daarvandaan het lidmate op [[4 September]] [[1898]] oorgetrek na die eerste kerkgebou van Johannesburg-Oos. Omdat die gemeente noustrop getrek het, was die &quot;kerk&quot; in werklikheid 'n saal op erwe 346 en 347, hoek van Hol- (nou Edith Cavell-) en Pleinstraat. Die moedergemeente het dié grond geskenk as deel van die dogtergemeente se bruidskat.

Johannesburg se eerste burgemeester, Johannes de Villiers, het die hoeksteen van die gebou, wat die naam &quot;Irene Zaal&quot; gekry het, op Saterdag [[7 Mei]] [[1898]] gelê.

Sowel die [[Anglo-Boereoorlog]] en [[Eerste Wêreldoorlog]] het hulle tol op die gemeente se geldsake geëis, maar teen die vroeë jare twintig was die swaarkry verby.

[[Beeld:Joburg30.jpg|duimnael|links|260px|Teen die tyd dat die eerste Irenekerk in 1933 ingewy is, was Johannesburg reeds 'n groot stad.]]

== Lidmate verhuis noordwaarts ==
Teen 1926 het veral Johannesburg se noordelike voorstede in so 'n mate uitgebrei dat die swaartepunt van die gemeente weg van die Irenesaal beweeg het. Die gemeente moes toe dringend besluit of die lang verwagte kerkgebou saam met die lidmate noordwaarts sou skuif. Die snelgroeiende stad se raserige trems en motorfietse asook die alomteenwoordige stof van die mynhope, het stukrag aan die idee van 'n kerkgebou verder noord gegee. Uiteindelik het die kerkraad besluit hulle kan nie die middestad aan die genade oorlaat nie en so het hulle alles in die stryd gewerp vir die oprigting van 'n kerkgebou midde-in die toenemende woonstelblokke, wat ook die bevolking in die [[Hillbrow]]-omgewing snel laat toeneem het.

Op [[21 November]] [[1929]] het lidmate die kerkraad se besluit geesdriftig goedgekeur en 'n boufonds is begin. Tien maande later staan dit op £4&amp;nbsp;370. Die hoeksteen is op [[11 Junie]] [[1932]] gelê en die eerste Irenekerk en gepaardgaande geboue, wat altesaam £13&amp;nbsp;000 gekos het (die kansel, banke en tweede orrel inkluis), is van Vrydag [[3 Maart]] tot Sondag [[5 Maart]] [[1933]] ingewy. Die [[5 Maart|5de Maart]] 1933 was toevallig dieselfde dag waarop die laaste verkiesing in [[Duitsland]] voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] gehou is en wat [[Adolf Hitler]] met 'n minderheid stemme gewen het.

Dié kerkgebou sou uiteindelik amper 38 jaar lank die gemeente dien, want in 1968 gee die kerkraad die firma O.H. Oosthuizen &amp; Vennote opdrag om sketsplanne vir 'n nuwe kerkgebou voor te lê. Die planne is in die middel van die jaar goedgekeur. Die gemeente het reeds aan die begin van 1968 die nodige grond teen R93&amp;nbsp;000 aangekoop. Die ou Irenekerk is in Januarie 1969 verkoop, maar bouwerk aan die nuwe Irenekerk het eers in April 1970 begin. Die hoeksteen is op [[8 Augustus]] [[1970]] gelê en die laaste diens in die ou kerk is op [[31 Januarie]] [[1971]] gehou. Die uiteindelike koste van die nuwe Irenekerk met sy indrukwekkende orrel, gebou deur Fehrle volgens 'n ontwerp deur Walter Supper van Esslingen in Duitsland, was sowat R280&amp;nbsp;000. Die gebou is die middag van [[4 Maart]] [[1972]] in gebruik geneem en die orrel dieselfde aand. Die kerkorrel was, met sy 2 407 pype, die grootste in 'n Johannesburgse NG gemeente.&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/03/23/13/6.html ''Beeld'']&lt;/ref&gt;

== Afstigtings ==
[[Beeld:Binneruim Irenekerk.jpg|regs|270px|duimnael|Die binneruim van die vorige Irenekerk.]]
Van Johannesburg-Oos is met die jare vyf gemeentes afgestig: [[NG gemeente Turffontein|Turffontein]] (in 1906 deels ook van [[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]]), [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] (in 1942 deels ook van [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg (Braamfontein)]] ná die Irenekerk reeds in 1905 in 'n kerksaal in Orchards laat bou het) en [[NG gemeente Parkhurst|Parkhurst]] (in 1944 ook deels van [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg (Braamfontein)]]). Die laaste afstigting was [[NG gemeente Johannesburg-Sterrewag|Johannesburg-Sterrewag]] in 1964, waarheen ds. [[Hendrik Snijders]] as eerste leraar vertrek het. Toe Observatory en omstreke se Afrikaanse bevolking mettertyd wegkwyn, is dié dogtergemeente egter laat in die jare sewentig by [[NG gemeente Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyf]], pleks van by die moedergemeente. Parkhurst is in die jare negentig by Parksig, waarvan die naam Parkkruin geword het, ingelyf en Turffontein en [[NG gemeente Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] het in 1994 as Deo Gloria saamgesmelt. Dieselfde lot het ook Johannesburg-Oos se tweelingsustergemeente, [[NG gemeente Jeppestown|Jeppestown]], oorgekom wat saam met al haar dogtergemeentes, [[NG gemeente Malvern|Malvern]], [[NG gemeente Bezuidenhoutsvallei|Bezuidenhoutsvallei]] en [[NG gemeente Belgravia|Belgravia]], regstreeks of onregstreeks teen 1992 in [[NG gemeente Kensington|Kensington]] opgeneem is.

== Maatskaplike omstandighede ==
[[Beeld:Irenekerk sonder woonstelle.jpg|duimnael|links|220px|Die tweede Irenekerk soos hy gelyk het voor die woonstelle opgerig is.]]

[[Beeld:Hoeksteen van die eerste Irenekerk, aangebring in die tweede Irenekerk, destyds die NG gemeente Johannesburg-Oos, Rudi van Wyk.jpg|duimnael|270px|regs|Die hoeksteen van die eerste Irenekerk bly behoue in die tweede Irenekerk.]]

Dit het net mooi vyftig jaar geduur voor die NG Kerk in Johannesburg 'n gekoördineerde en noemenswaardige poging aangewend het om tot die redding te kom van stedelike Afrikaners wat in groot armoede en materiële ellende verkeer het. In 1937 stig die Nederduitse Hervormde of Gereformeerde Kerk (soos die NG Kerk in die Transvaal tot 1957 bekendgestaan het) die [[Randse Armsorgraad]]. In 1944 was daar 7&amp;nbsp;824 gesinne as hulpbehoewend by die raad aangeteken en dit was toe reeds die grootste welsynsinstansie aan die Rand. Die maatskaplike omstandighede van die Goudstadse Afrikaners het geleidelik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] verbeter toe toenemende industrialisering in die gebied wat vandag as Gauteng bekendstaan en beter opleiding vir Afrikaners die ergste probleme met armoede, behuising en werkloosheid begin oplos het. In [[23 Februarie]] [[1945]] se uitgawe van die ''Irenenuus'' bereken die voltydse maatskaplike werker van die Irenekerk dat daar tussen 450 en 500 siele in die gemeente was aan wie armesorg verleen moes word. Sy noem die oorsake van die verarming as onder meer dronkenskap, siekte, dood, egskeiding, werkloosheid, ontug, werkskuheid en swaksinnigheid. Oor die maatskaplike probleme in die gemeente meld mej. T. Vermeulen, 'n ander maatskaplike werker verbonde aan die Irenekerk, in die ''Irenenuus'' van [[10 September]] [[1941]] sy glo dat die stryd in die middestad nie soseer teen armoede as sodanig is nie, maar teen maatskaplike euwels waarvan drankmisbruik en onwettige drankhandel die vernaamste is. In die gemeente se godsdiensverslag vir Julie 1944 tot Junie 1945 sê die kerkraad hulle glo die oorlogsomstandighede het bykomende stukrag aan die wantoestande gegee.

== Evangelisasie ==
[[Beeld:Hoeksteen van die tweede Irenekerk, die ou Johannesburg-Oos.jpg|duimnael|regs|270px|Die hoeksteen van die tweede Irenekerk, gelê deur dr. [[Willie Jonker]] op [[8 Augustus]] [[1970]].]]

[[Beeld:Deure uit ou Irenekerk in die huidige Irenekerk, gewese NG gemeente Johannesburg-Oos.jpg|duimnael|links|230px|Die deure en van die houtwerk uit die ou Irenekerk is verwyder en aangebring in die nuwe Irenekerk van 1970.]]

In die laat jare vyftig het die NG Kerk begin erns maak met evangelisasie. Van 28 tot 30 September 1959 tree ds. P.S.Z. Coetzee as voorsitter op van 'n kongres in [[Bloemfontein]] met landswye verteenwoordiging oor &quot;die N.G. Kerk en sy Evangelisasietaak vandag&quot;. Uit die Suid-Transvaalse Sinodale gebied (tans Hoëveldse Sinode) was daar 102 predikante. Die Transvaalse Sinode het egter reeds in 1957 in beginsel goedgekeur om predikante te beroep en werksters aan te stel vir evangelisasie, 'n lang gekoesterde ideaal. Dit sou egter lank duur voor die Suid-Transvaalse uitvoering aan dié besluit gee. Eers 'n jaar ná die Evangelisasiekongres skep en vul die sinode mettertyd vier poste, almal in Johannesburg se middestad. Tydens die sinodesitting van Maart 1963 meld die Sinodale Evangelisasiekommissie in sy verslag: &quot;Die eerste uitwerking van die aanpak van Evangelisasie in die middestad het onteenseglik bewys dat daar baie meer werkkragte moet wees in [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] en Johannesburg-Oos ten einde net die gewone pastorale arbeid te verrig. Die soektog na evangelisasie-objekte het onmiddellik aan die lig gebring dat honderde lidmate tussen die krioelende massa van die stad eenvoudig verdwyn.&quot; Die kommissie berig verder dat &quot;een van die gemeentes&quot;, wat later in die verslag blyk Johannesburg (Braamfontein) te wees, &quot;wat nou halfpad enigsins noukeurig deurgewerk is het nie alleen 653 besoekpunte van absolute buitekerklikes opgelewer nie maar ook 627 besoekpunte van kerkmense wat net nie by die Kerkraad bekend was nie.&quot; Volgens die kommissie het die situasie steeds vererger, maar nóg Braamfontein se gemeente nóg die Irenekerk het oor die middels beskik om self genoegsame werkers te beroep.

In albei gemeentes is tussen 1960 en 1962 'n predikant sowel as werkster vir evangelisasie aangestel. In Johannesburg-Oos werk ds. G.F.K. Carstens van Oktober 1960 tot Augustus 1962, waarna ds. A.J. Pienaar hom van Februarie 1963 af opvolg. Terselfdertyd werk mej. A. Nieuwoudt van Januarie 1961 as evangelisasiewerkster. In die eerste drie wyke van die Irenekerk wat Carstens deurgewerk het, het hy 104 besoekpunte van NG lidmate opgespoor wat aan die kerkraad onbekend was en in dieselfde drie wyke was daar 98 besoekpunte van buitekerklikes. Toe hy weg is, kon hy berig dat hy 27 buitekerklikes gekatkiseer het, belydenis is afgelê en hulle is gedoop. Nieuwoudt van haar aanstelling tot die sinode van twee jaar later 345 NG besoekpunte ontdek en te doen gehad met 117 buitekerklike besoekpunte.

== Bekende leraars ==
Die eerste leraar was ds. [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]],&lt;ref&gt;[http://www.facebook.com/topic.php?uid=54135783732&amp;topic=8175 Facebook]&lt;/ref&gt; later tegelykertyd leraar van [[NG gemeente Rondebosch]] en redakteur van die ''[[Kerkbode]]''. Hy was ook die vader van die latere leraar [[Arnold Meiring]], wat eweneens leraar van Rondebosch was, saam met sy vader.
[[Beeld:Meiring-verwelkom2.jpg|duimnael|240px|Die verwelkomingsadres vir ds. P.G.J. Meiring met foto's van die eerste kerkraad.]]
[[Beeld:Kansel uit die Irene-Zaal, nou in die Irenekerk, ou NG gemeente Johannesburg-Oos, Rudi van Wyk.JPG|duimnael|links|230px|Die kansel uit die ou [[NG gemeente Johannesburg|Braamfonteinse NG kerk]] staan vandag (2016) in die Irenekerk.]]

In 1913 word ds. (later dr.) [[William Nicol]] in die gemeente bevestig. Dr. Paul du Plessis skryf in 1993 in sy D.D.-proefskrif: &quot;In die Goudstad het die Afrikaner op geestelike gebied 'n stryd om oorlewing gehad. Die Kerk, en by name die Nederduits Hervormde of Gereformeerde Kerk van Suid-Afrika, was ten nouste by hierdie stryd betrokke. Dit was sy lidmate en sy ampsdraers se stryd. Die kerk was die behoudende faktor wat hulle saamgebind het en aan hulle sekuriteit gebied het. Met Nicol se koms na die Goudstad in 1913 het hy noodgedwonge deel van die stryd geword, want hy het besef dat die Afrikaner, die kerk en in besonder sy Here hom nodig het om die evangelie uit te dra, maar ook om die mens in sy nood by te staan.&quot;&lt;ref&gt;[http://www.up.ac.za/dspace/bitstream/2263/12911/1/DuPlessis_William(1995).pdf DD-proefskrif]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Nicol was die stigter van die gemeenteblad ''Irenenuus'' in Januarie 1923, waarmee hy die lidmate in hulle besondere situasie wou begelei op hulle geloofspad. Dit is in [[Afrikaans]] geskryf in 'n stadium toe die taal net-net 'n vastrapplek in skole begin kry het en dit selde van die kansel gehoor is. (Die blaadjie het bly voortbestaan tot enkele jare voor die gemeente se inlywing by Johannesburg.) Nicol het in Augustus 1923 (jaartal onseker) geskiedenis gemaak toe hy die eerste preek in Afrikaans wat in die Unie oor die radio uitgesaai is, regstreeks in die radio-ateljees in die middestad gepreek het. Om 19:45 op Sondag [[7 Junie]] [[1924]], maak die leraar en gemeente weer geskiedenis toe 'n volledige diens in Afrikaans die eerste keer na die Unie uitgesaai is en wel vanuit die Irenesaal. 'n Maand later, op [[4 Oktober]] [[1925]], word die eerste nagmaaldiens uitgesaai, weer vanuit die Irenesaal.

In die volgende dekade maak die Irenekerk weer geskiedenis toe ds. R.J. de L. Theron van [[NG gemeente Alberton|Alberton se moedergemeente]] die aankondiging van die eerste Bybel in Afrikaans op [[28 Augustus]] [[1933]] per radio vanuit die Irenekerk doen.&lt;ref&gt;[http://www.ngkalberton.org.za/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=75&amp;Itemid=52 Geskiedenis van NG Gemeente Alberton]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Nicol was ook nie bang om nuwighede in die gemeente op die proef te stel nie. Die gebruik van die nagmaalkelkies pleks van die beker tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|1918-griep]] getuig volgens Du Plessis van sy &quot;praktiese benadering. Daar was ook die Vrywillige Weeklikse Offer, waarvolgens lidmate weekliks hulle dankoffers kerk toe moes bring. Nicol wou lidmate leer om volgens die Bybelse metode hulle dankbaarheid aan die Here te bewys.&quot; Hy vertrek in Junie 1938 na die NG gemeente [[Pretoria]]-Oos.

Nicol se opvolger, ds. [[Arnold Meiring]], was waarskynlik ewe bekend as moderator van die Transvaalse Sinodes van 1957 en 1961. Hy arbei byna 13 jaar onvermoeid in die groot stadsgemeente en vertrek in September 1951 na [[Heidelberg, Gauteng|Heidelberg]] en sluit ook sy bediening af in Pretoria-Oos.

[[Beeld:Irene-kanselkleed.jpg|duimnael|links|220px|Die kerk se kanselkleed met die simbole van hoop aan weerskante.]]

== Inlywing ==
[[Beeld:Die kerkorrel in die tweede Irenekerk, ou NG gemeente Johannesburg-Oos.jpg|duimnael|regs|280px|Die kerkorrel in die tweede Irenekerk.]]

Veral ná die verslapping van apartsheidswetgewing ná 1990 het wit mense vinnig die middestad en omliggende gebiede ontruim (party van die buurte was trouens al lank &quot;grys gebiede&quot;). So het Johannesburg-Oos, die eens groot en sterk stadsgemeente, se volwasse lidmate afgeneem van 1&amp;nbsp;647 in 1985, 1&amp;nbsp;557 in 1990 tot 384 in 1994 en 313 in 1995.

Op Donderdag [[1 Junie]] [[1995]] word [[NG gemeente Aucklandpark]], wat toe sowat 550 lidmate en 1&amp;nbsp;700 studente bedien het, by die moedergemeente met sy skaars 100 lidmate [[Lys van ingelyfde NG gemeentes|ingelyf]].&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/03/1/7/14.html ''Beeld'']&lt;/ref&gt; Twee jaar later, weer op [[1 Junie]] (dié keer 1997 en wel 'n Sondag), smelt die vergrote Johannesburgse gemeente met Johannesburg-Oos saam. Die gemeente se sentrum was die perseel van Auklandpark en dit het met vier leraars gespog: ds. Johan Krige (studenteleraar in Aucklandpark sedert [[8 Januarie]] [[1982]], later hoof- uitvoerende beampte van MES&lt;ref name=&quot;giv&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.givengain.com/unique/mes/docs/jaarlikseverslag2006.pdf |title=MES-jaarverslag |access-date=15 November 2010 |archive-date=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160311112726/https://www.givengain.com/unique/mes/docs/jaarlikseverslag2006.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;), ds. Christoph Müller (woongebiede) en di. Attie Botha en Piet Smith (middestadbediening). Die drieledige gemeente het nou gestrek van [[Ellispark]] in die ooste (waar weinig min tradisionele NG lidmate oorgebly het) tot anderkant die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] (nou die [[Universiteit van Johannesburg]]) in die weste en veral Botha en Smith het baie gedoen vir nie-lidmate in die middestad.&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/11/26/13/6.html ''Beeld'']&lt;/ref&gt;

Dit blyk die toenemende kosmopolitiese aard van die oostelike deel het die Aucklandpark-deel nie juis aangestaan nie, want die samestellende dele skei omstreeks 2003 toe daar sprake was dat Aucklandpark die kerkgeboue in Kingsway aan 'n ontwikkelaar sou verkoop vir die oprigting van 'n vulstasie en daardie deel van die gemeente, saam met die RAU-studente, met Melville se NG gemeente saamsmelt om die Melville Kruisgemeente te vorm. Dit was nadat die grense van Johannesburg aangepas is om die Aucklandpark-deel uit te sluit en in te sluit by Melville. Dié saamgestelde gemeente aanbid in Melville se kerk by Vierde Laan 51.&lt;ref&gt;[http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2001/05/6/1/7.html ''Rapport'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rap&quot;&gt;[http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2001/05/13/2/47.html ''Rapport'']&lt;/ref&gt; In dieselfde tyd was daar ongelukkigheid oor ds. Attie Botha se afdanking&lt;ref name=&quot;rap&quot; /&gt;

So laat dit die NG gemeente Johannesburg met 60 volwasse lidmate. Die Hoëveldse Sinode het in 2009 die Sinodale Kantoor by De Kortestraat 117 ontruim, nadat daar jare lank sprake van die skuif was,&lt;ref&gt;[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/03/19/11/9.html Beeld]&lt;/ref&gt; en 18 kantore ingerig in die [[pastorie]] en buitegeboue van die NG gemeente Kemptonpark-Suid by Gladiatorstraat 56, Rhodesfield, omdat dit sentraalgeleë ten opsigte van die sinodale gebied is en die ou kantoorgebou onbereikbaar vir die meeste lidmate geword het.&lt;ref&gt;[http://www.looklocal.co.za/looklocal/content/en/kempton-park/kempton-park-news-general?oid=217939&amp;sn=Detail&amp;pid=490119&amp;Sinode-glo-aan-stad-se-ontwikkeling Looklocal.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Kemptonpark-Suid, wat tot minder as 30 lidmate gekrimp het, gaan egter steeds in die kerkgebou met sy werksaamhede voort. Terselfdertyd het die [[NG gemeente Johannesburg]] se handjie vol lidmate blykbaar oorgetrek na die Irenekerk toe. Ds. Piet Smith (oorlede op [[3 November]] [[2010]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://blogs.litnet.co.za/jacquespretorius/die-dood-is-darem-maar-erg |title=Blog-bespreking |access-date=15 November 2010 |archive-date=12 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101112112730/http://blogs.litnet.co.za/jacquespretorius/die-dood-is-darem-maar-erg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) was studenteleraar van Aucklandpark vanaf 1982, maar toe Aucklandpark met Melville saamsmelt, het hy by Johannesburg gebly en die gemeente en omliggende inwoners en haweloses bedien tot en met sy aftrede in 2008. Die gemeente was toe vakant, maar Smith het tot sy dood as pastorale hulp opgetree. Hy was ook van 1998 af by die MES-aksie betrokke en van Januarie 2004 af 'n direkteur.&lt;ref name=&quot;giv&quot; /&gt;

== Hede ==
Die Irenekerk huisves tans vyf verskillende gemeentes na die Johannesburgse gemeente dit omstreeks 2000&lt;ref name=&quot;rap&quot; /&gt; aan die Metropolitan Evangelical Services (MES-aksie)&lt;ref&gt;[http://mes.org.za.dedi169.jnb2.host-h.net/mes-johannesburg-0 MES se webwerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; geskenk het: Sondae om 09:00 kom NG lidmate byeen vir 'n diens in [[Afrikaans]] en [[Engels]], 10:30 is dit die beurt van die Soul Saving Bible Church se [[Engels]]e diens asook The Early Church of Revival se [[Frans]]e diens. Tweeuur kom die [[Portugees|Portugese]] NG gemeente byeen en 15:00 is dit die [[Verenigende Gereformeerde Kerk]] se diens in [[Zulu]] en [[Sotho]].

== Ligging ==
Die kerkgebou is geleë by Beitstraat 1 in [[Doornfontein]].&lt;ref&gt;[http://maps.google.com/maps?ll=-26.195531,28.052173&amp;spn=0.005199,0.008272&amp;t=h&amp;z=17&amp;layer=c&amp;cbll=-26.195528,28.05223&amp;panoid=_gNY6IgLav6kjTazXVLSfA&amp;cbp=12,38.31,,0,-19.16 Beitstraat 1, Doornfontein], Google Maps&lt;/ref&gt;

== Enkele leraars ==
* [[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring]], 1897–1904.
* Dr. [[Hendrik Adriaan Lamprecht|H.A. Lamprecht]], 1905–1912.
* [[William Nicol]], [[8 Augustus]] [[1913]] – Junie 1938, later 10 jaar administrateur van [[Transvaal]].&lt;ref&gt;[http://www.up.ac.za/dspace/bitstream/2263/12911/1/DuPlessis_William(1995) DD-proefskrif.pdf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[Johan Kritzinger|Dr. J.H. Kritzinger]], hulpprediker omstreeks 1937
* [[Arnold Meiring]], 1938–1951.
* Jozua Johannes Georg Loots, 1939–1941.
* Hendrik Johannes Piek, 1942–1949.
* Pieter Louis Rossouw, 1949–1954.
* Jacobus Francois Myburgh, 1952–1957.
* [[Attie Burger|Adriaan (Attie) Johan Victor Burger]], 1955–1957 (waarna redakteur van ''Die Voorligter'' tot 1967).
* Dr. [[Louis Viljoen Rex]], 1957–1959 (oorlede).
* Dr. Benjamin Engelbrecht, 1957–1965 (uit bediening van NGK, redakteur van ''Pro Veritate'', blad van [[Beyers Naudé]] se Christelike Instituut; lidmaatskap in 1988 herstel).
* George Frederik Kellerman Carstens, 1960–1962 (opdrag evangelisasie).
* Dr. [[Petrus Cloete|Petrus Cornelius Cloete]], 1961–1962.
* [[Hendrik Snijders|Hendrik Johannes Christoffel Snijders]], 1962–1964 (eerste leraar van [[NG gemeente Johannesburg-Sterrewag|Johannesburg-Sterrewag]] ná afstigting van Irenegemeente).
* Andries Jacobus Pienaar, 1962–1967 (opdrag evangelisasie)
* [[Willie Jonker]], 1966–1968&lt;ref&gt;[http://www.bmedia.co.za/component/page,shop.product_details/flypage,shop.flypage/product_id,931/category_id,50/manufacturer_id,0/option,com_virtuemart/Itemid,10/vmcchk,1/ Bybelmedia]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; (ook skrywer en van 1971 tot 1992 professor aan die [[Universiteit Stellenbosch|US]] in dogmatiese vakke).
* Daniël Fredrick Killian, [[3 Junie]] [[1967]]–1970.
* Christoffel Johannes Botha, 1968–1973.
* Julian Cornelius Müller, 1971–1975.
* Septimus Boshoff, 1971–1974.
* Wilhelmus Cornelis Goosen, 1974 – Mei 1978 (gaan na [[NG gemeente Aucklandpark|Aucklandpark]] as studenteleraar).
* Pieter Ernst Scholtz Smith, [[7 Februarie]] [[1976]]–1982.
* Marthinus Theunis Steyn Fourie, [[12 Januarie]] [[1979]]–1986.
* Jacobus de Wet Brits, 1983–1992 (uit die bediening).
* Arthur Daniel (Attie) Botha, 1994–1997 (na samesmelting leraar van [[NG gemeente Johannesburg|Johannesburg]] tot 2001).

== Galery van leraars ==
&lt;gallery mode=packed heights=200px&gt;
Beeld:PGJ Meiring.jpg|[[Pieter Gerhardus Jacobus Meiring|P.G.J. Meiring]], eerste leraar (1897 tot 1904).
Beeld:HA Lamprecht.jpg|Dr. [[Hendrik Adriaan Lamprecht|H.A. Lamprecht]], tweede leraar.
Beeld:WilliamNicol.jpg|Dr. [[William Nicol]], derde leraar, later administrateur van Transvaal.
Beeld:Ds Arnold Meiring.jpg|Ds. [[Arnold Meiring]], vierde leraar.
Beeld:Ds JJ Loots.jpg|Ds. J.J. Loots, leraar van 1939 tot 1941.
Beeld:Ds HJ Piek.jpg|Ds. H.J. Piek, leraar van 1942 tot 1949.
Beeld:Ds PL Rossouw.jpg|Ds. P.L. Rossouw en sy gesin. Hy was medeleraar van 1949 tot 1954.
Beeld:Ds JF Myburgh.jpg|Ds. J.F. Myburgh, leraar van 1952 tot 1957.
Beeld:Attie Burger.jpg|Ds. [[Attie Burger]], leraar van 1955 tot 1957.
Beeld:LV Rex.jpg|Dr. [[Louis Viljoen Rex]], leraar van 1957 tot 1959, toe hy in die amp oorlede is ná 'n lang siekbed.
Beeld:Ds GFK Carstens.jpg|Ds. G.F.K. Carstens, leraar van 1960 tot 1962, met opdrag evangelisasie.
Beeld:Ds AJ Pienaar.jpg|Ds. A.J. Pienaar was leraar met opdrag evangelisasie van 1962 tot 1967.
Beeld:HJC Snijders.jpg|Ds. [[Hendrik Snijders|H.J.C. Snijders]], leraar van 1962 tot 1964, toe hy eerste leraar van die nuwe Johannesburg-Sterrewag word.
Beeld:Willie Jonker.jpg|Dr. [[Willie Jonker]], medeleraar van 1966 tot 1968.
Beeld:Ds CJ Botha.jpg|Ds. C.J. Botha, medeleraar van [[7 September]] [[1968]] tot 1973. Sy eerste gemeente, van 1955 tot 1960, was [[NG gemeente Benoni-Wes|Benoni-Wes]], wat nes sy laaste, Johannesburg-Oos, nie meer bestaan nie.
Beeld:Ds Septimus Boshoff.jpg|Ds. Septimus Boshoff, leraar van leraar van 1971 tot 1974.
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Bronne ==
* [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/08/29/8/2.html ''Beeld'', 29 Augustus 1995: Sprake van inlywing by Johannesburg]
* [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/03/23/13/6.html ''Beeld'', 23 Maart 1999].
* [http://www.irenepipeorgan.com/main.htm 'n Webwerf gewy aan die Irenekerk se orrel.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111014202706/http://www.irenepipeorgan.com/main.htm |date=14 Oktober 2011 }}
* [http://www.mes.org.za/ MES se tuisblad]
* ''Acta van die vierde vergadering van die Suid-Transvaalse Sinode van die N.G. Kerk gehou te Pretoria op 26 Maart 1963 en volgende dae''.
* [[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]] (2001). ''Discovering Southern Africa''. Cape Town: Discovering Southern Africa Publications cc.
* [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1924. ''Eeuwfeest-Album van de Nederduits Gereformeerde-Kerk in Zuid-Afrika 1824–1924''. Kaapstad: Publikatie-kommissie van de Z.A. Bijbelvereniging.
* Hofmeyr, George (hoofred.) (2002). ''NG Kerk 350''. Wellington: Lux Verbi.BM.
* [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller) (1952). ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers.
* [[A.P. Smit|Smit, ds. A.P.]] (1948) ''Ons Kerk in die Goudstad (1887–1947)''. Kaapstad: Kerkrade van Johannesburg, Fordsburg, Johannesburg-Oos en Jeppestown.
* {{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.) (1986). ''Afrikaners in die Goudstad. Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.
* {{af}} Albertyn, J.R. (voorsitter) (1947). ''Kerk en stad''. Stellenbosch: Pro Ecclesia-Boekhandel.

== Eksterne skakels ==
* {{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/10/25/4/44.html ''Joubertpark-skool word nie oopgestel''], ''[[Beeld]]'', [[25 Oktober]] [[1990]].  URL besoek op 24 November 2014.
* {{af}} [http://www.givengain.com/unique/mes/docs/newssept06.pdf MES 20 jaar oud].  URL besoek op 24 November 2014.
* {{en}} [http://mes.org.za.dedi169.jnb2.host-h.net/mes-johannesburg-0 MES se agtergrond, gebore uit Irenekerk]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.  URL besoek op 24 November 2014.
* {{en}} [http://www.heritageportal.co.za/trail-site/irene-ng-kerk-church Foto's van die nuwe Irenekerk op The Heritage Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316023644/http://heritageportal.co.za/trail-site/irene-ng-kerk-church |date=16 Maart 2015 }}. URL besoek op 24 November 2014.
* {{en}} [http://maps.google.com/maps?q=beit+street+doornfontein&amp;hl=en&amp;ll=-26.195445,28.052714&amp;spn=0.00533,0.004823&amp;safe=off&amp;client=gmail&amp;t=h&amp;z=18&amp;vpsrc=6&amp;layer=c&amp;cbll=-26.195518,28.05229&amp;panoid=56psDBZHuzQT5C2Oz6VveA&amp;cbp=12,34.39,,0,-14.22 Die kerkgebou by Beitstraat 1 op Google Maps]  URL besoek op 24 November 2014.
* {{en}} [https://www.google.com/maps/place/Edith+Cavell+St,+Johannesburg,+2001,+Suid-Afrika/@-26.1994448,28.0478256,3a,90y,170.54h,78.25t/data=!3m7!1e1!3m5!1s01y95ZHeiBIE7SlmfjvdHQ!2e0!6s%2F%2Fgeo2.ggpht.com%2Fcbk%3Fpanoid%3D01y95ZHeiBIE7SlmfjvdHQ%26output%3Dthumbnail%26cb_client%3Dmaps_sv.tactile.gps%26thumb%3D2%26w%3D203%26h%3D100%26yaw%3D345.25781%26pitch%3D0!7i13312!8i6656!4m2!3m1!1s0x1e950c2145b62b25:0xfcd22e9e14ef3282 Die omgewing waarin die Irene-Zaal geleë was en blykbaar ook die eerste Irenekerk op die hoek van Plein- en Edith Cavellstraat.] URL besoek op 31 Januarie 2016.

[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Groot-Johannesburg|Johannesburg-Oos]]</text>
      <sha1>4j5algufddpe50646ltxac3lw59tb9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ebenezerdam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54157</id>
    <revision>
      <id>2968231</id>
      <parentid>2857095</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:21:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1500" sha1="pgtbws1iiphi1q72ycpzwzj8om4gwam" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Dam
| name                = Ebenezerdam
| image               = 
| caption             = 
| official_name       = Ebenezerdam
| crosses             = [[Groot-Letabarivier]]
| reservoir           = 
| country             = [[Suid-Afrika]]
| locale              = [[Tzaneen]], [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]] 
| owner               = [[Departement van Waterwese]]
| type                = G
| purpose             = B
| length              = 312 m
| height              = 61 m
| width               = 
| began               = 
| open                = 1959
| closed              = 
| cost                = 
| volume              = 70,1 miljoen m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| reservoir_catchment = 
| reservoir_surface   = 386 ha
| coordinates         = {{Koördinate|23|56|20|S|29|59|11|O|aansig=inlyn,titel}}
}}

Die '''Ebenezerdam''' is in [[Magoebaskloof]] noordwes naby [[Tzaneen]] in [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]], [[Suid-Afrika]] geleë. Die [[Broederstroom (rivier)|Broederstroom]] vloei die dam in en die [[Groot-Letabarivier]] vloei uit die dam. 

Die grondwal is 61&amp;nbsp;m hoog en die bakmaat is 70,1 miljoen m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Hierdie dam lewer huishoudelike water aan [[Polokwane]] en Tzaneen, en lewer besproeiingswater aan die Letabavallei. Dit is in [[1959]] gebou.&lt;ref&gt;[[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]] 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van grootste damme in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}} 

{{Damsaadjie}}

[[Kategorie:Damme in Limpopo]]</text>
      <sha1>pgtbws1iiphi1q72ycpzwzj8om4gwam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Drakenstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55092</id>
    <revision>
      <id>2968179</id>
      <parentid>2963285</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Skakel</comment>
      <origin>2968179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3076" sha1="efahwyvq9zq84xnrdkjyuk8cujatm5l" xml:space="preserve">[[Lêer:The coastal region of South Africa (iss071e580719), Drakenstein &amp; Franschhoek.jpg|duimnael|300px|Die Drakenstein- (op voorgrond) en Franschhoekvalleie (beeldmidde) uit die ruimte gesien]]
'''Drakenstein''' is 'n streek in die [[Boland]] wat bestaan uit die vallei van die boloop van die [[Bergrivier]] sowel as die vallei van sy sytak die [[Dwarsrivier (Wes-Kaap, lat -33,83, long 18,98)|Dwarsrivier]]. Dit sluit aan by die Franschhoekvallei, maar is nie deel daarvan nie.

==Ligging==
Aan die noordekant strek dit tot by die [[Paarl]]. Aan die oostekant word dit deur die [[Klein-Drakensteinberge]], aan die suide deur die [[Groot-Drakensteinberge]] en aan die westekant deur die [[Simonsberg]] begrens. Die [[Helshoogte]]pas en [[Banghoek]] is die suidelikste punt. Paarl en [[Franschhoek]] is die grootste dorpe van die omgewing. Kleiner dorpe is [[Kylemore]], Johannesdal, [[Pniel]], [[Languedoc]], [[Simondium]], [[Groendal]] en Val de Vie. Twee groot opgaardamme is in die gebied, naamlik die [[Bergrivierdam]] en die [[Wemmershoekdam]]. [[Bridge House School]] en die [[Drakenstein-gevangenis]] is op die oewer van die Bergrivier. Metterjare het die suidelike deel van die area in die rigting van [[Franschhoek]] en [[Stellenbosch]] as Groot-Drakenstein bekend geword, en die deel naby die Paarl aan die voet van die Du Toitskloof as Klein-Drakenstein.

==Ekonomie==
Die ekonomie van die streek berus op toerisme en boerdery. Afgesien van druiwe lewer die plase ook pere, pruime, perskes en appelkose.  Dit is die bakermat van die Suid-Afrikaanse [[sagtevrugte]]bedryf.  Vanaf 1886 word vrugte na Europa uitgevoer. Deur die bemoeienis van onder andere  [[Cecil John Rhodes]], [[Leander Starr Jameson]], [[Abe Bailey]] en Henry Ernest Pickstone is Rhodes Fruit Farms (RFF) gestig en het verskeie van die historiese plase onder die firma se beheer gekom.

==Geskiedenis==
[[Lêer:Overzicht_met_toegangsbrug_en_gracht_-_Lage-Vuursche_-_20128600_-_RCE.jpg|duimnael|Huis Drakensteyn]]
[[Simon van der Stel]] het die streek vernoem na kommissaris-generaal [[Hendrik Adriaan van Reede tot Drakestein]] wat die Kaap in 1687 besoek het op sy reis na [[Nederlands-Indië]]. Hy was die broer van Gerard van Reede wat die eienaar van die landhuis Drakensteyn was. Vandag is dit die eiendom van [[Beatrix van Nederland|prinses Beatrix]], die vroeëre koningin van [[Nederland]]. In Oktober 1687 het Van der Stel in die streek Drakenstein ‘n 29-tal plase vir boerdery beskikbaar gestel. Tans het etlike nog hul oorspronklike name, waaronder [[Boschendal]], [[Rhône]], [[Bien Donné]], Lekkerwyn, [[La Motte]], Bellingham, Languedoc, Delta, [[La Provence]] en Bethlehem ([[Kylemore]]).

==Lees ook==
* [[Lys van streeksname in Suid-Afrika]]

==Bibliografie==
* [[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Discovering Southern Africa. [[Kaapstad]]: Books of Africa, 1983. {{ISBN|0-949956-17-1}}
* Slingsby, Peter: Cape Winelands, the map. [[Muizenberg]]: Baardskeerder, 2010. {{ISBN|978-1-920377-05-2}}

[[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]]
[[Kategorie:Valleie van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>efahwyvq9zq84xnrdkjyuk8cujatm5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meksikaanse Rewolusie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56234</id>
    <revision>
      <id>2968088</id>
      <parentid>2924550</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <origin>2968088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3674" sha1="e0o21p724fchxfaw8bufxfax6xlkok0" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik
|konflik = Meksikaanse Rewolusie
|deelvan = 
|beeld =  [[Lêer:Collage revolución mexicana.jpg|300px]]
|byskrif = Die Meksikaanse Rewolusie
|datum = [[20 Februarie]] [[1910]]–[[1 Desember]] [[1920]]
|plek = [[Meksiko]]
|gebied = 
|resultaat = 
* Porfirio Diaz is as president verdryf en ná Frankryk verban.
* Ondertekening van die Konvensie van Aguascalientes tussen rewolusionêre leiers.
* Aanvaarding van die Meksikaanse grondwet van 1917.
* Sluipmoord aan die rewolusionêre leiers Madero, Zapata en Carranza.
* Stigting van die Nasionale Rewolusionêre Party PRI.
|party1 = {{vlagikoon|Meksiko|1893}} '''Teen-rewolusionêre magte:'''
* Federale troepe onder Porfirio Díaz
* Magte onder Bernardo Reyes
* Magte onder Felix Diaz
* Weermag van Victoriano Huerta&lt;hr /&gt;
'''Ondersteun deur:'''
* {{vlagland|Verenigde State|1912}} (1910–1919)
|party2 = {{vlagikoon|Meksiko|1916}} '''Rewolusionêre magte:'''
* Maderistas
* Orozquistas
* Villistas
* Zapatistas
* Carrancistas
* Magonistas
* Seditionistas&lt;hr /&gt;
'''Ondersteun deur:'''
* [[Lêer:Flag of the German Empire.svg|20px]] [[Duitse Keiserryk]]
|party3 = 
|aanvoerder1 = '''1910–1911''':
* [[Porfirio Díaz]]
'''1911–1913''':
* Pascual Orozco
* Bernardo Reyes
* Félix Díaz
* [[Emiliano Zapata]]
* [[Victoriano Huerta]]
'''1913–1914''':
* [[Victoriano Huerta]]
* Pascual Orozco
'''1914–1919''':
* [[Venustiano Carranza]]
* [[Álvaro Obregón]]
'''1920''':
* [[Venustiano Carranza]]
|aanvoerder2 = '''1910–1911''':
* [[Francisco I. Madero]]
* Pascual Orozco (teen Diaz)
* Bernardo Reyes (teen Diaz)
* [[Pancho Villa]]
* [[Emiliano Zapata]]
* [[Venustiano Carranza]]
'''1911–1913''':
* [[Francisco I. Madero]]
* [[Pancho Villa]]
* [[Venustiano Carranza]]
'''1913–1914''':
* [[Pancho Villa]]
* [[Emiliano Zapata]]
* [[Venustiano Carranza]]
* [[Álvaro Obregón]]
'''1914–1919''':
* [[Pancho Villa]]
* [[Emiliano Zapata]]
'''1920''':
* [[Álvaro Obregón]]
|aanvoerder3 = 
|sterkte1 = 
|sterkte2 = 
|sterkte3 = 
|ongevalle1 = 
|ongevalle2 = 
|ongevalle3 = 
|notas = 
}}

Die '''Meksikaanse Rewolusie''' ([[Spaans]]: ''Revolución mexicana'') was 'n [[burgeroorlog]] in [[Meksiko]] tussen konserwatiewe teen-rewolusionêre magte en liberale rewolusionêre magte vanaf [[20 Februarie]] [[1910]] tot [[1920]]. In die Rewolusie het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] die diktatoriese regering van Porfirio Díaz ondersteun en Veracruz beset, om 'n Duitse flottielje te onderskep.

[[Lêer:Ocupación estadounidense de Veracruz.jpg|duimnael|links|Die Amerikaanse besetting van die hawestad Veracruz.]]
[[Lêer:Monumento a la Revolución 1.jpg|duimnael|links|Monument vir die Meksikaanse Rewolusie in [[Meksikostad]].]]
In Januarie 1917 het die [[Duitse Keiserryk]] 'n alliansie met Meksiko teen die VSA gesoek, wat gelei het tot die VSA sy toetrede tot die [[Eerste Wêreldoorlog]], waarop die Amerikaanse troepe Meksiko in Februarie 1917 verlaat het.

Gedurende dieselfde maand het Meksiko 'n nuwe Grondwet ontwerp, maar die implementering daarvan is deur die sosiaal-konserwatiewe Carranza-bewind uitgestel. Met dié Grondwet het Meksiko 'n presidensiële republiek geword, wat 'n kompromis tussen liberale en konserwatiewe magte was. Met die verkiesing van Álvaro Obregón tot president op [[26 Oktober]] [[1920]] en sy beëdiging op [[1 Desember]] [[1920]] het die aktiewe deel van die rewolusie geëindig, maar die gevolge daarvan was nog enkele dekades lank waarneembaar.

{{Geskiedenis van Meksiko}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Oorloë]]
[[Kategorie:Rewolusies]]</text>
      <sha1>e0o21p724fchxfaw8bufxfax6xlkok0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lande van die Verenigde Koninkryk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60684</id>
    <revision>
      <id>2968181</id>
      <parentid>2955759</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hersien</comment>
      <origin>2968181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7291" sha1="3jtm14hckxo6darku3hkyj26609vdgx" xml:space="preserve">[[Lêer:United Kingdom labelled map7 vector.svg|duimnael|Kaart van die vier lande van die Verenigde Koninkryk]]

Die '''[[Verenigde Koninkryk]]''' bestaan uit die vier '''lande''' (in [[Engels]] ''countries'' of ''nations'' genoem) [[Engeland]], [[Skotland]], [[Wallis]] en [[Noord-Ierland]].&lt;ref&gt;{{en}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100407175741/http://www.cabinetoffice.gov.uk/devolution/guidance/glossary_of_devolution_terms.aspx UK Cabinet Office: Devolution Glossary] (13 Januarie 2012): &quot;United Kingdom: Term used most frequently for the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, the modern sovereign state comprising England, Scotland, Wales and Northern Ireland.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Countries&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |title=Countries within a country |publisher=10 Downing Street |accessdate=4 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115132020/http://www.number10.gov.uk/Page823 |archive-date=15 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sovstate&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nationsonline.org/oneworld/states.htm |title=List of all Sovereign Nations and their Capital Cities |publisher=www.nationsonline.org |accessdate=30 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513021614/https://nationsonline.org/oneworld/states.htm |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Binne die Verenigde Koninkryk – 'n unitêre soewereine staat – het Noord-Ierland, Skotland en Wallis deur die proses van devolusie (die afwenteling van politieke besluitnemingsbevoegdheid) 'n mate aan selfregering verwerf. Devolusie word gedefinieer as 'n regeringstelsel waarin sekere politieke besluite, waardeur die bevolkings van die betrokke lande of nasies regstreeks geraak word, op plaaslike vlak geneem kan word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.parliament.scot/visitandlearn/Education/18642.aspx |title=''The Scottish Parliament {{!}} Pàrlamaid na h-Alba: Devolved and Reseved Matters. Besoek op 8 Oktober 2017'' |accessdate=8 Oktober 2017 |archive-date=22 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722092046/http://www.parliament.scot/visitandlearn/Education/18642.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Alhoewel die Britse Parlement in Westminster steeds die bevoegdheid het om wette oor enige saak in die hele Verenigde Koninkryk af te kondig, het dit nogtans sedert 1998 deur middel van wetgewing sekere bevoegdhede aan die [[Skotse Parlement]] (''Scottish Parliament''), die Walliese Vergadering (''Welsh Assembly'', ''Senedd'') en die Noord-Ierse Vergadering (''Northern Ireland Assembly'') oorgedra.

Devolusie in Noord-Ierland val nie uitsluitlik binne die bevoegdheid van die Britse Parlement en regering nie, maar berus op die samewerking tussen die Noord-Ierse Vergadering en die Regering van Ierland (die sogenaamde Noord/Suid-Ministerraad of ''North/South Ministerial Council''), terwyl die Britse regering ten opsigte van sake, wat nie aan die Noord-Ierse Vergadering of regering oorgedra is nie, onderhandelinge met die Ierse regering in [[Dublin]] voer (die sogenaamde Brits-Ierse Interregeringskonferensie) om ooreenkomste te bereik.

Engeland, wat die oorgrote meerderheid van die bevolking van die Verenigde Koninkryk en die grootste deel van sy oppervlakte verteenwoordig, val tans nog regstreeks onder die gesag van die Britse Parlement te [[Londen]].

Die hele eiland Ierland was, van 1801 af volgens die Uniewette of ''Acts of Union'' tot 1921, 'n land binne die Verenigde Koninkryk. Die eiland is in 1921 in twee afsonderlike jurisdiksies opgesplits: Suid- en Noord-Ierland. Suid-Ierland het die Verenigde Koninkryk volgens die Wet oor die Grondwet van die [[Ierse Vrystaat]] (''Irish Free State Constitution Act'') in 1922 verlaat.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto;&quot;
! &lt;br /&gt;Naam&lt;br /&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; | Vlag
! class=&quot;unsortable&quot; | Wapen
! Oppervlakte&lt;br /&gt;(km²)&lt;br /&gt;
! Bevolking&lt;br /&gt;(2016-skatting)&lt;br /&gt;
! &lt;br /&gt;Hoofstad&lt;br /&gt;
! Amptelike&lt;br /&gt;tale&lt;br /&gt;
! Afgewentelde&lt;br /&gt;wetgewer&lt;br /&gt;
! Regstelsel&lt;br /&gt;
|-
| [[Engeland]]
| [[Lêer:Flag of England.svg|border|48px]]
| [[Lêer:Royal arms of England.svg|border|48px]]
|align=right| 130&amp;nbsp;395
|align=right| 55,3 miljoen
| [[Londen]]
| [[Engels]]
|align=center| [[Bestuur van Engeland|Geen]]
|align=center| [[Engelse reg]]
|-
| [[Skotland]]
| [[Lêer:Flag of Scotland.svg|border|48px]]
| [[Lêer:Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|border|48px]]
|align=right| 78&amp;nbsp;772
|align=right| 5,4 miljoen
| [[Edinburg]]
| [[Engels]], [[Skots-Gaelies]], [[Skots]]
|align=center| [[Skotse Parlement|Ja]]
|align=center| [[Skotse reg]]
|-
| [[Wallis]]
| [[Lêer:Flag of Wales.svg|border|48px]]
| [[Lêer:Royal Badge of Wales (2024 onwards).svg|border|48px]]
|align=right| 20&amp;nbsp;779
|align=right| 3,1 miljoen
| [[Cardiff]]
| [[Engels]], [[Wallies]]
|align=center| [[Walliese Vergadering|Ja]]
|align=center| [[Kontemporêre Walliese Reg]]
|-
| [[Noord-Ierland]]
| [[Lêer:Flag of Northern Ireland.svg|border|48px]]
| [[Lêer:Seembol o Northren Ireland.png|border|48px]]
|align=right| 13&amp;nbsp;843
|align=right| 1,86 miljoen
| [[Belfast]]
| [[Engels]]; [[Iers-Gaelies]] en [[Ulster-Skots]] tans as streekstale erken
|align=center| [[Noord-Ierse parlement|Ja]]
|align=center| [[Noord-Ierse reg]]
|-
| '''[[Verenigde Koninkryk]]'''
| [[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|border|48px]]
| [[Lêer:Coat of arms of the United Kingdom (2022, variant 2).svg|border|48px]]
|align=right| '''243&amp;nbsp;789'''
|align=right| '''65,6 miljoen'''
| '''[[Londen]]'''
| '''[[Engels]]'''
!
!
|}

== Voormalige Lande ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto;&quot;
! &lt;br /&gt;Naam&lt;br /&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; | Vlag
! class=&quot;unsortable&quot; | Wapen
! Oppervlakte&lt;br /&gt;(km²)&lt;br /&gt;
! Bevolking&lt;br /&gt;(2010-skatting)&lt;br /&gt;
! &lt;br /&gt;Hoofstad&lt;br /&gt;
! Amptelike&lt;br /&gt;tale&lt;br /&gt;
! Tot
|-
| [[Ierland]]
| [[Lêer:Saint Patrick's Saltire.svg|border|48px]]
| [[Lêer:Kingdom Ireland.svg|border|48px]]
|align=right| 84&amp;nbsp;421
|align=right| 8 miljoen (1850)
| [[Dublin]]
| [[Engels]], [[Iers-Gaelies]]
| 6 Desember 1922
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Alison Park |title=British Social Attitudes: The 21st Report |publisher=SAGE |year=2005 |isbn=978-0-7619-4278-8}}
* {{en}} {{cite book |title=Citizenship and Belonging: What is Britishness? |date=November 2005 |url=http://ethnos.co.uk/what_is_britishness_CRE.pdf |publisher=Commission for Racial Equality |isbn=1-85442-573-0 |accessdate=20 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130520065212/http://ethnos.co.uk/what_is_britishness_CRE.pdf |archive-date=20 Mei 2013 |url-status=dead}}
* {{en}} {{cite book |author=Paul Ward |title=Britishness Since 1870 |url=https://archive.org/details/britishnesssince0000ward |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-0-203-49472-1}}
* {{en}} {{cite book |author=Michael Gallagher |title=The United Kingdom Today |isbn=978-0-7496-6488-6 |publisher=Franklin Watts |location=Londen |year=2006}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Constituent countries of the United Kingdom|Lande van die Verenigde Koninkryk}}

{{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Lande van die Verenigde Koninkryk| ]]</text>
      <sha1>3jtm14hckxo6darku3hkyj26609vdgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nikita Chroesjtsjof</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63104</id>
    <revision>
      <id>2968199</id>
      <parentid>2854643</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Антивандал-эхо</username>
        <id>211267</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Partyleier */</comment>
      <origin>2968199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7013" sha1="gpovgahw4wuea9trixz9383l47h8g9u" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam            = Nikita Chroesjtsjof
| beeld           = Nikita Khruchchev Colour.jpg
| beeldonderskrif = 
| orde            = Algemene Sekretaris van die Kommunistiese Party van die Sowjetunie
| termynaanvang   = [[14 September]] [[1953]]
| termyneinde     = [[14 Oktober]] [[1964]]
| president       = [[Kliment Worosjilof]]&lt;br /&gt;[[Leonid Brezjnef]]&lt;br /&gt;[[Anastas Mikojan]]
| eerste_minister = [[Georgi Malenkof]]&lt;br /&gt;[[Nikolai Boelganin]]&lt;br /&gt;homself
| voorganger      = [[Josef Stalin]]
| opvolger        = [[Leonid Brezjnef]]
| geboortedatum   = [[15 April]] [[1894]]
| geboorteplek    = Kalinofka, Goewernoraat Koersk, [[Russiese Ryk]]
| sterftedatum    = [[11 September]] [[1971]]
| sterfteplek     = [[Moskou]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|RSFS]], [[Sowjetunie]]
| party           = Kommunistiese Party van die Sowjetunie
| orde2           = 1ste Voorsitter van die Raad van Ministers van die Sowjetunie
| termynaanvang2  = [[27 Maart]] [[1958]]
| termyneinde2    = [[14 Oktober]] [[1964]]
| vise2           = [[Frol Kozlof]]&lt;br /&gt;[[Aleksei Kosigin]]&lt;br /&gt;[[Dmitri Oestinof]]&lt;br /&gt;[[Lazar Kaganowitsj]]&lt;br /&gt;[[Anastas Mikojan]]
| voorganger2     = [[Nikolai Boelganin]]
| opvolger2       = [[Aleksei Kosigin]]
| orde3           = 1ste Voorsitter van die Buro van die Sentrale Komitee van die Russiese SFSR
| termynaanvang3  = [[27 Februarie]] [[1956]]
| termyneinde3    = [[16 November]] [[1964]]
| vise3           = [[Andrei Kirilenko]]
| voorganger3     = posisie geskep
| opvolger3       = [[Leonid Brezjnef]]
| orde4           = Volwaardige lid van die Presidium
| termynaanvang4  = [[22 Maart]] [[1939]]
| termyneinde4    = [[16 November]] [[1964]]
| orde5           = Lid van die Sekretariaat
| termynaanvang5  = [[16 Desember]] [[1949]]
| termyneinde5    = [[14 Oktober]] [[1964]]
| orde6           = Lid van die Orgburo
| termynaanvang6  = [[16 Desember]] [[1949]]
| termyneinde6    = [[14 Oktober]] [[1952]]
| orde7           = Lid van die Politburo
| termynaanvang7  = [[18 Januarie]] [[1938]]
| termyneinde7    = [[22 Maart]] [[1939]]
| eggenoot        = Jefrosinija Chroesjtsjowa&lt;br /&gt;Maroesia Chroesjtsjowa&lt;br /&gt;Nina Chroesjtsjowa
| professie       = 
| kinders         = 
| alma_mater      = 
| religie         = Ateïs
| handtekening    = Nikita Khrushchev Signature2.svg
| toekennings =  {{Orde van Lenin}}
}}

'''Nikita Sergejewitsj Chroesjtsjof''' ([[Russies]]: Никита Сергеевич Хрущёв; [nʲɪˈkʲitə sʲɪˈrgʲejɪvʲɪtʲɕ xruˈʃɕof] {{Audio|Ru-Nikita Sergeyevich Khrushchev.oga|luister}}, wetenskaplike [[transliterasie]]: ''Nikita Sergeevič Chruščëv'',  [[17 April]] [[1894]] – [[11 September]] [[1971]]) was ’n politikus van die [[Sowjetunie]] en van [[7 September]] [[1953]] tot [[14 Oktober]] [[1964]] partyleier van die land se Kommunistiese Party. Hy het [[Josef Stalin]] na sy dood in 1953 opgevolg en later teen sy beleidsrigtings uitgevaar.&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë periode ==
Chroesjtsjof, wat uit ’n [[Oekraïne|Oekraïnse]] boerefamilie afstam, is in [[Koersk-oblast]], [[Rusland]], gebore. Tydens die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van [[1917]] het hy in die [[Rooi Leër]] geveg.

Daarna het hy opgang gemaak in die partyhiërargie tot in die [[Politburo]]. Hy het tot die intieme binnekring van partyleiers en kommissarisse behoort wat regstreekse toegang tot Stalin gehad het. In die tyd van die [[Groot Suiwering]] het Chroesjtsjof opdrag gegee vir die teregstelling van 55&amp;nbsp;741 streeksfunksionarisse en daarmee die kwota van 50&amp;nbsp;000 waarvoor Stalin opdrag gegee het, ver oorskry.&lt;ref&gt;Simon Sebag Montefiore, ''Stalin, The Court of the Red Tsar'', 2005, 2004 {{ISBN|1-4000-4230-5}} {{ISBN|978-1-4000-4230-2}}&lt;/ref&gt; Teen die lente van 1938 het hy toesig gehou oor die inhegtenisneming van 35 van die 38 provinsiale en stedelike partysekretarisse. Hy het as leier van [[Moskou]] sy dodelyste self regstreeks na Stalin gebring. Hy het later die Sowjet-argiewe laat deursoek in ’n poging om alle bewyse uit te wis.

== Partyleier ==
Ná die dood van Stalin in Maart 1953 het ’n interne faksiestryd in die party ontstaan. Chroesjtsjof het dit gewen en in September 1953 is hy gekies as partyleier. In Desember van dié jaar is sy belangrikste teenstander as Stalin se opvolger, [[Lawrenti Beria|Beria]], die hoof van die [[KGB (veiligheidsagentskap)|KGB]], tereggestel.

Chroesjtsjof het op 23 Februarie 1956 die afgevaardigdes op die 20ste partykongres van die Kommunistiese Party geskok deur Stalin se wandade in die openbaar bekend te maak en hom te beskuldig van massamoord tydens die Groot Suiwering.

Chroesjtsjof was eiesinnig en impulsief. Hoewel hy nie so ’n terreurbewind soos Stalin gevoer het nie, het hy wel met ’n ystervuis regeer. Tog was hy ook verantwoordelik vir die [[Chroesjtsjof-ontdooiing|Ontdooiing]], ’n tydperk in die Sowjetunie toe wegbeweeg is van die streng vereistes vir [[sosialistiese realisme]], kunstenaars meer vryhede gehad het en sensuur verslap is. Hy het geglo die Sowjetunie kan kers vashou by die lewenstandaarde in die Weste en was nie bang dat Sowjet-burgers sien wat oorsee bereik is nie. Anders as Stalin het hy Sowjet-burgers toegelaat om te reis (meer as 700&amp;nbsp;000 het in 1957 oorsee gereis) en buitelanders toegelaat om die Sowjetunie te besoek.{{fact}}

== Einde ==
Chroesjtsjof is op 14 Oktober 1964 deur die ander lede van die Politburo uit sy amp onthef, veral weens die [[Kubaanse missielkrisis]] en sy persoonlike optrede wat die Poliburo as vernederend vir die Sowjetunie beskou het. Hy is beskuldig van ’n willekeurige beleid, ondeurdagte reorganisasies, die najaag van ’n persoonlike kultus en nepotisme.&lt;ref&gt;Erik van Ree, ''Wereldrevolutie de communistische beweging van Marx tot Kim Jong Il'', Mets &amp; Schilt, Amsterdam (2005) {{ISBN|978-90-5330-395-5}}&lt;/ref&gt; Hy is deur [[Leonid Brezjnef]] opgevolg. Ná sewe jaar in huisarres is Chroesjtsjof op 11 September 1971 in sy huis in Moskou dood.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.marxists.org/archive/khrushchev/index.htm Chroesjtsjof by marxists.org]
* [http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0417.html Obituary, ''The New York Times'', 12 September 1971, ''Khrushchev's Human Dimensions Brought Him to Power and to His Downfall'']
* {{Commons-kategorie inlyn|Nikita Khrushchev|Nikita Chroesjtsjof}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Nikita Chroesjtsjov|Nederlandse Wikipedia]]


{{Leiers SuRu}}
{{Time-persone van die jaar}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Chroesjtsjof, Nikita}}
[[Kategorie:Russe in die Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Russiese militariste]]
[[Kategorie:Russiese politici]]
[[Kategorie:Generaals]]
[[Kategorie:Kommuniste]]
[[Kategorie:Sowjetse staatshoofde]]
[[Kategorie:Geboortes in 1894]]
[[Kategorie:Sterftes in 1971]]</text>
      <sha1>gpovgahw4wuea9trixz9383l47h8g9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinglansspreeu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64311</id>
    <revision>
      <id>2968257</id>
      <parentid>2863897</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:11:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2462" sha1="iz0t12u2vznsz1sl1z8jaiwg2a488e3" xml:space="preserve">{{Taksoboks
| name = Kleinglansspreeu
| status = LC | status_system = IUCN3.1
| image = Cape Starling (Lamprotornis nitens) (8077303553).jpg
| image_width = 250px
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Sturnidae]]
| subfamilia = 
| genus = ''[[Lamprotornis]]''
| species = '''''L. nitens'''''
| binomial = ''Lamprotornis nitens''
| binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766)
| synonyms = 
| range_map = Distribution of Lamprotornis nitens.png
| range_map_caption = Verspreiding van ''Lamprotornis nitens''
}}
Die '''kleinglansspreeu''' (''Lamprotornis nitens'') is 'n [[spreeu]] in die familie [[Sturnidae]]. Dit kom voor in [[Angola]], [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Gabon]], [[Lesotho]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Republiek die Kongo]], [[Suid-Afrika]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In [[Engels]] staan dit bekend as die Cape starling of red-shouldered glossy-starling.

== Identifikasie ==
Die kleinglansspreeu is gewoonlik so 25&amp;nbsp;cm groot en weeg tussen 65 tot 112 g. Dit is 'n relatief groot glansspreeu met 'n kort stert wat van die ander blouoorspreeus verskil deurdat dit 'n uniforme glansgroen kop sonder donkerblou dekvere het, plus 'n rooibrons skouerplekkie en glansgroen pens en sye (geen blou of magenta op sye nie). Dit is groter as die [[swartpensglansspreeu]] met heelwat helderder, glansender vere, en die pens is glansgroen en nie 'n vaalswart nie. Die jong voël is valer en het strooigeel oë (nie helder oranjegeel nie).

== Habitat ==
Die kleinglansspreeu woon in savanne, gemengde bosgebied en tuine. Dit kom gereeld in heelwat dorre gebiede voor.

== Geluid ==
{{brei uit}}

==Galery==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lamprotornis nitens -Kruger National Park, South Africa -adult and juvenile-8.jpg|'n Jong en volwasse voël in die [[Krugerwildtuin]]
Starling (28099045545), crop.jpg|In die suidelike Krugerwildtuin
Lamprotornis nitens.jpg|Kleinglansspreeu in die [[Nasionale Etoshawildtuin]], [[Namibië]]
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]

== Bronnelys ==
* Sinclair et al, ''Birds of southern Africa''. Struik Nature, 2011. {{ISBN|978 1 77007 927 4}}

{{commonscat|Lamprotornis nitens}}

{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Spreeus]]
[[Kategorie:Voëls van die Krugerwildtuin]]</text>
      <sha1>iz0t12u2vznsz1sl1z8jaiwg2a488e3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968258</id>
      <parentid>2968257</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Galery */ Etoshawildtuin terugplaas</comment>
      <origin>2968258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2477" sha1="10lxyvhdzl3xbudzpeijsn958xcc5m4" xml:space="preserve">{{Taksoboks
| name = Kleinglansspreeu
| status = LC | status_system = IUCN3.1
| image = Cape Starling (Lamprotornis nitens) (8077303553).jpg
| image_width = 250px
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| familia = [[Sturnidae]]
| subfamilia = 
| genus = ''[[Lamprotornis]]''
| species = '''''L. nitens'''''
| binomial = ''Lamprotornis nitens''
| binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766)
| synonyms = 
| range_map = Distribution of Lamprotornis nitens.png
| range_map_caption = Verspreiding van ''Lamprotornis nitens''
}}
Die '''kleinglansspreeu''' (''Lamprotornis nitens'') is 'n [[spreeu]] in die familie [[Sturnidae]]. Dit kom voor in [[Angola]], [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Gabon]], [[Lesotho]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Republiek die Kongo]], [[Suid-Afrika]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In [[Engels]] staan dit bekend as die Cape starling of red-shouldered glossy-starling.

== Identifikasie ==
Die kleinglansspreeu is gewoonlik so 25&amp;nbsp;cm groot en weeg tussen 65 tot 112 g. Dit is 'n relatief groot glansspreeu met 'n kort stert wat van die ander blouoorspreeus verskil deurdat dit 'n uniforme glansgroen kop sonder donkerblou dekvere het, plus 'n rooibrons skouerplekkie en glansgroen pens en sye (geen blou of magenta op sye nie). Dit is groter as die [[swartpensglansspreeu]] met heelwat helderder, glansender vere, en die pens is glansgroen en nie 'n vaalswart nie. Die jong voël is valer en het strooigeel oë (nie helder oranjegeel nie).

== Habitat ==
Die kleinglansspreeu woon in savanne, gemengde bosgebied en tuine. Dit kom gereeld in heelwat dorre gebiede voor.

== Geluid ==
{{brei uit}}

==Galery==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lamprotornis nitens -Kruger National Park, South Africa -adult and juvenile-8.jpg|'n Jong en volwasse voël in die [[Krugerwildtuin]]
Starling (28099045545), crop.jpg|In die suidelike Krugerwildtuin
Lamprotornis nitens.jpg|Kleinglansspreeu in die [[Nasionale Etoshawildtuin|Etoshawildtuin]], [[Namibië]]
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]

== Bronnelys ==
* Sinclair et al, ''Birds of southern Africa''. Struik Nature, 2011. {{ISBN|978 1 77007 927 4}}

{{commonscat|Lamprotornis nitens}}

{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Spreeus]]
[[Kategorie:Voëls van die Krugerwildtuin]]</text>
      <sha1>10lxyvhdzl3xbudzpeijsn958xcc5m4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Letabarivier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71179</id>
    <revision>
      <id>2968247</id>
      <parentid>2829256</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Roete */</comment>
      <origin>2968247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4152" sha1="mcasa45nji98zfw4ljp4uj9kq50sm60" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Letabarivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = Letaba River (16651107134).jpg
|beeld_byskrif            = Die Letabarivier vloei deur die [[Krugerwildtuin]].
|kaart                    = 
|kaart_byskrif            =
 &lt;!-- *** Familie *** --&gt;
|hoofrivier               = [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]]
|sytak_links              = [[Klein-Letabarivier|Klein-Letaba]], Middel-Letaba
|sytak_regs               = [[Groot-Letabarivier|Groot-Letaba]]
|oorsprong                = Suid van [[Soutpansberg]]
|monding                  = [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]]
|stroomgebied_lande       = [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]], [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 
|afloop                   = 
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = Limpopo
|duimdrukkeretiketposisie = links
|duimdrukkerkaartgrootte  = 250
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 23
|breedtegraad_m           = 59
|breedtegraad_s           = 22
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 31
|lengtegraad_m            = 49
|lengtegraad_s            = 36
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Letabarivier''' is 'n belangrike [[takrivier]] van die [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]] in [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]], [[Suid-Afrika]].

== Oorsprong ==
Die voorlope&lt;!-- meervoud van voorloper --&gt; van die '''[[Groot-Letabarivier]]''' ontspring reeds in [[Gauteng]]&lt;nowiki/&gt;provinsie, terwyl sommige sytakke van die '''[[Klein-Letabarivier]]''' hul oorsprong in die [[Soutpansberg]]e het.
 
== Roete ==
Die naam '''Letabarivier''' word gebruik ná die samevloei van die Klein- en Groot-Letabariviere op die wesgrens van die [[Krugerwildtuin]]. Die samevloeiing met die Olifantsrivier is in 'n skilderagtige ruigtekloof oos van Olifantskamp in die Krugerwildtuin. Hierdie area word as 'n wildernisstaproete gebruik deur besoekers aan die park.

Hierna sny die Olifantsrivier deur die [[Lebomboberge]] by Olifantskloof en steek die landsgrens oor na [[Gaza (provinsie)|Gaza-provinsie]], [[Mosambiek]] waar dit in die [[Massingirdam]] invloei.

== Ander sytakke ==
Middel-Letabarivier, [[Baderukwerivier|Baderukwe]], [[Letsitelerivier]], Matrabowa, [[Nhlarhwenirivier|Nhlarhweni]], [[Nwanedzi (Letaba)|Nwanedzi]], [[Molototsirivier|Molototsi]], [[Nsamarivier]] en [[Wanetsispruit]]. &lt;!--en Nwendlamuhari?--&gt;

Die sytakke in die [[Krugerwildtuin]] is die [[Tsendzerivier|Tsendze]], [[Mbyashishirivier|Mbyashishi]], [[Klein-Letabarivier|Klein-Letaba]], [[Kumbarivier|Kumba]], [[Makhadzirivier|Makhadzi]], [[Ngwenyeni (Letaba)|Ngwenyeni]], [[Nhlanganinirivier|Hlanganine]] en [[Shipikanirivier|Shipikani]].&lt;ref name=&quot;pet1&quot;&gt;{{cite web |last1=Petersen |first1=Robin |last2=Riddell |first2=Eddie |last3=Govender |first3=Danny |last4=Sithole |first4=Hendrik |last5=Venter |first5=Jacques |last6=Mohlala |first6=Thabo |title= State of the rivers – Kruger National Park |url= https://www.sanparks.org/assets/docs/conservation/scientific_new/savanna/ssnm2015/state-of-the-rivers-kruger-national-park.pdf |website= sanparks.org |publisher= Savanna Science Networking Meeting 2015 – Skukuza, KNP |access-date=25 Februarie 2022 |date=2015}}&lt;/ref&gt;

== Damme in die Letababekken ==
[[Beeld:Letaba River - South Africa 2008.jpg|duimnael|regs|500px|Wild versamel op die oewer digby [[Letabakamp]] in die Krugerwildtuin]]
*[[Ebenezerdam]] in die [[Letsitelerivier]]
*[[Tzaneendam]] in die [[Groot-Letabarivier]]
*[[Magoebaskloofdam]], in die [[Politsirivier]]
*[[Modjadjidam]], in die [[Molototsirivier]]
*[[Hudson Ntsanwisidam]], in die [[Nsamarivier]]
*[[Middel-Letabadam]], in die Middel-Letabarivier
*[[Engelharddam]] in die Letaba in die [[Krugerwildtuin]].

== Sien ook ==
*[[:en:Luvubu and Letaba Water Management Area|Luvubu and Letaba Water Management Area]] (in Engels)

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}

{{en-vertaal|Letaba River}}

[[Kategorie:Riviere in Limpopo]]
[[Kategorie:Limpoporiviersytakke]]
[[Kategorie:Olifantsrivier (Limpopo)]]
[[Kategorie:Krugerwildtuin]]</text>
      <sha1>mcasa45nji98zfw4ljp4uj9kq50sm60</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968248</id>
      <parentid>2968247</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Damme in die Letababekken */</comment>
      <origin>2968248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4147" sha1="5njljgk9zq1koiy3u51jfosgb4r26le" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Letabarivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = Letaba River (16651107134).jpg
|beeld_byskrif            = Die Letabarivier vloei deur die [[Krugerwildtuin]].
|kaart                    = 
|kaart_byskrif            =
 &lt;!-- *** Familie *** --&gt;
|hoofrivier               = [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]]
|sytak_links              = [[Klein-Letabarivier|Klein-Letaba]], Middel-Letaba
|sytak_regs               = [[Groot-Letabarivier|Groot-Letaba]]
|oorsprong                = Suid van [[Soutpansberg]]
|monding                  = [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]]
|stroomgebied_lande       = [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]], [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 
|afloop                   = 
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = Limpopo
|duimdrukkeretiketposisie = links
|duimdrukkerkaartgrootte  = 250
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 23
|breedtegraad_m           = 59
|breedtegraad_s           = 22
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 31
|lengtegraad_m            = 49
|lengtegraad_s            = 36
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Letabarivier''' is 'n belangrike [[takrivier]] van die [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]] in [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]], [[Suid-Afrika]].

== Oorsprong ==
Die voorlope&lt;!-- meervoud van voorloper --&gt; van die '''[[Groot-Letabarivier]]''' ontspring reeds in [[Gauteng]]&lt;nowiki/&gt;provinsie, terwyl sommige sytakke van die '''[[Klein-Letabarivier]]''' hul oorsprong in die [[Soutpansberg]]e het.
 
== Roete ==
Die naam '''Letabarivier''' word gebruik ná die samevloei van die Klein- en Groot-Letabariviere op die wesgrens van die [[Krugerwildtuin]]. Die samevloeiing met die Olifantsrivier is in 'n skilderagtige ruigtekloof oos van Olifantskamp in die Krugerwildtuin. Hierdie area word as 'n wildernisstaproete gebruik deur besoekers aan die park.

Hierna sny die Olifantsrivier deur die [[Lebomboberge]] by Olifantskloof en steek die landsgrens oor na [[Gaza (provinsie)|Gaza-provinsie]], [[Mosambiek]] waar dit in die [[Massingirdam]] invloei.

== Ander sytakke ==
Middel-Letabarivier, [[Baderukwerivier|Baderukwe]], [[Letsitelerivier]], Matrabowa, [[Nhlarhwenirivier|Nhlarhweni]], [[Nwanedzi (Letaba)|Nwanedzi]], [[Molototsirivier|Molototsi]], [[Nsamarivier]] en [[Wanetsispruit]]. &lt;!--en Nwendlamuhari?--&gt;

Die sytakke in die [[Krugerwildtuin]] is die [[Tsendzerivier|Tsendze]], [[Mbyashishirivier|Mbyashishi]], [[Klein-Letabarivier|Klein-Letaba]], [[Kumbarivier|Kumba]], [[Makhadzirivier|Makhadzi]], [[Ngwenyeni (Letaba)|Ngwenyeni]], [[Nhlanganinirivier|Hlanganine]] en [[Shipikanirivier|Shipikani]].&lt;ref name=&quot;pet1&quot;&gt;{{cite web |last1=Petersen |first1=Robin |last2=Riddell |first2=Eddie |last3=Govender |first3=Danny |last4=Sithole |first4=Hendrik |last5=Venter |first5=Jacques |last6=Mohlala |first6=Thabo |title= State of the rivers – Kruger National Park |url= https://www.sanparks.org/assets/docs/conservation/scientific_new/savanna/ssnm2015/state-of-the-rivers-kruger-national-park.pdf |website= sanparks.org |publisher= Savanna Science Networking Meeting 2015 – Skukuza, KNP |access-date=25 Februarie 2022 |date=2015}}&lt;/ref&gt;

== Damme in die Letababekken ==
[[Beeld:Letaba River - South Africa 2008.jpg|duimnael|regs|500px|Wild versamel op die oewer digby [[Letabakamp]] in die Krugerwildtuin]]
*[[Ebenezerdam]] in die [[Groot-Letabarivier]]
*[[Tzaneendam]] in die Groot-Letabarivier
*[[Magoebaskloofdam]], in die [[Politsirivier]]
*Modjadjidam, in die [[Molototsirivier]]
*[[Hudson Ntsanwisidam]], in die [[Nsamarivier]]
*[[Middel-Letabadam]], in die Middel-Letabarivier
*[[Engelharddam]] in die Letaba in die [[Krugerwildtuin]].

== Sien ook ==
*[[:en:Luvubu and Letaba Water Management Area|Luvubu and Letaba Water Management Area]] (in Engels)

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}

{{en-vertaal|Letaba River}}

[[Kategorie:Riviere in Limpopo]]
[[Kategorie:Limpoporiviersytakke]]
[[Kategorie:Olifantsrivier (Limpopo)]]
[[Kategorie:Krugerwildtuin]]</text>
      <sha1>5njljgk9zq1koiy3u51jfosgb4r26le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trosvy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82407</id>
    <revision>
      <id>2968155</id>
      <parentid>2879224</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+hofies, sorteer inhoud, +item</comment>
      <origin>2968155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6110" sha1="3nwsuxjrpjd7donkxn0u37b6ro5f443" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| name = Trosvy
| image = Sycomoros old.jpg
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| taxon = Ficus sycomorus
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]], (1753)
| subdivision_ranks = Verspreiding
| synonyms = * ''Ficus chanas'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Ficus cocculifolia'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Ficus cocculifolia subsp. sakalavarum'' &lt;small&gt;(Baker) H.Perrier &amp; Leandri&lt;/small&gt;
* ''Ficus cocculifolia var. sakalavarum'' &lt;small&gt;(Baker) H.Perrier&lt;/small&gt;
* ''Ficus comorensis'' &lt;small&gt;Warb.&lt;/small&gt;
* ''Ficus damarensis'' &lt;small&gt;[[Adolf Engler|Engl.]]&lt;/small&gt;
* ''Ficus gnaphalocarpa'' &lt;small&gt;(Miq.) Steud. ex Miq.&lt;/small&gt;
* ''Ficus integrifolia'' &lt;small&gt;Sim&lt;/small&gt;
* ''Ficus sakalavarum'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Ficus scabra'' &lt;small&gt;Sim&lt;/small&gt;
* ''Ficus sycomorus subsp. gnaphalocarpa'' &lt;small&gt;(Miq.) C.C.Berg&lt;/small&gt;
* ''Ficus trachyphylla'' &lt;small&gt;(Fenzl ex Miq.) Miq.&lt;/small&gt;
* ''Sycomorus antiquorum'' &lt;small&gt;Gasp.&lt;/small&gt;
* ''Sycomorus gnaphalocarpa'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''Sycomorus rigida'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''Sycomorus trachyphyllus'' &lt;small&gt;Fenzl ex Miq.&lt;/small&gt;
}}
Die '''trosvy''' (''Ficus sycomorus'') is 'n groot wildevye[[boom]]spesie wat natuurlik langs riviere in die [[laeveld]] voorkom, maar ook sedert antieke tye in die Midde-Ooste verbou word. Hulle is inheems aan die [[Tugelarivier|Tugela]]-vallei in [[KwaZulu-Natal]], noordwaarts tot aan die rand van die [[Sahara]], en in die suidelike [[Arabiese Skiereiland]]. Die boom se FSA-nommer is 66.&lt;ref&gt;https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/&lt;/ref&gt;

==Verspreiding==
Die boom is [[inheems]] in [[Algerië]], [[Angola]], [[Benin]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Comore-eilande]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Djiboeti]], [[Egipte]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Gambië]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Guinee-Bissau]], [[Ivoorkus]], [[Jemen]], [[Kaap Verde]], [[Kenia]], [[Libanon]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mali]], [[Mauritanië]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Oman]], [[Palestina]], [[Republiek die Kongo]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Senegal]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Sirië]], [[Somalië]], [[Soedan]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].

==Bekende eksemplare==
Die Ilembe-boom is 'n baie groot trosvy, geleë op die oewer van die Mandlenispruit naby [[Kranskop]], KwaZulu-Natal. Dit is in 2013 as 'n [[kampioenboom]] verklaar en word bewaar in terme van die Nasionale Wet op Bosse (84/1998).&lt;ref name=joem&gt;Geleë te {{coord|28|52|50|S|30|58|52|E|region:ZA_type:landmark|display=inline|name=Ilembe-trosvy}} {{cite web|last1=Joemat-Pettersson |first1=Tina |title=Declaration of particular groups of trees as &quot;Champion Trees&quot; |url=http://cer.org.za/wp-content/uploads/2014/02/Champion-4.pdf |website=cer.org.za |publisher=Universiteit van Pretoria | date = 13 September 2013 |accessdate=7 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; 

Die skadu van die Umdlebe- of [[Ultimatumboom]] op die suidoewer van die Tugelarivier was die ligging waar die Britte in 1878 'n ultimatum aan [[Cetshwayo]] se indoenas sou stel, wat op die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] sou uitloop. Die oorspronklike boom (óf een wat daarmee verwar is) bestaan nie meer nie, maar 'n stiggie van die boom is in die nabye aangeplant en omhein. Dit is tans in die [[Harold Johnson-natuurreservaat]] geleë.&lt;ref&gt;[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/ www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;est1&quot;&gt;{{cite book |last1=Esterhuyse |first1=Neels |last2=Von Breitenbach |first2=Jutta |last3=Söhnge |first3=Hermien |last4=Van der Merwe |first4=Sakkie |title=Remarkable trees of South Africa |date=2016 |publisher=BRIZA |location=Pretoria, South Africa |isbn=9781920217662 |page=159 |edition=Tweede}}&lt;/ref&gt;&lt;!--volgens lg. bron was dit F. sycomorus, en nie F. sonderi--&gt;

[[Lêer:Sycomore in Ethiopia.jpg|duimnael|links|'n Trosvy in Ethiopië]]
[[Lêer:Sycamore fruits.jpg|duimnael|links|Vrugte]]

== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}}
* [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1906-45 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:853797-1 Plants of the World Online]

== Eksterne skakels ==
* {{Commonskat-inlyn|Ficus sycomorus}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Ficus]]
[[Kategorie:Bome van Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Algerië]]
[[Kategorie:Flora van Angola]]
[[Kategorie:Flora van Benin]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Burkina Faso]]
[[Kategorie:Flora van Burundi]]
[[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]]
[[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Djiboeti]]
[[Kategorie:Flora van Egipte]]
[[Kategorie:Flora van Eritrea]]
[[Kategorie:Flora van Eswatini]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Gambië]]
[[Kategorie:Flora van Ghana]]
[[Kategorie:Flora van Guinee]]
[[Kategorie:Flora van Guinee-Bissau]]
[[Kategorie:Flora van Ivoorkus]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kaap Verde]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Libanon]]
[[Kategorie:Flora van Madagaskar]]
[[Kategorie:Flora van Malawi]]
[[Kategorie:Flora van Mali]]
[[Kategorie:Flora van Mauritanië]]
[[Kategorie:Flora van Mosambiek]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Niger]]
[[Kategorie:Flora van Nigerië]]
[[Kategorie:Flora van Oman]]
[[Kategorie:Flora van Palestina]]
[[Kategorie:Flora van die Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Rwanda]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Senegal]]
[[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]]
[[Kategorie:Flora van Sirië]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]
[[Kategorie:Flora van Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Togo]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]
[[Kategorie:Flora van Zambië]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]</text>
      <sha1>3nwsuxjrpjd7donkxn0u37b6ro5f443</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Y-chromosoom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85651</id>
    <revision>
      <id>2968200</id>
      <parentid>2775031</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2489" sha1="lc8qcpzjcoi9oeies5z3qlkjsrmmqu1" xml:space="preserve">[[Lêer:Chromosome Y.svg|125px|regs]]
{{Kantbalk Genetika}}
Die '''Y-chromosoom''' is een van twee geslagschromosome in [[soogdier]]e, insluitend die [[mens]], en baie ander diere. Die ander een is die [[X-chromosoom]]. Y is ’n kort chromosoom met min oorerflike inligting, maar dit is die geslagsbepalende chromosoom in baie [[spesie]]s, aangesien die teenwoordigheid of afwesigheid van Y bepaal of die dier se geslag manlik of vroulik is. Die Y-chromosoom in soogdiere bevat die geen SRY, wat [[testis]]-ontwikkeling en ander manlike eienskappe tot gevolg het.

Elke gesonde mens het 23 paar chromosome: 22 paar [[outosoom|outosome]] en een paar geslagschromosome. Wanneer iemand een Y en een X het (46,XY), is hy manlik; vroue het twee X-chromosome (46,XX). Die 46 dui die getal chromosome aan (23 paar).

== Oorerwing en afwykings ==
Die vader bepaal die geslag van ’n kind. Sy [[spermsel]]le bevat óf ’n Y- óf ’n X-chromosoom. Omdat die moeder twee X-chromosome het, bevat al haar [[eiersel]]le ’n X-chromosoom. Ná bevrugting bevat die bevrugte eiersel dus óf twee X-chromosome óf een Y- en een X-chromosoom. In die eerste geval (XX) is dit ’n dogtertjie en in die tweede geval (XY) ’n seuntjie.

Daar is baie X-verwante oorerflike aandoenings. Dikwels kom dié aandoenings net in mans voor omdat vroue twee X-chromosome het en dus nie die siekte ontwikkel nie, of net ’n ligter vorm daarvan kry. ’n Voorbeeld is [[hemofilie]] A.

Ook Y-verwante aandoenings kom voor. Een daarvan is die Sindroom van Swyer,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www-personal.umd.umich.edu/~jcthomas/JCTHOMAS/1997%20Case%20Studies/N.Justus.html |title=argiefkopie |access-date=15 Maart 2014 |archive-date= 1 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101222102/http://www-personal.umd.umich.edu/~jcthomas/JCTHOMAS/1997%20Case%20Studies/N.Justus.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; waarby die SRY-geen ontbreek (46,XY,SRY-). Dan sal die embrio, ondanks die aanwesigheid van ’n Y-chromosoom, uiterlik tot ’n dogtertjie ontwikkel. Dieselfde gebeur as daar een X is en geen Y nie (45,X0) (Sindroom van Turner).

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/mapview/maps.cgi?taxid=9606&amp;chr=Y Die menslike Y-chromosoom]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Y-chromosoom|Nederlandse Wikipedia]]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Chromosome van Homo sapiens]]
[[Kategorie:Gene op chromosoom Y van Homo sapiens]]</text>
      <sha1>lc8qcpzjcoi9oeies5z3qlkjsrmmqu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Villa Philmonte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85965</id>
    <revision>
      <id>2968135</id>
      <parentid>2654423</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9393" sha1="qf8lxw85iyluwo6xqjq3ef0m0tpmid5" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;&quot;&gt;
[[Lêer:Villa Philmonte Wall.JPG|230px]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;'''Villa Philmonte'''&lt;/big&gt;

'''naby Cimarron, Nieu-Meksiko''' &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde State}}

----

'''Opgerig'''

1926–1927

----

'''Boustyl'''

Spaans-Amerikaanse Sendingstasiestyl &lt;br /&gt; (Koloniale Herlewingstyl)

----

'''Argitek'''

Edward Buehler Delk

----

'''Webtuiste'''&lt;br /&gt;
[http://www.philmontscoutranch.org/museums/villa.aspx ''Philmont Scout Ranch'']
&lt;/div&gt;

'''Villa Philmonte''' is 'n veeplaas en herehuis buite die dorp Cimarron in die [[Verenigde State|Amerikaanse]] deelstaat [[Nieu-Meksiko]] wat tussen 1926 in 1927 as somerhuis vir die oliemagnaat Waite Phillips (1883–1964) en sy vrou Genevieve opgerig is. Die villa is tans 'n museum en op die terrein van die ''Philmont Scout Ranch'' geleë, 'n veeplaas en kampeerterrein in besit van die ''Boy Scouts of America''.

== Geskiedenis ==
Die grond, waarop  ''Philmont Scout Ranch'' later ontstaan het, is oorspronklik deur lede van twee Eerste Nasies, Jicarilla Apache en Moache Ute, bewoon is. Later het setlaars die eerste [[Europa|Europese]] nedersettings in die noordooste van Nieu-Meksiko in die gebied gestig.

Die huidige veeplaas maak deel uit van die oorspronklike Beaubien en Miranda Grant-grondskenking wat in 1841 deur die [[Meksiko|Meksikaanse]] regering aan Carlos Beaubien en Guadalupe Miranda oorhandig is. Beaubien se skoonseun Lucien Maxwell, 'n bergbewoner, was die gids vir die eerste setlaars wat hulle hier in 1848 gevestig het. Danksy die ondersteuning van sy vriend, Kit Carson, het Maxwell se nedersetting op die oewer van die Rayadorivier ondanks die moeilike lewensomstandighede in die wildernis en aanvalle deur plaaslike Indianestamme gefloreer.
[[Lêer:Philmont Scout Ranch entrance sign.jpg|duimnael|links|Die ingang tot ''Philmont Scout Ranch'']]
[[Lêer:Philmont Training Center IMG 0527.JPG|duimnael|links|''Philmont Training Center'']]
In 1857 het Maxwell sy veeplaas noordwaarts na die Cimarronrivier verskuif – 'n gebied waar die huidige nedersetting Cimarron geleë is. Dit het 'n bekende rusplek op die Santa Fe-setlaarsroete geword waarop handelsgoedere uit die Verenigde State na Nieu-Meksiko vervoer is. Tien jaar later is [[goud]] op sy plaas naby die bergpiek Baldy Mountain ontdek, en in die volgende jare het skare delwers en prospekteerders na die gebied gestroom.

In 1870 het Maxwell sy veeplaas aan die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] grondmaatskappy ''Maxwell Land Grant and Railroad Company'' verkoop. Enkele jare later is dit nog eens verkoop, hierdie keer aan 'n [[Nederland]]se maatskappy wat ontwikkelingskemas in die streek beplan het. Hierdie planne is uiteindelik nie verwesenlik nie, en so is die grond in kleiner eenhede opgedeel om boerderye en veeplase daarop te vestig.

Een van die belangstellende kopers was 'n miljoenêr en oliemagnaat uit [[Oklahoma]], Waite Phillips, wat in 1922 van voorneme was om 'n veeplaas in die gebied op te rig. Uiteindelik het Phillips meer as 300&amp;nbsp;000 akkers se grond in 'n gebied met berge en vlaktes gekoop om daarop sy veeplaas ''Philmont'' te vestig. Die plaas se naam is saamgestel uit sy voornaam en die [[Spaans]]e woord vir berg, ''monte''.

Philmont het gaandeweg tot 'n modelplaas ontwikkel, met uitgestrekte weivelde vir groot troppe Hereford-beeste en Corriedale-skape. Die plaashuis en hoofkwartier, wat Phillips vir sy gesin tussen 1926 en 1927 laat bou het, is volgens die Spaans-Amerikaanse Sendingstasiestyl met sterk Mediterreense invloede ontwerp en ''Villa Philmonte'' genoem. In die aantreklike omgewing is perde- en staproetes aangelê, saam met gerieflike hengel- en jaghutte vir Phillips se familie en vriende.

Waite Phillips was bereid om sy rykdom ook met mense buite sy familie te deel. So het hy in 1938 35&amp;nbsp;857 akkers se grond op sy veeplaas aan die ''Boy Scouts of America (BSA)'' geskenk wat dit as nasionale wilderniskampeerterrein gebruik het. Die terrein is ''Philturn Rockymountain Scoutcamp'' genoem – afgelei van Phillips se voornaam en die Scouts se leuse &quot;Do a Good Turn Daily&quot;.  Gedurende die eerste somerkamp het kampeerders $1 per week betaal. Indertyd het 189 Scouts uit die deelstate [[Texas]], [[Kansas]], [[Louisiana]] en Oklahoma hul vakansies daar deurgebring.

Die eerste Scout-kampeerders het Phillips se skenking so geesdriftig aanvaar dat hy in 1941 besluit het om ook sy beste stuk kampeergrond, Villa Philmonte en die hoofkwartier van sy veeplaas en boerdery vir die publiek toeganklik te maak sodat &quot;baie, eerder as enkeles&quot; die natuurskoon van die gebied kon geniet.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://philmontscoutranch.org/About/History.aspx |title=''Philmont Scout Ranch: Philmont History'' |access-date=26 Maart 2014 |archive-date= 2 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502011133/http://www.philmontscoutranch.org/about/history.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Phillips is in die dagblad ''Tulsa Daily World'' aangehaal toe hy kommentaar op sy skenking gelewer het: &quot;Daardie veeplaas verteenwoordig 'n ideaal van my jeug... en het baie beteken vir my seun en sy vriende. Ek is nou van voorneme om dit ook vir ander seuns toeganklik te maak. (…) Ek sou selfsugtig wees as ek dit net vir my persoonlike gebruik sou behou.&quot; Die eiendom, nou met 'n oppervlak van 127&amp;nbsp;395 akkers, is hernoem tot ''Philmont Scout Ranch''.
[[Lêer:Philmont Scout Ranch Scout cowboy silhouette.jpg|duimnael|regs|'n Scout-cowboy op Philmont Ranch]]
Phillips het besef dat die onderhoud- en ontwikkelingskoste vir die eiendom nie uitsluitlik deur kampeergelde gedek kon word nie. So het hy die Philtower-gebou met 23 verdiepings in Tulsa, Oklahoma as bykomende donasie by sy oorspronklike skenking ingesluit. Gedurende sy eerste seisoen in 1942 het ''Philmont Scout Ranch'' slegs 275 Scouts ontvang, en ook gedurende die oorlogsjare is net 'n klein getal besoekers aangeteken. Maar in 1946 het Scouts uit alle twaalf streke van die Scouts-vereniging kampe op die ''Philmont Scout Ranch'' bygewoon. Somerkampe en ander programme is verder ontwikkel. In 1949 is Kit Carson se adobe-woning in Rayado deur Scout-werkers heropgebou – 'n projek waarop Phillips aangedring het.

In 1950 het Scouts van byna elke BSA-raad kampe op Philmont bygewoon, en die getal besoekers het tot meer as 1&amp;nbsp;700 gestyg. In die volgende jaar is meer as 5&amp;nbsp;200 aangeteken, en in 1954 is die 7&amp;nbsp;000-kerf verbygesteek. Met die stigting van die ''Philmont Training Center'' het ook steeds meer volwassenes en familieledes die kampe bygewoon.

Danksy 'n skenking van Norton Clapp, vise-president van die BSA se Nasionale Raad, kon in 1963 'n verdere stuk grond van die Maxwell-grondskenking aangekoop en by Philmont ingesluit word – die Baldy Mountain-myngebied met 'n oppervlak van 10&amp;nbsp;098 akkers. Vandag strek die veeplas se grond oor sowat 214 vierkante myl.

== Argitektuur ==
[[Lêer:Villa Philmonte.JPG|duimnael|regs|Die fasade van Villa Philmonte]]
Waite Phillips is in 1883 op 'n plaas in Iowa gebore en het in sy tienerjare drie jaar lank deur die [[Rotsgebergte]] rondgetrek. Wanneer nodig het hy geld as mynwerker en houtkapper verdien. Ná sy opleiding by 'n kollege het hy as boekhouer gewerk. Twee ouer broers, wat later die ''Phillips Petroleum Company'' gestig het, het Waite se belangstelling vir die oliebedryf gewek. In 1925 het Waite Phillips sy oliebelange vir $25 miljoen verkoop.

Met dié fortuin was hy in staat om sy jeugdroom van 'n veeplaas in die berge te verwesenlik. Nadat hy 300&amp;nbsp;000 akkers se grond in Nieu-Meksiko aangekoop het, het hy aan Edward Delk, 'n argitek uit [[Kansas City]], die opdrag gegee om 'n landhuis te ontwerp. Saam met sy vrou Genevieve en Edward Delk het hy 'n seereis deur die westelike [[Middellandse See]] onderneem om inspirasies in die boukuns van Spaanse en Italiaanse villas te vind.

Die ontwerp vir sy Villa Philmonte verenig die gees van Spaanse boukuns met elemente van Spaans-Amerikaanse en Eerste Nasies-argitektuur. 'n Reeks van uitbreidings en vleuels omsluit drie binnehowe wat as groot buitekamers dien. Balkonne en portale bied 'n indrukwekkende uitsig oor die Sangre de Cristo-berge en laat mens die vars buitelug geniet.&lt;ref&gt;Henry Wiencek en Donna M. Lucey: ''National Geographic Guide to America's Great Houses''. [[National Geographic Society]] 1999, bl. 264-266&lt;/ref&gt;

Phillips het sy gaste in Villa Philmonte in vertrekke onthaal wat aan die tipiese tematiek van die Amerikaanse Suidweste gewy en daarnaas ook deur jaghuise geïnspireer is. Die sogenaamde Trofeëkamer is met 'n [[mosaïek]] wat 'n ''cowboy'' op bokspringende ''bronco'' (wilde [[perd]]) uitbeeld,  dierskilderye, diervelle en opgestopte dierkoppe versier. Die ''Territorial Room'' is deur die koloniale tydperk in Nieu-Meksiko en die Spaanse boustyl geïnspireer, met ouderwetse tinlampe en 'n muurnis met 'n ''santo'', 'n klein godsdienstige standbeeld.

Ted Paddock, die veeplaas se smid, het ysterversierings vir 'n aantal vertrekke in Villa Philmonte geskep. Sy metaalfigure beeld hingste, bisons, blomme en 'n sononder tussen dennebomne uit.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Nieu-Meksiko]]
[[Kategorie:Herehuise in die Verenigde State van Amerika]]</text>
      <sha1>qf8lxw85iyluwo6xqjq3ef0m0tpmid5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lugmagbasis Langebaanweg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87306</id>
    <revision>
      <id>2968040</id>
      <parentid>2967910</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Foto's en fotogalerye is bygevoeg.</comment>
      <origin>2968040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20646" sha1="alfkuhukr5qxalb25renf6lfiolc9sn" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van aandenkingsbrosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaanweg-wapen op aandenkingbrosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou masionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande drie foto’s illustreer hierdie formasieverbyvlugte.

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto’s uitgebeeld.

=== Die Silwer Valke ===

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===

=== Infrastruktuur in 1995 ===

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>alfkuhukr5qxalb25renf6lfiolc9sn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968065</id>
      <parentid>2968040</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>'n Opskrif is en foto's is bygevoeg.</comment>
      <origin>2968065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23350" sha1="4ug9rluddw5eq1bpjxseu9atcm7ea6c" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van aandenkingsbrosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaanweg-wapen op aandenkingbrosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou masionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Lease van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>4ug9rluddw5eq1bpjxseu9atcm7ea6c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968068</id>
      <parentid>2968065</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Geringe teksredigering</comment>
      <origin>2968068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23330" sha1="hf9xhmkh3auhprplyhre2wvn03tlul6" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou masionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Lease van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>hf9xhmkh3auhprplyhre2wvn03tlul6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968071</id>
      <parentid>2968068</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Silwer Valke 30 Januarie 1990 */</comment>
      <origin>2968071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23330" sha1="a8ds5iszip9ynbx8wu5lermlqb2om5s" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Lease van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>a8ds5iszip9ynbx8wu5lermlqb2om5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968072</id>
      <parentid>2968071</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 */</comment>
      <origin>2968072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23330" sha1="bmktkfk9fmf1t4kvzhneh47m5msl0j6" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - loods- en instrukteuropleiding
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>bmktkfk9fmf1t4kvzhneh47m5msl0j6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968077</id>
      <parentid>2968072</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tuiste van eenhede */  In hierdie artikel word daar onderskei tussen die manne wat die vliegtuie bestuur en die geboue waarin vliegtuie gestoor word. Dus vlieëniers vir die manne en loodse vir die geboue.</comment>
      <origin>2968077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23336" sha1="kyq9s9ymxi7lira5vlfuh9a30vr7tja" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - opleiding van loodse en instrukteurs
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by die Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>kyq9s9ymxi7lira5vlfuh9a30vr7tja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968079</id>
      <parentid>2968077</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Huidige vliegtuie */</comment>
      <origin>2968079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23332" sha1="rbbrcmj74a2czddyn1c5edepfgq02bs" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - opleiding van loodse en instrukteurs
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteitseskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskermingseskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>rbbrcmj74a2czddyn1c5edepfgq02bs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968081</id>
      <parentid>2968079</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2968081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23337" sha1="hva9oxkiu6q4mi2hm0pcuuvxg3fo6hg" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - opleiding van loodse en instrukteurs
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie 1946 op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteit-eskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskerming-eskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509 en 601). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>hva9oxkiu6q4mi2hm0pcuuvxg3fo6hg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968085</id>
      <parentid>2968081</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 */</comment>
      <origin>2968085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23342" sha1="sym9ihbok821xxnlue4v47e6f1b25lc" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - opleiding van loodse en instrukteurs
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie 1946 op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteit-eskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskerming-eskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509, 601 en 602). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van  donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/ugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>sym9ihbok821xxnlue4v47e6f1b25lc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968086</id>
      <parentid>2968085</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die Silwer Valke */</comment>
      <origin>2968086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23342" sha1="dvuh0n81o02sowngglzg709bvkl1ybh" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propisiti Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - opleiding van loodse en instrukteurs
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie 1946 op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteit-eskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskerming-eskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509, 601 en 602). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 steeds nie eenheidwapens nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/lugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en in 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>dvuh0n81o02sowngglzg709bvkl1ybh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968217</id>
      <parentid>2968086</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Geringe teksredigering</comment>
      <origin>2968217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23373" sha1="603bgjlmwgmrmvh08rwkt08ttl1g0zb" xml:space="preserve">{{Nog besig}}{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propositi Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - opleiding van loodse en instrukteurs
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie 1946 op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteit-eskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskerming-eskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509, 601 en 602). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 op 30 Januarie 1990 steeds nie eenheidwapens gehad nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/lugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer een van hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>603bgjlmwgmrmvh08rwkt08ttl1g0zb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968218</id>
      <parentid>2968217</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Die &quot;Nog besig&quot;-sjabloon is verwyder.</comment>
      <origin>2968218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23360" sha1="5ccsjinf0gw9l1z56dwuavglgdeklwq" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propositi Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - opleiding van loodse en instrukteurs
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie 1946 op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteit-eskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskerming-eskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is Kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509, 601 en 602). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met Kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 op 30 Januarie 1990 steeds nie eenheidwapens gehad nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/lugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer een van hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>5ccsjinf0gw9l1z56dwuavglgdeklwq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968237</id>
      <parentid>2968218</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 */</comment>
      <origin>2968237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23360" sha1="gkhiam7cpe2zgmvovh48dg0odbd3oge" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name         = Lugmagbasis Langebaanweg
| nativename   = 
| nativename-a = 
| nativename-r = 
| image        = 
| image-width  = 
| caption      = 
| IATA         = SDB
| ICAO         = FALW
| type         = Militêr
| owner        = 
| operator     = [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]
| city-served  = 
| location     = [[Langebaanweg]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
| elevation-f  = 108
| elevation-m  = 33
| coordinates  ={{Koördinate|32|58|08|S|18|09|55|E|aansig=inlyn,titel}}
| latd = 32 | latm = 58 | lats = 08 | latNS = S
| longd= 18 | longm= 09 | longs= 55 | longEW= E
| coordinates_type       =
| coordinates_region     = ZA-WC
| coordinates_notitle    =
| image_map              =
| image_mapsize          =
| image_map_alt          =
| image_map_caption      =
| pushpin_map            = Wes-Kaap
| pushpin_label_position =
| pushpin_label          = FALW
| pushpin_map_alt        =
| pushpin_mapsize        =
| pushpin_image          =
| pushpin_map_caption    = Ligging in die Wes-Kaap
| website      = [http://www.af.mil.za/bases/afb_langebaan/default.htm www.af.mil.za]
| metric-rwy   = 
| r1-number    = 02R/20L
| r1-length-f  = 7689
| r1-length-m  = 2344
| r1-surface   = Teer
| r2-number    = 02L/20R
| r2-length-f  = 7680
| r2-length-m  = 2341
| r2-surface   = Teer
| r3-number    = 07/25
| r3-length-f  = 4935
| r3-length-m  = 1504
| r3-surface   = Teer
| r4-number    = 16/34
| r4-length-f  = 6533
| r4-length-m  = 1991
| r4-surface   = Teer
| footnotes    = 
}}

'''Lugmagbasis Langebaanweg''' ([[IATA-kode|IATA]]: SDB, [[ICAO]]: FALW) is 'n basis van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) geleë by die dorpie [[Langebaanweg]] noord van [[Kaapstad]] in die Wes-Kaap, [[Suid-Afrika]]. 

Die basis se leuse is ''Tenax Propositi Vinco'' – Deur volharding kom sukses.

== Tuiste van eenhede ==
* [[Sentrale Vliegskool]] - opleiding van loodse en instrukteurs
* 2 Lugonderhoudeenheid - Onderhoudsondersteuning
* 526 Eskader - Beskermingseskader

== Huidige vliegtuie ==

{{multiple image
| align     = right
| direction = vertical
| header    = 
| width     = 200

| image1    = SilverFalcons5.jpg
| caption1  = Silwer Valke se kleurskema.

| image2    = Silver Falcons-001.jpg
| caption2  = Die Silwer Valke vlieg met die [[Pilatus PC-7]]

}}

Die SALM het oorspronklik 60 Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie bestel. Van hulle is in ongelukke verloor. Altesaam 18 surplus PC-7's is te koop aangebied. Verder is 35 eenhede ingevolge projek Ithambo opgegradeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/no-buyers-yet-for-surplus-saaf-astras/|title=No buyers yet for surplus SAAF Astras|date=26 August 2013|website=DefenceWeb|access-date=17 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Sentrale Vliegskool gebruik die oorblywende [[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7']]s by Lugmagbasis Langebaanweg. 

Die Lugmag se Silwer Valke-vertoonspan is by Lugmagbasis Langebaanweg gestasioneer.

== Geskiedenis ==
Die terrein waar die voorgestelde Fortress Aerodrome 203: Langebaanweg geleë sou wees, is op 27 Augustus 1942 gekies. Bouwerk het op 5 Desember 1942 begin, maar die stasie is eerder as ’n Algemene Operasionele Opleidingseenheid beplan om agt Oxfords, 24 Venturas, ses Battles, 188 offisiere, 182 onderoffisiere en 517 ander range te huisves. Die vliegveld het op 14 November 1945 Nommer 3 Lugdepotdetasjement geword, maar is op 12 Desember 1945 Lugmagstasie (LMS) Saldanha hernoem. Aktiewe vliegtuie vanaf Januarie 1946 op die inventaris van Lugmagstasie Saldanha was Anson 4600 en nege voormalige 60 Eskader Mosquito-vliegtuie. Uiteindelik het net vier Mosquito-vliegtuie by LMS Saldanha gebly (tot 1950). Hulle het die reeksnommers 4803, 4804, 4807 en 4810 gehad en is in 1950 afgedank. Die Bomwerper-Skietkuns-en-Lugnavigasie-skool (BSLNS) is op 1 Augustus 1946 gevorm en sou Ansons ontvang.

Nog vliegtuie wat deur LMS Saldanha bedryf is, was agt Harvards (vir teikensleepdienste gebruik) en Dakotas 6828 en 6839. Die Ansons is weens probleme deur Venturas vervang. Al die vliegtuie van die BSLNS is onttrek, en is deur Venturas, Dakotas, Harvards en Sunderlands vervang. Hierdie vliegtuie het van 2 Vleuel by Brooklyn (later Ysterplaat genoem) en van 35 Eskader gekom.

Vliegtuie is weer in Augustus 1948 na die BSLNS teruggeplaas. Die skool se vliegtuie het bestaan uit B.34 Venturas, ’n Dakota, Harvards en Spitfires. Teen 1949 is die Sunderlands nie meer gebruik nie. Die BSLNS is op 1 Desember 1947 die Lug Operasionele en Opleidingskool hernoem, en het op 1 Maart 1950 die Lug Operasionele Skool geword, en PV-1 Venturas en die vroeëre B-34’s is bedryf. Die getal vliegtuie was teen Junie 1951 altesaam 35 Spitfires, 17 Harvards, twee Dakotas en agt PV-1’s. Vampires is in Oktober 1952 by die Lug Operasionele Skool in gebruik geneem. Die navigasie-element van die Lug Operasionele Skool is intussen as ’n afsonderlike eenheid gevorm en het op 1 Julie 1952 die Lugnavigasieskool geword en het op 20 April 1953 na Ysterplaat verskuif.

T-6G Harvard-vliegtuie en ’n De Havilland Devon is vanaf Desember 1953 in gebruik geneem en die laaste Spitfires het in Februarie 1954 vertrek. 17 Eskader is op 1 Desember 1955 as ’n helikoptereenheid by Langebaanweg hervorm en het ‘n Sikorsky S-51 en drie nuwe Sikorsky S-55C’s ontvang. Die eskader het in Julie 1961 na Ysterplaat gegaan.

Die Lug Operasionele Skool het die Aermacchi MB326M Impala Mk I op 11 Mei 1966 in gebruik geneem en het in Oktober 1967 die gevorderde Vliegskool geword en het in dieselfde maand na LMS Pietersburg verskuif. Lugmagstasie Langebaanweg is op 1 Februarie 1968 as Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg herbenoem en was in daardie stadium geheel en al met Impalas toegerus. Die Lugnavigasieskool het op 5 Januarie 1982 na Langebaanweg teruggekeer en het vier spesiaal toegeruste Dakotas ontvang en is in 1983 as 80 Lugnavigasieskool herbenoem. VOS Langebaanweg is op 28 Maart 1983 as Lugmagbasis Langebaanweg herbenoem, en op 6 Februarie 1984 het die vliegelement 83 Straalvliegskool, met sy eie wapen, geword. Lugmagbasis Langebaanweg het ook in 1985 sy eie wapen gekry (dit is dieselfde wapen as wat vir VOS Langebaanweg gebruik is). Nog ’n eenheid, naamlik 7 Eskader, het op 29 Maart 1985 by Langebaanweg aangekom. Toe verskeie sekuriteit-eskaders in 1987 gestig is, het Langebaanweg 526 Eskader bygekry. 83 Straalvliegskool en 7 Eskader is intussen ontbind. In 2003 was die tuiseenhede by Langebaanweg die Sentrale Vliegskool, 8 Vliegtuigonderhoudeenheid, 400 Luginstandhoudingseenheid en 526 Beskerming-eskader.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=72 to 75}}&lt;/ref&gt;

=== Opedag by Vliegopleidingskool Langebaanweg op 1 November 1975 ===
Duisende mense het na die opedag by Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg gestroom. Dit was die vliegtuie in die lug wat die toeskouers die meeste beïndruk het. ’n Mirage wat grasieus in die lug draai en deur die klankgrens breek en skyngevegte tussen Impala-straalvliegtuie was die hoogtepunte van die dag. Die sterre van die dag was Kaptein “Speedy” de Wet en sy Silwer Valke. Hulle het ’n aangrypende vertoning van presisievliegmaneuvers gelewer.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=January 1976 |title=FTS Langebaanweg |journal=Supplement to Paratus |pages=iv}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaanweg 1975-11-01 FALW 809 577x800.jpg|Voorblad van brosjure
Lêer:FTS Langebaanweg 1975-11-01 909 96dpi 8x10.jpg|Afbeelding van VOS Langebaan-weg-wapen op brosjure
Lêer:606 ander 364 her 903x400.jpg|Impala Mk I reeksnommer 606
Lêer:1722 1975-11-01 FALW 828 ELshd stof 600x364.jpg|Shackleton MR3 reeksnommer 1722/P
Lêer:852 1975-11-01 FALW ander 342 600x363.jpg|Mirage IIID2Z reeksnommer 852
&lt;/gallery&gt;

=== Die situasie by Langebaanweg op 30 Januarie 1990 ===
[[Lêer:400 1990--01-30 FALW 190 Ice her6 486x800.jpg|duimnael|VOS Langebaanweg-wapen op 30 Januarie 1990]]
Lugmagbasis Langebaanweg is die SALM se hoof-Impala-basis. Ná aanvanklike opleiding by Dunnottar meld voornemende straalvliegtuigvlieëniers by Langebaanweg aan vir verdere opleiding. Hoewel die kleurskemas van die Impala Mk I’s baie eentonig kan wees, verskil dié by hierdie lugbasis – veral wat eenheidwapens betref. Vier verskillende eenheidwapens verskyn op die Impalas:

* Die wapen van Vliegopleidingskool Langebaanweg verskyn steeds op sommige van die Impalas (in die besonder op 498 en 595).
* Die wapen van 83 Straalvliegskool begin op Impalas verskyn (549 en 594). Die bevelvoerende offisier van 83 Straalvliegskool is kommandant Dave Knoesen.
* Nog ’n eenheid by Langebaanweg is die Silwer Valke. Die volgende vliegtuie het in hulle aantreklike silwer/oranje/wit/blou kleurskema gepryk: 484, 486, 491 en 494.
* 7 Eskader se vliegtuie toon die meeste verskeidenheid, aangesien sowel die Impala I as die Impala II op die inventaris van die eenheid is. Sommige van die eenheid se Impala I’s is in die standaard Impala-kamoefleerskema geverf (509, 601 en 602). Ander vliegtuie sluit in 568 (silwer) en twee Impala II’s (1065 en 1082). Al hierdie vliegtuie dra die eenheidwapen.

’n Hele paar Impalas het steeds nie eenheidwapens nie, naamlik 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590.

AANTEKENING

Hierdie inligting is tydens ’n onderhoud met kommandant Knoesen (die bevelvoerder van 83 Straalvliegskool) en deur observasie bekom.

==== VOS Langebaanweg 30 Januarie 1990 ====
Die volgende twee vliegtuie het op 30 Januarie 1990 nog die VOS Langebaanweg-wapen op hulle gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:498 1990--01-30 FALW 188 shd25 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 498
Lêer:595 1990--01-30 FALW 200 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 595
&lt;/gallery&gt;Soos hierbo genoem, het Impala Mk I’s reeksnommer 473, 503, 523, 538, 575, 576 en 590 op 30 Januarie 1990 steeds nie eenheidwapens gehad nie; daarom word twee van hulle in hierdie afdeling van die artikel geïllustreer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:473 1990--01-30 FALW 186 her 800x486.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 473
Lêer:503 1990--01-30 FALW 191 her 800x486.jpg|Atlas Impala Merk I reeksnommer 503
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:549 1990-01-30 FALW 001 cr shd25 her 600x408.jpg|geen|duimnael|Atlas Impala Mk I reeksnommer 549 word op 30 Januarie 1990 met ’n 83 Straalvliegskool-wapen uitgebeeld.]]

==== Silwer Valke 30 Januarie 1990 ====
[[Lêer:491 1990-01-30 FALW 165 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Impala 491 was een van die vier vliegtuie van die Silwer Valke wat op 30 Januarie 1990 by Langebaanweg in die oranje, wit en blou kleure van die ou nasionale vlag geverf was.]]

==== 7 Eskader 30 Januarie 1990 ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 000 cr shd25 600x416.jpg|Impala Mk I reeksnommer 568
Lêer:568 1990-01-30 AFB Lbwg 002 crop dust shd25 600x410.jpg|Blindvlieg-skerm in agterste deel van stuurkajuit
Lêer:602 1990-01-30 FALW 730 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 602
&lt;/gallery&gt;

=== Eenhede wat in die verlede by Langebaanweg gebaseer was ===

==== Vliegopleidingskool Langebaanweg ====

===== Die Silwer Valke =====
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die span hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer. Die span was deel van Vliegopleidingskool Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik die SALM se korporatiewe kleure van donker en ligte blou en wit op die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=399 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 op 7 Oktober 1977 te Lanseria
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

==== 83 Straalvliegskool ====
Vliegopleidingskool Langebaanweg is op 6 Februarie 1984 nommer 83 Straalvliegskool herdoop. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Gevolglik het die Silwer Valke na Hoedspruit verhuis.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:83JFS Lbwg 30jan90 cr her 531x800.jpg|83 Straalvliegskool-wapen op 30 Januarie 1990
Lêer:594 1990-01-30 AFB Lbwg 1 cr shd25 600x421.jpg|Atlas Impala Mk I reeksnommer 594 op 30 Januarie 1990
&lt;/gallery&gt;

===== Die Silwer Valke =====
Die kleure van die nasionale vlag (oranje, wit en blou) is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Silwer Valke in die kleure van die ou nasionale vlag
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke op 19 Oktober 1991 te Lugmagbasis Ysterplaat
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk nommer 5) op 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

==== 7 Eskader ====
[[Lêer:551 1984-08-14 FACT 720 LR her lias 800x486.jpg|geen|duimnael|7 Eskader was van Maart 1985 tot Desember 1994 by Langebaanweg gebaseer en is op 31 Desember 1994 ontbind.]]

=== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ===
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== SALM 75-lugskou by Langebaanweg op 4 Maart 1995 ====
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in 1995 as deel van sy 75ste verjaarsdagvieringe opedae/lugskoue by die meeste van sy basisse gehou. Lugmagbasis Langebaanweg was een van die eenhede wat die SALM se verjaarsdag op hierdie manier gevier het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:226 1995-03-04 Lbwg 659 ELshd 600x364.jpg|Mirage F1AZ reeksnommer 226 van 1 Eskader
Lêer:370 1995-03-04 Lbwg 698 resize LR 877x533.jpg|Vyf Atlas Cheetah C-straalvegvliegtuie van 2 Eskader
Lêer:000 1995-03-04 Lbwg 704 highres LR 600x364.jpg|Drie Atlas Cheetah C-vegvliegtuie van 2 Eskader
&lt;/gallery&gt;

==== Die Harvard-vertoonspan in November 1995 ====
Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan van die Sentrale Vliegskool het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Een van die vliegtuie van die span is Harvard 7111. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
&lt;/gallery&gt;

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
[[Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|duimnael]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials |date=16 to 18 November 1995 |publisher=South African Air Force |year=1995 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|Hele klomp Harvards
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins
&lt;/gallery&gt;

==== Verskillende lugvaartuie op 17 November 1995 gesien ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 058 Ice shd25 1010x613.jpg|Oryx en Albatross
Lêer:Gemeng 1995-11-17 FALW 963 Ice cr her shd25 1008x612.jpg|Harvards, Dakota, Boeing 707 en ''Nellie''
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 055 her 1007x612.jpg|SAL- en Harvard-klub vliegtuie
Lêer:SAL-vliegtuie 1995-11-17 FALW 053 Ice shd25 her 800x486.jpg|SAL-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf, en sy eie weergawes van die PC-7 bedryf.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van die voormalige TBVC- en Nie-statutêre Mag-lede gebruik.

In die SALM was die PC-7 aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend. Die eerste Astra is op 17 Oktober 1994 aan die SALM afgelewer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=2003 |title=AFB Langebaanweg |journal=SA Flyer |pages=75}}&lt;/ref&gt;

=== Voormalige Bop-lugmag Pilatus PC-7 by Langebaanweg op 3 Maart 1995 ===
[[Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 793 shd25 her 800x486.jpg|geen|duimnael|Pilatus PC-7 reeksnommer T420 van die ex-Bophuthatswana-lugmag word op 3 Maart 1995 by Langebaanweg gesien.]]

=== Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie by Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 20050902 FALW 020 shd25 1000x753.jpg|Vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
Lêer:2018 20050902 FALW 021 shd25 1000x753.jpg|Twee Pilatus PC-7 Mk II Astra-vliegtuie
&lt;/gallery&gt;

== Lugmagbasis Langebaanweg op 1 en 2 September 2005 ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050901 FALW 016 shd25 600x452.jpg|Lugmagbasis Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050901 FALW 014 shd25 600x452.jpg|Leuse van LMB Langebaanweg op 1 September 2005
Lêer:20050902 FALW 092 600x452.jpg|Wapen van 2 Lugonderhoudeenheid op 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

== Die Sentrale Vliegskool ==

=== Aktiwiteite van die SVS ===

==== Mbeki se inhuldiging in April 2004 ====
Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se President ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer. Dit het formasievlugte deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg ingesluit. Die meegaande foto illustreer een van hierdie formasieverbyvlugte.
[[Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg|geen|duimnael]]

==== Waterkloof 21 September 2004 ====
Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg is op 21 September 2004 by Waterkloof gesien. Hulle het aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem.
[[Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|geen|duimnael|In hierdie geval kan sewe Astras gesien word. Die reeksnommer van die vliegtuig naaste aan die kamera is 2046.]]

==== Skynnaderings by Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap ====
In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gereeld na Springbok-vliegveld in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok gedoen en word in die meegaande foto uitgebeeld.
[[Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg|geen|duimnael]]

=== Die Silwer Valke ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silver Falcons PC-7 Mk II Nbr 1 (2023) (6777205394).jpg|Die Silwer Valke gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.
Lêer:Silver Falcons-002.jpg|Die kleurskema op die onderkant van die vliegtuie.
Lêer:Astra Falcon 4.JPG|Kleurskema bo-op en op die kant
&lt;/gallery&gt;

== Infrastruktuur ==
Die infrastruktuur van Langebaanweg word geïllustreer deur middel van foto’s wat in 1990, 1995 en 2005 geneem is. Die infrastruktuurfoto’s (veral van geboue), kan met mekaar vergelyk word om verskille te sien.

=== Infrastruktuur in 1990 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 1 upsize2 cr shd25 her 1008x672.jpg|Verskeie loodse
Lêer:Infrastruktuur 1990-01-30 FALW 201 her 1008x612.jpg|7 Eskader-loods
&lt;/gallery&gt;

=== Infrastruktuur in 1995 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 813 shd25 800x486.jpg|Die beheertoringkompleks op 4 Maart 1995
Lêer:Langebaan 1995-03-04 FALW 827 shd25 800x486.jpg|’n Loods soos op 4 Maart 1995 gesien.
Lêer:Langebaan 1995-11-17 FALW 013 Ice shd75 her 800x486.jpg|Een van die loodse langs die vluglyn op 17 November 1995.
&lt;/gallery&gt;

=== Die infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg op 1, 2 en 3 September 2005 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:20050903 FALW 027 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 026 shd25 600x452.jpg|Algehele sig van aanloopbane en rybane
Lêer:20050903 FALW 028 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 16/34, 02L/20 en 07/25
Lêer:20050903 FALW 032 LR 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en geboude infrastruktuur
Lêer:20050903 FALW 023 shd25 600x452.jpg|Bedekte Astra-parkeerplekke en loodse
Lêer:FALW 20050902 054 crop shd25 shp 600x452.jpg|Aanloopbane 07/25 en 16/34 en loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg|Die loods-en-staanblad-kompleks
Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg|Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
Lêer:20050901 FALW 007 LR 600x452.jpg|Radartoring, beheertoring en brandweerstasie
Lêer:20050902 FALW 154 LR 600x452.jpg|Die beheertoring en die radartoring
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.saairforce.co.za/the-airforce/bases/7/langebaanweg saairforce.co.za] Lugmagbasis Langebaanweg

{{Lugvaart-saadjie}}

{{en-vertaal|Air Force Base Langebaanweg}}

== Verwysings ==
[[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]]</text>
      <sha1>gkhiam7cpe2zgmvovh48dg0odbd3oge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bergskilpad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92805</id>
    <revision>
      <id>2968060</id>
      <parentid>2850520</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fotogalery */</comment>
      <origin>2968060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4139" sha1="3ha0tu4nlh4yqeis3n1ginfpe3dceho" xml:space="preserve">{{Taksoboks
| name = Bergskilpad
| other_names = Ufudu {{zu}}
| status = LC
| status_ref = &lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baker |first1=P.J. |display-authors=etal |title=Stigmochelys pardalis |url=http://www.iucnredlist.org/details/163449/0 |website=The IUCN Red List of Threatened Species 2015 |date=2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001150457/http://www.iucnredlist.org/details/163449/0 |archive-date= 1 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=27 Oktober 2017 }}&lt;/ref&gt;
| status_system = iucn3.1
| image = Geochelone pardalis bw 01.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = 'n Bergskilpad, ca. 3 jaar oud
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Sauropsida]]
| ordo = [[Skilpad|Testudines]]
| subordo = [[Cryptodira]]
| superfamilia = [[Testudinoidea]]
| familia = [[Testudinae]]
| genus = '''''Stigmochelys'''''
| genus_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1873
| species = '''''S. pardalis'''''
| binomial = ''Stigmochelys pardalis''&lt;ref name=&quot;TTWG&quot;&gt;{{en}} [http://www.iucn-tftsg.org/wp-content/uploads/file/Accounts/crm_5_000_checklist_v3_2010.pdf Turtles of the World: Annotated Checklist of Taxonomy and Synonymy, December 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fritz&quot;&gt;{{en}} {{cite journal  | last = Fritz | first = U. | authorlink =  |author2=Bininda-Emonds, O. R. P.  | title = When genes meet nomenclature: Tortoise phylogeny and the shifting generic concepts of ''Testudo'' and ''Geochelone''  | journal = Zoology  | volume = 110 | issue = 4 | pages = 298–307  | publisher = [[Elsevier]] | location =   | date = 3 Julie 2007 | url = | doi = 10.1016/j.zool.2007.02.003  | pmid = 17611092}}&lt;/ref&gt;
| binomial_authority = ([[Thomas Bell (dierkundige)|Bell]], 1828)
}}

Die '''bergskilpad''' (''Stigmochelys pardalis'', voorheen ''Geochelone pardalis''&lt;ref name=&quot;TTWG&quot; /&gt;) is 'n groot en aantreklik-gemerkte [[skilpad]], wat voorkom in die [[savanne]]s van [[Oos-Afrika|Oos]]- en [[Suider-Afrika]], van [[Soedan]] tot in die [[Kaapse Skiereiland|Kaap]].

Bergskilpaaie wei in semi-droë, doringagtige en grasveldareas, hoewel hulle by uitsondering in natter gebiede opgemerk word. In sowel bloedig warm as yskoue weer kan hulle hul toevlug tot verlate [[jakkals]]- en [[erdvark]]gate neem. Die enigste rede vir 'n bergskilpad om self te grawe is om 'n nes te maak om eiers in te lê.

Hulle het tot ses neste, elk met ses tot 15 [[Eier (biologie)|eiers]]. Die eiers word in die [[somer]] gelê en broei 10 tot 15 maande later uit. Die kleintjies kan met [[Bell se skarnierskilpad]] verwar word.

Die dieet bestaan hoofsaaklik uit verskillende soorte [[gras]], bene en [[hiëna]]mis. Hulle vreet ook [[vetplant]]e en [[distel]]s, en in gevangeskap [[kaktus]]se.

Bergskilpaaie is gemiddeld 30 tot 45&amp;nbsp;cm (maksimum 70&amp;nbsp;cm) lank. Hulle word gewoonlik tussen 80 en 100 jaar oud. Dit is die grootste en die mees wydverspreide landskilpad in die Suider-Afrikaanse streek.

== Fotogalery ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
Lêer:Geochelone pardalis 1.jpg|Drie bergskilpaaie in 'n dieretuin.
Lêer:Geochelone pardalis00.jpg|Kleintjie, een maand oud.
Lêer:Geochelone pardalis bw 01.jpg|Onvolwasse skilpad van drie jaar oud.
Lêer:Leotortoise2.jpg|Dié een vreet plantmateriaal.
Lêer:Geochelone pardalis02.jpg|Wyfie met haar pote onder haar dop ingetrek.
Lêer:Stigmochelys pardalis05.jpg|Die karapaks (bo-dop) van naby.
Lêer:Stigmochelys pardalis, Usakos.jpg|Die karapaks vervaag by ouer skilpaaie.
Lêer:Leopard tortoise (Stigmochelys pardalis) head.jpg|'n Bergskilpad in die [[Addo-olifant- Nasionale Park]].
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* (2012) ''Die veldwagter stap saam''. Pretoria: BRIZA PUBLIKASIES, 190-191. {{ISBN|978-1-920217-18-1}}
* ''Sasol Eerste Veldgids tot Slange &amp; Ander Reptiele van Suider-Afrika''. Kaapstad, 2000. {{ISBN|978-1-86872-188-7}}
* Urquhart, Colin: Operasie bergskilpad. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 37, nr. 5, September/Oktober 1992. ISSN 0491-4783

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Stigmochelys pardalis}}
{{Wikispecies-inlyn|Stigmochelys pardalis}}

{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Skilpaaie]]</text>
      <sha1>3ha0tu4nlh4yqeis3n1ginfpe3dceho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bambata-rebellie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113563</id>
    <revision>
      <id>2968187</id>
      <parentid>2958455</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:03:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Skakel</comment>
      <origin>2968187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8780" sha1="tg42y3vgnrprk1ndsmttwhu5qdhgefo" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik
|konflik = Bambata-rebellie
|deelvan = [[Anglo-Zoeloeoorlog]]
|beeld = [[Lêer:ZuluWarriors.jpg|260px]]
|byskrif = Zoeloekrygers
|datum = [[1906]]
|plek = [[Natal (kolonie)|Natal]], [[Suid-Afrika]]
|resultaat = Britse oorwinning
|gebied = 
|party1 = {{vlagikoon|VK}} [[Verenigde Koninkryk]]
|party2 = [[Zoeloes|Zoeloevolk]]
|aanvoerder1 = Kolonel Duncan McKenzie
|aanvoerder2 = [[Bhambatha|Hoofman Bambatha kaMancinza]]
|sterkte1 = 
|sterkte2 = 
|ongevalle1 = 36&lt;ref name=&quot;Stuart&quot;&gt;{{cite book |title=History of the Zulu Rebellion 1906 |url=https://archive.org/details/historyofzulureb00stua |last=Stuart |first=J. |year=1913 |publisher=Macmillan and Co. |location=London |isbn= |pages=[https://archive.org/details/historyofzulureb00stua/page/576 581]}}&lt;/ref&gt;{{rp|540}}
|ongevalle2 = 3&amp;nbsp;000 tot 4&amp;nbsp;000
}}

Die '''Bambata-rebellie''' van 1906 in [[Natal (kolonie)|Natal]] was 'n [[opstand]] van die [[Zoeloes|Zoeloevolk]] teen Britse koloniale oorheersing.

== Agtergrond ==
[[Lêer:Bambatha and helper.png|duimnael|links|Bambata (regs op die foto)]]

In die eerste dekade van die 20ste eeu was daar verskeie voorvalle van geweld tussen blank en swart op verskeie plekke in [[Afrika]]. Daar was onrus onder die stamme van [[Namibië]], [[Tanzanië]] en Natal. Tussen die einde van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] was daar onder die blankes van Suider-Afrika 'n wydverspreide vrees vir opstande deur die gekoloniseerde swart bevolking.

== Oorsake ==
[[Zoeloeland]] is op 30 Desember 1897 na 'n ooreenkoms tussen die Britse en Natalse regerings en sonder die inagneming van die wense van die Zoeloebevolking by Natal ingelyf. Daarop het Engelse en Indiërs Natal binnegestroom en die stamgrond beset. Die gevolglike armoede onder die Zoeloes het 'n skadelike invloed op die sosiale stamstruktuur en hul ekonomiese oorlewing gehad. Veral nadat [[Theophilus Shepstone]] se paternalistiese gesag vervang is met onpersoonlike Westerse instellings het die ontevredenheid onder die Zoeloes toegeneem. Ongerustheid by die Engelse koloniste oor hul eie veiligheid het gelei tot die onderdrukking van die inheemse bevolking. Na die Tweede Vryheidsoorlog het Natal onder die [[runderpes]], [[sprinkaan]]plae, haelstorms en die Ooskuskoors gely. Ook het allerlei kerkgenootskappe ontstaan wat 'n anti-blanke sentiment verkondig het. Blanke boere op die suikerplantasies het probleme ondervind om swart arbeiders te werf omdat die [[goud]]myne aan die Rand hoër salarisse betaal het. Die Natalse regering was op hierdie tydstip in 'n geldelike verknorsing weens die groot uitgawes tydens die pasafgelope Tweede Vryheidsoorlog. Daar het reeds 'n uiters ongewilde hutbelasting bestaan, maar daarby is boonop nog 'n hoofbelasting gehef op elke man ouer as 18 jaar. Die doel hiermee was ook om die Zoeloemans te dwing om op die plase te kom werk. Hierdie belasting en veral die gedwonge wyse van insameling daarvan het wrewel by die Zoeloes geskep, en die reeds smeulende onrus verder aangeblaas. Baie stamme het wel die belastings betaal, maar 'n paar het daarteen geprotesteer. Dié wat geweier het, is tot gevangenisstraf en selfs lyfstraf veroordeel.

== Werklike oorsake ==
Die werklike oorsaak van die rebellie lê nie soseer in die belastinggriewe nie as in die probleem wat die tradisionele Afrikasamelewing gehad het om aan te pas by 'n onderdrukkende en onverdraagsame koloniale heerskappy. Eintlik was die opstand dus die gevolg van die streng beleid van die Natalse regering waaraan die Zoeloevolk onderwerp is.

== Opstand ==
Aanvanklik was daar allerlei gerugte van 'n moontlike Zoeloe-opstand. Die invloedryke hoofman Bambata kaMancinza (ook [[Bhambatha]] gespel) van die arm Zondi-stam in die Mpanza-vallei by [[Greytown]] is gesteun deur verskeie hoofmanne en stilswyend deur koning [[Dinuzulu]] om tot optrede oor te gaan. Vroeg in 1906 was daar sporadiese moorde onder andere op 'n boer wat sy plaaswerkers na die dorp geneem het om die gewraakte belasting te betaal. Onrus het in [[Richmond, KwaZulu-Natal|Richmond]] uitgebreek en oor die kolonie versprei. 'n Landdros se gesag is uitgedaag, die volgende dag is twee konstabels by Byrne vermoor en die dag daarop was die koloniale heersers verplig om [[krygswet]] in die kolonie uit te vaardig om wet en orde te herstel. Vroeg in April is 12 stamlede weens die moord op die konstabels tereggestel. Dit lei tot verdere sporadiese geweld. Bambata gaan na Dinuzulu by [[Nkandla]] om sy gesin in veiligheid te bring en keer self daarna terug na sy eie kraal. In sy afwesigheid is hy egter deur die Britse owerheid as hoofman deur sy oom vervang. Sy kraal word gebombardeer en hy vlug na die Momekloof. 'n Koloniale krygsmag op pad na Keate se [[Drif]] word in 'n hinderlaag gelok en vier polisiemanne sneuwel. Die Natalse polisie gesteun deur magte uit die [[Kaapkolonie]] en [[Transvaal]] (met steun van Indiërs onder leiding van [[Mahatma Gandhi]] as noodhulpwerkers) vernietig krale en oeste, skiet vee en ontslaan en arresteer sekere hoofmanne. Op hierdie stydstip dink die regering dat die opstand verby is. Maar op 10 Junie 1906 vind 'n groot geveg plaas. Die rebelle ly by die Mome-kloof swaar verliese omdat hulle nie goed georganiseerd was nie. Dit was 'n ongelyke stryd: die koloniale magte met kanonne en masjiengewere teen die Zoeloekrygers met assegaaie, knopkieries, skilde en enkele gewere. Bambata sneuwel in die geveg en sy kop is afgesny en vertoon as 'n simbool van oorwinning. Koning Dinuzulu is in hegtenis geneem en tot 4 jaar tronkstraf gevonnis. Ander kapteins is ter dood veroordeel, maar later begenadig en na [[St. Helena]] verban. Tussen 3 500 en 4 000 Zoeloekrygers het gesneuwel en 7 000 is krygsgevange geneem. Vierduisend is aan marteling onderwerp. Hierteenoor het slegs 30 blankes gesterf. Die laaste geveg was op 8 Julie toe 547 krygers onder hoofman Matshivelli doodgeskiet is in 'n botsing met die [[Natal Carbineers]].

== Gevolge ==
Natal is deur die Bambata-rebellie verswak en in 'n ekonomiese depressie gedompel. Die onderdukking van die opstand het die land, wat reeds voor die oorlog finansiële probleme gehad het, byna 'n miljoen pond gekos. Die Zoeloevolk is ook verarm en sou voortaan 'n bron van goedkoop arbeid vir die myne en plase wees. 'n Raad vir inboorlingsake is ingestel in 'n poging om die administrasie van die stamgebiede te verbeter. Nogtans het Natal dit moeilik gevind om die tradisionele stamgebiede na bevrediging van die inwoners te bestuur.

Die Natalse regering is deur die Britse en die ander drie koloniale regerings in Suider-Afrika skerp veroordeel vir die swak hantering van die rebellie. Die rebellie het die spanning tussen blank en swart in die vier Britse kolonies in Suider-Afrika verder verhoog. Natal se bereidwilligheid om hom in 1910 by die nuwe [[Unie van Suid-Afrika]] aan te sluit, kan grotendeels toegeskryf word aan hul onvermoë om die Zoeloe-onrus self te beheer. In die koloniale tydperk was dit die laaste gewapende verset teen koloniale oorheersing vir die volgende vyftig jaar en die laaste tevergeefse poging om die onafhanklikheid van Zoeloeland te herstel. Verskeie mense beskou die rebellie as die begin van die anti-apartheidstryd en hoofman Bambata het ontwikkel tot bron van inspirasie en trots in hierdie vryheidstrewe.

== Medaljes ==
In 1907 het die Natalse regering silwer medaljes uitgereik aan al hul soldate wat tussen 8 Februarie en 3 Augustus 1906 diens gedoen het om die oproer te onderdruk.

== Ander opstande ==
Ander bekende voorbeelde van politieke geweld in Suid-Afrika is
* [[Slagtersnek-rebellie]]
* [[Marikana-slagting]]
* [[Sharpeville-slagting]]
* [[Bulhoek-opstand]]
* [[1922-staking]]
* [[Maritz-rebellie]]
* [[Matyana-voorval]]
* [[Langalibalele-rebellie]]
* [[Langeberg-rebellie]]
* [[Koppieshoogte-rebellie]]
* [[Phokwane-rebellie]]
* [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021|Julie 2021-onrus in KZN en Gauteng]]

== Bibliografie ==
{{Commonskat|Bambatha Rebellion}}
* [[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966
* Cameron, Trewhella en S.B. Spies: Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika in Woord en Beeld. Kaapstad: [[Human &amp; Rousseau]], 1986. {{ISBN|0-7981-1977-2}}
* Davenport, T.R.H.: South Africa – a modern history. Johannesburg: MacMillan, 1977. {{ISBN|0-86954-028-9}}
* Muller, C.F.J. (red.) : Vyfhonderd jaar Suid-Afrikaanse geskiedenis. Kaapstad: Academica, 1973. {{ISBN|0-949964-09-3}}
* [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 8. Kaapstad: Nasou, 1973. {{ISBN|0-625-00324-1}}
* www.angloboerwar.com
* www.greytown.co.za
* www.sahistory.co.za

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Opstande]]</text>
      <sha1>tg42y3vgnrprk1ndsmttwhu5qdhgefo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ultimatumboom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114999</id>
    <revision>
      <id>2968158</id>
      <parentid>2880286</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>spesie, verwysing</comment>
      <origin>2968158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="f6w5vuvvls8fvf2k5g62yp9panf7h5c" xml:space="preserve">[[Lêer:Anglo Zulu War 1879 - 90.jpg|duimnael|Die &quot;jonger&quot; Ultimatumboom. Vuur en vloede het die oorspronklike boom oor die jare beskadig. 'n Stiggie is van die oorspronklike geneem en in die nabye geplant.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War - 88.jpg|duimnael|Merker wat die ligging van die oorspronklike Ultimatumboom sou aandui.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War - 87.jpg|duimnael|Die merker onder die boom.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War 1879 - 103.jpg|duimnael|Padbord wat die plek aandui.]]

Onder die '''Ultimatumboom''' is aan die [[Zoeloes|Zoeloe]]-koning [[Cetewayo]] 'n ultimatum gerig wat gelei het tot die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1878–79 en die einde van 'n onafhanklike Zoeloe-koninkryk.

== Ligging ==
Die Ultimatumboom is in die Harold Johnson-natuurreservaat, op die suidelike oewer van die [[Tugelarivier]], naby die [[John Ross-brug]] en 6&amp;nbsp;km van die see. Dit staan net onderkant Fort Pearson waar vroeër 'n pont was.

== Boom ==
Die boom was 'n wildevyeboom (''[[Ficus sycomorus]]'')&lt;ref name = bat1&gt;[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/ www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;est1&quot;&gt;{{cite book |last1=Esterhuyse |first1=Neels |last2=Von Breitenbach |first2=Jutta |last3=Söhnge |first3=Hermien |last4=Van der Merwe |first4=Sakkie |title=Remarkable trees of South Africa |date=2016 |publisher=BRIZA |location=Pretoria, South Africa |isbn=9781920217662 |page=159 |edition=Tweede}}&lt;/ref&gt;&lt;!--volgens lg. bron was dit F. sycomorus, en nie F. sonderi--&gt; en is in 1950 tot monument verklaar. In 1987 is dit amper deur 'n [[sikloon]] vernietig.

== Agtergrond ==
In 1878 het die geskille tussen die Zoeloes en die Britse regering in [[Natal]] en [[Transvaal]] 'n hoogtepunt bereik. Die probleem het onder andere sogenaamd gegaan oor die grens tussen Transvaal en [[Zoeloeland]]. Die werklike rede was die vrees wat die Engelse gehad het vir 'n te sterk Zoeloeland op die grens van Natal en Transvaal.

== Ultimatum ==
Op 11 Desember 1878 is [[Henry Bartle Frere]] se ultimatum aan Cetewayo se afgevaardigdes Vumandaba en [[John Dunn]] onder hierdie boom voorgelees in die aanwesigheid van [[Theophilus Shepstone]], Charles Brownlee en Henry Francis Fynn, die Britse verteenwoordigers. Daarvolgens moes Cetewayo sy tradisionele militêre stelsel laat vaar, sy leër ontbind, sendelinge toelaat om terug te keer na Zoeloeland, 'n Britse verteenwoordiger huisves by sy kraal, sekere persone uitlewer wat deur die Britte van moord verdink is en boonop 500 beeste as “boete” vir beweerde gesteelde vee betaal. Aan hierdie eise kon die koning en sy trotse volk onmoontlik voldoen. Toe na 30 dae geen antwoord van Cetewayo ontvang is nie, het lord Chelmsford ([[Frederick Augustus Thesiger, 2de Baron van Chelmsford]]) en sy krygsmag Zoeloeland binnegeval.
Hierdie oorlog is bewerkstellig om die bedreiging wat 'n te sterk Zoeloeland ingehou het uit te skakel en om   Zoeloeland by Natal in te lyf.

== Bibliografie ==
* Derwent, Sue: KwaZulu-Natal Heritage Sites – a guide to some great places. Claremont: David Philip Publishers, 2006. {{ISBN|0-86486-653-4}}
* Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Stellenbosch: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}}
* [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 11. Kaapstad: Nasou, 1975. {{ISBN|0-625-00327-6}}

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>f6w5vuvvls8fvf2k5g62yp9panf7h5c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968160</id>
      <parentid>2968158</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ligging */ skakel</comment>
      <origin>2968160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="msbfn1iogt0sgcjmb2mcv31od6x2vpi" xml:space="preserve">[[Lêer:Anglo Zulu War 1879 - 90.jpg|duimnael|Die &quot;jonger&quot; Ultimatumboom. Vuur en vloede het die oorspronklike boom oor die jare beskadig. 'n Stiggie is van die oorspronklike geneem en in die nabye geplant.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War - 88.jpg|duimnael|Merker wat die ligging van die oorspronklike Ultimatumboom sou aandui.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War - 87.jpg|duimnael|Die merker onder die boom.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War 1879 - 103.jpg|duimnael|Padbord wat die plek aandui.]]

Onder die '''Ultimatumboom''' is aan die [[Zoeloes|Zoeloe]]-koning [[Cetewayo]] 'n ultimatum gerig wat gelei het tot die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1878–79 en die einde van 'n onafhanklike Zoeloe-koninkryk.

== Ligging ==
Die Ultimatumboom is in die Harold Johnson-natuurreservaat, op die suidelike oewer van die [[Tugelarivier]], naby die [[John Ross-brug]] en 6&amp;nbsp;km van die see. Dit staan net onderkant [[Fort Pearson]] waar vroeër 'n pont was.

== Boom ==
Die boom was 'n wildevyeboom (''[[Ficus sycomorus]]'')&lt;ref name = bat1&gt;[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/ www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;est1&quot;&gt;{{cite book |last1=Esterhuyse |first1=Neels |last2=Von Breitenbach |first2=Jutta |last3=Söhnge |first3=Hermien |last4=Van der Merwe |first4=Sakkie |title=Remarkable trees of South Africa |date=2016 |publisher=BRIZA |location=Pretoria, South Africa |isbn=9781920217662 |page=159 |edition=Tweede}}&lt;/ref&gt;&lt;!--volgens lg. bron was dit F. sycomorus, en nie F. sonderi--&gt; en is in 1950 tot monument verklaar. In 1987 is dit amper deur 'n [[sikloon]] vernietig.

== Agtergrond ==
In 1878 het die geskille tussen die Zoeloes en die Britse regering in [[Natal]] en [[Transvaal]] 'n hoogtepunt bereik. Die probleem het onder andere sogenaamd gegaan oor die grens tussen Transvaal en [[Zoeloeland]]. Die werklike rede was die vrees wat die Engelse gehad het vir 'n te sterk Zoeloeland op die grens van Natal en Transvaal.

== Ultimatum ==
Op 11 Desember 1878 is [[Henry Bartle Frere]] se ultimatum aan Cetewayo se afgevaardigdes Vumandaba en [[John Dunn]] onder hierdie boom voorgelees in die aanwesigheid van [[Theophilus Shepstone]], Charles Brownlee en Henry Francis Fynn, die Britse verteenwoordigers. Daarvolgens moes Cetewayo sy tradisionele militêre stelsel laat vaar, sy leër ontbind, sendelinge toelaat om terug te keer na Zoeloeland, 'n Britse verteenwoordiger huisves by sy kraal, sekere persone uitlewer wat deur die Britte van moord verdink is en boonop 500 beeste as “boete” vir beweerde gesteelde vee betaal. Aan hierdie eise kon die koning en sy trotse volk onmoontlik voldoen. Toe na 30 dae geen antwoord van Cetewayo ontvang is nie, het lord Chelmsford ([[Frederick Augustus Thesiger, 2de Baron van Chelmsford]]) en sy krygsmag Zoeloeland binnegeval.
Hierdie oorlog is bewerkstellig om die bedreiging wat 'n te sterk Zoeloeland ingehou het uit te skakel en om   Zoeloeland by Natal in te lyf.

== Bibliografie ==
* Derwent, Sue: KwaZulu-Natal Heritage Sites – a guide to some great places. Claremont: David Philip Publishers, 2006. {{ISBN|0-86486-653-4}}
* Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Stellenbosch: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}}
* [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 11. Kaapstad: Nasou, 1975. {{ISBN|0-625-00327-6}}

==Verwysings==
{{verwysings}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>msbfn1iogt0sgcjmb2mcv31od6x2vpi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968174</id>
      <parentid>2968160</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>koord</comment>
      <origin>2968174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3644" sha1="gi7n3qeitp67jgbdhhjxjkcpchjx2bq" xml:space="preserve">[[Lêer:Anglo Zulu War 1879 - 90.jpg|duimnael|Die &quot;jonger&quot; Ultimatumboom. Vuur en vloede het die oorspronklike boom oor die jare beskadig. 'n Stiggie is van die oorspronklike geneem en in die nabye geplant.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War - 88.jpg|duimnael|Merker wat die ligging van die oorspronklike Ultimatumboom sou aandui.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War - 87.jpg|duimnael|Die merker onder die boom.]]
[[Lêer:Anglo Zulu War 1879 - 103.jpg|duimnael|Padbord wat die plek aandui.]]

Onder die '''Ultimatumboom''' is aan die [[Zoeloes|Zoeloe]]-koning [[Cetewayo]] 'n ultimatum gerig wat gelei het tot die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] van 1878–79 en die einde van 'n onafhanklike Zoeloe-koninkryk.

== Ligging ==
Die Ultimatumboom is in die Harold Johnson-natuurreservaat, op die suidelike oewer van die [[Tugelarivier]], naby die [[John Ross-brug]] en 6&amp;nbsp;km van die see. Dit staan net onderkant [[Fort Pearson]] waar vroeër 'n pont was.

== Boom ==
Die boom was 'n wildevyeboom (''[[Ficus sycomorus]]'')&lt;ref name = bat1&gt;[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/ www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;est1&quot;&gt;{{cite book |last1=Esterhuyse |first1=Neels |last2=Von Breitenbach |first2=Jutta |last3=Söhnge |first3=Hermien |last4=Van der Merwe |first4=Sakkie |title=Remarkable trees of South Africa |date=2016 |publisher=BRIZA |location=Pretoria, South Africa |isbn=9781920217662 |page=159 |edition=Tweede}}&lt;/ref&gt;&lt;!--volgens lg. bron was dit F. sycomorus, en nie F. sonderi--&gt; en is in 1950 tot monument verklaar. In 1987 is dit amper deur 'n [[sikloon]] vernietig.

== Agtergrond ==
In 1878 het die geskille tussen die Zoeloes en die Britse regering in [[Natal]] en [[Transvaal]] 'n hoogtepunt bereik. Die probleem het onder andere sogenaamd gegaan oor die grens tussen Transvaal en [[Zoeloeland]]. Die werklike rede was die vrees wat die Engelse gehad het vir 'n te sterk Zoeloeland op die grens van Natal en Transvaal.

== Ultimatum ==
Op 11 Desember 1878 is [[Henry Bartle Frere]] se ultimatum aan Cetewayo se afgevaardigdes Vumandaba en [[John Dunn]] onder hierdie boom voorgelees in die aanwesigheid van [[Theophilus Shepstone]], Charles Brownlee en Henry Francis Fynn, die Britse verteenwoordigers. Daarvolgens moes Cetewayo sy tradisionele militêre stelsel laat vaar, sy leër ontbind, sendelinge toelaat om terug te keer na Zoeloeland, 'n Britse verteenwoordiger huisves by sy kraal, sekere persone uitlewer wat deur die Britte van moord verdink is en boonop 500 beeste as “boete” vir beweerde gesteelde vee betaal. Aan hierdie eise kon die koning en sy trotse volk onmoontlik voldoen. Toe na 30 dae geen antwoord van Cetewayo ontvang is nie, het lord Chelmsford ([[Frederick Augustus Thesiger, 2de Baron van Chelmsford]]) en sy krygsmag Zoeloeland binnegeval.
Hierdie oorlog is bewerkstellig om die bedreiging wat 'n te sterk Zoeloeland ingehou het uit te skakel en om   Zoeloeland by Natal in te lyf.

== Bibliografie ==
* Derwent, Sue: KwaZulu-Natal Heritage Sites – a guide to some great places. Claremont: David Philip Publishers, 2006. {{ISBN|0-86486-653-4}}
* Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Stellenbosch: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}}
* [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 11. Kaapstad: Nasou, 1975. {{ISBN|0-625-00327-6}}

==Verwysings==
{{verwysings}}

{{koördinate|29|12|55|S|31|26|11|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>gi7n3qeitp67jgbdhhjxjkcpchjx2bq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apollo-beheer-en-diensmodule</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121171</id>
    <revision>
      <id>2968252</id>
      <parentid>2888664</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25081" sha1="pckpe0v27sdfwdimccclzdlggsgjqc4" xml:space="preserve">[[Lêer:Apollo CSM lunar orbit.jpg|duimnael|regs|240px|Beheer-en-diensmodule sweef in 'n wentelbaan om die Maan]]
Die '''beheer-en-diensmodule''' (BDM) was een van twee belangrike komponente van die Amerikaanse Apollo-ruimtetuie wat gebruik is vir die [[Apollo-program]] om ruimtemanne op die [[Maan]] te land tussen 1969 en 1972. Die BDM het as 'n moederskip fungeer, 'n bemanning van drie ruimtemanne en die tweede Apollo ruimtetuig - die [[Apollo-maanmodule]] - gedra, dit alles in 'n maanwentelbaan geplaas en die ruimtemanne veilig [[Aarde]] toe teruggebring. Die BDM het uit twee gedeeltes bestaan: die koniese beheermodule voor waarin die bemanning geleef het, toerusting vir die binnedringing van die [[atmosfeer]] en die neerplons in die [[oseaan]]. Die tweede gedeelte was die silindriese diensmodule waarin die aandrywing, elektriese krag en ander verbruikbare produkte, soos benodig vir 'n sending, gestoor was. 'n Naelstringverbinding het die krag en verbruikbare produkte tussen die twee modules vervoer. Net voordat die atmosfeer binnegedring is, is die naelstringverbinding verbreek, die diensmodule is afgeskei en toegelaat om in die atmosfeer uit te brand. 

Sedert November 1961 is die BDM deur ''North American Aviation'' ontwikkel en gebou vir [[NASA]]. Dit was aanvanklik ontwikkel om op die Maan te land bo-op 'n landingsvuurpyl met al drie ruimtemanne aan boord; dit het bekend gestaan as 'n direkte- opstygsending. Dié ontwerp sou nie 'n aparte maanmodule benodig nie, dus was daar geen voorsiening gemaak vir dokfasiliteite met ander ruimtetuie nie. Hierdie feit en ander verlangde ontwerpvereistes het gelei tot die besluit om twee weergawes van die BDM te bou. Die Blok-I ontwerp was gebruik vir onbemande sendings en bemande sendings van een omwenteling om die Aarde soos vir [[Apollo 1]]. Die meer gevorderde Blok-II konsep was ontwerp vir gebruik saam met die maanmodule. Die Apollo 1 vlug was gekanselleer na die bemanning (nog op die grond) in 'n brand in die module omgekom het en die beheermodule vernietig is tydens 'n lanseerrepetisie. Verbeteringe is aan die Blok-II-module aangebring wat later vir al die bemande ruimtevaarte gebruik is.

Daar is negentien BDM's gelanseer. Van die negentien het nege mense na die Maan geneem tussen 1968 en 1972. Twee ander is gebruik in bemande toetsvlugte in lae wentelbane om die Aarde. Na die voltooiing van die Apollo-program is drie gebruik om gedurende 1973-1974 ruimtemanne na die [[Skylab]]-ruimtestasie te vervoer. In 1975 het die laaste BDM met die Sowjet Sojoes 19 ruimtetuig gedok as deel van die internasionale Apollo-Sojoes-toetsprojek.

== Voor Apollo ==
Konsepte van 'n bemande, gevorderde ruimtetuig was reeds op skrif gestel voor die doelwit van 'n maanlanding aangekondig was. Die tuig, met 'n bemanning van drie, was beplan om slegs om die Aarde te wentel. Dit sou 'n groot onderdruk-hulporbitale module insluit waar die bemanning vir weke op 'n slag sou woon en werk. Hulle sou ruimtestasie-tipe aktiwiteite in die module uitvoer, terwyl latere weergawes die module sou gebruik om vrag na ruimtestasies te vervoer. Die ruimtetuig moes die ''Project Olympus'' (LORL)&lt;ref group=nota&gt;Large Orbiting Research Laboratory&lt;/ref&gt; diens, 'n oopvoubare roterende ruimtestasie wat met 'n enkele [[Saturn V]]-vuurpyl gelanseer is. Latere weergawes sou op vlugte om die Maan gebruik word en sou die basis wees vir 'n direkte opstyg-maanruimtetuig sowel as vir interplanetêre missies. Teen laat-1960 het NASA 'n beroep op die Amerikaanse Industrie gedoen vir ontwerpe vir die ruimtetuig. Op 25 Mei 1961 het President [[John F. Kennedy]] die maanlandingsdoelwit aangekondig wat voor 1970 bereik moes word. Die planne vir ''Project Olympus'' was nou uitgedien.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Portree|first=David S. F.|url=https://www.wired.com/2013/09/project-olympus-1962/|title=Project Olympus (1962)|date=2013-09-02|magazine=Wired|access-date=2020-02-25|issn=1059-1028}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://history.nasa.gov/SP-4208/ch1.htm#t1|title=ch1|website=history.nasa.gov|access-date=2020-02-25}}&lt;/ref&gt;

== Ontwikkeling geskiedenis ==
[[Lêer:Apollo-linedrawing.png|duimnael|links|240px|BDM diagram]]
Op 28 November 1961 het NASA die Apollokontrak aan ''North American Aviation'' toegeken en hulle het nog steeds aanvaar dat die maanlanding gedoen sal word deur direkte- opstygsending eerder as maanwentelbaan-rendezvous-prosedure.&lt;ref name='chariots2-5'&gt;{{cite book|url=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/contents.html|title=Chariots for Apollo: A History of Manned Lunar Spacecraft|author1=Courtney G Brooks |author2=James M. Grimwood |author3=Loyd S. Swenson |year=1979|access-date=2008-01-29|publisher=NASA|chapter=Contracting for the Command Module|chapter-url = http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/ch2-5.html|isbn=0-486-46756-2| archive-url= https://web.archive.org/web/20080209003722/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/contents.html| archive-date= 9 February 2008 | url-status= live}}&lt;/ref&gt; Dus is die ontwerpe gedoen sonder 'n stelsel om die BDM met die Apollo-maanmodule te dok. Toe die maanwentelbaan-rendezvous-prosedure aanvaar is en ander tegniese uitdagings opgeduik het, het dit duidelik geword dat 'n beduidende herontwerp benodig was. In 1963 het NASA besluit om by die tydskaal van die program te hou, maar dat daar twee ontwerpe moet wees:&lt;ref name='chariots5-1'&gt;{{cite book|url=http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/contents.html|title=Chariots for Apollo: A History of Manned Lunar Spacecraft|author1=Courtney G Brooks |author2=James M. Grimwood |author3=Loyd S. Swenson |year=1979|access-date=2008-01-29|publisher=NASA|chapter=Command Modules and Program Changes|chapter-url = http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/ch5-1.html|isbn=0-486-46756-2| archive-url= https://web.archive.org/web/20080209003722/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/contents.html| archive-date= 9 February 2008 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;
* Blok I: dit is die voorlopige ontwerp wat slegs vir lae-Aarde-wentelbaanvlugte gebruik sal word.
* Blok II: dit is die maanomwentelingweergawe en sluit 'n dokstelsel in tesame met massavermindering volgens die lesse geleer uit Blok I. Die ontwerp van die fyner besonderhede van die dokstelsel was afhanklik van die maanmodule se ontwerp, wat aan ''Grumman Aircraft Engineering'' toegeken is.

''North American'' het die Blok II-ontwerp aan NASA begin voorlê in Januarie 1964.&lt;ref&gt;{{cite book
  | last1 = Morse
  | first1 = Mary Louise
  | last2 = Bays
  | first2 = Jean Kernahan
  | title = The Apollo Spacecraft: A Chronology
  | publisher = NASA
  | series = SP-4009II
  | volume = II, Part 2(C): Developing Hardware Distinctions
  | date = September 20, 2007
  | url = http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4009/contents.htm#Volume_II
  | access-date = April 22, 2016
  | archive-date = February 5, 2008
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20080205020128/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4009/contents.htm#Volume_II
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt; Blok I-ruimtetuie was gebruik vir alle onbemande [[Saturn IB]]- en Saturn V-toetsvlugte. Aanvanklik was twee bemande vlugte beplan maar dit is verminder na een in 1966. Die sendingnommer AS-204 is toegeken aan die toetsvlug, die bemanning het daarna verwys as Apollo 1 en die lanseerdatum was 21 Februarie 1967. Tydens 'n repetisie op 27 Januarie het die drie ruimtemanne, [[Gus Grissom]], [[Edward Higgins White|Ed White]] en [[Roger B. Chaffee|Roger Chaffee]], doodgebrand in die kajuit. Die ramp het ernstige ontwerp-, konstruksie- en instandhouding-tekortkominge na vore gebring. Die kennis is oorgedra na die Blok II-ontwerpe wat in aanbou was op daardie stadium.

Na 'n deeglike ondersoek deur die Apollo 204 Ondersoekraad is daar besluit om die Blok I-fase te staak en die Blok II-ontwerp te verbeter om die Ondersoekraad se aanbevelings te inkorporeer. Daar is ook 'n herontwerpte hitteskild by Blok II se Bevelmodule geïnkoporeer wat getoets is met die onbemande [[Apollo 4]]- en [[Apollo 6]]-vlugte. Die eerste Blok II unieke ruimtetuig was gebruik vir die eerste bemande vlug met [[Apollo 7]].

Die twee Blokke was min of meer ewe groot maar verskeie ontwerpverbeteringe het tot gevolg gehad dat Blok II aansienlik minder geweeg het. Die Blok I Diensmodule se brandstoftenks was 'n bietjie groter as die Blok II s'n. Die Apollo 1 ruimtetuig het ongeveer 20 000 kg geweeg terwyl Blok II Apollo 7 16 500 kg geweeg het. Hierdie twee ruimtetuie was ligter as die ruimtetuie wat later na die Maan gevlieg het omrede hulle slegs brandstof in een stel tenks gedra het, en ook nie die hoëwins S-bandantenna aan boord gehad nie.

Die totale koste vir die ontwikkeling van die BDM en eenhede geproduseer was $36,9&amp;nbsp;&lt;u&gt;miljard&lt;/u&gt; in 2016 dollars, aangepas van 'n nominale totaal van $3,7&amp;nbsp;miljard&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://georgetyson.com/files/apollostatistics.pdf|title=Apollo by the Numbers|last=Orloff|first=Richard|publisher=National Aeronautics and Space Administration|year=1996|pages=22}}&lt;/ref&gt; deur die ''NASA New Start Inflation Indices'' te gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/sites/default/files/files/2013_NNSI_FY14(1).xlsx|title=NASA New Start Inflation Indices|publisher=National Aeronautics and Space Administration|access-date=May 23, 2016|archive-date=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624014744/http://www.nasa.gov/sites/default/files/files/2013_NNSI_FY14(1).xlsx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--
After a thorough investigation by the Apollo 204 Review Board, it was decided to terminate the crewed Block I phase and redefine Block II to incorporate the [[Apollo 1#Command module redesign|review board's recommendations]]. Block II incorporated a revised CM heat shield design, which was tested on the uncrewed Apollo 4 and Apollo 6 flights, so the first all-up Block II spacecraft flew on the first crewed mission, [[Apollo 7]].

The two blocks were essentially similar in overall dimensions, but several design improvements resulted in weight reduction in Block II. Also, the Block I service module propellant tanks were slightly larger than in Block II. The Apollo 1 spacecraft weighed approximately {{convert|45,000|lb|kg}}, while the Block II Apollo 7 weighed {{convert|36,400|lb|kg|abbr=on}}. (These two Earth orbital craft were lighter than the craft which later went to the Moon, as they carried propellant in only one set of tanks, and did not carry the high-gain S-band antenna.) In the specifications given below, unless otherwise noted, all weights given are for the Block II spacecraft.

The total cost of the CSM for development and the units produced was $36.9&amp;nbsp;&lt;abbr title=&quot;1,000,000,000&quot;&gt;billion&lt;/abbr&gt; in 2016 dollars, adjusted from a nominal total of $3.7&amp;nbsp;billion&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://georgetyson.com/files/apollostatistics.pdf|title=Apollo by the Numbers|last=Orloff|first=Richard|publisher=National Aeronautics and Space Administration|year=1996|pages=22}}&lt;/ref&gt; using the NASA New Start Inflation Indices.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/sites/default/files/files/2013_NNSI_FY14(1).xlsx|title=NASA New Start Inflation Indices|publisher=National Aeronautics and Space Administration|access-date=May 23, 2016}}&lt;/ref&gt;
--&gt;

== Beheermodule ==
[[Lêer:commandmoduleinterior.JPG|regs|duimnael|240px|regop|Uitleg van die Beheermodule se binnekant]] 
Die Beheermodule het 'n afgestompe, koniese vorm gehad met 'n diameter van 3,91 m, gemeet oor die basis, en 'n hoogte van 3,48 m. Dit het die dokstelsel en pieringvormige hitteskild aan die agterkant ingesluit. Die voorste gedeelte bevat twee reaksiebeheerstelselstuwers, die dokkanaal en die aardlandingstelsel. Daar is voorsiening gemaak vir die bemanning, toerustingrakke, beheer- en instrumentasiemeters en vele ander ruimtetuigtoerustng in die binneste gedeelte wat onder konstante druk gehou moes word. Aan die agterkant was 10 reaksiebeheervuurpyle en hulle brandstoftenks, ook watertenks en die BDM se naelstringkabels.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Apollo 11 Press Kit |issue=69–83K |publisher=NASA |date=July 6, 1969}}&lt;/ref&gt;

=== Konstruksie ===
Die beheermodule is gebou in ''North American Aviation'' se fabriek in Downey, [[Kalifornië]]&lt;ref name=&quot;NPR.org Jul162019&quot;&gt;{{cite web|last=Margolis|first=Jacob| title=The Making Of Apollo's Command Module: 2 Engineers Recall Tragedy And Triumph | website=NPR.org | date=16 July 2019 | url=https://www.npr.org/2019/07/16/736576512/the-making-of-apollos-command-module-2-engineers-recall-tragedy-and-triumph | access-date=26 December 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chiotakis and Mesirow Jul152019&quot;&gt;{{cite web | last1=Chiotakis | first1=Steve | last2=Mesirow | first2=Tod | title=How Downey, California helped put Apollo 11 on the moon (and get the astronauts back safely) | website=KCRW | date=15 July 2019 | url=https://www.kcrw.com/news/shows/greater-la/apollo-11-how-southern-california-engineers-helped-change-history/how-downey-california-helped-put-apollo-11-on-the-moon-and-get-the-astronauts-back-safely | access-date=26 December 2022 }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; en bestaan uit twee basiese strukture wat aanmekaar gelas moet word: die binneste drukstruktuur en die buitestruktuur.

Die binneste struktuur is vervaardig uit [[aluminium]] in 'n toebroodjieformaat, dit het bestaan uit 'n gesweissoldeerde aluminium binneste laag, gekoppel aan heuningkoekkern met 'n buitenste plaat om. Die dikte van die heuningkoek het gewissel van 3,8 cm by die basis tot 0,64 cm by die voorste toegangstonnel. Die binneste gedeelte was onder druk geplaas en het die bemanning gehuisves. 

Die buitenste struktuur was van vlekvrye staal gesweis in 'n heuningkoekvorm tussen staalallooiplate. Die dikte het gewissel van 1,3 cm tot 6,5 cm. Gedeeltes van die spasie tussen die binneste en buitenste strukture was gevul met veselglas wat as isolasie gedien het om die hitte uit te hou.&lt;ref name = &quot;NASA CM&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.hq.nasa.gov/alsj/CSM06_Command_Module_Overview_pp39-52.pdf|title=CSM06 Command Module Overview pp.&amp;nbsp;39–52|publisher=National Aeronautics and Space Administration|access-date=November 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

==== Termiese beskerming (hitteskild) ====
[[Lêer:Apollo cm.jpg|thumbnail|240px|Beheermodule wat die atmosfeer binnedring teen 'n skuins hoek. (kunstenaarsvoorstelling)]]
'n Ablatiewe hitteskild aan die buitekant van die beheermodule het dit beskerm teen hitte wat opgewek word wanneer die atmosfeer binnegedring word; die hoë hitte kan die meeste metale smelt. Die hitteskild was gemaak van 'n [[fenolformaldehiedhars]] bekend as [[AVCOAT]]. Tydens die binnedring van die atmosfeer word die materiaal baie warm, begin gloei, 'n bietjie smelt weg en absorbeer die hitte tydens die proses. Die hitteskild het verskeie lae aan die buitekant: 'n gaatjie seëlaar, 'n vogwerende laag ('n wit weerkaatsende laag) en 'n silwer ''Mylar'' termiese laag (biaksiaal georiënteerde poliëtileentereftalaat) wat soos aluminiumfoelie lyk.

Die hitteskild se dikte het gewissel, dit was 5.1 cm dik aan die agterkant (wat na vore gedraai word wanneer die atmosfeer binnegedring word) tot 1.3 cm dik by die bemanning se kajuit en voorste gedeeltes. Die totale gewig van die hitteskild was 1,400 kg.&lt;ref name = &quot;NASA CM&quot; /&gt; 

==== Voorste kompartement ====
Die voorste kompartement is 58 cm groot en buitekant die binneste drukkompartement in die neus van die kapsule, rondom die voorste dok tonnel en is bedek deur die voorste hitteskild. Die kompartement is verdeel in vier 90-grade segmente wat onder ander die Aarde-landingstoerusting (al die valskerms, herwinningsantennas en die bakenlig asook seeherwinningstou), twee reaksiebeheerstuwers en die voorste hitteskildlosmaakmeganisme.

Op 'n hoogte van 7 600 m tydens die binnedring van die atmosfeer was die voorste hitteskild losgemaak en verwyder om die aardlandingtoerusting oop te maak en toe te laat dat die valskerms ontplooi word.&lt;ref name = &quot;NASA CM&quot; /&gt;

==== Agterste kompartement ====
Die agterste kompartement is 51 cm groot en was geleë rondom die wydste gedeelte van beheermodule, net voor en bo die agterste hitteskild. Die kompartement was verdeel in 24 gedeeltes wat tien reaksiebeheerenjins, brandstof, 'n oksideermiddel en heliumtenks bevat het. Laasgenoemde was vir gebruik deur die beheermodule se substelsels en daar was ook watertenks, ander instrumente en ook spesiale raamgedeeltes wat breek of vou (om energie te absorbeer as deel van die impakversagtingstelsel) tydens die landing. Die Diens- en Beheermodule se naelstring waar die bedrading en loodgieterspype die twee verbind was ook hier. Die panele van die hittesklid wat die agterkant van die kompartement bedek kon verwyder word vir instandhouding en gereedmaking van die toerusting voor die vlug.&lt;ref name = &quot;NASA CM&quot; /&gt;

=== Aardlandingstelsel ===
[[Lêer:Scale model of the Apollo command and service module.jpg|thumb|'n Skaalmodel van die Apollo-beheer en diensmodule in die Euro Space Center in België]]
[[Lêer:Apollo 15 splashdown.jpg|thumb|Die [[Apollo 15]] Beheermodule land in die Stille Oseaan, 1971.|alt=]]
Al die komponente van Aardlandingstelsel (AL) was binne in die Beheermodule rondom die voorste doktonnel gewees. Die voorste kompartement was geskei van die middelste een met 'n afskorting en was verdeel in vier 90-grade wîe. Die AL het bestaan uit drie [[remvalskerm]]s wat uitgeskiet word met [[mortier]]e, drie hoof[[valskerm]]s, drie loodsvalskerms om die hoofvalskerms te ontplooi, drie opblaasbare lugsakke om die kapsule regop te draai indien nodig, 'n kleurstofmerker, 'n seeherwinningskabel en 'n swemnaelstringkabel.

Die beheermodule se massamiddelpunt was nie in die middel van tuig nie, maar 'n voet daarvandaan, dit was dus nie op die simmetriese as nie. Dit het veroorsaak dat die module 'n [[wringkrag]]rotasie ondergaan tydens die binnedringing van die atmosfeer wat tot gevolg het dat dit teen 'n hoek trek en dit het ook 'n bietjie [[stukrag]] veroorsaak met 'n stukrag-tot-weerstandverhouding van 0,369.&lt;ref&gt;Hillje, Ernest R., [https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19690029435_1969029435.pdf &quot;Entry Aerodynamics at Lunar Return Conditions Obtained from the Flight of Apollo 4 (AS-501),&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200916020329/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19690029435_1969029435.pdf |date=16 September 2020 }} NASA TN D-5399, (1969).&lt;/ref&gt; Die kapsule was gestuur deur die stuwers rond te draai. Indien geen rigtingverandering vereis was nie het die kapsule stadig in die rondte gedraai om sy eie as en die stukrageffek was geneutraliseer. Hierdie stelsel het tot gevolg gehad dat die ruimtemanne baie minder gravitasiekrag ondervind het, die kapsule in 'n mate bestuur kon word en toegelaat dat sy neerplonsposisie binne 'n paar kilometer van die beplande neerplonspunt was.

Op 7 300 m is daar ontslae geraak van die voorste hitteskild deur middel van vier vere wat met 'n kompressiegas gelaai was. Daarna was die remvalskerms ontplooi wat die kapsule se snelheid tot 201 km/h verminder het. Op 3 300 m was van die remvalskerms ontslae geraak en die loodsvalskerms, wat die hoofvalskerms uitgetrek het, is ontplooi. Dit het die kapsule se snelheid verminder tot 35 km/h voor dit in die water plons. Die gedeelte van die kapsule wat wat eerste met die water kontak gemaak het, het vier dwarsbalke gehad wat ontwerp is om te breek met impak krag van daarvan te verminder. Die beheermodule kon veilig land indien slegs twee van die hoofvalskerms ontplooi het, soos wat met die [[Apollo 15]] gebeur het. Die derde valskerm was dus 'n veiligheids maatreël.

=== Reaksie beheerstelsel ===
Die beheermodule se reaksie beheerstelsel het bestaan uit twaalf posisiebeheer stuwers van 410 N elk waarvan tien aan die agterste kompartement geheg was en twee aan die voorste kompartement. Die stuwers was aangedryf deur monometielhidrasien as brandstof wat in vier tenks van 120 kg elk gestoor was met [[stikstoftetroksied]] as 'n oksideermiddel. Die tenks was onderdruk gehou met 0.5 kg [[Helium]] wat gestoor was teen 28.6 MPa in twee tenks.

=== Luike ===
Die voorste dok luik was bo-op die dok tonnel gemonteer, het 'n diameter van 76 cm gehad en het 36 kg geweeg. Dit was gemaak uit twee masjineerde ringe wat aanmekaar gesweis is en dan aan heuningkoek paneel gesweissoldeer is. Die buitenste kant was bedek met 13 mm insulasie en 'n laag aluminium foelie. Dit was toegerus met ses knippe om te sluit en 'n pomphandvatsel is gebruik om dit oop en toe te maak. In die middel van die luik was 'n klep wat die druk in die tonnel en die BM gelykmaak sodat die luik verwyder kan  word.

Die bemanning luik was 74 cm hoog, 86 cm wyd en het 102 kg geweeg. Dit was ook geaktiveer deur 'n pomphandvatsel wat 'n palrat meganisme aangedryf het om vyftien kinppe oop of toe te maak. 
&lt;!--
===Hatches===
The forward docking hatch was mounted at the top of the docking tunnel. It was {{convert|30|in|cm}} in diameter and weighed {{convert|80|lb|kg}}, constructed from two machined rings that were weld-joined to a brazed honeycomb panel. The exterior side was covered with {{convert|0.5|in|mm|adj=on}} of insulation and a layer of aluminum foil. It was latched in six places and operated by a pump handle. The hatch contained a valve in its center, used to equalize the pressure between the tunnel and the CM so the hatch could be removed.

The unified crew hatch (UCH) measured {{convert|29|in|cm}} high, {{convert|34|in|cm}} wide, and weighed {{convert|225|lb}}. It was operated by a pump handle, which drove a [[ratchet (device)|ratchet]] mechanism to open or close fifteen latches simultaneously.
--&gt;

=== Dokstelsel samestelling ===
'n Deel van die Apollo-sendings se take was om die BDM met die LM te dok wanneer dit terugkeer van die Maan en ook tydens die [[transponering, koppeling en onttrekking]]-maneuver net nadat die ruimtuig in die ruimte is en net voor dit begin met sy tog na die Maan. Die dokmeganisme was nie uitruilbaar nie en het uit manlike en vroulike passtukke bestaan. Die manlike gedeelte het bestaan uit 'n peilstaaf wat vooraan die BDM was waaraan 'n afgeknotte keël wat aan die maanmodule is. Dan word die peilstaaf teruggetrek om die twee ruimtetuie tot teen mekaar te trek om 'n stewige koppeling te verseker, 'n proses bekend as harde koppeling. Die meganisme, gespesifiseer deur NASA, moes oor die volgende funksionaliteit beskik:
* Laat die twee voertuie koppel, en verminder oortollige beweging en energie wat deur die koppelaksie veroorsaak word
* Stel die twee ruimtetuie lynreg op en trek hulle saam vir koppeling
* Voorsien 'n stewige strukturele verbinding tussen die twee ruimtetuie. Dit moet deur slegs een bemanningslid ontkoppel en weer gekoppel kan word.
* Voorsien 'n manier om beide voertuie op afstand te skei vir die terugkeer na die aarde, deur gebruik te maak van pirotegniese hegstukke aan die omtrek van die CSM-dokkraag
* Voorsien oortollige krag- en logiese stroombane vir alle elektriese en pirotegniese komponente.
&lt;!--
== Koppeling ==
Die sondekop wat in die CSM geleë is, was selfsentrerend en op die peilsuier gemonteer. Terwyl die sondekop in die opening van die drogue-sok vasgehak het, het drie veerbelaaide grendels ingedruk en vasgemaak. Hierdie grendels het 'n sogenaamde 'sagte dok'-toestand toegelaat en het die steek- en swaaibewegings in die twee voertuie in staat gestel om te bedaar. Oormatige beweging in die voertuie tydens die 'harddok'-proses kan skade aan die koppelring veroorsaak en spanning op die boonste tonnel plaas. 'n Ingedrukte sluitsnellerskakel by elke grendel het 'n veerbelaaide spoel toegelaat om vorentoe te beweeg, wat die skakelkoppeling in 'n oor-middel geslote posisie hou. In die boonste punt van die maanmodule-tonnel was die drogue, wat uit 1-duim-dik aluminium heuningkoekkern gebou is, wat voor en agter aan aluminium gesigplate gebind is, die ontvangkant van die sondekopvanggrendels.


====Coupling====
The probe head located in the CSM was self-centering and gimbal-mounted to the probe piston. As the probe head engaged in the opening of the drogue socket, three spring-loaded latches depressed and engaged. These latches allowed a so-called 'soft dock' state and enabled the pitch and yaw movements in the two vehicles to subside. Excess movement in the vehicles during the 'hard dock' process could cause damage to the docking ring and put stress on the upper tunnel. A depressed locking trigger link at each latch allowed a spring-loaded spool to move forward, maintaining the toggle linkage in an over-center locked position. In the upper end of the lunar module tunnel, the drogue, which was constructed of 1-inch-thick aluminum honeycomb core, bonded front and back to aluminum face sheets, was the receiving end of the probe head capture latches.
--&gt;

== Nota ==
&lt;references group=&quot;nota&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Mense wat op die maan geloop het}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Apollo-program]]</text>
      <sha1>pckpe0v27sdfwdimccclzdlggsgjqc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Letsitelerivier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125533</id>
    <revision>
      <id>2968236</id>
      <parentid>2363049</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Wolkberg-wildernisgebied</comment>
      <origin>2968236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1469" sha1="q3drkhputj1fqr8cfl0t2m12e0yhwd6" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Letsitelerivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = 
|beeld_byskrif            = 
|kaart                    = 
|kaart_byskrif            = 
|oorsprong                = [[Wolkberg-wildernisgebied]]
|monding                  = [[Groot-Letabarivier]] in [[Letsitele]]
|stroomgebied_lande       = [[Limpopo]], [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 514 m
|afloop                   = 
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = Limpopo
|duimdrukkeretiketposisie = links
|duimdrukkerkaartgrootte  = 250
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 23
|breedtegraad_m           = 53
|breedtegraad_s           = 51
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 30
|lengtegraad_m            = 20
|lengtegraad_s            = 36
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Letsitelerivier''' is 'n [[takrivier]] van die [[Groot-Letabarivier]] in die [[Limpopoprovinsie]], [[Suid-Afrika]]. 

== Oorsprong ==
Die Letsitelerivier ontspring oos van [[Magoebaskloof]] en suid van die groot dorp [[Tzaneen]].

== Monding ==
Die Letsitelerivier mond uit in die Groot-Letabarivier net wes van die vrugteboerderydorpie [[Letsitele]].

== Sytakke ==
*Bob se rivier
*Letsitole

== Sien ook ==
*[[:en:Luvubu and Letaba Water Management Area]] {{en}}

[[Kategorie:Riviere in Limpopo]]
[[Kategorie:Olifantsrivier (Limpopo)]]</text>
      <sha1>q3drkhputj1fqr8cfl0t2m12e0yhwd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Lugmagbasis Langebaanweg</title>
    <ns>1</ns>
    <id>144068</id>
    <revision>
      <id>2968089</id>
      <parentid>2967679</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>/* Uitbreiding van artikel deur geskiedenis by te voeg */ Antwoord</comment>
      <origin>2968089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7313" sha1="tn7fiw2an43k6366wi8kgijm4a3g8fm" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Uitbreiding van artikel deur geskiedenis by te voeg ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Ek wil hierdie saadjie uitbrei deur 'n gedeelte oor die geskiedenis by te voeg, maar ek weet nie presies waar in die artikel ek dit moet doen nie. Die bestaande uitleg van die artikel maak dit moeilik om 'n plek te kies waar ek my teks en foto's gaan byvoeg. In vorige artikels kon ek net eenvoudig my teks en foto's byvoeg, maar hier is die uitleg problematies.

Help, asseblief! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:08, 15 September 2026 (UTC)

:{{ping|Gaius le Roux}}, skep twee nuwe afdelings ''Geskiedenis'' en ''Galery''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:12, 15 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek wil 'n afdeling met die naam &quot;Geskiedenis&quot; byvoeg en sou 'n afdeling met die naam &quot;Fotogalery&quot; kon byvoeg, maar die bestaande uitleg van die artikel maak dit moeilik om dit te doen. Ek het reeds probeer maar dit werk nie. Die teks en die foto’s is aan die linkerkant ingedruk omdat daar tabelle/sjablone en foto’s aan die regterkant is. Dit lyk myns insiens onooglik.
::Kyk asseblief hoe lyk die wysiging wat ek probeer het - dit sal uitgevee word omdat dit lelik lyk. Hierdie wysigings is net vir illustrasiedoeleindes gedoen en sal nie die finale uitleg wees nie.
::Ek wonder of die bestaande artikel se uitleg nie verander moet word nie. Ek vra maar net.
::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] kyk julle asseblief ook hoe lyk as daar teks en foto's links is en foto's regs is. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:39, 15 September 2026 (UTC)
::::{{ping|Gaius le Roux}}, jy is welkom om die hele uitleg te verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:42, 15 September 2026 (UTC)
:::::Goed, ek sal kyk hoe dit lyk as die uitleg verander word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:01, 15 September 2026 (UTC)

Aangesien ek die oorspronklike skepper vd artikel is sal ek aanbeveel jy skep vir jouself 'n nuwe sandput soos [[Gebruikerbespreking:Gaius/konsep/LMB Langebaanweg]]. Plaas alles daarin wat jy wou noem plus jou foto's, stoor dit dan en ons sal dit korrek formateer vir die hoofartikel. Ek weet jy wil dit self regkry, maar jy loop die gevaar om jouself in 'n hoek toe te verf. Vra my, dit neem 15 jaar se ondervinding op af:wiki en ek weet nog steeds nie alles nie! 

Dit is hoekom [[Gebruiker:Pynappel]] gepleit het vir [[Wikipedia:Geselshoekie#Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118)|'n aparte Konsep-naamruimte (''draft'')]]. 

Gaius, laat weet of jy dit só wil aanpak, dan help ons/ek jou daarmee! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:42, 15 September 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil graag seker maak ek verstaan wat jy voorstel ek moet doen: Moet ek my hele artikel (teks en foto's) in die sandputkonsep (in rooi gemerk) plaas? met ander woorde ek plaas my hele artikel met die naam &quot;Lugmagbasis Langebaanweg&quot; by [[Gebruikerbespreking:Gaius/konsep/LMB Langebaanweg]]? Dus asof ek 'n splinternuwe artikel geskep het maar net nie op die gewone plek nie?
:Ek is besig om my artikel in sy MS Word-vorm aan te pas sodat ek 'n artikel kan skep wat al die basiese inligting en die meeste van die foto's van die bestaande artikel het, maar ek weet nie of dit so mooi soos jou artikel se uitleg sal lyk nie. (Ek weet egter nie waar om die foto van die landkaart te kry nie.) Ek wil nie graag alles skrap wat in die bestaande artikel is en dan 'n artikel met 'n splinternuwe uitleg skep nie en sal verkies om my artikel by die bestaande inhoud aan te pas.
:Om 'n MS Word-artikel se uitleg aan te pas is betreklik maklik, maar dit sal nie so maklik wees om die bestaande artikel se uitleg aan te pas nie. As ek dit self moet doen, sal ek die hele inhoud van die artikel moet uitvee en 'n splinternuwe artikel begin, en ek wil dit nie graag doen nie.
:Ek sal hulp met die byvoeging van my inhoud by die bestaande artikel waardeer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:42, 16 September 2026 (UTC)
::Dis reg so Gaius, kliek op my rooi skakel (hierbo) as jy klaar is in MS Word. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:32, 16 September 2026 (UTC)
:::Sal so maak, dankie! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:14, 16 September 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy sal sien dat ek die artikel op die gewone plek geskep het. Ek het my artikel só aangepas dat die eerste deel net uit teks bestaan. Die onderste deel van die teks is verby die laaste bestaande foto. Omdat die foto's laer af in die artikel bygevoeg sal word, sal hulle nie ingedruk aan die linkerkant wees nie. Ek dink ek het my eie oplossing gekry om die saadjie sonder probleme uit te brei. Jy is egter welkom om later wanneer ek voorlopig met die artikel klaar is, wel formatteringsaanpassings te doen as dit nodig is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:56, 16 September 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], '''oeps''', ek het toe wel 'n fout met die uitleg gemaak. Daar is 'n deurmekaarspul aan die einde van die artikel.
:::Daar is nie 'n opskrif vir die verwysings nie en &quot;Eksterne skakels saairforce.co.za Lugmagbasis Langebaanweg&quot; staan op verkeerde plek.
:::	 &quot;Hierdie lugvaartartikel is 'n saadjie. U kan die Afrikaanse Wikipedia help deur dit uit te brei.&quot; staan nou tussenin.
:::Staan nou tussen die gedeelte met die verwysings en Eksterne skakels.
:::Die gedeelte oor die eksterne skakels sal seker geskuif moet. Die verwysing na die &quot;saadjie&quot; kan seker geskrap word.
:::JAMMER, dis my fout! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:39, 16 September 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], om op te som: ek het die artikel vandag klaargemaak deur foto's by te voeg. Ek wil hom môre nog minstens een keer deurlees voordat ek die &quot;Nog besig&quot;-sjabloon verwyder. Ek het die opskrif &quot;Verwysings&quot; bygevoeg, MAAR ongelukkig is die &quot;Skakels&quot; en &quot;Verwysings&quot; nou omgeruil EN die verwysing na die saadjiestatus is nou tussenin - dit kan seker maar uitkom?. Net 'n baie klein deel van die artikel is uit die Engels vertaal - die grootste deel van die artikel is uit ander bronne vertaal en geskep: die bronne is aangedui. Is dit nog enigsins nodig om te noem dat die artikel vertaal is?
:::Nadat ek die &quot;Nog besig&quot;-sjabloon verwyder het, is jy welkom om 'n bydrae te lewer en die artikel perfek te maak! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:52, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>tn7fiw2an43k6366wi8kgijm4a3g8fm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968219</id>
      <parentid>2968089</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>/* Uitbreiding van artikel deur geskiedenis by te voeg */ Antwoord</comment>
      <origin>2968219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7563" sha1="4yoexsqcy634lshrpaitq3vd019d94w" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Uitbreiding van artikel deur geskiedenis by te voeg ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Ek wil hierdie saadjie uitbrei deur 'n gedeelte oor die geskiedenis by te voeg, maar ek weet nie presies waar in die artikel ek dit moet doen nie. Die bestaande uitleg van die artikel maak dit moeilik om 'n plek te kies waar ek my teks en foto's gaan byvoeg. In vorige artikels kon ek net eenvoudig my teks en foto's byvoeg, maar hier is die uitleg problematies.

Help, asseblief! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:08, 15 September 2026 (UTC)

:{{ping|Gaius le Roux}}, skep twee nuwe afdelings ''Geskiedenis'' en ''Galery''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:12, 15 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek wil 'n afdeling met die naam &quot;Geskiedenis&quot; byvoeg en sou 'n afdeling met die naam &quot;Fotogalery&quot; kon byvoeg, maar die bestaande uitleg van die artikel maak dit moeilik om dit te doen. Ek het reeds probeer maar dit werk nie. Die teks en die foto’s is aan die linkerkant ingedruk omdat daar tabelle/sjablone en foto’s aan die regterkant is. Dit lyk myns insiens onooglik.
::Kyk asseblief hoe lyk die wysiging wat ek probeer het - dit sal uitgevee word omdat dit lelik lyk. Hierdie wysigings is net vir illustrasiedoeleindes gedoen en sal nie die finale uitleg wees nie.
::Ek wonder of die bestaande artikel se uitleg nie verander moet word nie. Ek vra maar net.
::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] en @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] kyk julle asseblief ook hoe lyk as daar teks en foto's links is en foto's regs is. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:39, 15 September 2026 (UTC)
::::{{ping|Gaius le Roux}}, jy is welkom om die hele uitleg te verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:42, 15 September 2026 (UTC)
:::::Goed, ek sal kyk hoe dit lyk as die uitleg verander word. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 15:01, 15 September 2026 (UTC)

Aangesien ek die oorspronklike skepper vd artikel is sal ek aanbeveel jy skep vir jouself 'n nuwe sandput soos [[Gebruikerbespreking:Gaius/konsep/LMB Langebaanweg]]. Plaas alles daarin wat jy wou noem plus jou foto's, stoor dit dan en ons sal dit korrek formateer vir die hoofartikel. Ek weet jy wil dit self regkry, maar jy loop die gevaar om jouself in 'n hoek toe te verf. Vra my, dit neem 15 jaar se ondervinding op af:wiki en ek weet nog steeds nie alles nie! 

Dit is hoekom [[Gebruiker:Pynappel]] gepleit het vir [[Wikipedia:Geselshoekie#Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118)|'n aparte Konsep-naamruimte (''draft'')]]. 

Gaius, laat weet of jy dit só wil aanpak, dan help ons/ek jou daarmee! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:42, 15 September 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil graag seker maak ek verstaan wat jy voorstel ek moet doen: Moet ek my hele artikel (teks en foto's) in die sandputkonsep (in rooi gemerk) plaas? met ander woorde ek plaas my hele artikel met die naam &quot;Lugmagbasis Langebaanweg&quot; by [[Gebruikerbespreking:Gaius/konsep/LMB Langebaanweg]]? Dus asof ek 'n splinternuwe artikel geskep het maar net nie op die gewone plek nie?
:Ek is besig om my artikel in sy MS Word-vorm aan te pas sodat ek 'n artikel kan skep wat al die basiese inligting en die meeste van die foto's van die bestaande artikel het, maar ek weet nie of dit so mooi soos jou artikel se uitleg sal lyk nie. (Ek weet egter nie waar om die foto van die landkaart te kry nie.) Ek wil nie graag alles skrap wat in die bestaande artikel is en dan 'n artikel met 'n splinternuwe uitleg skep nie en sal verkies om my artikel by die bestaande inhoud aan te pas.
:Om 'n MS Word-artikel se uitleg aan te pas is betreklik maklik, maar dit sal nie so maklik wees om die bestaande artikel se uitleg aan te pas nie. As ek dit self moet doen, sal ek die hele inhoud van die artikel moet uitvee en 'n splinternuwe artikel begin, en ek wil dit nie graag doen nie.
:Ek sal hulp met die byvoeging van my inhoud by die bestaande artikel waardeer. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:42, 16 September 2026 (UTC)
::Dis reg so Gaius, kliek op my rooi skakel (hierbo) as jy klaar is in MS Word. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:32, 16 September 2026 (UTC)
:::Sal so maak, dankie! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:14, 16 September 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], jy sal sien dat ek die artikel op die gewone plek geskep het. Ek het my artikel só aangepas dat die eerste deel net uit teks bestaan. Die onderste deel van die teks is verby die laaste bestaande foto. Omdat die foto's laer af in die artikel bygevoeg sal word, sal hulle nie ingedruk aan die linkerkant wees nie. Ek dink ek het my eie oplossing gekry om die saadjie sonder probleme uit te brei. Jy is egter welkom om later wanneer ek voorlopig met die artikel klaar is, wel formatteringsaanpassings te doen as dit nodig is. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:56, 16 September 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], '''oeps''', ek het toe wel 'n fout met die uitleg gemaak. Daar is 'n deurmekaarspul aan die einde van die artikel.
:::Daar is nie 'n opskrif vir die verwysings nie en &quot;Eksterne skakels saairforce.co.za Lugmagbasis Langebaanweg&quot; staan op verkeerde plek.
:::	 &quot;Hierdie lugvaartartikel is 'n saadjie. U kan die Afrikaanse Wikipedia help deur dit uit te brei.&quot; staan nou tussenin.
:::Staan nou tussen die gedeelte met die verwysings en Eksterne skakels.
:::Die gedeelte oor die eksterne skakels sal seker geskuif moet. Die verwysing na die &quot;saadjie&quot; kan seker geskrap word.
:::JAMMER, dis my fout! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:39, 16 September 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], om op te som: ek het die artikel vandag klaargemaak deur foto's by te voeg. Ek wil hom môre nog minstens een keer deurlees voordat ek die &quot;Nog besig&quot;-sjabloon verwyder. Ek het die opskrif &quot;Verwysings&quot; bygevoeg, MAAR ongelukkig is die &quot;Skakels&quot; en &quot;Verwysings&quot; nou omgeruil EN die verwysing na die saadjiestatus is nou tussenin - dit kan seker maar uitkom?. Net 'n baie klein deel van die artikel is uit die Engels vertaal - die grootste deel van die artikel is uit ander bronne vertaal en geskep: die bronne is aangedui. Is dit nog enigsins nodig om te noem dat die artikel vertaal is?
:::Nadat ek die &quot;Nog besig&quot;-sjabloon verwyder het, is jy welkom om 'n bydrae te lewer en die artikel perfek te maak! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:52, 17 September 2026 (UTC)
:::Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek is nou klaar met die artikel. Sal jy asseblief ook 'n bydrae lewer? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:47, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>4yoexsqcy634lshrpaitq3vd019d94w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canon EOS 2000D</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213932</id>
    <revision>
      <id>2968117</id>
      <parentid>2847967</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T15:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4490" sha1="jayz6oa1xe5tu4mycj83hhd4bxx3kp6" xml:space="preserve">{{Inligtingskas kamera
| model        = Canon EOS 2000D&lt;br/&gt;Canon EOS Rebel T7&lt;br/&gt;Canon EOS Kiss X90&lt;br/&gt;Canon EOS 1500D
| type         = Digitale [[enkellensreflekskamera]]
| image        = 
| caption      = 
| sensor       = 
| sensor_type  = [[CMOS]]
| sensor_size  = 22.3 × 14.9&amp;nbsp;mm ([[APS-C]] formaat)
| res          = Ongeveer 24.20 megapieksels
| iproc        = DIGIC 4+
| lens         = Omruilbare [[Canon EF-lenspassing|EF]], [[Canon EF-lenspassing|EF-S]]
| shutter      = Electroniese fokusvlak
| shutterRange = 1/4000 tot 30&amp;nbsp;s en gloeilamp; X-sync teen 1/200&amp;nbsp;s.
| metering     = Volle lensopening TTL, 63 sones
| emode        = Volouto, Portret, Landskap, Naby, Sport, Nagportret, Geen flits, Program AE, [[Sluiterprioriteit]] [[Lensopeningprioriteit]], Hand, Outo-velddiepte, Kreatiewe outo, movie
| mmode        = Evaluerende, gedeeltelik (10% teen senter) en senter-geweegde gemiddeld
| farea        = 9-punt outofokus
| fmode        = AI Fokus, Enkelskoot, AI Servo, lewendig-bekyk (FlexiZone - enkel, gesigbespeur, AF Quick)
| cont         = 3 raampies/s vir 150 JPEG, of vir 11 RAW leêrs
| viewfinder   = Oogvlak pentaspieël SLR, 95% dekking, 0.80x vergroting / LCD (Lewendig-bekyk)
| speedRange   = ISO 100 tot 6400 (uitbreibaar tot H: 12800)
| flash        = [[Canon EOS|E-TTL II]] ingeboude outomatiese opwip; versoenbaar met Canon se EX-reeks Speedlite eksterne warmskoen flitse
| flbkt        = Ja
| fcbkt        = 
| WB           = Outo, Daglig, Skadu, Bewolk, Tungstenlig, Wit Fluoreseerlig, Flits, gebruiker-verstelbaar
| wbbkt        = ±3 stoppe in 1-stop inkremente
| rearLCD      = 3,0 dm (7,6 cm) kleur TFT LCD, 920 000 pieksels
| storage      = [[Secure Digital]]-kaart&lt;br/&gt;[[Secure Digital|SDHC]]&lt;br/&gt;[[Secure Digital|SDXC]]
| battery      = [[Litiumioonbattery|Li-ioon]] LP-E10 herlaaibare batterypak (860&amp;nbsp;mAh)
| dimensions   = 129 × 101.3 × 77.6 mm ''(W × H × D)''
| weight       = 475 g (CIPA)
| madeIn       = [[Japan]]
}}

Die '''Canon EOS 2000D''', bekend as die '''Rebel T7''' in die Amerikas, die '''Kiss X90''' in Japan en as die '''1500D''' in Suidoos-Asië, is 'n 24.0&amp;nbsp;[[megapieksel]] digitale [[enkellensreflekskamera]] (DSLR) wat deur [[Canon]] vervaardig word.&lt;ref name=&quot;Northlight Images&quot;&gt;{{cite web |title=EOS 2000D – Rebel T7 – 4000D information |url=http://www.northlight-images.co.uk/canon-eos-1400d-rebel-t7-rumours/ |website=Northlight Images |access-date=3 Junie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326203455/http://www.northlight-images.co.uk/canon-eos-1400d-rebel-t7-rumours/ |archive-date=26 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit is op 25 Februarie 2018 vrygestel teen 'n voorgestelde kleinhandelprys van [[Amerikaanse dollar|$]]549.99 insluitend die [[Canon EF-S 18–55mm lens|EF-S 18-55 f/3.5-5.6 IS II lens]].

Die 2000D is 'n intreevlak DSLR wat die [[Canon EOS 1300D|EOS 1300D]] vervang. 'n Belangrike byvoeging is die bekendstelling van die nuwe 24.0&amp;nbsp;megapiekselsensor.&lt;ref name=&quot;Trusted Reviews&quot;&gt;{{cite web |title=Want To Up Your Photography Game? Next Generation of EOS Cameras from Canon Bring Image Quality Up A Notch |url=http://www.trustedreviews.com/news/canon-eos-1300d-release-date-specs-price-buy-uk |website=usa.canon.com |access-date=3 Junie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504055724/http://www.trustedreviews.com/news/canon-eos-1300d-release-date-specs-price-buy-uk |archive-date= 4 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

== Funksies ==

* 24.0 effektiewe megapieksel [[APS-C]] CMOS sensor
* 9 AF-punte met 1 kruistipe punt in die middel teen f/5.6, ekstra sensitiwiteit teen f/2.8 of vinniger (behalwe wanneer 'n EF 28-80mm f/2.8-4L USM lens of EF 50mm f/2.5 kompakte makrolens aangeheg is)
* ISO sensitiwiteit 100&amp;nbsp;– 6400 (uitbreibaar tot H: 12800)
* 1080p vol HD video-opname teen 24p, [[PAL|25p]] (25&amp;nbsp;[[Hertz|Hz]]) en 30p (29.97&amp;nbsp;Hz) met valraam-tydsberekening
* 720p HD video-opname teen 60p (59.94&amp;nbsp;Hz) en 50p (50&amp;nbsp;Hz)
* 3.0&quot; in 4:3 verhouding kleur TFT LCD-skerm

Verskille in vergelyking met die 1300D:

* 24.0&amp;nbsp;megapiekselsensor

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.usa.canon.com/internet/portal/us/home/products/details/cameras/dslr/eos-rebel-t7-ef-s-18-55mm-is-ii-kit EOS Rebel T7 EF-S 18-55mm IS II Kit]

&lt;br/&gt;
{{Canon EOS digitale kamera tydlyn}}
{{en-vertaal|Canon EOS 2000D}}

[[Kategorie:Canon-kameras]]</text>
      <sha1>jayz6oa1xe5tu4mycj83hhd4bxx3kp6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>101955 Benoe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214008</id>
    <revision>
      <id>2968202</id>
      <parentid>2925987</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T00:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56506" sha1="97x28b6mnfwnqbf9ytt501lk9p9gnim" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Planeet
| discovery=yes
| physical_characteristics = yes
| bgcolour= #FFFFC0
| name=101955 Benoe
| image= [[Lêer:Bennu mosaic OSIRIS-REx (square).png|frameless]]
| caption = 'n Mosaïekbeeld van Bennu ná twee jaar se waarneming deur [[Nasa]] se [[OSIRIS-REx]].
| discoverer=Lincoln Lab Socorro
| discovered= 11 Sept 1999
| alt_names=1999 RQ&lt;sub&gt;36&lt;/sub&gt;
| named_after = [[Benoe]] (Egiptiese mitologie)
| mp_category=[[Asteroïde|Apollo-asteroïde]]&lt;ref name=jpldata/&gt;
| orbit_ref =&lt;ref name=jpldata/&gt;
| epoch= 2455562.5 (1-Jan-'11)
| aphelion= 1.35588768770(4) [[AE]]
| perihelion= 0,89689436(2) AE 
| semimajor={{nowrap|1,126391025934(11) AE}}
| eccentricity= 0,20374510(2) 	
| period= 1,20 jr.
| inclination=6.034939(3) °
| asc_node=2.060867(4) °
| arg_peri=66.223068(6)	°
| mean_anomaly=101.703948(3) °
| avg_speed= km/s
| dimensions=0,492 km
| mass=
| density= 1,26 [g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;]
| surface_grav=
| escape_velocity =
| rotation= 4,297 uur&lt;ref name=jpldata/&gt;
| spectral_type=
| abs_magnitude=20,19&lt;ref name=jpldata/&gt;
| albedo=
| single_temperature = 
}}

'''101955 Benoe''' (internasionale naam: '''101955 Bennu'''; voorlopige naam: '''{{mp|1999 RQ|36}}''') is 'n [[Asteroïed#C-tipe|koolstofryke asteroïed]] in die [[Asteroïed#Rekenaarmetodes|Apollogroep]] wat op 11 September 1999 deur die LINEAR-projek ontdek is. Dit is 'n moontlik gevaarlike voorwerp met die hoogste kumulatiewe gevaarsyfer op die Palermo Technical Impact Hazard Scale.&lt;ref name=&quot;risk-table&quot; /&gt; 

[[Beeld:Animation of 101955 Bennu orbit around Earth 2128-2138.gif|220px|links|thumb|Animasie wat Benoe se wentelbaan van 2128 tot 2138 om die Aarde wys, onder meer die nabye verbyvlug.
&lt;br&gt;{{legend0|RoyalBlue|Aarde}}{{·}}{{legend0|Magenta|Benoe}}]]
Dit het 'n kumulatiewe kans van een uit 1&amp;nbsp;750 om die Aarde tussen 2178 en 2290 te tref, met die grootste risiko op 24 September 2182.&lt;ref name=&quot;Sentry&quot; /&gt;&lt;ref name = &quot;Farnocchia2021&quot; /&gt; Dit is genoem na [[Benoe]], die [[mitologie]]se [[voël]] van [[antieke Egipte]] wat met die [[Son]], skepping en hergeboorte verbind is.

{{mp|101955 Benoe}} het 'n gemiddelde deursnee van 490&amp;nbsp;m en is die eerste keer deeglik ondersoek deur die Arecibo-sterrewag en die Goldstone-diepruimtenetwerk.&lt;ref name=&quot;Lauretta2019Nature&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;GDSCC-img&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Hudson et al. 2000&quot; /&gt;

Benoe was die teiken van die OSIRIS-REx-sending wat [[Monster (wetenskap)|monsters]] van die asteroïed na die Aarde teruggebring het.&lt;ref name=&quot;NYT-20160908&quot;&gt;{{cite news |last=Corum |first=Jonathan |title=NASA Launches the Osiris-Rex Spacecraft to Asteroid Bennu |url=https://www.nytimes.com/interactive/2016/09/08/science/space/nasa-osiris-rex-launch.html |date=8 September 2016 |work=The New York Times |access-date=9 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20160908-kc&quot;&gt;{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=The Osiris-Rex Spacecraft Begins Chasing an Asteroid |url=https://www.nytimes.com/2016/09/09/science/nasa-launches-osiris-rex-spacecraft-to-retrieve-asteroid-pieces.html |date=8 September 2016 |work=The New York Times |access-date=9 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NASA-20150331-db&quot; /&gt; Die ruimtetuig, wat in September 2016 gelanseer is, het twee jaar later by die asteroïed aangekom en sy oppervlak deeglik gekarteer, terwyl dit moontlike gebiede gesoek het waar monsters geneem kon word.&lt;ref name=&quot;NYT-20181203&quot; /&gt; 'n Ontleding van sy wentelbaan het meegebring dat Benoe se massa en die verspreiding daarvan bepaal kon word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.syfy.com/syfywire/welcome-to-bennu|title=Welcome to Bennu!|last=Plait|first=Phil|date=2018-12-04|website=SYFY Wire|language=en|access-date=2018-12-05}}&lt;/ref&gt; 

In Oktober 2020 het OSIRIS-REx vir 'n kort rukkie geland en 'n monster van die oppervlak geneem.&lt;ref name=&quot;NYT-20201020&quot;&gt;{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=20 October 2020 |title=Seeking Solar System's Secrets, NASA's OSIRIS-REX Mission Touches Bennu Asteroid |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2020/10/20/science/osiris-rex-mission.html |access-date=12 February 2021}}&lt;/ref&gt; 'n Kapsule met die monster het na die Aarde teruggekeer en in September 2023 geland. Die verspreiding en ontleding van die monster duur voort.&lt;ref name=&quot;NYT-20230924&quot;&gt;{{cite news |last=Miller |first=Katrina |title=A NASA Spacecraft Comes Home With an Asteroid Gift for Earth – The seven-year OSIRIS-REX mission ended on Sunday [9/23/2023] with the return of regolith from the asteroid Bennu, which might hold clues about the origins of our solar system and life. + comment |url=https://www.nytimes.com/2023/09/24/science/nasa-osiris-rex-asteroid-sample-landing.html#permid=127970460 |date=24 September 2023 |work=The New York Times |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20230925140936/https://www.nytimes.com/2023/09/24/science/nasa-osiris-rex-asteroid-sample-landing.html#permid=127970460 |archive-date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023 }}&lt;/ref&gt;

==Fisiese eienskappe==
[[Beeld:Bennu rotation PolyCam 2018-12-02.gif|thumb|'n Animasie van Benoe wat roteer, in Desember 2018 afgeneem deur OSIRIS-REx.|220px|links]]
[[Beeld:2019-02-25 regolith image compilation.png|thumb|links|220px|Beelde wat Benoe se noordelike halfrond wys (geneem sowat 1,8&amp;nbsp;km van die oppervlak af).]]

Benoe het 'n rofweg ovaal vorm en lyk soos 'n draaitol. Sy [[draaias]] hel teen 'n hoek van 178&amp;nbsp;grade teenoor sy [[wentelbaan]]. Die rotasierigting om sy as is [[retrograde en prograde beweging|retrograad]] met betrekking tot sy wentelbaan.&lt;ref name=Lauretta2019Nature /&gt; Terwyl die aanvanklike grondgebaseerde radarwaarnemings aangedui het dat Benoe 'n taamlik gladde vorm het, met een prominente rots van 10-20&amp;nbsp;m breed op sy oppervlak,&lt;ref name=&quot;Meteoritics&quot; /&gt; het hoëresolusiedata van OSIRIS-REx onthul die oppervlak is veel rowwer, met meer as 200 rotse met 'n deursnee van meer as 10&amp;nbsp;m op sy oppervlak. Die grootste een het 'n deursnee van 58&amp;nbsp;m.&lt;ref name=&quot;Lauretta2019Nature&quot; /&gt;

Daar is 'n groot rif al met Benoe se ewenaar langs. Dit dui daarop dat fyn [[regoliet]]deeltjies in dié gebied opgehoop het, moontlik vanweë sy klein [[swaartekrag]] en vinnige rotasie (omtrent een keer elke 4,3&amp;nbsp;uur).&lt;ref name=&quot;Meteoritics&quot; /&gt; Waarnemings deur OSIRIS-REx het gewys Benoe tol mettertyd al hoe vinniger.&lt;ref name=&quot;surprises&quot;/&gt; Weens die onegalige uitstuur van termiese straling van sy oppervlak af terwyl Benoe in die sonlig roteer, neem die liggaam se rotasieperiode af met omtrent 'n sekonde elke 100&amp;nbsp;jaar.&lt;ref name=&quot;surprises&quot;/&gt;

Volgens waarnemings deur die [[Spitzer-ruimteteleskoop]] in 2007 het Benoe 'n deursnee van {{Val|484|10|u=m}}, wat met ander studies ooreenstem. Dit het 'n lae sigbare geometriese [[albedo]] van {{Val|0.046|0.005}}.

[[Astrometrie]]se waarnemings tussen 1999 en 2013 het getoon die liggaam word deur die [[Jarkofski-effek]] beïnvloed, en dit veroorsaak dat die [[halwe lengteas]] van sy wentelbaan gemiddeld {{Val|284|1.5}}&amp;nbsp;meter per jaar skuif. Ontledings van die swaartekrag- en termiese effekte dui aan die digtheid is {{Val|1190|13}}&amp;nbsp;kg/m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, wat net effens digter as water is. Daarom is die voorspelde makroporositeit {{Val|40|10}}%, wat waarskynlik is omdat die binnekant 'n stapelstruktuur het of selfs hol is.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Scheeres |first1=D.J. |title=Heterogeneous mass distribution of the rubble-pile asteroid (101955) Bennu |journal=Science Advances |date=8 October 2020 |volume=6 |issue=41 |pages=eabc3350 |doi=10.1126/sciadv.abc3350 |pmid=33033036 |pmc=7544499 |bibcode=2020SciA....6.3350S |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; 

Benoe se geraamde [[massa]] is sowat {{Val|7.329|0.009|e=10|u=kg}}.&lt;ref name=Lauretta2019Nature /&gt;

[[Beeld:OSIRIS-REx landing.jpg|thumb|220px|’n Foto van die landingsterrein Nightingale wat OSIRIS-REx net ná sy landing geneem het.]]
===Fotometrie en polarimetrie===
Fotometriese waarnemings van Benoe in 2005 toon 'n sinodiese rotasieperiode van {{Val|4.2905|0.0065|u=uur}}. Dit word geklassifiseer as 'n B-tipe, wat 'n onderkategorie van 'n [[koolstof]]ryke asteroïed is. 

Polarimetriese waarnemings wys Benoe behoort tot die seldsame F-subklas van koolstofryke asteroïede, wat gewoonlik met [[komeet]]agtige eienskappe verbind word.&lt;ref name=&quot;Cellino2018&quot; /&gt; 

===Water===
Volgens Dante Lauretta,&lt;ref name=&quot;NYT-20240322&quot;&gt;{{cite news |last=Miller |first=Katrina |title=Life After Asteroid Bennu – Dante Lauretta, the planetary scientist who led the OSIRIS-REx mission to retrieve a handful of space dust, discusses his next final frontier. |url=https://www.nytimes.com/2024/03/22/science/astronomy-asteroid-bennu-osiris-lauretta.html |date=22 March 2024 |work=[[The New York Times]] |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20240322110628/https://www.nytimes.com/2024/03/22/science/astronomy-asteroid-bennu-osiris-lauretta.html |archivedate=22 March 2024 |accessdate=22 March 2024 }}&lt;/ref&gt; OSIRIS-REx se hoofondersoeker, &quot;lyk dit of Benoe 'n baie waterryke teiken is, en water is die interessantste en dalk die voordeligste produk wat 'n mens op 'n asteroïed kan myn&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theverge.com/2018/12/10/18134714/bennu-water-evidence-nasa-osiris-rex |title=NASA's latest asteroid target had a wet and wild history|date=10 December 2018 |access-date=19 September 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://svs.gsfc.nasa.gov/12658 |title=OSIRIS-REx Arrives at Bennu – 2018 AGU Press Conference |date=10 December 2018 |access-date=31 December 2020 }}&lt;/ref&gt; Voorlopige [[spektroskopie]]se opnames van die asteroïed se oppervlak deur OSIRIS-REx het [[magnetiet]] en die meteoriet-asteroïed-verbintenis bespeur,&lt;ref&gt;[https://eos.org/articles/all-about-bennu-a-rubble-pile-with-a-lot-of-surprises All About Bennu: A Rubble Pile with a Lot of Surprises.] Kimberly M.S. Cartier, EOS Planetary Sciences. 21 March 2019. &quot;In terms of spectra and minerology, Bennu's rocks 'look a lot like the rarest, most fragile meteorites in our collection,' Lauretta said, referring to the CM carbonaceous chondrites&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hamiltonsimon19&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Hamilton | first1 = V.E. | last2 = Simon | first2 = A.A. | year = 2019| title = Evidence for widespread hydrated minerals on asteroid (101955) Bennu | journal = Nature Astronomy | volume = 3 | issue = 4| pages = 332–340 | doi = 10.1038/s41550-019-0722-2 | pmid = 31360777 | pmc = 6662227 | bibcode = 2019NatAs...3..332H | hdl = 1721.1/124501 }}&lt;/ref&gt; wat oorheers word deur [[Fillosilikaat|fillosilikate]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=NASA's Newly Arrived OSIRIS-REx Spacecraft Already Discovers Water on Asteroid |date=11 December 2018 |publisher=NASA |url=https://www.nasa.gov/press-release/nasa-s-newly-arrived-osiris-rex-spacecraft-already-discovers-water-on-asteroid}}&lt;/ref&gt; Fillosilikate bevat water.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Feierberg |first1=M. |last2=Lebofsky |first2=L. |last3=Tholen |first3=D. |title=The nature of C-class asteroids from 3u spectrophotometry |url=https://archive.org/details/icarus_1985-08_63_2/page/191 |journal=Icarus |date=1985 |volume=63 |issue=2 |page=191|doi=10.1016/0019-1035(85)90002-8 |bibcode=1985Icar...63..183F }}&lt;/ref&gt;

Benoe se waterspektrums was met OSIRIS-REx se nadering al bespeurbaar,&lt;ref name=&quot;hamiltonsimon19&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kaplan |first1=H. |last2=Hamilton |first2=V. |last3=Howell |first3=E.|last4=Anderson |first4=S. |last5=Barrucci |first5=M. |last6=Brucato |first6=J. |journal=Meteoritics &amp; Planetary Science |date=2020 |title=Visible-near infrared spectral indices for mapping mineralogy and chemistry with OSIRIS-REx |volume=55 |issue=4 |pages=744–765 |doi=10.1111/maps.13461 |bibcode=2020M&amp;PS...55..744K |s2cid=216247217 }}&lt;/ref&gt; en is bevestig toe dit in 'n wentelbaan was.&lt;ref&gt;{{cite conference |last1=Praet |first1=A. |last2=Barucci |first2=M. |last3=Kaplan |first3=H. |last4=Merlin |first4=F. |last5=Clark |first5=B.|last6=Simon |first6=A.|last7=Hamilton |first7=V. |last8=Emery |first8=J. |last9=Howell |first9=E. |last10=Lim |first10=L. |conference=51st LPSC |date=Mar 2020 |title=Estimated hydration of Bennu's surface from OVIRS observations by the OSIRIS-REx mission|url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020LPI....51.1058P/abstract |issue=1058 |bibcode=2020LPI....51.1058P }}&lt;/ref&gt; Uit die tuig se waarnemings is 'n raming van sowat 7 x 10&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; kg water in een vorm alleenlik gedoen, sonder inagneming van ander soorte. Dit dui op holtes met water onder Benoe se regoliet.

===Aktiwiteit===
Benoe is 'n [[aktiewe asteroïed]],&lt;ref&gt;{{cite conference |last1=Connolly |first1=H. |last2=Jawin |first2=E. |last3=Ballouz |first3=R. |last4=Walsh |first4=K. |last5=McCoy |first5=T. |last6=Dellagiustina |first6=D. |title=OSIRIS-REx sample science and the geology of active asteroid Bennu |conference=82nd Meteoritical Society Meeting |date=2019 |page=2157|bibcode=2019LPICo2157.6209C |url=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2019LPICo2157.6209C/abstract}}&lt;/ref&gt; wat sporadies pluime deeltjies&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.asteroidmission.org/?mission_update=feb-11-2019 |title=Feb 11, 2019 |access-date=15 Nov 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hergenrother |first1=C.|last2=Maleszweski |first2=C.|last3=Nolan |first3=C.|last4=Li |first4=J. |last5=Drouet D'aubigny |first5=C.|title=The Operational Environment and Rotational Acceleration of Asteroid (101955) Bennu from OSIRIS-REx Observations |journal=Nature Communications |volume=10 |issue=1 |page=1291 |date=19 Mar 2019 |doi=10.1038/s41467-019-09213-x |pmid=30890725 |pmc=6425024 |bibcode=2019NatCo..10.1291H }}&lt;/ref&gt; en klippe tot so groot as 10&amp;nbsp;cm breed wegskiet (deeltjies groter as stof, wat as tiene mikrometers groot gedefinieer word).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Definitions of terms in meteor astronomy |url=http://www.iau.org/static/science/scientific_bodies/commissions/f1/meteordefinitions_approved.pdf |access-date=31 Jul 2020 |archive-date=26 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726155425/https://www.iau.org/static/science/scientific_bodies/commissions/f1/meteordefinitions_approved.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die hipotese is dat die verskynsel kan gebeur venweë termiese breking, die vrystelling van [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige stowwe]] deur die dehidrasie van fillosilikate, holtes met water onder die oppervlak&lt;ref name=&quot;nae20&quot;/&gt; en/of botsings teen [[Meteoroïde|meteoroïede]].&lt;ref name=&quot;Science_3544&quot;/&gt;

Voor die aankoms van OSIRIS-REx het Benoe polarisasie getoon wat ooreenstem met dié van [[komeet Hale-Bopp]] en [[3200 Phaethon]], 'n rotskomeet.&lt;ref name=&quot;Cellino2018&quot; /&gt; Benoe, Phaethon en onaktiewe [[Manx-komete]]&lt;ref&gt;{{cite conference |last1=Boe |first1=B.|last2=Jedicke |first2=R. |last3=Wiegert |first3=P. |last4=Meech |first4=K. |last5=Morbidelli |first5=A. |title=Distinguishing Between Solar System Formation Models with Manxes (or not) |date=Sep 2019 |conference=2019 EPSC-DPS conference |pages=626–2}}&lt;/ref&gt; is voorbeelde van aktiewe asteroïede.&lt;ref&gt;{{cite conference |last1=Gounelle |first1=M. |title=The Asteroid-Comet Continuum: Evidence from Extraterrestrial Samples |date=2012 |conference=2012 European Planetary Science Congress |page=220 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Rickman |first1=H. |title=Origin and Evolution of Comets: Ten Years after the Nice Model, One Year after Rosetta |date=2018 |publisher=World Scientific |location=Singapore |pages=162–168}} Sec. 4.3 Dormancy and Rejuvenation&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;barruccimichel&quot;/&gt; As die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] (IAU) besluit om 'n dubbele status aan Benoe toe te ken, sal sy komeetnaam P/{{mp|1999 RQ|36}} (LINEAR) wees.&lt;ref&gt;{{cite conference |last1=Bauer |first1=G. |title=Active Asteroids |url=https://www.lpi.usra.edu/sbag/meetings/jun2019/presentations/Bauer-2.pdf  |conference=21st NASA Small Bodies Assessment Group |date=2019 }}&lt;/ref&gt;

{{Multibeeld
   | align             = center
   | direction = horizontal
   | background color  = 
   | voetskrif   = &lt;center&gt;OSIRIS-REx-sending&lt;ref name=&quot;Science_3544&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;surprises&quot;&gt;{{cite web |last=Morton |first=Erin |title=NASA Mission Reveals Asteroid Has Big Surprises |url=https://www.asteroidmission.org/?latest-news=nasa-mission-reveals-asteroid-big-surprises |work=AsteroidMission.org |date=19 March 2019 |access-date=19 March 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20190319&quot;&gt;{{cite news |last1=Chang |first1=Kenneth |last2=Stirone |first2=Shannon |title=The Asteroid Was Shooting Rocks Into Space. 'Were We Safe in Orbit?' – NASA's Osiris-Rex and Japan's Hayabusa2 spacecraft reached the space rocks they are surveying last year, and scientists from both teams announced early findings on Tuesday (03/19/2019) |url=https://www.nytimes.com/2019/03/19/science/bennu-ryugu-asteroids.html |date=19 March 2019 |work=The New York Times |access-date=21 March 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
| header=Die wegskiet van deeltjies deur die asteroïed Benoe
   | beeld1      = PIA23554-AsteroidBennu-EjectingParticles-20190106.jpg
   | width1 = 227
   | onderskrif1 = 6 Januarie 2019
   | beeld2      = PIA24101-AsteroidBennu-ParticleEjectionEvents.webm
   | width2 = 300
   | onderskrif2 = Die wegskiet van deeltjies op vier geleenthede in 2019 ([[:File:PIA24101-AsteroidBennu-ParticleEjectionEvents.webm|video; 0:43]])
   | beeld3     = Bennu-Particle-Ejection-Event-20190119.jpg
   | width3 = 232
   | onderskrif3 = 19 Januarie 2019
  }}

[[Beeld:Bennu’s boulder-covered surface 20190411 bennu bird rock 0.png|thumb|190px|Benoe se oppervlak wat met regoliet bedek is, soos deur OSIRIS-REx afgeneem.]]
===Oppervlakverskynsels===
Alle geologiese verskynsels op Benoe is genoem na [[voël]]s van verskeie spesies en voëlagtige [[mitologie]]se figure.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/asteroid-features-to-be-named-after-mythical-birds |title = Asteroid's Features to be Named After Mythical Birds|date = 8 August 2019}}&lt;/ref&gt; Die eerste verskynsels wat name gekry het, was die finale vier kandidate vir die neem van monsters deur OSIRIS-REx. Hulle het in Augustus 2019 nieamptelike name gekry.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.planetary.org/articles/osiris-rex-4-sample-sites |title = OSIRIS-REx Team Picks 4 Candidate Sample Sites on Asteroid Bennu | publisher=The Planetary Society | first=Jason | last=Davis | date=15 August 2019 | access-date=24 May 2021 }}&lt;/ref&gt; Op 6 Maart 2020 het die IAU die eerste amptelike name bekend gemaak vir 12 van Benoe se oppervlakverskynsels, insluitende streke (breë geografiese streke), kraters, riwwe, slote en rotse.&lt;ref name=&quot;IAU feature names&quot;&gt;{{cite web|title = First Official Names Given to Features on Asteroid Bennu | date = 6 March 2020 | website = AsteroidMission.org | publisher = [[NASA]] | url = https://www.asteroidmission.org/?latest-news=first-official-names-given-to-features-on-asteroid-bennu | access-date = 6 May 2020}}&lt;/ref&gt;

Ontledings het gewys die deeltjies wat Benoe se buitekant uitmaak, is los gepak en net liggies aan mekaar verbind: &quot;Die ruimtetuig sou tot binne-in Benoe gesak het as dit nie sy korreksievuurpyle gebruik het om dadelik terug te trek nadat dit stof en rotse van die oppervlak verwyder het nie.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Shekhtman |first1=Svetlana |title=NASA Reveals Surface of Asteroid Bennu is Like Plastic Ball Pit |url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/surprise-again-asteroid-bennu-reveals-its-surface-is-like-a-plastic-ball-pit |website=NASA |access-date=4 November 2022 |date=6 July 2022}}&lt;/ref&gt; Ontledings het ook gewys die Son se hitte breek rotse op Benoe in net 10&amp;nbsp;000 tot 100&amp;nbsp;000 jaar op en nie miljoene jare soos voorheen geglo is nie.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Steigerwald |first1=Bill |title=Some Asteroids 'Aged Early' by Sun, NASA Finds |url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/some-asteroids-aged-early-by-sun-nasa-finds |website=NASA |access-date=4 November 2022 |date=30 June 2022}} {{PD-notice}}&lt;/ref&gt;

====Kandidaatterreine vir monsters====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Naam !! Ligging !! Beskrywing
|-
| Nightingale || 56°N 43°O || Vol fyn materiaal in 'n groot verskeidenheid kleure. Primêre monsterterrein.&lt;ref name=&quot;site-selected&quot;&gt;{{cite press release |title=X Marks the Spot: Sample Site Nightingale Targeted for Touchdown |url= https://www.asteroidmission.org/?latest-news=x-marks-the-spot-nasa-selects-site-for-asteroid-sample-collection |publisher=AsteroidMission.org |agency= [[NASA]]|date= 2019-12-12|access-date=2019-12-28}}&lt;/ref&gt;
|-
| Kingfisher || 11°N 56°O || 'n Relatief nuwe krater met die meeste waterinhoud van die vier terreine.
|-
| Osprey || 11°N 80°O || Geleë op 'n deel met 'n lae [[albedo]] en 'n groot verskeidenheid rotse.&lt;ref name=&quot;site-selected&quot; /&gt;
|-
| Sandpiper || 47°S 322°O || Geleë tusen twee jong kraters, op 'n rowwe terrein. Minerale verskil in helderheid, met tekens van gehidreerde minerale.
|}

Op 12 Desember 2019, ná 'n jaar van die kartering van Benoe se oppervlak, is 'n teikenterrein aangekondig met die naam Nightingale. Die gebied lê naby Benoe se noordpool en in 'n klein krater binne 'n groter krater.&lt;ref name=&quot;site-selected&quot; /&gt;
[[Beeld:OSIRIS-REx candidate sample sites on Bennu.png|thumb|senter|700px|Die finale vier kandidaatterreine vir monsters.]]

====Verskynsels met IAU-name====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Lys van amptelike IAU-name op Benoe se oppervlak&lt;ref name=&quot;IAU feature list&quot;&gt;{{cite web|title=Bennu|website=Gazetteer of Planetary Nomenclature|publisher=International Astronomical Union|url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/SearchResults?target=BENNU|access-date=6 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200507170322/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache%3Ahttps%3A%2F%2Fplanetarynames.wr.usgs.gov%2FSearchResults%3Ftarget%3DBENNU&amp;rlz=1C5CHFA_enUS790US790&amp;oq=cache%3Ahttps%3A%2F%2Fplanetarynames.wr.usgs.gov%2FSearchResults%3Ftarget%3DBENNU&amp;aqs=chrome..69i57j69i58.3212j0j4&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8|archive-date=7 May 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
! Naam
! Genoem na
! Ligging
|-
| Aellopus Saxum
| Aillo, een van die [[Harpy]]-susters uit die [[Griekse mitologie]] wat halfvoël en halfvrou is
| 25.44°N 335.67°O
|-
| Aetos Saxum
| Aitos, 'n speelmaat uit die god [[Zeus]] se kinderjare wat in 'n voël verander is, uit die Griekse mitologie
| 3.46°N 150.36°O
|-
| Amihan Saxum
| Amihan, 'n voëlgod uit die Filippynse mitologie
| 17.96°S 256.51°O
|-
| Benben Saxum
| [[Benben]], [[antieke Egipte]] se oerheuwel wat uit die oerwaters verrys het
| 45.86°S 127.59°O
|-
| Boobrie Saxum
| Boobrie, 'n vormveranderende entiteit uit die Skotse mitologie wat dikwels die vorm van 'n reusewatervoël aanneem
| 48.08°N 214.28°O
|-
| Camulatz Saxum
| Camulatz, een van vier voëls in die volk K'iche' se skeppingsmite ([[Maja]]-mitologie)
| 10.26°S 259.65°O
|-
| Celaeno Saxum
| Kelaino, een van die Harpy-susters uit die Griekse mitologie wat halfvoël en halfvrou is
| 18.42°N 335.23°O
|-
| Ciinkwia Saxum
| Ciinkwia, donderwesens uit die Amerikaanse Algonkin-volk se mitologie wat soos reusearende lyk
| 4.97°S 249.47°O
|-
| Dodo Saxum
| Dodo, 'n [[dodo]]-voëlkarakter uit ''[[Alice se avonture in Wonderland]]''
| 32.68°S 64.42°O
|-
| Gamayun Saxum
| [[Gamajoen]], 'n profetiese voël uit die [[Slawiese mitologie]]
| 9.86°N 105.45°O
|-
| Gargoyle Saxum
| 'n Suierfiguur, 'n draakagtige figuur met vlerke
| 4.59°N 92.48°O
|-
| Gullinkambi Saxum
| Gullinkambi, 'n haan uit die [[Noorse mitologie]] wat in [[Walhalla]] woon
| 18.53°N 17.96°O
|-
| Huginn Saxum
| Huginn, een van twee [[Raaf|rawe]] wat die god [[Odin]] in die Noorse mitologie vergesel
| 29.77°S 43.25°O
|-
| Kongamato Saxum
| Kongamato, 'n reusagtige vlieënde wese uit die Kaonde-mitologie
| 5.03°N 66.31°O
|-
| Muninn Saxum
| Muninn, een van twee [[Raaf|rawe]] wat die god [[Odin]] in die Noorse mitologie vergesel
| 29.34°S 48.68°O
|-
| Ocypete Saxum
| Okupeto, een van die Harpy-susters uit die Griekse mitologie wat halfvoël en halfvrou is
| 25.09°N 328.25°O
|-
| Odette Saxum
| Odette, 'n prinses wat in 'n [[swaan]] verander ([[Swanemeer]])
| 44.86°S 291.08°O
|-
| Odile Saxum
| Odile, die swart swaan van Swanemeer
| 42.74°S 294.08°O
|-
| Pouakai Saxum
| Poukai, 'n monsteragtige voël uit die [[Maori-mitologie]]
| 40.45°S 166.75°O
|-
| Roc Saxum
| Roc, 'n reuseroofvoël uit die Arabiese mitologie
| 23.46°S 25.36°O
|-
| Simurgh Saxum
| Simurgh, 'n welwillende voël wat oor alle kennis beskik uit die [[Persiese mitologie|Iranse mitologie]]
| 25.32°S 4.05°O
|-
| Strix Saxum
| Strix, 'n voël van slegte geluk uit die Klassieke mitologie
| 13.40°N 88.26°O
|-
| Thorondor Saxum
| Thorondor, koning van die arende in [[J.R.R. Tolkien|Tolkien]] se Middle-earth
| 47.94°S 45.10°O
|-
| Tlanuwa Regio
| Tlanuwa, reusevoëls uit die [[Cherokee]]-mitologie
| 37.86°S 261.70°O
|}

[[Beeld:Bennu named surface features.png|senter|thumb|600px|'n Kaart van Benoe met die ligging van die oppervlakverskynsels waarvoor die IAU name gegee het.]]

==Oorsprong en evolusie==
Die koolstofagtige materiaal waaruit Benoe saamgestel is, het oorspronklik gekom van die opbreking van 'n veel groter moederliggaam – 'n [[planetoïed]] of 'n [[protoplaneet]]. Maar soos byna alle materie in die [[Sonnestelsel]] is die oorsprong van sy minerale en atome sterwende sterre soos [[rooireus]]e en [[supernova]]s.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last1=Bensby |first1=T.
| last2=Feltzing |first2=S.|s2cid=7771039
| year=2006
| title=The origin and chemical evolution of carbon in the Galactic thin and thick discs
| journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
| volume=367 |issue=3
|pages=1181–1193
| bibcode=2006MNRAS.367.1181B
| doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10037.x
|doi-access=free
| url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/74854/1/j.1365-2966.2006.10037.x.pdf
|arxiv=astro-ph/0601130
}}&lt;/ref&gt; Volgens die akkresieteorie het dié materiaal 4,5&amp;nbsp;miljard jaar gelede saamgekoek tydens die vorming van die Sonnestelsel.

Benoe se basiese [[mineralogie]] en chemiese aard sou in die eerste 10&amp;nbsp;miljoen jaar van die Sonnestelsel se vorming gevestig gewees het, toe die koolstofryke materiaal geologiese verhitting en chemiese transformasie in komplekser minerale ondergaan het in 'n veel groter planetoïed of 'n protoplaneet met die nodige druk, hitte en hidrasie (indien nodig).&lt;ref name=&quot;Meteoritics&quot; /&gt; Benoe het moontlik in die binneste [[asteroïedgordel]] ontstaan as 'n fragment van 'n groter liggaam met 'n deursnee van 100&amp;nbsp;km.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Michel|first1=P.|last2=Ballouz|first2=R.-L.|last3=Barnouin|first3=O.S.|last4=Jutzi|first4=M.|last5=Walsh|first5=K.J.|last6=May|first6=B.H.|last7=Manzoni|first7=C.|last8=Richardson|first8=D.C.|last9=Schwartz|first9=S.R.|last10=Sugita|first10=S.|last11=Watanabe|first11=S.|date=2020-05-27|title=Collisional formation of top-shaped asteroids and implications for the origins of Ryugu and Bennu|journal=Nature Communications|language=en|volume=11|issue=1|page=2655|doi=10.1038/s41467-020-16433-z|pmid=32461569 |pmc=7253434 |bibcode=2020NatCo..11.2655M |issn=2041-1723}}&lt;/ref&gt; Volgens simulasies is daar 'n kans van 70% dat dit van die Polana-familie kom en 30% dat dit van die Eulalia-familie kom.&lt;ref name=Bottke2015 /&gt; Impaktors op rotse van Benoe dui daarop dat Benoe 1-2,5&amp;nbsp;miljoen jaar 'n [[nabyaardevoorwerp]] was (afgesonder van die asterïedgordel).&lt;ref name=&quot;pmid33106686&quot;&gt;{{cite journal | last1=Ballouz |first1=R. |last2=Walsh |first2=K. J. |last3=Barnouin |first3=O. S. |last4=Lauretta |first4=D. S. | title=Bennu's near-Earth lifetime of 1.75 million years inferred from craters on its boulders | journal=Nature | volume=5 | issue=587 | pages=205–209 | year=2020 | doi = 10.1038/s41586-020-2846-z | pmid=33106686| bibcode=2020Natur.587..205B | s2cid=225082141 | url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-03080437/file/BallouzEtAl2020_AuthorVersion.pdf }}&lt;/ref&gt;

Eindelik het die wentelbaan geskuif as gevolg van die [[Jarkofski-effek]] en [[wentelresonansie]]s met die reuseplanete, soos [[Jupiter]] en [[Saturnus]]. Verskeie interaksies met die planete saam met die Jarkofski-effek het die asteroïed verander: moontlik sy tolling, vorm en oppervlakverskynsels.&lt;ref name=Lauretta2015 /&gt;

Cellino et al. het 'n moontlike komeetagtige oosprong vir Benoe voorgestel, geskoei op ooreenkomste van sy spektroskopiese eienskappe met dié van bekende komete. Die geraamde deel van komete onder die nabyaardevoorwerpe is {{val|8|5|u=%}}.&lt;ref name=&quot;Cellino2018&quot; /&gt; Dit sluit die rotskomeet [[3200 Phaethon]] in, wat as 'n asteroïed ontdek is en steeds 'n asteroïednaam het.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hergenrother |first1=C.|title=The Strange Life of Asteroid Phaethon – Source of the Geminid Meteors |url=https://dslauretta.com/2013/12/12/the-strange-life-of-asteroid-phaethon-source-of-the-geminid-meteors/ |website=Dslauretta: Life on the Asteroid Frontier |access-date=25 Jul 2019 |date=12 December 2013 |archive-date=24 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190324205753/https://dslauretta.com/2013/12/12/the-strange-life-of-asteroid-phaethon-source-of-the-geminid-meteors/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Maltagliati |first1=L. |s2cid=189930305 |title=Cometary Bennu? |journal=Nature Astronomy |date=24 Sep 2018 |volume=2 |issue=10 |page=761 |doi=10.1038/s41550-018-0599-5|bibcode=2018NatAs...2..761M |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Bennu Orbit.png|260px|thumb|'n Diagram van die wentelbane van Benoe en die binneste planete om die Son.]]
==Wentelbaan==
Benoe wentel elke 1,19&amp;nbsp;jaar (435&amp;nbsp;dae) om die Son.&lt;ref name=&quot;mpc&quot; /&gt; Om en by 23 tot 25&amp;nbsp;September kom dit tot sowat 480&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km (0,0032&amp;nbsp;[[AE]]) van die [[Aarde]] af. Op 22&amp;nbsp;September 1999 het Benoe 0,0147&amp;nbsp;AE van die Aarde af verbybeweeg en ses jaar later, op 20&amp;nbsp;September 2005, sowat 0,033&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;jpldata&quot; /&gt; Die volgende nabyverbyvlug van minder as 0,04&amp;nbsp;AE sal op 30&amp;nbsp;September 2054 en daarna 23&amp;nbsp;September 2060 wees, wat die wentelbaan effens sal versteur. 

Tussen die nabyverbyvlugte van 1999 en 2060 sal die Aarde 61 wentelbane voltooi en Benoe 51. 'n Selfs nader verbyvlug sal op 25&amp;nbsp;September 2135 wees: omtrent 0,0014&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;jpldata&quot; /&gt; In die 75 jaar tussen 2060 en 2135 sal Benoe 64 wentelbane voltooi, wat beteken sy wentelperiode sou verkort het tot 427 dae.&lt;ref name=Horizons2135/&gt; Die Aarde se nadering van 2135 sal die wentelperiode tot sowat 452 dae verleng.&lt;ref name=Horizons2135/&gt; 

Voor die verbyvlug van 2135 sal Benoe op 27&amp;nbsp;November 2045 op sy maksimum afstand van die Aarde wees: sowat 2,34&amp;nbsp;AE.&lt;ref name=&quot;Horizons2045&quot;/&gt;

===Moontlike botsing met die Aarde===
'n Asteroïed met 'n deursnee van 500&amp;nbsp;m kan na verwagting gemiddeld elke 130&amp;nbsp;000 jaar of so met die Aarde bots.&lt;ref name=&quot;Earth-impact&quot; /&gt; 'n Dinamiese studie van 2010 deur die wiskundige Andrea Milani en medewerkers het agt moontlike botsings van Benoe met die Aarde tussen 2169 en 2199 voorspel. Die kumulatiewe moontlikheid van 'n botsing hang af van Benoe se fisiese eienskappe, wat toe nie goed bekend was nie, maar is bevind om nie 0,071% vir al agt moontlike botsings te oorskry nie.&lt;ref name=&quot;Milani et al.&quot; /&gt; Die skrywers erken dat 'n akkurate raming van 'n botsing 'n gedetaillerde vormmodel sal vereis, asook bykomende waarnemings (óf grondgebaseer óf van 'n ruimtetuig wat Benoe besoek) om die omvang en rigting van die Jarkofski-effek te bepaal.

Die publikasie van die vormmodel en van [[astrometrie]] wat gebaseer is op radarwaarnemings wat in 1999, 2005 en 2011 verkry is,&lt;ref name=Nolan2013 /&gt; het 'n verbeterde raming van die Jarkofski-versnelling en 'n hersiene raming van die moontlikheid van 'n botsing moontlik gemaak. In 2014 was die beste raming van die moontlikheid van 'n botsing 'n kumulatiewe moontlikheid van 0,037% in die tydperk van 2175 tot 2196.&lt;ref name=&quot;ChesleyFarnocchia2014&quot; /&gt; Dit stem ooreen met 'n kumulatiewe syfer op die Palermo Technical Impact Hazard Scale van -1,71. 

As 'n botsing wel sal plaasvind, sal die verwagte kinetiese energie van die botsing 1&amp;nbsp;200&amp;nbsp;megaton in [[TNT-ekwivalent]] wees. (In vergelyking was die TNT-ekwivalent van [[Tsaar Bomba]], die kragtigste kernwapen wat nog getoets is, sowat 54&amp;nbsp;megaton.&lt;ref name = &quot;Sentry&quot; /&gt; Dié van die [[Toengoeska-voorval]], die energiekste impakvoorval in die aangetekende geskiedenis, is geraam op 3-5&amp;nbsp;megaton,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://share.sandia.gov/news/resources/releases/2007/asteroid.html|title=Sandia supercomputers offer new explanation of Tunguska disaster|date=17 December 2007|publisher=Sandia National Laboratories|access-date=22 December 2007|archive-date=19 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219203913/https://share.sandia.gov/news/resources/releases/2007/asteroid.html}}&lt;/ref&gt; hoewel 'n ander raming 20-30&amp;nbsp;megaton is.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Probabilistic assessment of Tunguska-scale asteroid impacts|journal=Icarus|volume=327|pages=83–96|doi=10.1016/j.icarus.2018.12.017|year=2019|last1=Wheeler|first1=Lorien F.|last2=Mathias|first2=Donovan L.|bibcode=2019Icar..327...83W|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Die 2021-wentelbaanoplossing het die virtuele impaktors van die jaar 2200 tot die jaar 2300 verleng en die kumulatiewe Palermo-impakskaal effens opgestoot tot -1,42. Die oplossing het die geraamde swaartekraguitwerking ingesluit van 343 ander asteroïede, wat sowat 90% van die totale massa van die hoofasteroïedgordel uitmaak.&lt;ref name = &quot;Farnocchia2021&quot; /&gt;

===Meteoorreën===
As 'n aktiewe asteroïed wat naby die Aarde verbybeweeg, kan Benoe die moederliggaam van 'n swak [[meteoorreën]] wees. Benoe se deeltjies sal omstreeks 25 September uit die [[Suidelike Halfrond|suidelike]] sterrebeeld [[Beeldhouer (sterrebeeld)|Beeldhouer]] kom.&lt;ref name=Ye2019/&gt; Die meteore sal na verwagting net-net met die oog gesien kan, indien wel, en sal minder as een per uur beloop.&lt;ref name=Ye2019/&gt;

==Verkenning==
===OSIRIS-REx===
{{Hoofartikel|OSIRIS-REx}}
[[File:OSIRIS-REX SamCam TAGSAM Event 2020-10-20 small.gif|thumb|upright|Die suksesvolle verkryging van 'n monster in Oktober 2020. Dit wys hoe OSIRIS-REx op die Nightingale-monsterterrein land.]]
Die OSIRIS-REx-sending van Nasa se [[New Frontiers-program]] is op 8 September 2016 na Benoe gelanseer. Op 3 Desember 2018 het die ruimtetuig by die asteroïed aangekom ná 'n reis van meer as twee jaar.&lt;ref name=&quot;NYT-20181203&quot;&gt;{{cite news|last=Chang|first=Kenneth|date=3 December 2018|title=NASA's Osiris-Rex Arrives at Asteroid Bennu After a Two-Year Journey|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/12/03/science/osiris-rex-bennu-asteroid-arrival.html|access-date=12 February 2021}}&lt;/ref&gt; 'n Week later is aangekondig OSIRIS-REx het spektroskopiese bewyse gevind van gehidreerde minerale op Benoe se oppervlak, wat aandui water was aanwesig in Benoe se moederliggaam voordat die asteroïed afgebreek het.&lt;ref name=&quot;Space-20181210&quot;&gt;{{cite news | url = https://www.space.com/42690-asteroid-bennu-had-water-nasa-osiris-rex-discovery.html | title= Asteroid Bennu Had Water! NASA Probe Makes Tantalizing Find | first=  Mike | last = Wall | date = 10 December 2018 | access-date = 6 January 2019 | website = Space.com }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lauretta2019Nature&quot;/&gt;

Op 20 Oktober 2020 het OSIRIS-REx na die asteroïed afgedaal en daarin geslaag om monsters te neem.&lt;ref&gt;https://www.pbs.org/wgbh/nova/video/touching-the-asteroid/ &quot;Touching the Asteroid&quot; (video, 54:03 min.)], ''Nova'' op PBS, 21 Oktober 2020. Besoek op 20-10-22.&lt;/ref&gt; Op 7 April 2021 het OSIRIS-REx 'n laaste keer verby Benoe gevlieg en stadig daarvan begin wegdryf.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2021/nasa-osiris-rex-completes-final-tour-of-asteroid-bennu|title=NASA's OSIRIS-REx Completes Final Tour of Asteroid Bennu|publisher=NASA|date=7 April 2021|access-date=10 May 2021}}&lt;/ref&gt; OSIRIS-REx het die monsters in 2023 na die Aarde teruggebring.&lt;ref name=&quot;NASA press release&quot; /&gt; 

Nadat die houer met die monsters oopgemaak is, het wetenskaplikes opgemerk hulle het &quot;swart stof en puin&quot; aan die OSIRIS-REx-houer ontdek. Verdere ondersoeke is aan die gang.&lt;ref name=&quot;NYT-20231011&quot;&gt;{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=NASA Unveils First Glimpse of 'Scientific Treasure' Collected From Asteroid – Scientists said they got more material than expected from the Osiris-Rex mission during its seven-year journey to the asteroid Bennu. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/11/science/nasa-asteroid-osiris-rex-bennu.html |date=11 October 2023 |work=The New York Times |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20231011174611/https://www.nytimes.com/2023/10/11/science/nasa-asteroid-osiris-rex-bennu.html |archive-date=11 October 2023 |access-date=12 October 2023 }}&lt;/ref&gt; Op 13 Desember 2023 is aangekondig organiese molekules en onbekende materiaal is gevind wat nog ondersek moet word om hulle samestelling te bepaal.&lt;ref name=&quot;LS-20231213&quot;&gt;{{cite news |last=Kuthunur |first=Sharmila |title='What is that material?': Potentially hazardous asteroid Bennu stumps scientists with its odd makeup – Scientists found signs of organic molecules in the first samples of potentially hazardous asteroid Bennu, as well as a 'head scratching' material that has yet to be identified. |url=https://www.livescience.com/space/space-exploration/what-is-that-material-potentially-hazardous-asteroid-bennu-stumps-scientists-with-its-odd-makeup |date=13 December 2023 |work=LiveScience |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20231214014121/https://www.livescience.com/space/space-exploration/what-is-that-material-potentially-hazardous-asteroid-bennu-stumps-scientists-with-its-odd-makeup |archive-date=14 December 2023 |access-date=13 December 2023 }}&lt;/ref&gt; Op 11 Januarie 2024 het Nasa aangekondig die houer is eindelik ten volle oopgemaak.&lt;ref&gt;{{cite web
	| url = https://blogs.nasa.gov/osiris-rex/2024/01/11/nasas-osiris-rex-team-clears-hurdle-to-access-remaining-bennu-sample/
	| title = NASA's OSIRIS-REx Team Clears Hurdle to Access Remaining Bennu Sample
	| last = Barry
	| first = Rachel Ann
	| date = 2024-01-11
	| website = OSIRIS-REx Mission 
	| publisher = NASA
}}&lt;/ref&gt; Die totale massa van die materiaal wat ingesamel is, is 121,6&amp;nbsp;g, meer as twee keer soveel as wat beplan is.&lt;ref name=&quot;GZM-202402025&quot;&gt;{{cite news |last=Rabie |first=Passant |title=We Finally Know How Much of That Asteroid OSIRIS-REx Grabbed in Space – Engineers struggled to open the sample canister for months, but it was all worth it for twice the amount of asteroid they thought they were getting. |url=https://gizmodo.com/how-much-nasa-osiris-rex-collected-asteroid-space-1851261317 |date=15 February 2024 |work=Gizmodo |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20240216145102/https://gizmodo.com/how-much-nasa-osiris-rex-collected-asteroid-space-1851261317 |archivedate=16 February 2024 |accessdate=16 February 2024 }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot; caption=&quot;{{nowrap|{{legend0|magenta|OSIRIS-REx}}{{·}}{{legend0|Lime|101955 Benoe}}{{·}}{{legend0|Blue|Aarde}}}}&quot;&gt;
Beeld:Animation of OSIRIS-REx trajectory.gif|Wentelbane in die Sonnestelsel van {{nowrap|9 Augustus 2016}} tot {{nowrap|24 September 2023}}.
Beeld:Animation of OSIRIS-Rex trajectory around 101955 Bennu.gif|OSIRIS-REx se baan om Benoe van {{nowrap|25 Desember 2018}} af.
Beeld:Animation of OSIRIS-REx around Bennu - touch down on Bennu.gif|OSIRIS-REx se kort landing op Benoe op {{nowrap|20 Oktober 2020}}.
&lt;/gallery&gt;

===Monsters===
[[Beeld:Maps14227-fig-0005-m.jpg|thumb|180px|Die monsters wat van Benoe geneem is. Onder is dit in agt dele verdeel.&lt;ref name=&quot;Lauretta&quot;/&gt;]]

Die materiaal wat op Benoe gekry is, is hoofsaaklik baie donker, met weerkaatsingswaardes wat ooreenstem met Benoe se oppervlak, hoewel dit ook helderder deeltjies bevat. Die materiaal wissel van stof tot klippies van 3,5&amp;nbsp;cm lank. 

Mineralogiese ontledings wys die monsters is ryk aan gehidreerde minerale, veral [[magnesium]]ryke fillosilikate. Ander komponente wat volop is, sluit in magnetiet, [[sulfied]]e, koolstowwe en [[organiese verbinding]]s. 'n Onverwagte ontdekking was die teenwoordigheid van [[fosfaat]]minerale in sommige monsters, insluitende fosfate ryk aan magnesium en [[natrium]].&lt;ref name=&quot;Lauretta&quot;&gt;{{cite journal |last1=Lauretta |first1=Dante S. |last2=Connolly |first2=Harold C. |last3=Aebersold |first3=Joseph E. |title=Asteroid (101955) Bennu in the laboratory: Properties of the sample collected by OSIRIS-REx |journal=Meteoritics &amp; Planetary Science |date=26 June 2024 |volume=59 |issue=9 |pages=2453–2486 |doi=10.1111/maps.14227 |display-authors=1|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Die elementsamestelling van die monsters lyk baie soos dié van CI-chondrietmeteoriete. Die isotoopverhoudings verskil egter. Die koolstofinhoud van die monsters is hoër as dié wat in bekende meteoriete gevind is. Daar is tekens dat van die materiaal grootliks onveranderd is sedert die vorming van die Sonnestelsel. [[Silikonkarbied]] van voor die Son se vorming is geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;Lauretta&quot;/&gt;

Sedert 3 November 2023 word 'n deel van die monsters in die Meteorietsaal van die Nasionale Natuurgeskiedenismuseum in [[Washington, DC]] uitgestal.&lt;ref name=Smithsonian &gt;{{cite web |last1=Pearlman |first1=Robert Z. |title=Smithsonian debuts 1st display of asteroid Bennu sample brought back by OSIRIS-REx |url=https://www.space.com/smithsonian-osiris-rex-bennu-asteroid-unveiling |website=space.com |access-date=6 November 2023 |date=3 November 2023}}&lt;/ref&gt; Nog 'n deel is van 14 tot 18 Oktober 2024 deur Nasa op die Internasionale Sterrekundekongres in [[Milaan]], [[Italië]], vertoon.&lt;ref name=&quot;NASAExhibit20241015&quot;&gt;{{cite tweet |user=NASAExhibit |number=1845910951054205193 |title=NASA exhibit at IAC 2024 opens with Bennu sample |date=15 October 2024 |url=https://x.com/NASAExhibit/status/1845910951054205193 |access-date=24 October 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NASAExhibit20241018&quot;&gt;{{cite tweet |user=NASAExhibit |number=1847158178120675712 |title=NASA invites the general public to view a Bennu sample at their booth for the IAC 2024 public day |date=18 October 2024 |url=https://x.com/NASAExhibit/status/1847158178120675712 |access-date=24 October 2024}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3
|verwysings=

&lt;ref name=&quot;jpldata&quot;&gt;{{cite web
| type = Solution #118: 2020-10-03 last observation. Solution includes non-gravitational parameters
| title = JPL Small-Body Database Browser: 101955 Bennu (1999 RQ36)
| publisher = [[Jet Propulsion Laboratory]]
| date = 7 January 2021
| url = https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=Bennu&amp;view=OPC
| archive-url = https://web.archive.org/web/20180319121233/https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=101955;cad=1
| archive-date= 19 March 2018
| url-status = live
| access-date = 28 March 2021}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NASA-20150331-db&quot;&gt;{{cite web |last1=Brown |first1=Dwayne |last2=Neal-Jones |first2=Nancy |title=Release 15-056 – NASA's OSIRIS-REx Mission Passes Critical Milestone |url=http://www.nasa.gov/press/2015/march/nasa-s-osiris-rex-mission-passes-critical-milestone/ |date=31 March 2015 |website=[[NASA]] |access-date=4 April 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Horizons2045&quot;&gt;{{cite web
  |title=Horizons Batch for Bennu MaxDistance 2045
  |publisher=JPL Horizons
  |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&amp;COMMAND=%27Bennu%27&amp;START_TIME=%272045-11-25%27&amp;STOP_TIME=%272045-11-29%27&amp;STEP_SIZE=%271%20day%27&amp;QUANTITIES=%2720%27
  |access-date=2021-08-22}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Horizons2135&quot;&gt;{{cite web
  |title=Horizons Bennu Orbital Elements for 2135-Aug-30 and 2135-Sep-30
  |publisher=JPL Horizons
  |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&amp;COMMAND=%27Bennu%27&amp;TABLE_TYPE=%27ELEMENTS%27&amp;START_TIME=%272135-Aug-30%27&amp;STOP_TIME=%272135-Sep-30%27&amp;STEP_SIZE=%271%20month%27&amp;CENTER=%27@sun%27&amp;OUT_UNITS=%27AU-D%27
  |type=PR is orbital period in days
  |access-date=2021-08-19}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sentry&quot;&gt;{{cite web
| url=https://cneos.jpl.nasa.gov/sentry/details.html#?des=101955
| title=101955 1999 RQ36: Earth Impact Risk Summary
| publisher=Jet Propulsion Laboratory
| website=NASA
| date=14 July 2021
| access-date=14 August 2021
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Farnocchia2021&quot;&gt;{{cite journal
  |last1=Farnocchia |first1=Davide |last2=Chesley |first2=Steven R. |last3=Takahashi |first3=Yu
  |title=Ephemeris and hazard assessment for near-Earth asteroid (101955) Bennu based on OSIRIS-REx data
  |journal=Icarus |year=2021
  |volume=369 |page=114594 |doi=10.1016/j.icarus.2021.114594 |bibcode=2021Icar..36914594F |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cellino2018&quot;&gt;{{Cite journal
| title=Unusual polarimetric properties of (101955) Bennu: similarities with F-class asteroids and cometary bodies
| journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters
| volume=481
| issue=1
| pages=L49–L53
| arxiv=1808.07812
| last1=Hergenrother
| first1=Carl W.
| author2=Maria Antonietta Barucci
| last3=Barnouin
| first3=Olivier
| last4=Bierhaus
| first4=Beau
| last5=Binzel
| first5=Richard P.
| last6=Bottke
| first6=William F.
| last7=Chesley
| first7=Steve
| last8=Clark
| first8=Ben C.
| last9=Clark
| first9=Beth E.
| last10=Cloutis
| first10=Ed
| author11=Christian Drouet d'Aubigny
| last12=Delbo
| first12=Marco
| last13=Emery
| first13=Josh
| last14=Gaskell
| first14=Bob
| last15=Howell
| first15=Ellen
| last16=Keller
| first16=Lindsay
| last17=Kelley
| first17=Michael
| last18=Marshall
| first18=John
| last19=Michel
| first19=Patrick
| last20=Nolan
| first20=Michael
| last21=Rizk
| first21=Bashar
| last22=Scheeres
| first22=Dan
| last23=Takir
| first23=Driss
| last24=Vokrouhlický
| first24=David D.
| last25=Beshore
| first25=Ed
| last26=Lauretta
| first26=Dante S.
| s2cid=119226483
| year=2018
| doi=10.1093/mnrasl/sly156
| doi-access=free
| bibcode=2018MNRAS.481L..49C
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mpc&quot;&gt;{{cite web
| title=(101955) Bennu = 1999 RQ36 Orbit
| publisher=Minor Planet Center
| url=https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=Bennu
| access-date=2018-03-21
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;GDSCC-img&quot;&gt;{{cite web
| url= http://echo.jpl.nasa.gov/~lance/1999RQ36/1999RQ36.html
| archive-url= https://web.archive.org/web/20000830105849/http://echo.jpl.nasa.gov/~lance/1999RQ36/1999RQ36.html
| archive-date= 2000-08-30
| title=Goldstone Delay-Doppler Images of 1999 RQ36
| website=Asteroid Radar Research
| publisher=Jet Propulsion Laboratory
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NASA press release&quot;&gt;{{cite web
| title=NASA to Launch New Science Mission to Asteroid in 2016
| url=http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/osiris-rex.html
| publisher=NASA
| access-date=21 May 2013
| date=25 May 2011
| archive-date=30 Desember 2019
| archive-url=https://web.archive.org/web/20191230231639/https://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/osiris-rex.html
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;risk-table&quot;&gt;{{cite web
| title=Sentry Risk Table
| publisher=NASA/JPL Near-Earth Object Program Office
| url=https://cneos.jpl.nasa.gov/sentry/
| access-date=2018-03-20
| url-status=live
| archive-url=https://web.archive.org/web/20160911172609/http://neo.jpl.nasa.gov/risk/
| archive-date=2016-09-11
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hudson et al. 2000&quot;&gt;{{cite journal |author=Hudson, R.S. |author2=Ostro, S.J. |author3=Benner, L.A.M. |bibcode=2000DPS....32.0710H |title=Recent Delay-Doppler Radar Asteroid Modeling Results: 1999 RQ36 and Craters on Toutatis |journal=Bulletin of the American Astronomical Society |volume=32 |page=1001
| year=2000}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Milani et al.&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Milani |first1=Andrea |last2=Chesley |first2=Steven R. |last3=Sansaturio |first3=Maria Eugenia |last4=Bernardi |first4=Fabrizio |last5=Valsecchi |first5=Giovanni B. |last6=Arratia |first6=Oscar |s2cid=54594575 |date=2009 |title=Long term impact risk for (101955) 1999 RQ&lt;sub&gt;36&lt;/sub&gt; |journal=Icarus |volume=203 |issue=2 |pages=460–471 |doi=10.1016/j.icarus.2009.05.029 |bibcode=2009Icar..203..460M|arxiv = 0901.3631
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Earth-impact&quot;&gt;{{cite web
| date=2010
| title=Earth Impact Effects Program
| publisher=Imperial College London / Purdue University
| author=Robert Marcus
| author2=H. Jay Melosh
| author3=Gareth Collins
| name-list-style=amp
| url=http://impact.ese.ic.ac.uk/ImpactEffects/
| access-date=2013-02-07
| archive-date=2010-03-10
| archive-url=https://web.archive.org/web/20100310232930/http://impact.ese.ic.ac.uk/ImpactEffects/
| url-status=dead
}} (solution using density of 2,600 kg/m^3, sped of 17km/s, and impact angle of 45 degrees)&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nolan2013&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nolan|first1=M.C.|last2=Magri|first2=C.|last3=Howell|first3=E.S.|last4=Benner|first4=L.A.M.|last5=Giorgini|first5=J.D.|last6=Hergenrother|first6=C.W.|last7=Hudson|first7=R.S.|last8=Lauretta|first8=D.S.|last9=Margot|first9=J.L.|last10=Ostro|first10=S.J.|last11=Scheeres|first11=D.J.|title=Shape model and surface properties of the OSIRIS-REx target Asteroid (101955) Bennu from radar and lightcurve observations|journal=Icarus|volume=226|issue=1|year=2013|pages=629–640|issn=0019-1035|doi=10.1016/j.icarus.2013.05.028|bibcode=2013Icar..226..629N
| url=http://www.escholarship.org/uc/item/6mh8b2t5}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ChesleyFarnocchia2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Chesley|first1=Steven R.|last2=Farnocchia|first2=Davide|last3=Nolan|first3=Michael C.|last4=Vokrouhlický|first4=David|last5=Chodas|first5=Paul W.|last6=Milani|first6=Andrea|last7=Spoto|first7=Federica|last8=Rozitis|first8=Benjamin|last9=Benner|first9=Lance A.M.|last10=Bottke|first10=William F.|last11=Busch|first11=Michael W.|last12=Emery|first12=Joshua P.|last13=Howell|first13=Ellen S.|last14=Lauretta|first14=Dante S.|last15=Margot|first15=Jean-Luc|last16=Taylor|first16=Patrick A.|s2cid=30979660|title=Orbit and bulk density of the OSIRIS-REx target Asteroid (101955) Bennu|journal=Icarus|volume=235|date=2014|pages=5–22|issn=0019-1035|doi=10.1016/j.icarus.2014.02.020
| bibcode=2014Icar..235....5C|arxiv=1402.5573
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Lauretta2015&gt;{{citation
| title=The OSIRIS-REx target asteroid (101955) Bennu: Constraints on its physical, geological, and dynamical nature from astronomical observations
| display-authors=1 | last1=Lauretta | first1=D. S.
| last2=Bartels | first2=A.E. | last3=Barucci | first3=M.A.
| last4=Bierhaus | first4=E.B. | last5=Binzel | first5=R.P.
| last6=Bottke | first6=W.F. | last7=Campins | first7=H.
| last8=Chesley | first8=S.R. | last9=Clark | first9=B.C.
| last10=Clark | first10=B.E. | last11=Cloutis | first11=E.A.
| last12=Connolly | first12=HC. | last13=Crombie | first13=M. K.
| last14=Delbó | first14=M. | last15=Dworkin | first15=J. P.
| last16=Emery | first16=J. P. | last17=Glavin | first17=D. P.
| last18=Hamilton | first18=V. E. | last19=Hergenrother | first19=C. W.
| last20=Johnson | first20=C. L. | last21=Keller | first21=L.P.
| last22=Michel | first22=P. | last23=Nolan | first23=M.C.
| last24=Sandford | first24=S.A. | last25=Scheeres | first25=D.J.
| last26=Simon | first26=A.A. | last27=Sutter | first27=B.M.
| last28=Vokrouhlický | first28=D. | last29=Walsh | first29=K.J.
| journal=Meteoritics &amp; Planetary Science
| volume=50 | issue=4 | pages=834–849 | date=April 2015
| doi=10.1111/maps.12353 | bibcode=2015M&amp;PS...50..834L
| postscript=. | citeseerx=10.1.1.723.9955| s2cid=32777236 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Meteoritics&quot;&gt;{{cite journal|last1=Lauretta|first1=D.S.|last2=Bartels|first2=A.E.|last3=Barucci|first3=M.A.|last4=Bierhaus|first4=E.B.|last5=Binzel|first5=R.P.|last6=Bottke|first6=W.F.|last7=Campins|first7=H.|last8=Chesley|first8=S.R.|last9=Clark|first9=B.C.|last10=Clark|first10=B.E.|last11=Cloutis|first11=E.A.|last12=Connolly|first12=H.C.|last13=Crombie|first13=M.K.|last14=Delbó|first14=M.|last15=Dworkin|first15=J.P.|last16=Emery|first16=J.P.|last17=Glavin|first17=D.P.|last18=Hamilton|first18=V.E.|last19=Hergenrother|first19=C.W.|last20=Johnson|first20=C.L.|last21=Keller|first21=L.P.|last22=Michel|first22=P.|last23=Nolan|first23=M.C.|last24=Sandford|first24=S.A.|last25=Scheeres|first25=D. J.|last26=Simon|first26=A.A.|last27=Sutter|first27=B.M.|last28=Vokrouhlický|first28=D.|last29=Walsh|first29=K.J.|title=The OSIRIS-REx target asteroid (101955) Bennu: Constraints on its physical, geological, and dynamical nature from astronomical observations|journal=Meteoritics &amp; Planetary Science|date=April 2015|volume=50|issue=4|pages=834–849|doi=10.1111/maps.12353|display-authors=2|bibcode=2015M&amp;PS...50..834L|citeseerx=10.1.1.723.9955|s2cid=32777236 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Bottke2015&gt;{{citation
| title=In search of the source of asteroid (101955) Bennu: Applications of the stochastic YORP model
| display-authors=1
| last1=Bottke | first1=William F. | last2=Vokrouhlický | first2=David
| last3=Walsh | first3=Kevin J. | last4=Delbo | first4=Marco
| last5=Michel | first5=Patrick | last6=Lauretta | first6=Dante S.
| last7=Campins | first7=Humberto | last8=Connolly | first8=Harold C.
| last9=Scheeres | first9=Daniel J. | last10=Chelsey | first10=Steven R.
| journal=Icarus | volume=247 | pages=191–217 | date=February 2015
| doi=10.1016/j.icarus.2014.09.046 | bibcode=2015Icar..247..191B
| postscript=.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Ye2019&gt;{{cite journal
  |last1=Ye |first1=Quanzhi
  |title=Prediction of Meteor Activities from (101955) Bennu
  |journal=American Astronomical Society
  |volume=3 |issue=3 |page=56
 |year=2019
  |doi=10.3847/2515-5172/ab12e7 |bibcode=2019RNAAS...3...56Y
 |s2cid=187247696
 |url=https://authors.library.caltech.edu/94305/1/Ye_2019p56.pdf
 |doi-access=free
 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;barruccimichel&quot;&gt;{{cite conference |last1=Barrucci |first1=M. |last2=Michel |first2=P. |title=Asteroid-Comet continuum: no doubt but many questions |conference=2019 EPSC-DPS conference |date=Sep 2019 |pages=202–1}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nae20&quot;&gt;{{cite journal |last1=Nuth, III |first1=J. |last2=Abreu |first2=N. |last3=Ferguson |first3=F. |last4=Glavin |first4=D. |last5=Hergenrother |first5=C.|last6=Hill |first6=H. |last7=Johnson |first7=N. |last8=Pajola |first8=M. |last9=Walsh |first9=K. |journal=Planetary Science Journal |date=Dec 2020 |title=Volatile-rich Asteroids in the Inner Solar System |volume=1 |issue=3 |page=82 |doi=10.3847/PSJ/abc26a |bibcode=2020PSJ.....1...82N |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Science_3544&quot;&gt;{{cite journal|title = Episodes of particle ejection from the surface of the active asteroid (101955) Bennu|first1 = D.S. | last1 = Lauretta| first2 = C.W. |last2 = Hergenrother | first3 = S.R. | last3 = Chesley | first4 = J.M. | last4 = Leonard | first5 = J.Y. | last5 = Pelgrift | first6 = C.D. | last6 = Adam | first7 = M. | last7 = Al Asad|s2cid = 208764910 |display-authors=5|  journal    = Science | date = 6 Dec 2019| volume = 366 | issue = 6470 |pages = eaay3544 | doi = 10.1126/science.aay3544 |pmid = 31806784 |bibcode = 2019Sci...366.3544L |url = http://oro.open.ac.uk/68479/1/Lauretta_et_al_2019_accepted.pdf | doi-access = free }}.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lauretta2019Nature&quot;&gt;{{cite journal |last1= Lauretta |first1= D.S. |date= 19 March 2019 |title= The unexpected surface of asteroid (101955) Bennu|journal=Nature |volume= 568 |issue= 7750 |pages=55–60 |doi= 10.1038/s41586-019-1033-6|pmid= 30890786 |pmc= 6557581 |bibcode= 2019Natur.568...55L }}&lt;/ref&gt;

}}

==Skakels==
* [https://www.youtube.com/watch?v=5dA15GCrAXk Video (2:53)] – Oorsig van die Benoe-sending ([[Nasa]]; 11 Mei 2021)
* [https://www.cnn.com/2019/12/05/world/osirix-rex-asteroid-bennu-activity-scn/index.html Video (01:12) – Bennu skiet materiaal die ruimte in] (CNN; 5 Desember 2019)
* [https://www.youtube.com/watch?v=S29O8dUhFgY Video (01:32) – OSIRIS REx nader Benoe] (Nasa; 7 Januarie 2019)
* {{cite journal |doi=10.1088/2041-8205/728/2/L42|title=Temperature History and Dynamical Evolution of (101955) 1999 Rq 36: A Potential Target for Sample Return from a Primitive Asteroid|journal=The Astrophysical Journal|volume=728|issue=2|pages=L42|year=2011|last1=Delbo|first1=Marco|last2=Michel|first2=Patrick|bibcode=2011ApJ...728L..42D|doi-access=free}}
* {{Cite journal |arxiv=1210.5370|last1=Hergenrother|first1=Carl W. |s2cid=55689658|display-authors=etal|title=Physical Properties of OSIRIS-REx Target Asteroid (101955) 1999 RQ36 derived from Herschel, ESO-VISIR and Spitzer observations|journal=Astronomy &amp; Astrophysics|volume=548|pages=A36|year=2012|doi=10.1051/0004-6361/201220066|bibcode=2012A&amp;A...548A..36M}}
{{CommonsKategorie-inlyn|101955 Bennu}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = 101955 Bennu}}

{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

{{DEFAULTSORT:Benoe}}
[[Kategorie:Nabyaarde-asteroïede]]</text>
      <sha1>97x28b6mnfwnqbf9ytt501lk9p9gnim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Makuleke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>224236</id>
    <revision>
      <id>2968173</id>
      <parentid>2870117</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:55:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Skakel</comment>
      <origin>2968173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4662" sha1="jbjuriy584a3dff766lmlwe87i6uajt" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Reservaat
|reservaat_naam           = Makuleke-vleiland
|ander_naam               = Makuleke Kontraktuele Park
|iucn_kategorie           = IV
|beeld                    = Makuleke4.JPG
|beeld_byskrif            = Die [[Levuburivier]] in Lanner Gorge, 'n diep ravyn
|kaart                    = 
|kaart_byskrif            = 
|land                     = {{vlagland|Suid-Afrika}}
|provinsie                = [[Limpopo]]
|naaste_dorp              = [[Tshipise (dorpie)|Tshipise]]
|duimdrukkerkaart         = Limpopo
|duimdrukkeretiketposisie = links
|duimdrukkerkaartgrootte  = 250
|duimdrukkerkaartbyskrif  = Makuleke-vleiland in Suid-Afrika
|breedtegraad             = 22
|breedtegraad_m           = 24
|breedtegraad_s           = 05
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 31
|lengtegraad_m            = 11
|lengtegraad_s            = 49
|lengtegraad_OW           = O
|oppervlak                = 240&amp;nbsp;km²
|openingsjaar             = Ingelyf by Krugerwildtuin in 1969&lt;br /&gt;Teruggegee aan die&lt;br /&gt; Makuleke-stam in 1998
|besoekerstal             = 
|besoekersjaartal         = 
|bestuursliggaam          = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Parke|SANParke]], Makuleke-stam
|webblad                  = 
}}

Die '''Makuleke-vleiland''' of '''Pafuri-driehoek''' is die noordelikste deel van die [[Krugerwildtuin]] wat mettertyd die kern van die oorgrenspark sal vorm. Hierdie gebied van 'n 7&amp;nbsp;800&amp;nbsp;ha is sedert 2007 'n verklaarde [[Ramsar-vleilande in Suid-Afrika|Ramsar-vleiland]]. [[Zimbabwe]] grens in die noorde en [[Mosambiek]] in die ooste aan hierdie streek. Pafuri ([[Tsonga]]) is afgelei van Mphaphuli, die dinastiese naam van die [[Vendas|Venda]]-stamhoofde wat plaaslik regeer het,&lt;ref name=&quot;bulpin1&quot;&gt;{{cite book |last1=Bulpin |first1=T.V. |title=The Transvaal (A Collection of the Mobil Treasury of Travel Series covering the Transvaal) |date=1975 |publisher=[[Thomas Victor Bulpin|T.V. Bulpin]] |location=Kaapstad | chapter = The Kruger National Park |isbn=0-949956-12-0}}&lt;/ref&gt; terwyl die [[Levuburivier]] na 'n [[Combretum|boswilg]]-spesie ([[Venda (taal)|Venda]]: ''muvuvhu'', [[Tsonga]]: ''rivubye'') vernoem is wat op sy oewers groei.&lt;ref&gt;{{cite book|last = du Plessis |first = E.J.|title = Suid-Afrikaanse berg- en riviername|publisher = Tafelberg-uitgewers, Kaapstad |year = 1973|pages = 265|isbn = 0-624-00273-X}}&lt;/ref&gt;

Die gebied beslaan die min of meer driehoekige vloedvlakte wat by die samevloeiing van die [[Limpoporivier|Limpopo]]- en Levuburiviere gevorm word, met [[Crook’s Corner]] en die [[Pafuri-grenspos]] aan die oostepunt daarvan, by die samevloeiing. Weens die lae ligging ontvang die area die laagste gemiddelde jaarlikse neerslag in die wildtuin, maar is weens die voorgenoemde riviere met hul groot opvangsgebiede die meeste geneig tot oorstromings. Suid van die Levubu vloei ook die Hapistroom, wat by hoogwater deel van die vloedvlakte vorm. Tydens groot vloede kan water ook via die Levubu tot in die [[Mutalerivier]] opdam, wat dan sy walle oorstroom. 

Opvallende flora in die omgewing is die rivierbos langs die strome en gras en rietbeddings op die vloedvlakte. Daar is 31 panne wat van sowel neerslag as vloede water kry en tot diep in die droë wintermaande water hou. Die vloedvlakte verhoed dat vloede stroomaf in Mosambiek skade aanrig. Danksy die vloedgebied het die water ook kans om die grond binne te dring en die watertafel op peil te hou. Dit kom weer die plantegroei ten goede, en gevolglik is hier baie diere en veral watervoëls. Kuddes [[seekoei]]e en [[buffel]]s is aanwesig.

Hoë vloedvlakke is aanvanklik deur Harold Mockford by die TEBA-pomphuis {{koördinate|22|26|26|S|31|18|43|O|aansig=inlyn}} afgemerk, wat vir die destydse TEBA (The Employment Buro of Africa) opgerig is. Dit is by 'n waterput sowat 'n myl suid van Crook's Corner aan die rand van die vloedvlakte geleë. In volgorde van toenemende vloedhoogtes is die vloede van 28 Februarie 1988, 11 Februarie 1996, 22 Februarie 1975, 13 Januarie 2026 (weens die Levuburivier), 7 Maart 1977, 4 Februarie 1981, 22 Januarie 1958, 27 Januarie 1972 en 9 Februarie 1977 hier afgemerk, terwyl die hoogste waters, weens sikloon Leon–Eline, in Februarie 2000 reg oor die pomphuis gespoel het.&lt;ref&gt;[https://www.facebook.com/groups/572786219484457/posts/25389849664018102/ Pafuri flooding], Kruger National Park History,
Joep Stevens (17 Januarie 2026), ''Facebook''&lt;/ref&gt;

== Lees ook ==
* [[Shingwedzi]]
* [[Ramsar-konvensie]]
* [[Ramsar-vleilande in Suid-Afrika]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Pafuri}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]]</text>
      <sha1>jbjuriy584a3dff766lmlwe87i6uajt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Havilland Vampire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>230839</id>
    <revision>
      <id>2968084</id>
      <parentid>2855578</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3882" sha1="hlbfxoktb0fw2kmllizibt6bh5m2hfw" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vliegtuig
|naam= De Havilland Vampire
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:vampire t11 wz507 g-vtii cotswoldairshow 2010 arp.jpg
|byskrif=&lt;center&gt;Vampire T.11 van die ''UK Vampire Preservation Group'' doen vertoonvlug by die ''Cotswold Air Show''&lt;/center&gt;
|tipe=Vegvliegtuig
|vervaardiger=[[De Havilland]]&lt;br /&gt;[[English Electric]]
|vervaardigers=
|ontwerper=
|eerste vlug= 20 September 1943
|bekendstelling= 1946
|vrygestel=
|onttrek= 
|status= Onttrek
|hoofgebruiker= [[Britse Lugmag]]
|meer gebruikers= [[Britse Vloot]]
|vervaardig=
|aantal gebou= 3,268
|programkoste=
|eenheidskoste= 
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels= [[de Havilland Venom]]
}}
Die '''De Havilland Vampire''' is [[Brittanje]] se eerste enkelsitplek straalaangedrewe [[vegvliegtuig]]. Hierdie vliegtuig se ontwerp was gedoen met die doel om 'n straalmotor optimaal te gebruik en was nie net 'n gewone skroefaangedrewe [[vliegtuig]] wat aangepas is vir 'n [[straalmotor]] nie. Die ontwerp maak voorsiening vir tweelingvalbome en 'n enkele, sentrale gondel wat die kajuit en wapentuig huisves.

Die vliegtuig het sy nooiensvlug op 20 September 1943 voltooi met Geoffrey de Havilland in beheer. Dit was net sestien maande nadat die detailontwerp begin is. Die produksiemodelle was egter te laat om deel te neem aan die [[Tweede Wêreldoorlog]] en is eers in 1946 in diens gestel by eskaders van die [[Britse Lugmag]]. Dit was toe die tweede [[straalvliegtuig]] wat in diens gestel is na die ''[[Gloster Meteor]]''. Die prototipe se motor kon slegs 1&amp;nbsp;226 kg stukrag verskaf teenoor die hedendaagse ''[[Eurofighter Typhoon]]'' se turbowaaierenjins wat 6&amp;nbsp;097 kg stukrag verskaf. 

In die eerste paar jaar na die Tweede Wêreldoorlog het die ''Vampire'' 'n groot rol gespeel in [[Brittanje]] se eerste linie van verdediging totdat hulle vervang is deur die ''Meteor 8'' in 1951. Teen daardie tyd was die ''Vampire'' deur die Britse Lugmag gebruik in die [[Verre Ooste]] asook deur lugmagte van die Verre Ooste. Hulle is later almal vervang deur die ''[[De Havilland Venom]]''. 

In Desember 1945 het die eerste straalvliegtuig op die dek van 'n skip geland, deur 'n ''Sea Vampire''. Die ''Sea Vampire'' was 'n versterkte ''Vampire F.B.5'' om die ekstra kragte wat die landingshaak uitoefen teen te werk om sodoende op [[Vliegdekskip|vliegdelskepe]] te kan land. Dit het ook aan die [[Britse Vloot]] 'n geleentheid gebied om die ''Sea Vampire'' as 'n opleidingsvliegtuig te gebruik vir hulle eerste geslag straalvlieëniers.

Die meeste ''Vampire's'' het tot in die 1970's diens gedoen; in die [[Dominikaanse Republiek]] en [[Switserland]] is hulle eers in die 1980's onttrek.

Gedurende die vroeë jare het die Franse maatskappy ''SNCASE'' 430 ''Vampire's'' onder lisensie vervaardig by [[Marseille]]; hulle het dié vliegtuig die ''Mistral'' genoem. ''Macchi'' van [[Italië]] het 80 en [[Switserland]] 178 gebou.

Die ''Vampire NF.Mk 10'' is 'n nagvegvliegtuig waarvan 95 gebou is. 'n Paar is in die 1950's aan die [[Indiese Lugmag]] verkoop..

== Tegniese besonderhede ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Besonderhede van die De Havilland Vampire F.1:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motors
| 1
|-
| Tipe motor
| [[Straalmotor]]
|-
| Vervaardiger
| de Havilland Goblin 1 turbostraal
|-
| Kraglewering per motor
| 1&amp;nbsp;408 kg stukrag
|-
| Vlerkspan
|12,2 m
|-
| Lengte
|9,37 m
|-
| Hoogte
|2,69 m
|-
| Vlerkoppervlakte
|24,35 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|-
| Maks. opstygmassa
|4&amp;nbsp;760 kg
|-
| Maks. snelheid
|868 km/h
|-
| Operasionele hoogte
| 12&amp;nbsp;500m
|-
| Togafstand
| 1&amp;nbsp;175km
|-
| Klimvermoë
| 1&amp;nbsp;312 m per minuut
|-
| Bewapening
| Vier 20 mm kanonne in die neus
|}

== Sien ook ==
* [[Lys van vegvliegtuie]]

== Bron ==
* Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS &amp; BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Vegvliegtuie]]</text>
      <sha1>hlbfxoktb0fw2kmllizibt6bh5m2hfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lee Aaker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>232515</id>
    <revision>
      <id>2968044</id>
      <parentid>2943844</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Spinoziano</username>
        <id>44190</id>
      </contributor>
      <comment>better image</comment>
      <origin>2968044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1897" sha1="sylxefdwldvb9ukdf3zw5h6wpdwzyd5" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Lee Aaker
| Beeld                     = Lee Aaker (1956).jpg
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Lee William Aaker
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = 25 September 1943
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum                = {{SDEO|1943|9|25|2021|4|1}}
| Sterfplek                 = 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur
| Aktiewe jare              = 1951–1963 (akteur)
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0007342
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Lee Aaker''' (25 September 1943 - 1 April 2021) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''O. Henry's Full House'' (1952), ''Hondo'' (1953), en ''The Challenge of Rin Tin Tin'' (1958), en in die televisiereeks ''The Adventures of Rin Tin Tin'' (1954).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1952: ''O. Henry's Full House''
* 1953: ''Hondo''
* 1953: ''Jeopardy''
* 1958: ''The Challenge of Rin Tin Tin''

=== Televisiereekse ===
* 1949: ''Fantastic Studios, Inc.''
* 1949: ''Sandy Dreams''
* 1954: ''The Adventures of Rin Tin Tin''
* 1956: ''Ethel Barrymore Theater''
* 1961: ''Tallahassee 7000''

=== Video's ===
* 1991: ''Rin-Tin-Tin: Hero of the West''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0007342|Lee Aaker}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Aaker, Lee}}
[[Kategorie:Geboortes in 1943]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Sterftes in 2021]]</text>
      <sha1>sylxefdwldvb9ukdf3zw5h6wpdwzyd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>General Dynamics F-111</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255700</id>
    <revision>
      <id>2968119</id>
      <parentid>2859064</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T15:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6715" sha1="8xk7pll2mwh83jj0cbahpt941jhk1gm" xml:space="preserve">{{Infoboks-Vliegtuig
|naam=General Dynamics F-111
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:An air-to-air left front view of an F-111 aircraft during a refueling mission over the North Sea DF-ST-89-03609 (altered).jpg
|byskrif=&lt;center&gt;'n F-111 gedurende 'n invlughervullingsmissie oor die [[Noordsee]].&lt;/center&gt;
|tipe=Vegvliegtuig en bomwerper
|vervaardiger=General Dynamics
|ontwerper=
|eerste vlug= 21 Desember 1964
|bekendstelling= 18 Julie 1967
|vrygestel=
|onttrek= [[Amerikaanse Lugmag]] F-111F, 1996; EF-111A, 1998
|status= Onttrek
|hoofgebruiker=Amerikaanse Lugmag
|meer gebruikers= 
|vorige gebruikers=
|vervaardig=563
|aantal gebou=
|programkoste=
|eenheidskoste=
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''General Dynamics F-111''' is 'n Amerikaanse [[vliegtuig]] wat aanvanklik ontwikkel is as 'n [[vegvliegtuig]] maar eindelik as 'n [[bomwerper]] gebruik is. Nadat die vliegtuig uit diens onttrek is het die Amerikaanse Lugmag die vliegtuig amptelik die '''F-111 Aardvark''' genoem, vermoedelik na aanleiding van sy lang neus. Dit het vir lank reeds nie-amptelik as die [[Aardvark]] bekend gestaan.

== Ontwikkeling ==
Aanvanklik is die vliegtuig ontwikkel as 'n vegvliegtuig vir beide die [[Amerikaanse Lugmag]] en die [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] maar na vertragings het die vloot onttrek uit die program. Die finale produk het egter die nuutste [[tegnologie]] gebruik en was 'n goeie produk. Dit was die eerste produksievliegtuig wat oor swaaivlerke beskik het. Die vlerke het aan die vliegtuig die vermoë gegee om teen 'n lae snelheid te land as die vlerke in die oopposisie is en teen supersoniese snelhede te vlieg wanneer die vlerke teruggeswaai is.

== Model F-111A ==
Model F-111A is in Oktober 1967 in diens gestel in die Amerikaanse Lugmag. Nadat die aanvanklike probleme opgelos is, was die F-111 'n formidabele bomwerper wat konvensionele- sowel as kernbomme kon dra en loslaat van lae hoogtes. Die vliegtuig se wapenbeheerstelsel het oor 'n [[radar]] beskik wat die grondkontoere kon volg; nadat dit vir 'n sekere hoogte gestel is het dit die kontoere gevolg op daardie hoogte. Die vliegtuig kon homself vlieg oor enige oppervlakte, dag of nag in enige weerstoestande.

Die brandstoftenks was in die vlerke en die spasie agter die kajuit. Met slegs sy interne brandstoftenks het die vliegtuig 'n togafstand van 4&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km gehad. Eksterne brandstoftenks kon onder die vlerke gedra en afgegooi word indien nodig.

Die F-111 kan konvensionele sowel as kernbomme dra. Dit kan twee ekstra bomme of [[brandstof]] in die interne bomlaai dra. Onder die vlerke kan bomme, [[missiele]] of brandstof gedra word.

== Model F-111E ==
Model F-111E se luginlate was herontwerp om die vliegtuig se vermoë bo [[Mach-getal|Mach 2,2]] te verbeter. Die meeste F-111E's was gebaseer in Upper Hayford, [[Engeland]] in die 20ste Gevegsvleuel as deel van die [[NAVO]]-mag. Op 17 Januarie 1991 is van die F-111E's na die Incirlik-lugmagbasis in [[Turkye]] ontplooi as deel van Operasie Desert Storm tydens die [[Golfoorlog]]. Hiervandaan het hulle van die eerste bommissies van die konflik voltooi.

Meer as 100 F-111 van alle modelle het aan die oorlog deelgeneem, as bomwerpers en ook om [[radar]] te blokkeer. Soos die oorlog gevorder het, is die F-111 gebruik vir presisiebombardering met lasergeleide wapens op versterkte vliegtuig- en bomskuilings. Later is die F-111 ook snags teen [[tenk]]s gebruik.

== Model F-111F ==
Die F-model is met verbeterde turbowaaiermotore toegerus wat oor 35% meer stukrag beskik het en is afgelewer in November 1976. Die ''[[RAF]]'' se 48ste Gevegsvleuel te Lakenheath was toegerus met die F-111F en het hulle staal gewys in 1986 in luggevegte oor [[Libië]].

== Model EF-111A ==
Model EF-111A is ontwikkel as 'n elektroniese oorlogvoerder: hulle moes die vyand se elektroniese toerusting nutteloos maak met elektroniese tegnieke. Ontwikkeling van die vliegtuie het reeds in Januarie 1975 begin.

== Model F-111C ==
Model F-111C is ontwikkel as 'n uitvoerproduk en verskaf aan die [[Koninklike Australiese Lugmag]], die enigste land waarheen dit uitgevoer is.

== Kajuit ==
Die kajuit, wat die twee bemanningslede huisves, se ontwerp was uniek. Dit was 'n ontwerpvereiste van die Vloot maar behou deur die Lugmag nadat die vloot van die program onttrek het. Die [[vlieënier]] en wapenstelseloffisier sit langs mekaar in die kajuit wat toegerus is met lugreëling en onder druk gehou is. Daar was dus nie 'n behoefte vir uitskietstoele en drukpakke nie. Indien een van die bemanning die uitskiethandvatsel trek skiet die hele kajuit as 'n geheel met behulp van 'n vuurpyl uit en daal dan met 'n [[valskerm]] na die [[aarde]]. Dit kan selfs op grondvlak uitgeskiet of onder water afgeskiet word. Dit was toegerus met lugsakke en kon op die water dryf.

== Tegniese besonderhede ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; background:#faf5ff;&quot;
|+ Besonderhede van die General Dynamics F-111F:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motore
| 2
|-
| Tipe motor
| [[Straalmotor]]
|-
| Vervaardiger
| Pratt &amp; Whitney TF30-P-100 turbowaaier met [[nabrander]]
|-
| Kraglewering per motor
| 11&amp;nbsp;395 kg stukrag
|-
| Vlerkspan
| 19,2 m oop en 9,74 m teruggeswaai
|-
| Lengte
| 22,4 m
|-
| Hoogte
| 5,22 m
|-
| Vlerkoppervlakte
| 48,77 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|-
| Maks. opstygmassa
| 45&amp;nbsp;400 kg
|-
| Maks. snelheid
| 2&amp;nbsp;655 km/h
|-
| Operasionele hoogte
| 17&amp;nbsp;995 m
|-
| Togafstand
| 4&amp;nbsp;707 km
|-
| Klimvermoë
| 6&amp;nbsp;710 m per minuut
|-
| Bewapening
| Een 20 mm kanon, 340 kg se bomme (konvensioneel of kernkrag) in bomlaai&lt;br /&gt;
plus voorsiening vir 11&amp;nbsp;350 kg se bomme onder die vlerke
|}

==Eksterne skakels ==
{{Commons|F-111 Aardvark}}
* [https://web.archive.org/web/20071228194425/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2321 F-111 inskrywing op USAF National Museum se webtuiste]
* [http://www.airforce.gov.au/aircraft/f111.aspx Koninklike Australiese Lugmag F-111 inskrywing]
* [http://www.f-111.net/ F-111.net]
* [http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/f-111.htm F-111 by GlobalSecurity.org]
* [http://www.aerospaceweb.org/aircraft/bomber/f111/ F-111 profiel op Aerospaceweb.org]
* [http://www.ausairpower.net/pig.html F-111 op ausairpower.net]
* [https://books.google.com/books?id=qCUDAAAAMBAJ&amp;pg=PA61&amp;dq=popular+science+1943+there%27s+one+thrill+no+soldier&amp;hl=en&amp;ei=NlvOTJj2EIPMnAeRwYT-Dw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CDYQ6AEwAg#v=onepage&amp;q&amp;f=true &quot;The Truth About the Amazing F-111&quot;. ''Popular Science,'' Mei 1968]

== Sien ook ==
* [[Lys van vegvliegtuie]]

== Bron ==
* Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS &amp; BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}}

[[Kategorie:Vegvliegtuie]]</text>
      <sha1>8xk7pll2mwh83jj0cbahpt941jhk1gm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968120</id>
      <parentid>2968119</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T15:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6759" sha1="4gop4xir5bqzd2kwg78ro7a8zad8ipm" xml:space="preserve">{{Infoboks-Vliegtuig
|naam=General Dynamics F-111
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:An air-to-air left front view of an F-111 aircraft during a refueling mission over the North Sea DF-ST-89-03609 (altered).jpg
|byskrif=&lt;center&gt;'n F-111 gedurende 'n invlughervullingsmissie oor die [[Noordsee]].&lt;/center&gt;
|tipe=Vegvliegtuig en bomwerper
|vervaardiger=General Dynamics
|ontwerper=
|eerste vlug= 21 Desember 1964
|bekendstelling= 18 Julie 1967
|vrygestel=
|onttrek= [[Amerikaanse Lugmag]] F-111F, 1996; EF-111A, 1998
|status= Onttrek
|hoofgebruiker=Amerikaanse Lugmag
|meer gebruikers= [[Koninklike Australiese Lugmag]]
|vorige gebruikers=
|vervaardig=1964–1976
|aantal gebou=563
|programkoste=
|eenheidskoste=
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''General Dynamics F-111''' is 'n Amerikaanse [[vliegtuig]] wat aanvanklik ontwikkel is as 'n [[vegvliegtuig]] maar eindelik as 'n [[bomwerper]] gebruik is. Nadat die vliegtuig uit diens onttrek is het die Amerikaanse Lugmag die vliegtuig amptelik die '''F-111 Aardvark''' genoem, vermoedelik na aanleiding van sy lang neus. Dit het vir lank reeds nie-amptelik as die [[Aardvark]] bekend gestaan.

== Ontwikkeling ==
Aanvanklik is die vliegtuig ontwikkel as 'n vegvliegtuig vir beide die [[Amerikaanse Lugmag]] en die [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] maar na vertragings het die vloot onttrek uit die program. Die finale produk het egter die nuutste [[tegnologie]] gebruik en was 'n goeie produk. Dit was die eerste produksievliegtuig wat oor swaaivlerke beskik het. Die vlerke het aan die vliegtuig die vermoë gegee om teen 'n lae snelheid te land as die vlerke in die oopposisie is en teen supersoniese snelhede te vlieg wanneer die vlerke teruggeswaai is.

== Model F-111A ==
Model F-111A is in Oktober 1967 in diens gestel in die Amerikaanse Lugmag. Nadat die aanvanklike probleme opgelos is, was die F-111 'n formidabele bomwerper wat konvensionele- sowel as kernbomme kon dra en loslaat van lae hoogtes. Die vliegtuig se wapenbeheerstelsel het oor 'n [[radar]] beskik wat die grondkontoere kon volg; nadat dit vir 'n sekere hoogte gestel is het dit die kontoere gevolg op daardie hoogte. Die vliegtuig kon homself vlieg oor enige oppervlakte, dag of nag in enige weerstoestande.

Die brandstoftenks was in die vlerke en die spasie agter die kajuit. Met slegs sy interne brandstoftenks het die vliegtuig 'n togafstand van 4&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km gehad. Eksterne brandstoftenks kon onder die vlerke gedra en afgegooi word indien nodig.

Die F-111 kan konvensionele sowel as kernbomme dra. Dit kan twee ekstra bomme of [[brandstof]] in die interne bomlaai dra. Onder die vlerke kan bomme, [[missiele]] of brandstof gedra word.

== Model F-111E ==
Model F-111E se luginlate was herontwerp om die vliegtuig se vermoë bo [[Mach-getal|Mach 2,2]] te verbeter. Die meeste F-111E's was gebaseer in Upper Hayford, [[Engeland]] in die 20ste Gevegsvleuel as deel van die [[NAVO]]-mag. Op 17 Januarie 1991 is van die F-111E's na die Incirlik-lugmagbasis in [[Turkye]] ontplooi as deel van Operasie Desert Storm tydens die [[Golfoorlog]]. Hiervandaan het hulle van die eerste bommissies van die konflik voltooi.

Meer as 100 F-111 van alle modelle het aan die oorlog deelgeneem, as bomwerpers en ook om [[radar]] te blokkeer. Soos die oorlog gevorder het, is die F-111 gebruik vir presisiebombardering met lasergeleide wapens op versterkte vliegtuig- en bomskuilings. Later is die F-111 ook snags teen [[tenk]]s gebruik.

== Model F-111F ==
Die F-model is met verbeterde turbowaaiermotore toegerus wat oor 35% meer stukrag beskik het en is afgelewer in November 1976. Die ''[[RAF]]'' se 48ste Gevegsvleuel te Lakenheath was toegerus met die F-111F en het hulle staal gewys in 1986 in luggevegte oor [[Libië]].

== Model EF-111A ==
Model EF-111A is ontwikkel as 'n elektroniese oorlogvoerder: hulle moes die vyand se elektroniese toerusting nutteloos maak met elektroniese tegnieke. Ontwikkeling van die vliegtuie het reeds in Januarie 1975 begin.

== Model F-111C ==
Model F-111C is ontwikkel as 'n uitvoerproduk en verskaf aan die [[Koninklike Australiese Lugmag]], die enigste land waarheen dit uitgevoer is.

== Kajuit ==
Die kajuit, wat die twee bemanningslede huisves, se ontwerp was uniek. Dit was 'n ontwerpvereiste van die Vloot maar behou deur die Lugmag nadat die vloot van die program onttrek het. Die [[vlieënier]] en wapenstelseloffisier sit langs mekaar in die kajuit wat toegerus is met lugreëling en onder druk gehou is. Daar was dus nie 'n behoefte vir uitskietstoele en drukpakke nie. Indien een van die bemanning die uitskiethandvatsel trek skiet die hele kajuit as 'n geheel met behulp van 'n vuurpyl uit en daal dan met 'n [[valskerm]] na die [[aarde]]. Dit kan selfs op grondvlak uitgeskiet of onder water afgeskiet word. Dit was toegerus met lugsakke en kon op die water dryf.

== Tegniese besonderhede ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; background:#faf5ff;&quot;
|+ Besonderhede van die General Dynamics F-111F:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motore
| 2
|-
| Tipe motor
| [[Straalmotor]]
|-
| Vervaardiger
| Pratt &amp; Whitney TF30-P-100 turbowaaier met [[nabrander]]
|-
| Kraglewering per motor
| 11&amp;nbsp;395 kg stukrag
|-
| Vlerkspan
| 19,2 m oop en 9,74 m teruggeswaai
|-
| Lengte
| 22,4 m
|-
| Hoogte
| 5,22 m
|-
| Vlerkoppervlakte
| 48,77 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|-
| Maks. opstygmassa
| 45&amp;nbsp;400 kg
|-
| Maks. snelheid
| 2&amp;nbsp;655 km/h
|-
| Operasionele hoogte
| 17&amp;nbsp;995 m
|-
| Togafstand
| 4&amp;nbsp;707 km
|-
| Klimvermoë
| 6&amp;nbsp;710 m per minuut
|-
| Bewapening
| Een 20 mm kanon, 340 kg se bomme (konvensioneel of kernkrag) in bomlaai&lt;br /&gt;
plus voorsiening vir 11&amp;nbsp;350 kg se bomme onder die vlerke
|}

==Eksterne skakels ==
{{Commons|F-111 Aardvark}}
* [https://web.archive.org/web/20071228194425/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2321 F-111 inskrywing op USAF National Museum se webtuiste]
* [http://www.airforce.gov.au/aircraft/f111.aspx Koninklike Australiese Lugmag F-111 inskrywing]
* [http://www.f-111.net/ F-111.net]
* [http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/f-111.htm F-111 by GlobalSecurity.org]
* [http://www.aerospaceweb.org/aircraft/bomber/f111/ F-111 profiel op Aerospaceweb.org]
* [http://www.ausairpower.net/pig.html F-111 op ausairpower.net]
* [https://books.google.com/books?id=qCUDAAAAMBAJ&amp;pg=PA61&amp;dq=popular+science+1943+there%27s+one+thrill+no+soldier&amp;hl=en&amp;ei=NlvOTJj2EIPMnAeRwYT-Dw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CDYQ6AEwAg#v=onepage&amp;q&amp;f=true &quot;The Truth About the Amazing F-111&quot;. ''Popular Science,'' Mei 1968]

== Sien ook ==
* [[Lys van vegvliegtuie]]

== Bron ==
* Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS &amp; BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}}

[[Kategorie:Vegvliegtuie]]</text>
      <sha1>4gop4xir5bqzd2kwg78ro7a8zad8ipm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968121</id>
      <parentid>2968120</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T15:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6744" sha1="b4axfcqqq34faib4h8uifhsj4qh6u95" xml:space="preserve">{{Infoboks-Vliegtuig
|naam=General Dynamics F-111
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:An air-to-air left front view of an F-111 aircraft during a refueling mission over the North Sea DF-ST-89-03609 (altered).jpg
|byskrif=&lt;center&gt;'n F-111 gedurende 'n invlughervullingsmissie oor die [[Noordsee]].&lt;/center&gt;
|tipe=Vegvliegtuig en bomwerper
|vervaardiger=General Dynamics
|ontwerper=
|eerste vlug= 21 Desember 1964
|bekendstelling= 18 Julie 1967
|vrygestel=
|onttrek= F-111F in 1996; EF-111A in 1998
|status= Onttrek
|hoofgebruiker=[[Amerikaanse Lugmag]]
|meer gebruikers= [[Koninklike Australiese Lugmag]]
|vorige gebruikers=
|vervaardig=1964–1976
|aantal gebou=563
|programkoste=
|eenheidskoste=
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''General Dynamics F-111''' is 'n Amerikaanse [[vliegtuig]] wat aanvanklik ontwikkel is as 'n [[vegvliegtuig]] maar eindelik as 'n [[bomwerper]] gebruik is. Nadat die vliegtuig uit diens onttrek is het die Amerikaanse Lugmag die vliegtuig amptelik die '''F-111 Aardvark''' genoem, vermoedelik na aanleiding van sy lang neus. Dit het vir lank reeds nie-amptelik as die [[Aardvark]] bekend gestaan.

== Ontwikkeling ==
Aanvanklik is die vliegtuig ontwikkel as 'n vegvliegtuig vir beide die [[Amerikaanse Lugmag]] en die [[Amerikaanse Vloot|Vloot]] maar na vertragings het die vloot onttrek uit die program. Die finale produk het egter die nuutste [[tegnologie]] gebruik en was 'n goeie produk. Dit was die eerste produksievliegtuig wat oor swaaivlerke beskik het. Die vlerke het aan die vliegtuig die vermoë gegee om teen 'n lae snelheid te land as die vlerke in die oopposisie is en teen supersoniese snelhede te vlieg wanneer die vlerke teruggeswaai is.

== Model F-111A ==
Model F-111A is in Oktober 1967 in diens gestel in die Amerikaanse Lugmag. Nadat die aanvanklike probleme opgelos is, was die F-111 'n formidabele bomwerper wat konvensionele- sowel as kernbomme kon dra en loslaat van lae hoogtes. Die vliegtuig se wapenbeheerstelsel het oor 'n [[radar]] beskik wat die grondkontoere kon volg; nadat dit vir 'n sekere hoogte gestel is het dit die kontoere gevolg op daardie hoogte. Die vliegtuig kon homself vlieg oor enige oppervlakte, dag of nag in enige weerstoestande.

Die brandstoftenks was in die vlerke en die spasie agter die kajuit. Met slegs sy interne brandstoftenks het die vliegtuig 'n togafstand van 4&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km gehad. Eksterne brandstoftenks kon onder die vlerke gedra en afgegooi word indien nodig.

Die F-111 kan konvensionele sowel as kernbomme dra. Dit kan twee ekstra bomme of [[brandstof]] in die interne bomlaai dra. Onder die vlerke kan bomme, [[missiele]] of brandstof gedra word.

== Model F-111E ==
Model F-111E se luginlate was herontwerp om die vliegtuig se vermoë bo [[Mach-getal|Mach 2,2]] te verbeter. Die meeste F-111E's was gebaseer in Upper Hayford, [[Engeland]] in die 20ste Gevegsvleuel as deel van die [[NAVO]]-mag. Op 17 Januarie 1991 is van die F-111E's na die Incirlik-lugmagbasis in [[Turkye]] ontplooi as deel van Operasie Desert Storm tydens die [[Golfoorlog]]. Hiervandaan het hulle van die eerste bommissies van die konflik voltooi.

Meer as 100 F-111 van alle modelle het aan die oorlog deelgeneem, as bomwerpers en ook om [[radar]] te blokkeer. Soos die oorlog gevorder het, is die F-111 gebruik vir presisiebombardering met lasergeleide wapens op versterkte vliegtuig- en bomskuilings. Later is die F-111 ook snags teen [[tenk]]s gebruik.

== Model F-111F ==
Die F-model is met verbeterde turbowaaiermotore toegerus wat oor 35% meer stukrag beskik het en is afgelewer in November 1976. Die ''[[RAF]]'' se 48ste Gevegsvleuel te Lakenheath was toegerus met die F-111F en het hulle staal gewys in 1986 in luggevegte oor [[Libië]].

== Model EF-111A ==
Model EF-111A is ontwikkel as 'n elektroniese oorlogvoerder: hulle moes die vyand se elektroniese toerusting nutteloos maak met elektroniese tegnieke. Ontwikkeling van die vliegtuie het reeds in Januarie 1975 begin.

== Model F-111C ==
Model F-111C is ontwikkel as 'n uitvoerproduk en verskaf aan die [[Koninklike Australiese Lugmag]], die enigste land waarheen dit uitgevoer is.

== Kajuit ==
Die kajuit, wat die twee bemanningslede huisves, se ontwerp was uniek. Dit was 'n ontwerpvereiste van die Vloot maar behou deur die Lugmag nadat die vloot van die program onttrek het. Die [[vlieënier]] en wapenstelseloffisier sit langs mekaar in die kajuit wat toegerus is met lugreëling en onder druk gehou is. Daar was dus nie 'n behoefte vir uitskietstoele en drukpakke nie. Indien een van die bemanning die uitskiethandvatsel trek skiet die hele kajuit as 'n geheel met behulp van 'n vuurpyl uit en daal dan met 'n [[valskerm]] na die [[aarde]]. Dit kan selfs op grondvlak uitgeskiet of onder water afgeskiet word. Dit was toegerus met lugsakke en kon op die water dryf.

== Tegniese besonderhede ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; background:#faf5ff;&quot;
|+ Besonderhede van die General Dynamics F-111F:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motore
| 2
|-
| Tipe motor
| [[Straalmotor]]
|-
| Vervaardiger
| Pratt &amp; Whitney TF30-P-100 turbowaaier met [[nabrander]]
|-
| Kraglewering per motor
| 11&amp;nbsp;395 kg stukrag
|-
| Vlerkspan
| 19,2 m oop en 9,74 m teruggeswaai
|-
| Lengte
| 22,4 m
|-
| Hoogte
| 5,22 m
|-
| Vlerkoppervlakte
| 48,77 m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|-
| Maks. opstygmassa
| 45&amp;nbsp;400 kg
|-
| Maks. snelheid
| 2&amp;nbsp;655 km/h
|-
| Operasionele hoogte
| 17&amp;nbsp;995 m
|-
| Togafstand
| 4&amp;nbsp;707 km
|-
| Klimvermoë
| 6&amp;nbsp;710 m per minuut
|-
| Bewapening
| Een 20 mm kanon, 340 kg se bomme (konvensioneel of kernkrag) in bomlaai&lt;br /&gt;
plus voorsiening vir 11&amp;nbsp;350 kg se bomme onder die vlerke
|}

==Eksterne skakels ==
{{Commons|F-111 Aardvark}}
* [https://web.archive.org/web/20071228194425/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=2321 F-111 inskrywing op USAF National Museum se webtuiste]
* [http://www.airforce.gov.au/aircraft/f111.aspx Koninklike Australiese Lugmag F-111 inskrywing]
* [http://www.f-111.net/ F-111.net]
* [http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/f-111.htm F-111 by GlobalSecurity.org]
* [http://www.aerospaceweb.org/aircraft/bomber/f111/ F-111 profiel op Aerospaceweb.org]
* [http://www.ausairpower.net/pig.html F-111 op ausairpower.net]
* [https://books.google.com/books?id=qCUDAAAAMBAJ&amp;pg=PA61&amp;dq=popular+science+1943+there%27s+one+thrill+no+soldier&amp;hl=en&amp;ei=NlvOTJj2EIPMnAeRwYT-Dw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CDYQ6AEwAg#v=onepage&amp;q&amp;f=true &quot;The Truth About the Amazing F-111&quot;. ''Popular Science,'' Mei 1968]

== Sien ook ==
* [[Lys van vegvliegtuie]]

== Bron ==
* Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS &amp; BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}}

[[Kategorie:Vegvliegtuie]]</text>
      <sha1>b4axfcqqq34faib4h8uifhsj4qh6u95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willem Mengelberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>267618</id>
    <revision>
      <id>2968197</id>
      <parentid>2958827</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T22:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16304" sha1="oe7ci9755o9nu013z6vq12l3yp6f6vt" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
|naam = Willem Mengelberg
|beeld = WillemMengelberg1905.jpg
|geboortenaam = {{nowrap|Joseph Willem Mengelberg}}
|geboortedatum = 28 Maart 1871
|geboorteplek =[[Utrecht (stad)|Utrecht]], Nederland
|sterfdatum = {{SDEO|1871|3|28|1951|3|21}}
|sterftplek =[[Sent|Zuort, Sent]], Switserland
|beroep = Dirigent
|aktiewe jare = 1891–1945
}}
'''Joseph Willem Mengelberg''' (28 Maart [[1871]] – 21 Maart [[1951]]) was 'n [[Nederlandse]] dirigent wat bekend was om sy uitvoerings van [[Gustav Mahler|Mahler]] en [[Richard Strauss|Strauss]] met die [[Koninklike Concertgebouw Simfonieorkes]].

== Biografie ==
Mengelberg was die vierde van vyftien kinders van Duits-gebore ouers in [[Utrecht (stad)|Utrecht]], Nederland. Sy vader was die bekende Nederlands-Duitse beeldhouer Friedrich Wilhelm Mengelberg. Na studies in Utrecht met die komponis en dirigent Richard Hol, die komponis Anton Averkamp (1861–1934) en die violis Henri Wilhelm Petri (1856–1914), het hy voortgegaan om [[klavier]] en komposisie te studeer by die [[Cologne]]-konservatoria (nou die Hochschule für Musik Köln) waar sy hoof-onderwysers Franz Wüllner, Isidor Seiss en Adolf Jensen was.

In 1891, toe hy twintig jaar oud was, was hy as Algemene Musikale Direkteur van die stad van [[Luzern]], [[Switserland]] gekies&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Kalisch|first=Alfred|authorlink=|date=1 July 1912|title=Willem Mengelberg|journal=The Musical Times|volume=53|issue=833|pages=433–435|id=|doi=10.2307/906886|publisher=The Musical Times, Vol. 53, No. 833|jstor=906886|url=https://zenodo.org/record/1449988|access-date=24 Julie 2019|archive-date=23 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723164403/https://zenodo.org/record/1449988|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; waar hy 'n orkes en 'n koor gedirigeer het sowel as 'n musiekskool waar hy klavierlesse gegee het en voortgegaan het met komposisie.

Vier jaar later, in 1895, op 24 jaar, is Mengelberg as hoofdirigent van die Koninklike Concertgebouw Simfonieorkes aangestel, welke pos hy tot 1945 sou hou.

Mengelberg sou in die posisie die eerste uitvoerings van 'n aantal meesterstukke gee. [[Richard Strauss]] het bv. in 1898 sy toongedig ''Ein Heldenleben'' aan Mengelberg en die Concertgebouw Orkes gewy, en joernaliste vertel dat hy &quot;ten einde laaste 'n orkes gevind het wat daartoe in staat was om alle passasies te speel sodat hy nie langer in die verleentheid gestel is wanneer hy ingewikkelde stukke geskryf het nie.&quot; Van Mengelberg se ander noemenswaardige eerste uitvoerings was diè op 29 Maart 1939 toe hy die premiere van die Vioolconcerto no. 2 deur [[Béla Bartók]] met die violis Zoltán Székely gedirigeer het, en op 23 November 1939 toe hy die eerste uitvoering van die ''Peacock Variasies'' van Zoltán Kodály gegee het.

Mengelberg het naamlik ook die ''Mahler-tradisie'' van die Concertgebouw van stapel gestuur. Hy het [[Gustav Mahler]] in 1902 ontmoet en met hom bevriend geraak en uitgenooi om sy Derde Simfonie in 1903 in Amsterdam te dirigeer. Op 23 Oktober 1904 het Mahler die orkes twee keer by dieselfde geleentheid gelei in sy Vierde Simfonie met geen ander werk op die program nie. Mahler het aan sy vrou Alma Mahler geskryf dat hierdie idee (waarskynlik Mengelberg se idee) 'n &quot;geniale stap.&quot; was. Mahler het Nederland op gereelde grondslag besoek ten einde sy werk aan Nederlandse gehore bekend te stel, insluitende ook sy Eerste, Vyfde, en Sewende Simfonieë, sowel as Das Klagende Lied en Kindertotenlieder. Mahler het sommige van sy simfonieë gewysig terwyl hy dit repeteer het saam met die Concertgebouw Orkes, ten einde hulle beter te laat klink vir die akoestiek van die Concertgebouw. Dit is miskien een rede waarom die konsertsaal en die orkes beroemd is om hul Mahler tradisie. In 1920 het Mengelberg 'n Mahler-fees gestig waarin die komponis se volledige musiek uitgevoer was in nege konserte.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia | last= Crichton | first=Ronald | title= Willem Mengelberg | work=New Grove Dictionary of Music and Musicians | year= 1980}}&lt;/ref&gt;

Mengelberg het ook in 1899 die jaarlikse Concertgebouw tradisie van die opvoer van die Sint Mattheus-passie van [[Johann Sebastian Bach]] op [[Palmsondag]] begin.

'n Punt van kritiek betreffende Mengelberg se invloed oor die Nederlandse musikale lewe, wat die beste deur die komponis Willem Pijper uitgedruk was, was dat Mengelberg nou nie juis 'n voorstander van Nederlandse komponiste gedurende sy Concertgebouw tyd was nie, veral na 1920.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hoogerwerf|first=Frank W.|date=July 1976|title=Willem Pijper as Dutch Nationalist|journal=The Musical Quarterly|volume= 62|issue= 3|pages=358–373|url=https://archive.org/details/sim_musical-quarterly_1976-07_62_3/page/358|accessdate=|doi=10.1093/mq/LXII.3.358}}&lt;/ref&gt;

Mengelberg was van 1922 tot 1928 musikale direkteur van die New York Filharmoniese Orkes. Van die begin van Januarie 1926 af het hy die podium met [[Arturo Toscanini]] gedeel; Toscanini se biograaf Harvey Sachs het gedokumenteer dat Mengelberg en Toscanini verskille gehad het oor interpretasies van musiek en self repetisie tegnieke, welke verdeeldheid tussen die musici veroorsaak het en uiteindelik tot gevolg gehad het dat Mengelberg die orkes verlaat het. Mengelberg het 'n reeks opnames saam met die orkes vir beide die Victor Talking Machine Company en Brunswick Records gemaak, insluitende 'n 1928 elektriese opname van Richard Strauss se ''Ein Heldenleben'' wat later her-uitgereik was op LP en CD. Een van sy eerste elektriese opnames, vir Victor, was 'n twee-plaat stel gewy aan ''A Victory Ball'' deur Ernest Schelling.

Mengelberg was deur Fred Goldbeck as &quot;die perfekte diktator/dirigent, 'n Napoleon van die orkes&quot; beskryf;&lt;ref&gt;notes to WILLEM MENGELBERG Archives inédites III, TAHRA TAH 420-421&lt;/ref&gt; Alan Sanders skryf, &quot;sy behandeling van die orkes was outokraties. In latere jare het sy gedrag ekstreem geword, en daar is buitengewone verhale van beledigende verbale gedrag tussen hom en sy spelers tydens repetisies&quot;.&lt;ref&gt;Alan Sanders, &quot;Eduard van Beinum: High Fidelity in the Concert Hall,&quot; notes to EMI 5 756941, 2003&lt;/ref&gt; Berta Geissmar roep 'n insident van 1938 in herinnering toe Mengelberg 'n repetisie saam met die London Filharmoniese Orkes gehad het van die ''Vorspiel und Liebestod'' van Tristan en hy die orkeslede martelende lesings gegee het, so asof hulle nooit die musiek vantevore gesien het nie.&lt;ref&gt;Berta Geissmar (1944), ''The Baton and the Jackboot'', bl 321&lt;/ref&gt;

Die mees kontroversiële aspek van Mengelberg se biografie handel oor sy handelinge en gedrag gedurende die jare van die Nazi okkupasie van Nederland tussen 1940 en 1945. Sy biograaf Fritz Zwart skryf soos volg (vir Radio Nederland) van 'n &quot;onderhoud wat Mengelberg gegee het aan die ''Völkische Beobachter'', die Duitse Nazi koerant...die kort en lank daarvan was dat toe hy verneem het van die Nederlandse oorgawe aan die Duitse invallers op 10 Mei 1940, hy glo 'n heildronk gegee het met 'n glas [[sjampanje]], en dat hy gepraat het van die nabye band wat tussen Nederland en Duitsland bestaan het.&quot; Zwart merk ook op dat Mengelberg reg deur die oorlog in Duitsland gedirigeer het en ook in Duits-besette lande, en gefotografeer was in die geselskap van Nazis soos [[Arthur Seyss-Inquart]].&lt;ref name=&quot;zwart&quot;&gt;Fritz Zwart, &quot;Willem Mengelberg Live,&quot; notes to Q Disc box 97016&lt;/ref&gt; 
[[Lêer:MengelbergSeyssInquartJager1942.jpg|duimnael|Mengelberg (links) met [[Arthur Seyss-Inquart|Reichskommissar Seyss-Inquart]] (1942)]]
Verduidelikings vir hierdie toedrag van sake strek van politiese naiwiteit oor die algemeen, tot 'n algemene &quot;blinde kol&quot; vir kritiek oor enigiets Duits, gegewe Mengelberg se afkoms. Na die oorlog, in 1945, het die Nederlandse Ereraad vir Musiek hom lewenslank verban om in Nederland te dirigeer; in 1947 het Koningin Wilhelmina sy Goue Medalje van Eer teruggetrek.&lt;ref name=&quot;zwart&quot; /&gt; Nieteenstaande die bogenoemde het hy tot 1949 voortgegaan om 'n pensioen van die orkes te trek, waarna dit deur die stadsraad van Amsterdam stopgesit is.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,799854,00.html |title=I Bow Humbly |work=Time |date=28 Februarie 1949 |access-date=1 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130721095043/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,799854,00.html |archive-date=21 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Mengelberg het in ballingskap teruggetrek na Zuort, Sent, Switserland, waar hy vir die res van sy lewe tot en met sy dood in 1951, slegs twee maande voor die verstryking van sy ballingskapbevel. 

Willem Mengelberg was die oom van die musikoloog en komponis Rudolf Mengelberg en van die dirigent, komponis en kritikus Karel Mengelberg, wat self die vader van die improviseerder-pianis en komponis Misha Mengelberg is.

== Styl ==
Die ''New Grove Dictionary of Music and Musicians'' (1980) inskrywing op Mengelberg beskryf hom as 'n &quot;martinet wat verslaaf was aan noukeurige en vele repetisies&quot;;&lt;ref&gt;[[Yehudi Menuhin]] also commented on Mengelberg's verbosity in rehearsal (Yehudi Menuhin, ''Unfinished Journey'', 1977, bl. 150)&lt;/ref&gt; dit merk ook op dat hy nie gehuiwer het om te maak wat hy genoem het ''changements'' aan 'n komponis se partituur nie wanneer hy gevoel het dat dit klaarheid sal verskaf nie.

Mengelberg se opnames met die Concertgebouw Orkes word gemerk deur die gereelde gebruik van 'n ongewoon prominente portamento, d.i. die gly van die strykinstrumentspelers se linkervingers van een noot na 'n ander. Die musiekgeleerde Robert Philip het al daarop gewys dat Mengelberg se opnames met ander orkeste nie hierdie portamento verskynsel toon nie, en dat &quot;die ongewone benadering tot portamento...'n stilistiese eienskap was wat hy saam met die Concertgebouw oor 'n lang tydperk van repetisies ontwikkel het, en dat dit nie 'n styl was wat Mengelberg na ander orkeste oorgedra het toe hy hulle besoek het nie.&quot; &lt;ref&gt;{{cite book |first=Robert |last=Philip |title= Early Recordings and Musical Style: Changing Tastes in Instrumental Performance, 1900-1950 |url=https://archive.org/details/earlyrecordingsm00phil_0 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0521235286 |year=1992 |pages=[https://archive.org/details/earlyrecordingsm00phil_0/page/198 197] }}&lt;/ref&gt; Philip merk ook op dat hierdie portamento van die strykinstrumente geverg het om uniforme vingerplasings, soos deur Mengelberg voorgeskryf is, te gebruik, en dat dit ook vir die era ongewoon was, toe baie orkestrale vingerplasings tipies &quot;vry,&quot; was met verskillende spelers wat 'n passasies op verskillende wyses bespeel. Diè tipe portamento klink ligter as die wat ons in Mengelberg se opnames hoor, aangesien nie alle spelers hulle vingers op dieselfde note sou laat gly nie. Philip noem opnames deur die Weense Filharmoniese Orkes onder [[Bruno Walter]] as voorbeeld van die styl.

Bykomend hiertoe, het Mengelberg gebruik gemaak van wisselinge van tempo wat ekstreem was, selfs tydens 'n era waarin tempo skommelinge meer algemeen was as in die moderne gebruik. Terwyl bewonderaars Mengelberg se tempo verbuigings waardeer, het teenstanders hom daarvoor gekritiseer. Die musikoloog en musiekteoretikus Walter Frisch het al geargumenteer dat &quot;in die Brahms uitvoerings wat deur Willem Mengelberg opgeneem is, neig tempo skommelings te dikwels om die breër vorm van 'n passasie of beweging te verduister.&quot; Frisch argumenteer dat hierdie verduistering van struktuur nie resulteer a.g.v. die tempo skommelinge van twee dirigente wat hy bewonder wat ook baie tempo infleksie gebruik het nie, te wete [[Wilhelm Furtwängler]] en Hermann Abendroth. &lt;ref&gt;{{cite book |editor-first=Michael|editor-last=Musgrave |editor2-first=Bernard | editor2-last=Sherman | title= In search of Brahms's First Symphony: Steinbach, the Meiningen tradition, and the recordings of Hermann Abendroth in |url=https://archive.org/details/performingbrahms0000unse|booktitle=Performing Brahms: Early Evidence of Performance Style |publisher=Cambridge University Press |isbn=0521652731 |year=2003 |pages=[https://archive.org/details/performingbrahms0000unse/page/245 245] }}&lt;/ref&gt;

== Opname-erfenis ==
Mengelberg het kommersiële opnames in die VSA saam met die New York Filharmoniese Orkes gemaak vir Victor (1922–30) en Brunswick (1926-27). Hy het in Amsterdam saam met die Concertgebouw Orkes 'n reeks opnames gemaak wat in verskeie lande op die Columbia en Odeon plate-etikette vrygestel is (1926–32) sowel as twee werke wat in 1935 vir die Nederlandse tak van Decca opgeneem is. Mengelberg het saam met die Concertgebouw Orkes en die [[Berliner Philharmoniker]] vir [[Teldec|Telefunken]] opnames gemaak(1937–42). Na sy dood het Philips opnames van sy lewendige uitvoerings wat deur Nederlandse radiodienste opgeneem is vrygestel, en die opnames is deur Decca heruitgereik. 

Bykomend tot sy opnames van [[Richard Strauss]] se ''Ein Heldenleben'' en ''Don Juan'', het Mengelberg plate van simfonieë deur [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], [[Tsjaikofski]], [[Johannes Brahms|Brahms]], [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se Sint Mattheus Passie, en Gustav Mahler se Simfonie No. 4 en die Adagietto van sy Vyfde Simfonie nagelaat.

Sy mees karakteristieke uitvoerings word gekenmerk deur 'n geweldige uitdrukkingsvermoë en vryheid van tempo, miskien die merkwaardigste in sy opname van Mahler se Vierde Simfonie maar sekerlik ook teenwoordig in die voorgenoemde ''Sint Mattheus Passie'' en in ander uitvoerings. Hierdie eienskappe, wat deur 'n slegs 'n handjievol ander dirigente van die era van klankopnames gedeel word (miskien in 'n mindere mate) soos [[Wilhelm Furtwängler]] en [[Leonard Bernstein]], maak baie van Mengelberg se werk berug onder [[klassieke musiek]] luisteraars; opnames wat meer hoofstroomluisteraars sal beskou as te onkonvensioneel sal deur ander weer bewonder word as die grootste opnames wat ooit gemaak is.

Baie van sy opgeneemde uitvoerings, insluitende sommige lewendige konserte in Amsterdam gedurende die Tweede Wêreldoorlog is op LP en CD heruitgereik. Terwyl hy bekend was vir sy opnames van die Duitse repertoire, het [[Capitol Records]] 'n kragtige uitvoering van [[César Franck]] se Simfonie in D mineur saam met die Concertgebouw Orkes wat in die 1940's deur Telefunken opgeneem is, uitgereik.

As gevolg van die Nederlandse regering se ses-jaar-lange verbod op Mengelberg se dirigeer-aktiwiteite het hy na 1945 geen meer opnames gemaak nie. Sommige van sy uitvoerings in Amsterdam was op die innoverende Duitse bandopnemer, die Magnetophon, opgeneem.

Klankrolprente van Mengelberg wat die Concertgebouw Orkes dirigeer gedurende lewendige konserte in Amsterdam het oorleef. Tussen die bg. is 'n 1931 uitvoering van Weber se ''Oberon'' ouverture. Sy opname in 1939 van Bach se Sint Mattheus Passie, terwyl nie op film vasgelê nie, is op 'n Phillips optiese sisteem geskep, wat film as die (slegs klank of oudio) opnamemedium gebruik het.&lt;ref&gt;[http://www.soundfountain.com/amb/phmil.html Willem MENGELBERG, Bach's St. MATTHEW/Matthäus Passion and The Philips Miller Optical Recording System]&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
* [http://www.nederlandsmuziekinstituut.nl/en/archives/list-of-music-archives?task=listdetail&amp;id=2_757 Willem Mengelberg Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109083843/http://www.nederlandsmuziekinstituut.nl/en/archives/list-of-music-archives?task=listdetail&amp;id=2_757 |date= 9 November 2013 }} by die Nederlandse Musiekinstituut
* [http://www.bach-cantatas.com/Bio/Mengelberg-Willem.htm Willem Mengelberg] by die Bach Kantates Webwerf
* [https://web.archive.org/web/20060317212855/http://classicalrecordings.org/mengelberg.html Luister na Mengelberg wat dirigeer en lees sy biografie]
* [http://web.kyoto-inet.or.jp/people/thase29/Willem2/Willem2.html Discography]
* [http://www.soundfountain.com/amb/phmil.html Mengelberg se legendariese opname van Bach se Sint Matteus Passie]
* [http://www.willem-mengelberg.com www.willem-mengelberg.com]

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Mengelberg, Willem}}
[[Kategorie:Nederlanders in die Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Nederlandse akademici]]
[[Kategorie:Nederlandse dirigente]]
[[Kategorie:Geboortes in 1871]]
[[Kategorie:Sterftes in 1951]]</text>
      <sha1>oe7ci9755o9nu013z6vq12l3yp6f6vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Presidente van Meksiko</title>
    <ns>10</ns>
    <id>284995</id>
    <revision>
      <id>2968100</id>
      <parentid>2765680</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2178" sha1="7d2br0stj8d6vefn0qb3xwc6s1892s8" xml:space="preserve">{{navbox
|name      = Presidente van Meksiko
|title     = Presidente van Meksiko
|state     = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
|image     = [[Image:Seal of the Government of Mexico.svg|100px]]
|listclass = hlist
|list1     = 
*[[Guadalupe Victoria]]
*[[Vicente Guerrero]]
*[[José María Bocanegra]]
*[[Pedro Vélez]]
*[[Anastasio Bustamante]]
*[[Melchor Múzquiz]]
*[[Manuel Gómez Pedraza]]
*[[Valentín Gómez Farías]]
*[[Antonio López de Santa Anna]]
*[[Miguel Barragán]]
*[[José Justo Corro]]
*[[Nicolás Bravo]]
*[[Francisco Javier Echeverría]]
*[[Valentín Canalizo]]
*[[José Joaquín de Herrera]]
*[[Mariano Paredes]]
*[[José Mariano Salas]]
*[[Pedro María de Anaya]]
*[[Manuel de la Peña y Peña|Manuel de la Peña]]
*[[Mariano Arista]]
*[[Juan Bautista Ceballos]]
*[[Manuel María Lombardini]]
*[[Martín Carrera]]
*[[Rómulo Díaz de la Vega|Rómulo Díaz]]
*[[Juan Álvarez|Juan Álvarez Hurtado]]
*[[Ignacio Comonfort]]
&lt;hr&gt;
*[[Félix María Zuloaga]]
*[[Manuel Robles Pezuela]]
*[[Miguel Miramón]]
*[[José Ignacio Pavón]]
&lt;hr&gt;
*[[Benito Juárez]]
*[[Sebastián Lerdo de Tejada]]
*[[José María Iglesias]]
*[[Juan N. Méndez]]
*[[Porfirio Díaz]]
*[[Manuel González Flores]]
*[[Francisco León de la Barra]]
*[[Francisco I. Madero]]
*[[Pedro Lascuráin]]
*[[Victoriano Huerta]]
*[[Francisco S. Carvajal]]
*[[Venustiano Carranza]]
*[[Eulalio Gutiérrez]]
*[[Roque González Garza]]
*[[Francisco Lagos Cházaro]]
*[[Adolfo de la Huerta]]
*[[Álvaro Obregón]]
*[[Plutarco Elías Calles]]
*[[Emilio Portes Gil]]
*[[Pascual Ortiz Rubio]]
*[[Abelardo L. Rodríguez|Abelardo Luján Rodríguez]]
&lt;hr&gt;
*[[Lázaro Cárdenas]]
*[[Manuel Ávila Camacho]]
*[[Miguel Alemán Valdés]]
*[[Adolfo Ruiz Cortines]]
*[[Adolfo López Mateos]]
*[[Gustavo Díaz Ordaz]]
*[[Luis Echeverría]]
*[[José López Portillo]]
*[[Miguel de la Madrid]]
*[[Carlos Salinas de Gortari]]
*[[Ernesto Zedillo]]
*[[Vicente Fox]]
*[[Felipe Calderón]]
*[[Enrique Peña Nieto]]
*[[Andrés Manuel López Obrador]] 
*[[Claudia Sheinbaum]]
|belowclass = hlist
|below = 
*'''Presidente van Meksiko''' (Vise-President)
*Keiser van Meksiko
}}
[[Kategorie:Politieke reekssjablone]]</text>
      <sha1>7d2br0stj8d6vefn0qb3xwc6s1892s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Renosterkewer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302311</id>
    <revision>
      <id>2968055</id>
      <parentid>2899540</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>massa</comment>
      <origin>2968055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1560" sha1="nqytk7835l0xbiz2fv3j8y07p30kwxf" xml:space="preserve">[[Lêer:Oryctes nasicornis male 2012 G1.jpg|duimnael|270px|''Oryctes nasicornis'']]

Die '''renosterkewer''' is een van [[Suider-Afrika]] se grootste [[kewer]]s. Met sy indrukwekkende lyfpantser is hy toegerus om die bosveldstryd te wen. Die horing van die renosterkewer lyk soos dié van 'n [[renoster]]. Hierdie horing word gebruik om mee te grawe en kos te begrawe. 

Die renosterkewer is bekend vir sy indrukwekkende sterkte - in vergelyking met sy klein liggaamsgrootte. Ondanks hul groot afmetings en woeste voorkoms is renosterkewers heeltemal onskadelik vir mense. Manlike renosterkewers gebruik ook hul horings om oor wyfies of kos te veg. Hul dieet is verbasend uiteenlopend en kan vrugte, bas, sap en groentestowwe insluit. In verhouding tot hul liggaamsmassa is renosterkewers van die sterkste wesens ter wêreld. Hulle het vlerke, hoewel hul grootte doeltreffende vlug bemoeilik. Dit is moeilik om hulle op te spoor, omrede hulle slegs snags aktief is.&lt;ref name=&quot;tripsavvy&quot; &gt;[https://www.tripsavvy.com/africas-little-five-safari-animals-1454090 Little Five safari animals]{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Besoek op 17 Mei 2020&lt;/ref&gt;

Afrika is 'n kontinent van ware diversiteit, soos dit duidelik blyk uit die [[Groot vyf]] en [[Klein vyf diere]]. Die doel van Afrika se klein vyf spesies is presies dit: om die ekstreme diversiteit in die natuur op die vasteland te demonstreer.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Dynastinae}}

{{Saadjie}}
{{Taksonbalk}}</text>
      <sha1>nqytk7835l0xbiz2fv3j8y07p30kwxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erdeware</title>
    <ns>0</ns>
    <id>302938</id>
    <revision>
      <id>2968041</id>
      <parentid>2468005</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Haoreima</username>
        <id>145420</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Plate Buwayhid.JPG]] → [[File:Samanid plate. Attributed to Nishapur, Iran, 10th century (Metropolitan Museum of Art, 67.178.2).jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Correcting per sources (added to file description). This a Samanid plate from the Metropolitan Museum of Art (67.178.2)</comment>
      <origin>2968041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9846" sha1="hbqn9imir2lok5lql8shusqtxvkfmgm" xml:space="preserve">[[Lêer:Samanid plate. Attributed to Nishapur, Iran, 10th century (Metropolitan Museum of Art, 67.178.2).jpg|regs|duimnael|Geverf, ingekerfde en geglasuurde erdewerk. Dateer uit die 10de eeu, [[Iran]]. New York se Metropolitaanse Museum van Kuns.]]
[[Lêer:Top_Section_of_a_Water_Jug,_late_12th-early_13th_century.jpg|duimnael|Boonste gedeelte van 'n waterbeker of ''habb''. Erdewerk. Laat 12de-vroeë 13de eeu Irak of Sirië. Brooklyn Museum.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/99446 |title=Brooklyn Museum |website=www.brooklynmuseum.org |access-date=30 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180430234322/https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/99446 |archive-date=30 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
'''Erdeware''' is geglasuurde of ongeglasuurde nie-glasagtige [[pottebakkery]]&lt;ref&gt; ASTM C242 – 15. Standard Terminology Of Ceramic Whitewares And Related Products&lt;/ref&gt; wat normaalweg gebak word teen 'n temperatuur van onder 1 200&amp;nbsp;°C.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?find=earthenware&amp;logic=AND&amp;note=&amp;english=N&amp;prev_page=1&amp;subjectid=300140803|title=Art &amp; Architecture Thesaurus Full Record Display (Getty Research)|website=www.getty.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222053343/http://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?find=earthenware&amp;logic=AND&amp;note=&amp;english=N&amp;prev_page=1&amp;subjectid=300140803|archive-date=22 Desember 2017|access-date=30 April 2018}}&lt;/ref&gt; [[Porselein]] en [[steengoed]] word albei teen hoë temperature gebak tot dit glasagtig word. 

Meeste van die Europese pottebakkery en boustene, tot en met die 17de eeu, het uit erdeware bestaan, asook meeste van die ware van [[Egipte]], [[Persië]], die [[Nabye Ooste]], [[Griekeland]], [[Rome]] en die [[Middellandse See]], en 'n paar van die Chinese ware; die fyn erdewerk wat deel vorm van die groter deel van ons eetgerei in 1962.&lt;ref name=&quot;billington&quot;&gt;Dora Billington, ''The Technique of Pottery'', London: B.T.Batsford, 1962&lt;/ref&gt; Putvuur erdeware dateer terug na so vroeg as 29 000 - 25 000 v.C. en vir duisende jare was slegs erdeware pottebakkery gemaak, met steengoed wat geleidelik oor 5 000 jaar ontwikkel het. Buite [[Oos-Asië]] was porselein vanaf die [[18de eeu]] n.C., en was aanvanklik 'n duur luukse item. 

Nadat dit in vuur gebak is, is die erdewerk ondeursigtig en nie-glasagtig,&lt;ref name=&quot;EU&quot;&gt;Combined Nomenclature of the [[European Union]] Published by the EC Commission in Luxembourg, 1987&lt;/ref&gt; sag en kan met 'n mes gekrap word.&lt;ref name=&quot;billington&quot;&gt;Dora Billington, ''The Technique of Pottery'', London: B.T.Batsford, 1962&lt;/ref&gt; Dit is geselekteerde [[klei]]soorte, soms met [[veldspaat]] gemeng en wisselende hoeveelhede van ander minerale van ligte kleure.

== Eienskappe ==
Oor die algemeen het erdeware 'n hoër plastisiteit as ander wit breekware en is makliker om te vorm as fyn porselein.&lt;ref&gt;An industry term for ceramics including tableware and sanitary ware&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ryan&quot;&gt;Whitewares: Testing and Quality Control. W.Ryan and C.Radford. Institute of Ceramics &amp; Pergamon. 1987.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pottery Science: Materials, Process And Products. Allen Dinsdale. Ellis Horwood. 1986.&lt;/ref&gt;

As gevolg van sy porositeit kan erdeware water absorbeer, daarom moet dit geglasuur word om waterdig te wees.&lt;ref&gt;Ceramics Glaze Technology. J. R. Taylor &amp; A. C. Bull. Institute of Ceramics &amp; Pergamon Press. 1986&lt;/ref&gt; Erdewerk het laer meganiese krag as fyn porselein en steengoed en gevolglik word artikels oor die algemeen dikker gemaak omdat dit maklik kan breek.&lt;ref name=&quot;Ryan&quot;&gt;Whitewares: Testing and Quality Control. W.Ryan and C.Radford. Institute of Ceramics &amp; Pergamon. 1987.&lt;/ref&gt;

Donker-gekleurde [[terracotta]] erdewerk is tipies oranje of rooi as gevolg van 'n relatief hoë inhoud  [[ysteroksied]] en word wyd gebruik vir blompotte, teëls en dekoratiewe en oondware.&lt;ref name=&quot;billington&quot;&gt;Dora Billington, ''The Technique of Pottery'', London: B.T.Batsford, 1962&lt;/ref&gt;

== Produksie ==
'n Algemene formulering vir kontemporêre erdewerk is 25% kaolien, 25% klei, 35% [[kwarts]] en 15% [[veldspaat]].&lt;ref name=&quot;Ryan&quot;&gt;Whitewares: Testing and Quality Control. W.Ryan and C.Radford. Institute of Ceramics &amp; Pergamon. 1987.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Dictionary of Ceramics, 3rd edition. A. E. Dodd &amp; D. Murfin. Maney Publishing. 1994.&lt;/ref&gt;

Moderne keramiek kan ongeglasuur wees en gebak word teen temperature tussen 1 000 tot 1 150&amp;nbsp;°C en geglasuurde ware&lt;ref name=&quot;billington&quot;&gt;Dora Billington, ''The Technique of Pottery'', London: B.T.Batsford, 1962&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Frank and Janet Hamer, ''The Potter's Dictionary of Materials and Techniques''&lt;/ref&gt; tussen 950 tot 1 050 ˚C - die algemene praktyk in fabrieke en sommige pottebakkerateljees. Sommige fabrieke volg die omgekeerde praktyk deur ongeglasuurde erdeware te vervaardig by 'n lae temperatuur en geglasuurde erdeware teen 'n hoë temperatuur. Die manier van bak word ook bepaal deur die rou bestanddele wat gebruik word en die gewenste eienskappe van die eindproduk. 

In die vroeë tye was dit nie moontlik om erdeware onder sulke hoë temperature te bak nie, hoewel die Chinese keramiek ver gevorderd was teenoor die Westerse ontwikkeling. Erdeware kan geproduseer word teen temperature so laag as 600&amp;nbsp;°C en baie klei sal nie suksesvol bak bo {{Convert|1000|C|F}} nie. Baie van die vroeë pottebakkery is gebak rondom 800&amp;nbsp;°C, waar probleme maklik kon insluip aangesien die temperatuur nie bepaal kon word nie en daar nooit 'n definitiewe waarborg is van die eindproduk nie weens die veranderlike omstandighede binne die oond. 

Nadat dit gebak is, word meeste erdeware gekleur. Vir 'n [[Rooi (kleur)|rooi kleur]] moet 'n spesifieke klei gebruik word om te reageer met die hitte tydens die bakperiode. Laer temperature gee tipies 'n rooi [[Terracotta (kleur)|terracotta kleur]]; hoër temperature sal die klei [[bruin]] of [[swart]] verkleur. Buitengewone hoë temperature kan die erdeware laat bars. 

== Tipes erdeware ==
[[Lêer:Chinese - Pair of Sculptures - Women on Horseback - Walters 492329.jpg|duimnael|Chinese keramiek beeldhouwerk uit 'n graf.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://art.thewalters.org/detail/28463|title=Women on Horseback|publisher=[[The Walters Art Museum]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304050835/http://art.thewalters.org/detail/28463|archive-date=2016-03-04|access-date=2012-11-27}}&lt;/ref&gt; Die Walters-kunsmuseum.]]
Alle [[Antieke Griekse kuns|Antieke Griekse]] en Antieke Romeinse pottebakkery is erdeware, so ook die ''Hispano-Moresque'' ware van die laat [[Middeleeue]], wat ontwikkel is in tin-geglasuurde erdeware of ''faience''-tradisies in verskeie dele van Europa, meestal veral die geverfde ''maiolica'' van die Italiaanse [[Renaissance]], en die Nederlandse ''Delftware''. Met die wit glans, kon hierdie ware [[porselein]] van [[Oos-Asië]] in [[Europa]] naboots.

Moontlik die mees ingewikkelde erdeware wat ooit gemaak is, was die uiters skaars Saint Porchaire-ware van die middel van die 16de eeu, blykbaar gemaak vir die Franse hof. 

In die 18de eeu, veral in Engelse Staffordshire pottebakkery, was daar tegniese verbeterings wat gemaak het dat erdeware se eindproduk baie fyner kon wees. Die uitvinding van die oordrag-drukprosesse het gemaak dat erdeware versier kon word en ook goedkoper verkoop word.  

In China was ''sancai'' geglasuurde ware, lei-geglasuurde erdewerk en soos elders, [[terracotta]] steeds belangrik vir beeldhouwerk. Die [[Etruskers]] het groot beelde soos standbeelde van dit gemaak, waar die Romeine dit hoofsaaklik vir figure gebruik het. Chinese geverfde of Tang-dinastie grafsyfers het uit erdeware bestaan, ook latere beelde soos die nabylewensgrootte Yixian geglasuurde erdewerk luohans. Ná die keramiekbeeldjie herleef het in Europese porselein, het erdewarefigure gevolg, soos die gewilde Engelse Staffordshire-figure. 

Daar is verskeie ander tipes erdeware, insluitend:

* [[Terracotta]]: 'n term wat gebruik word vir 'n eerder lukrake groep van vorme en voorwerpe, eerder as wat gedefinieer word deur die tegniek
* &quot;''Redware''&quot; (Amerika)
* Victoriaanse majolica
* &quot;''Lusterware''&quot; met spesiale iriserende glasure
* Raku
*''Ironstone china'', op die grens van keramiek en [[steengoed]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Verdere leesstof ==
* Howard, Ann: Raku - pottery made in the ancient traditon. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 3, Maart 1975
* Rado, P.'n Inleiding tot die Tegnologie Van Pottebakkery. 2de uitgawe. Pergamon Drukkery, 1988.
* Ryan W. en Radford, C. Whitewares: Vervaardiging, Toetsing En gehaltebeheer. Pergamon Drukkery, 1987.
* Hamer, Frank en Janet. ''Die Pottebakker se Woordeboek van Materiale en Tegnieke. '' A &amp; C Swart Uitgewers Beperk, Londen, Engeland, Derde Uitgawe, 1991. {{ISBN|0-8122-3112-0}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-8122-3112-0|0-8122-3112-0]].
* &quot;Petersons&quot;: Peterson, Susan, Peterson, Jan, ''Die Handwerk en Kuns van Klei: 'n Volledige Potter se Handboek'', 2003, Laurence Koning Publishing, {{ISBN|1856693546}}, 9781856693547, [https://books.google.com/books?id=PAZR-A9Ra6EC&amp;pg=PA143 google boeke]

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Earthenware}}
* [http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/DLDecArts/DLDecArts-idx?id=DLDecArts.RepManEarth Digitale Weergawe van &quot;'n Voorstelling van die vervaardiging van keramiek&quot;] — 1827 teks oor die vervaardiging van keramiek
* [https://web.archive.org/web/20070831123241/http://www.nfb.ca/objectifdocumentaire/index.php?mode=view&amp;filmId=12&amp;language=english&amp;sort=title Kort film oor pottebakkery van regoor die wêreld]
* [https://collections.vam.ac.uk/item/O21195/button/ Tin-geglasuurde erdewerk livrei-knoppie, ca 1651], Victoria &amp;amp;amp; Albertmuseum se juweliersversameling

{{Normdata}}</text>
      <sha1>hbqn9imir2lok5lql8shusqtxvkfmgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio Stradivari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315539</id>
    <revision>
      <id>2968251</id>
      <parentid>2432271</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41379" sha1="i48xep8j5zztpmre6vrithubjpfdvoa" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = Antonio Stradivari
| beeld            = Antonio stradivari.jpg
| beeldgrootte     =
| onderskrif       =
| geboortenaam     = Antonius Stradivarius
| geboortedatum    = omstreeks 1644
| geboorteplek     = [[Cremona]], [[Lombardye]],&lt;br /&gt;Graafskap van Milaan (teenswoordige Italië)
| sterfdatum       = 18 Desember 1737
| sterfplek        = Cremona, Lombardye
| webwerf          = 
}}
'''Antonio Stradivari''' ([[Italiaans]]e fonetiese uitspraak: anˈtɔːnjo stradiˈvaːri; [[1644]] – [[18 Desember]] [[1737]]) was 'n Italiaanse luitspeler en 'n vakman van strykinstrumente soos [[viool|viole]], [[tjello]]s, [[ghitaar|kitaar]]s, [[altviool|altviole]] en harpe.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.britannica.com/biography/Antonio-Stradivari|title=Antonio Stradivari – Italian violin maker|work=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt; Die ver[[latyn]]se vorm van sy van, ''Stradivarius'', sowel as die informele en alledaagse term ''Strad'' word dikwels gebruik wanneer verwys word na sy instrumente. Daar word beraam dat Stradivari 1,116 instrumente vervaardig het, waarvan 960 viole was. Ongeveer 650 instrumente bestaan steeds, insluitende 450 tot 512 viole.

== Biografie ==
=== Familie en vroeë lewe ===
[[Lêer:Cremona centro.jpg|duimnael|Panorama van Cremona, met die prominente Torrazzo di Cremona]]

Daar word dikwels oor Antonio Stradivari se geboortedatum, wat vermoedelik tussen die jare 1644 en 1649 lê, gedebatteer. 

Stradivari stam af van die mees gerekende burgers van [[Cremona]], welke dateer uit minstens die 12de of 13de eeu. Die vroegste vermelding van die familienaam, of 'n variasie daarop, word gevind in 'n grondtoelaag wat dateer uit 1188.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 3 &lt;/ref&gt; Daar bestaan verskeie moontlike verklarings vir die oorsprong van die naam; sommige bronne meen dit is die meervoud van ''stradivare'', wat in wese in [[Lombardies]] tollenaar beteken, terwyl ander weer van mening is dat die vorm ''de Strataverta'' afgelei word van {{lang|lmo|strada averta}}, wat in die dialek van Cremona &quot;oop pad&quot; beteken.&lt;ref&gt; Fuller-Maitland et al (1922), pp. 707–12 [707] &lt;/ref&gt;

Antonio se ouers was Alessandro Stradivari, seun van Giulio Cesare Stradivari, en Anna Moroni, dogter van Leonardo Moroni.&lt;ref&gt; Chapin, Anna Alice. ''The Heart of Music: The Story of the Violin''. New York: Dodd, Mead en Co., 1921. 268. &lt;/ref&gt; Hulle het op 30 Augustus 1622 getrou en tussen 1623 en 1628 minstens drie kinders gehad: Giuseppe Giulia Cesare, Carlo Felice en Giovanni Battista. Die doopregisters van die gemeente S. Prospero kom hier tot 'n einde, en derhalwe is dit onbekend of hulle van 1628 tot 1644 kinders gehad het.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 4 &lt;/ref&gt; Hierdie leemte kan wees as gevolg van die gesin wat Cremona verlaat het in reaksie op oorlog, hongersnood en pes in die stad van 1628 tot 1630,&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 6 &lt;/ref&gt; of die rekords kan verlore gegaan het as gevolg van geestelike hervormings wat in 1788 deur Josef II van Oostenryk, Heilige Romeinse keiser, van stapel gestuur is.&lt;ref&gt; Pollens (2010), p. 11 &lt;/ref&gt; Laasgenoemde verklaring word ondersteun deur die woord ''Cremonensis'' (van Cremona) op baie van Stradivari se etikette, wat daarop dui dat hy in die stad gebore is in pleks daarvan dat hy bloot daarheen gegaan het om te werk.&lt;ref&gt; Pollens (2010), p. 12 &lt;/ref&gt; Antonio is gebore in 1644, 'n feit wat afgelei kan word van latere viole.&lt;ref name=&quot;Faber26&quot;&gt; Faber (2006), p. 26 &lt;/ref&gt; Daar is egter geen rekords of inligting beskikbaar oor sy vroeë kinderjare nie, en die eerste bewys van sy aanwesigheid in Cremona is die etiket van sy oudste bestaande viool uit 1666.&lt;ref&gt; Faber (2006) p. 25 &lt;/ref&gt;

Stradivari het waarskynlik tussen die ouderdom van 12 en 14 jaar 'n vakleerlingskap begin onder [[Nicola Amati]],&lt;ref name=&quot;Hill27&quot;&gt; Hill et al (1963), p. 27 &lt;/ref&gt; alhoewel die waarheid hiervan steeds bevraagteken word. Een van die min bewyse wat bestaan en wat dit wel ondersteun is die etiket van sy viool uit 1666, waarop staan ''Alumnus Nicolai Amati, faciebat anno 1666''.&lt;ref name = &quot;Hill26&quot;&gt; Hill et al (1963), p. 26 &lt;/ref&gt; Stradivari het Amati se naam egter nie herhaaldelik op sy etikette geplaas nie, anders as baie ander studente van Amati.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 25 &lt;/ref&gt; Stradivari se vroeë viole het eintlik minder ooreenstemming met Amati s'n as sy latere instrumente.&lt;ref name = &quot;Faber26&quot; /&gt; M. Chanot-Chardon, 'n bekende Franse luitmaker, het beweer dat sy vader 'n etiket gehad het van Stradivari wat soos volg lui: &quot;Gemaak op die ouderdom van dertien, in die werkswinkel van Nicolò Amati&quot;. Hierdie etiket is nog nooit gevind of bevestig nie.&lt;ref name=&quot;Hill26&quot;/&gt; Amati sou ook 'n logiese keuse vir Antonio se ouers gewees het, aangesien hy afkomstig was uit 'n ou familie van vioolmakers in Cremona, en baie beter was as die meeste ander luitmakers in Italië.&lt;ref name=&quot;Hill27&quot;/&gt;

Sommige navorsers meen dat daar 'n nouer opvoedkundige verband tussen Antonio Stradivari en [[Francesco Rugeri]] bestaan as wat voorheen erken is. Ten spyte van die oordeel dat Antonio Stradivari die leerling van Nicolò Amati was, is daar belangrike verskille tussen hul werk. Sommige navorsers meen dat vroeë instrumente van Stradivari sterker ooreenstem met Francesco Rugeri se werk as dié van Amati. Daarbenewens is die gebruik van 'n klein dorsale pen of klein gaatjie, wat nie slegs deur Nicolò Amati gebruik is nie, maar ook deur al sy bekende leerlinge - met die uitsondering van Antonio Stradivari, verdere bewyse dat Stradivari moontlik sy ambag apart van Amati geleer het. Hierdie pen of gat was fundamenteel in die gradering van die dikte van die plate en was natuurlik 'n tegniek wat deur generasies van leerlinge van die Amati's oorgedra is.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Poulain |first1=Yann |title=Geometrical Progression |journal=The Strad |date=May 2018 |volume=129 |pages=54–58}}&lt;/ref&gt; Hierdie pen kom ook nie voor in enige instrumente van die Rugeri-familie nie, wat daarop dui dat Antonio Stradivari moontlik sy ambag geleer het onder Francesco Rugeri, alhoewel beide deur Amati beïnvloed is.&lt;ref&gt; Carlo Bergonzi: Alla scoperta di un grande Maestro deur Christopher Reuning &lt;/ref&gt; W.E. Hill &amp; Sons gee toe dat hulle nie enige teken van Stradivari in Nicolo Amati se werk sien nie, alhoewel die onmiskenbare hande van Andrea Guarneri en Francesco Rugeri duidelik daaruit blyk.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=W. Henry Hill|author2=Arthur F. Hill|author3=Alfred E. Hill|title=Antonio Stradivari: his life and work, 1664–1737|date=1963|publisher=Dover Publications|location=New York|isbn=978-0486204253|pages=[https://archive.org/details/antoniostradivar00hill/page/27 27 en 31]|url=https://archive.org/details/antoniostradivar00hill/page/27}}&lt;/ref&gt;

'n Alternatiewe teorie is dat Stradivari as 'n houtwerker begin het: die huis waarin hy gewoon het van 1667 tot 1680 was in besit van Francesco Pescaroli, 'n houtsnyer en inlegger. Stradivari is dalk selfs aangewend om Amati se instrumente te versier sonder om 'n ware vakleerling te wees. Hierdie teorie word ondersteun deur sommige van Stradivari se latere viole met uitgebreide versierings.&lt;ref&gt; Faber (2006), p. 27 &lt;/ref&gt; 

Indien dit aanvaar word dat Stradivari 'n student van Amati was, sou hy in 1656–58 met sy vakleerlingskap begin en sy eerste ordentlike instrumente in 1660 op die ouderdom van 16 vervaardig het. Sy eerste etikette is van 1660 tot 1665 gedruk, wat daarop dui dat sy werk oor voldoende gehalte beskik het sodat dit direk aan sy beskermhere aangebied kon word. Hy het egter waarskynlik tot ongeveer 1684 in die werkswinkel van Amati gebly en die reputasie van sy meester as 'n beginpunt vir sy eie loopbaan gebruik.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 28 &lt;/ref&gt;

=== Eerste huwelik ===
[[Lêer:Stradivari house.png|duimnael|Antonio Stradivari se tweede woning, by Piazza San Domenico No. 2]]
Stradivari het op 4 Julie 1667 met sy eerste vrou, Francesca Ferraboschi, in die huwelik getree.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 8 &lt;/ref&gt; Francesca was die jong weduwee van die [[wikt:burgher|burgher]] Giacomo Capra by wie sy twee kinders gehad het. Francesca se broer het Giacomo in 1664 met 'n kruisboog op die Piazza Garibaldi (voorheen die Piazza Santa Agata) geskiet. Hy is later verban, alhoewel hy baie jare later weer na Cremona kon terugkeer.&lt;ref&gt; Faber (2006), p. 28 &lt;/ref&gt; Na hul huwelik het Stradivari verhuis na 'n huis wat bekend staan as die ''Casa del Pescatore'', oftewel die ''Casa Nuziale'', in sy vrou se gemeente. 'n Aanduiding van hoe hulle kon ontmoet het, lê in die sensus van 1659, met die Ferraboschi-familiewoning wat aangeteken word as vier huise van die Amati-woning af. Die egpaar het drie tot vier maande later 'n dogter, Giulia Maria, gehad.&lt;ref name = &quot;Hill et al 1963, p. 10&quot;&gt; Hill et al (1963), p. 10 &lt;/ref&gt; Hulle het in die huis gebly tot 1680, waartydens hulle nog vier kinders gehad het: Catterina, Francesco, Alessandro en Omobono Stradivari, sowel as 'n babaseun wat slegs 'n week geleef het.&lt;ref&gt; Fuller-Maitland et al (1922), pp. 707–12 [708]&lt;/ref&gt; 

Stradivari het omstreeks 1680 'n huis wat tans bekend staan as Piazza Roma no. 1 (voorheen Piazza San Domenico no. 2) vir die bedrag van 7000 lire gekoop, waarvan hy 2000 ten tyde van die aankoop betaal het. Die totale aankoopprys van die huis was teen 1684 afbetaal.&lt;ref name=&quot;Hill et al 1963, p. 10&quot;/&gt; Die woning was nie ver weg van dié van verskeie ander families van Cremona wat ook viole gemaak het nie, soos die Amati's en die Guarneri's.&lt;ref name = &quot;auto&quot;&gt; Pollens (2010), p. 22 &lt;/ref&gt; Stradivari het waarskynlik op die solder gewerk, en die res van sy lewe in hierdie huis gebly.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt; Hill et al (1963), p. 12. 'n Besoek aan die solder word beskryf deur HR Haweis in ''My Musical Life'' (1892), [https://archive.org/stream/mymusicallife00haweuoft#page/322/mode/2up pp. 322–28] .&lt;/ref&gt;

Stradivari se vrou Francesca is op 20 Mei 1698 oorlede en vyf dae later begrawe.&lt;ref name=&quot;Pollens 2010, p. 26&quot;&gt; Pollens (2010), p. 26 &lt;/ref&gt;

=== Tweede huwelik ===
Stradivari is op 24 Augustus 1699 met sy tweede vrou, Antonia Maria Zambelli, getroud. Die enigste inligting wat oor haar beskikbaar is, is dat sy 35 jaar oud was tydens die huwelik. Hulle het van 1700 tot 1708 vyf kinders gehad - Francesca Maria, Giovanni Battista Giuseppe, Giovanni Battista Martino, Giuseppe Antonio en Paolo.&lt;ref name=&quot;Pollens 2010, p. 26&quot;/&gt;

=== Afsterwe ===
Stradivari het op 18 Desember 1737 in Cremona op 93-jarige leeftyd gesterf. Hy is begrawe in die kerk van San Domenico.&lt;ref&gt;Faber (2006), p. 59 &lt;/ref&gt; Die graftombe is agt jaar voor sy dood aangeskaf nadat dit by 'n Cremonese-familie aangekoop is en die grafskrif daarvan bloot verander is.

=== Testament ===
Stradivari het gedurende sy leeftyd aansienlike rykdom bymekaargemaak. Sy testament, gedateer 1729, lys agt lewende erfgename, waaronder sy vrou. Zambelli het haar klere, beddegoed, huishoudelike artikels en die helfte van haar juwele ontvang. Antonia sou die verantwoordelikheid van sy twee oudste seuns word. Annunciata Caterina het haar juweliersware, klere, linne en inkomste op lenings ontvang. Paolo, die jongste kind, sou ses voltooide viole kry - ter waarde van 1 000 lire - sowel as huishoudelike besittings en kontant. Drie ander kinders wat by godsdienstige ordes aangesluit het; naamlik Maria, 'n non, sou 'n annuïteit kry; Alessandro, 'n priester, sou 'n vaste inkomste op 'n huislening ontvang; en Giuseppe, 'n ander priester, sou 'n inkomste op 'n halwe aandeel uit 'n banketbakkery ontvang. Daar was ook jaarlikse betalings aan sy twee seuns van onderskeidelik 150 en 300 lire elk en 170 lire vir Annunciata asook 100 lire vir Francesca.&lt;ref&gt; Shoenbaum, David, '' The Violin: A Social History of the World's Most Versatile Instrument '', Norton , 2013, p. 30 &lt;/ref&gt;

Sy oorblywende twee seuns uit sy eerste huwelik het albei in die familiewinkel gewerk. Omobono, wat die woning op 18-jarige ouderdom verlaat het op soek na nuwe werksmoontlikhede in Napels, sou ses viole erf, en Francesco, wat as die opvolger van sy vader aangewys is, sou die res van die landgoed erf, insluitend al die gereedskap, voltooide viole, patrone en - oënskynlik - die reputasie van sy vader.&lt;ref&gt; Shoenbaum, David, The Violin: A Social History of the World's Most Veelsydige Instrument, Norton, 2013, p. 31 &lt;/ref&gt; In 1733 het hy vir sy jongste seun 'n vennootskap in 'n plaaslike tekstielfirma vir die aansienlike bedrag van 25 000 lire aangekoop.

== Loopbaan ==
=== Vroeë loopbaan ===
Stradivari het waarskynlik sy eie styl met verloop van tyd ontwikkel. Sommige van sy vroeë viole was kleiner. 'n Noemenswaardige uitsondering hierop is die viool uit 1679, die ''Hellier Stradivarius'' (''Hellier''), wat oor baie groter proporsies beskik.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 33 &lt;/ref&gt; Stradivari se vroeëre (voor 1684) viole kontrasteer sterk met Amati se instrumente uit dieselfde tydperk; Stradivari se instrumente beskik oor 'n sterker, meer manlike bouvorm en minder afgeronde kurwes.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 34 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Pollens (2010), p. 16 &lt;/ref&gt;

Teen 1680 het Stradivari minstens 'n klein, maar tog groeiende reputasie verwerf. In 1682 het 'n Venesiaanse bankier 'n volledige stel instrumente bestel wat hy beplan het om aan Koning [[Jakobus II van Engeland]] voor te lê.&lt;ref name=&quot;Hill36-37&quot;&gt; Hill et al. (1963) pp. 36–37 &lt;/ref&gt; Die lot van hierdie instrumente is onbekend. [[Cosimo III de 'Medici, groothertog van Toskane|Cosimo III de' Medici]] het vyf jaar later 'n verdere viool gekoop.&lt;ref&gt; Faber (2006), p. 41 &lt;/ref&gt; Amati het in 1684 gesterf, welke gebeurtenis gevolg is deur 'n merkbare toename in die aantal instrumente wat Stradivari vervaardig het.&lt;ref name=&quot;Hill36-37&quot;/&gt; Die jare 1684 en 1685 het ook 'n belangrike ontwikkeling in sy styl gebring - die afmetings wat hy gebruik het, het oor die algemeen toegeneem, en sy instrumente was meer in die styl van Amati se werk uit die 1640's en 1650's.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), pp. 37–38 &lt;/ref&gt; Stradivari se instrumente het in die volgende vyf jaar geen groot veranderinge ondergaan nie,&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 39 &lt;/ref&gt; alhoewel hy in 1688 die koppe van die instrumente in swart begin set het, welke 'n baie oorspronklike verbetering was.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 40 &lt;/ref&gt;

Stradivari se vroeë loopbaan word gekenmerk deur wye eksperimentering, en sy instrumente gedurende hierdie tydperk word oor die algemeen van 'n mindere gehalte beskou as sy latere werk.&lt;ref&gt; Faber (2006), pp. 29-30 &lt;/ref&gt; Die presisie waarmee hy die koppe gekerf het, het hom vinnig bekendgemaak as een van die mees vernuftige vakmanne ter wêreld; 'n uitstekende voorbeeld hiervan is die ''Tuscan'' viool uit 1690.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 41 &lt;/ref&gt; Sy instrumente voor 1690 word soms as ''Amatisé'' getipeer, maar dit is nie heeltemal akkuraat nie; dit is grotendeels omdat Stradivari later baie meer instrumente geskep het dat mense sy vroeë werk met Amati se styl probeer verbind het.&lt;ref&gt; Petherick (1900), p. 13 &lt;/ref&gt;

Teen 1680 het Stradivari na Piazza Roma no. 1 (voorheen Piazza San Domenico no. 2) verhuis.&lt;ref name=&quot;Hill et al 1963, p. 10&quot;/&gt; Die huis was slegs 'n paar deure weg van dié van verskeie ander families wat ook viole gemaak het uit Cremona, insluitend die Amati's en Guarneri's.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; Stradivari het waarskynlik op die solder gewerk, en die res van sy lewe in hierdie huis gewoon.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;

=== &quot;Goue&quot; en latere jare ===
In die vroeë 1690's het Stradivari 'n duidelike afwyking van sy vroeëre styl van vervaardiging gemaak en twee sleutelelemente van sy instrumente verander. Eerstens het hy viole begin maak met 'n groter patroon as vorige instrumente; hierdie groter viole staan gewoonlik bekend as ''&quot;Long Strads&quot;''.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 149 &lt;/ref&gt; Hy het ook oorgegaan na die gebruik van 'n donkerder, ryker vernis, in teenstelling met 'n geler vernis wat soortgelyk was aan dié wat Amati gebruik het.&lt;ref&gt; Hill et al (1963), p. 45 &lt;/ref&gt; Hy het tot 1698 voortgegaan met hierdie patroon, met enkele noemenswaardige uitsonderings. Na 1698 het hy die ''&quot;Long Strad&quot;''-model laat vaar en teruggekeer na 'n effens korter model, wat hy tot sy dood gebruik het. Die periode van 1700 tot die 1720's word dikwels die 'goue periode' van sy produksie genoem. {{sfn|Hart|1875|p=131}} Instrumente wat tydens hierdie tydperk gemaak is word gewoonlik beskou as van 'n hoër gehalte as sy vroeëre instrumente. Instrumente uit die laat tydperk wat van die laat 1720's tot sy dood in 1737 gemaak is, toon tekens van Stradivari se toenemende ouderdom. Hierdie latere instrumente is miskien minder pragtig as die instrumente uit sy goue tydperk, maar baie beskik nogtans oor 'n fyn toon. Die effens minder puik vakmanskap van die laat Stradivari tydperk kan bv. gesien word in die 'Habeneck' uit 1734.

== Stradivari en die Cremona Skool van Viool vervaardiging==
=== Invloed in die 18de eeu ===

Die gemeente van die Stradivari's, San Matteo, en die Amati-gemeente, San Faustino, was die middelpunt van die Cremona skool van viool vervaardiging. Hulle het mekaar oor en weer beïnvloed wat betref die instrumente se vorm, die vernis wat gebruik is, en die klank van die instrumente, maar terselfdertyd ook op baie van hul tydgenote 'n invloed uitgeoefen; hulle het die standaard vir die vervaardiging van viole vir die volgende 300 jaar gedefinieer.

Reeds aan die begin van die 18de eeu kon Stradivari se invloed nie net gesien word in die werk van Cremonese vervaardigers nie, maar ook internasionaal, soos by Barak Norman, een van die eerste belangrike Britse vioolmakers. In die 1720's het Daniel Parker, 'n baie belangrike Britse luitmaker, goeie viole ná Stradivari se werk gemaak, wat onlangs verkoop is vir tussen £ 30,000 en £ 60,000. Parker het sy beste instrumente gebaseer op Stradivari se &quot;lang patroon&quot;, aangesien hy die geleentheid gehad het om een of meer instrumente te bestudeer. In die 19de eeu het Jean-Baptiste Vuillaume, die voorste Franse luitmaker van sy tyd, ook baie belangrike namaaksels van Stradivari- en Guarneri instrumente gemaak.

Die Cremonese vioolmaker Vincenzo Rugeri (1663–1719) - terwyl hy getrou gebly het aan die Amati-patroon deur [[Nicola Amati|Nicolo Amati]] - is beïnvloed deur Stradivari deurdat hy 'n ietwat laer boog aangeneem het wat ooreenstem met die Stradivari ideaal.&lt;ref&gt; {{cite journal | last1 = Reuning | first1 = Christopher | title = Vincenzo Rugeri | journal = The Strad | date = Okt 2007 | pages = 70–71}} &lt;/ref&gt;

Lede van die Gagliano-familie soos Gennaro en Nicolo het uitstekende namaaksels van die instrumente in die 1740's gemaak, alhoewel die enigste ooreenkoms met Stradivari se instrumente die uitvoering van die vorm en boog sowel as die deurgaans fyn en gedetailleerde vernis was. 

Na die verkryging van verskeie Stradivari-instrumente by Paolo Stradivari het graaf Cozio Giovanni Battista Guadagnini opdrag gegee dat 'n paar replikas van die instrumente gemaak word. Alhoewel verskeie kenmerke van Stradivari-instrumente in die namaaksels voorkom, bly dit steeds sterk beïnvloed deur Guadagnini se beginsels en verteenwoordig dit die maker se Turyn-periode.

Vincenzo Panormo was ook een van vele luitmakers wat baie van sy viole op Stradivari-instrumente gebaseer het. Hy het tussen 1779 en 1789 in Parys daarvan te wete gekom toe hy nou saamgewerk het met Léopold Renaudin, nog een van Stradivari se volgelinge. Stradivari se invloed kon ook in Spanje gesien word met die uitstaande werk van José Contreras van Granada en Madrid. Hy het die voorreg gehad om by wyse van die Spaanse hof aan Stradivari se instrumente blootgestel te word. Hy het die vermoë gehad om die oorspronklike vernis en ingewikkeldheid van die instrument na te boots.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Gindin|first1=Dmitry|title=Copying the best of Cremona: a brief survey, part 1|url=http://tarisio.com/cozio-archive/cozio-carteggio/copying-the-best-of-cremona-a-brief-survey-part-1/|website=Tarisio|accessdate=16 September 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Invloed in die 19de en 20ste eeu ===
Die 19de eeu was nie so gebeurtenisvol in vergelyking met die vorige eeue nie. Van die belangrikste kenners uit hierdie tydperk sluit in Giovanni Rota, sowel as die twee nie-Italiaanse vervaardigers François Chanot in Frankryk en die kunstenaar, uitvinder en musikant William Sidney Mount in die [[VSA]], wat albei eksperimentele viole geskep het.

Die 20ste eeu was die sogenaamde wedergeboorte van die Cremona-skool, toe luitmakers soos Giuseppe Antonio Rocca, Giovanni Battista Morassi, Beltrami en Gaetano Antoniazzi (die Antoniazzi-familie) uit 'n skynbaar saai en eksperimentele tydperk te voorskyn gekom het. Hierdie vervaardigers, wat soms hul vroeë viole op Stradivari-instrumente baseer het, sou later hul eie modelle maak en mekaar se werk onderling inspireer.

[[Lêer:Lutherie Cremone Ecole Amati.png|upright=2.5|duimnael|center|Die Cremonese Skool van Vioolmaak]]
=== Stradivari en sy seuns ===
Alhoewel Antonio 'n baie lang loopbaan gehad het was dit onmoontlik dat hy meer as 1000 instrumente alleen kon vervaardig, wat beteken dat sy seuns, Francesco en Omobono, sowel as moontlik 'n derde seun, met afwisseling in sy winkel moes gewerk het. Dit is bekend dat Omobono die werkswinkel op agtien jaar verlaat het en enkele instrumente op sy eie gemaak het, soos die 'Blagrove' en 'n ander viool wat dateer uit 1732. Francesco het weer betreklik min viole op onafhanklike wyse gemaak, soos bv. die 'Salabue' en 'Oliveira' uit 1742, en sy hele lewe in die winkel van sy vader deurgebring. Dit was een van die hoofredes waarom Francesco 'n groot aandeel gehad het in Antonio se testament, en Omobono 'n mindere een. 

&quot;Slegs 'n handjievol instrumente kan met vertroue aan Francesco alleen toegeskryf word. ... [Daar is slegs] twee outentieke etikette bekend: 'Franciscus Stradivarius Cremonensis / Filius Antonii faciebat Anno 1742' ... Van noemenswaardige belang is dat die A + S-stempel weggelaat word wat voorkom op Antonio se etikette. 'n Ander etiket vermeld 'Sotto la Disciplina d'Antonio / Stradivari F. in Cremona 1737'. Dit is natuurlik die jaar van sy vader se dood, en die frase 'sotto la disciplina', alhoewel dit by 'n paar ander instrumente voorkom, kan hier as 'n besondere teken van respek teenoor sy vader gesien word.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Dilworth|first1=John|title=Stradivari and his sons, Part 1|url=http://tarisio.com/cozio-archive/cozio-carteggio/stradivari-and-his-sons-part-1/|website=Tarisio|accessdate=16 September 2015}}&lt;/ref&gt;

== Stradivarius instrumente ==
{{Main|Stradivarius}} {{Sien ook |Lys van Stradivarius instrumente}}
[[Lêer:stradshp.jpg|duimnael|300px|''Antonio Stradivari'', deur Edgar Bundy, 1893: 'n [[Romantiek|geromantiseerde beeld]] van 'n vakman-held]]
W.E. Hill &amp; Sons (The Hills Violin Shop) beraam dat Stradivari 1,116 instrumente vervaardig het, waarvan 960 viole is. Daar word ook beraam dat ongeveer 650 van hierdie instrumente steeds bestaan,&lt;ref&gt;{{cite news |title=What makes the Stradivarius violin so special? |first=Emma |last=Saunders |work=BBC News |department=Entertainment &amp; Arts |date=21 Junie 2011 |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13856203 |accessdate=2011-06-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110622112522/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13856203 |archivedate=22 Junie 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;insluitend 450&lt;ref name=&quot;Independent&quot;&gt;{{cite news|title=The Big Question: Why do Stradivarius violins fetch so much, and are they worth it?|work=The Independent|date=4 April 2007|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/the-big-question-why-do-stradivarius-violins-fetch-so-much-and-are-they-worth-it-443213.html|accessdate=28 Junie 2011|archive-date= 2 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101102233612/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/the-big-question-why-do-stradivarius-violins-fetch-so-much-and-are-they-worth-it-443213.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; tot 512&lt;ref name=&quot;5magazine&quot;&gt;
{{cite news|title=How many Antonio Stradivari instruments still exist in the world ?|publisher=5magazine.wordpress.com|date=24 Januarie 2010|url=http://5magazine.wordpress.com/2010/01/24/stadivaldi-how-many-instruments-still-exist/|accessdate=28 Junie 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623080314/http://5magazine.wordpress.com/2010/01/24/stadivaldi-how-many-instruments-still-exist/|archivedate=23 Junie 2011|url-status=dead|df=dmy-all}}
&lt;/ref&gt; viole.

Stradivari se instrumente word beskou as van die beste strykinstrumente wat nog ooit geskep is en word hoog op prys gestel en vandag nog deur professionele persone bespeel. Slegs een ander vervaardiger, [[Giuseppe Guarneri]] del Gesù, geniet soveel respek onder violiste. Nóg blinde luistertoetse, nóg akoestiese ontleding kon al bewys dat Stradivarius-instrumente beter is as ander instrumente van hoë gehalte, of dit op grond daarvan van mekaar onderskei.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Beamen |first=John |year=2000 |title=The Violin Explained: Components, Mechanism, and Sound |publisher=Oxford University Press |pages=89–90 |isbn=0-19-816739-3 |url=https://books.google.com/?id=WbW18PBXOEYC&amp;pg=PA89 |accessdate=2009-01-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Coggins&gt;{{cite journal|last=Coggins|first=Alan|journal=The Strad|date=Februarie 2007|title=Blind Listening Tests|pages=52–55|url=http://www.westerlunds.se/stradeng.htm|accessdate=2011-03-14|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720152752/http://www.westerlunds.se/stradeng.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.discovermagazine.com/the-sciences/violinists-cant-tell-the-difference-between-stradivarius-violins-and-new-ones &quot;Violinists can't tell the difference between Stradivarius violins and new ones&quot;] deur Ed Yong, ''Discover'', 2 Januarie 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1073/pnas.1114999109 | volume=109 | title=Player preferences among new and old violins | year=2012 | journal=Proceedings of the National Academy of Sciences | pages=760–63 | last1 = Fritz | first1 = C.| pmc=3271912 | pmid=22215592}}&lt;/ref&gt;

Terwyl die gewone etiket vir 'n Stradivarius-instrument; hetsy dit outentiek of 'n namaaksel is; van die tradisionele Latynse inskripsie gebruik maak, is namaaksels daarvan na die McKinley Tariff Act van 1890 ook gemerk met die land van oorsprong. Aangesien duisende instrumente gebaseer is op Stradivari se modelle en dieselfde naam dra as sy modelle, word onversigtige mense dikwels daartoe beweeg om vervalste Stradivarius-instrumente aan te skaf, welke vermy kan word deur die instrument te verifieer.Sommige violiste en tjelliste gebruik Stradivari-instrumente in hul werk. [[Yo-Yo Ma]] maak gebruik van die ''Davidov Stradivarius'',&lt;ref&gt;{{cite book |last=Weatherly |first=Myra |title=Yo-Yo Ma: Internationally Acclaimed Cellist |location=Minneapolis, MN |publisher=Compass Point |year=2006 |page=[https://archive.org/details/yoyomainternatio0000weat/page/62 62] |isbn=0-7565-1879-2 |url=https://archive.org/details/yoyomainternatio0000weat/page/62 }}&lt;/ref&gt; Julian Lloyd Webber gebruik die ''Barjansky Stradivarius'',&lt;ref&gt; Woodstra, Chris, Brennan, Gerald &amp; Allen Schrott (reds.) ''All Music Guide to Classical Music: The Definitive Guide to Classical Music.'' Berkeley, CA: All Media Guide, 2005. 758. {{ISBN|0-87930-865-6}} &lt;/ref&gt; en [[Mstislav Rostropovich]] het, tot sy dood in 2007, op die ''Duport Stradivarius'' gespeel. Die ''Soil Stradivarius'' van 1714 word besit deur die vioolvirtuoos [[Itzhak Perlman]].&lt;ref&gt; Kalbacker, Warren. &quot;The Rotarian Conversation: Itzhak Perlman.&quot; ''The Rotarian'' 188.5 (November 2009): 48–51. &lt;/ref&gt; Die ''Grevin Polignac'' word tans bespeel deur [[Gil Shaham]].&lt;ref&gt; ''21st Century Violinists. ''San Anselmo, CA: String Letter Publishing, 1999. 96. {{ISBN|1-890490-26-1}}&lt;/ref&gt; Die [[Weense Filharmoniese Orkes]] maak gebruik van verskeie Stradivari-instrumente wat gekoop is deur Oostenryk se Sentrale Bank (Oesterreichische Nationalbank) en ander borge: die ''Chaconne '', 1725; ''ex-Hämmerle'', 1709; ''ex-Smith-Quersin'', 1714; ''ex-[Arnold Rosé'', ''ex-Viotti'', 1718; en ''ex-Halphen'', 1727. [[Viktoria Mullova]] besit en speel die ''Jules Falk Stradivarius''.

Die ''The Mendelssohn'' wat in 1990 in Londen teen £ 902,000 ($ 1,776,940) verkoop is&lt;ref&gt;Granata, Charles L. ''Sessions with Sinatra: Frank Sinatra and the Art of Recording''. Chicago: A Capella, 2004. 126. {{ISBN|1-55652-509-5}}&lt;/ref&gt; en ''The Kreutzer'' vir £ 947,500 in 1998&lt;ref&gt;Lee, Laura. ''The Name's Familiar II''. Gretna, LA: Pelican, 2001. 199. {{ISBN|1-56554-822-1}}&lt;/ref&gt; was twee van die Stradivari instrumente wat die hoogste pryse behaal het. Die rekordprys wat tydens 'n openbare veiling vir 'n Stradivari betaal is, was $ 2,032,000 vir die ''Lady Tennant Stradivarius'' deur Christie's in New York in April 2005.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.forbes.com/2006/05/24/strad-violin-christies_cx_jc_0525pow.html |title=Strad Mad |work=Forbes |author=Julie Carlson |date=Mei 2005 |accessdate=2007-04-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090421153834/http://www.forbes.com/2006/05/24/strad-violin-christies_cx_jc_0525pow.html |archivedate=21 April 2009 }}&lt;/ref&gt; Op 16 Mei 2006 het Christie's Stradivari se 1707 ''Hammer'' opgeveil vir 'n nuwe rekordbedrag van VSA $ 3.544.000.&lt;ref&gt; Klein, Ellery. '' The Complete Idiot's Guide to Playing the Fiddle ''. New York: Alpha Books, 2008. 23. {{ISBN|978-1-59257-768-2}} &lt;/ref&gt; Op 2 April 2007 verkoop Christie's 'n viool van Stradivari, die 1729 ''Solomon, ex-Lambert'', vir meer as $ 2,7 miljoen aan 'n anonieme bieër. Die prys daarvan, te wete VSA $ 2 728 000, insluitend die kommissie van Christie's, het die geskatte waarde daarvan, te wete $ 1 miljoen tot $ 1,5 miljoen, ver oortref.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://news.yahoo.com/s/ap/20070403/ap_on_re_us/violin_auction |title=Stradivari violin goes for $2.7M |publisher=Yahoo! News |agency=Associated Press |date=April 2007 |accessdate=2007-04-07|archiveurl= https://web.archive.org/web/20070405204923/http://news.yahoo.com/s/ap/20070403/ap_on_re_us/violin_auction|archivedate= 5 April 2007 |url-status= live}}&lt;/ref&gt; Op 14 Oktober 2010 is 'n Stradivari-viool uit 1697 wat bekend staan as die ''Molitor Stradivarius'' aanlyn verkoop deur Tarisio Auctions vir 'n wêreldrekordprys van $ 3,600,000 aan die violis Anne Akiko Meyers: die prys was destyds die hoogste vir enige musiekinstrument wat op 'n veiling verkoop is. Op 21 Junie 2011 is die ''Lady Blunt Stradivarius'', 'n viool uit 1721, deur Tarisio aan 'n anonieme bieër vir byna £ 10 miljoen verkoop, met die opbrengste daarvan wat aangewend is om die slagoffers van die 2011 Tōhoku aardbewing en tsoenami te help.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Auctions |first=Tarisio |title='Lady Blunt' Stradivarius of 1721 |url=http://tarisio.com/wp/2011/04/the-lady-blunt-stradivarius-of-1721/ |publisher=tarisio.com |accessdate=8 Mei 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120515010305/http://tarisio.com/wp/2011/04/the-lady-blunt-stradivarius-of-1721/ |archivedate=15 Mei 2012 }}&lt;/ref&gt; Dit was meer as vier keer die vorige veilingrekord vir 'n Stradivari-viool. Die ''Baron von der Leyen Strad'' uit omstreeks 1705 is op 26 April 2012 vir $ 2,6 miljoen deur Tarisio opgeveil.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Auctions |first=Tarisio |title='Baron von der Leyen' Stradivarius of c. 1705 |url=http://tarisio.com/wp/2012/03/baronvonderleyen/ |publisher=tarisio.com |accessdate=8 Mei 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131109133048/http://tarisio.com/wp/2012/03/baronvonderleyen/ |archivedate=9 November 2013 }}&lt;/ref&gt;

Versamelings van Stradivari-instrumente wat in die openbaar vertoon word kan gevind word by:
* die Biblioteek van Kongres van die [[VSA]], met drie viole, 'n altviool en 'n tjello
* die Spaanse koninklike versameling met vyf instrumente ('n nie-gedekoreerde tjello plus 'n kwartet gedekoreerde instrumente: twee viole, die '' Spanish I en II '', die ''Spanish Court'' tjello en die '' Spanish Court&quot; altviool), uitgestal in die Koninklike Paleis van Madrid (''Palacio Real de Madrid'')&lt;ref&gt;{{cite web|title=Violins, violas, cellos &amp; double basses owned by Royal Palace in Madrid|url=http://www.cozio.com/Owner.aspx?id=698|publisher=Cozio|year=2008|accessdate=2008-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503063516/http://www.cozio.com/Owner.aspx?id=698|archivedate=3 Mei 2008|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* Londen se Koninklike Akademie van Musiek, met verskeie instrumente deur Antonio Stradivari, waaronder die ''Joachim'' (1698), ''Rutson'' (1694), die ''Crespi''(1699), ''Viotti Stradivarius'' ''(Viotti ex-Bruce)''(1709),''Kustendyke''(1699), ''Maurin''(1718) en die ''Ex Back'' (1666) viole, die ''Ex Kux'' (1714), en die ''Archinto'' (1696) altviole, en die ''Marquis de Corberon'' (1726) en die ''Markevitch'' (1709) tjellos.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Royal Academy of Music Museum |url=http://www.ram.ac.uk/emuweb//pages/ram/ResultsList.php?quicksearch=instruments |publisher=Royal Academy of music |accessdate=14 Oktober 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Stradivarius Exhibition |url=http://www.aimm.tv/en/stradivarius-exhibition.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100325002314/http://www.aimm.tv/en/stradivarius-exhibition.html |url-status=dead |archive-date=25 Maart 2010 |publisher=International Music Academy of Montpellier |accessdate=14 Oktober 2009 }}&lt;/ref&gt;
* die Cité de la Musique (Musée de la musique) in Parys vertoon verskeie pragtige Stradivari-instrumente wat voorheen aan die Paryse Konservatorium behoort het. 

Die versameling van die Simfonieorkes van New Jersey het oor die grootste aantal Stradivari in sy strykinstrument afdeling beskik, wat in 2003 uit die versameling van Herbert R. Axelrod gekoop is, totdat die simfonieorkes in 2007 besluit het om dit te verkoop.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2007/11/24/arts/music/24orch.html|title=Symphony Will Sell a Collection in Dispute|last=Wakin|first=Daniel|date=2007-11-24|website=New York Times|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-12-14}}&lt;/ref&gt; 'n Versameling wat in die 1920's saamgestel is deur Rodman Wanamaker bevat soveel as 65 strykinstrumente deur meesters soos Stradivari, Gofriller, Baptiste en Giuseppe Guarneri. Ingesluit hierby was ''The Swan'', die laaste viool wat deur Stradivari gemaak is,&lt;ref&gt; Malan, Roy. ''Efrem Zimbalist: A Life''. Pompton Plains, NJ: Amadeus, 2004. 176. {{ISBN|1-57467-091-3}} &lt;/ref&gt; en die instrument van die groot Kubaanse 19de-eeuse virtuoos Joseph White.&lt;ref&gt; Bachmann, Alberto Abraham. ''An Encyclopedia of the Violin''. Da Capo Press, 1966. 411. {{ISBN|0-306-80004-7}} &lt;/ref&gt; Die versameling, bekend as ''The Cappella'', is gebruik in konserte saam met die [[Philadelphia Simfonieorkes]] en [[Leopold Stokowski]]. Die [[Weense Filharmoniese Orkes]] gebruik vier viole en een tjello. Die [[Metropolitan Museum of Art]] beskik oor drie Stradivari-viole uit 1693,&lt;ref&gt;[http://www.metmuseum.org/toah/ho/09/eustn/ho_55.86a-c.htm &quot;Violin, 1693&quot;], &quot;Heilbrunn Timeline of Art History&quot;, [[Metropolitan Museum of Art]], besoek op 2 Februarie 2011.&lt;/ref&gt; 1694&lt;ref&gt;[http://www.metmuseum.org/toah/hd/strd/ho_34.86.2.htm &quot;Violin: &quot;The Francesca,&quot; 1694&quot;], &quot;Heilbrunn Timeline of Art History&quot;, [[Metropolitan Museum of Art]], accessed 2011-02-02.&lt;/ref&gt; en 1717.&lt;ref&gt;[http://www.metmuseum.org/toah/hd/strd/ho_34.86.1.htm &quot;Violin: &quot;The Antonius,&quot; 1717&quot;], &quot;Heilbrunn Timeline of Art History&quot;, [[Metropolitan Museum of Art]], besoek op 2 Februarie 2011.&lt;/ref&gt; Die Nasionale Musiekmuseum in [[Vermillion]], [[Suid-Dakota]], beskik oor een van twee bekende ghitare van Stradivari,&lt;ref&gt; Hunhoff, Bernie. '' South Dakota Curiosities: Quirky Characters, Roadside Oddities &amp; Other Offbeat Stuff ''. Guildford, CT: Insiders 'Guide, 2007. 171. {{ISBN|978-0-7627-4336-0}} &lt;/ref&gt; een van die elf bekende violas da gamba, later gewysig na 'n tjello-vorm, een van twee bekende korale mandoliene, en een van ses Stradivari viole wat steeds oor 'n oorspronklike nek beskik. In belang van die behoud daarvan, is die ''Messiah Stradivarius'' -viool - wat in die Ashmolean Museum in Oxford, Engeland - te sien is, die afgelope jare glad nie gespeel nie.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Violin: Antonio Stradivari |url=http://www.ashmolean.org/collections/?type=highlights&amp;id=96&amp;department=2|work=Highlights of the Ashmolean|publisher=Ashmolean Museum|quote=In recent years, it has not been played at all owing to the demands of conservation |accessdate=2008-07-04}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van Stradivarius instrumente]]
* [[Stradivarius]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|24em}}

== Bronne ==
* {{cite book |title=Stradivari's Genius: Five Violins, One Cello, and Three Centuries of Enduring Perfection |last=Faber |first=Toby |year=2006|publisher=Random House|location=New York|isbn=0-375-76085-7}}
* {{cite book |title=[[Grove's Dictionary of Music and Musicians]]|volume=4|last1=Fuller-Maitland|first1=John Alexander|authorlink1=John Alexander Fuller Maitland|last2=Grove|first2=George|authorlink2=George Grove|last3=Pratt|first3=Waldo Selden|year=1922|publisher=Theodore Presser Company |location=Philadelphia|chapter=Stradivari, Antonio|chapter-url=https://books.google.com/books?id=5vRLAAAAYAAJ&amp;pg=PA707}}
* {{cite book |title=The Violin: Its Famous Makers and Their Imitators |last=Hart |first=George |year=1875 |publisher=Dulau |location=Londen|url=https://archive.org/details/violinitsfamous00hartgoog|accessdate=2011-08-05|ref=harv}}
* [[Hugh Reginald Haweis|Haweis, Hugh Reginald]] (1898). ''My Musical Life.'' Londen: Longman's, Green &amp; Co.
* {{cite book|title=Antonio Stradivari: His Life &amp; Work|last=Hill|first=W. Henry|last2=Hill|first2=Arthur F|last3=Hill|first3=Alfred E|year=1963|publisher=Dover Publications|location=New York|isbn=0-486-20425-1|url=https://archive.org/details/antoniostradivar00hill}}
* {{cite book |title=Antonio Stradivari|url=https://archive.org/details/antoniostradiva00pethgoog|last=Petherick|first=Horace|year=1900|publisher=Scribner|location=New York}}
* {{cite book |title=Stradivari|first=Stewart|last=Pollens|authorlink=Stewart Pollens|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-0-521-87304-8}}

==Verdere leeswerk==
* {{cite book |title=Antonio Stradivari Master Luthier: Cremona, Italy, 1644–1737; his life and instruments |last=Henly|first=William|year=1961|publisher=Amati Publishing|location=Brighton|oclc=833217788}}
* {{cite book |title=Stradivarius: sa vie, ses instruments |last=Pigaillem |first=Henri |year=2012 |location=Parys |publisher=Minerve|oclc=801807841 |isbn=978-2869311305|language=Frans}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons category|Antonio Stradivari}}

* [http://www.nmf.or.jp/english/ Nippon Music Foundation]
* [http://www.stradivarisociety.com/ Stradivari Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171230081638/https://www.stradivarisociety.com/ |date=30 Desember 2017 }}
* [https://web.archive.org/web/20050309001950/http://www.theviolinsite.com/violin_making/index.html Violin Making at The Violin Site]
* [http://www.mimo-international.com/MIMO/search.aspx?instance=Exploitation&amp;SC=DEFAULT&amp;QUERY=stradivari&amp;_lg=en-US# Instruments of Antonio Stradivari on the online database MIMO], website mimo-international.com.
* [http://www.usd.edu/smm/ The National Music Museum]
* [https://web.archive.org/web/20110810062340/http://www.educa.madrid.org/web/csm.realconservatorio.madrid/ {{lang|es|Real Conservatorio Superior de Música}}, Madrid]
* [http://www.stradivari.de/ Inligting oor Antonio Stradivari]
* [http://www.stradivaribooks.com/ Antonius Stradivarius]
* [https://www.corilon.com/us/library/master-portraits/antonio-stradivari-a-story-of-sound-and-echoes Antonio Stradivari – a story of sound and echoes]
* [http://www.archiviodellaliuteriacremonese.it/ {{lang|it|Archivio della liuteria cremonese}}]
* [http://ingleshayday.com/archive/information/1155-antonio-stradivari-biography.html The Four Centuries Gallery – Antonio Stradivari]
* [http://tarisio.com/cozio-archive/cozio-carteggio/stradivari-and-his-sons-part-1/ Stradivari and his sons, Part 1]
* [http://tarisio.com/cozio-archive/cozio-carteggio/stradivari-and-his-sons-part-2/ Stradivari and his sons, Part 2]

'''Artikels'''
* {{cite journal |url=http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/WI/WI-idx?type=HTML&amp;rgn=div1&amp;byte=1858466292 |title=William F. Fry: A Physicist's Quest for the &quot;Secrets&quot; of Stradivari |first=Kameshwar C. |last=Wali |journal=Wisconsin Academy Review |volume=46 |issue=2 |date=Lente 2000 |authorlink=Kameshwar C. Wali}}
* [https://web.archive.org/web/20100212142933/http://www.worldscibooks.com/physics/6728.html Cremona Violins – A Physicist's Quest for the Secrets of Stradivari] deur Kameshwar C. Wali
* [http://blog.americanhistory.si.edu/osaycanyousee/2009/11/digital-stradivari-computer-models-of-violins-reveal-master-luthiers-techniques.html Digital Stradivari: computer models of violins reveal master luthier's techniques], 13 November 2009

'''Historiese boeke'''
* [https://archive.org/details/antoinestradiva00ftgoog ''Antoine Stradivari, luthier célèbre connu sous le nom de Stradivarius''] deur François-Joseph Fétis, Jean-Baptiste Vuillaume

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Stradivari, Antonio}}
[[Kategorie:Geboortes in 1644]]
[[Kategorie:Sterftes in 1737]]</text>
      <sha1>i48xep8j5zztpmre6vrithubjpfdvoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Lhoussine BENTAYFASTE</title>
    <ns>3</ns>
    <id>316966</id>
    <revision>
      <id>2968124</id>
      <parentid>2883511</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>روتانا</username>
        <id>191039</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>روتانا het bladsy [[Gebruikerbespreking:Lhoussine Bentayfaste]] na [[Gebruikerbespreking:Lhoussine BENTAYFASTE]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Lhoussine Bentayfaste|Lhoussine Bentayfaste]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Lhoussine BENTAYFASTE|Lhoussine BENTAYFASTE]]&quot;</comment>
      <origin>2287915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4944" sha1="51i52s78ar5pt7ufex72r2l6wbbyvs8" xml:space="preserve">== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&amp;nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt;
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br /&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op &quot;Stoor bladsy&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

— [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 19:51, 6 Oktober 2020 (UTC)</text>
      <sha1>51i52s78ar5pt7ufex72r2l6wbbyvs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:SHB</title>
    <ns>3</ns>
    <id>379586</id>
    <revision>
      <id>2968205</id>
      <parentid>2449583</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max</username>
        <id>168844</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Max het bladsy [[Gebruikerbespreking:SHB2000]] na [[Gebruikerbespreking:SHB]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/SHB|SHB]]&quot;</comment>
      <origin>2449583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5127" sha1="jxc90xrlswbmspum4m5kbg10rc0h9u6" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;&quot;&gt;Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]] instead. I may not notice messages on this page.&lt;/div&gt;

== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&amp;nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt;
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br /&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op &quot;Stoor bladsy&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

— [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 20:54, 29 Julie 2021 (UTC)</text>
      <sha1>jxc90xrlswbmspum4m5kbg10rc0h9u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Koronaviruspandemie van 2019-2020/data</title>
    <ns>10</ns>
    <id>386551</id>
    <revision>
      <id>2968208</id>
      <parentid>2922246</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T03:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TolBot</username>
        <id>141581</id>
      </contributor>
      <comment>[[m:User:TolBot/Task 5|Taak 5]]: dateer COVID-19-pandemiedata op</comment>
      <origin>2968208</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="69305" sha1="gnzgm3857fmdynjxifhu9lp8ex8cze1" xml:space="preserve">{
	&quot;AD&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 48015,
		&quot;deaths&quot;: 159,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1994.4307,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 53501,
		&quot;name&quot;: &quot;Andorra&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 67.10946,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 72.643684,
		&quot;population&quot;: 79722,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 57913,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 157072
	},
	&quot;AE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1067030,
		&quot;deaths&quot;: 2349,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 229.34784,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 9792266,
		&quot;name&quot;: &quot;Verenigde Arabiese Emirate&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 95.60813,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 97.54937,
		&quot;population&quot;: 10242085,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 9991089,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 24922054
	},
	&quot;AF&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 235214,
		&quot;deaths&quot;: 7998,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 197.09776,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 18370386,
		&quot;name&quot;: &quot;Afghanistan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 45.270844,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 47.19545,
		&quot;population&quot;: 40578847,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 19151368,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 22964750
	},
	&quot;AG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 9106,
		&quot;deaths&quot;: 146,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1572.4286,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 62384,
		&quot;name&quot;: &quot;Antigua en Barbuda&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 67.187935,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 69.24071,
		&quot;population&quot;: 92850,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 64290,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 136512
	},
	&quot;AI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 3904,
		&quot;deaths&quot;: 12,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 844.9514,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 10382,
		&quot;name&quot;: &quot;Anguilla (eiland)&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 73.10238,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 76.45402,
		&quot;population&quot;: 14202,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 10858,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 24864
	},
	&quot;AL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 337234,
		&quot;deaths&quot;: 3608,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1275.9874,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1279333,
		&quot;name&quot;: &quot;Albanië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 45.24426,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 47.717087,
		&quot;population&quot;: 2827614,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1349255,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3088966
	},
	&quot;AM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 454904,
		&quot;deaths&quot;: 8785,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3049.4155,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1030758,
		&quot;name&quot;: &quot;Armenië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 35.779274,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 39.95012,
		&quot;population&quot;: 2880880,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1150915,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2256919
	},
	&quot;AO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 107487,
		&quot;deaths&quot;: 1937,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 54.35663,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 9609080,
		&quot;name&quot;: &quot;Angola&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 26.965265,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 46.44487,
		&quot;population&quot;: 35635028,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 16550642,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 27819132
	},
	&quot;AQ&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Antarktika&quot;
	},
	&quot;AR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 10119840,
		&quot;deaths&quot;: 130859,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2881.8552,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 34900612,
		&quot;name&quot;: &quot;Argentinië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 76.860214,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 91.45777,
		&quot;population&quot;: 45407904,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 41529056,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 116978520
	},
	&quot;AS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 8359,
		&quot;deaths&quot;: 34,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 702.9877,
		&quot;name&quot;: &quot;Amerikaans-Samoa&quot;,
		&quot;population&quot;: 48365
	},
	&quot;AT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 6083796,
		&quot;deaths&quot;: 22534,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2485.9128,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6683263,
		&quot;name&quot;: &quot;Oostenryk&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 73.72863,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 76.11823,
		&quot;population&quot;: 9064678,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6899873,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 20468732
	},
	&quot;AU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 11861161,
		&quot;deaths&quot;: 25236,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 963.1698,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 21647524,
		&quot;name&quot;: &quot;Australië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 82.62102,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 84.85075,
		&quot;population&quot;: 26200987,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 22231734,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 69686750
	},
	&quot;AW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 44224,
		&quot;deaths&quot;: 292,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2708.921,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 84368,
		&quot;name&quot;: &quot;Aruba&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 78.26926,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 84.00067,
		&quot;population&quot;: 107792,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 90546,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 174914
	},
	&quot;AX&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Åland&quot;
	},
	&quot;AZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 836510,
		&quot;deaths&quot;: 10353,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1005.6038,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4862494,
		&quot;name&quot;: &quot;Azerbeidjan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 47.230198,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 52.191284,
		&quot;population&quot;: 10295307,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5373253,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 13857111
	},
	&quot;BA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 404289,
		&quot;deaths&quot;: 16419,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 5123.2495,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 846080,
		&quot;name&quot;: &quot;Bosnië en Herzegowina&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 26.400383,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 29.43689,
		&quot;population&quot;: 3204802,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 943394,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1924950
	},
	&quot;BB&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 109275,
		&quot;deaths&quot;: 593,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2100.4236,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 155047,
		&quot;name&quot;: &quot;Barbados&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 54.91811,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 58.03722,
		&quot;population&quot;: 282324,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 163853,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 384049
	},
	&quot;BD&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2052280,
		&quot;deaths&quot;: 29531,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 174.34259,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 142201680,
		&quot;name&quot;: &quot;Bangladesj&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 83.95181,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 89.4455,
		&quot;population&quot;: 169384891,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 151507170,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 361742560
	},
	&quot;BE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4908511,
		&quot;deaths&quot;: 34339,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2949.6262,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 9170945,
		&quot;name&quot;: &quot;België&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 78.77591,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 79.55496,
		&quot;population&quot;: 11641814,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 9261641,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 31469388
	},
	&quot;BF&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 22231,
		&quot;deaths&quot;: 400,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 17.77064,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5232347,
		&quot;name&quot;: &quot;Burkina Faso&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 23.245539,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 27.051752,
		&quot;population&quot;: 22509038,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6089089,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 7893609
	},
	&quot;BG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1341082,
		&quot;deaths&quot;: 38778,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 5681.0405,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2078006,
		&quot;name&quot;: &quot;Bulgarye&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 30.443129,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 31.583748,
		&quot;population&quot;: 6825862,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2155863,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4726614
	},
	&quot;BH&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 696614,
		&quot;deaths&quot;: 1536,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1001.6564,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1226796,
		&quot;name&quot;: &quot;Bahrein&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 80.00182,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 80.939445,
		&quot;population&quot;: 1533460,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1241174,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3476633
	},
	&quot;BI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 54569,
		&quot;deaths&quot;: 15,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1.126033,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 36321,
		&quot;name&quot;: &quot;Burundi&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 0.27265763,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 0.27707168,
		&quot;population&quot;: 13321102,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 36909,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 42252
	},
	&quot;BJ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 28036,
		&quot;deaths&quot;: 163,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 11.8463545,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2742837,
		&quot;name&quot;: &quot;Benin&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 19.934122,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 26.870075,
		&quot;population&quot;: 13759507,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3697190,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4232541
	},
	&quot;BL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5507,
		&quot;deaths&quot;: 5,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 456.7044,
		&quot;name&quot;: &quot;Sint Bartholomeus&quot;,
		&quot;population&quot;: 10948
	},
	&quot;BM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 18860,
		&quot;deaths&quot;: 165,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2547.397,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 47657,
		&quot;name&quot;: &quot;Bermuda&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 73.576546,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 74.9614,
		&quot;population&quot;: 64772,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 48554,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 136759
	},
	&quot;BN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 350550,
		&quot;deaths&quot;: 182,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 399.67148,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 446714,
		&quot;name&quot;: &quot;Broenei&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 98.09827,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 99.07219,
		&quot;population&quot;: 455374,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 451149,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1293100
	},
	&quot;BO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1212187,
		&quot;deaths&quot;: 22389,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1853.8304,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6160585,
		&quot;name&quot;: &quot;Bolivië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 51.01023,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 60.949844,
		&quot;population&quot;: 12077156,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 7361008,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 14690530
	},
	&quot;BQ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 11922,
		&quot;deaths&quot;: 41,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1430.8647,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 16736,
		&quot;name&quot;: &quot;Karibiese Nederland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 58.407204,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 66.68877,
		&quot;population&quot;: 28654,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 19109,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 35845
	},
	&quot;BR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 38050567,
		&quot;deaths&quot;: 704066,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3347.8105,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 176164200,
		&quot;name&quot;: &quot;Brasilië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 83.76549,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 90.17482,
		&quot;population&quot;: 210306411,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 189643420,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 516237120
	},
	&quot;BS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 39127,
		&quot;deaths&quot;: 849,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2135.6233,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 166972,
		&quot;name&quot;: &quot;Bahamas&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 42.0011,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 43.972713,
		&quot;population&quot;: 397542,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 174810,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 366359
	},
	&quot;BT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 63027,
		&quot;deaths&quot;: 21,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 26.891325,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 677669,
		&quot;name&quot;: &quot;Bhoetan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 86.778175,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 89.52455,
		&quot;population&quot;: 780921,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 699116,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2011426
	},
	&quot;BW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 330699,
		&quot;deaths&quot;: 2801,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1148.0002,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1663490,
		&quot;name&quot;: &quot;Botswana&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 68.17876,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 79.96467,
		&quot;population&quot;: 2439895,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1951054,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3171667
	},
	&quot;BY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 994102,
		&quot;deaths&quot;: 7118,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 775.95264,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6414996,
		&quot;name&quot;: &quot;Belarus&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 69.931625,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 71.255,
		&quot;population&quot;: 9173240,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6536392,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 22765402
	},
	&quot;BZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 71511,
		&quot;deaths&quot;: 688,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1708.294,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 221478,
		&quot;name&quot;: &quot;Belize&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 54.992664,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 64.17847,
		&quot;population&quot;: 402741,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 258473,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 511106
	},
	&quot;CA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4819055,
		&quot;deaths&quot;: 55282,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1424.0135,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 31758252,
		&quot;name&quot;: &quot;Kanada&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 81.80634,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 89.49461,
		&quot;population&quot;: 38821259,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 34742936,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 102877160
	},
	&quot;CC&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Kokoseilande&quot;
	},
	&quot;CD&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 101010,
		&quot;deaths&quot;: 1474,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 14.394957,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 14399520,
		&quot;name&quot;: &quot;Demokratiese Republiek die Kongo&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 14.062447,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 16.646704,
		&quot;population&quot;: 102396974,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 17045720,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 18808672
	},
	&quot;CF&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 15493,
		&quot;deaths&quot;: 113,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 22.16539,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2484985,
		&quot;name&quot;: &quot;Sentraal-Afrikaanse Republiek&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 48.74395,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 51.00764,
		&quot;population&quot;: 5098038,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2600389,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3342248
	},
	&quot;CG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 25234,
		&quot;deaths&quot;: 389,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 64.45622,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 654119,
		&quot;name&quot;: &quot;Republiek die Kongo&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 10.838571,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 11.52855,
		&quot;population&quot;: 6035104,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 695760,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 833210
	},
	&quot;CH&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4492191,
		&quot;deaths&quot;: 14170,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1611.6594,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6013254,
		&quot;name&quot;: &quot;Switserland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 68.8,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 69.3447,
		&quot;population&quot;: 8792180,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6096911,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 16940716
	},
	&quot;CI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 88434,
		&quot;deaths&quot;: 835,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 27.472,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 12164304,
		&quot;name&quot;: &quot;Ivoorkus&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 40.020737,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 44.64014,
		&quot;population&quot;: 30395004,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 13568372,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 25263932
	},
	&quot;CK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 7375,
		&quot;deaths&quot;: 2,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 135.6208,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 14728,
		&quot;name&quot;: &quot;Cookeilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 99.87116,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 102.47508,
		&quot;population&quot;: 14747,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 15112,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 40854
	},
	&quot;CL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5410536,
		&quot;deaths&quot;: 64497,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3298.5676,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 17700116,
		&quot;name&quot;: &quot;Chili&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 90.523636,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 92.51003,
		&quot;population&quot;: 19553033,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 18088516,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 66864900
	},
	&quot;CM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 125325,
		&quot;deaths&quot;: 1974,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 71.43692,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3197286,
		&quot;name&quot;: &quot;Kameroen&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 11.570632,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 13.5843525,
		&quot;population&quot;: 27632770,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3753733,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4880572
	},
	&quot;CN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 99381761,
		&quot;deaths&quot;: 122398,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 85.882515,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1284479600,
		&quot;name&quot;: &quot;Volksrepubliek China&quot;,
		&quot;note&quot;: &quot;Sluit nie spesiale administratiewe streke ([[Hong Kong]] en [[Macau]]) of [[Taiwan]] in nie.&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 90.12756,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 92.48145,
		&quot;population&quot;: 1425179562,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1318026800,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3516880600
	},
	&quot;CO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 6405305,
		&quot;deaths&quot;: 142824,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2760.527,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 37204130,
		&quot;name&quot;: &quot;Colombia&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 71.90879,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 83.13468,
		&quot;population&quot;: 51737944,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 43012176,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 90931190
	},
	&quot;CR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1242945,
		&quot;deaths&quot;: 9396,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1848.9642,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4369784,
		&quot;name&quot;: &quot;Costa Rica&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 85.98951,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 91.516174,
		&quot;population&quot;: 5081764,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4650636,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 13576935
	},
	&quot;CU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1113838,
		&quot;deaths&quot;: 8530,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 771.26013,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 10053658,
		&quot;name&quot;: &quot;Kuba&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 90.90253,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 97.70112,
		&quot;population&quot;: 11059822,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 10805570,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 45995748
	},
	&quot;CV&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 64550,
		&quot;deaths&quot;: 417,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 802.3088,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 308720,
		&quot;name&quot;: &quot;Kaap Verde&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 59.39779,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 68.63569,
		&quot;population&quot;: 519750,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 356734,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 859940
	},
	&quot;CW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 45883,
		&quot;deaths&quot;: 305,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1645.5355,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 100885,
		&quot;name&quot;: &quot;Curaçao&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 54.42946,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 58.592392,
		&quot;population&quot;: 185350,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 108601,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 260324
	},
	&quot;CX&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Kerseiland&quot;
	},
	&quot;CY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 718987,
		&quot;deaths&quot;: 1364,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1450.4836,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 656138,
		&quot;name&quot;: &quot;Siprus&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 69.774,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 71.37496,
		&quot;population&quot;: 1331376,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 671193,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1891597
	},
	&quot;CZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4887686,
		&quot;deaths&quot;: 43995,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 4122.0005,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6895763,
		&quot;name&quot;: &quot;Tsjeggië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 64.60811,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 65.41614,
		&quot;population&quot;: 10673216,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6982006,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 19047108
	},
	&quot;DE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 38437953,
		&quot;deaths&quot;: 174979,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2080.9473,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 63566136,
		&quot;name&quot;: &quot;Duitsland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 75.596375,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 77.15449,
		&quot;population&quot;: 84086227,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 64876300,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 193241460
	},
	&quot;DJ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 15690,
		&quot;deaths&quot;: 189,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 166.21214,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 401208,
		&quot;name&quot;: &quot;Djiboeti&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 35.28341,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 37.074368,
		&quot;population&quot;: 1137101,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 421573,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 723789
	},
	&quot;DK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 3453827,
		&quot;deaths&quot;: 10012,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1696.1152,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4712002,
		&quot;name&quot;: &quot;Denemarke&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 79.82519,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 80.40999,
		&quot;population&quot;: 5902901,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4746522,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 14961517
	},
	&quot;DM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 16047,
		&quot;deaths&quot;: 74,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1107.0055,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 30659,
		&quot;name&quot;: &quot;Dominica&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 45.864437,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 49.358982,
		&quot;population&quot;: 66847,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 32995,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 67647
	},
	&quot;DO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 661103,
		&quot;deaths&quot;: 4384,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 390.3574,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6130483,
		&quot;name&quot;: &quot;Dominikaanse Republiek&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 54.586662,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 65.5985,
		&quot;population&quot;: 11230734,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 7367193,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 16431089
	},
	&quot;DZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 272440,
		&quot;deaths&quot;: 6881,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 151.30595,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6481186,
		&quot;name&quot;: &quot;Algerië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 14.251447,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 17.239624,
		&quot;population&quot;: 45477391,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 7840131,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 15267442
	},
	&quot;EC&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1082356,
		&quot;deaths&quot;: 36064,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2023.3507,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 14249559,
		&quot;name&quot;: &quot;Ecuador&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 79.94636,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 86.09671,
		&quot;population&quot;: 17823900,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 15345791,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 39585084
	},
	&quot;EE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 619786,
		&quot;deaths&quot;: 3442,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2549.454,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 862739,
		&quot;name&quot;: &quot;Estland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 63.90219,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 64.45496,
		&quot;population&quot;: 1350093,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 870202,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2171520
	},
	&quot;EG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 516023,
		&quot;deaths&quot;: 24830,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 220.47935,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 42337176,
		&quot;name&quot;: &quot;Egipte&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 37.59353,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 50.53117,
		&quot;population&quot;: 112618252,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 56907320,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 112673540
	},
	&quot;EH&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Wes-Sahara&quot;,
		&quot;population&quot;: 568746
	},
	&quot;ER&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 10189,
		&quot;deaths&quot;: 103,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 30.210152,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: null,
		&quot;name&quot;: &quot;Eritrea&quot;,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: null,
		&quot;population&quot;: 3409450,
		&quot;total_vaccinated&quot;: null,
		&quot;vaccine_doses&quot;: null
	},
	&quot;ES&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 13980340,
		&quot;deaths&quot;: 121886,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2548.4028,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 40739124,
		&quot;name&quot;: &quot;Spanje&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 85.17771,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 86.45751,
		&quot;population&quot;: 47828386,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 41351230,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 119228504
	},
	&quot;ET&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 501339,
		&quot;deaths&quot;: 7574,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 60.406296,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 43653010,
		&quot;name&quot;: &quot;Ethiopië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 34.815372,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 41.86291,
		&quot;population&quot;: 125384285,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 52489510,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 68856790
	},
	&quot;EU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 186989386,
		&quot;deaths&quot;: 1271086,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2832.6775,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 329857900,
		&quot;name&quot;: &quot;Europese Unie&quot;,
		&quot;note&quot;: &quot;Data vir lidlande van die [[Europese Unie]] word individueel gelys, maar word ook gerieflikheidshalwe hier bygetel. Hulle word nie dubbel getel vir die wêreldtotaal nie.&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 73.510445,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 75.43216,
		&quot;population&quot;: 449113463,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 338481060,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 977141100
	},
	&quot;FI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1518795,
		&quot;deaths&quot;: 11466,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2058.7866,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4347113,
		&quot;name&quot;: &quot;Finland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 78.054924,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 81.236206,
		&quot;population&quot;: 5569300,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4524288,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 13327120
	},
	&quot;FJ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 69047,
		&quot;deaths&quot;: 885,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 962.555,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 641194,
		&quot;name&quot;: &quot;Fidji&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 69.73836,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 77.44217,
		&quot;population&quot;: 919428,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 712025,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1555182
	},
	&quot;FK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1923,
		&quot;deaths&quot;: 0,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 0,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1775,
		&quot;name&quot;: &quot;Falkland-eilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 50.497868,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 74.87909,
		&quot;population&quot;: 3515,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2632,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4407
	},
	&quot;FM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 31765,
		&quot;deaths&quot;: 65,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 579.72565,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: null,
		&quot;name&quot;: &quot;Gefedereerde State van Mikronesië&quot;,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: null,
		&quot;population&quot;: 112122,
		&quot;total_vaccinated&quot;: null,
		&quot;vaccine_doses&quot;: null
	},
	&quot;FO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 34658,
		&quot;deaths&quot;: 28,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 518.1443,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 40895,
		&quot;name&quot;: &quot;Faroëreilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 75.67683,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 77.19425,
		&quot;population&quot;: 54039,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 41715,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 103894
	},
	&quot;FR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 39061500,
		&quot;deaths&quot;: 168207,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2616.8914,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 53192480,
		&quot;name&quot;: &quot;Frankryk&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 80.257324,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 82.49821,
		&quot;population&quot;: 66277412,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 54677680,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 158060080
	},
	&quot;GA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 49069,
		&quot;deaths&quot;: 307,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 126.29847,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 257471,
		&quot;name&quot;: &quot;Gaboen&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 10.592245,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 12.804443,
		&quot;population&quot;: 2430750,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 311244,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 572672
	},
	&quot;GB&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 25122084,
		&quot;deaths&quot;: 232112,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3404.4343,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 50745900,
		&quot;name&quot;: &quot;Verenigde Koninkryk&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 74.43005,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 78.91978,
		&quot;population&quot;: 68179315,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 53806964,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 151248820
	},
	&quot;GD&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 19693,
		&quot;deaths&quot;: 238,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2035.4407,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 39034,
		&quot;name&quot;: &quot;Grenada&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 33.38294,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 37.836105,
		&quot;population&quot;: 116928,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 44241,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 90686
	},
	&quot;GE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1864337,
		&quot;deaths&quot;: 17151,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 4519.6274,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1276173,
		&quot;name&quot;: &quot;Georgië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 33.62968,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 43.59945,
		&quot;population&quot;: 3794782,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1654504,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2930677
	},
	&quot;GF&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 98041,
		&quot;deaths&quot;: 413,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1384.4241,
		&quot;name&quot;: &quot;Frans-Guyana&quot;,
		&quot;population&quot;: 298319
	},
	&quot;GG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 35326,
		&quot;deaths&quot;: 67,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1050.9803,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 52710,
		&quot;name&quot;: &quot;Guernsey&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 82.68235,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 85.05569,
		&quot;population&quot;: 63750,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 54223,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 178525
	},
	&quot;GH&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 172843,
		&quot;deaths&quot;: 1463,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 44.133858,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 10780003,
		&quot;name&quot;: &quot;Ghana&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 32.519695,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 41.82365,
		&quot;population&quot;: 33149152,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 13864186,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 25624828
	},
	&quot;GI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 20550,
		&quot;deaths&quot;: 113,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3002.8435,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 41465,
		&quot;name&quot;: &quot;Gibraltar&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 110.18841,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 112.07515,
		&quot;population&quot;: 37631,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 42175,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 132810
	},
	&quot;GL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 11971,
		&quot;deaths&quot;: 21,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 374.90628,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 38511,
		&quot;name&quot;: &quot;Groenland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 68.75246,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 73.60124,
		&quot;population&quot;: 56014,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 41227,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 79738
	},
	&quot;GM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 12627,
		&quot;deaths&quot;: 372,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 141.09766,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 539186,
		&quot;name&quot;: &quot;Gambië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 20.451042,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 25.576376,
		&quot;population&quot;: 2636472,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 674314,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1444492
	},
	&quot;GN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 38594,
		&quot;deaths&quot;: 468,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 33.297436,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5853990,
		&quot;name&quot;: &quot;Guinee&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 41.650185,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 62.010365,
		&quot;population&quot;: 14055136,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 8715641,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 12049511
	},
	&quot;GP&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 203235,
		&quot;deaths&quot;: 1021,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2654.0022,
		&quot;name&quot;: &quot;Guadeloupe&quot;,
		&quot;population&quot;: 384702
	},
	&quot;GQ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 17130,
		&quot;deaths&quot;: 183,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 101.466606,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 214032,
		&quot;name&quot;: &quot;Ekwatoriaal-Guinee&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 11.867269,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 14.976527,
		&quot;population&quot;: 1803549,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 270109,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 488738
	},
	&quot;GR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5868533,
		&quot;deaths&quot;: 40254,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3865.9375,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 7647076,
		&quot;name&quot;: &quot;Griekeland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 73.44144,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 76.23573,
		&quot;population&quot;: 10412481,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 7938031,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 22467978
	},
	&quot;GS&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande&quot;
	},
	&quot;GT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1256348,
		&quot;deaths&quot;: 20209,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1132.2915,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 7130895,
		&quot;name&quot;: &quot;Guatemala&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 39.953743,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 50.078354,
		&quot;population&quot;: 17847877,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 8937923,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 20383476
	},
	&quot;GU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 52287,
		&quot;deaths&quot;: 419,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2536.427,
		&quot;name&quot;: &quot;Guam&quot;,
		&quot;population&quot;: 165193
	},
	&quot;GW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 9614,
		&quot;deaths&quot;: 177,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 84.06415,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 547637,
		&quot;name&quot;: &quot;Guinee-Bissau&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 26.0094,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 35.480625,
		&quot;population&quot;: 2105535,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 747057,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 920752
	},
	&quot;GY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 75858,
		&quot;deaths&quot;: 1312,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1596.8103,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 384507,
		&quot;name&quot;: &quot;Guyana&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 46.797615,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 60.555866,
		&quot;population&quot;: 821638,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 497550,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 967861
	},
	&quot;HK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2876106,
		&quot;deaths&quot;: 13466,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1798.137,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6803288,
		&quot;name&quot;: &quot;Hongkong&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 91.124664,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 92.68869,
		&quot;population&quot;: 7465913,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6920057,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 21012392
	},
	&quot;HN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 473131,
		&quot;deaths&quot;: 11114,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1062.1299,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5853689,
		&quot;name&quot;: &quot;Honduras&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 55.94186,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 63.037926,
		&quot;population&quot;: 10463880,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6596213,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 17074860
	},
	&quot;HR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1371705,
		&quot;deaths&quot;: 18806,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 4813.3735,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2251809,
		&quot;name&quot;: &quot;Kroasië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 57.63479,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 59.457554,
		&quot;population&quot;: 3907031,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2323025,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 5435966
	},
	&quot;HT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 35009,
		&quot;deaths&quot;: 860,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 74.759186,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 366339,
		&quot;name&quot;: &quot;Haïti&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 3.1845589,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 4.5324583,
		&quot;population&quot;: 11503603,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 521396,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 680104
	},
	&quot;HU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2240901,
		&quot;deaths&quot;: 49124,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 5072.536,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6206710,
		&quot;name&quot;: &quot;Hongarye&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 64.090385,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 66.29646,
		&quot;population&quot;: 9684308,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6420354,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 16701238
	},
	&quot;ID&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 6830274,
		&quot;deaths&quot;: 162059,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 581.20966,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 174965140,
		&quot;name&quot;: &quot;Indonesië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 62.749634,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 73.31313,
		&quot;population&quot;: 278830527,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 204419400,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 448199870
	},
	&quot;IE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1749995,
		&quot;deaths&quot;: 9785,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1914.8672,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4065584,
		&quot;name&quot;: &quot;Republiek Ierland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 79.5611,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 80.47407,
		&quot;population&quot;: 5110015,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4112237,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 11148281
	},
	&quot;IL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4841703,
		&quot;deaths&quot;: 12707,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1395.8915,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6385731,
		&quot;name&quot;: &quot;Israel&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 70.14864,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 77.50582,
		&quot;population&quot;: 9103143,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 7055466,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 18852564
	},
	&quot;IM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 38008,
		&quot;deaths&quot;: 116,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1378.5236,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 67106,
		&quot;name&quot;: &quot;Man (eiland)&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 79.74759,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 82.66388,
		&quot;population&quot;: 84148,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 69560,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 189994
	},
	&quot;IN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 45056221,
		&quot;deaths&quot;: 533849,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 374.51965,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 951990500,
		&quot;name&quot;: &quot;Indië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 66.78652,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 72.07957,
		&quot;population&quot;: 1425423209,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1027438900,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2206868000
	},
	&quot;IO&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Britse Indiese Oseaangebied&quot;
	},
	&quot;IQ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2465545,
		&quot;deaths&quot;: 25375,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 575.78125,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 7944775,
		&quot;name&quot;: &quot;Irak&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 18.0274,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 25.715412,
		&quot;population&quot;: 44070556,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 11332925,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 19557364
	},
	&quot;IR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 7627863,
		&quot;deaths&quot;: 146837,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1640.1925,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 58585264,
		&quot;name&quot;: &quot;Iran&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 65.44067,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 72.82924,
		&quot;population&quot;: 89524247,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 65199830,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 155461760
	},
	&quot;IS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 211318,
		&quot;deaths&quot;: 186,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 489.00012,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 297934,
		&quot;name&quot;: &quot;Ysland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 78.32783,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 81.43955,
		&quot;population&quot;: 380368,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 309770,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 903424
	},
	&quot;IT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 26969918,
		&quot;deaths&quot;: 198523,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3329.8555,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 49484584,
		&quot;name&quot;: &quot;Italië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 83.00122,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 85.436905,
		&quot;population&quot;: 59619106,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 50936720,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 150321540
	},
	&quot;JE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 66391,
		&quot;deaths&quot;: 161,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1555.6608,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 81882,
		&quot;name&quot;: &quot;Jersey&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 79.11839,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 81.51759,
		&quot;population&quot;: 103493,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 84365,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 266953
	},
	&quot;JM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 157694,
		&quot;deaths&quot;: 3634,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1279.9606,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 760800,
		&quot;name&quot;: &quot;Jamaika&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 26.796753,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 30.28276,
		&quot;population&quot;: 2839150,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 859773,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1529113
	},
	&quot;JO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1746997,
		&quot;deaths&quot;: 14122,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1254.5897,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4558313,
		&quot;name&quot;: &quot;Jordanië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 40.495773,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 42.83461,
		&quot;population&quot;: 11256269,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4821579,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 10057975
	},
	&quot;JP&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 33803572,
		&quot;deaths&quot;: 74694,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 597.56354,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 103455224,
		&quot;name&quot;: &quot;Japan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 82.76578,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 83.79367,
		&quot;population&quot;: 124997585,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 104740060,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 433356600
	},
	&quot;KE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 344162,
		&quot;deaths&quot;: 5689,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 104.86161,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 11090440,
		&quot;name&quot;: &quot;Kenia&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 20.442282,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 26.716526,
		&quot;population&quot;: 54252458,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 14494372,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 23750432
	},
	&quot;KG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 88953,
		&quot;deaths&quot;: 1024,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 147.21544,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1406016,
		&quot;name&quot;: &quot;Kirgisië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 20.2136,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 24.965395,
		&quot;population&quot;: 6955792,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1736541,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3661335
	},
	&quot;KH&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 139326,
		&quot;deaths&quot;: 3056,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 177.65665,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 14693274,
		&quot;name&quot;: &quot;Kambodja&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 85.417465,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 89.0415,
		&quot;population&quot;: 17201721,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 15316670,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 47826644
	},
	&quot;KI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5085,
		&quot;deaths&quot;: 24,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 183.932,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 81474,
		&quot;name&quot;: &quot;Kiribati&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 62.44032,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 77.32808,
		&quot;population&quot;: 130483,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 100900,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 219980
	},
	&quot;KM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 9109,
		&quot;deaths&quot;: 161,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 193.00136,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 397080,
		&quot;name&quot;: &quot;Comore-eilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 47.60061,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 52.60486,
		&quot;population&quot;: 834191,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 438825,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 835021
	},
	&quot;KN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 6607,
		&quot;deaths&quot;: 46,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 984.33624,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 27000,
		&quot;name&quot;: &quot;St. Kitts en Nevis&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 57.776257,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 72.314476,
		&quot;population&quot;: 46732,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 33794,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 64297
	},
	&quot;KP&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 0,
		&quot;deaths&quot;: 0,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 0,
		&quot;name&quot;: &quot;Noord-Korea&quot;,
		&quot;population&quot;: 26328843
	},
	&quot;KR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 34571873,
		&quot;deaths&quot;: 35934,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 693.9408,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 44347430,
		&quot;name&quot;: &quot;Suid-Korea&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 85.64171,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 86.44801,
		&quot;population&quot;: 51782515,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 44764956,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 129647784
	},
	&quot;KW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 667290,
		&quot;deaths&quot;: 2570,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 559.97217,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3346176,
		&quot;name&quot;: &quot;Koeweit&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 72.90916,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 75.33473,
		&quot;population&quot;: 4589514,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3457498,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 8261221
	},
	&quot;KY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 31472,
		&quot;deaths&quot;: 37,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 516.6876,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 60696,
		&quot;name&quot;: &quot;Kaaimanseilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 84.75911,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 86.737885,
		&quot;population&quot;: 71610,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 62113,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 152148
	},
	&quot;KZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1504370,
		&quot;deaths&quot;: 19072,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 951.9526,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 10629063,
		&quot;name&quot;: &quot;Kasakstan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 53.0535,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 54.196712,
		&quot;population&quot;: 20034612,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 10858101,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 38355604
	},
	&quot;LA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 219060,
		&quot;deaths&quot;: 671,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 88.768265,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5222417,
		&quot;name&quot;: &quot;Laos&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 69.08865,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 77.902405,
		&quot;population&quot;: 7559008,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5888649,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 11111066
	},
	&quot;LB&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1239904,
		&quot;deaths&quot;: 10947,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1905.6515,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2414223,
		&quot;name&quot;: &quot;Libanon&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 42.026745,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 47.701817,
		&quot;population&quot;: 5744492,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2740227,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 5814699
	},
	&quot;LC&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 30254,
		&quot;deaths&quot;: 410,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2293.1418,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 54971,
		&quot;name&quot;: &quot;St. Lucia&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 30.74544,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 33.636475,
		&quot;population&quot;: 178794,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 60140,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 122977
	},
	&quot;LI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 21649,
		&quot;deaths&quot;: 89,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2262.4434,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 26466,
		&quot;name&quot;: &quot;Liechtenstein&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 67.25,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 68.05379,
		&quot;population&quot;: 39338,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 26771,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 74337
	},
	&quot;LK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 672812,
		&quot;deaths&quot;: 16907,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 740.39966,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 14752827,
		&quot;name&quot;: &quot;Sri Lanka&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 64.60631,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 75.0768,
		&quot;population&quot;: 22834965,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 17143760,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 40116590
	},
	&quot;LR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 8090,
		&quot;deaths&quot;: 294,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 54.71501,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3730967,
		&quot;name&quot;: &quot;Liberië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 69.43534,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 72.65189,
		&quot;population&quot;: 5373297,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3903802,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4460668
	},
	&quot;LS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 36140,
		&quot;deaths&quot;: 709,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 310.13354,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 938088,
		&quot;name&quot;: &quot;Lesotho&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 41.03421,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 44.357975,
		&quot;population&quot;: 2286112,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1014073,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1339097
	},
	&quot;LT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1448719,
		&quot;deaths&quot;: 9931,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3525.478,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1881106,
		&quot;name&quot;: &quot;Litaue&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 66.77875,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 69.51908,
		&quot;population&quot;: 2816923,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1958299,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4604858
	},
	&quot;LU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 401725,
		&quot;deaths&quot;: 1000,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1530.6552,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 37868,
		&quot;name&quot;: &quot;Luxemburg&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 5.796285,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 73.770996,
		&quot;population&quot;: 653315,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 481957,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1374547
	},
	&quot;LV&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 977804,
		&quot;deaths&quot;: 7741,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 4115.235,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1305976,
		&quot;name&quot;: &quot;Letland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 69.4277,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 71.565216,
		&quot;population&quot;: 1881059,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1346184,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2979624
	},
	&quot;LY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 507269,
		&quot;deaths&quot;: 6437,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 891.0818,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1236102,
		&quot;name&quot;: &quot;Libië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 17.111511,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 32.065197,
		&quot;population&quot;: 7223804,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2316327,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3739158
	},
	&quot;MA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1279115,
		&quot;deaths&quot;: 16305,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 436.791,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 23521988,
		&quot;name&quot;: &quot;Marokko&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 63.012527,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 67.02596,
		&quot;population&quot;: 37329068,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 25020168,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 55389600
	},
	&quot;MC&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 17181,
		&quot;deaths&quot;: 67,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1720.154,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 25667,
		&quot;name&quot;: &quot;Monaco&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 65.8973,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 74.13351,
		&quot;population&quot;: 38950,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 28875,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 71929
	},
	&quot;MD&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 656467,
		&quot;deaths&quot;: 12290,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 4042.7817,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1078961,
		&quot;name&quot;: &quot;Moldowa&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 35.492302,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 36.49767,
		&quot;population&quot;: 3039986,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1109524,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2293086
	},
	&quot;ME&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 251280,
		&quot;deaths&quot;: 2654,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 4317.9116,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 284869,
		&quot;name&quot;: &quot;Montenegro&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 46.346615,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 47.63418,
		&quot;population&quot;: 614649,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 292783,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 679171
	},
	&quot;MF&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 12324,
		&quot;deaths&quot;: 46,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1591.7506,
		&quot;name&quot;: &quot;Saint-Martin&quot;,
		&quot;population&quot;: 28899
	},
	&quot;MG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 68853,
		&quot;deaths&quot;: 1428,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 46.91618,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2628849,
		&quot;name&quot;: &quot;Madagaskar&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 8.636944,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 8.904759,
		&quot;population&quot;: 30437261,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2710365,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3092063
	},
	&quot;MH&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 16297,
		&quot;deaths&quot;: 17,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 424.0036,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: null,
		&quot;name&quot;: &quot;Marshalleilande&quot;,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: null,
		&quot;population&quot;: 40094,
		&quot;total_vaccinated&quot;: null,
		&quot;vaccine_doses&quot;: null
	},
	&quot;MK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 352093,
		&quot;deaths&quot;: 9991,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 5429.195,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 838181,
		&quot;name&quot;: &quot;Noord-Masedonië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 45.547474,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 46.438065,
		&quot;population&quot;: 1840236,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 854570,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1862987
	},
	&quot;ML&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 33236,
		&quot;deaths&quot;: 743,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 32.20264,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3633589,
		&quot;name&quot;: &quot;Mali&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 15.748474,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 18.8721,
		&quot;population&quot;: 23072641,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4354292,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 5922585
	},
	&quot;MM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 643401,
		&quot;deaths&quot;: 19494,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 362.63324,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 35937796,
		&quot;name&quot;: &quot;Mianmar&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 66.85257,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 77.29614,
		&quot;population&quot;: 53756791,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 41551930,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 93477100
	},
	&quot;MN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1011489,
		&quot;deaths&quot;: 2136,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 630.83,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2185282,
		&quot;name&quot;: &quot;Mongolië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 64.53846,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 67.45445,
		&quot;population&quot;: 3386015,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2284018,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 5668144
	},
	&quot;MO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 3514,
		&quot;deaths&quot;: 121,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 174.056,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 642266,
		&quot;name&quot;: &quot;Macau&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 91.18433,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 96.499374,
		&quot;population&quot;: 704360,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 679703,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1802985
	},
	&quot;MP&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 14985,
		&quot;deaths&quot;: 41,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 889.3516,
		&quot;name&quot;: &quot;Noordelike Mariana-eilande&quot;,
		&quot;population&quot;: 46101
	},
	&quot;MQ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 230354,
		&quot;deaths&quot;: 1104,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3159.1418,
		&quot;name&quot;: &quot;Martinique&quot;,
		&quot;population&quot;: 349462
	},
	&quot;MR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 63891,
		&quot;deaths&quot;: 997,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 204.48581,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1540597,
		&quot;name&quot;: &quot;Mauritanië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 31.597816,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 43.148228,
		&quot;population&quot;: 4875644,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2103754,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4075874
	},
	&quot;MS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1403,
		&quot;deaths&quot;: 8,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1787.31,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1952,
		&quot;name&quot;: &quot;Montserrat&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 43.610367,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 47.006256,
		&quot;population&quot;: 4476,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2104,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4619
	},
	&quot;MT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 125608,
		&quot;deaths&quot;: 1130,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2139.3655,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 471565,
		&quot;name&quot;: &quot;Malta&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 89.27875,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 90.677475,
		&quot;population&quot;: 528194,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 478953,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1408793
	},
	&quot;MU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 332300,
		&quot;deaths&quot;: 1074,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 841.60443,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1088142,
		&quot;name&quot;: &quot;Mauritius&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 85.26863,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 88.06074,
		&quot;population&quot;: 1276134,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1123773,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2616012
	},
	&quot;MV&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 186694,
		&quot;deaths&quot;: 316,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 602.92,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 385167,
		&quot;name&quot;: &quot;Maledive&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 73.488884,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 76.18695,
		&quot;population&quot;: 524116,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 399308,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 951764
	},
	&quot;MW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 89168,
		&quot;deaths&quot;: 2686,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 130.58656,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4288014,
		&quot;name&quot;: &quot;Malawi&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 20.847246,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 26.416496,
		&quot;population&quot;: 20568731,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5433538,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 8503954
	},
	&quot;MX&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 7632101,
		&quot;deaths&quot;: 335153,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2605.9006,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 81849960,
		&quot;name&quot;: &quot;Meksiko&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 63.640446,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 75.55955,
		&quot;population&quot;: 128613116,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 97179496,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 223158990
	},
	&quot;MY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5329836,
		&quot;deaths&quot;: 37351,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1076.5375,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 27551144,
		&quot;name&quot;: &quot;Maleisië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 79.40842,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 81.101494,
		&quot;population&quot;: 34695494,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 28138564,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 72657256
	},
	&quot;MZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 233935,
		&quot;deaths&quot;: 2252,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 68.960785,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 21329744,
		&quot;name&quot;: &quot;Mosambiek&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 65.31598,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 70.03147,
		&quot;population&quot;: 32656242,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 22869646,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 34950856
	},
	&quot;NA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 172557,
		&quot;deaths&quot;: 4110,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1422.3087,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 550978,
		&quot;name&quot;: &quot;Namibië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 19.067173,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 21.793749,
		&quot;population&quot;: 2889668,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 629767,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1005937
	},
	&quot;NC&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 80203,
		&quot;deaths&quot;: 314,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1093.5813,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 184816,
		&quot;name&quot;: &quot;Nieu-Kaledonië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 64.36666,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 66.99927,
		&quot;population&quot;: 287130,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 192375,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 480702
	},
	&quot;NE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 9591,
		&quot;deaths&quot;: 315,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 12.444701,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5483001,
		&quot;name&quot;: &quot;Niger&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 21.661686,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 24.685875,
		&quot;population&quot;: 25311978,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6248483,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 7372208
	},
	&quot;NF&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Norfolkeiland&quot;
	},
	&quot;NG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 267237,
		&quot;deaths&quot;: 3155,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 14.138414,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 81297810,
		&quot;name&quot;: &quot;Nigerië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 36.431763,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 42.047527,
		&quot;population&quot;: 223150906,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 93829430,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 133048024
	},
	&quot;NI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 17238,
		&quot;deaths&quot;: 245,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 36.40058,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6126708,
		&quot;name&quot;: &quot;Nicaragua&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 91.026825,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 95.15444,
		&quot;population&quot;: 6730662,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 6404524,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 15507763
	},
	&quot;NL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 8657644,
		&quot;deaths&quot;: 22986,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1283.817,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 11768644,
		&quot;name&quot;: &quot;Nederland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 65.73038,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 70.2736,
		&quot;population&quot;: 17904421,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 12582081,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 39764184
	},
	&quot;NO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1552735,
		&quot;deaths&quot;: 5732,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1050.4332,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4061312,
		&quot;name&quot;: &quot;Noorweë&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 74.42668,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 79.66204,
		&quot;population&quot;: 5456796,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4346995,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 13020641
	},
	&quot;NP&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1003968,
		&quot;deaths&quot;: 12034,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 404.97473,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 24471044,
		&quot;name&quot;: &quot;Nepal&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 82.35129,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 93.83405,
		&quot;population&quot;: 29715435,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 27883196,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 62627628
	},
	&quot;NR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5393,
		&quot;deaths&quot;: 1,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 84.58806,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 11346,
		&quot;name&quot;: &quot;Nauru&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 95.97361,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 110.86111,
		&quot;population&quot;: 11822,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 13106,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 32157
	},
	&quot;NU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1092,
		&quot;deaths&quot;: 0,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 0,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1635,
		&quot;name&quot;: &quot;Niue&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 88.66595,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 88.828636,
		&quot;population&quot;: 1844,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1638,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4923
	},
	&quot;NZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2668236,
		&quot;deaths&quot;: 4538,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 884.302,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4291717,
		&quot;name&quot;: &quot;Nieu-Seeland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 83.63098,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 83.83779,
		&quot;population&quot;: 5131731,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4302330,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 13382576
	},
	&quot;OM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 399449,
		&quot;deaths&quot;: 4628,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 978.3881,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3048826,
		&quot;name&quot;: &quot;Oman&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 64.45409,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 69.33347,
		&quot;population&quot;: 4730229,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3279632,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 7108547
	},
	&quot;PA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1045788,
		&quot;deaths&quot;: 8843,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2009.4188,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3178700,
		&quot;name&quot;: &quot;Panama&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 72.23046,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 85.1223,
		&quot;population&quot;: 4400775,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3746041,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 9201276
	},
	&quot;PE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4533862,
		&quot;deaths&quot;: 221072,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 6604.0063,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 28709644,
		&quot;name&quot;: &quot;Peru&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 85.76331,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 91.301895,
		&quot;population&quot;: 33475436,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 30563708,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 91412580
	},
	&quot;PF&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 79451,
		&quot;deaths&quot;: 650,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2318.216,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 186803,
		&quot;name&quot;: &quot;Frans-Polinesië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 66.62304,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 68.08708,
		&quot;population&quot;: 280388,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 190908,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 502952
	},
	&quot;PG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 46864,
		&quot;deaths&quot;: 670,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 65.665825,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 321192,
		&quot;name&quot;: &quot;Papoea-Nieu-Guinee&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 3.1479607,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 3.744128,
		&quot;population&quot;: 10203177,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 382020,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 737695
	},
	&quot;PH&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4173631,
		&quot;deaths&quot;: 66864,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 586.70984,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 78443970,
		&quot;name&quot;: &quot;Filippyne&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 68.83203,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 72.5532,
		&quot;population&quot;: 113964343,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 82684776,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 189317150
	},
	&quot;PK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1580631,
		&quot;deaths&quot;: 30656,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 125.79366,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 140475870,
		&quot;name&quot;: &quot;Pakistan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 57.64279,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 67.93904,
		&quot;population&quot;: 243700667,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 165567890,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 340974140
	},
	&quot;PL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 6843989,
		&quot;deaths&quot;: 121221,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3157.9702,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 22705868,
		&quot;name&quot;: &quot;Pole&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 59.15184,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 59.877827,
		&quot;population&quot;: 38385734,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 22984544,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 58634590
	},
	&quot;PM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 3426,
		&quot;deaths&quot;: 2,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 347.22223,
		&quot;name&quot;: &quot;Sint Pierre en Miquelon&quot;,
		&quot;population&quot;: 5760
	},
	&quot;PN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4,
		&quot;deaths&quot;: 0,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 0,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 47,
		&quot;name&quot;: &quot;Pitcairneilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 100,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 100,
		&quot;population&quot;: 47,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 47,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 117
	},
	&quot;PR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1252713,
		&quot;deaths&quot;: 5938,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1832.1664,
		&quot;name&quot;: &quot;Puerto Rico&quot;,
		&quot;population&quot;: 3240972
	},
	&quot;PS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 703228,
		&quot;deaths&quot;: 5708,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1075.9105,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1776973,
		&quot;name&quot;: &quot;Staat Palestina&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 33.49446,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 37.938984,
		&quot;population&quot;: 5305274,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2012767,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3748571
	},
	&quot;PT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5671925,
		&quot;deaths&quot;: 29663,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2847.5366,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 8909769,
		&quot;name&quot;: &quot;Portugal&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 85.53044,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 94.28189,
		&quot;population&quot;: 10417074,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 9821414,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 28314796
	},
	&quot;PW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 6372,
		&quot;deaths&quot;: 10,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 562.3032,
		&quot;name&quot;: &quot;Palau&quot;,
		&quot;population&quot;: 17784
	},
	&quot;PY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 735759,
		&quot;deaths&quot;: 19880,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2940.6284,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3550673,
		&quot;name&quot;: &quot;Paraguay&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 52.521175,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 59.107147,
		&quot;population&quot;: 6760460,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3995915,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 9954852
	},
	&quot;QA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 514524,
		&quot;deaths&quot;: 690,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 238.55077,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2852178,
		&quot;name&quot;: &quot;Katar&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 98.60714,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 98.60714,
		&quot;population&quot;: 2892466,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2852178,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 7609178
	},
	&quot;RE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 494595,
		&quot;deaths&quot;: 921,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1056.7465,
		&quot;name&quot;: &quot;Réunion&quot;,
		&quot;population&quot;: 871543
	},
	&quot;RO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 3604142,
		&quot;deaths&quot;: 69096,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3604.988,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 8114769,
		&quot;name&quot;: &quot;Roemenië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 42.337685,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 28.562483,
		&quot;population&quot;: 19166776,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5474507,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 16827486
	},
	&quot;RS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2568005,
		&quot;deaths&quot;: 18057,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2658.8762,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3278198,
		&quot;name&quot;: &quot;Serwië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 48.271156,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 49.38844,
		&quot;population&quot;: 6791215,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3354075,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 8534688
	},
	&quot;RU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 24901467,
		&quot;deaths&quot;: 404290,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2777.1006,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 79702400,
		&quot;name&quot;: &quot;Rusland&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 54.74822,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 61.19087,
		&quot;population&quot;: 145579889,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 89081600,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 187374510
	},
	&quot;RW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 133274,
		&quot;deaths&quot;: 1468,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 107.53771,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 10399665,
		&quot;name&quot;: &quot;Rwanda&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 76.182304,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 79.735504,
		&quot;population&quot;: 13651025,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 10884714,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 27322060
	},
	&quot;SA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 841469,
		&quot;deaths&quot;: 9646,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 299.7947,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 25433940,
		&quot;name&quot;: &quot;Saoedi-Arabië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 79.047905,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 84.043724,
		&quot;population&quot;: 32175351,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 27041364,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 68534630
	},
	&quot;SB&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 25954,
		&quot;deaths&quot;: 199,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 254.77707,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 254352,
		&quot;name&quot;: &quot;Salomonseilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 32.56435,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 44.018948,
		&quot;population&quot;: 781075,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 343821,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 625956
	},
	&quot;SC&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 51899,
		&quot;deaths&quot;: 172,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1370.1576,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 83565,
		&quot;name&quot;: &quot;Seychelle&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 66.56815,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 70.51532,
		&quot;population&quot;: 125533,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 88520,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 224558
	},
	&quot;SD&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 63993,
		&quot;deaths&quot;: 5046,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 102.1802,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 13416394,
		&quot;name&quot;: &quot;Soedan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 27.167852,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 30.794699,
		&quot;population&quot;: 49383344,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 15207452,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 28662108
	},
	&quot;SE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2787610,
		&quot;deaths&quot;: 29509,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2813.775,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 7593676,
		&quot;name&quot;: &quot;Swede&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 72.40806,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 74.14397,
		&quot;population&quot;: 10487335,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 7775726,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 28312816
	},
	&quot;SG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 3006155,
		&quot;deaths&quot;: 2024,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 358.23718,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5248693,
		&quot;name&quot;: &quot;Singapoer&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 92.89906,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 93.57716,
		&quot;population&quot;: 5649888,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5287005,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 15302530
	},
	&quot;SH&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2166,
		&quot;deaths&quot;: 0,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 0,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 3531,
		&quot;name&quot;: &quot;Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 65.76643,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 81.225555,
		&quot;population&quot;: 5369,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4361,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 7892
	},
	&quot;SI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1366935,
		&quot;deaths&quot;: 9914,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 4686.9585,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1222225,
		&quot;name&quot;: &quot;Slowenië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 57.782104,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 59.84226,
		&quot;population&quot;: 2115231,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1265802,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3028400
	},
	&quot;SJ&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Svalbard en Jan Mayen&quot;
	},
	&quot;SK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1889970,
		&quot;deaths&quot;: 21401,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3910.1475,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2791711,
		&quot;name&quot;: &quot;Slowakye&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 51.00697,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 51.889565,
		&quot;population&quot;: 5473195,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2840017,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 7222380
	},
	&quot;SL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 7985,
		&quot;deaths&quot;: 126,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 15.223258,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4961886,
		&quot;name&quot;: &quot;Sierra Leone&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 59.949265,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 68.578636,
		&quot;population&quot;: 8276809,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5676123,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 9155936
	},
	&quot;SM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 25292,
		&quot;deaths&quot;: 126,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3693.6064,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 23633,
		&quot;name&quot;: &quot;San Marino&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 69.27857,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 77.2638,
		&quot;population&quot;: 34113,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 26357,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 69338
	},
	&quot;SN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 89440,
		&quot;deaths&quot;: 1972,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 111.72109,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1548665,
		&quot;name&quot;: &quot;Senegal&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 8.77376,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 15.209795,
		&quot;population&quot;: 17651099,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2684696,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3182308
	},
	&quot;SO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 27334,
		&quot;deaths&quot;: 1361,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 76.45254,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 7666835,
		&quot;name&quot;: &quot;Somalië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 43.06752,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 50.400066,
		&quot;population&quot;: 17801895,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 8972167,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 10555834
	},
	&quot;SR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 82542,
		&quot;deaths&quot;: 1406,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2256.199,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 237879,
		&quot;name&quot;: &quot;Suriname&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 38.172287,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 42.9769,
		&quot;population&quot;: 623172,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 267820,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 554588
	},
	&quot;SS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 18873,
		&quot;deaths&quot;: 147,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 13.337961,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4273253,
		&quot;name&quot;: &quot;Suid-Soedan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 38.773117,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 39.153057,
		&quot;population&quot;: 11021175,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4315127,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 4365547
	},
	&quot;ST&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 6771,
		&quot;deaths&quot;: 80,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 353.49274,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 111986,
		&quot;name&quot;: &quot;São Tomé en Príncipe&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 49.482796,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 61.974346,
		&quot;population&quot;: 226313,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 140256,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 263863
	},
	&quot;SV&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 202146,
		&quot;deaths&quot;: 4230,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 673.53296,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4397817,
		&quot;name&quot;: &quot;El Salvador&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 70.025406,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 74.19961,
		&quot;population&quot;: 6280316,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4659970,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 11459448
	},
	&quot;SX&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 11051,
		&quot;deaths&quot;: 92,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2182.0078,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 26773,
		&quot;name&quot;: &quot;Sint Maarten&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 63.498802,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 70.64962,
		&quot;population&quot;: 42163,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 29788,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 66829
	},
	&quot;SY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 57423,
		&quot;deaths&quot;: 3163,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 140.81453,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2358365,
		&quot;name&quot;: &quot;Sirië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 10.499275,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 14.671913,
		&quot;population&quot;: 22462170,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3295630,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 5090630
	},
	&quot;SZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 75356,
		&quot;deaths&quot;: 1427,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1170.7075,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 427335,
		&quot;name&quot;: &quot;Eswatini&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 35.058464,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 43.15702,
		&quot;population&quot;: 1218921,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 526050,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 870205
	},
	&quot;TC&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 6937,
		&quot;deaths&quot;: 41,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 893.84985,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 30710,
		&quot;name&quot;: &quot;Turks- en Caicoseilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 66.95154,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 71.540695,
		&quot;population&quot;: 45869,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 32815,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 73907
	},
	&quot;TD&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 7702,
		&quot;deaths&quot;: 194,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 10.511874,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5020360,
		&quot;name&quot;: &quot;Tsjad&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 27.202782,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 27.892593,
		&quot;population&quot;: 18455319,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5147667,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 9151765
	},
	&quot;TF&quot;: {
		&quot;name&quot;: &quot;Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede&quot;
	},
	&quot;TG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 39564,
		&quot;deaths&quot;: 290,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 35.941727,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 1554066,
		&quot;name&quot;: &quot;Togo&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 19.260626,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 27.954967,
		&quot;population&quot;: 8068616,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2255579,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 3423181
	},
	&quot;TH&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5527815,
		&quot;deaths&quot;: 35015,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 488.1138,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 53486090,
		&quot;name&quot;: &quot;Thailand&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 74.56032,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 79.46643,
		&quot;population&quot;: 71735321,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 57005496,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 142635000
	},
	&quot;TJ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 17786,
		&quot;deaths&quot;: 125,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 12.276292,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5191919,
		&quot;name&quot;: &quot;Tadjikistan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 50.99001,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 52.329185,
		&quot;population&quot;: 10182228,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5328277,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 20568164
	},
	&quot;TK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 80,
		&quot;deaths&quot;: 0,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 0,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2203,
		&quot;name&quot;: &quot;Tokelau&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 95.28547,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 95.28547,
		&quot;population&quot;: 2312,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 2203,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 5374
	},
	&quot;TL&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 23460,
		&quot;deaths&quot;: 138,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 100.781494,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 801759,
		&quot;name&quot;: &quot;Oos-Timor&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 58.552513,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 64.76584,
		&quot;population&quot;: 1369299,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 886838,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 2028798
	},
	&quot;TM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 0,
		&quot;deaths&quot;: 0,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 0,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 4568901,
		&quot;name&quot;: &quot;Turkmenistan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 63.19193,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 63.82771,
		&quot;population&quot;: 7230197,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 4614869,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 16775970
	},
	&quot;TN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1153361,
		&quot;deaths&quot;: 29423,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2427.773,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6401841,
		&quot;name&quot;: &quot;Tunisië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 52.823357,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 73.41035,
		&quot;population&quot;: 12119338,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 8896848,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 16553338
	},
	&quot;TO&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 16992,
		&quot;deaths&quot;: 13,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 123.74706,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 77390,
		&quot;name&quot;: &quot;Tonga&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 73.66758,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 83.1723,
		&quot;population&quot;: 105053,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 87375,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 204737
	},
	&quot;TR&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 17004726,
		&quot;deaths&quot;: 101419,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1164.9528,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 53176960,
		&quot;name&quot;: &quot;Turkye&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 61.081894,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 66.554184,
		&quot;population&quot;: 87058469,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 57941052,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 152543340
	},
	&quot;TT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 191496,
		&quot;deaths&quot;: 4390,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2934.643,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 718969,
		&quot;name&quot;: &quot;Trinidad en Tobago&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 48.061897,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 50.430336,
		&quot;population&quot;: 1495923,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 754399,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1592148
	},
	&quot;TV&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 2943,
		&quot;deaths&quot;: 1,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 99.88014,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 9505,
		&quot;name&quot;: &quot;Tuvalu&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 94.93607,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 97.512985,
		&quot;population&quot;: 10012,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 9763,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 26783
	},
	&quot;TW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 9970937,
		&quot;deaths&quot;: 17672,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 739.619,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 20793088,
		&quot;name&quot;: &quot;Republiek China&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 88.783066,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 93.50615,
		&quot;population&quot;: 23420107,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 21899240,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 68158990
	},
	&quot;TZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 43655,
		&quot;deaths&quot;: 846,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 13.073345,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 32165792,
		&quot;name&quot;: &quot;Tanzanië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 49.706203,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 53.212738,
		&quot;population&quot;: 64711822,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 34434932,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 39392420
	},
	&quot;UA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 5555544,
		&quot;deaths&quot;: 109937,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2678.2046,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 15741036,
		&quot;name&quot;: &quot;Oekraïne&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 38.347157,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 39.628956,
		&quot;population&quot;: 41048768,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 16267198,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 35735490
	},
	&quot;UG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 172234,
		&quot;deaths&quot;: 3632,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 76.76583,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 13061126,
		&quot;name&quot;: &quot;Uganda&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 27.605951,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 42.34208,
		&quot;population&quot;: 47312718,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 20033188,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 26406936
	},
	&quot;US&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 103436829,
		&quot;deaths&quot;: 1239049,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 3627.893,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 230637340,
		&quot;name&quot;: &quot;Verenigde State van Amerika&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 67.52983,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 79.1216,
		&quot;population&quot;: 341534041,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 270227170,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 676728770
	},
	&quot;UY&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 1043295,
		&quot;deaths&quot;: 7697,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 2269.8901,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 2903186,
		&quot;name&quot;: &quot;Uruguay&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 85.616646,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 88.780334,
		&quot;population&quot;: 3390913,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 3010464,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 9037498
	},
	&quot;UZ&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 175158,
		&quot;deaths&quot;: 1016,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 29.079292,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 18451780,
		&quot;name&quot;: &quot;Oesbekistan&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 52.81149,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 63.237354,
		&quot;population&quot;: 34938953,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 22094470,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 83937950
	},
	&quot;VA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 26,
		&quot;deaths&quot;: 0,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 0,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: null,
		&quot;name&quot;: &quot;Vatikaanstad&quot;,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: null,
		&quot;population&quot;: 513,
		&quot;total_vaccinated&quot;: null,
		&quot;vaccine_doses&quot;: null
	},
	&quot;VC&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 9674,
		&quot;deaths&quot;: 124,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1214.9359,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 31632,
		&quot;name&quot;: &quot;St. Vincent en die Grenadine&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 30.992622,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 36.773365,
		&quot;population&quot;: 102063,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 37532,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 73443
	},
	&quot;VE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 552790,
		&quot;deaths&quot;: 5856,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 207.56378,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 14966671,
		&quot;name&quot;: &quot;Venezuela&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 53.048817,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 78.5355,
		&quot;population&quot;: 28213015,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 22157232,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 37860990
	},
	&quot;VG&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 7661,
		&quot;deaths&quot;: 64,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1669.0137,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 18261,
		&quot;name&quot;: &quot;Britse Maagde-eilande&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 47.621655,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 50.764095,
		&quot;population&quot;: 38346,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 19466,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 41453
	},
	&quot;VI&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 25389,
		&quot;deaths&quot;: 132,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1525.6411,
		&quot;name&quot;: &quot;Amerikaanse Maagde-eilande&quot;,
		&quot;population&quot;: 86521
	},
	&quot;VN&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 11624000,
		&quot;deaths&quot;: 43206,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 433.44418,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 85961570,
		&quot;name&quot;: &quot;Viëtnam&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 86.23695,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 90.7876,
		&quot;population&quot;: 99680656,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 90497670,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 266492140
	},
	&quot;VU&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 12019,
		&quot;deaths&quot;: 14,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 44.71972,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 162250,
		&quot;name&quot;: &quot;Vanuatu&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 51.82696,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 56.418396,
		&quot;population&quot;: 313061,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 176624,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 366638
	},
	&quot;WF&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 3760,
		&quot;deaths&quot;: 9,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 782.54065,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 6803,
		&quot;name&quot;: &quot;Wallis en Futuna&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 59.15138,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 62.168507,
		&quot;population&quot;: 11501,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 7150,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 18058
	},
	&quot;WS&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 17057,
		&quot;deaths&quot;: 31,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 144.0052,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 177954,
		&quot;name&quot;: &quot;Samoa&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 82.66549,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 88.912994,
		&quot;population&quot;: 215270,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 191403,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 453083
	},
	&quot;XC&quot;: {
		&quot;cases&quot;: null,
		&quot;deaths&quot;: null,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 313067,
		&quot;name&quot;: &quot;Turkse Republiek van Noord-Siprus&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 81.78,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 78.8,
		&quot;population&quot;: 382836,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 301673,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 861519
	},
	&quot;XK&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 274279,
		&quot;deaths&quot;: 3212,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1869.6703,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 825082,
		&quot;name&quot;: &quot;Kosovo&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 48.027126,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 52.787216,
		&quot;population&quot;: 1717950,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 906858,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1837446
	},
	&quot;XT&quot;: {},
	&quot;XW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 779277425,
		&quot;deaths&quot;: 7115706,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 894.2203,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5197972500,
		&quot;name&quot;: &quot;Wêreld&quot;,
		&quot;note&quot;: &quot;Lande wat nie data rapporteer vir 'n spesifieke kolom nie se data is nie ingesluit by die wêreldtotaal vir dié kolom nie.&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 65.10431,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 70.706406,
		&quot;population&quot;: 8021407196,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 5645247500,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 13724514000
	},
	&quot;YE&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 11945,
		&quot;deaths&quot;: 2159,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 56.484497,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 807057,
		&quot;name&quot;: &quot;Jemen&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 2.1114502,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 2.7475743,
		&quot;population&quot;: 38222878,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 1050202,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 1298654
	},
	&quot;YT&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 42027,
		&quot;deaths&quot;: 187,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 612.55444,
		&quot;name&quot;: &quot;Mayotte&quot;,
		&quot;population&quot;: 305279
	},
	&quot;ZA&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 4073188,
		&quot;deaths&quot;: 102595,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 1644.7195,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 21038796,
		&quot;name&quot;: &quot;Suid-Afrika&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 33.727688,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 38.81303,
		&quot;population&quot;: 62378417,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 24210952,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 41798812
	},
	&quot;ZM&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 349892,
		&quot;deaths&quot;: 4078,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 202.35266,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 9213802,
		&quot;name&quot;: &quot;Zambië&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 45.719406,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 58.113445,
		&quot;population&quot;: 20152935,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 11711565,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 13615707
	},
	&quot;ZW&quot;: {
		&quot;cases&quot;: 266436,
		&quot;deaths&quot;: 5740,
		&quot;deaths_per_million&quot;: 357.2082,
		&quot;fully_vaccinated&quot;: 5662119,
		&quot;name&quot;: &quot;Zimbabwe&quot;,
		&quot;percent_fully_vaccinated&quot;: 35.236153,
		&quot;percent_vaccinated&quot;: 46.83461,
		&quot;population&quot;: 16069061,
		&quot;total_vaccinated&quot;: 7525882,
		&quot;vaccine_doses&quot;: 13935112
	}
}</text>
      <sha1>gnzgm3857fmdynjxifhu9lp8ex8cze1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aflosvlugbemanning</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392435</id>
    <revision>
      <id>2968207</id>
      <parentid>2829192</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14409" sha1="7jp9lhjyk1a58476c66iday1nb4x98w" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Airbus A319 Door.jpg|duimnael|Opvousitplek vir aflosbemanning in die deur van 'n Airbus A319]]
'''Aflosvlugbemanning''' (Engels: ''relief aircrew''), is 'n term wat in kommersiële lugvaart gebruik word wanneer verwys word na die lede van 'n lugbemanning wat bedoel is om tydelik aktiewe bemanningslede van hul pligte te onthef tydens 'n vlug.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Carrico|first1=Matthew|last2=Matessa|first2=Michael|last3=Stover|first3=Keith|date=September 2018|title=Reduced Crew Operations|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/8569515|journal=2018 IEEE/AIAA 37th Digital Avionics Systems Conference (DASC)|pages=1–8|doi=10.1109/DASC.2018.8569515|isbn=978-1-5386-4112-5|s2cid=54459983}}&lt;/ref&gt; Die term en die rol daarvan word byna uitsluitlik toegepas op die sekondêre vlieëniers van 'n lugbemanning, wat algemeen na verwys word as '''aflosvlieëniers''', wat die primêre en aktiewe kaptein en/of eerste offisier (medevlieënier) in bevel van 'n vliegtuig aflos om hul met lang pouses vir rus- of slaapgeleenthede te voorsien.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://flightsafety.org/aerosafety-world/past-issues/aerosafety-world-september-2007/perchance-to-dream-expanded-version/|title=Perchance to Dream (Expanded Version)|website=Flight Safety Foundation|language=en-US|access-date=2022-05-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://science.howstuffworks.com/transport/flight/modern/pilot.htm|title=How Becoming an Airline Pilot Works|last=Freeman|first=Joel|date=2000-08-04|website=HowStuffWorks|language=en|access-date=2022-05-27}}&lt;/ref&gt;

== Behoefte ==
[[Lêer:Domodedovo IMG 2617 (8062182692).jpg|duimnael|regs|Foto van bemanning se rus/slaapkompartement.]]
In-vlug bemanningsaflos word oor die algemeen vereis vir vlugte wat as langafstand of &quot;ultra-langafstand&quot; aangewys is op vliegtuie wat kommersieel bedryf word (deur [[lugredery]]e).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://careers.aircanada.com/jobs/9054405-pilot-ac-express-pilot-careers-portal-for-ac-express-pilots-only|title=Pilot – AC Express Pilot Careers Portal (for AC Express Pilots only) in TORONTO, ON - Air Canada|website=[[Air Canada]]|access-date=2022-05-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/national/112599egyptair-crash.html|title=In Taking a Seat, Relief Pilot Added to Investigators' Suspicion|website=[[New York Times]] archive|access-date=2022-05-26}}&lt;/ref&gt; Op sekere plekke soos die Verenigde State sal vlugte hierdie klassifikasie kry en toegerus word met aflosspanne wanneer dit ongeveer 8–12 uur binnelands of internasionaal oorskry.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Operateurs van hierdie vlugte sal prototipies 1 of 2 aflosvlieëniers tot die saamgevoegde 3 tot 4 vlieëniers hê wat aan die totale lugbemanning toegewys is, afhangende van die streeksjurisdiksies met betrekking tot vluglengte.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/where-crew-sleeps-on-boeing-787-dreamliner-pictures-2017-12|title=Take a look inside the hidden bedrooms on board Boeing's 787 Dreamliner|last=Zhang|first=Benjamin|website=Business Insider|language=en-US|access-date=2022-05-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://human-factors.arc.nasa.gov/publications/art00005.pdf|title=Flight Crew Alertness and Sleep Relative to Timing of In-Flight Rest Periods in Long-Haul Flights|date=2020|website=[[NASA]] Ames Human Systems Integration Division|page=1|access-date=June 3, 2022|archive-date=20 Oktober 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020085122/https://human-factors.arc.nasa.gov/publications/art00005.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In die vroeë jare van kommersiële lugvaart, sou vlieëniers wat as die tweede offisier (vlugingenieur) of derde offisier van 'n vlugbemanning aangewys was, die rol neem om die bevelvoerder of eerste offisier te onthef wanneer dit nodig was.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://airwaysmag.com/evolution-of-the-flight-crew/|title=From Five to None? Evolution of the Flight Crew|last=Villamizar|first=Helwing|date=2022-04-23|website=airwaysmag.com|language=en-US|access-date=2022-05-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.expressnews.com/news/local/article/Daredevil-pilot-after-earning-medals-for-16610922.php|title=Daredevil pilot's medals — pawned in S.A. — returned to his descendants|last=Christenson|first=Sig|date=2021-11-11|website=San Antonio Express-News|language=en-US|access-date=2022-05-26}}&lt;/ref&gt; In moderne tye word die vlieëniers wat uit 'n aflosbemanning bestaan egter gewoonlik as kapteins of eerste offisiere gesertifiseer en word dienooreenkomstig in sekere gevalle verwys as die '''afloskaptein''' of '''aflos-eerste offisier'''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aip.caam.gov.my/aip%20pdf%20new/AIC/AIC%20200513.pdf|title=Requirements on inflight relief of flight crew members|date=21 Julie 2005|website=Civil Aviation Authority of Malaysia|page=2|access-date=3 Junie 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icao.int/MID/Documents/RPTF/OPS-RER.pdf|title=Recent experience requirements pilot in command, co pilot and cruise relief pilot|website=International Civil Aviation Organization|page=2|access-date=May 26, 2022}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

'n Prominente voorneme vir die gebruik van in-vlug-bemanningsverligting is in die intervalle wat die vlieëniers van die aflosbemanning vliegtuigbevel het, die vlieëniers van die primêre bemanning word toegelaat om die vlugdek ([[stuurkajuit]]) vir lang tydperke te verlaat en in staat wees om energie te herwin deur te slaap of te rus in die vliegtuigkajuit of spesifieke bemanningsruskompartemente waarmee groter vliegtuie toegerus is.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/where-crew-sleeps-on-boeing-787-dreamliner-pictures-2017-12|title=Take a look inside the hidden bedrooms on board Boeing's 787 Dreamliner|last=Zhang|first=Benjamin|website=Business Insider|language=en-US|access-date=2022-05-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Cite book|last=Aviation|first=United States Congress House Committee on Transportation and Infrastructure Subcommittee on|url=https://books.google.com/books?id=7W8qAAAAMAAJ&amp;dq=%22relief+crew%22+pilot+airline+guidelines&amp;pg=PA127|title=Pilot Fatigue: Hearings Before the Subcommittee on Aviation of the Committee on Transportation and Infrastructure, House of Representatives, One Hundred Sixth Congress, First Session, August 3 and September 15, 1999|date=2000|publisher=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-061143-8|language=en}}&lt;/ref&gt; Dit word dikwels beskou as 'n effektiewe en belangrike faktor om die potensiële risiko's van vlieëniermoegheid gedurende die duur van vlugte te verminder, veral dié wat gedurende nag- en vroeë oggendure geskeduleer is.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite book|last=Aviation|first=United States Congress House Committee on Transportation and Infrastructure Subcommittee on|url=https://books.google.com/books?id=7W8qAAAAMAAJ&amp;dq=%22relief+crew%22+pilot+airline+guidelines&amp;pg=PA127|title=Pilot Fatigue: Hearings Before the Subcommittee on Aviation of the Committee on Transportation and Infrastructure, House of Representatives, One Hundred Sixth Congress, First Session, August 3 and September 15, 1999|date=2000|publisher=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-061143-8|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Gander|first1=Philippa H.|last2=Mulrine|first2=Hannah M.|last3=van den Berg|first3=Margo J.|last4=Smith|first4=A. Alexander T.|last5=Signal|first5=T. Leigh|last6=Wu|first6=Lora J.|last7=Belenky|first7=Gregory|date=2014-08-01|title=Pilot Fatigue: Relationships with Departure and Arrival Times, Flight Duration, and Direction|url=https://www.ingentaconnect.com/content/asma/asem/2014/00000085/00000008/art00009|journal=Aviation, Space, and Environmental Medicine|volume=85|issue=8|pages=833–840|doi=10.3357/ASEM.3963.2014}}&lt;/ref&gt; Vlieëniers in die aflosbemanning kan ook gebruik word om die bevel van 'n vliegtuig oor te neem in 'n noodgeval op die vlug wat veroorsaak is weens onbevoegdheid of onverwagse dood van een of albei van die bevelvoerende vlieëniers van die primêre bemanning.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mentalfloss.com/article/650464/can-passenger-be-talked-through-landing-plane-emergency|title=Can an Average Passenger Actually Be Talked Through Landing a Plane in an Emergency?|date=2021-09-28|website=Mental Floss|language=en-US|access-date=2022-05-27}}&lt;/ref&gt;

== Regulasies ==
Die lede van 'n aflosbemanning word deur hul kommersiële operateurs bedoel om behoorlik en ten volle uitgerus te wees voor die vertrek van 'n vlug en 'n sitplek in óf die vlugdek (tipies 'n opslaansitplek) óf 'n sitplek in die kajuit van die vliegtuig voorsien.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Carrico|first1=Matthew|last2=Matessa|first2=Michael|last3=Stover|first3=Keith|date=September 2018|title=Reduced Crew Operations|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/8569515|journal=2018 IEEE/AIAA 37th Digital Avionics Systems Conference (DASC)|pages=1–8|doi=10.1109/DASC.2018.8569515|isbn=978-1-5386-4112-5|s2cid=54459983}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:34&quot;&gt;{{Cite book|last=Aviation|first=United States Congress House Committee on Transportation and Infrastructure Subcommittee on|url=https://books.google.com/books?id=7W8qAAAAMAAJ&amp;dq=%22relief+crew%22+pilot+airline+guidelines&amp;pg=PA127|title=Pilot Fatigue: Hearings Before the Subcommittee on Aviation of the Committee on Transportation and Infrastructure, House of Representatives, One Hundred Sixth Congress, First Session, August 3 and September 15, 1999|date=2000|publisher=U.S. Government Printing Office|isbn=978-0-16-061143-8|language=en}}&lt;/ref&gt; Lugrederye sal hul eie gebruiklike reëls en regulasies skep, byvoorbeeld vereis [[Air France]] en [[British Airways]] dat die vlieëniers van beide bemannings teenwoordig is op die vliegdek vir die opstyg- en landingsvolgorde van die vlug.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eurocockpit.be/sites/default/files/Crew-Augmentation-Study-2000.pdf|title=Augmentation Study Committee Final Report to MEC|date=2000|website=European Cockpit Association|page=12|access-date=May 27, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.eurocockpit.be/sites/default/files/Crew-Augmentation-Study-2000.pdf|title=Augmentation Study Committee Final Report to MEC|date=2000|website=European Cockpit Association|pages=15, 17|access-date=May 27, 2022}}&lt;/ref&gt; Air France vereis ook dat aflosvlieënier(s) nie tydens hierdie prosesse betrokke raak by die bedryf van die vliegtuig nie, maar help met voorvlugbeplanning met die aktiewe bemanning, benewens die verbied van &quot;aborteer&quot; of &quot;rondgaan&quot;-aanwysings van die aflosvlieëniers in hierdie situasies.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Volgens ''Cornell Law School'' kan 'n kommersiële vlieënier nie as 'n lid van 'n aflosvlugbemanning aangewys word as hulle &quot;500 uur in enige kalenderkwartaal&quot;, &quot;800 uur in enige twee opeenvolgende kalenderkwartale&quot; of &quot;1 400 uur in enige kalenderjaar&quot; oorskry het nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.law.cornell.edu/cfr/text/14/135.269|title=14 CFR § 135.269 - Flight time limitations and rest requirements: Unscheduled three- and four-pilot crews.|website=LII / Legal Information Institute|language=en|access-date=2022-05-26}}&lt;/ref&gt; Die [[Federale Lugvaartadministrasie]] het beleid van verskeie lugrederye goedgekeur wat vereis dat 'n gekwalifiseerde bemanningslid soos 'n aflosvlieënier in die vlugdek moet wees tydens die kort tydelike afwesigheid van een van die aktiewe vlieëniers as 'n direkte gevolg van die ongeluk van [[Germanwings-vlug 9525]] in 2015.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/2015/03/26/cockpit-locks-pilots-airbus/70481560/|title=Locking the cockpit: How airline security varies|last=Jansen|first=Bart|website=USA TODAY|language=en-US|access-date=2022-05-31}}&lt;/ref&gt;

== Skeduleringreëlings ==

Die skedule vir wanneer die aflosbemanning beheer van 'n vliegtuig se stuurkajuit by die aktiewe bemanning behoort oor te neem, word hoofsaaklik bepaal in ooreenstemming met die riglyne wat deur die kommersiële operateur van die vliegtuig geskep is, alhoewel dit in sommige gevalle gereël kan word deur 'n mondelinge konsensus tussen beide vlugpersoneel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://human-factors.arc.nasa.gov/publications/art00005.pdf|title=Flight Crew Alertness and Sleep Relative to Timing of In-Flight Rest Periods in Long-Haul Flights|date=2020|website=[[NASA]] Ames Human Systems Integration Division|page=8|access-date=June 3, 2022|archive-date=20 Oktober 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020085122/https://human-factors.arc.nasa.gov/publications/art00005.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Die algemene gebruik tussen 'n primêre en aflosbemanning is dat die primêre aktiewe bemanning die vlug sal beheer vir die opstyg- en klimsegmente van die vlug.&lt;ref name=&quot;:04&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Carrico|first1=Matthew|last2=Matessa|first2=Michael|last3=Stover|first3=Keith|date=September 2018|title=Reduced Crew Operations|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/8569515|journal=2018 IEEE/AIAA 37th Digital Avionics Systems Conference (DASC)|pages=1–8|doi=10.1109/DASC.2018.8569515|isbn=978-1-5386-4112-5|s2cid=54459983}}&lt;/ref&gt; Die aktiewe bemanning sal daarna die bevel van die vliegtuig oorgee aan die aflosbemanning gedurende die middelste gedeeltes van die vlug, wanneer die vliegtuig hoofsaaklik deur die outomatiese vlieënier op kruishoogte bedryf word, en nie aansienlike handmatige vlugbeheermanipulasie benodig nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scholarworks.sjsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&amp;httpsredir=1&amp;article=5108&amp;context=etd_theses|title=The Manual Flight Skill of Airline Pilots|last=Antonio|first=Puentes|date=Fall 2011|website=San Jose State University|page=21|access-date=May 31, 2022}}&lt;/ref&gt; Hierdie tipe vlieëniers van 'n aflosbemanning wat gereeld bevel neem tydens sulke gedeeltes, word na verwys as '''kruisaflosvlieëniers'''. Hulle sal die vliegtuig tipies op hoogtes van 20 000 voet en hoër beheer.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ifalpa.org/media/2135/14pos11-cruise-relief-pilots.pdf|title=Cruise relief pilots|date=September 12, 2013|website=International Federation of Air Line Pilots' Associations|access-date=May 31, 2022}}&lt;/ref&gt; Die primêre bemanning sal dan bevel hervat, gewoonlik voor die vlug se finale daling na die landingsbenadering en die vliegtuig land.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}</text>
      <sha1>7jp9lhjyk1a58476c66iday1nb4x98w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Araf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>394719</id>
    <revision>
      <id>2968255</id>
      <parentid>2779654</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3369" sha1="a8n4bmzstl5eroz5yk2iycocqwr84va" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Beeld:Ibn arabi judgement day.svg|thumb|260px|Diagram van die [[Oordeelsdag]], van 'n manuskrip deur die [[Soefisme|Soefistiese]] mistikus en [[Islam]]itiese filosoof Ibn Arabi, omstreeks 1238. Van die dele wat te sien is, is die Arsj (Troon van [[God]]), kansels vir die regverdiges (''al-Aminoen''), sewe rye engele, [[Gabriël]] (''al-Roeh''), ''Araf'' (die versperring), ''Kawthar'' (die Poel van Oorvloed), ''al-Maqam al-Mahmoed'' (waar die profeet [[Mohammed]] sal staan om namens die regverdiges te bemiddel), ''Mizan'' (die skaal), ''As-Sirat'' (die Brug), ''Djahannam'' (Hel) en ''Marj al-Djannat'' (Grasland van die Paradys).&lt;ref&gt;Begley, Wayne E. The Garden of the Taj Mahal: A Case Study of Mughal Architectural Planning and Symbolism, in: Wescoat, James L.; Wolschke-Bulmahn, Joachim (1996). ''[https://books.google.com/books?id=96ec98LieGsC Mughal Gardens: Sources, Places, Representations, and Prospects]'' Dumbarton Oaks, Washington D.C., {{ISBN|0884022358}}. pp. 229–231.&lt;/ref&gt;]]

In [[Islam]] is '''al-A'raf''' ([[Arabies]]: الأعراف) 'n grensgebied of sluier tussen [[Hiernamaals#Islam|Djannah (hemel) en Djahannam (hel)]].&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://drmustafeezalvi.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=32&amp;Itemid=20 |title=An Exegical Study of Qur’anic Term Al-A`raf |access-date= 5 November 2022 |archive-date= 5 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221105104527/http://drmustafeezalvi.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=32&amp;Itemid=20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Dit word bewoon deur diegene wie se sondes en deugsaamhede ewe veel was; hulle was nie heeltemal boos maar ook nie heeltemal goed nie. Dit kan beskryf word as 'n soort [[vaevuur]] met ontbering, maar sonder lyding.

Die woord is 'n [[meervoud]]svorm en beteken letterlik &quot;die Verhewe Plekke&quot; in [[Afrikaans]]. Die ryk word beskryf as 'n hoë gordyn tussen Djahannam en Djhannah.&lt;ref&gt;[http://www.questionsonislam.com/article/who-are-companions-araf-which-mentioned-surah-al-araf Questions on Islam - Who are the companions of Araf, which is mentioned in the Surah Al-Araf?]&lt;/ref&gt; Die Arabiese historikus Ibn Kathir het ''al-A'raf'' beskryf as 'n muur met 'n hek.&lt;ref name=&quot;people&quot; /&gt; Die mense in dié hoë muur aanskou die verskrikking van die hel asook die skoonheid van die paradys. Hulle smag daarna om in die paradys in te gaan, maar hulle sondes en deugsaamhede balanseer mekaar uit. Met die genade van [[God]] se hulle egter onder die laaste mense wees wat die Paradys binnegaan.&lt;ref name=&quot;people&quot;&gt;[http://www.qtafsir.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1246&amp;Itemid=62 The People of Al-A'raf]{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

Die Katolieke geleerde van islam Louis Massignon het geglo die [[Christelik]]e begrip &quot;[[limbo]]&quot; is geïnspreer deur die Moeslemse vertolking van Araf.&lt;ref&gt;Cyril Glassé, Huston Smith ''The New Encyclopedia of Islam'' Rowman Altamira 2003 {{ISBN|978-0-759-10190-6}} page 60&lt;/ref&gt;

Araf word in die [[Koran]] beskryf in [[soera]] &quot;Die Verhewe Plekke&quot; (''Al-A'raf''), [[ajat]] 46-47.

==Sien ook==
*[[Vaevuur]]
*[[Limbo]]

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Araf (Islam)}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Hiernamaals]]
[[Kategorie:Islamitiese begrippe]]
[[Kategorie:Arabiese woorde]]</text>
      <sha1>a8n4bmzstl5eroz5yk2iycocqwr84va</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Al-Masad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>394757</id>
    <revision>
      <id>2968053</id>
      <parentid>2866396</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atcovi</username>
        <id>57396</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>mujawwad --&gt; murattal</comment>
      <origin>2968053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1288" sha1="174dgyqsdo9surkn778hz7zjfrlckxa" xml:space="preserve">{{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera
|naam          = {{big|ٱلمَسَد}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Soera {{big|111}} van die Koran&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|beeld         = 
|breedte       = 
|onderskrif    = 
|klassifikasie = [[Mekka]]ans
|ander_titels  = ''Al-Masad''
|ander_name    = &quot;Die Vlam&quot;
|openbaring    = 
|djoes         = 30
|ajat          = 5
|klank        = [[Lêer:Chapter 111, Al-Masad (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]]
}}

'''''Al-Masad''''' ([[Arabies]]: ٱلمَسَد, &quot;'''Die Vlam'''&quot;) is die 111de [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 5 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar.

==Ajat==
:[[۝]] Aboe Lahab se hande sal vergaan, en hý sal vergaan.
:۝ Sy [[rykdom]] en sy inkomste sal hom nie baat nie.
:۝ In die Vlammende Vuur sal hy brand,
:۝ en sy vrou ~ die skindertong ~
:۝ sy sal ’n halter van palmveseltou om haar nek dra.&lt;ref&gt;Die Heilige Quran. In Afrikaans vertaal deur Imam M.A. Baker. Uitgegee deur IDM (Islamic Dawah Movement of Southern Africa) Publications. {{ISBN|978-0-620-60451-2}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Masad}}

{{Soera|111|An-Nasr|Al-Ikhlas}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Masad}}
[[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]]</text>
      <sha1>174dgyqsdo9surkn778hz7zjfrlckxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Al-Mutaffifin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>395748</id>
    <revision>
      <id>2968045</id>
      <parentid>2678443</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atcovi</username>
        <id>57396</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>mujawwad --&gt; murattal</comment>
      <origin>2968045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1353" sha1="rumxjq0i8m9csvqap3shp9m2bwwqlvn" xml:space="preserve">{{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera
|naam           = {{big|المطففين}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Soera {{big|83}} van die Koran&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|beeld          = 
|breedte        = 
|onderskrif     = 
|klassifikasie  = [[Mekka]]ans
|ander_titels   = ''Al-Mutaffifîn''
|transliterasie = Al-Moetaffifien
|ander_name     = &quot;Die Bedrieërs&quot;
|openbaring     = 
|djoes          = 30
|ajat           = 36
|klank        = [[Lêer:Chapter 83, Al-Mutaffifin (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]]
}}

'''''Al-Mutaffifîn''''' ([[Arabies]]: المطففين, &quot;'''Die Bedrieërs'''&quot;) is die 83ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 36 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. 

==Opsomming==
Die naam van die soera kom uit vers&amp;nbsp;1. Die hooftema van die hoofstuk is die [[hiernamaals]]. Dit begin met 'n veroordeling van mense wat valse mate en gewigte gebruik.&lt;ref&gt;George Sale - Mohammed, The Quran, vol. 4 [1896]&lt;/ref&gt; Sulke bedrieërs en mense wat [[Allah|God]] verloën, word gewaarsku dat hulle naam aangeteken word. Daarna word die vreugde van die deugsames beskryf. 

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Mutaffifin}}

{{Soera|83|Al-Infitar|Al-Inshi’ka’k}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Mutaffifin}}
[[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]]</text>
      <sha1>rumxjq0i8m9csvqap3shp9m2bwwqlvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Al-Inshi’ka’k</title>
    <ns>0</ns>
    <id>395750</id>
    <revision>
      <id>2968042</id>
      <parentid>2862395</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atcovi</username>
        <id>57396</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>mujawwad --&gt; murattal</comment>
      <origin>2968042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="hjy4q1g0dbh7tc00g0tabklic4j86um" xml:space="preserve">{{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera
|naam           = {{big|الانشقاق}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Soera {{big|84}} van die Koran&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|beeld          = 
|breedte        = 
|onderskrif     = 
|klassifikasie  = [[Mekka]]ans
|ander_titels   = ''Al-Inshi’kâ’k''
|transliterasie = Al-Insji’kaa’k
|ander_name     = &quot;Die Uiteenbarsting&quot;
|openbaring     = 
|djoes          = 30
|ajat           = 25
|klank        = [[Lêer:Chapter 84, Al-Inshiqaq (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]]
}}

'''''Al-Inshi’kâ’k''''' ([[Arabies]]: الانشقاق, &quot;'''Die Uiteenbarsting'''&quot;) is die 84ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 25 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. 

==Opsomming==
Die naam van die soera kom uit vers&amp;nbsp;1: &quot;Wanneer die hemel uiteen sal spat&quot;.&lt;ref name=&quot;Koran&quot;&gt;Die Heilige Quran. In Afrikaans vertaal deur Imam M.A. Baker. Uitgegee deur IDM (Islamic Dawah Movement of Southern Africa) Publications. {{ISBN|978-0-620-60451-2}}&lt;/ref&gt; Die hoofstuk, saam met [[At-Takwir|Wanneer Die Son Opgevou Sal Word]] en [[Al-Infitar|Die Klowing]], beskryf die verskriklike tonele van die oordeelsdag.

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Inshiqaq}}

{{Soera|84|Al-Mutaffifin|Al-Buruj}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Inshikak}}
[[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]]</text>
      <sha1>hjy4q1g0dbh7tc00g0tabklic4j86um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>At-Tari'k</title>
    <ns>0</ns>
    <id>395759</id>
    <revision>
      <id>2968051</id>
      <parentid>2878598</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atcovi</username>
        <id>57396</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>mujawwad --&gt; murattal</comment>
      <origin>2968051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1317" sha1="4kmzr8ioyhd2nctswov2l1e4k983ojt" xml:space="preserve">{{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera
|naam           = {{big|الطارق}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Soera {{big|86}} van die Koran&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|beeld          = 
|breedte        = 
|onderskrif     = 
|klassifikasie  = [[Mekka]]ans
|ander_titels   = ''At-Târi`k''
|transliterasie = At-Taari'k
|ander_name     = &quot;Die Aandster&quot;
|openbaring     = 
|djoes          = 30
|ajat           = 17
|klank        = [[Lêer:Chapter 86, At-Tariq (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]]
}}

'''''At-Târi`k''''' ([[Arabies]]: الطارق, &quot;'''Die Aandster'''&quot;) is die 86ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 17 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. 

==Opsomming==
Die naam van die soera kom uit vers&amp;nbsp;1 en 2. In die soera word genoem dat elke siel 'n bewaker het.&lt;ref name=&quot;Koran&quot;&gt;Die Heilige Quran. In Afrikaans vertaal deur Imam M.A. Baker. Uitgegee deur IDM (Islamic Dawah Movement of Southern Africa) Publications. {{ISBN|978-0-620-60451-2}}&lt;/ref&gt; Op die oordeelsdag sal geheime geopenbaar word. Mohammed word gemaan om geduldig te wees met die ongelowiges.

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = At-Tariq}}

{{Soera|86|Al-Buruj|Al-Ala}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Tarik}}
[[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]]</text>
      <sha1>4kmzr8ioyhd2nctswov2l1e4k983ojt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trans man</title>
    <ns>0</ns>
    <id>398026</id>
    <revision>
      <id>2968183</id>
      <parentid>2958156</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk</comment>
      <origin>2968183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23660" sha1="bs9gljrqxuo34i2qh644bixja4np1td" xml:space="preserve">[[Beeld:Kye Allums.jpg|thumb|200px|Die Amerikaanse voormalige [[basketbal]]speler [[Kye Allums]], die eerste openlik transgender NCAA Division I-universiteitsatleet.]]
[[Beeld:BrianMichaelGLAAD18.jpg|thumb|180px|Die bekroonde akteur [[Brian Michael Smith]].]]

'n '''Trans man''' of '''transgender man''' is 'n [[man]] wie se geslag by geboorte as vroulik bepaal is. Die etiket [[transgender]] man is nie altyd afwisselbaar met dié van [[transseksueel|transseksuele]] man nie, hoewel hulle dikwels so gebruik word. &quot;Transgender&quot; is 'n sambreelterm wat verskillende soorte mense met 'n &quot;ander&quot; binêre oriëntasie (insluitende transseksuele mense) insluit. Trans mans identifiseer hulle as manlik en baie ondergaan chirurgie of hormoonterapie, of albei, om hulle voorkoms so te verander dat dit pas by hulle [[Gender#Genderidentiteit|genderidentiteit]] of dat dit [[genderdisforie]] verlig.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bariola |first1=Emily |last2=Lyons |first2=Anthony |last3=Leonard |first3=William |last4=Pitts |first4=Marian |last5=Badcock |first5=Paul |last6=Couch |first6=Murray |title=Demographic and Psychosocial Factors Associated With Psychological Distress and Resilience Among Transgender Individuals |journal=American Journal of Public Health |date=October 2015 |volume=105 |issue=10 |pages=2108–2116 |doi=10.2105/AJPH.2015.302763 |pmid=26270284 |pmc=4566567 }}&lt;/ref&gt;

Hoewel dit lyk asof die meeste trans mans hulle as [[heteroseksueel]] beskou, en dus tot vroue aangetrokke voel,&lt;ref name=&quot;Shankle&quot;&gt;{{cite book |last=Shankle |first=Michael |title=The Handbook of Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Public Health: A Practitioner's Guide to Service|publisher=Routledge |isbn=978-1-136-57355-2 |year= 2013 |page=175 |access-date=10 January 2016 |url=https://books.google.com/books?id=xq5LU0iK1Y4C&amp;pg=RA1-PT175}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Yitzchak&quot;&gt;{{cite book |last1=Binik |first1=Yitzchak M. |last2=Hall |first2=Kathryn S. K. |title=Principles and Practice of Sex Therapy, Fifth Edition |publisher=Guilford Publications |isbn=978-1-4625-1389-5 |year=2014 |page=252 |access-date=10 January 2016 |url=https://books.google.com/books?id=AvfkAgAAQBAJ&amp;pg=PA252}}&lt;/ref&gt; kan hulle nes [[cisgender]] mans enige [[seksuele oriëntasie]] of [[seksuele identiteit]] hê. Sommige beskou konvensionele etikette van seksuele oriëntasie ontoereikend of ontoepaslik op hulle, en van hulle gebruik dan etikette soos 
&quot;[[LGBT|queer]]&quot;.&lt;ref name=&quot;BocktingBenner2009&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bockting |first1=Walter |last2=Benner |first2=Autumn |last3=Coleman |first3=Eli |title=Gay and Bisexual Identity Development Among Female-to-Male Transsexuals in North America: Emergence of a Transgender Sexuality |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_2009-10_38_5/page/688 |journal=Archives of Sexual Behavior |date=28 March 2009 |volume=38 |issue=5 |pages=688–701 |doi=10.1007/s10508-009-9489-3 |pmid=19330439 |s2cid=27207925 }}&lt;/ref&gt;

==Terminologie==
Die sambreelterm &quot;trans&quot; is 'n verkorte vorm van beide transgender en transseksueel, en beskryf enigiemand wie se genderidentiteit nie ooreenstem met die geslag wat by geboorte aan hulle toegeken is nie. Trans mans wat 'n manlike voorkoms aanneem, word dikwels '''FTM''', '''FtM''' of '''F2M''' genoem ('n afkorting van die [[Engels]]e ''female-to-male''.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Swann |first1=William B. |last2=Gómez |first2=Ángel |last3=Vázquez |first3=Alexandra |last4=Guillamón |first4=Antonio |last5=Segovia |first5=Santiago |last6=Carillo |first6=Beatriz |date=10 February 2015 |title=Fusion with the Cross-Gender Group Predicts Genital Sex Reassignment Surgery |journal=Archives of Sexual Behavior |volume=44 |issue=5 |pages=1313–1318 |doi=10.1007/s10508-014-0470-4 |pmid=25666854 |s2cid=3261825}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Buckangel cowboy (cropped).JPG|thumb|200px|[[Buck Angel]], 'n Amerikaanse akteur, vervaardiger en seksopvoeder.]]
[[Beeld:Charice 06-19-16.jpg|thumb|180px|links|Die Filippynse vermaak-ster [[Jake Zyrus]], voorheen bekend as Charice Pempengco.]]
Die term &quot;transseksueel&quot; het in die mediese en sielkundige wêreld ontstaan en stem baie ooreen met &quot;transgender&quot;. Dit beskryf gewoonlik mense wat met genderdisforie geklassifiseer word en permanent van geslag wil verander deur middel van geslagsveranderingsterapie. Baie trans mense verkies die terme &quot;trans&quot; of &quot;transgender&quot;; dit word beskou as meer insluitend en minder stigmatiserend.&lt;ref name=&quot;Polly&quot;&gt;{{cite journal |last1=Polly |first1=Ryan |last2=Nicole |first2=Julie |date=March 2011 |title=Understanding transsexual patients: culturally sensitive care in emergency nursing practice |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21317698/ |url-status=live |journal=Advanced Emergency Nursing Journal |volume=33 |issue=1 |pages=55–64 |doi=10.1097/TME.0b013e3182080ef4 |pmid=21317698 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220311010934/https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21317698/ |archive-date=2022-03-11 |access-date=2022-05-14 |s2cid=2481961}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Swanson&quot;&gt;A Swenson, ''Medical Care of the Transgender Patient'', in ''Family Medicine'' (2014).&lt;/ref&gt; Ander, soos die akteur en seksopvoeder [[Buck Angel]], verwerp die etiket transgender.&lt;ref&gt;{{cite web |date=March 2014 |title=Transsexualism |url=http://www.gendercentre.org.au/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304090430/http://www.gendercentre.org.au/resources/fact-sheets/transsexualism.htm |archive-date=2016-03-04 |access-date=2016-07-05 |website=Gender Centre }}&lt;/ref&gt; 'n Mediaverwysingsgids raai mense aan om nie iemand &quot;transseksueel&quot; te noem nie, tensy hulle dit self verkies.&lt;ref name=&quot;glaad.org2&quot;&gt;{{cite news |date=22 February 2022 |title=GLAAD Media Reference Guide – Transgender Terms |url=https://www.glaad.org/reference/trans-terms |access-date=4 June 2022 |website=GLAAD}}&lt;/ref&gt;

&quot;Transmanlik&quot; is 'n breër term vir alle trans mense met 'n hoofsaaklik manlike identiteit of genderuitdrukking en sluit trans mans en [[Niebinêre gender|niebinêre]] mense in wat by geboorte as vroulik geklassifiseer is, maar 'n identiteit het wat deels, maar nie heeltemal nie, manlik is.&lt;ref name=&quot;pmid271839782&quot;&gt;{{cite journal |last1=MacDonald |first1=Trevor |last2=Noel-Weiss |first2=Joy |last3=West |first3=Diana |last4=Walks |first4=Michelle |last5=Biener |first5=MaryLynne |last6=Kibbe |first6=Alanna |last7=Myler |first7=Elizabeth |date=16 May 2016 |title=Transmasculine individuals' experiences with lactation, chestfeeding, and gender identity: a qualitative study |journal=BMC Pregnancy and Childbirth |volume=16 |issue=1 |page=106 |doi=10.1186/s12884-016-0907-y |pmc=4867534 |pmid=27183978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Definition of transmasculine |url=http://www.dictionary.com/browse/transmasculine |access-date=8 September 2016 |website=Dictionary.com}}&lt;/ref&gt;

== Transisie==
[[Beeld:Elliot Fletcher.jpg|thumb|180px|Die Amerikaanse akteur [[Elliot Fletcher]].]]
Die term &quot;trans man&quot; het oorspronklik spesifiek verwys na transseksuele FTM-mense wat hormoonvervangingsterapie of 'n geslagsveranderingsoperasie, of albei, ondergaan het. Die definisie van &quot;transisie&quot; het intussen verbreed om teorieë van sielkundige ontwikkeling of komplementêre metodes van selfaanvaarding in te sluit.&lt;ref name=&quot;Hudson&quot;&gt;{{cite web |title=Hudson's Guide: FTM Basics: Terminology |url=http://www.ftmguide.org/terminology.html |access-date=22 February 2015 |website=Hudson's FTM Resource Guide}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IJSO&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.huc.edu/ijso/glossary/ |title=Glossary of Terms and Usage |website=Hebrew Union College – Jewish Institute of Religion |access-date=22 February 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140519234810/http://www.huc.edu/ijso/glossary/ |archive-date=19 May 2014 }}&lt;/ref&gt; Baie mense wat as transgender identifiseer, kan genderdisforie ondervind.

Transgender en transseksuele mans kan mediese ingrypings soos hormone en chirurgie ondergaan om hulle liggame so goed moontlik met hulle gendervoorstelling te laat ooreenstem. Baie kan dit egter nie bekostig nie of verkies om dit nie te doen nie. Baie wat nie borsverwyderings ondergaan het nie, verkies om hulle borste vas te bind. Daar is verskillende metodes, soos met sportbra's of bande wat styf om die bolyf gedraai word. Sommige mans kan ook op 'n [[Fallus|falliese]] ronding besluit deur 'n meganisme in die klere in te werk – enigiets van opgerolde sokkies tot 'n spesiale toestel wat soos 'n [[penis]] lyk. Van hulle word spesiaal vir trans mans gemaak om deur te [[urine]]er of vir [[seksuele penetrasie]].

Transisie kan sommige of al die volgende stappe insluit:&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ftmaustralia.org/treatment/whatis.html |title=What is transition? |website=FTM Australia |date=14 April 2007 |access-date=4 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725044946/http://www.ftmaustralia.org/treatment/whatis.html |archive-date=25 July 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* Sosiale transisie: die gebruik van 'n verkose naam en [[voornaamwoord]], om klere van die verkose geslag te dra, en bekendmaking aan familie, vriende en kollegas.
* Geslagsveranderingsterapie: Manlike hormoonvervangings en/of chirurgie.&lt;ref name=pmid25692791&gt;{{cite journal |last1=Meriggiola |first1=Maria Cristina |last2=Gava |first2=Giulia |title=Endocrine care of transpeople part I. A review of cross-sex hormonal treatments, outcomes and adverse effects in transmen |journal=Clinical Endocrinology  |publisher=Wiley |date=25 March 2015 |volume=83 |issue=5 |pages=597–606 |doi=10.1111/cen.12753 |pmid=25692791 |hdl=11585/541907 |s2cid=11480289 |issn=0300-0664}}&lt;/ref&gt;
* Regsbevestiging: die verandering van die naam en soms voornaamwoord in regsdokumente.&lt;ref name=&quot;TETG&quot;&gt;{{cite book |last=Lev |first=Arlene Istar |date=2004 |title=Transgender Emergence: Therapeutic Guidelines for Working with Gender-Variant People and their Families |url=https://archive.org/details/transgenderemerg0000leva |publisher=The Haworth Clinical Practice Press |isbn=978-0-7890-2117-5 |oclc=51342468}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MOF&quot;&gt;{{cite journal |last1=Eno |first1=Amanda S. |title=The Misconception of Sex in Title VII: Federal Courts Reevaluate Transsexual Employment Discrimination Claims |journal=Tulsa Law Review |date=21 June 2013 |volume=43 |issue=3 |pages=765–792 |url=https://digitalcommons.law.utulsa.edu/tlr/vol43/iss3/10/ |issn=1942-986X}}&lt;/ref&gt;

Om sosiaal as mans aanvaar te word kan uitdagend vir trans mans wees wat nie hormoon- of geslagsveranderingsterapie ondergaan het nie.&lt;ref name=&quot;TETG&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MOF&quot; /&gt; Sommige kan verkies om in sekere situasies as vroue op te tree (soos by die werk).&lt;ref name=&quot;TETG&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MOF&quot; /&gt; Ná 'n fisieke tansisie lewe trans mans gewoonlik ten volle as mans.&lt;ref name=&quot;TETG&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MOF&quot; /&gt; Sommige transmanlike individue kan egter verkies om [[Swangerskap|swanger]] te raak, die lewe te skenk en te borsvoed.&lt;ref name=&quot;pmid27183978&quot;&gt;{{cite journal |last1=MacDonald |first1=Trevor |last2=Noel-Weiss |first2=Joy |last3=West |first3=Diana |last4=Walks |first4=Michelle |last5=Biener |first5=MaryLynne |last6=Kibbe |first6=Alanna |last7=Myler |first7=Elizabeth |date=16 May 2016 |title=Transmasculine individuals' experiences with lactation, chestfeeding, and gender identity: a qualitative study |journal=BMC Pregnancy and Childbirth |volume=16 |issue=1 |page=106 |doi=10.1186/s12884-016-0907-y |pmc=4867534 |pmid=27183978}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Bonnington |first1=Adam |last2=Dianat |first2=Shokoufeh |last3=Kerns |first3=Jennifer |last4=Hastings |first4=Jen |last5=Hawkins |first5=Mitzi |last6=Haan |first6=Gene De |last7=Obedin-Maliver |first7=Juno |date=1 August 2020 |title=Society of Family Planning clinical recommendations: Contraceptive counseling for transgender and gender diverse people who were female sex assigned at birth |url=https://www.contraceptionjournal.org/article/S0010-7824(20)30104-9/abstract |journal=Contraception |publisher=Elsevier BV |language=English |volume=102 |issue=2 |pages=70–82 |doi=10.1016/j.contraception.2020.04.001 |issn=0010-7824 |pmid=32304766 |s2cid=215819218}}&lt;/ref&gt;

==Identiteit en verhoudings==
[[Beeld:2023 National Book Festival (53122454007) (cropped).jpg|thumb|links|200px|Die akteur [[Elliot Page]], voorheen Ellen Page.]]
[[Beeld:Patricio Manuel.jpg|thumb|200px|[[Patricio Manuel]], die eerste openlik transgender bokser in Amerika wat professioneel geboks het.]]
[[Beeld:Chaz Bono square photo 1.jpg|thumb|links|200px|[[Chaz Bono]], eers Chastity Bono, die kind van [[Cher]] en [[Sonny Bono]].]]
Nes cisgender mans, kan trans mans enige seksuele oriëntasie hê, insluitende [[heteroseksueel]], [[gay]], [[biseksueel]] en [[LGBT|queer]],&lt;ref name=&quot;BocktingBenner2009&quot; /&gt; en sommige trans mans beskou konvensionele etikette van seksuele oriëntasie onvoldoende of ontoepaslik op hulle.&lt;ref name=&quot;Hrc.org&quot;&gt;{{cite web |title=Sexual Orientation and Gender Identity Definitions |url=https://www.hrc.org/resources/sexual-orientation-and-gender-identity-terminology-and-definitions |website=Human Rights Campaign |access-date=4 June 2022}}&lt;/ref&gt; 

Volgens verslae voel trans mans gewoonlik aangetrokke tot vroue; verreweg die meeste is dus heteroseksueel.&lt;ref name=&quot;Shankle&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Yitzchak&quot; /&gt; Daar is volgens opnames deur die Amerikaanse nasionale sentrum vir transgendergelykheid (NCTE) egter 'n groter variasie in seksuele oriëtasie onder trans mans. In die NCTE se opname van 2015 lyk dit of 23% van trans mans as heteroseksueel identifiseer. Die meerderheid (65%) identifiseer as queer (24%), panseksueel (17%), biseksueel (12%) of gay (12%).&lt;ref name=&quot;NCTE USTS&quot;&gt;{{Cite journal |last1=James |first1=Sandy E. |last2=Herman |first2=Jody L. |last3=Rankin |first3=Susan |last4=Keisling |first4=Mara |last5=Mottet |first5=Lisa |last6=Anafi |first6=Ma'ayan |date=December 2016 |title=The Report of the 2015 U.S. Transgender Survey. |journal=Washington, DC: National Center for Transgender Equality. |url=https://transequality.org/sites/default/files/docs/usts/USTS-Full-Report-Dec17.pdf |access-date=4 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530062420/https://transequality.org/sites/default/files/docs/usts/USTS-Full-Report-Dec17.pdf |archive-date=30 May 2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Sommige trans mans gaan uit met heteroseksuele vroue, terwyl ander vroue verkies wat as queer identifiseer; dit kan wees omdat laasgenoemde vroue minder belangstel in die gender en seksuele anatomie van 'n persoon wanneer hulle 'n intieme maat kies.&lt;ref name=&quot;Yitzchak&quot; /&gt; Dit is ook algemeen dat trans mans 'n geskiedenis met die lesbiese gemeenskap het of voel hulle identifiseer beter in dié gemeenskap omdat laasgenoemde 'n verskeidenheid genderidentiteite beter aanvaar.

Verskeie trans mans het hulle as lesbies geïdentifiseer (dikwels as die &quot;butch&quot; maat) voordat hulle besef het hulle is eintlik transgender.&lt;ref name=&quot;Shankle&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Yitzchak&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Haggerty&quot;&gt;{{cite book |last1=Haggerty |first1=George |last2=Zimmerman |first2=Bonnie |title=Encyclopedia of Lesbian and Gay Histories and Cultures |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-135-57870-1 |year=2003 |page=776 |access-date=January 10, 2016 |url=https://books.google.com/books?id=qAZ5AgAAQBAJ&amp;pg=PA776}}&lt;/ref&gt;

Trans mans slaag minder daarin om sosiaal binne gemeenskappe van cisgender gay mans in te pas; dié is geneig om meer op die liggaam te fokus en [[Fallus|fallosentries]] te wees.&lt;ref name=&quot;Yitzchak&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Schilt&quot;&gt;{{cite book |last=Schilt |first=Kristen |title=Just One of the Guys?: Transgender Men and the Persistence of Gender Inequality |publisher=University of Chicago Press |publication-place=Chicago |isbn=978-0-226-73807-9 |oclc=587209584 |year=2010 |page=153 |access-date=January 10, 2016 |url=https://books.google.com/books?id=b534IfCEi_UC&amp;pg=PA153 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sumerau&quot;&gt;{{cite book |last1=Sumerau |first1=J E |last2=Mathers |first2=Lain |title=America through Transgender Eyes |publisher=Rowman &amp; Littlefield |publication-place=Lanham |isbn=978-1538122082 |oclc=1064762453 |year=2019 |pages=60–61 |url=https://books.google.com/books?id=xK6LDwAAQBAJ&amp;pg=PA60}}&lt;/ref&gt; Volgens Yitzchak et al. sien hulle as gevolg daarvan eerder dat gay trans mans met mekaar in 'n verhouding gaan as met cisgender gay mans.&lt;ref name=&quot;Yitzchak&quot; /&gt; 

Sommige geleerdes meen 'n mens moet daarteen waak om te aanvaar trans mans is meestal heteroseksueel en het 'n lesbiese geskiedenis. In Dan Irving en Rupert Raj se boek ''Trans Activism in Canada'' sê navorsers: &quot;Daar is steeds 'n algemene wanopvatting dat trans mans hoofsaaklik heteroseksueel is. Daar word dikwels aanvaar trans mans is uitsluitlik tot vroue aangetrokke en het 'n lesbiese geskiedenis voordat hulle 'n transisie ondergaan het.&quot; 

Volgens hulle het baie nietrans gay mans transgender mans in hule gemeenskap verwelkom en beskou hulle dié mans al hoe meer as moontlike romantiese en seksuele maats.&lt;ref name=&quot;Irving&quot;&gt;{{cite book |last1=Irving |first1=Dan |last2=Raj |first2=Rupert |title=Trans Activism in Canada: A Reader |publisher=Canadian Scholars' Press |isbn=978-1-55130-537-0 |year=2014 |page=248 |access-date=January 10, 2016 |url=https://books.google.com/books?id=dpKDAwAAQBAJ&amp;pg=PA248}}&lt;/ref&gt;

==Gesondheid en diskriminasie==
Trans mans en transmanlike mense ondervind dikwels probleme met diskriminasie wanneer hulle mediese behandeling ontvang, weens vooroordele teen vroue én teen transgender persone. In 'n Amerikaanse transgenderopname van 2015 het 42% van 8&amp;nbsp;037 trans mans gerapporteer dat hulle negatiewe ondervindings met gesondheidswerkers gehad het.&lt;ref name=&quot;NCTE USTS&quot;&gt;{{Cite journal |last1=James |first1=Sandy E. |last2=Herman |first2=Jody L. |last3=Rankin |first3=Susan |last4=Keisling |first4=Mara |last5=Mottet |first5=Lisa |last6=Anafi |first6=Ma'ayan |date=December 2016 |title=The Report of the 2015 U.S. Transgender Survey. |journal=Washington, DC: National Center for Transgender Equality. |url=https://transequality.org/sites/default/files/docs/usts/USTS-Full-Report-Dec17.pdf |access-date=4 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530062420/https://transequality.org/sites/default/files/docs/usts/USTS-Full-Report-Dec17.pdf |archive-date=30 May 2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Daar is 'n gebrek aan geloofwaardige navorsing oor hoe om voldoende gesondheidsbehandeling aan transmanlike mense te gee wat 'n mediese transisie ondergaan. Dokters vind dit veral moeilik om [[borskanker]] te diagoseer in trans mense wat geslagsveranderingsoperasies gehad het.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Patel |first1=Jharna M. |last2=Dolitsky |first2=Shelley |last3=Bachman |first3=Gloria A. |last4=Buckley de Meritens |first4=Alexandre |title=Gynecologic cancer screening in the transgender male population and its current challenges |journal=Maturitas |publisher=Elsevier BV |volume=129 |date=20 August 2019 |issn=0378-5122 |doi=10.1016/j.maturitas.2019.08.009 |pages=40–44|pmid=31547911 |s2cid=201958946 }}&lt;/ref&gt; [[MIV]]-infeksies tussen trans mans en ander is steeds aan die toeneem.&lt;ref name=&quot;TangTang2016&quot;&gt;{{cite journal |last1=Tang |first1=Songyuan |last2=Tang |first2=Weiming |last3=Meyers |first3=Kathrine |last4=Chan |first4=Polin |last5=Chen |first5=Zhongdan |last6=Tucker |first6=Joseph D. |title=HIV epidemiology and responses among men who have sex with men and transgender individuals in China: a scoping review |journal=BMC Infectious Diseases |date=20 October 2016 |volume=16 |issue=1 |page=588 |doi=10.1186/s12879-016-1904-5 |pmid=27765021 |pmc=5073436 }}&lt;/ref&gt;

Sommige trans mans ondervind [[menstruasie]] of kies om swanger te raak.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last1=Frank |first1=S. E. |last2=Dellaria |first2=Jac |title=The Palgrave Handbook of Critical Menstruation Studies |chapter=Navigating the Binary: A Visual Narrative of Trans and Genderqueer Menstruation |date=25 July 2020 |pages=69–76 |publication-place=Singapore |publisher=Springer Singapore |language=en |doi=10.1007/978-981-15-0614-7_7 |isbn=978-981-15-0613-0 |pmid=33347161 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Obedin-Maliver |first1=Juno |last2=Makadon |first2=Harvey J |title=Transgender men and pregnancy |journal=Obstetric Medicine |volume=9 |issue=1 |date=28 October 2015 |pages=4–8 |language=en |doi=10.1177/1753495X15612658 |pmc=4790470 |pmid=27030799 |issn=1753-495X}}&lt;/ref&gt; Dit hang af van die besluite wat hulle neem wat betref hormone en chirurgie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Volgens 'n opname van Medicare vir Australië het 75 mense wat hulle as mans identifiseer, in 2016 in dié land die lewe geskenk en 40 in 2017.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/society/2019/apr/20/the-dad-who-gave-birth-pregnant-trans-freddy-mcconnell |title=The dad who gave birth: 'Being pregnant doesn't change me being a trans man' |first=Simon |last=Hattenstone |work=The Guardian |date=20 April 2019 |access-date=4 June 2022}}&lt;/ref&gt;

Trans mans kan ook ander soorte diskriminasie ondervind. Dit kan seksuele geweld insluit.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite news |last=Chonwilai |first=Sulaiporn |date=17 May 2016 |title=Trans community still faces violence |work=Bangkok Post |url=http://www.bangkokpost.com/opinion/opinion/976353/trans-community-still-faces-violence |access-date=4 June 2022}}&lt;/ref&gt; [[Aydian Dowling]] is 'n Amerikaanse [[YouTuber]], beïnvloeder, entrepreneur, model, fiksheids- en lewensafrigter en transgender aktivis. Hy het sy YouTube-kanaal in 2009 begin om sy reis met die neem van [[testosteroon]] en sy ondervindings as 'n trans man te deel.&lt;ref name=&quot;sa&quot;&gt;{{cite web |url=https://shortyawards.com/10th/aydiandowling |title=Aydian Dowling - The Shorty Awards |website= The Shorty Awards 2021|access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt; Voordat Aydian 'n LGBTQ-kampvegter geword het, het hy 'n paar jaar as 'n bakker gewerk. Freedom for All Americans het 'n storie oor hom geskryf nadat hy as bakker in Oregon afgedank is omdat hy transgender is. Hulle het 'n video ingesluit wat hy vir sy YouTube-kanaal opgeneem het oor sy ervaring van diskriminasie in die werkplek.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://freedomforallamericans.org/advocate-entrepeneur-aydian-dowling-i-was-fired-for-being-transgender/|title= Advocate &amp; Entrepreneur Aydian Dowling: I Was Fired for Being Transgender|date= September 15, 2016|website= Freedom for All Americans|access-date= March 10, 2022|archive-date=  4 Maart 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230304144152/https://freedomforallamericans.org/advocate-entrepeneur-aydian-dowling-i-was-fired-for-being-transgender/|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

==Sien ook==
* [[Trans vrou]]
* [[Transgender]]
* [[Gendertransisie]]

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Nog leesstof==
* ''Becoming a Visible Man'', deur Jamison Green
* ''Just Add Hormones: An Insider's Guide to the Transsexual Experience'', deur Matt Kailey
* ''Transmen and FTMs: Identities, Bodies, Genders, and Sexualities'', deur Jason Cromwell
* ''FTM: Female-to-Male Transsexuals in Society'', deur Aaron H. Devor
* ''Second Son: Transitioning Toward My Destiny, Love and Life'', deur Ryan Sallans

==Skakels==
* [http://www.nickgorton.org/ Medical Therapy and Health Maintenance for Transgender Men: A Guide For Health Care Providers] gratis e-boek, {{ISBN|0-9773250-0-8}}
* [http://transguys.com/ TransGuys.com], 'n tydskrif vir trans mans
* [http://www.ftmi.org/ FTM International], 'n organisasie vir die FTM-gemeenskap
* [https://originalplumbing.bigcartel.com/ Kwartaallikse tydskrif] wat fokus op kultuur en uiteenlopendheidheid onder trans mans.
{{CommonsKategorie-inlyn|Transgender men}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Trans man}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Transgender mense| ]]</text>
      <sha1>bs9gljrqxuo34i2qh644bixja4np1td</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aydian Dowling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>398137</id>
    <revision>
      <id>2968185</id>
      <parentid>2967712</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <origin>2968185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9525" sha1="isuykwn7w2ttk5wrx5f7nwqaq3v5m6r" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam                    = Aydian Dowling
| beeld                   = 
| beeldonderskrif         = 
| geboortedatum           = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|07|16}}
| geboorteplek            = Long Island, [[New York]], VSA
| sterfdatum              = &lt;!-- {{Sterfdatum en ouderdom|JJJJ|MM|DD|JJJJ|MM|DD}} (geboortedatum gevolg deur sterfdatum) --&gt;
| sterfplek               = 
| nasionaliteit           = 
| alma_mater              = 
| beroep                  = {{hlist|YouTuber / beïnvloeder|entrepreneur|model|fiksheids- en lewensafrigter|aktivis}}
| jare_aktief             = 2009-tans
| era                     = 
| bekend_vir              = 
| noemenswaardige_werke   = 
| eggenoot                = Jenilee Dowling
| webwerf                 = {{URL|https://aydiandowling.com/}}
}}

'''Aydian Dowling''' (gebore op 16 Julie 1987) is 'n Amerikaanse [[YouTuber]], beïnvloeder, entrepreneur, model, fiksheids- en lewensafrigter en [[transgender]] aktivis. Hy het sy YouTube-kanaal in 2009 begin om sy reis met die neem van [[testosteroon]] en sy ondervindings as 'n [[trans man]] te deel.&lt;ref name=&quot;sa&quot;&gt;{{cite web |url=https://shortyawards.com/10th/aydiandowling |title=Aydian Dowling - The Shorty Awards |website= The Shorty Awards 2021|access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt; In 2015 was Aydian op die voorblad van ''FTM Magazine'' op 'n herskepte foto van [[Adam Levine]] wat tot sy loopbaan as model gelei het.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.buzzfeed.com/jasonrobertb/transgender-magazine-recreates-naked-adam-levine-p-1c4ex |title= Transgender Magazine Recreates Naked Adam Levine Photo |last= Ballard |first=Jason |date= February 17, 2015 |website=BuzzFeed |access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt; 

Aydian was in 2015 die leserskeuse in die &quot;Ultimate ''Men's Health'' Guy&quot;-kompetisie, en was in November 2015 op die voorblad van 'n spesiale uitgawe. Hy was die eerste transgender man op die voorblad van ''Men's Health''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://people.com/health/aydian-dowling-loses-mens-health-cover-competition/ |title=Transgender Activist Aydian Dowling Loses Men's Health November Cover Competition but Will Appear on Special Edition Cover |last=Calderone |first=Ana |date= October 15, 2015 |website=People |access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt; Hy was daarna in 2016 op die voorblad van beide ''Gay Times'' en ''IN Magazine''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.out.com/popnography/2016/2/26/aydian-dowling-first-trans-man-cover-gay-times-magazine |title=Aydian Dowling Is the First Trans Man to Cover Gay Times Magazine |last=Wheeler |first=Andre |date= February 26, 2016 |website=Out |access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inmagazine.ca/2016/06/aydian-dowling-incredible-journey/ |title=June 2016 Cover Story: Aydian Dowling's Incredible Journey |last=Hardwick |first=Courtney |date= June 1, 2016 |website= IN Magazine|access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt;

==Persoonlike lewe==
Dowling het in Long Island grootgeword saam met twee ouer broers en twee stiefsibbes. Tydens sy tienerjare het hy uitgekom as 'n [[lesbiër]], maar gevoel die etiket pas hom nie heeltemal nie. Hy het op 16 sy eerste meisie gehad en het sy identiteit begin bevraagteken toe een van sy meisies vra of hy 'n seun wil wees. 

Dowling het dit oorweeg dat hy transgender is, maar is ontnugter deur die media se voorstelling van transgender mense as óf 'n &quot;drag king&quot; óf 'n &quot;drag queen&quot;, van wie die meeste [[cisgender]] mense is. In 2007 het hy 'n videogreep op die [[internet]] gesien wat sy belangstelling geprikkel het.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Transgender / Transsexual Men on the Maury Show / Lando FTM |url=https://www.youtube.com/watch?v=vcqhPJHwv8E |language=en |access-date=2023-02-13}}&lt;/ref&gt; Daarna het hy in Februarie 2009 besef hy is 'n trans man.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.metroweekly.com/2016/03/total-embodiment-an-interview-with-aydian-dowling/ |title=Total Embodiment: An Interview with Aydian Dowling |last=Riley |first=John |date= March 3, 2016 |website= Metro Weekly|access-date= March 10, 2022}}&lt;/ref&gt;

Kort daarna het Aydian sy vrou, Jenilee Dowling, ontmoet en hulle is in 2012 getroud.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.pinknews.co.uk/2018/11/05/trans-man-aydian-dowling-first-child/ |title=Trans man Aydian Dowling's wife gives birth to their first child |last=Braidwood |first=Ella |date= November 5, 2018 |website= PinkNews|access-date= March 10, 2022}}&lt;/ref&gt; Op 1 November 2018 het hulle hulle eerste kind, Antler Joseph, verwelkom. Hy is met skenkersperm verwek.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.gaytimes.co.uk/life/trans-activist-and-model-aydian-dowling-celebrates-birth-of-baby-boy/ |title=Trans activist and model Aydian Dowling celebrates birth of baby boy |last=Megarry |first=Daniel |date=November 6, 2018 |website=Gay Times |access-date=March 10, 2022 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
 
==Loopbaan==
Voordat Aydian 'n LGBTQ-kampvegter geword het, het hy 'n paar jaar as 'n bakker gewerk. Freedom for All Americans het 'n storie oor hom geskryf nadat hy as bakker in Oregon afgedank is omdat hy transgender is. Hulle het 'n video ingesluit wat hy vir sy YouTube-kanaal opgeneem het oor sy ervaring van diskriminasie in die werkplek.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://freedomforallamericans.org/advocate-entrepeneur-aydian-dowling-i-was-fired-for-being-transgender/|title= Advocate &amp; Entrepreneur Aydian Dowling: I Was Fired for Being Transgender|date= September 15, 2016|website= Freedom for All Americans|access-date= March 10, 2022|archive-date=  4 Maart 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230304144152/https://freedomforallamericans.org/advocate-entrepeneur-aydian-dowling-i-was-fired-for-being-transgender/|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

Nadat hy en sy vrou [[New York]] toe getrek het om nader aan sy vrou se pa te wees, het hy sy entrepreneurswerk die middelpunt van sy loopbaan gemaak en meer tyd aan sy maatskappy, Point5cc, begin bestee.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.metroweekly.com/2016/03/total-embodiment-an-interview-with-aydian-dowling/ |title=Total Embodiment: An Interview with Aydian Dowling. |last=Riley |first=John |date= March 3, 2016 |website= Metro Weekly|access-date= March 10, 2022}}&lt;/ref&gt;

Sedert hy uitgekom het, het Aydian se loopbaan op baie vlakke vlamgevat: as 'n beïnvloeder, trans aktivis, model en fiksheids- en lewensafrigter. 

===Entrepreneurskap===
Aydian het sy kleremaatskappy, Point 5cc, in 2012 gestig.&lt;ref name=&quot;pop&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.pointofpride.org/about |title=About Us |website= Point of Pride|access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt; Die naam verwys na die dosis wat gewoonlik vir hormoonvervangingsterapie voorgeskryf word.&lt;ref name=&quot;sa&quot; /&gt; Die maatskappy help ander transgender mense, ook deur middel van 'n sustersmaatskappy sonder winsbejag, Point of Pride.&lt;ref name=&quot;pop&quot; /&gt; Point of Pride verskaf borsbinders vir trans mans&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.metroweekly.com/2016/03/total-embodiment-an-interview-with-aydian-dowling/ |title=Total Embodiment: An Interview with Aydian Dowling.|last=Riley |first=John |date= March 3, 2016 |website= Metro Weekly|access-date= March 10, 2022}}&lt;/ref&gt; en het al tienduisende mense gehelp om hulpmiddels en chirurgie te ontvang.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://aydiandowling.com/#about|title= Transgender Activist &amp; Educator|website= Aydian Dowling|access-date= March 10, 2022|archive-date=  4 Maart 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230304145354/https://aydiandowling.com/#about|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

==Impak==
Dowling se voorbladfoto van ''Men's Health'' het in dieselfde jaar verskyn as [[Laverne Cox]] s'n op ''[[Time (tydskrif)|Time]]''. Daar was in die middel 2010's 'n golf van mediadekking van transgender individue, wat deur ''Time'' beskryf is as die &quot;Transgender Tipping Point&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.losangelesblade.com/2020/11/17/transgender-awareness-week-is-about-reminding-all-trans-allies-theres-so-much-more-work-to-do/ |title=Transgender Awareness Week is about reminding all Trans-Allies there's so much more work to do.|last=Dowling |first=Aydian |date= November 17, 2020 |website= Los Angeles Blade |access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt; 

Dowling se verskyning in ''Men's Health'' het die lewe van ander transgender mense positief geraak en hulle geïnspireer om ook blogs en YouTube-kanale te begin om hulle eie ondervindings te dokumenteer.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.glaad.org/amp/my-trans-hero-aydian-dowling?response_type=embed |title=aydian dowling is my unexpected trans hero |last=Bernardo |first=Mason |date=May 24, 2018 |website=glaad |access-date=March 11, 2022 |archive-date= 4 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304150302/https://www.glaad.org/amp/my-trans-hero-aydian-dowling?response_type=embed |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Verder beantwoord Aydian elke maand honderde [[e-pos]]se om ander mense met hulle [[gendertransisie]] te help.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.onlygood.tv/introducing-the-creation-of-us-with-aydian-dowling-2565337661.html |title= Trans-Activist, Influencer, and Cover Model. Meet Aydian Dowling. (The Creation of Us-E1) |last= Sciglimpaglia |first=Mary |date= December 31, 2021 |website= Only Good TV |access-date= March 11, 2022}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Aydian Dowling}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Dowling, Aydian}}
[[Kategorie:Transgender mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse modelle]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktiviste]]</text>
      <sha1>isuykwn7w2ttk5wrx5f7nwqaq3v5m6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malaboch-oorlog</title>
    <ns>0</ns>
    <id>412754</id>
    <revision>
      <id>2968186</id>
      <parentid>2658344</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Skakel</comment>
      <origin>2968186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3982" sha1="nuucwaxh84chshbidpyg4nzujrk04zz" xml:space="preserve">Die '''Malaboch-oorlog''' van 1894 was die grootste militêre mistasting in die geskiedenis van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]].

==Woonplek==
Die Bahananwa, ‘n deel van die [[Noord-Sotho]], onder hoofman Malaboch (*1861 - †1939) se tradisionele vesting  was aan die oostekant van die Blouberg. Dit is ‘n bergreeks by 23° 5′ suid, 28° 51′ oos, noordnoordwes van [[Dendron]], suidwes van [[Vivo]] en  noordwes van [[Pietersburg]]. Die gebied is noord van die nedersetting Senwabarwana (Bochum) en in die oostelike deel van die [[Blouberg-natuurreservaat]]. Die Brakriver, ‘n boloop van die [[Limpopo]], skei dit van die [[Soutpansberge]].

==Oorsake==
Na die [[Eerste Vryheidsoorlog]] en herstel van die [[ZAR]] was verskeie stamme veral na 1890 al hoe meer onwillig om hulle aan die bevele wat van die regering in [[Pretoria]] uitgegaan het te steur.  Hoofman Malaboch (sedert 1880 in sy amp) weier in 1888 om deel te neem aan die beoogde grensafbakening van sy gebied. Daarna weier hy ook om ‘n opname te maak van die hutte in sy gebied en 1891 dat sy onderdane belasting betaal.  Hy het na bewering ander stamme opgestook, boere in sy omgewing bedreig, hul beeste gesteel en landerye verniel. Die boere eis by die regering in Pretoria dat Malaboch oorgeplaas word na ‘n lokasie waar sy doen en late dopgehou kan word.  Malaboch verseg in April 1894 om sy tradisionele bergvesting te verlaat. Hy verwerp op 27 April en weer op 7 Mei ultimatums wat aan hom gestel is om met sy gevolg na die aangewse plek, ‘n vlakte oos van die Magalakwenarivier, te trek. 

==ZAR-mag==
‘n Mag van 800 man is in Pretoria gemobiliseer onder bevel van [[Piet Joubert]]. Dit het bestaan uit o.a. lede van die Staatsartillerie onder Adolf Schiel, ‘n heliograwe-korps, lede van die Uitlanders en selfs Pretoria se fietsryklub. ‘n Hanswors, die dwergie Garibaldi, het saamgekom om die soldate saans te vermaak. Burgers van die noordelike gebiede van die ZAR het later aangesluit en was die   mag 2000 man sterk.

==Oorlog==
Op 14 Junie was die eerste aanval op die opstandelinge. Die hoofman en sy volgelinge is in hul vesting beleër. Daarop vlug hulle na grotte. Die ZAR-mag  brand al die plantegroei rondom die grotte af en probeer daarna  tevergeefs om die grotte op te blaas. ‘n Aantal fortjies is daarna rondom die skuilplekke gebou om die oproermakers te omsingel en sodoende uit te honger en weg te hou van water. Niks het hulle egter laat oorgee nie. Enkele klein groepe vroue gee metteryd oor om by water te kom. Na twee maande gee hoofman Malaboch en sy indoenas op 31 Julie 1894 tog oor. Die verwagte swaar bewapende mag van ‘n 2000 man waarteen die ZAR-magte vermoed het hulle te staan gekom het, het slegs bestaan uit ‘n aantal vroue en kinders bewapen met enkele spiese en gewere. Die kommando het effens belaglik gevoel. Tydens ‘n krygsraadsitting op 2 Augustus  is Malaboch en sy indoenas aan opstand skuldig bevind en in die gevangenis te [[Marabastad]] aangehou. Sy gevange volgelinge is volgens ‘n dekreet van 28 Augusutus vir 5 jaar van mekaar geskei en ingeboek in verskillende distrikte. Daarna is hulle weer saam in ‘n lokasie gevestig. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is Malaboch deur die Britse owerheid op vrye voete gestel en het hy weer sy amp as hoofman van  sy stam tot sy dood toe ingeneem.

==Gevolg==
Dat die ZAR-regering Uitlanders, dus meesal Britte, vir die oorlog opgeroep het, het bygedra tot die opbou van  spanning tussen die ZAR en [[Engeland]] op die vooraand van die Tweede Vryheidsoorlog.

==Adolf Schiel==
*Adolf Friedrich Schiel  ([[Frankfurt]], [[Duitsland]], 19 Desember 1858 - †Bad Reichenhall, Duitsland, 5 Augustus 1903), staatsamptenaar van die ZAR

==Bibliografie==
*[[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Storm over the [[Transvaal]]. [[Kaapstad]]: Howard Timmins, 1955
*dspace.nwu.ac.za/handle/10394/6319
*sahistory.co.za

{{Normdata}}

[[Kategorie:Oorloë]]
[[Kategorie:Zuid-Afrikaansche Republiek]]</text>
      <sha1>nuucwaxh84chshbidpyg4nzujrk04zz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Francisco I. Madero</title>
    <ns>1</ns>
    <id>414150</id>
    <revision>
      <id>2968246</id>
      <parentid>2667162</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nederburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>416614</id>
    <revision>
      <id>2968178</id>
      <parentid>2891248</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Skakel</comment>
      <origin>2968178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2840" sha1="gsptw6f3bd161ysi66al3pzrxkm17nu" xml:space="preserve">[[Lêer:Nederburg, Paarl District-004.jpg|duimnael|regs]]
'''Nederburg''' in die [[Boland]] is een van die mees vooraanstaande en toonaangewendste wynplase in Suid-Afrika.

==Ligging==
Die plaas is by 33° 43′ 17″ suid, 19° 0′ 18″ oos, in [[Dal Josafat]] in die [[Paarl]]. Dit is aan die oostekant van die vallei van die [[Bergrivier]] en aan die voetheuwels van die [[Klein-Drakensteinberge]]. Aansienlike wisseling in hoogte bo seespieël en in grondsoorte maak dit ‘n unieke wingerdplaas. Ook die wisseling in die rigting van die hellings veroorsaak dat die vallei, wat baie warm word in die somer, aanhoudend aan die veranderende suidoostewind onderhewig is.

==Wynplaas==
Johann Georg Graue, ‘n immigrant uit [[Hamburg]], Duitsland, word in 1937 die eienaar. Vanaf 1953 wen hy met sy wyne verskeie toekennings en maak Nederburg ‘n bekende naam in die wynbedryf. As wynmaker word hy opgevolg deur Werner Thielscher, Horst Saalwächter en in Februarie 1956 deur Günter Brözel. Monis, ‘n bekende Paarlse wynfirma, met hul wynmaker E.N. Costa, neem in Julie 1956 die beheer oor. Daarna kom Nederburg in besit van die [[Stellenbosch]]-wyntrust, gevolg deur Distell en vroeg in die 21ste eeu is Heineken die eienaar. Nederburg se wyne Edelrood, Fonternel en Edelkeur raak alombekend. ‘n Jaarlikse veiling van Suid-Afrikaanse wyn vind sedert 1975 in Februarie of Maart op die landgoed plaas. Alle bekende wynprodusente probeer hier hul wyne aan die groothandelaars verkoop.

==Herehuis==
In 1791 is die plaas van 49 ha toegeken aan Philippus Bernardus Wolvaard. Hy noem die plaas Nederburg na die VOC-amptenaar [[Sebastiaan Cornelis Nederburgh]]. Wolvaard bou die huis in 1800. Tot in die middel van die 20ste eeu was dit nog die enigste groot huis uit die periode van ‘n eeu en ‘n half tevore wat ongeskonde die tyd deurstaan het en is daarom destyds tot monument verklaar. Die huis het ‘n H-vormige uitleg met stoepe (aanvanklik met rooi teëls) rondom. Van die ses gewels aan die gebou is die voor- en agtergewels goeie voorbeelde van die [[Kaaps-Hollandse styl]]. In die spoggerige interieur is die ingeboude kaste meesterstukke. Later jare is ‘n moderne wynkelder aangebou.

==Lees ook==
*[[Lys van wynkelders in Suid-Afrika]]

==Bibliografie==
*[[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Discovering Southern Africa. [[Kaapstad]]: Books of Africa, 1983. {{ISBN|0-949956-17-1}}
*Fransen, Hans (samesteller): Old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 200. {{ISBN|1-86842-191-0}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.nederburg.com Amptelike webwerf]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wes-Kaap]]
[[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>gsptw6f3bd161ysi66al3pzrxkm17nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aktiewe asteroïed</title>
    <ns>0</ns>
    <id>423082</id>
    <revision>
      <id>2968209</id>
      <parentid>2927034</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14396" sha1="313dthxloiofk46iv6tmsk9g837uza7" xml:space="preserve">[[Beeld:596 Scheila, 5 minute exposure, Dec. 12, 2010.jpg|250px|thumb|220px|Die [[asteroïed]] 596 Scheila toon op 12 Desember 2010 'n komeetagtige voorkoms.]]
[[Beeld:Aftermath of DART Collision with Dimorphos Captured_by_SOAR_Telescope (noirlab2223a).jpg|thumb|220px|Stofuitwerpsels en 'n stert ná die impak van die Double Asteroid Redirection Test op die asteroïedmaan Dimorfos.]]

'''Aktiewe asteroïede''' is [[Klein Sonnestelselliggaam|Klein Sonnestelselliggame]] wat die [[wentelbaan]] van 'n [[asteroïed]], maar [[komeet]]agtige visuele eienskappe het.&lt;ref name=&quot;NYT-20221118&quot;&gt;{{cite news |last=Andrews |first=Robin George |title=The Mysterious Comets That Hide in the Asteroid Belt - Comets normally fly in from the far reaches of space. Yet astronomers have found them seemingly misplaced in the asteroid belt. Why are they there? |url=https://www.nytimes.com/2022/11/18/science/comet-asteroid-belt-space.html |date=18 November 2022 |work=The New York Times |accessdate=18 November 2022 }}&lt;/ref&gt; Dit beteken hulle het 'n koma, stert en ander visuele tekens van massaverlies (soos 'n komeet), maar hulle wentelbane bly binne [[Jupiter]] s'n (soos 'n asteroïed).&lt;ref name=&quot;Jewitt&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;JHA15&quot;&gt;{{cite book|chapter=The Active Asteroids|first1=David|last1=Jewitt|first2=Henry|last2=Hsieh|first3=Jessica|last3=Agarwal|year=2015|title=Asteroids IV|pages=221–241|editor1-last=Michel|editor1-first=P.|editor2-last=others|display-editors=1|publisher=University of Arizona|doi=10.2458/azu_uapress_9780816532131-ch012|arxiv=1502.02361|bibcode=2015aste.book..221J|isbn=9780816532131|s2cid=119209764|chapter-url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/2015/JHA15.pdf|access-date=2020-01-30|archive-date=2021-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830232616/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/2015/JHA15.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Dié liggame is aanvanklik in 2006 deur die sterrekundiges David Jewitt en Henry Hsieh '''hoofgordelkomete''' (HGK's) genoem, maar dié naam impliseer dat hulle noodwendig 'n ysige samestelling soos 'n komeet het en dat hulle net in die [[Asteroïedgordel|hoofasteroïedgordel]] voorkom, hoewel die groeiende populasie aktiewe asteroïede wys dit is nie altyd die geval nie.&lt;ref name=&quot;Jewitt&quot;&gt;{{cite web |title=The Active Asteroids |publisher=UCLA, Department of Earth and Space Sciences |author=David Jewitt |url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/mbc.html |access-date=2020-01-26 |archive-date=2010-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101216172904/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/mbc.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20190319&quot;&gt;{{cite news |last1=Chang |first1=Kenneth |last2=Stirone |first2=Shannon |title=The Asteroid Was Shooting Rocks Into Space. 'Were We Safe in Orbit?' - NASA's Osiris-Rex and Japan's Hayabusa2 spacecraft reached the space rocks they are surveying last year, and scientists from both teams announced early findings on Tuesday (03/19/2019) |url=https://www.nytimes.com/2019/03/19/science/bennu-ryugu-asteroids.html |date=19 March 2019 |work=The New York Times |access-date=21 March 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hubble Observes Six Tails from an Unusual Asteroid|publisher=Space Telescope Science Institute (STScI), official YouTube channel for the Hubble Space Telescope|url=https://www.youtube.com/watch?v=CGgRNWUFfZ0|archive-url=https://web.archive.org/web/20140930124323/https://www.youtube.com/watch?v=CGgRNWUFfZ0&amp;app=desktop|archive-date=2014-09-30|url-status=bot: unknown|access-date=2014-11-15}}&lt;/ref&gt;

Die eerste aktiewe asteroïed wat ontdek is, is 7968 Elst-Pizarro. Dit is in 1979 (as 'n asteroïed) ontdek, maar Eric Elst en Guido Pizarro het in 1996 ontdek dit het 'n stert, en dit het die komeetnaam 133P/Elst-Pizarro gekry.&lt;ref name=&quot;Jewitt&quot;/&gt;&lt;ref name=HH133P&gt;{{cite web|last=Hsieh|first=Henry|title=133P/Elst-Pizarro|url=http://www.ifa.hawaii.edu/~hsieh/elstpiz.shtml|publisher=UH Institute for Astronomy|access-date=22 June 2012|date=January 20, 2004|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111026205338/http://www.ifa.hawaii.edu/~hsieh/elstpiz.shtml|archive-date=26 October 2011}}&lt;/ref&gt;

==Wentelbane==
Anders as komete, wat die grootste deel van hulle wentelbaan so ver as Jupiter, of verder, van die [[Son]] af bly, volg aktiewe asteroïede wentelbane binne dié van Jupiter wat dikwels ononderskeibaar van die wentelbane van standaardasteroïede is. 

Die drie eerste geïdentifiseerde aktiewe asteroïede kom almal in die buitenste deel van die asteroïedgordel voor.&lt;ref name=&quot;HHsieh&quot;&gt;{{cite web|date=May 2010 |title=Main Belt Comets |publisher=Hawaii |author=Henry H. Hsieh |url=http://www.ifa.hawaii.edu/~hsieh/mbcs.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806021852/http://www.ifa.hawaii.edu/~hsieh/mbcs.shtml |url-status=dead |archive-date=2011-08-06 |access-date=2010-12-15 }} [http://star.pst.qub.ac.uk/~hhh/mbcs.shtml (older 2010 site)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090810052739/http://star.pst.qub.ac.uk/~hhh/mbcs.shtml |date=2009-08-10 }}&lt;/ref&gt;

==Aktiwiteit==
[[Beeld:14060-Asteroid-P2013R3-Disintegration-20140306.jpg|thumb|240px|Die disintegrasie van die asteroïed P/2013 R3, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]] (6 Maart 2014).&lt;ref name=&quot;NASA-20140306&quot;&gt;{{cite web |last1=Harrington |first1=J.D. |last2=Villard |first2=Ray |title=RELEASE 14-060 NASA's Hubble Telescope Witnesses Asteroid's Mysterious Disintegration |url=http://www.nasa.gov/press/2014/march/nasas-hubble-telescope-witnesses-asteroids-mysterious-disintegration-1 |date=6 March 2014 |work=[[Nasa]] |access-date=6 March 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Hubble witnesses an asteroid mysteriously disintegrating|url=http://www.spacetelescope.org/news/heic1405/|access-date=12 March 2014|newspaper=ESA / HUBBLE}}&lt;/ref&gt;]] 

Sommige aktiewe asteroïede het 'n stert vir net 'n deel van hulle wentelbaan naby [[perihelium]]. Dit is 'n sterk aanduiding dat [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige stowwe]] op hulle oppervlak [[Sublimasie|sublimeer]] en stof wegdryf.&lt;ref name=Caroline&gt;[https://ac.els-cdn.com/S0273117718301741/1-s2.0-S0273117718301741-main.pdf?_tid=60729ad6-8e38-4774-a5a4-cb1535560808&amp;acdnat=1523207512_194ea87998b5bd4a360bee5af6739f73 The proposed Caroline ESA M3 mission to a Main Belt Comet]. Geraint H. Jones, Jessica Agarwal, Neil Bowles, Mark Burchell e.a. ''Advances in Space Research''. 25 Februarie 2018. {{doi|10.1016/j.asr.2018.02.032}}&lt;/ref&gt; Aktiwiteit in 133P/Elst–Pizarro is herhalend en is waargeneem by elk van die drie laaste periheliums.&lt;ref name=&quot;Jewitt&quot;/&gt; Die aktiwiteit duur 'n maand of verskeie maande&lt;ref name=&quot;HHsieh&quot;/&gt; van elke wentelbaan van vyf tot ses jaar voort, en is vermoedelik vanweë ys wat blootgestel is in klein botsings in die afgelope 100 tot 1&amp;nbsp;000 jaar.&lt;ref name=&quot;HHsieh&quot;/&gt; 

Toe P/2010&amp;nbsp;A2 (LINEAR) in Januarie&amp;nbsp;2010 ontdek is, het dit aanvanklik 'n komeetnaam gekry en is geglo dit toon komeetagtige sublimasie,&lt;ref&gt;[http://www.minorplanetcenter.org/mpec/K10/K10A51.html MPEC 2010-A51 : COMET P/2010 A2 (LINEAR)]&lt;/ref&gt; maar daar word nou geglo dit is die oorblyfsel van 'n botsing tussen twee asteroïede.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Jewitt | first1 = David | last2 = Weaver | first2 = Harold | last3 = Agarwal | first3 = Jessica | last4 = Mutchler | first4 = Max | last5 = Drahus | first5 = Michal | title = A recent disruption of the main-belt asteroid P/2010?A2 | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-10-14_467_7317/page/817 | journal = Nature | volume = 467 | pages = 817–9 | date = 2010 | doi = 10.1038/nature09456|bibcode = 2010Natur.467..817J | issue=7317 | pmid=20944743| s2cid = 205222567 }}&lt;/ref&gt; Waarnemings van 596&amp;nbsp;Scheila dui aan dat groot hoeveelhede stof uitgeskiet is deur 'n botsing teen 'n ander asteroïed met 'n deursnee van sowat 35&amp;nbsp;meter.

===Dimorfos===
{{hoofartikel|Dimorfos}}
Deur teen die asteroïedmaan van die dubbele asteroïed 65803&amp;nbsp;Didymos te bots het [[Nasa]] se Double Asteroid Redirection Test- (DART-)ruimtetuig [[Dimorfos]] 'n aktiewe asteroïed gemaak. Wetenskaplikes het voorgestel dat sommige aktiewe asteroïede die gevolg van botsings is, maar niemand het nog die aktivering van 'n asteroïed gesien nie. Die DART-sending het Dimorfos onder presiese en versigtig waargenome toestande geaktiveer, en vir die eerste keer die gedetailleerde bestudering van die vorming van 'n aktiewe asteroïed moontlik gemaak.&lt;ref name=&quot;nasa-march2023&quot;&gt;{{cite web |last1=Furfaro |first1=Emily |title=NASA's DART Data Validates Kinetic Impact as Planetary Defense Method |url=https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-dart-data-validates-kinetic-impact-as-planetary-defense-method |website=NASA |access-date=9 March 2023 |date=28 February 2023}}&lt;/ref&gt; Waarnemings het gewys Dimorfos het sowat 'n miljoen kilogram ná die botsing verloor.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Witze |first1=Alexandra |title=Asteroid lost 1 million kilograms after collision with DART spacecraft |journal=Nature |date=1 March 2023 |volume=615 |issue=7951 |pages=195 |doi=10.1038/d41586-023-00601-4 |pmid=36859675 |s2cid=257282080 |url=https://www.nature.com/articles/d41586-023-00601-4 |access-date=9 March 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt; Die botsing het 'n stofpluim geproduseer wat die Didymos-stelsel tydelik verlig het en 'n 10&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km lange stofstert veroorsaak wat verskeie maande sigbaar gebly het.&lt;ref name=&quot;NOIRLab-20221003&quot;&gt;{{cite web
 |title = SOAR Telescope Catches Dimorphos's Expanding Comet-like Tail After DART Impact
 |url = https://noirlab.edu/public/news/noirlab2223/
 |first = Charles |last= Blue
 |publisher = NOIRLab
 |date = 3 October 2022
 |accessdate = 4 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NASA-20221215&quot;&gt;{{cite web
 |title = Early Results from NASA's DART Mission
 |url = https://www.nasa.gov/feature/early-results-from-nasa-s-dart-mission
 |first = Jessica |last= Merzdorf
 |publisher = NASA
 |date = 15 December 2022
 |accessdate = 4 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Li2023&quot;&gt;{{cite journal
  |display-authors = etal
  |first1 = Jian-Yang
  |last1 = Li
  |first2 = Masatoshi
  |last2 = Hirabayashi
  |first3 = Tony
  |last3 = Farnham
  |first4 = Matthew
  |last4 = Knight
  |first5 = Gonzalo
  |last5 = Tancredi
  |first6 = Fernando
  |last6 = Moreno
  |title = Ejecta from the DART-produced active asteroid Dimorphos
  |url = https://assets.researchsquare.com/files/rs-2292349/v1/34562254-db7b-4289-a7ff-238159687528.pdf?c=1669139626
  |journal = Nature
  |date = March 2022
  |volume = 616
  |issue = 7957
  |pages = 452–456
  |doi = 10.1038/s41586-023-05811-4
  |pmid = 36858074
  |pmc = 10115637
  |arxiv = 2303.01700
  |bibcode = 2023Natur.616..452L
  |s2cid = 257282549
  |access-date =  7 Januarie 2025
  |archive-date =  7 Maart 2023
  |archive-url = https://web.archive.org/web/20230307161053/https://assets.researchsquare.com/files/rs-2292349/v1/34562254-db7b-4289-a7ff-238159687528.pdf?c=1669139626
  |url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt; Daar is voorspel die DART-botsing het 'n globale hervlakking en vervorming van Dimorfos meegebring, en 'n [[impakkrater]] van verskeie tiene meters breed veroorsaak.&lt;ref name=&quot;Raducan2022&quot;&gt;{{cite journal
  |first1 = Sabina D. |last1 = Raducan
  |first2 = Jutzi |last2 = Martin
  |title = Global-scale Reshaping and Resurfacing of Asteroids by Small-scale Impacts, with Applications to the DART and Hera Missions
  |journal = The Planetary Science Journal
  |date = July 2022
  |volume = 3
  |issue = 6
  |id = 128
  |pages = 15
  |doi-access = free
  |doi = 10.3847/PSJ/ac67a7
  |bibcode = 2022PSJ.....3..128R
  |s2cid = 249268810}}&lt;/ref&gt;

==Verkenning==
[[Beeld:PIA23554-AsteroidBennu-EjectingParticles-20190106.jpg|thumb|300px|Die asteroïed [[101955 Bennu]] skiet deeltjies weg op 6 Januarie 2019, op foto's wat deur die OSIRIS-REx-ruimtetuig geneem is.]]

Castalia is 'n voorgestelde sendingkonsep vir 'n robotruimtetuig om [[133P/Elst-Pizarro]] te verken en die eerste in situ-metings van [[water]] in die [[asteroïedgordel]] te doen, en dus die geheim te help oplos van die oorspong van die [[Aarde]] se water.&lt;ref name=&quot;Snodgrass 2018&quot;&gt;{{cite journal|doi=10.1016/j.asr.2017.09.011|title=The Castalia mission to Main Belt Comet 133P/Elst-Pizarro|journal=Advances in Space Research|volume=62|issue=8|pages=1947–1976|year=2018|last1=Snodgrass|first1=C.|last2=Jones|first2=G.H.|last3=Boehnhardt|first3=H.|last4=Gibbings|first4=A.|last5=Homeister|first5=M.|bibcode=2018AdSpR..62.1947S|arxiv=1709.03405|s2cid=55821241}}&lt;/ref&gt; Castalia is in 2015 en 2016 aan die [[Europese Ruimteagentskap]] voorgestel, maar dit het nie geslaag nie. Die span het voortgegaan om die sendingkonsep en wetenskapdoelwitte te ontwikkel.&lt;ref name=&quot;Snodgrass 2018&quot;/&gt; Vanweë die tyd wat vir bouwerk nodig is en die wenteldinamika is 'n lanseringsdatum van Oktober 2028 voorgestel.&lt;ref name=&quot;Snodgrass 2018&quot;/&gt;

Op 6 Januarie 2019 het die OSIRIS-REx-sending die eerste keer waargeneem hoe deeltjies van [[101955 Bennu]] weggeskiet word kort nadat dit in 'n wentelbaan om die [[Nabyaardevoorwerp|nabyaarde-asteroïed]] gegaan het. Dit het daartoe gelei dat Bennu herklassifiseer is as 'n aktiewe asteroïed. Dit was die eerste keer dat asteroïedaktiwiteit van naby deur 'n [[ruimtetuig]] waargeneem is. Dit het sedertdien nog minstens 10 sulke voorvalle waargeneem.&lt;ref name=&quot;NYT-20190319&quot; /&gt; Die omvang van die waargenome massaverliesvoorvalle is veel kleiner as wat voorheen deur teleskope by ander aktiewe asteroïede gesien is, wat aandui daar is verskeie magnitudes van massaverliesvoorvalle by aktiewe asteroïede.&lt;ref name=&quot;Science_3544&quot;&gt;{{cite journal|title = Episodes of particle ejection from the surface of the active asteroid (101955) Bennu|first1 = D. S. | last1 = Lauretta| first2 = C. W. |last2 = Hergenrother | first3 = S. R. | last3 = Chesley | first4 = J. M. | last4 = Leonard | first5 = J. Y. | last5 = Pelgrift | first6 = C. D. | last6 = Adam | first7 = M. | last7 = Al Asad|display-authors=5|  journal    = Science | date = 6 Dec 2019| volume = 366 | issue = 6470 |pages = eaay3544 | doi = 10.1126/science.aay3544 |pmid = 31806784 |bibcode = 2019Sci...366.3544L |s2cid = 208764910 |url = http://oro.open.ac.uk/68479/1/Lauretta_et_al_2019_accepted.pdf | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Active asteroid}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Komete]]
[[Kategorie:Asteroïede]]
[[Kategorie:Sonnestelsel]]</text>
      <sha1>313dthxloiofk46iv6tmsk9g837uza7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>99942 Apofis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>423152</id>
    <revision>
      <id>2968203</id>
      <parentid>2886810</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T01:43:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17668" sha1="5e4a1fbao8vlasteoaae3pyo8op6en7" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Planeet
| discoverer = {{Plainlist|
* Roy A. Tucker
* David J. Tholen
* Fabrizio Bernardi
 }}
| name = 99942 Apofis
| symbol = [[Beeld:Apophis symbol (bold).svg|24px]] (seldsaam)
| image = [[Beeld:99942 Apophis shape.png|300px]]
| caption = 'n Model van 99942 Apofis se vorm, met die veronderstelling dat die hele oppervlak dieselfde samestelling het.
| discovered = 19 Junie 2004
| mpc_name = (99942) Apofis
| alt_names = {{mp|2004 MN|4}}
| named_after = [[Apep|Apofis]] (Ἄποφις)
| mp_category = {{Plainlist|
* Aten
* [[Nabyaardevoorwerp|NAV]]
}}
| orbit_ref = &lt;ref name=&quot;jpldata&quot;/&gt;
| epoch = 13&amp;nbsp;September 2023&lt;br/&gt;(Juliaanse dag 2453300,5)
| uncertainty = 0
| observation_arc = 6 267 dae (17,16&amp;nbsp;jaar)
| aphelion = 1,0994 [[AE]]
| period = 0,886&amp;nbsp;jaar
| mean_orbit_radius = 0,9225 AE
| semimajor = 0,9227 AE
| perihelion = 0,7461 AE
| eccentricity = 0,19144
| inclination = 3,339°
| avg_speed = 30,73&amp;nbsp;km/s
| mean_anomaly = 142,9°
| mean_motion = 1,11198°/dag
| dimensions = {{Plainlist|
* 0,370 km
* 0,45&amp;thinsp;×&amp;thinsp;0,17&amp;nbsp;km&lt;ref name=&quot;Brozovic2018&quot;/&gt;
}}
| mass = {{Val|6.1e10|u=kg}} (veronderstel)&lt;ref name=&quot;riskneo&quot;/&gt;
| spectral_type = Sq&lt;ref name=&quot;phys&quot;/&gt;
}}

'''99942 Apofis''' ([[Engels]]: ''99942 Apophis''; voorlopige naam: '''{{mp|2004 MN|4}}''') is 'n [[Nabyaardevoorwerp|nabyaarde-asteroïed]] en moontlik gevaarlike voorwerp van 450&amp;thinsp;x&amp;thinsp;170&amp;nbsp;m groot.&lt;ref name=&quot;Brozovic2018&quot;/&gt; Dit het in Desember 2004 'n kort tydperk van kommer veroorsaak toe aanvanklike waarnemings gedui het op 'n moontlikheid van 2,7% dat dit op Vrydag 13&amp;nbsp;April 2029 teen die [[Aarde]] sou bots. 

Verdere waarnemings het die moontlikheid uitgeskakel dat dit in 2029 teen die Aarde sou bots, maar die moontlikheid het gebly dat dit in dié jaar deur 'n streek, of &quot;sleutelgat&quot;, van sowat 800&amp;nbsp;m breed sou beweeg wat die wentelbaan sou verander&lt;ref name=“keyhole”/&gt;&lt;ref name=&quot;Neil deGrasse Tyson – Death By Giant Meteor&quot;/&gt; en dat dit sou lei tot 'n botsing presies sewe jaar later, op Paassondag 13&amp;nbsp;April 2036.&lt;ref name=“Predicting”&gt;{{cite journal|last1=Jon Giorgini|display-authors=etal|title=Predicting the Earth encounters of (99942) Apophis|journal=Icarus|date=October 4, 2007|volume=193 |pages=1–19 |doi=10.1016/j.icarus.2007.09.012|url=http://neo.jpl.nasa.gov/apophis/Apophis_PUBLISHED_PAPER.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222041852/http://neo.jpl.nasa.gov/apophis/Apophis_PUBLISHED_PAPER.pdf|archive-date=December 22, 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Dié moontlikheid het dit op vlak&amp;nbsp;1 van die [[Torino-skaal|Torino-gevaarskaal]] gehou tot in Augustus 2006, toe bepaal is die moontlikheid dat dit deur dié streek sou beweeg, is baie klein. Die syfer op die Torino-skaal het toe tot nul gedaal. In die kort tyd dat dit vir die grootste kommer gesorg het, het die asteroïed die hoogste syfer (vlak&amp;nbsp;4 op 27&amp;nbsp;Desember 2004) op die Torino-skaal behaal.&lt;ref name=&quot;nasanews146&quot;/&gt;

Die ontdekking van Apofis in 2004 is taamlik verbasend, want daar word geraam dat so 'n groot asteroïed, of 'n groter een, gemiddeld net elke 800 jaar naby die Aarde kom.&lt;ref name=&quot;neo&quot;/&gt;&lt;ref name=“Predicting”/&gt; So 'n asteroïed sal die Aarde na verwagting elke 80&amp;nbsp;000 jaar tref.&lt;ref name=&quot;Earth-impact&quot;/&gt;

Dit is nou bekend dat Apofis in 2036 so naby as 'n derde van die [[Son]] se afstand aan die Aarde sal kom, in beide Maart en Desember,&lt;ref name=&quot;jpldata&quot;/&gt; – dit is omtrent die afstand van die planeet [[Venus]] wanneer dit die Aarde elke 1,6&amp;nbsp;jaar verbysteek. Simulasies in 2013 het gewys die [[Jarkofski-effek]] kan veroorsaak dat Apofis 'n &quot;sleutelgat&quot; in 2029 tref, sodat dit in 2051 naby aan die Aarde sal kom, en dat dit dan weer 'n &quot;sleutelgat&quot; kan tref wat veroorsaak dat dit die Aarde in 2068 tref. Die kans dat die Jarkofski-effek presies die regte waarde hiervoor sal hê, word egter bereken op twee uit 'n miljoen.&lt;ref name=&quot;Farnocchia2013_Icarus&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;S&amp;T2020&quot;/&gt; 

Radarwaarnemings in Maart 2021 het die wentelbaan help verfyn,&lt;ref name=&quot;Goldstone2021&quot;/&gt; en in Maart 2021 het die [[Jet Propulsion Laboratory]] aangekondig daar is geen kans dat Apofis die Aarde binne die volgende 100 jaar sal tref nie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.jpl.nasa.gov/news/nasa-analysis-earth-is-safe-from-asteroid-apophis-for-100-plus-years|title=NASA Analysis: Earth Is Safe From Asteroid Apophis for 100-Plus Years|date=March 25, 2021|publisher=Jet Propulsion Laboratory}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Hurst|first=Luke|date=March 28, 2021|title=Asteroid Apophis won't hit Earth for at least 100 years, says NASA|url=https://www.euronews.com/2021/03/28/good-news-asteroid-apophis-won-t-hit-earth-for-at-least-100-years-says-nasa|access-date=April 2, 2021|website=euronews}}&lt;/ref&gt; Sedert dié tyd het ses asteroïede 'n groter kumulatiewe kans as Apofis om die Aarde te tref, en nie een van hulle het 'n groter Torino-vlak as 0 nie.

==Ontdekking en naamgewing==
[[Beeld:PIA23195-AsteroidApophis-ClosestApproachToEarth-20190429.webm|thumb|600px|center|&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;Apofis se naaste afstand aan die Aarde op 13&amp;nbsp;April 2029.&lt;ref name=&quot;NASA-20190429&quot;/&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(00:20; [[:File:PIA23195-AsteroidApophis-ClosestApproachToEarth-20190429.webm|VideoFile]]; April 29, 2019) (turkoois kolletjies: kunsmatige satelliete; pienk: [[Internasionale Ruimtestasie]])&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;]]

Apofis is op 19&amp;nbsp;Junie 2004 deur Roy A. Tucker, David J. Tholen en Fabrizio Bernardi by die Kitt Peak-sterrewag ontdek.&lt;ref name=&quot;jpldata&quot;/&gt; Op 21 Desember 2004 het die asteroïed 0,0964&amp;nbsp;[[AE]] van die Aarde af verbybeweeg.&lt;ref name=&quot;jpldata&quot;/&gt; 

[[Beeld:Apep 1.jpg|thumb|250px|[[Atoem]] en Apep, [[KV16|graf van Ramses I]], 19de Dinastie (omstreeks 1292-'90 v.C.).]]
Die voorwerp het aanvanklik die voorlopige naam {{mp|2004 MN|4}} gekry en die vroeë berigte en artikels het so daarna verwys. Nadat sy wentelbaan goed genoeg bereken was, het dit die nommer 99942 gekry (op 24&amp;nbsp;Junie 2005). 

As dit 'n permanente nommer kry, mag sy ontdekkers 'n naam kies. Hulle het op 19&amp;nbsp;Julie 2005 die naam &quot;Apofis&quot; gekies.&lt;ref name=“naming”/&gt; Apofis is die [[Grieks]]e naam van [[Apep]], 'n vyand van die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] songod, [[Ra]]. Hy is die &quot;onskepper&quot;, 'n bose slang wat in die ewige donkerte van die [[Doeat]] woon en probeer om Ra tydens sy nagtelike reis in te sluk. 

Apep word in toom gehou deur [[Set (god)|Set]], die Egiptiese god van storms en die woestyn.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ancientegyptonline.co.uk/apep/|title=Apep (Apophis)|publisher=Ancient Egypt Online|author=Hill, J.|year=2010|access-date=July 24, 2021}}&lt;/ref&gt;

Tholen en Tucker, twee van die medeontdekkers van Apofis, is na berig word aanhangers van die [[televisie]]reeks ''Stargate SG-1''. Een van die bekendste skurke is 'n buiteaardse wese met die Engelse naam Apophis. Dit is waarskynlik hoekom die asteroïed so genoem is. In die fiktiewe wêreld van die reeks was die skurk se agtergrond dat hy in antieke tye op Aarde gewoon en hom as 'n god voorgedoen het. Dit het die mite van die Egiptiese god met dié naam laat ontstaan.

[[Beeld:Size of Apophis asteroid.png|links|thumb||200px|'n Vergelyking tussen die groottes van (van links) die [[Empire State-gebou|Empire State Building]], [[Eiffel-toring]] en Apofis (aanvanklike raming).]]
==Fisiese eienskappe en rotasie==
Geskoei op Apofis se waargenome helderheid, is sy deursnee aanvanklik geraam op 450&amp;nbsp;m. 'n Beter raming wat op spektroskopiese waarnemings geskoei is, is 350&amp;nbsp;m. Van 2013 af lys [[Nasa]] die deursnee as 330&amp;nbsp;m en die massa as 4{{e|10}}&amp;nbsp;kg.&lt;ref name=&quot;riskneo&quot;/&gt; 

Geskoei op radarbeelde wat in 2012-'13 geneem is, word voorspel Apofis is 'n lang voorwerp van 450&amp;thinsp;×&amp;thinsp;170 meter groot, en dat dit uit twee lobbe bestaan. Dit is moontlik 'n [[kontakdubbelvoorwerp]] met 'n relatief helder [[albedo]] van {{val|0.35|0.10}}.

Apofis is 'n tuimelaar, wat beteken dit roteer nie om 'n vaste [[draaias]] nie, maar die draaias beweeg voortdurend.&lt;ref name=“tumblingspinstate”/&gt; Die gevolg is dat dit lyk of Apofis bolmakiesie slaan.
{{clear}}

==Verkenning==
Die [[OSIRIS-REx]]-ruimtetuig het monsters van die asteroïed [[101955 Benoe]] op 24 September 2023 na die Aarde teruggebring.&lt;ref&gt;{{cite report|title=OSIRIS-REx factsheet|date=August 2011|publisher=[[Nasa]]|department=Explorers and Heliophysics Projects Division|place=Goddard Space Flight Center|website=ehpd.gsfc.nasa.gov|url=https://ehpd.gsfc.nasa.gov/documents/552572main_OSIRIS_REx_Factsheet.pdf}} &lt;/ref&gt; Nadat dit die houer met die monsters uitgeskiet het, kon die ruimtetuig sy oorblywende brandstof gebruik om nog 'n voorwerp te teiken tydens 'n verlengde sending.

Apofis is die enigste asteroïed wat die ruimtetuig kon bereik vir 'n lang besoek, eeder as 'n kort verbyvlug. Die verlengde sending is in April 2022 goedgekeur: OSIRIS-REx sal in April 2029 by Apofis aankom, 'n paar dae ná 'n nabynadering van die Aarde. Dit sal die asteroïed 18 maande lank bestudeer en nes op Benoe monsters neem. Die materiaal onder die oppervlak sal ook ontleed kan word.&lt;ref name=&quot;Bartels2021&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lauretta2020&quot;/&gt; Vir sy sending na Apofis is OSIRIS-REx hernoem tot OSIRIS-APEX (kort vir OSIRIS-Apophis Explorer).&lt;ref&gt;{{Cite web|date=April 25, 2022|title=NASA gives green light for OSIRIS-REx spacecraft to visit another asteroid|url=https://news.arizona.edu/story/nasa-gives-green-light-osiris-rex-spacecraft-visit-another-asteroid|access-date=April 26, 2022|publisher=University of Arizona News|first=Mikayla|last=Mace Kelley}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3
|verwysings=

&lt;ref name=&quot;jpldata&quot;&gt;{{cite web|type=last observation: May 12, 2021; arc: 17.16 years; JPL #216 solution date: 2021-Jun-29|title=JPL Small-Body Database Browser: 99942 Apophis (2004 MN4)|url=https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=Apophis&amp;view=OPC|access-date=November 27, 2021}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Brozovic2018&quot;&gt;{{cite journal|url=https://echo.jpl.nasa.gov/asteroids/brozovic.etal.apophis.2018.pdf|title=Goldstone and Arecibo radar observations of (99942) Apophis in 2012–2013|first1=M.|last1=Brozović|first2=L. A. M.|last2=Benner|first3=J. G.|last3=McMichael|first4=J. D.|last4=Giorgini|first5=P.|last5=Pravec|first6=P.|last6=Scheirich|first7=C.|last7=Magric|first8=M. W.|last8=Busch|first9=J. S.|last9=Jao |first10=C. G. |last10=Lee|first11=L. G.|last11=Snedeker|first12=M. A.|last12=Silva|first13=M. A.|last13=Slade|first14=B.|last14=Semenov|first15=M. C.|last15=Nolan|first16=P. A.|last16=Taylor|first17=E. S.|last17=Howell|first18=K. J.|last18=Lawrence|display-authors=4|journal=Icarus|volume=300|date=January 15, 2018|pages=115–128|access-date=August 19, 2018|bibcode=2018Icar..300..115B|doi=10.1016/j.icarus.2017.08.032}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;phys&quot;&gt;{{cite web|title=99942 Apophis|publisher=The Near-Earth Asteroids Data Base at E.A.R.N|url=http://earn.dlr.de/nea/099942.htm|access-date=October 15, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20120616092526/http://earn.dlr.de/nea/099942.htm|archive-date=June 16, 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=“tumblingspinstate”&gt;{{cite journal|title=The tumbling spin state of (99942) Apophis|last1=Pravec|first1=P.|last2=Scheirich|first2=P.|last3=Ďurech|first3=J.|last4=Pollock|first4=J.|last5=Kušnirák|first5=P.|last6=Hornoch|first6=K.|last7=Galád|first7=A.|last8=Vokrouhlický|first8=D.|last9=Harris|first9=A.W. |last10=Jehin |first10=E.|last11=Manfroid|first11=J.|last12=Opitom|first12=C.|last13=Gillon|first13=M.|last14=Colas|first14=F.|last15=Oey|first15=J.|last16=Vraštil|first16=J.|last17=Reichart|first17=D.|last18=Ivarsen|first18=K.|last19=Haislip|first19=J. |last20=LaCluyze |first20=A.|display-authors=4|journal=Icarus|date=2014|url=http://sajri.astronomy.cz/pravecetal2014.pdf|volume=233|pages=48–60|doi=10.1016/j.icarus.2014.01.026|bibcode=2014Icar..233...48P|access-date=November 26, 2014|archive-date=March 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305030401/http://sajri.astronomy.cz/pravecetal2014.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=“keyhole”&gt;{{cite magazine|title=5 Plans to Head Off the Apophis Killer Asteroid|url=https://www.popularmechanics.com/space/deep-space/a1025/4201569/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612211352/https://www.popularmechanics.com/space/deep-space/a1025/4201569/|url-status=live|archive-date=June 12, 2018|magazine=Popular Mechanics|date=November 7, 2006|author=David Noland|access-date=March 14, 2021}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nasanews146&quot;&gt;{{cite news|url=http://cneos.jpl.nasa.gov/news/news146.html|title=Near-Earth Asteroid 2004 MN4 Reaches Highest Score To Date On Hazard Scale|first1=D.|last1=Yeomans|first2=S.|last2=Chesley|first3=P.|last3=Chodas|publisher=[[Nasa]]/[[Jet Propulsion Laboratory|JPL]] Center for Near-Earth Object Studies|date=December 23, 2004|access-date=January 31, 2024|quote=Today's impact monitoring results indicate that the impact probability for April 13, 2029, has risen to about 1.6%, which for an object of this size corresponds to a rating of 4 on the ten-point Torino Scale.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;riskneo&quot;&gt;{{cite web|title=99942 Apophis (2004 MN4) Earth Impact Risk Summary|publisher=Nasa/JPL Center for NEO Studies|url=http://neo.jpl.nasa.gov/risk/a99942.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511010048/http://neo.jpl.nasa.gov/risk/a99942.html|archive-date=May 11, 2013|date=May 6, 2013|url-status=dead}} See also updated version at {{cite web|title=Sentry: Earth Impact Monitoring, Object Details|publisher=NASA/JPL Center for NEO Studies|access-date=February 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210208132353/https://cneos.jpl.nasa.gov/sentry/details.html#?des=99942|url=https://cneos.jpl.nasa.gov/sentry/details.html#?des=99942|archive-date=February 8, 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Earth-impact&quot;&gt;{{cite web|title=Earth Impact Effects Program|publisher=Imperial College London / Purdue University|first1=R.|last1=Marcus|first2=H. J.|last2=Melosh|first3=G.|last3=Collins|url=http://impact.ese.ic.ac.uk/ImpactEffects/|date=2010|access-date=March 14, 2021|archive-date=10 Maart 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100310232930/http://impact.ese.ic.ac.uk/ImpactEffects/|url-status=dead}} (solution using 370 metres, 3000&amp;nbsp;kg/m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, 12.6&amp;nbsp;km/s, 45 degrees)&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;S&amp;T2020&quot;&gt;{{cite web|title=The subtle effect of sunlight may turn the near-Earth asteroid Apophis toward Earth in 2068 . . . but chances for impact remain small.|publisher=Sky &amp; Telescope|first=G.|last=Schilling|url=https://skyandtelescope.org/astronomy-news/apophis-impact-small-chance-2068/|date=October 27, 2020|access-date=November 1, 2020}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Neil deGrasse Tyson – Death By Giant Meteor&quot;&gt;{{cite web|last1=deGrasse Tyson|first1=N.|title=Neil deGrasse Tyson{{Snd}} Death By Giant Meteor|url=https://www.youtube.com/watch?v=xaW4Ol3_M1o&amp;t=165s|via=YouTube|date=March 12, 2008|access-date=March 14, 2021}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Goldstone2021&quot;&gt;{{cite web|title=Goldstone Radar Observations Planning: 99942 Apophis in 2021|url=https://echo.jpl.nasa.gov/asteroids/Apophis/apophis.2021.goldstone.planning.html|publisher=Jet Propulsion Laboratory|date=March 9, 2021|access-date=March 19, 2021}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NASA-20190429&quot;&gt;{{cite news|last1=Brown|first1=D.|last2=Wendel|first2=J.|last3=Agle|first3=D. C.|title=Scientists Planning Now for Asteroid Flyby a Decade Away|url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7390|date=April 29, 2019|work=Nasa|access-date=April 29, 2019}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=“naming”&gt;{{cite journal|title=Asteroid Apophis set for a makeover|url=http://www.astronomy.com/asy/default.aspx?c=a&amp;id=3434|first=B.|last=Cooke|journal=Astronomy Magazine|date=August 18, 2005|access-date=October 8, 2009|archive-url=https://archive.today/20120529114151/http://www.astronomy.com/en/sitecore/content/Home/News-Observing/News/2005/08/Asteroid%20Apophis%20set%20for%20a%20makeover.aspx|archive-date=May 29, 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;neo&quot;&gt;{{cite web|first=J.|last=Giorgini|url=http://neo.jpl.nasa.gov/apophis/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115022151/http://neo.jpl.nasa.gov/apophis/|title=Predicting Apophis' Earth Encounters in 2029 and 2036|date=October 2007|archive-date=January 15, 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bartels2021&quot;&gt;{{cite news|last=Bartels|first=M.|title=NASA's OSIRIS-REx probe could make a 2nd stop at infamous asteroid Apophis|url=https://www.space.com/osiris-rex-asteroid-probe-could-visit-apophis-2029|access-date=January 28, 2021|work=Space.com|date=January 19, 2021}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lauretta2020&quot;&gt;{{cite conference|title=OSIRIS-REx at Apophis: Opportunity for an Extended Mission|url=https://www.hou.usra.edu/meetings/apophis2020/pdf/2008.pdf|date=November 6, 2020|first1=D. S.|last1=Lauretta|first2=E. B.|last2=Bierhaus|first3=R. P.|last3=Binzel|first4=B. J.|last4=Bos|conference=Apophis T–9 Years: Knowledge Opportunities for the Science of Planetary Defense|conference-url=https://www.hou.usra.edu/meetings/apophis2020/}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Farnocchia2013_Icarus&quot;&gt;{{cite journal|title=Yarkovsky-driven impact risk analysis for asteroid (99942) Apophis|last1=Farnocchia|first1=D.|last2=Chesley|first2=S. R.|last3=Chodas|first3=P. W.|last4=Micheli|first4=M.|date=February 20, 2013|journal=Icarus|volume=224|issue=1|page=192|doi=10.1016/j.icarus.2013.02.020|arxiv=1301.1607|bibcode=2013Icar..224..192F|s2cid=119088923}}&lt;/ref&gt;
 
}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|(99942) Apophis}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = 99942 Apophis}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Apofis}}
[[Kategorie:Nabyaarde-asteroïede]]</text>
      <sha1>5e4a1fbao8vlasteoaae3pyo8op6en7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Twee Jonge Gezellen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426197</id>
    <revision>
      <id>2968171</id>
      <parentid>2891390</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Skakel</comment>
      <origin>2968171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="2cce7pympgibo27bxol1qn0u0o6xwhn" xml:space="preserve">'''Twee Jonge Gezellen''' is ‘n wingerdplaas en [[Wyn|wynkelder]] by [[Tulbagh]] in die Wes-Kaap van Suid-Afrika.

Die 300-jaaroue plaas is by 33° 14′ 18″ suid, 19° 6′ 46″ oos, noord van die dorp, noord van die Saronsberg-wynkelder en langs die [[Klein-Bergrivier]].

In 1710 het die [[VOC]] hierdie plaas van 120 ha in die [[Land van Waveren]] toegeken aan twee neefs, beide oujongkêrels. Hierna was dit vir geslagte lank die eiendom van die Theron-familie en hul nageslag die Krone-familie, onder andere die bekende A.C. Krone. Sedert 2012 is dit die eiendom van Vinimark.

==Lees ook==
*[[Lys van wynkelders in Suid-Afrika]]

==Bibliografie==
*[[Thomas Victor Bulpin|Bulpin. T.V.]]: Discovering Southern Africa. Kaapstad: Books of Africa, 1970. {{ISBN|0-949956-171}}
*krone.word/pages/twee-jonge-gezellen Foto's toon onder meer die ondergrondse kelder
*Slingsby, Peter: Cape Winelands, the map. Muizenberg: Baardskeerder, 2004. {{ISBN|978-1-920377-05-2}}

{{Wes-Kaap saadjie}}
[[Kategorie:Wynbou in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>2cce7pympgibo27bxol1qn0u0o6xwhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waterbuffel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>428639</id>
    <revision>
      <id>2968196</id>
      <parentid>2769695</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6046" sha1="1f42om5xdpao9x2ulkgi94j8lw2121n" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name              = Waterbuffel
| taxon             = Bubalus bubalis
| authority         = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
| image             = Water buffalo at Rinca.jpg
| image_caption     =
| status            = DOM
| range_map         = 2004buffalo.PNG
| range_map_caption = Wêreldwye verspreiding van die waterbuffel in 2004
| synonyms          = ''Bos bubalis'' {{small|Linnaeus,&amp;nbsp;1758}}
}}
Die '''waterbuffel''' (''Bubalus bubalis''), ook genoem '''huishoudelike waterbuffel''', '''Asiatiese waterbuffel''' en '''Asiatiese waterbuffel''', is 'n groot bees wat sy oorsprong in die Indiese subkontinent en Suidoos-Asië het. Vandag word dit ook in Italië, die Balkan, Australië, Noord-Amerika, Suid-Amerika en sommige Afrika-lande aangehou.&lt;ref name=Cockrill1977&gt;{{cite book |author=Cockrill, W. R. |year=1977 |url=http://www4.zetatalk.com/docs/Animal_Power/The_Water_Buffalo_1977.pdf |title=The water buffalo |publisher=Animal Production and Health Series No. 4. Food and Agriculture Organization of the United Nations |location=Rome |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616141330/http://www4.zetatalk.com/docs/Animal_Power/The_Water_Buffalo_1977.pdf |archive-date=June 16, 2013}}&lt;/ref&gt; Twee bestaande tipes waterbuffels word erken, gebaseer op morfologiese en gedragskriteria: die rivierbuffel van die Indiese subkontinent en verder wes na die Balkan, Egipte en Italië; en die moerasbuffel van Assam in die weste deur Suidoos-Asië tot by die Yangtze-vallei van China in die ooste.&lt;ref name=Cockrill1977/&gt;&lt;ref name=Cockrill1974&gt;{{cite book |editor=Cockrill, W. R. |year=1974 |title=The husbandry and health of the domestic buffalo |location=Rome |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}&lt;/ref&gt;

Die wilde waterbuffel (''Bubalus arnee'') is heel waarskynlik die voorouer van die mak waterbuffel.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Lau, C. H. |author2=Drinkwater, R. D. |author3=Yusoff, K. |author4=Tan, S. G. |author5=Hetzel, D. J. S. |author6=Barker, J. S. F. |year=1998 |title=Genetic diversity of Asian water buffalo (''Bubalus bubalis''): mitochondrial DNA D-loop and cytochrome b sequence variation |journal=Animal Genetics |volume=29 |issue=4 |pages=253–264 |doi=10.1046/j.1365-2052.1998.00309.x |pmid=9745663 |url=http://psasir.upm.edu.my/id/eprint/40058/1/Genetic%20diversity%20of%20Asian%20water%20buffalo%20%28Bubalus%20bubalis%29.pdf |access-date= 2 Mei 2025 |archive-date=10 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251110003005/http://psasir.upm.edu.my/id/eprint/40058/1/Genetic%20diversity%20of%20Asian%20water%20buffalo%20%28Bubalus%20bubalis%29.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Resultate van 'n filogenetiese studie dui daarop dat die riviertipe waterbuffel waarskynlik in Wes-Indië ontstaan ​​het en ongeveer 6 300 jaar gelede mak gemaak is, terwyl die moerastipe onafhanklik van die vasteland van Suidoos-Asië ontstaan ​​het en ongeveer 3 000 tot 7 000 jaar gelede mak gemaak is.&lt;ref name=Zhang2020/&gt; Die rivierbuffels het wes versprei tot by Egipte, die Balkan en Italië; terwyl moerasbuffels na die res van Suidoos-Asië en tot by die Yangtze-vallei versprei het.&lt;ref name=Liu2004/&gt;&lt;ref name=yang/&gt;&lt;ref name=Zhang2020&gt;{{cite journal |author1=Zhang, Y. |author2=Colli, L. |author3=Barker, J. S. F. |name-list-style=amp |year=2020 |title=Asian water buffalo: domestication, history and genetics |journal=Animal Genetics |volume=51 |issue=2 |pages=177–191 |doi=10.1111/age.12911 |pmid=31967365 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Waterbuffels is in 2500 vC deur die Meluhhas van die Indusvallei-beskawing na Mesopotamië, in moderne Irak, verhandel.&lt;ref&gt;{{cite book |author=McIntosh, J. |year=2008 |url=https://books.google.com/books?id=1AJO2A-CbccC |title=The Ancient Indus Valley: New Perspectives |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barabara |isbn=9781576079072}}&lt;/ref&gt; Die seël van 'n skrifgeleerde in diens van 'n Akkadiese koning toon die offer van waterbuffels.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Khan, G. |author2=Church, S. K. |author3=Harding, R. |author4=Lunde, P. |author5=McIntosh, J. |author6=Stone, C. |year=2011 |title=The First Civilizations in Contact: Mesopotamia and the Indus |url=http://www.cic.ames.cam.ac.uk/pages/mcintosh.html |work=Civilizations in Contact, Faculty of Asian and Middle Eastern Studies, University of Cambridge |place=Cambridge |access-date=11 December 2014 |archive-date=3 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403235109/http://www.cic.ames.cam.ac.uk/pages/mcintosh.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Waterbuffels is veral geskik om ryslande te bewerk, en hul melk is ryker aan vet en proteïene as dié van melkbeeste. 'n Groot wildbevolking het in die laat 19de eeu in Noord-Australië gevestig geraak, en daar is kleiner wilde troppe in Papoea-Nieu-Guinee, Tunisië en noordoos van Argentinië.&lt;ref name= Cockrill1977/&gt; Wildtroppe is ook teenwoordig in Nieu-Brittanje, Nieu-Ierland, Irian Jaya, Colombia, Guyana, Suriname, Brasilië en Uruguay.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Long, J. L. |year=2003 |title=Introduced Mammals of the World: Their History, Distribution and Influence |publisher=Csiro Publishing |location=Collingwood, Australia |isbn=9780643099166}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;Liu2004&quot;&gt;{{cite journal |last1=Liu |first1=Li |last2=Chen |first2=Xingcan |last3=Jiang Leping |title=A study of Neolithic water buffalo remains from Zhejiang, China |journal=Indo-Pacific Prehistory Association Bulletin |date=2004 |volume=24 |issue=Taipei Papers 2 |pages=113–120}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;yang&quot;&gt;{{cite journal |last1=Yang |first1=Dongya Y. |last2=Liu |first2=Li |last3=Chen |first3=Xingcan |last4=Speller |first4=Camilla F. |title=Wild or domesticated: DNA analysis of ancient water buffalo remains from north China |journal=Journal of Archaeological Science |date=October 2008 |volume=35 |issue=10 |pages=2778–2785 |doi=10.1016/j.jas.2008.05.010|bibcode=2008JArSc..35.2778Y }}&lt;/ref&gt;
}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Beesagtiges]]</text>
      <sha1>1f42om5xdpao9x2ulkgi94j8lw2121n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adaptasionisme</title>
    <ns>0</ns>
    <id>431986</id>
    <revision>
      <id>2968204</id>
      <parentid>2956814</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23265" sha1="8upmz0jefntsasqkgdkfxyz6l6sh24o" xml:space="preserve">'''Adaptasionisme''' is 'n wetenskaplike perspektief op [[evolusie]] wat daarop fokus die produkte van evolusie as versamelings van aanpassingskenmerke, elk 'n produk van [[natuurlike seleksie]] met 'n aanpassingsmotivering te verklaar.&lt;ref name=OrzackForber2017&gt;{{cite encyclopedia | author=S. H. Orzack and P. Forber | year=2017 | title=Adaptationism | editor=E. N. Zalta | encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy | url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2017/entries/adaptationism/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Mayr1983&gt;{{cite journal | author=E. Mayr | year=1983 | title=How to carry out the adaptationist program? | url=https://archive.org/details/sim_american-naturalist_1983-03_121_3/page/324 | journal=Am. Nat. | volume=121 | issue=3 | pages=324–334 | doi=10.1086/284064 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ReeveSherman1993&gt;{{cite journal | author=H. K. Reeve and P. W. Sherman | year=1993 | title=Adaptation and the Goals of Evolutionary Research | url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1993-03_68_1/page/1 | journal=Quarterly Review of Biology | volume=68 | pages=1–32 | doi=10.1086/417909 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Lloyd2015&gt;{{cite journal | author=E. A. Lloyd | year=2015 | title=Adaptationism and the Logic of Research Questions: How to Think Clearly About Evolutionary Causes | journal=Biological Theory | volume=10 | issue=4 | pages=343–362 | doi=10.1007/s13752-015-0214-2 | url=https://philarchive.org/rec/LLOAAT-2 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

'n Formele alternatief sou wees om die produkte van evolusie as die resultaat van neutrale evolusie, in terme van strukturele beperkings, of in terme van 'n mengsel van faktore insluitend (maar nie beperk tot) natuurlike seleksie te beskou.&lt;ref name=&quot;Lloyd2015&quot; /&gt;

Die mees ooglopende regverdiging vir 'n aanpassingistiese perspektief is die oortuiging dat kenmerke inderdaad altyd aanpassings is wat deur natuurlike seleksie vir hul funksionele rol gevorm is. Godfrey-Smith noem hierdie posisie &quot;empiriese adaptasionisme&quot; genoem.&lt;ref name=Godfrey-Smith2001&gt;{{cite encyclopedia | author=P. Godfrey-Smith | year=2001 | title=Three Kinds of Adaptationism | encyclopedia=Adaptationism and Optimality | editor=S. H. Orzack and E. Sober | pages=335–357 | doi=10.1017/CBO9780511609084.012 | isbn=978-0-521-59166-9 }} &lt;/ref&gt; Godfrey-Smith identifiseer egter ook &quot;metodologiese&quot; en &quot;verklarende&quot; variante van adaptasionisme, en argumenteer dat al drie in die evolusieliteratuur voorkom (sien &lt;ref name=OrzackForber2017/&gt; vir verduideliking). 

Alhoewel adaptasionisme altyd bestaan het - die siening dat die kenmerke van [[Organisme|organismes]] wonderlik aangepas is, dateer uit voor evolusionêre denke - en soms gekritiseer is vir sy &quot;Panglossiaanse&quot; oordrywings (bv. deur Bateson of Haldane), het kommer oor die rol van adaptasionisme in wetenskaplike navorsing nie 'n groot debatkwessie geword totdat evolusionêre bioloë Stephen Jay Gould en Richard Lewontin 'n bekende kritiek geskryf het, naamlik &quot;Die spandrele van San Marco en die Panglossiaanse paradigma&quot;.&lt;ref name=GouldLewontin1979&gt;{{cite journal | author=S. J. Gould and R. C. Lewontin | year=1979 | title=The spandrels of San Marco and the Panglossian paradigm: a critique of the adaptationist program | journal=Proc. R. Soc. Lond. B | volume=205 | issue=1161 | pages=581–598 | doi=10.1098/rspb.1979.0086 | pmid=42062 | bibcode=1979RSPSB.205..581G }}&lt;/ref&gt; Volgens Gould en Lewontin het evolusionêre bioloë die gewoonte gehad om aanpassingsverduidelikings vir enige kenmerk by verstek voor te stel sonder om nie-aanpassingsalternatiewe te oorweeg, en dikwels deur produkte van aanpassing met die proses van natuurlike seleksie te verwar. Hulle het neutrale evolusie en ontwikkelingbeperkings as potensieel belangrike nie-aanpassingsfaktore geïdentifiseer en 'n oproep gemaak vir alternatiewe navorsingsagendas.

Hierdie kritiek het verdedigings uitgelok van Mayr,&lt;ref name=Mayr1983/&gt; Reeve en Sherman&lt;ref name=ReeveSherman1993/&gt; en ander, wat geargumenteer het dat die aanpassingistiese navorsingsprogram onbetwisbaar hoogs suksesvol was, en dat die oorsaaklike en metodologiese basis vir die oorweging van alternatiewe swak was. Die &quot;spandrele-artikel&quot; (soos dit bekend geword het) het ook bygedra tot die opkoms van 'n alternatiewe &quot;evo-devo&quot;-agenda gefokus op ontwikkelingsbeperkings &lt;ref name=Amundson2005&gt;{{cite book | author=R. Amundson | year=2005 | title=The Changing Role of the Embryo in Evolution | publisher=Cambridge University Press, Cambridge, UK }}&lt;/ref&gt; Vandag haal molekulêre evolusioniste dikwels neutrale evolusie aan as die nulhipotese in evolusiestudies.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Koonin|first=Eugene V.|date=2016-12-23|title=Splendor and misery of adaptation, or the importance of neutral null for understanding evolution|journal=BMC Biology|volume=14|issue=1|pages=114|doi=10.1186/s12915-016-0338-2|issn=1741-7007|pmc=5180405|pmid=28010725 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Duret2008&gt;{{cite journal | author=L. Duret | year=2008 | title=Neutral theory: The null hypothesis of molecular evolution | journal=Nature Education | volume=1 | pages=218 }}&lt;/ref&gt; Konstruktiewe neutrale evolusie is voorgestel as 'n manier waarop komplekse stelsels deur neutrale oorgange ontstaan, en is gebruik om die oorsprong van 'n wye verskeidenheid kenmerke te verstaan, van die spleisosoom van [[eukariote]] tot die onderlinge afhanklikheid en vereenvoudiging wat wydverspreid is in [[mikrobiese konsortium|mikrobiese gemeenskappe]].&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Lukeš|first1=Julius|last2=Archibald|first2=John M.|last3=Keeling|first3=Patrick J.|last4=Doolittle|first4=W. Ford|last5=Gray|first5=Michael W.|date=2011|title=How a neutral evolutionary ratchet can build cellular complexity|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/iub.489|journal=IUBMB Life|language=en|volume=63|issue=7|pages=528–537|doi=10.1002/iub.489|pmid=21698757 |s2cid=7306575 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Brunet|first1=T. D. P.|last2=Doolittle|first2=W. Ford|date=2018-03-19|title=The generality of Constructive Neutral Evolution|url=https://doi.org/10.1007/s10539-018-9614-6|journal=Biology &amp; Philosophy|language=en|volume=33|issue=1|pages=2|doi=10.1007/s10539-018-9614-6|s2cid=90290787 |issn=1572-8404|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

Vandag word adaptasionisme met die &quot;omgekeerde ingenieurswese&quot;-benadering geassosieer. [[Richard Dawkins]] het in ''The Blind Watchmaker'' opgemerk dat evolusie, 'n onpersoonlike proses, organismes voortbring wat die voorkoms het dat dit vir 'n doel ontwerp is.&lt;ref name=Dawkins1986&gt;{{cite book | author=Richard Dawkins | year=1986 | title=The Blind Watchmaker | publisher=Longman | location=London }}&lt;/ref&gt; Hierdie waarneming regverdig die soeke na die funksie van kenmerke wat in biologiese organismes waargeneem word. Hierdie omgekeerde ingenieurswese word gebruik in dissiplines soos sielkunde&lt;ref name=&quot;ToobyCosmides1992&quot;&gt;{{cite book |author=Tooby |first1=John |title=The Adapted Mind: Evolutionary Psychology and the Generation of Culture |last2=Cosmides |first2=Leda |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1992 |isbn=9780197736944 |editor=Barkow |editor-first=Jerome H. |location=New York |pages=19–136 |chapter=The Psychological Foundations of Culture |doi=10.1093/oso/9780195060232.003.0002 |editor-last2=Cosmides |editor-first2=Leda |editor-last3=Tooby |editor-first3=John}}&lt;/ref&gt; en ekonomie&lt;ref name=&quot;Page2022&quot;&gt;{{cite book |author=Page |first=Lionel |title=Optimally Irrational |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2022 |isbn=9781009209175 |location=Cambridge |doi=10.1017/9781009209175}}&lt;/ref&gt; om die kenmerke van menslike [[kognisie]] te verduidelik. Omgekeerde ingenieurswese kan veral help om kognitiewe vooroordele te verduidelik as aanpassingsoplossings wat individue help in besluitneming wanneer beperkings soos die koste van inligtingverwerking in ag geneem word. Hierdie benadering is waardevol om te verstaan hoe oënskynlik irrasionele gedrag in werklikheid optimaal kan wees gegewe die omgewings- en inligtingsbeperkings waaronder menslike kognisie funksioneer.

== Oorsig ==
=== Kriteria om 'n kenmerk as 'n aanpassing te identifiseer ===
Adaptasionisme is 'n benadering tot die bestudering van die evolusie van vorm en funksie. Dit poog om die bestaan en volharding van kenmerke te raam, met die aanname dat elkeen onafhanklik ontstaan het en die voortplantingsukses van die organisme se voorouers verbeter het. 

'n Kenmerk is 'n [[Biologiese aanpassing|aanpassing]] as dit aan die volgende kriteria voldoen:&lt;!--necessary but not sufficient--&gt;

# Die kenmerk is 'n variasie van 'n vroeëre vorm.
# Die kenmerk is oorerflik deur die oordrag van [[Geen (genetika)|gene]].
# Die kenmerk verbeter voortplantingsukses.

=== Beperkings op die krag van evolusie ===
==== Genetiese beperkings ====
Genetiese realiteit stel beperkings op die krag van ewekansige [[mutasie]] gevolg deur natuurlike seleksie.

Met pleiotropie beheer sommige gene veelvuldige kenmerke, sodat die aanpassing van een kenmerk belemmer word deur effekte op ander kenmerke wat nie noodwendig aanpasbaar is nie. Seleksie wat epistase beïnvloed, is 'n geval waar die regulering of uitdrukking van een geen van een of meer ander afhang. Dit is waar vir 'n aansienlike aantal gene, hoewel in verskillende mate. Die rede waarom dit tot gemengde reaksies lei, is dat seleksie vir 'n kenmerk wat epistaties gebaseer is, kan beteken dat 'n [[alleel]] vir 'n geen wat epistaties is wanneer dit geselekteer is, ander beïnvloed. Dit lei tot die mederegulering van ander vir 'n rede anders as dat daar 'n aanpassingskwaliteit aan elkeen van daardie kenmerke is. Soos met pleiotropie, kan kenmerke in 'n populasie vestig as 'n neweproduk van seleksie vir 'n ander.

In die konteks van ontwikkeling is die verskil tussen pleiotropie en epistase nie so duidelik nie, maar op die genetiese vlak is die onderskeid duideliker. Met hierdie kenmerke as neweprodukte van ander, kan uiteindelik gesê word dat hierdie kenmerke ontwikkel het, maar nie dat dit noodwendig aanpassings verteenwoordig nie.

Poligeniese kenmerke word deur 'n aantal afsonderlike gene beheer. Baie kenmerke is poligenies, byvoorbeeld menslike lengte. Om 'n poligeniese kenmerk drasties te verander, vereis waarskynlik veelvuldige veranderinge.

====Anatomiese beperkings====
Anatomiese beperkings is kenmerke van 'n organisme se [[anatomie]] wat verhoed word om te verander deur op een of ander manier beperk te wees. Wanneer organismes uit 'n gemeenskaplike voorouer divergeer en sekere eienskappe erf wat deur natuurlike seleksie van mutante fenotipes gewysig word, is dit asof sommige kenmerke op hul plek gesluit is en nie op sekere maniere kan verander nie. Sommige handboek-anatomiese beperkings sluit dikwels voorbeelde in van strukture wat dele van die liggaam aan mekaar deur 'n fisiese skakel verbind.

Hierdie skakels is moeilik, indien nie onmoontlik nie, om te breek omdat evolusie gewoonlik vereis dat anatomie deur klein opeenvolgende wysigings in populasies oor generasies heen gevorm word. In sy boek, ''Why We Get Sick'', gebruik Randolph Nesse die &quot;blindekol&quot; in die [[Gewerweldes|gewerwelde]] [[oog]] (veroorsaak deur die [[Senuwee|senuweevesels]] wat deur die [[retina]] loop) as 'n voorbeeld hiervan. Hy argumenteer dat natuurlike seleksie 'n uitgebreide oplossing gevind het vir die oë wat heen en weer wieg om hiervoor te korrigeer, maar gewerweldes het nie die oplossing gevind wat in [[koppotige]] oë beliggaam word nie, waar die optiese senuwee nie die [[Sigvermoë|sig]] onderbreek nie.

'n Ander voorbeeld is die [[kraniale senuwees]] in [[Tetrapoda|tetrapodes]]. In vroeë vertebrate-evolusie, by [[haaie]], [[Rajidae|vlete]] en rôe (gesamentlik [[Chondrichthyes]]), loop die kraniale senuwees vanaf die deel van die [[brein]] wat sensoriese inligting interpreteer, en straal uit na die [[Orgaan|organe]] wat daardie sensasies produseer. In tetrapodes, en veral in [[soogdiere]], neem die senuwees egter 'n uitgebreide kronkelpad deur die kranium rondom strukture wat ná die gemeenskaplike voorouer met haaie ontwikkel het.

== Debat met strukturalisme ==
Adaptasionisme word soms deur kritici gekenmerk as 'n ongefundeerde aanname dat alle of die meeste kenmerke optimale aanpassings is. Strukturalistiese kritici (veral Richard Lewontin en Stephen Jay Gould in hul &quot;spandrel&quot;-artikel)&lt;ref&gt;[[Stephen Jay Gould]] en [[Richard C. Lewontin]]. [https://dx.doi.org/10.1098/rspb.1979.0086 &quot;Die Spandrele van San Marco en die Panglossiaanse Paradigma: 'n Kritiek op die Aanpassingsistiese Program&quot;] ''Proc. R. Soc. London B'' '''205''' ([http://faculty.washington.edu/lynnhank/GouldLewontin.pdf 1979] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031024352/http://faculty.washington.edu/lynnhank/GouldLewontin.pdf |date=31 Oktober 2014 }}) pp. 581–598&lt;/ref&gt; voer aan dat adaptasioniste die krag van natuurlike seleksie oorbeklemtoon om individuele kenmerke tot 'n ewolusionêre optimum te vorm. Adaptasioniste word soms deur hul kritici van die gebruik van ''ad hoc'' &quot;net-so-verhale&quot; beskuldig. Die kritici word op hul beurt beskuldig van wanvoorstelling ([[strooiman]]-argumentasie), eerder as om die werklike stellings van veronderstelde adaptasioniste aan te val.

Adaptasionistiese navorsers reageer deur te beweer dat hulle ook George Williams se uitbeelding van aanpassing as 'n &quot;swaarwigtige konsep&quot; volg wat slegs toegepas moet word in die lig van sterk bewyse. Hierdie bewyse kan oor die algemeen gekenmerk word as die suksesvolle voorspelling van nuwe verskynsels gebaseerd op die [[hipotese]] dat die ontwerpdetails van aanpassings by 'n komplekse geëvolueerde ontwerp moet pas om op 'n spesifieke stel seleksiedrukke te reageer. In evolusionêre sielkunde voer navorsers soos Leda Cosmides, John Tooby, en David Buss aan dat die gros van navorsingsbevindings wat uniek deur adaptasionistiese hipoteses voorspel is, bewyse van die geldigheid van die metodes vorm.

== Doel en funksie ==
Daar is filosofiese kwessies met die manier waarop bioloë van funksie praat, wat effektief teleologie, die doel van 'n aanpassing, aanroep.

=== Funksie ===
Om te sê iets het 'n funksie is om iets te sê oor wat dit vir die organisme doen. Dit sê ook iets oor sy geskiedenis: hoe dit ontstaan het. 'n [[Hart]] pomp [[bloed]]: dit is sy funksie. Dit gee ook [[klank]] af, wat beskou word as 'n bykomende newe-effek, nie sy funksie nie. Die hart het 'n geskiedenis (wat goed of swak verstaan mag word), en daardie geskiedenis handel oor hoe natuurlike seleksie die hart as 'n [[pomp]] gevorm en onderhou het. Elke aspek van 'n organisme wat 'n funksie het, het ook 'n geskiedenis. Dus moet 'n aanpassing 'n funksionele geskiedenis hê: daarom verwag ons dat dit seleksie ondergaan het wat deur relatiewe oorlewing in sy [[habitat]] veroorsaak is. Dit sou heeltemal verkeerd wees om die woord aanpassing te gebruik vir 'n kenmerk wat as 'n neweproduk ontstaan het.&lt;ref name=&quot;Sober1&quot;&gt;{{harvnb|Sober|1993|pp=85–86}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Williams|1966|pp=8–10}}&lt;/ref&gt;

=== Teleologie ===
[[Teleologie]] is in biologie deur [[Aristoteles]] bekendgestel om die aangepastheid van organismes te beskryf. Bioloë het die implikasies van doelgerigtheid ongemaklik gevind aangesien dit bonatuurlike bedoeling voorstel, 'n aspek van [[Plato]] se denke wat Aristoteles verwerp het.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Nagel |first=Ernest |author-link=Ernest Nagel |date=May 1977 |title=Goal-Directed Processes in Biology |url=https://archive.org/details/journal-of-philosophy_1977-05_74_5/page/261 |journal=[[The Journal of Philosophy]] |volume=74 |issue=5 |pages=261–279 |doi=10.2307/2025745 |jstor=2025745 |issn=0022-362X}} Teleology Revisisted: The Dewy Lectures 1977 (first lecture)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Nagel |first=Ernest |date=May 1977 |title=Functional Explanations in Biology |url=https://archive.org/details/journal-of-philosophy_1977-05_74_5/page/280 |journal=The Journal of Philosophy |volume=74 |issue=5 |pages=280–301 |doi=10.2307/2025746 |jstor=2025746 |issn=0022-362X}} Teleology Revisisted: The Dewy Lectures 1977 (second lecture)&lt;/ref&gt; 'n Soortgelyke term, teleonomie, het uit [[kubernetika]] en self-organiserende stelsels ontstaan en is deur bioloë van die 1960's soos [[Ernst Mayr]] en George Williams as 'n minder belade alternatief gebruik.&lt;ref&gt;{{harvnb|Mayr|1965|pp=33–50}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Mayr|1988|loc=Ch. 3, &quot;The Multiple Meanings of Teleological&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Williams|1966|loc=Ch. 9, &quot;The Scientific Study of Adaptation&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |editor-last=Allaby |editor-first=Michael |editor-link=Michael Allaby |encyclopedia=A Dictionary of Zoology |title=teleonomy |url=https://books.google.com/books?id=1_UO957htTwC&amp;pg=PA530 |access-date=2015-08-24 |edition=Reissued with new cover and corrections |year=2003 |publisher=Oxford University Press |series=Oxford Paperback Reference |location=Oxford; New York |isbn=978-0-19-860758-8 |lccn=2003278285 |oclc=444678726}}&lt;/ref&gt; Aan die een kant is aanpassing duidelik doelgerig: natuurlike seleksie kies wat werk en elimineer wat nie werk nie. Aan die ander kant wil bioloë bewuste doel in evolusie ontken. Die dilemma het tot 'n bekende grap deur die evolusiebioloog Haldane gelei: &quot;Teleologie is soos 'n minnares vir 'n bioloog: hy kan nie sonder haar leef nie, maar hy is onwillig om in die openbaar met haar gesien te word.&quot; David Hull het opgemerk dat Haldane se minnares &quot;nou 'n wettige vrou geword het. Bioloë voel nie meer verplig om verskoning te maak vir hul gebruik van teleologiese taal nie; hulle pronk daarmee. Die enigste toegewings wat hulle aan sy berugte verlede maak, is om dit 'teleonomie' te hernoem.&quot;&lt;ref&gt;{{harvnb|Hull|1982}}, p. 298&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Bronne ==
* {{cite book|last=Cronin|first=H.|title=The Ant and the Peacock: Altruism and Sexual Selection from Darwin to Today|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=1992|isbn=978-0-521-32937-8|url=https://archive.org/details/antpeacockaltrui00cron}}
* {{cite journal|last=Gould|first=S.J.|author2=Lewontin, R.C.|author-link=Stephen Jay Gould|title=The spandrels of San Marco and the Panglossian paradigm: A critique of the adaptationist programme|year=1979|journal=Proceedings of the Royal Society of London B|volume=205|issue=1161|pages=581–598|doi=10.1098/rspb.1979.0086|pmid=42062|bibcode=1979RSPSB.205..581G|s2cid=2129408|author2-link=Richard Lewontin}}
* {{cite book |last=Hull |first=David L. |author-link=David Hull (philosopher) |year=1982 |chapter=Philosophy and biology |editor-last=Fløistad |editor-first=Guttorm |editor-link=Guttorm Fløistad |title=Philosophy of Science |series=Contemporary Philosophy: A New Survey |volume=2 |location=The Hague |publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]]; [[Springer Science+Business Media|Springer Netherlands]] |doi=10.1007/978-94-010-9940-0 |isbn=978-90-247-2518-2 |lccn=81003972 |oclc=502399533 }}
* {{cite journal|last=Lewontin|first=R.C.|author-link=Richard Lewontin|year=1979|title=Sociobiology as an adaptationist program|url=https://archive.org/details/sim_behavioral-science_1979-01_24_1/page/5|journal=Behavioral Science|volume=24|issue=1|pages=5–14|doi=10.1002/bs.3830240103|pmid=435219}}
* {{cite book|last=Lewontin|first=R.C.|author-link=Richard Lewontin|title=Biology as Ideology: The Doctrine of DNA|url=https://archive.org/details/biologyasideolog00lewo|url-access=registration|publisher=Harper Collins|location=New York|year=1993|isbn=978-0-06-097519-7}}
* {{cite book|last=Maynard Smith|first=J.|author-link=John Maynard Smith|title=Did Darwin get it right? Essays on games, sex and evolution|url=https://archive.org/details/diddarwingetitri0000mayn_q7l4|publisher=Penguin books|location=London|year=1988|isbn=978-0-14-023013-0}}
* {{cite book |last=Mayr |first=Ernst |author-link=Ernst Mayr |year=1965 |chapter=Cause and Effect in Biology |editor-last=Lerner |editor-first=Daniel |title=Cause and Effect |chapter-url=https://archive.org/details/causeeffect00lern |chapter-url-access=registration |series=The Hayden Colloquium on Scientific Method and Concept |location=New York |publisher=[[Free Press (publisher)|Free Press]] |lccn=65015439 |oclc=384895 }}
* {{cite book |last=Mayr |first=Ernst |author-link=Ernst Mayr |year=1988 |title=Toward a New Philosophy of Biology: Observations of an Evolutionist |location=Cambridge, MA |publisher=Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-89665-9 |lccn=87031892 |oclc=17108004 |title-link=Toward a New Philosophy of Biology }}
* {{cite book |last=Monod |first=Jacques |author-link=Jacques Monod |year=1971 |title=Chance and Necessity: An Essay on the Natural Philosophy of Modern Biology |others=Translation of ''Le hasard et la nécessité'' by [[Austryn Wainhouse]] |edition=1st American |location=New York |publisher=[[Alfred A. Knopf|Knopf]] |isbn=978-0-394-46615-6 |lccn=77154929 |oclc=209901 |url=https://archive.org/details/chancenecessity00jacq }}
* {{cite book|editor-last=Orzack|editor-first=S.H.|editor2=Sober, E.R. |title=Adaptationism and Optimality|url=https://archive.org/details/adaptationismopt0000unse|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2001|isbn=978-0-521-59166-9}}
* {{cite book |last=Pittendrigh |first=Colin S. |author-link=Colin Pittendrigh |year=1958 |chapter=Adaptation, Natural Selection, and Behavior |editor1-last=Roe |editor1-first=Anne |editor2-last=Simpson |editor2-first=George Gaylord |editor2-link=George Gaylord Simpson |title=Behavior and Evolution | url=https://archive.org/details/behaviorevolutio00roearich|url-access=registration |location=New Haven, CT |publisher=Yale University Press |lccn=58011260 |oclc=191989 }}{{bladsy benodig|date=Desember 2021}}&lt;!--600 PAGE BOOK, and very long chapter within. WP policy is to bring the reader with a couple of pages.--&gt;
* {{cite book|last=Sober|first=E.|chapter=Six Sayings about Adaptationism|title=The Philosophy of Biology|url=https://archive.org/details/philosophyofbiol0000unse|editor1=D. Hull|editor2=M. Ruse|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=1998|isbn=978-0-19-875213-4}}
* {{cite book |last=Sober |first=Elliott |year=1993 |title=Philosophy of Biology |url=https://archive.org/details/philosophyofbiol0000sobe |series=Dimensions of Philosophy Series |location=Boulder, CO |publisher=[[Westview Press]] |isbn=978-0-8133-0785-5 |lccn=92037484 |oclc=26974492 }}
* {{cite book |last=Williams |first=George C. |author-link=George C. Williams (biologist) |year=1966 |title=Adaptation and Natural Selection: A Critique of Some Current Evolutionary Thought |series=Princeton Science Library |location=Princeton, NJ |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-02615-2 |lccn=65017164 |oclc=35230452 |title-link=Adaptation and Natural Selection }}

== Eksterne skakels ==
* [https://notes.utk.edu/bio/greenberg.nsf/0/fc9136a487aaad9585256cff00663c2e?OpenDocument Information from &quot;Deep Ethology&quot;] course website, by Neil Greenberg
* [http://cogweb.ucla.edu/Debate/CEP_Gould.html Tooby &amp; Cosmides comments on Maynard Smith's New York Review of Books piece on Gould et al.]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Ewolusionêre biologie]]</text>
      <sha1>8upmz0jefntsasqkgdkfxyz6l6sh24o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Newton Adams</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453169</id>
    <revision>
      <id>2968184</id>
      <parentid>2833295</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bron */ Verbeter</comment>
      <origin>2968184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2757" sha1="2lv2gdhq3r7u4u09evsju5vto6w1a78" xml:space="preserve">'''Newton Adams''' (4 Augustus 1804, East Bloomfield, [[Ontario]], [[VSA]] - 16 September 1851, [[Adams Mission]], naby [[Amanzimtoti]]), was ‘n Amerikaanse sendeling in [[Natal]] en stigter van Adams College.

== Geskiedenis ==
Adams kwalifiseer as geneesheer in [[New York]] en 2 jaar later vertrek hy en sy vrou Sarah Vantine, 'n opgeleide onderwyseres, maar as onopgeleide sendelinge vir die American Board of Commissioners for Foreign Missions na Suid-Afrika. Hulle arriveer op 6 Februarie 1835 vanuit [[Boston]] in [[Kaapstad]] en kom in aanraking met [[John Philip]] met wie hulle nie goed oor die weg kom nie. In die tyd onderneem Adams verskeie reise na die binneland van die Wes- en [[Oos-Kaap]] om 'n geskikte werkterrein vir hulle te soek. In 1836 reis hy oor land na die Zoeloekoning [[Dingaan]] waar hy vriendelik ontvang word. Hy gee ook hier aandag aan die koning se kwale. Met die gevolg dat Dingaan hom in Desember 1835 toestemming gee om die eerste sendingstasie in Natal by [[Umlazi]] te stig. Dit is gou gevolg deur ‘n skool en 'n drukpers om pamflette in [[Zoeloe]] te druk. 

Hy en sy vrou spits hul werk toe op godsdiens en onderwys, maar omdat hy ook na baie siekes moes omsien, staan die skool al meer onder beheer van sy vrou. Die geletterdheid van sy Zoeloe-volgelinge neem nie net vinnig in hul moedertaal toe nie, maar ook in Engels. Later is daar selfs 'n skool vir volwassenes. 

Adams was baie musikaal en lê veral klem op sang by die godsdiensoefeninge. Na die moord op [[Piet Retief]] verlaat Adams sy sendingpos by Umlazi. Toe alles weer vreedsaam in die streek is, keer Adams saam met [[Daniel Lindley]] en hul gesinne na Umlazi terug en hervat sy werk. In 1844 word Adams uiteindelik in Kaapstad tot predikant ingehuldig. Drie jaar later verskuif hy sy sendingstasie na 'n gebied net noordwes van [[Amanzimtoti]]. Daar stig hy 'n skool met homself as die eerste hoof. Teenswoordig staan dit bekend as Adams College.

== Trivia ==
Adams was 
*die eerste persoon wat dele van die [[Bybel]] (stukke uit [[Genesis]]) in Zoeloe vertaal het en in 1846 laat druk het.
*die eerste gekwalifiseerde dokter in Natal.
*die eerste persoon wat katoensaad in Natal ingevoer het.
*onder sy volgelinge bekend as “die man met die drie baadjies”, omdat hy 'n swart pak gedra het as hy as priester gewerk het, 'n wit oorjas as hy na pasiënte omgesien het en 'n oorpak as hy gehelp het met die oprigting van geboue.

== Sien ook ==
*[[Adams Mission]]

== Bron ==
*[[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966
*sahistory.org.za/place/adams-college-amanzimtoti

[[Kategorie:Sendelinge]]
[[Kategorie:Geneeskundiges]]
[[Kategorie:Geboortes in 1804]]
[[Kategorie:Sterftes in 1851]]</text>
      <sha1>2lv2gdhq3r7u4u09evsju5vto6w1a78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Those Awful Hats</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453459</id>
    <revision>
      <id>2968228</id>
      <parentid>2835473</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1161</id>
      </contributor>
      <comment>Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang &quot;Those_Awful_Hats.webm&quot; met &quot;Those_Awful_Hats_(1909)_-_Super_8_-_Sound_-_UHD.webm&quot; omrede: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Those Awful Hats (1909)</comment>
      <origin>2968228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3036" sha1="ddkyrght44jhm8ifqp3k394fprtu5p8" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|''Those Awful Hats''}}
{{Inligtingskas rolprent
| naam              = Those Awful Hats
| beeld             = Those Awful Hats (1909) - Super 8 - Sound - UHD.webm
| regisseur        = [[D. W. Griffith]]
| produksieleier    = 
| draaiboekskrywer  = D. W. Griffith
| met               = {{Plainlist|
* [[Mack Sennett]]
* [[Flora Finch]]
* [[Linda Arvidson]]
* John R. Cumpson
* [[George Gebhardt]]
}}
| kinematografie    = G. W. Bitzer
| musiek            = 
| redigeerder       = 
| verspreider       = 
| ateljee           = 
| vrystelling       = [[25 Januarie]] [[1909]]
| speeltyd          = 3 min
| land              = {{USA}}
| taal              = 
| begroting         = 
| bruto             = 
| voorafgegaan_deur = 
| opgevolg_deur     = 
| webtuiste         = 
| imdb_id           = 0001062
}}

'''''Those Awful Hats''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[stilfilm]] uit [[1909]]. Die film is geregisseer deur [[D. W. Griffith]].&lt;ref&gt;[https://www.silentera.com/PSFL/data/T/ThoseAwfulHats1909.html Those Awful Hats]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Richard Schickel. ''D.W. Griffith: An American Life''&lt;/ref&gt; en met Mack Sennett en Flora Finch in die hoofrolle. Dit is op 25 Januarie 1909 deur Biograph Studios vrygestel.

Dierolprent speel af in 'n klein, stampvol rolprentteater terwyl 'n rolprent aan die gang is. Die kykers word voortdurend afgelei deur mense – hoofsaaklik vroue – wat groot, oordadige [[hoed]]e dra wat almal se uitsig op die skerm belemmer. Slapstick-wanorde volg. Die film eindig met 'n titelkaart wat lui: &quot;Dames sal asseblief hul hoede verwyder.&quot;

Argivaris David Shepard van Blackhawk Films het verduidelik hoe G.W. Bitzer die film gefotografeer het: &quot;Die beeld in die teater en die beeld op die teaterskerm is afsonderlik gefotografeer, en die finale effek is bereik deur dubbele drukwerk en die gebruik van 'n reismat.&quot;&lt;ref&gt;David Shepard, introduction to home-movie release of ''Those Awful Hats'', 1975.&lt;/ref&gt;

==Vrystelling==
''Those Awful Hats'' was nie soseer bedoel as 'n vermaakonderwerp nie, maar as 'n diens aan Nickelodeon-teaters, net soos humoristiese maar waarskuwende lokprente vandag gebruik word voordat die speelfilm begin. Biograph het ''Those Awful Hats'' aanbeveel as &quot;'n wonderlike onderwerp om 'n vertoning mee te begin in plaas van die gebruiklike skyfie.&quot; Die film is in 1975 deur Blackhawk Films van 'n nitraatnegatief gerestoureer en is slegs kortliks te koop aangebied as 'n beperkte uitgawe. 'n Afdruk van die film is in die filmargief van die [[Biblioteek van die VSA-kongres]].&lt;ref name=&quot;silentera&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.silentera.com/PSFL/data/T/ThoseAwfulHats1909.html |title=Progressive Silent Film List: Those Awful Hats |access-date=24 November 2008|work=Silent Era}}&lt;/ref&gt;

== Hoofrolspelers ==
* [[Mack Sennett]]
* [[Flora Finch]]
* [[Linda Arvidson]]
* John R. Cumpson
* [[George Gebhardt]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
{{Wikiquote-inlyn}}
* {{IMDb title|0001062}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse rolprente]]</text>
      <sha1>ddkyrght44jhm8ifqp3k394fprtu5p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antibroosheid</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453691</id>
    <revision>
      <id>2968250</id>
      <parentid>2837821</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11606" sha1="8ozdfd9avnevcjl3ylhk16val7f542b" xml:space="preserve">'''Antibroosheid''' is 'n eienskap van [[stelsel]]s waarin hulle vermoë om te floreer toeneem as gevolg van stressors, skokke, wisselvalligheid, geraas, afwykings, misrekeninge, aanvalle of mislukkings. Die konsep is deur [[Nassim Nicholas Taleb]] in sy boek ''Antifragile'', en in tegniese artikels ontwikkel.&lt;ref name=&quot;antifragile book&quot;&gt;{{cite book |author=Nassim Nicholas Taleb |year=2012 |title=Antifragile: Things That Gain from Disorder |publisher=Random House |page=[https://archive.org/details/isbn_9781400067824/page/430 430] |url=https://archive.org/details/isbn_9781400067824 |url-access=registration |isbn=9781400067824}},&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Taleb | first1 = N.N. | last2 = Douady | first2 = R. | year = 2013 | title = Mathematical definition, mapping, and detection of (anti) fragility | journal = Quantitative Finance | volume = 13 | issue = 11| pages = 1677–1689 | doi = 10.1080/14697688.2013.800219 | arxiv = 1208.1189 | s2cid = 219716527 }}&lt;/ref&gt; Soos Taleb in sy boek verduidelik, verskil antibroosheid fundamenteel van die konsepte van veerkragtigheid (d.w.s. die vermoë om van mislukking te herstel) en robuustheid (dit wil sê die vermoë om mislukking te weerstaan). Die konsep is toegepas in [[risiko]]analise,&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Aven | first1 = T | year = 2014 | title = The Concept of Antifragility and its Implications for the Practice of Risk Analysis | journal = Risk Analysis | volume = 35 | issue = 3| pages = 476–483 | doi = 10.1111/risa.12279 | pmid = 25263809 | bibcode = 2015RiskA..35..476A | s2cid = 5537979 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Derbyshire, J. 2014&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Derbyshire | first1 = J. | last2 = Wright | first2 = G. | year = 2014 | title = Preparing for the future: Development of an 'antifragile' methodology that complements scenario planning by omitting causation | url = https://strathprints.strath.ac.uk/52933/1/Derbyshire_Wright_TFSC2014_methodology_that_complements_scenario_planning_by_omitting_causation.pdf | journal = Technological Forecasting and Social Change | volume = 82 | pages = 215–225 | doi = 10.1016/j.techfore.2013.07.001 }}&lt;/ref&gt; [[fisika]],&lt;ref name=&quot;Naji, A. 2014&quot;&gt;{{cite journal | arxiv=1409.2609 | doi=10.1063/1.4898663 | title=Asymmetric Coulomb fluids at randomly charged dielectric interfaces: Anti-fragility, overcharging and charge inversion | date=2014 | last1=Naji | first1=Ali | last2=Ghodrat | first2=Malihe | last3=Komaie-Moghaddam | first3=Haniyeh | last4=Podgornik | first4=Rudolf | journal=The Journal of Chemical Physics | volume=141 | issue=17 | article-number=174704 | pmid=25543341 | bibcode=2014JChPh.141q4704N }}&lt;/ref&gt; [[molekulêre biologie]],&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Danchin | first1 = A. | last2 = Binder | first2 = P.M. | last3 = Noria | first3 = S. | year = 2011 | title = Antifragility and tinkering in biology (and in business) flexibility provides an efficient epigenetic way to manage risk | journal = Genes | volume = 2 | issue = 4| pages = 998–1016 | doi = 10.3390/genes2040998 | doi-access = free | pmid = 24710302 | pmc = 3927596 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grube, M. 2013 pp. 551-566&quot;&gt;{{Cite book|doi = 10.1007/978-94-007-6488-0_25|chapter = Niches and Adaptations of Polyextremotolerant Black Fungi|title = Polyextremophiles|series = Cellular Origin, Life in Extreme Habitats and Astrobiology|year = 2013|last1 = Grube|first1 = Martin|last2 = Muggia|first2 = Lucia|last3 = Gostinčar|first3 = Cene|volume = 27|pages = 551–566|isbn = 978-94-007-6487-3}}&lt;/ref&gt; vervoerbeplanning,&lt;ref name=&quot;Levin, J. S. 2014, pp. 285-292&quot;&gt;{{cite book | doi=10.1109/SysCon.2014.6819271 | chapter=Detecting antifragile decisions and models lessons from a conceptual analysis model of Service Life Extension of aging vehicles | title=2014 IEEE International Systems Conference Proceedings | date=2014 | last1=Levin | first1=Jeffrey S. | last2=Brodfuehrer | first2=Steven P. | last3=Kroshl | first3=William M. | pages=285–292 | isbn=978-1-4799-2086-0 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Isted, R. (2014, August). [https://trid.trb.org/view/1326879 The use of antifragility heuristics in transport planning]. In Australian Institute of Traffic Planning and Management (AITPM) National Conference, 2014, Adelaide, South Australia, Australia (Nr. 3).&lt;/ref&gt; [[ingenieurswese]],&lt;ref name=&quot;sciencedirect.com&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Verhulsta | first1 = E | year = 2014 | title = Applying Systems and Safety Engineering Principles for Antifragility | url = https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877050914007005/pdf?md5=4fb7dc9771377a226f97df7065ecea37&amp;pid=1-s2.0-S1877050914007005-main.pdf | journal = Procedia Computer Science | volume = 32 | pages = 842–849 | doi = 10.1016/j.procs.2014.05.500 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jones, K. H. 2014&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Jones | first1 = K. H. | year = 2014 | title = Engineering Antifragile Systems: A Change In Design Philosophy | url = https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877050914007042/pdf?md5=d790c1c358550a1dafd986d976751c48&amp;pid=1-s2.0-S1877050914007042-main.pdf&amp;_valck=1 | journal = Procedia Computer Science | volume = 32 | pages = 870–875 | doi = 10.1016/j.procs.2014.05.504 | doi-access = free | hdl = 2060/20140010075 | hdl-access = free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lichtman 1–12&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Lichtman|first1=M.|last2=Vondal|first2=M. T.|last3=Clancy|first3=T. C.|last4=Reed|first4=J. H.|date=2016-01-01|title=Antifragile Communications|journal=IEEE Systems Journal|volume= 12|issue= 1|pages=659–670|doi=10.1109/JSYST.2016.2517164|issn=1932-8184|hdl=10919/72267|url=http://hdl.handle.net/10919/72267|bibcode=2018ISysJ..12..659L|s2cid=4339184|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; [[lugvaart]] ([[Nasa|NASA]]),&lt;ref name=&quot;ntrs.nasa.gov&quot;&gt;Jones, Kennie H. &quot;Antifragile Systems: An Enabler for System Engineering of Elegant Systems.&quot; (2015), NASA, [https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=20160007433] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161117064741/https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=20160007433 |date=17 November 2016 }}&lt;/ref&gt; en [[rekenaarwetenskap]].&lt;ref name=&quot;Jones, K. H. 2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Ramirez, C. A. 2014&quot;&gt;{{cite book | doi=10.1109/SICE.2014.6935315 | chapter=An initial approach towards the implementation of human error identification services for antifragile systems | title=2014 Proceedings of the SICE Annual Conference (SICE) | date=2014 | last1=Ramirez | first1=Carlos A. | last2=Itoh | first2=Makoto | pages=2031–2036 | isbn=978-4-9077-6446-3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Abid, A. 2014&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Abid | first1 = A. | last2 = Khemakhem | first2 = M. T. | last3 = Marzouk | first3 = S. | last4 = Jemaa | first4 = M. B. | last5 = Monteil | first5 = T. | last6 = Drira | first6 = K. | year = 2014 | title = Toward Antifragile Cloud Computing Infrastructures | url = https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877050914007017/pdf?md5=579fbbe1aa1f4e10e7ad57bc2d5535e9&amp;pid=1-s2.0-S1877050914007017-main.pdf&amp;_valck=1 | journal = Procedia Computer Science | volume = 32 | pages = 850–855 | doi = 10.1016/j.procs.2014.05.501 | doi-access = free | url-access = subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Positioning Antifragility for Cloud&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Guang | first1 = L. | last2 = Nigussie | first2 = E. | last3 = Plosila | first3 = J. | last4 = Tenhunen | first4 = H. | year = 2014 | title = Positioning Antifragility for Clouds on Public Infrastructures | url = https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877050914007029/pdf?md5=d95c293f104f0ad2b85e72bee4dcd33d&amp;pid=1-s2.0-S1877050914007029-main.pdf&amp;_valck=1 | journal = Procedia Computer Science | volume = 32 | pages = 856–861 | doi = 10.1016/j.procs.2014.05.502 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;

Taleb definieer dit soos volg in 'n brief aan Nature waarin hy reageer op 'n vroeëre resensie van sy boek in daardie tydskrif:

 &quot;Eenvoudig gestel, word antibroosheid gedefinieer as 'n konvekse reaksie op 'n stressor of bron van skade (binne sekere ekstreme), wat lei tot 'n positiewe sensitiwiteit vir 'n toename in wisselvalligheid (of veranderlikheid, stres, verspreiding van uitkomste of onsekerheid, wat gegroepeer word onder die benaming &quot;versteuringsgroep&quot;). Net so word broosheid gedefinieer as 'n konkawe sensitiwiteit vir stressors, wat lei tot 'n negatiewe sensitiwiteit vir 'n toename in wisselvalligheid. Die verband tussen broosheid, konveksiteit en sensitiwiteit vir versteuring is wiskundig, verkry deur 'n stelling, nie afgelei van empiriese data-ontginning of 'n historiese diskoers nie. Dit is ''a priori''.&quot;&lt;br&gt;— Taleb, N.N., ''Philosophy: Antifragility as a mathematical idea''. ''Nature'', 2013 Februarie 28; 494(7438), 430-430

==Antibroosheid versus robuust-/veerkragtigheid==
In sy boek beklemtoon Taleb die verskille tussen antibroosheid en robuustheid/veerkragtigheid. 
&quot;Antibroosheid gaan verder as veerkragtigheid of robuustheid. Die veerkragtige weerstaan skokke en bly dieselfde; die antibrose word beter.&quot;&lt;ref name=&quot;antifragile book&quot;/&gt; Die konsep is nou op 'n streng manier op ekosisteme toegepas.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Equihua|first1=Miguel|last2=Espinosa|first2=Mariana|last3=Gershenson|first3=Carlos|last4=López-Corona|first4=Oliver|last5=Munguia|first5=Mariana|last6=Pérez-Maqueo|first6=Octavio|last7=Ramírez-Carrillo|first7=Elvia|title=Ecosystem antifragility: Beyond integrity and resilience|journal=PeerJ|year=2020|volume=8|article-number=e8533|doi=10.7717/peerj.8533|pmid=32095358|pmc=7020813 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; In hul werk hersien die outeurs die konsep van ekosisteemveerkragtigheid in sy verhouding tot ekosisteemintegriteit vanuit 'n inligtingsteorie-benadering. Hierdie werk herformuleer en bou voort op die konsep van veerkragtigheid op 'n manier wat wiskundig oorgedra word en heuristies geëvalueer kan word in werklike toepassings: byvoorbeeld ekosisteem-antibroosheid. Die outeurs stel ook voor dat vir sosio-ekosisteembestuur, beplanning of in die algemeen, enige besluitnemingsperspektief, antibroosheid 'n waardevolle en meer wenslike doelwit kan wees om te bereik as 'n veerkragtigheidsstrewe. Op dieselfde wyse het Pineda en medewerkers&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Pineda|first1=Omar K.|last2=Kim|first2=Hyobin|last3=Gershenson|first3=Carlos|date=2019-05-28|title=A Novel Antifragility Measure Based on Satisfaction and Its Application to Random and Biological Boolean Networks|journal=Complexity|volume=2019|pages=1–10|article-number=3728621 |doi=10.1155/2019/3728621|issn=1076-2787|doi-access=free|arxiv=1812.06760}}&lt;/ref&gt; 'n eenvoudig berekenbare maatstaf vir antibroosheid voorgestel, gebaseer op die verandering van &quot;tevredenheid&quot; (d.w.s. netwerkkompleksiteit) voor en na die byvoeging van versteurings, en dit toegepas op ewekansige Booleaanse netwerke (RBN's). Hulle toon ook dat verskeie bekende biologiese netwerke soos ''Arabidopsis thaliana'' se selsiklus soos verwag antibroos is.

==Antibroosheid teenoor die aanpasbare/kognitiewe==
'n Aanpasbare stelsel is een wat sy gedrag verander op grond van inligting wat beskikbaar is ten tye van gebruik (in teenstelling met die feit dat die gedrag tydens stelselontwerp gedefinieer is). Hierdie eienskap word soms kognitief genoem. Terwyl aanpasbare stelsels robuustheid onder 'n verskeidenheid scenario's toelaat (dikwels onbekend tydens stelselontwerp), is hulle nie noodwendig antibroos nie. Met ander woorde, die verskil tussen aanpasbaar en antibroos is die verskil tussen 'n stelsel wat robuust is onder wisselvallige omgewings/toestande, en een wat robuust is in 'n voorheen onbekende omgewing. 

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Nassim Nicholas Taleb}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Risiko]]</text>
      <sha1>8ozdfd9avnevcjl3ylhk16val7f542b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nkandlawoud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>456596</id>
    <revision>
      <id>2968176</id>
      <parentid>2866238</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Skakel</comment>
      <origin>2968176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2746" sha1="e69s8zho242r4cq4c1zkdb8vs1t5c1n" xml:space="preserve">[[Lêer:Rapanea melanophloeos 50D 4194.jpg|duimnael|'n [[Kaapboekenhout]] wat in die Nkandlawoud groei.]]
Die '''Nkandlabos''', een van die mooiste en grootste oorblywende natuurlike bosse in die land, is ‘n natuurreservaat in [[KwaZulu-Natal]]. Dit is intiem verweef met die geskiedenis van die [[Zoeloes|Zoeloevolk]].

==Ligging==
Hierdie woud van 1&amp;nbsp;600 ha lê op die suidegrens van die historiese [[Zoeloeland]]. Dit is 20&amp;nbsp;km suid van [[Nkandla]], 56&amp;nbsp;km noordwes van [[Eshowe]] en 68&amp;nbsp;km van [[Melmoth]], op ‘n hoogte tussen 1&amp;nbsp;100 en 1&amp;nbsp;300 m bo [[seespieël]] en bestaan uit geweldige steil berghellings, ontoeganklike klowe, watervalle en verskuilde grotte. Die Mhlatuze-, Nsuze- en [[Tugelarivier]]e vloei daardeur.

== Fauna en flora ==
Hierdie gebied is bekend om sy biodiversiteit. Dit is ‘n besondere ekosisteem bestaande uit ‘n klam [[reënwoud]] wat aanhoudende digte mis ervaar. Daar is ‘n ruie digte plantegroei met baie ou bome behang met bobbejaantoue. Skaars plante kom hier voor. Uniek is die bedreigde vlinders: Karkloof-blouvlinder (Orachrysops ariadne), Papilio ophidicephalus zuluenisis en die Charaxes druceanus druceanus. 147 Voëlspesies is reeds hier aangeteken. [[Uil]]e sweef bo die hoë bome. Ander besondere voëls wat gesien kan word, is die [[Knysnaloerie]], [[bosloerie]], [[groenhoutkapper]], [[withalsbosduif]], [[bromvoël]], [[suidelike swie]] en die [[mooimeisie]]. [[Luiperd]]s, [[bosbok]]ke, ape en [[mamba]]s is volop. Na bewering loop hier ‘n trop wilde [[perd]]e rond. Om die bos goed te kan besigtig, moet liefs van ‘n plaaslike gids gebruik gemaak word. Dit vorm deel van die [[historiese slagveldroete van KwaZulu-Natal]].

== Geskiedenis ==
Die bos is van groot kulturele belang vir die Zoeloenasie. Dit word beskou as ‘n heilige plek en is die oorsprong van verskeie legendes. ‘n Populêre geloof is dat die geeste van gestorwe opperhoofde hier woon. [[Cetshwayo]] het in die laat 1880’s hier geskuil by Sigananda, die hoof van die Cube-stam, in ‘n afgeleë kraal aan die voet van ‘n waterval in die Mhomekloof. Cetshwayo is ook kort daarna in die nabyheid begrawe. Die [[Bambata-rebellie]] het ook hier sy ontstaan gehad. Tydens die Zoeloe-rebellie in 1906 was die bos die toneel van hewige gevegte.

== Bibliografie ==
*[[Bulpin, T.V.]]: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966
*https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-02-23-zululand-forests-green-jewels-in-jeopardy/
*https://gobirding.birdlife.org.za/southern-zululand-melmoth-nakandla-forest/
*https://nikrs.dst.gov.za/communities/explore/promo/10
*https://sa-venues.com/game-reserves/nkandla-forest.php

{{Normdata}}
[[Kategorie:Natuurreservate in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>e69s8zho242r4cq4c1zkdb8vs1t5c1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968177</id>
      <parentid>2968176</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Ai!</comment>
      <origin>2968177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2767" sha1="hhy8a2onxxu936qiropotph8le0ha7u" xml:space="preserve">[[Lêer:Rapanea melanophloeos 50D 4194.jpg|duimnael|'n [[Kaapboekenhout]] wat in die Nkandlawoud groei.]]
Die '''Nkandlabos''', een van die mooiste en grootste oorblywende natuurlike bosse in die land, is ‘n natuurreservaat in [[KwaZulu-Natal]]. Dit is intiem verweef met die geskiedenis van die [[Zoeloes|Zoeloevolk]].

==Ligging==
Hierdie woud van 1&amp;nbsp;600 ha lê op die suidegrens van die historiese [[Zoeloeland]]. Dit is 20&amp;nbsp;km suid van [[Nkandla]], 56&amp;nbsp;km noordwes van [[Eshowe]] en 68&amp;nbsp;km van [[Melmoth]], op ‘n hoogte tussen 1&amp;nbsp;100 en 1&amp;nbsp;300 m bo [[seespieël]] en bestaan uit geweldige steil berghellings, ontoeganklike klowe, watervalle en verskuilde grotte. Die Mhlatuze-, Nsuze- en [[Tugelarivier]]e vloei daardeur.

== Fauna en flora ==
Hierdie gebied is bekend om sy biodiversiteit. Dit is ‘n besondere ekosisteem bestaande uit ‘n klam [[reënwoud]] wat aanhoudende digte mis ervaar. Daar is ‘n ruie digte plantegroei met baie ou bome behang met bobbejaantoue. Skaars plante kom hier voor. Uniek is die bedreigde vlinders: Karkloof-blouvlinder (Orachrysops ariadne), Papilio ophidicephalus zuluenisis en die Charaxes druceanus druceanus. 147 Voëlspesies is reeds hier aangeteken. [[Uil]]e sweef bo die hoë bome. Ander besondere voëls wat gesien kan word, is die [[Knysnaloerie]], [[bosloerie]], [[groenhoutkapper]], [[withalsbosduif]], [[bromvoël]], [[suidelike swie]] en die [[mooimeisie]]. [[Luiperd]]s, [[bosbok]]ke, ape en [[mamba]]s is volop. Na bewering loop hier ‘n trop wilde [[perd]]e rond. Om die bos goed te kan besigtig, moet liefs van ‘n plaaslike gids gebruik gemaak word. Dit vorm deel van die [[historiese slagveldroete van KwaZulu-Natal]].

== Geskiedenis ==
Die bos is van groot kulturele belang vir die Zoeloenasie. Dit word beskou as ‘n heilige plek en is die oorsprong van verskeie legendes. ‘n Populêre geloof is dat die geeste van gestorwe opperhoofde hier woon. [[Cetshwayo]] het in die laat 1880’s hier geskuil by Sigananda, die hoof van die Cube-stam, in ‘n afgeleë kraal aan die voet van ‘n waterval in die Mhomekloof. Cetshwayo is ook kort daarna in die nabyheid begrawe. Die [[Bambata-rebellie]] het ook hier sy ontstaan gehad. Tydens die Zoeloe-rebellie in 1906 was die bos die toneel van hewige gevegte.

== Bibliografie ==
*[[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966
*https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-02-23-zululand-forests-green-jewels-in-jeopardy/
*https://gobirding.birdlife.org.za/southern-zululand-melmoth-nakandla-forest/
*https://nikrs.dst.gov.za/communities/explore/promo/10
*https://sa-venues.com/game-reserves/nkandla-forest.php

{{Normdata}}
[[Kategorie:Natuurreservate in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>hhy8a2onxxu936qiropotph8le0ha7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tilly Norwood</title>
    <ns>0</ns>
    <id>456730</id>
    <revision>
      <id>2968039</id>
      <parentid>2866593</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:03:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26890" sha1="eypyahi6zt0rnhciz8a7m0he89og1ip" xml:space="preserve">'''Tilly Norwood''' is 'n karakter wat in 2025 deur Xicoia, die [[KI]]-afdeling van Particle6 Group, 'n produksiemaatskappy gestig deur Eline Van der Velden, met behulp van generatiewe kunsmatige intelligensie geskep is. &quot;KI-kommissaris&quot;, die eerste projek wat die Norwood-karakter vertoon het, is gekritiseer deur resensente vir ''[[The Guardian]], PC Gamer'' en ''The A.V. Club''. 'n Persverklaring dat talentagentskappe belangstelling getoon het om die karakter te verteenwoordig, het sterk kritiek van [[Hollywood]]-akteurs en -firmas ontlok, wat bewerings van persoonlikheidsregteskendings en argumente oor die impak van die karakter op produksiekoste in die mediabedryf tot gevolg gehad het.

==Geskiedenis==
Norwood is geskep deur Xicoia, wat in Februarie 2025 gestig is as die [[kunsmatige intelligensie]] (KI) afdeling van Particle6, 'n produksiemaatskappy wat in 2015 deur die Nederlandse aktrise en vervaardiger Eline Van der Velden gestig is.&lt;ref name=&quot;Kanter&quot;&gt;{{cite web |last1=Kanter |first1=Jake |title=Tilly Norwood Creator Says No BFI Funding Was Used To Develop AI Actress |url=https://deadline.com/2025/10/tilly-norwood-creator-no-bfi-cash-used-ai-actress-1236591136/ |website=Deadline |access-date=18 November 2025 |date=18 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lodderhose |first=Diana |date=25 September 2025 |title=Eline Van Der Velden, Founder Of AI Indie Particle6, Launches AI Talent Studio Xicoia For 'Hyperreal Digital Stars' |url=https://deadline.com/2025/09/eline-van-der-velden-particle6-ai-talent-studio-xicoia-1236555680/ |access-date=30 September 2025 |website=Deadline Hollywood |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Van der Velden het voorheen in 'n satiriese komediereeks vir BBC Three gespeel, gebaseer op haar karakter Miss Holland, wat sy in 2012 geskep het as 'n [[parodie]] van skoonheidstandaarde. Sy het gesê dat die proses om Norwood te skep &quot;lank&quot; geneem het en die proses vergelyk het met dié van skrywers wat karakters skep.&lt;ref name=&quot;VarDif&quot;&gt;{{cite web |last1=Maddaus |first1=Gene |title=Tilly Norwood Creator on Hollywood Backlash, Creating Jobs and Full AI Movies: 'I Don't Think' People Will 'Know the Difference' |url=https://variety.com/2025/film/news/tilly-norwood-creator-eline-van-der-velden-ai-actress-1236574125/ |website=Variety |access-date=18 November 2025 |date=11 November 2025}}&lt;/ref&gt; 'n [[Instagram]]-rekening onder Norwood se naam, met plasings wat dateer uit 6 Mei 2025,&lt;ref name=&quot;People-2025&quot;&gt;{{Cite web |title=Meet Tilly Norwood, the AI 'Actress' Drawing Backlash from Emily Blunt, Whoopi Goldberg and the Screen Actors Guild |url=https://people.com/tilly-norwood-ai-actress-drawing-controversy-in-hollywood-11821340 |access-date=30 September 2025 |website=People |language=en}}&lt;/ref&gt;  het teen 3 Oktober 50 000 volgelinge gekry&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Oktober 2025 |title=And the Oscar goes to Tilly Norwood? AI's leading lady spooks Hollywood |url=https://www.thetimes.com/uk/technology-uk/article/ai-actress-tilly-norwood-news-cfw5wnft9 |access-date=3 Oktober 2025 |website=[[The Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt; en het KI-gegenereerde modelfoto's, selfies en epiese filmtonele bevat.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last1=Zara |first1=Christopher |title=Tilly Norwood already has a Wikipedia page, and not even the editors are sure what to call it |url=https://www.fastcompany.com/91414942/tilly-norwood-ai-actress-gets-wikipedia-page-confuses-editors |access-date=2 Oktober 2025 |website=[[Fast Company]] |date=2 Oktober 2025 }}&lt;/ref&gt; Van der Velden het in Julie 2025 verklaar dat sy beoog het dat Norwood die volgende [[Scarlett Johansson]] of [[Natalie Portman]] sou wees en het later gesê dat gehore meer belangstel in 'n film se storie as of die akteurs eg is.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Middleton|first=Richard|url=https://www.broadcastnow.co.uk/broadcast-international/how-a-uk-prodco-is-building-the-first-ai-star/5207303.article|title=How a UK prodco is building the first AI star|work=Broadcast International|date=30 Julie 2025|accessdate=30 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Barraclough |first=Leo |date=28 September 2025 |title=AI Actress Tilly Norwood Debuts at Zurich Summit as Industry Grapples With Emerging Tech: We Want Her 'to Be the Next Scarlett Johansson' |url=https://variety.com/2025/film/global/ai-actress-tilly-norwood-talent-agents-zurich-summit-1236533454 |accessdate=30 September 2025 |work=Variety}}&lt;/ref&gt; Particle6 het beweer dat die gebruik van Norwood produksiekoste met 90% kan verminder.&lt;ref name=&quot;Telegraph-2025&quot;&gt;{{Cite web |title='Hollywood is desperate to hire my AI actress' |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2025/09/28/actress-in-demand-hollywood-artificial-intelligence-creatio/ |access-date=30 September 2025 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]}}&lt;/ref&gt; 

Op 30 Julie 2025 is 'n komedieskets genaamd &quot;''AI Commissioner''&quot; vrygestel, met Norwood as 'n &quot;aktrise&quot; saam met ander KI-gegenereerde karakters.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kaufman |first=Anna |title=AI actor Tilly Norwood looks startlingly real. Hollywood is not amused |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/2025/10/01/ai-actor-tilly-noorwood-particle-6-productions/86454372007/ |access-date=2 Oktober 2025 |website=USA Today |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Gorman |first1=Steve |last2=Broadway |first2=Danielle |last3=Chmielewski |first3=Dawn |last4=Broadway |first4=Danielle |date=1 Oktober 2025 |title=Hollywood performers union condemns AI-generated 'actress' Tilly Norwood |url=https://www.reuters.com/sustainability/sustainable-finance-reporting/hollywood-performers-union-condemns-ai-generated-actress-tilly-norwood-2025-10-01/ |access-date=1 Oktober 2025 |publisher=[[Reuters]] |language=en}}&lt;/ref&gt; Dit is geskep met tien KI-sagteware-instrumente, met 'n draaiboek wat deur [[ChatGPT]] gegenereer is.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zahn |first=Jennifer |date=29 September 2025 |title=AI Actress Tilly Norwood and the Backlash, Explained |url=https://www.vulture.com/article/ai-actress-tilly-norwood.html |accessdate=30 September 2025 |work=Vulture}}&lt;/ref&gt;  Stuart Heritage van ''[[The Guardian]]'' het dit beskryf as tegnies bekwaam, maar &quot;meedoënloos onsnaaks om te kyk&quot;, met &quot;slordig geskrewe, houterige dialoog&quot;, en dat Norwood se tande aanhoudend &quot;in 'n enkele wit blok vervaag het&quot;.&lt;ref name=&quot;Guardian-Sept&quot;&gt;{{Cite news |last=Heritage |first=Stuart |date=30 September 2025 |title=Tilly Norwood: how scared should we be of the viral AI 'actor'? |url=https://www.theguardian.com/film/2025/sep/30/tilly-norwood-ai-actor-hollywood |access-date=30 September 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; Joshua Wolens van ''PC Gamer'' het geskryf dat Norwood se oordrewe mondbewegings die indruk gegee het &quot;dat haar skelet op die punt was om haar liggaam te verlaat&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite news |author1=Joshua Wolens |date=29 September 2025 |title=The AI industry's latest curse on humanity is a fake 'actress' it wants to turn into 'the next Scarlett Johansson' |url=https://www.pcgamer.com/software/ai/the-ai-industrys-latest-curse-on-humanity-is-a-fake-actress-it-wants-to-turn-into-the-next-scarlett-johansson/ |access-date=30 September 2025 |work=PC Gamer |language=en}}&lt;/ref&gt; terwyl William Hughes van The ''A.V. Club'' geskryf het dat die skets se poging om menslike liggaam en mondbewegings na te boots &quot;so 'n afskuwelike, onheilspellende vallei-effek&quot; veroorsaak het dat dit hulle &quot;'n volskaalse geval van die gillende fantods&quot; gegee het.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=This latest &quot;AI actress&quot; sales pitch is giving us a serious headache |url=https://www.avclub.com/ai-actress-agent-tilly-norwood |access-date=2 Oktober 2025 |website=AV Club |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Teen 2 Oktober is die skets meer as 700 000 keer op [[YouTube]] gekyk.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Darley |first=James |date=2 Oktober 2025 |title=What the AI Actor Tilly Norwood Means for the Future of Film |url=https://aimagazine.com/news/what-the-ai-actor-tilly-norwood-means-for-the-future-of-film |access-date=2 Oktober 2025 |website=aimagazine.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:Eline van der Velden (cropped).jpg|duimnael|Tilly Norwood is geskep deur Xicoia, die KI-afdeling van Eline Van der Velden (foto's) se produksiemaatskappy Particle6.]]
Xicoia is amptelik op 27 September 2025 aangekondig by die Zürich-beraad, deel van die Zürich-filmfees;&lt;ref name=&quot;Film-2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Deadline-Sept&quot;&gt;{{cite news |last=Goodfellow |first=Melanie |date=27 September 2025 |title=Talent Agents Circle AI Actress Tilly Norwood As Studios Quietly Embrace AI Technology – Zurich Summit |url=https://deadline.com/2025/09/talent-agent-ai-actress-tilly-norwood-studios-1236557889/ |accessdate=30 September 2025 |work=[[Deadline Hollywood|Deadline]]}}&lt;/ref&gt; daar het van der Velden Norwood onthul en later by 'n paneel aangesluit met Verena Puhm, hoof van Luma AI se Studio Dream Lab LA. Hulle het voorgestel dat mediamaatskappye KI stilweg omhels en dat openbare aankondigings van KI-gegenereerde werke op hande was. Van der Velden het beweer dat ateljees hul besware teen Mei laat vaar het nadat hulle in Februarie teengestaan is, en dat verskeie talentagentskappe oorweeg het om Norwood te verteenwoordig. Laasgenoemde bewering het verhoogde aandag op die karakter gevestig en is as feit deur ''Deadline'' onder die opskrif &quot;''Talent Agents Circle AI Actress Tilly Norwood''&quot; gepubliseer.&lt;ref name=&quot;Deadline-Sept&quot; /&gt;  Die verslag het kontroversie veroorsaak, met ''Vulture'' wat die reaksie daarop beskryf het as &quot;Hollywood [wat in 'n nuwe golf van eksistensiële paniek beland&quot; terwyl hulle krities was oor ''Deadline'' se beriggewing, en geskryf het dat &quot;toe ''Deadline'' dit 'n 'openbaring' genoem het en die vermeende belangstelling as feit sonder verifikasie gepubliseer het, [dit] in 'n volwaardige cyberpunk-nuussiklus gemetastaseer het,&quot; en dat &quot;teen Dinsdag het dit soos 'n veldbrand gegroei.&quot;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Quah |first=Nicholas |date=2 Oktober 2025 |title=The Real Stakes Behind a Synthetic Star |url=https://www.vulture.com/article/tilly-norwood-ai-hollywood-panic.html |access-date=4 Oktober 2025 |website=Vulture |language=en}}&lt;/ref&gt; Teen September 2025 is KI-gegenereerde video's vrygestel wat Norwood op 'n rooi tapyt uitbeeld, huilend op die bank van ''The Graham Norton Show'', en in spot-voorskoue vir wetenskapsfiksie-, fantasie-, gruwel- en aksiefilms speel.&lt;ref name=&quot;Telegraph-2025&quot; /&gt;

Later daardie maand het aktrises Melissa Barrera, [[Kiersey Clemons]] en [[Natasha Lyonne]] voorgestel om enige agentskap wat Norwood geteken het, te boikot,&lt;ref name=&quot;Deadline-Oct&quot;&gt;{{Cite web |last=Garner |first=Glenn |date=28 September 2025 |title=Melissa Barrera, Lukas Gage &amp; More React To AI Actress Tilly Norwood As Some Suggest Agency Boycott: &quot;Read The Room&quot; |url=https://deadline.com/2025/09/hollywood-reacts-ai-actress-tilly-norwood-agency-boycott-1236563479/ |access-date=1 Oktober 2025 |website=Deadline Hollywood |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Guardian-Oct&quot;&gt;{{Cite news |last=Pulver |first=Andrew |date=30 September 2025 |title=Emily Blunt and Sag-Aftra join film industry condemnation of 'AI actor' Tilly Norwood |url=https://www.theguardian.com/film/2025/sep/30/emily-blunt-sag-aftra-film-industry-condemnation-ai-actor-tilly-norwood |access-date=1 Oktober 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; terwyl [[Mara Wilson]] gevra het waarom geeneen van die &quot;honderde lewende jong vroue wie se gesigte saamgestel is&quot; om Norwood te skep, eerder aangestel kon word nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ritman |first=Alex |date=29 September 2025 |title=AI Actress Tilly Norwood Draws Backlash From Melissa Barrera, Lukas Gage and More Hollywood Names as Creator Defends Her as a 'New Tool' and 'Not a Replacement for a Human Being' |url=https://variety.com/2025/film/global/ai-actress-tilly-norwood-backlash-hollywood-1236533740/ |access-date=1 Oktober 2025 |website=Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Ook rondom hierdie tyd het [[Emily Blunt]] Norwood as &quot;regtig, regtig skrikwekkend&quot; beskryf,&lt;ref name=&quot;Guardian-Oct&quot; /&gt;  en [[Sophie Turner]], [[Toni Collette]], [[Ralph Ineson]] en [[Ariel Winter]] het ook afkeuring uitgespreek,&lt;ref name=&quot;People-2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Deadline-Oct&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Emily Blunt, SAG Slam 'AI Actress' Tilly Norwood After Claims It's Seeking Representation |url=https://toofab.com/2025/09/30/emily-blunt-sag-ai-actress-tilly-norwood-backlash/ |access-date=1 Oktober 2025 |website=Toofab |language=en |archive-date= 5 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005025634/https://toofab.com/2025/09/30/emily-blunt-sag-ai-actress-tilly-norwood-backlash/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; terwyl [[Lukas Gage]], Odessa A'zion en Trace Lysette geskerts het oor die feit dat hulle glo met Norwood gewerk het en haar onbevoeg en onaangenaam gevind het om mee te werk, met Gage wat beweer het dat &quot;Sy 'n nagmerrie was om mee te werk!&quot; en &quot;Sy kon nie haar merk tref nie en sy was laat!&quot; en Lysette voeg by: &quot;Sy het my eendag by middagete in die ry geskuif en nie eers verskoon my gesê nie. Sy sal nie ver kom nie.&quot;&lt;ref name=&quot;Deadline-Oct&quot; /&gt; Jenelle Riley, Nicholas Alexander Chavez en die Amerikaanse vakbond SAG-AFTRA het verklaar dat hulle Norwood nie as 'n aktrise beskou nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Riley |first=Jenelle |date=29 September 2025 |title=AI Creation Tilly Norwood Isn't an 'Actress' — So Don't Call Her That |url=https://variety.com/2025/film/columns/tilly-norwood-ai-not-actress-1236534455/ |access-date=1 Oktober 2025 |website=Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Deadline-Oct&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=30 September 2025 |title=Hollywood celebrities outraged over new 'AI actor' Tilly Norwood |url=https://www.bbc.com/news/articles/c99glvn5870o |access-date=1 Oktober 2025 |website=BBC News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Die Gersh Agency en WME het albei aangekondig dat hulle Norwood nie sou teken nie.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; [[Whoopi Goldberg]] en Charlie Fink het skeptisisme uitgespreek dat KI poste kan vervang.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Cunningham |first=Kyndall |date=4 Oktober 2025 |title=The AI-generated actress that has Hollywood panicking |url=https://www.vox.com/culture/463825/tilly-norwood-hollywood-ai-generated-actress-sag-meta-openai |access-date=4 Oktober 2025 |website=Vox |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ''Esquire UK'' het berig dat 'n plasing op ''Deadline'' se Instagram-rekening oor Norwood ook &quot;verskillende vlakke van walging en verontwaardiging&quot; in die kommentaarafdeling van [[Adelaide Kane]], Eiza González, [[Katie Cassidy]], Jewel Staite, [[Lucy Hale]], [[Stephen Sean Ford]] en ander ontlok het, en González se kommentaar uitgesonder wat sê: &quot;Skande op wie ook al probeer om dit te normaliseer. Verskriklik en vreesaanjaend.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Oktober 2025 |title=What's All This Noise About an AI Actress? |url=https://www.esquire.com/uk/culture/a68144843/tilly-norwood-ai-actress/ |access-date=3 Oktober 2025 |website=Esquire UK |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; Akteur [[Bronson Pinchot]] het kommer uitgespreek dat Norwood sy werk kan oorneem.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 Oktober 2025 |title=Tilly Norwood, you give actor Bronson Pinchot the creeps! |url=https://www.latimes.com/california/newsletter/2025-10-03/essential-california-tilly-norwood-ai-actor-creepy |access-date=3 Oktober 2025 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Die Britse [[vakbond]] Equity en die Kanadese vakbond ACTRA het ook Norwood veroordeel.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bryant |first=Jacob |date=2 Oktober 2025 |title=AI Actress Tilly Norwood Rejected by More Acting Unions as 'Nothing but Lines of Code' |url=https://www.thewrap.com/ai-actress-tilly-norwood-actra-equity-union-rejection/ |access-date=2 Oktober 2025 |website=TheWrap |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Na aanleiding van hierdie kritiek het Van der Velden daardie maand 'n verklaring vrygestel waarin sy verklaar het dat Norwood &quot;nie 'n plaasvervanger vir 'n mens was nie, maar 'n kreatiewe werk.&quot;&lt;ref name=&quot;Film-2025&quot;&gt;{{cite news |last=Seibold |first=Witney |title=Who Is Tilly Norwood? Hollywood's Controversial AI-Generated Actress Explained |work=/Film |date=29 September 2025 |url=https://www.slashfilm.com/1982132/tilly-norwood-hollywood-ai-generated-actress-explained/ |access-date=30 September 2025}}&lt;/ref&gt; Sy het ook ontken dat 'n toelaag van £120,000 van die Britse Filminstituut om Particle6 te befonds, gebruik is om Norwood te skep, en gesê dat Norwood 'n selfbefondsde projek uitsluitlik vir Xicoia was.&lt;ref name=&quot;Kanter&quot; /&gt;

Later daardie maand het sakeman Kevin O'Leary, terwyl hy gepleit het vir die gebruik van KI om agtergrondakteurs te vervang, verklaar dat hulle met &quot;100 Norwell Tillies&quot; vervang kan word sonder om die verskil te kan sien.&lt;ref name=&quot;Film-2025&quot;/&gt;  [[Ryan Reynolds]] en 'n regte vrou genaamd Natalie &quot;Tilly&quot; Norwood het ook in 'n advertensie vir Mint Mobile se internetdiensverskaffer Minternet gespeel wat die karakter van Norwood bespot het.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Spangler |first1=Todd |title=Ryan Reynolds Tracks Down a Real Human Named Tilly Norwood (Not the AI Actress) to Star in Ad for Mint Mobile's Home Internet Service |url=https://variety.com/2025/digital/news/ryan-reynolds-real-tilly-norwood-not-ai-actress-mint-mobile-1236552857/ |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=18 November 2025 |date=15 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Silva |first1=Gabriela |title=Ryan Reynolds Tracks Down the Real Tilly Norwood for Ad Campaign |url=https://www.mensjournal.com/news/ryan-reynolds-tracks-down-the-real-tilly-norwood-for-ad-campaign |website=Men's Journal |access-date=18 November 2025 |date=15 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November 2025 het Van der Velden in 'n onderhoud met ''Deadline'' gesê dat sy beplan om 40 verdere &quot;baie diverse&quot; karakters langs Norwood te skep om die karakter se &quot;hele heelal&quot; uit te brei.&lt;ref name=&quot;muchhate&quot; /&gt; Ook daardie maand het aktrise [[Jameela Jamil]] die idee van Norwood gekritiseer as &quot;diep ontstellend&quot; omdat sy &quot;'n tienermeisie is wat nie nee kan sê vir 'n tipe sekstoneel nie&quot; of &quot;vir haarself voorspraak maak&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hughes |first1=William |title=Jameela Jamil finds it creepy that &quot;AI actress&quot; firm led with &quot;a teenage-looking girl who can't say no&quot; |url=https://www.avclub.com/jameela-jamil-tilly-norwood-creepy |website=A.V. Club |access-date=18 November 2025 |date=12 November 2025}}&lt;/ref&gt;  Van der Velden het later daardie maand aangekondig dat Particle6 die History Channel se ''Streets of the Past'' sou vervaardig, 'n Nederlandse dokumentêre reeks wat deur die realiteitstelevisiepersoonlikheid Corjan Mol aangebied sou word en KI sou gebruik om historiese tonele te herskep.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Briscuso |first1=Lex |title=Tilly Norwood's Creator Is Bringing an AI-Led Series To The History Channel |url=https://www.ign.com/articles/tilly-norwoods-creator-is-bringing-an-ai-led-series-to-the-history-channel |website=IGN |access-date=18 November 2025 |date=17 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Arkin |first1=Daniel |last2=Mullen |first2=Austin |title=Studio behind 'AI actor' Tilly Norwood teams with History Channel on AI time travel series |url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/studio-ai-actor-tilly-norwood-teams-history-channel-ai-time-travel-ser-rcna244390 |publisher=NBC News |access-date=18 November 2025 |date=17 November 2025}}&lt;/ref&gt;

==Kommentaar==
Charles Pulliam-Moore van ''The Verge'' het aangevoer dat Norwood se bekendstelling 'n foefie was om &quot;KI-akteurs&quot; te normaliseer, ten spyte daarvan dat Norwood in wese 'n digitale marionet is.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pulliam-Moore |first1=Charles |title=Tilly Norwood is a gen AI psyop |url=https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/791680/tilly-norwood-particle6-xicoia-eline-van-der-velden |access-date=5 Oktober 2025 |work=The Verge |date=4 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Christopher Zara van Fast Company het geskryf dat die passievolle argumente op Norwood se [[Wikipedia]]-besprekingsblad oor of Norwood as 'n aktrise beskryf moet word of selfs die voornaamwoord &quot;sy&quot; gebruik moet word, &quot;'n fassinerende venster in die semantiese debatte bied waarmee ons samelewing meer breedvoerig te kampe het&quot; as gevolg van die toenemende hoeveelheid skermtyd met [[Antropomorfisme|antropomorfiese]] KI-gegenereerde voorwerpe.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

''Straight Arrow News'' het Tilly Norwood vergelyk met Aki Ross, 'n CGI-karakter uit 2001 wat eweneens bedoel was om 'n &quot;digitale ster&quot; te word en in verskeie films te verskyn,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Felton |first=Kennedy |date=29 September 2025 |title=AI actress Tilly Norwood may become first to sign with a talent agency |url=https://san.com/cc/ai-actress-tilly-norwood-may-become-first-to-sign-with-a-talent-agency/ |access-date=3 Oktober 2025 |website=Straight Arrow News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; terwyl Nicholas Schrivens, wat vir ''The Conversation'' geskryf het, haar vergelyk het met die postume gebruik van beeldmateriaal van [[Carrie Fisher]] vir ''Star Wars: The Rise of Skywalker'' in 2019 en die ''[[Los Angeles Times]]'' het Norwood vergelyk met Hatsune Miku.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2 Oktober 2025 |title=Fake actor deepens anxiety over AI in Hollywood |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/business/story/2025-10-02/why-hollywood-actors-are-outraged-at-ai-character-tilly-norwood |access-date=3 Oktober 2025 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;  Scrivens het ook geskryf dat &quot;geen KI-skepping die media-deursnyding bereik het wat Tilly het nie&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Scrivens |first=Nicholas |date=3 Oktober 2025 |title='AI actor' Tilly Norwood is dividing Hollywood – but real acting requires humanity |url=http://theconversation.com/ai-actor-tilly-norwood-is-dividing-hollywood-but-real-acting-requires-humanity-266525 |access-date=3 Oktober 2025 |website=The Conversation |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Moises Mendez II van ''Out'' het dit as &quot;leë nonsens&quot; afgemaak en geskryf: &quot;Niemand wil KI-aktrises hê nie.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mendez II |first=Moises |date=3 Oktober 2025 |title=Tilly Norwood is no actor—she's an AI harbinger of doom |url=https://www.out.com/voices/straight-nonsense-tilly-norwood-is-no-actor-she-s-an-ai-harbinger-of-doom |access-date=3 Oktober 2025 |website=Out |language=en}}&lt;/ref&gt; Die Skotse aktrise Briony Monroe het beweer dat Norwood na haar gelykenis en maniertjies gemodelleer is, en het gesê dat sy Equity oor die saak geraadpleeg het.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meet Tilly Norwood, the AI-generated actress facing backlash in Hollywood |url=https://www.itv.com/news/2025-10-02/meet-tilly-norwood-the-ai-generated-actress-facing-backlash-in-hollywood |access-date=3 October 2025 |website=ITV}}&lt;/ref&gt; Musikant Stella Hennen het in 'n virale TikTok-video, wat in Oktober 2025 opgelaai is en 'n sy-aan-sy vergelyking tussen haarself en Norwood bevat het, gesê dat Norwood haar &quot;''doppleganger''&quot; was.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Lindsay |first1=Kate |title=The Controversial A.I. Actress Looks Exactly Like Me. I'm Horrified. |url=https://slate.com/technology/2025/10/tilly-norwood-ai-actress-doppelganger-stella-hennen-tiktok.html |website=[[Slate (website)|Slate]] |access-date=4 Oktober 2025 |date=2 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Universiteit van Suid-Kalifornië se Vermaaktegnologiesentrum se KI-mediadirekteur, Yves Bergquist, het die idee van KI-akteurs verwerp op grond daarvan dat daar geen suksesvolle KI-musikante was nie,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 September 2025 |title=Tilly Norwood, fully AI 'actor,' blasted by actors union SAG-AFTRA for 'devaluing human artistry' |url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/tilly-norwood-fully-ai-actor-blasted-actors-union-sag-aftra-devaluing-rcna234685 |access-date=1 Oktober 2025 |website=NBC News |language=en}}&lt;/ref&gt; hoewel Fiona Sturges van ''[[The Independent]]'' daarop gewys het dat Velvet Sundown 'n miljoen keer op [[Spotify]] gespeel het voordat hulle as KI-gegenereerd onthul is.&lt;ref name=&quot;independent&quot;&gt;{{Cite web |date=2 Oktober 2025 |title='AI actor' Tilly Norwood is an anti-art abomination – and a studio executive's dream |url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/films/features/tilly-norwood-ai-actor-movies-b2837979.html |access-date=2 Oktober 2025 |website=The Independent |language=en}}&lt;/ref&gt; Beide Sturges en ''The Herald'' se Derek McArthur het daarop gewys dat Norwood goedkoper was as Hollywood-akteurs,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 Oktober 2025 |title=The next Scarlett Johansson has a slight problem, she doesn't actually exist |url=https://www.heraldscotland.com/opinion/25513094.upcoming-actor-tilly-norwood-problem-doesnt-exist/ |access-date=2 Oktober 2025 |website=The Herald |language=en}}&lt;/ref&gt; hoewel Jessica Karl van Bloomberg News daarop gewys het dat KI duur was om te genereer.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tilly Norwood Is Expensive, Even for Hollywood |url=https://www.bloomberg.com/opinion/newsletters/2025-10-02/tilly-norwood-ai-is-expensive-even-by-hollywood-standards?srnd=phx-opinion |access-date=3 Oktober 2025 |website=Bloomberg News}}&lt;/ref&gt; Rachel Dobkin van ''The Independent'' het Norwood in November 2025 as &quot;baie gehaat&quot; beskryf.&lt;ref name=&quot;muchhate&quot;&gt;{{cite web |last1=Dobkin |first1=Rachel |title=Creator of AI actor Tilly Norwood says dozens more are in the pipeline |url=https://www.the-independent.com/news/world/americas/tilly-norwood-eline-van-der-velden-ai-actress-b2861243.html |website=[[The Independent]] |access-date=18 November 2025 |date=8 November 2025}}&lt;/ref&gt;  Ook daardie maand het Diana Lodderhose van ''Deadline'' die debatte rondom die gebruik van KI in Hollywood wat deur Norwood se aankondiging aangevuur is, &quot;baie nodig&quot; genoem, terwyl Scott Roxborough van ''The Hollywood Reporter'' Norwood se soeke na verteenwoordiging, tesame met Sora 2 se vermoë om realistiese video's te skep, beskryf het as iets wat veroorsaak het dat die vermaaklikheidsbedryf voel asof dit &quot;een opdatering weg van die apokalips&quot; is.&lt;ref name=&quot;JJDL&quot;&gt;{{cite web |last1=Lodderhose |first1=Diana |title=Jameela Jamil Slams Tilly Norwood &amp; Use Of AI In Entertainment Industry: 'I Find The Whole Thing Deeply Disturbing'– Web Summit Lisbon |url=https://deadline.com/2025/11/jameela-jamil-tilly-norwood-ai-web-summit-lisbon-1236615364/ |website=Deadline |access-date=18 November 2025 |date=12 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Roxborough |first1=Scott |title='Skynet Cinema' or Savior? Inside Indie Film's AI Reckoning |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/inside-indie-films-ai-reckoning-1236424907/ |website=The Hollywood Reporter |access-date=18 November 2025 |date=13 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
*[[Breaking Rust]], 'n KI-gegenereerde countrysanger
*[[Xania Monet]], 'n KI-gegenereerde gospel- en R&amp;B-sanger
*Simone, a 2002 'n film oor 'n rekenaargegenereerde aktrise

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]]</text>
      <sha1>eypyahi6zt0rnhciz8a7m0he89og1ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anti-swaartekrag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>457585</id>
    <revision>
      <id>2968249</id>
      <parentid>2884827</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:18:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6212" sha1="dyo21w5cwaz4w945oy1yn49wd0smsjq" xml:space="preserve">[[Lêer:BOXXX-3W.jpg|duimnael|'n Kunstenaar se uitbeelding van 'n fiktiewe anti-swaartekrag voertuig]]
'''Anti-swaartekrag''' is die konsep van 'n krag wat presies die krag van [[swaartekrag]] teenwerk. Onder die bekende wette van fisika is anti-swaartekrag onmoontlik, behalwe moontlik tussen materie en antimaterie. Eksperimentele metings sluit afstoting tussen antiwaterstof en die massa van die Aarde uit.&lt;ref name=Anderson-2023/&gt;

Anti-swaartekrag verwys nie na die gebrek aan gewig onder swaartekrag wat tydens vrye val of [[wentelbaan]] ervaar word nie, of na die balansering van die krag van swaartekrag met 'n ander krag, soos [[elektromagnetisme]], [[Stukrag|aërodinamiese hefkrag]], of ioon-aangedrewe &quot;heftuie&quot;, wat in die lug vlieg deur lug met elektromagnetiese velde te beweeg nie.&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt; 

Anti-swaartekrag is 'n herhalende konsep in [[Wetenskapsfiksie|wetenskapfiksie]].

== Teoretiese waarskynlikheid ==
Onder die wette van [[algemene relatiwiteit]] is anti-swaartekrag onmoontlik, behalwe onder gekunsteldige omstandighede.&lt;ref name=&quot;Peskin&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wald&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Polchinski&quot; /&gt; Onder daardie teorie, en deeltjiefisika, is swaartekrag massa-energie, 'n hoeveelheid wat geglo word altyd positief te wees. Dit is altyd aantrekkend en nooit afstotend nie.&lt;ref name=Nieto-1991/&gt;

Teen die einde van die twintigste eeu het [[Nasa|NASA]] van 1996 tot 2002 befondsing verskaf vir die Breakthrough Propulsion Physics Program (BPP). Hierdie program het 'n aantal &quot;ver uit&quot; ontwerpe vir ruimteaandrywing bestudeer wat nie befondsing deur normale universiteits- of kommersiële kanale ontvang het nie. Anti-swaartekrag-agtige konsepte is gelys onder &quot;benaderings wat as nie-lewensvatbaar gekategoriseer is&quot; aangesien die studie geen bewyse van anti-swaartekrag-agtige kragte gevind het nie.&lt;ref name=&quot;millis2005&quot; /&gt; Soveel onvanpaste voorstelle is ingedien dat NASA 'n siftingsgids vir resensente ontwikkel het.&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt;

== Sien ook ==
*  [[Area 51]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=Anderson-2023&gt;{{Cite journal |last=Anderson |first=E. K. |last2=Baker |first2=C. J. |last3=Bertsche |first3=W. |last4=Bhatt |first4=N. M. |last5=Bonomi |first5=G. |last6=Capra |first6=A. |last7=Carli |first7=I. |last8=Cesar |first8=C. L. |last9=Charlton |first9=M. |last10=Christensen |first10=A. |last11=Collister |first11=R. |last12=Cridland Mathad |first12=A. |last13=Duque Quiceno |first13=D. |last14=Eriksson |first14=S. |last15=Evans |first15=A. |date=September 2023 |title=Observation of the effect of gravity on the motion of antimatter |url=https://www.nature.com/articles/s41586-023-06527-1 |journal=Nature |language=en |volume=621 |issue=7980 |pages=716–722 |doi=10.1038/s41586-023-06527-1 |issn=1476-4687 |pmc=10533407 |pmid=37758891}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Nieto-1991&gt;{{Cite journal |last=Nieto |first=Michael Martin |last2=Goldman |first2=T. |date=July 1, 1991 |title=The arguments against &quot;antigravity&quot; and the gravitational acceleration of antimatter |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/037015739190138C |journal=Physics Reports |volume=205 |issue=5 |pages=221–281 |doi=10.1016/0370-1573(91)90138-C |issn=0370-1573}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;wired&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.wired.com/wired/archive/11.08/pwr_antigravity.html|access-date=23 July 2010|first=Clive|last=Thompson|work=[[Wired Magazine|Wired]]|date=August 2003|title=The Antigravity Underground| archive-url= https://web.archive.org/web/20100818230902/http://www.wired.com/wired/archive/11.08/pwr_antigravity.html| archive-date= 18 August 2010 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;millis2005&quot;&gt;{{Cite journal |last=Millis |first=Mark G. |date=Dec 1, 2005 |title=Assessing Potential Propulsion Breakthroughs |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20060000022.pdf |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |volume=1065 |pages=441–461 |bibcode=2005NYASA1065..441M |doi=10.1196/annals.1370.023 |pmid=16510425 |s2cid=41358855 |access-date=8 February 2018 |hdl-access=free |archive-date= 1 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201223053/https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20060000022.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wald&quot;&gt;{{cite book | author = Wald, Robert M.| author-link = Robert M. Wald| title = ''General Relativity'' | location = Chicago | publisher = University of Chicago Press | date = 1984 | isbn = 978-0-226-87033-5 | title-link = General Relativity (book)}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Polchinski&quot;&gt;[[Joseph Polchinski|Polchinski, Joseph]] (1998). ''String Theory'', Cambridge University Press. A modern textbook&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Peskin&quot;&gt;Peskin, M and Schroeder, D.; ''An Introduction to Quantum Field Theory'' (Westview Press, 1995) {{ISBN|0-201-50397-2}}&lt;/ref&gt;

}}

== Verdere leeswerk ==
* Cady, W. M. (15 September 1952). &quot;Thomas Townsend Brown: Electro-Gravity Device&quot; (File 24–185). Pasadena, CA: Office of Naval Research. Public access to the report was authorized on 1 October 1952.
* {{Cite book |last=Bly |first=Robert W. |author-link=Robert W. Bly |title=The Science in Science Fiction: 83 SF Predictions That Became Scientific Reality |date=2005 |publisher=[[BenBella Books]] |others=Consulting Editor: [[James E. Gunn|James Gunn]] |isbn=978-1-932100-48-8 |pages=21–26 |language=en |chapter=Antigravity |chapter-url=https://archive.org/details/scienceinscience0000blyr/page/20/mode/2up}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons}}
{{Wiktionary}}
* {{ cite magazine |url= http://www.salon.com/2002/08/05/zero_gravity/ |title= The Hunt for Zero Point by Nick Cook |series= Review |quote= An editor for the esteemed Jane's {{sic|Defense|hide=yes}} Weekly says the U.S. government has been working on Nazi anti-gravity technology in secret for 50 years |first= Kurt |last= Kleiner |magazine= Salon |date= 5 August 2002   |url-status= live |archive-date= 15 January 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110115142418/http://dir.salon.com/story/books/review/2002/08/05/zero_gravity/index.html |ref=none}} Review of a book about a conspiracy theory around anti-gravity.

{{Normdata}}
[[Kategorie:Skynwetenskappe]]
[[Kategorie:Wetenskapfiksie-temas]]
[[Kategorie:Swaartekrag]]</text>
      <sha1>dyo21w5cwaz4w945oy1yn49wd0smsjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Morewood-gedenktuin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>457948</id>
    <revision>
      <id>2968175</id>
      <parentid>2890780</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Skakel</comment>
      <origin>2968175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="g6oa1xkoxfo0yqh0do2t5zkfr72uluf" xml:space="preserve">In die '''Morewood-gedenktuin''' op die plaas '''Compensation''' by [[Ballito]] is die bouval van die eerste suikermeul in Suid-Afrika. 

==Ligging==
Hierdie monument vir die vroeë landbouaktiwiteite in [[kwaZulu-Natal]] is by 29° 29′ 56.7″ suid, 31° 9′ 59.2″ oos, 8 km van die [[Dolfynkus]], net wes van die Compensation-spoorweghalte, net noord van die [[Dudley Pringledam]] (by 29° 31′ 38″ suid, 31° 8′ 27″ oos) en tussen die [[Tongatiriver]] en die Mhlalirivier.

==Edmund Morewood==
Edmund Morewood (*[[Engeland]] -  †[[Brasilië]], 1876) verlaat Engeland in 1833 en besoek [[Australië]], [[Nieu-Seeland]], [[Madagaskar]] en [[Mauritius]]. In 1835 is hy ‘n sakeman in [[Kaapstad]]. Daarna verhuis hy na [[Natal]] en in 1840 stel die [[Voortrekkers]] hom aan as hawekaptein en doeane-hoof van [[Port Natal]]. Later is hy selfs ‘n parlementslid in die jong Britse kolonie Natal. Hy stel voor dat suikerriet uit Madagaskar en [[Réunion]] ingevoer word en plant dit aan op die plaas Compensation  wat aan hom deur die regering toegeken is as erkenning vir sy dienste. Hier word hy die baanbreker van die suikerbedryf in Suid-Afrika.  In 1853 verhuis hy na Brasilië.

==Eerste suikermeul==
Morewood se eerste suikermeul is in 1850 gebou en het bestaan uit vertikale rollers wat deur vier arbeiders met die hand aangedryf is. Met die 12 gellings sap wat per uur verkry is, word in Desember 1851 die eerste suiker geproduseer. Die projek is in 1854 gestaak.

==Monument==
Die bouval van hierdie eerste suikermeul is in 1948 gevind. Met steun van die suikerbedryf en die Hulett-familie is ‘n gedenktuin  rondom die ruïne ontwikkel. In 1952 is dit tot gedenkwaardigheid verklaar. Sedert vroeg in die 21ste eeu is toegang weens vandalisme verbode.

==Bibliografie==
*[[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: To the ... Shores of ... Natal. Kaapstad: Howard B. Timmins, ongedateerd
*https://kznpr.co.za/kzn-photo-record-blog/morewood-memorial-compensation/
*Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972
*sa-venues.com/things-to-do/kwazulunatal/visit-the-morewood-memorial-garden/
*https://www.smri.org/sugarfacts/Pages/historyofsugar.aspx

[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>g6oa1xkoxfo0yqh0do2t5zkfr72uluf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Zoulla</title>
    <ns>2</ns>
    <id>458259</id>
    <revision>
      <id>2968057</id>
      <parentid>2968018</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>het draft 1 geskep</comment>
      <origin>2968057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="e233z0bqdbavg5g2j00egtiktrpkpd0" xml:space="preserve">My naam is Zoulla.

[[Gebruiker:Zoulla/Draft 1|Draft 1]]   [[Gebruiker:Zoulla/Draft2|Draft2]]</text>
      <sha1>e233z0bqdbavg5g2j00egtiktrpkpd0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968073</id>
      <parentid>2968057</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>het draft 6 gemaak</comment>
      <origin>2968073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="tuqn09mw4jqqmzrc5qacef1n5o7bqh3" xml:space="preserve">My naam is Zoulla.

[[Gebruiker:Zoulla/Draft 1|Draft 1]]   [[Gebruiker:Zoulla/Draft2|Draft2]] [[Gebruiker:Zoulla/Draft6|Draft6]]</text>
      <sha1>tuqn09mw4jqqmzrc5qacef1n5o7bqh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fort Pearson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>460926</id>
    <revision>
      <id>2968167</id>
      <parentid>2900718</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>koord</comment>
      <origin>2968167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2649" sha1="ovnbxe8esjgjor790ri8y483imu8g90" xml:space="preserve">'''Fort Pearson''' was ‘n Britse fort aan die [[Tugelarivier]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Anglo-Zoeloe-oorlog]] van 1879.

==Ligging==
Die fort lê op ‘n 100 m hoë krans op die suidelike oewer van die rivier by 29° 12′ 7.19″ suid, 31° 25′ 7.35″ oos en ‘n kilometer suid van die brug op die N2-hoofweg. Hier is ook die [[Harold Johnson-natuurreservaat]], die [[Ultimatumboom]] en suikerrietlande. Die punt bied ‘n uitsig oor die rivier, strand, see en ’n groot deel van  die historiese [[Zululand]]. Voorheen was hier ‘n hotel by ‘n drif in die rivier.

==Reeks forte==
Die bou van die forte langs die rivier dagteken uit die periode van onrus wat daar in Zululand geheers het na 1854 toe [[Cetshwayo]] se stryd met sy broers begin het. Na die Slag van Ndondakusuka op 2 Desember 1856 waarin Cetshwayo sy broer Mbulazi verslaan en gedood het, is daar in die streek ‘n reeks forte gebou om die Natalse grens te beskerm: Fort Scott in 1857, Fort Buckingham in 1861 (wat in 1879 met Fort Cherry vervang is) en Fort Williamson ook in 1861 by die ou wadrif naby die rivier se mond. Laasgenoemde is in 1878 vervang deur Fort Pearson. Tydens die Anglo-Zulu-oorlog van 1879 is [[Fort Tenedos]] regoor Fort Pearson gebou. In 1861 is Fort Cross gebou langs die destydse hoofpad so halfpad tussen [[Kranskop]] en Mapumulo.

==Hierdie fort==
Die fort bestaande uit grondwalle is in November 1878 op bevel van kommandant F.W. Sullivan deur matrose van die ''H.M.S. Tenedos'' en die ''H.M.S. Active'' opgerig onder leiding van kol. Charles Knight Pearson, die bevelhebber van lord [[Chelmsford]] se suidelike kolonne. Die fort moes die pont bewaak, dien as voorraaddepot en hospitaal. Daar is twee kanonne van die skepe na die fort oorgeplaas. Verder was daar ‘n begraafplaas, ‘n hoenderwerf en ‘n groentetuin.

==Monument==
Die oorblywende murasie en kanonne is op 25 Augusutus 1950 tot gedenkwaardigheid verklaar en die oorlogsbegraafplaas is in 1981 opgeknap. Toegang (liefs vergesel van ‘n gids) kan verkry word via die Harold Johnson-natuurreservaat.

==Lees ook==
*[[Historiese slagveldroete van KwaZulu-Natal]]

==Bibliografie==
*Bulpin, T.V.: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966
*https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/
*Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972

{{koördinate|29|12|7.2|S|31|25|7.4|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}}

[[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>ovnbxe8esjgjor790ri8y483imu8g90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968170</id>
      <parentid>2968167</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Skakel</comment>
      <origin>2968170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2674" sha1="f2f8cho9xzje4c5s10ttqimtbhi73ab" xml:space="preserve">'''Fort Pearson''' was ‘n Britse fort aan die [[Tugelarivier]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Anglo-Zoeloe-oorlog]] van 1879.

==Ligging==
Die fort lê op ‘n 100 m hoë krans op die suidelike oewer van die rivier by 29° 12′ 7.19″ suid, 31° 25′ 7.35″ oos en ‘n kilometer suid van die brug op die N2-hoofweg. Hier is ook die [[Harold Johnson-natuurreservaat]], die [[Ultimatumboom]] en suikerrietlande. Die punt bied ‘n uitsig oor die rivier, strand, see en ’n groot deel van  die historiese [[Zululand]]. Voorheen was hier ‘n hotel by ‘n drif in die rivier.

==Reeks forte==
Die bou van die forte langs die rivier dagteken uit die periode van onrus wat daar in Zululand geheers het na 1854 toe [[Cetshwayo]] se stryd met sy broers begin het. Na die Slag van Ndondakusuka op 2 Desember 1856 waarin Cetshwayo sy broer Mbulazi verslaan en gedood het, is daar in die streek ‘n reeks forte gebou om die Natalse grens te beskerm: Fort Scott in 1857, Fort Buckingham in 1861 (wat in 1879 met Fort Cherry vervang is) en Fort Williamson ook in 1861 by die ou wadrif naby die rivier se mond. Laasgenoemde is in 1878 vervang deur Fort Pearson. Tydens die Anglo-Zulu-oorlog van 1879 is [[Fort Tenedos]] regoor Fort Pearson gebou. In 1861 is Fort Cross gebou langs die destydse hoofpad so halfpad tussen [[Kranskop]] en Mapumulo.

==Hierdie fort==
Die fort bestaande uit grondwalle is in November 1878 op bevel van kommandant F.W. Sullivan deur matrose van die ''H.M.S. Tenedos'' en die ''H.M.S. Active'' opgerig onder leiding van kol. Charles Knight Pearson, die bevelhebber van lord [[Chelmsford]] se suidelike kolonne. Die fort moes die pont bewaak, dien as voorraaddepot en hospitaal. Daar is twee kanonne van die skepe na die fort oorgeplaas. Verder was daar ‘n begraafplaas, ‘n hoenderwerf en ‘n groentetuin.

==Monument==
Die oorblywende murasie en kanonne is op 25 Augusutus 1950 tot gedenkwaardigheid verklaar en die oorlogsbegraafplaas is in 1981 opgeknap. Toegang (liefs vergesel van ‘n gids) kan verkry word via die Harold Johnson-natuurreservaat.

==Lees ook==
*[[Historiese slagveldroete van KwaZulu-Natal]]

==Bibliografie==
*[[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966
*https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/
*Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972

{{koördinate|29|12|7.2|S|31|25|7.4|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}}

[[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>f2f8cho9xzje4c5s10ttqimtbhi73ab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968253</id>
      <parentid>2968170</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>ligging-details, sp, skakel</comment>
      <origin>2968253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2633" sha1="6k6vh4voz09eu02hjrlph27h2vyh45n" xml:space="preserve">'''Fort Pearson''' was ‘n Britse fort aan die [[Tugelarivier]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Anglo-Zoeloe-oorlog]] van 1879.

==Ligging==
Die fort lê op ‘n 100 m hoë krans op die suidelike oewer van die rivier en digby die rivierbrug van die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]]-hoofweg. Hier is ook die [[Harold Johnson-natuurreservaat]], die [[Ultimatumboom]] en suikerrietlande. Die punt bied ‘n uitsig oor die rivier, strand, see en ’n groot deel van die historiese [[Zululand]]. Voorheen was hier ‘n hotel by ‘n drif in die rivier.

==Reeks forte==
Die bou van die forte langs die rivier dagteken uit die periode van onrus wat daar in Zoeloeland geheers het na 1854 toe [[Cetshwayo]] se stryd met sy broers begin het. Na die Slag van Ndondakusuka op 2 Desember 1856 waarin Cetshwayo sy broer Mbulazi verslaan en gedood het, is daar in die streek ‘n reeks forte gebou om die Natalse grens te beskerm: Fort Scott in 1857, Fort Buckingham in 1861 (wat in 1879 met Fort Cherry vervang is) en Fort Williamson ook in 1861 by die ou wadrif naby die rivier se mond. Laasgenoemde is in 1878 vervang deur Fort Pearson. Tydens die Anglo-Zoeloeoorlog van 1879 is [[Fort Tenedos]] regoor Fort Pearson gebou. In 1861 is Fort Cross gebou langs die destydse hoofpad so halfpad tussen [[Kranskop]] en Mapumulo.

==Hierdie fort==
Die fort bestaande uit grondwalle is in November 1878 op bevel van kommandant F.W. Sullivan deur matrose van die ''H.M.S. Tenedos'' en die ''H.M.S. Active'' opgerig onder leiding van kol. Charles Knight Pearson, die bevelhebber van lord [[Chelmsford]] se suidelike kolonne. Die fort moes die pont bewaak, dien as voorraaddepot en hospitaal. Daar is twee kanonne van die skepe na die fort oorgeplaas. Verder was daar ‘n begraafplaas, ‘n hoenderwerf en ‘n groentetuin.

==Monument==
Die oorblywende murasie en kanonne is op 25 Augusutus 1950 tot gedenkwaardigheid verklaar en die oorlogsbegraafplaas is in 1981 opgeknap. Toegang (liefs vergesel van ‘n gids) kan via die Harold Johnson-natuurreservaat verkry word.

==Lees ook==
*[[Historiese slagveldroete van KwaZulu-Natal]]

==Bibliografie==
*[[Thomas Victor Bulpin|Bulpin, T.V.]]: Natal and the Zulu Country. Kaapstad: Books of Africa, 1966
*https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/
*Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]], 1972

{{koördinate|29|12|49|S|31|25|59|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}}

[[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>6k6vh4voz09eu02hjrlph27h2vyh45n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sentrale Vliegskool</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469089</id>
    <revision>
      <id>2968224</id>
      <parentid>2967750</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>'n Opskrif is bygevoeg.</comment>
      <origin>2968224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18002" sha1="d97gvkgs454gzyf84lj4q2tvuj2da9h" xml:space="preserve">[[Lêer:7703 1977-10-00 FALA 596 EL 600x364.jpg|duimnael|Sentrale Vliegskool se wapen in Oktober 1977 op Harvard 7703]]
[[Lêer:62 AS 2008-05-31 FASK 089 800x533.jpg|duimnael|220px|Kunstenaarsvoorstelling van 62 Lugskool se wapen, WOII]]
[[Lêer:7569 2000-02-01 Bays 2 600x462.jpg|duimnael|Harvard reeksnommer 7569 in Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog]]
[[Lêer:7569 0000 Andy Hheape 296 800x486.jpg|duimnael|Harvard reeksnommer 7569 in Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog]]
'''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent — Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn= |edition=1ste |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}&lt;/ref&gt; Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]].

== Geskiedenis ==
Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by [[Lugmagbasis Swartkop|Swartkop]] te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit.

Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard-kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die [[Tiger Moth]]s is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer.

Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam &quot;Sentrale Vliegskool&quot; is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Navigasie-oefeninge ==
[[Lêer:Harvard 7699 a.jpg|regs|duimnael|Harvard 7699 styg by Dunnottar op vir 'n navigasie-oefening oor die mond van die Tugelarivier na Durban en terug.]]
'n Voorbeeld van so 'n vlug was die lang navigasie-oefening wat circa 1978 van Dunnottar na Durban en terug onderneem is. Die Harvard met die reeksnommer 7699 het aan die einde van die instrukteurskursus by Dunnottar opgestyg en oor die mond van die [[Tugelarivier]] na Durban en terug gevlieg.

== Laaste vleuelsparade by Dunnottar ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na [[Lugmagbasis Langebaanweg|Langebaanweg]] verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |lang=en}}&lt;/ref&gt;

=== Foto’s van die programbrosjure en die verrigtinge ===
&lt;gallery&gt;
Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 134 708x1019.jpg
Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 137 570x1017.jpg
Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 138 601x958.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:CFS-formasie 1992-12-10 Dunnot 100 her 1007x611.jpg|28 Harvards op 10 Desember 1992
Lêer:Parade en diamantformasiebreek 1992-12-10 Dunnot 102 shd25 her cr her3 1008x612.jpg|Parade en diamantformasieverbyvlug
Lêer:Toeskouers en Harvards 1992-12-10 Dunnot 107 shd25 her2 1008x612.jpg|Harvard 7668 ry op 10 Desember 1992
Lêer:Formasiebreek en enjins 1992-12-10 Dunnot 109 shd25 her 800x486.jpg|Vliegtuie met werkende enjins en formasiewegbreek
&lt;/gallery&gt;

== Leuses van die Sentrale Vliegskool ==
Terwyl die SVS by Dunnottar gebaseer was, was die leuse “Ons dade leef”. Hierdie leuse word egter nie by Langebaanweg gebruik nie. Dáár word die leuse van die basis gebruik, naamlik ''Tenax Propisiti Vinco'' – &quot;Deur volharding kom sukses&quot;.

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Nadat die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool by Dunnottar op 10 Desember 1992 plaasgevind het, het die SVS na [[Lugmagbasis Langebaanweg]] verskuif, en die eerste kursusse is op 1 Februarie 1993 by Langebaanweg aangebied.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

== Harvards van die Sentrale Vliegskool ==

=== 1977 en 1992 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7703 1977-10-00 FALA 593 spot LR lias 800x486.jpg|Harvard 7703 te Lanseria in Oktober 1977
Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 061 shd25 her 1010x613.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992
Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 059 her 1007x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992
Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 062 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992
Lêer:7668 1992-10-00 Dunnot 096 her 800x486.jpg|Harvard 7668 in Oktober 1992 te Dunnottar
Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-12-10 Dunnot 113 shd25 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992
Lêer:7569 1992-12-10 Dunnot 130 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7569 Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992
Lêer:7684 1992-12-10 Dunnot 112 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7684 Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992
&lt;/gallery&gt;

== Sentrale Vliegskool te Langebaanweg ==

=== Harvard 7002 ===
Hierdie vliegtuig het voorheen ’n ander reeksnommer in die SALM gehad, naamlik 7529, wat ’n Harvard III was en op 15 April 1970 as deel van Operasie Klawer na die Gaboenese Presidentswag gegaan het. Die masjien is een van twee vliegtuie wat herbou is nadat hulle van Gaboen teruggekeer het. Sy konstruksienommer is 88-15328, sy VSA-reeksnommer was 41-34011 en sy reeksnommer in die Britse Koninklike Lugmag was EZ138. Die vliegmasjien is uit die romp van ex-SALM 7529/ex-Gaboenese “B” herbou.

=== Harvard 7073 ===
Harvard 7073 is die IIA-variant van die North American Harvard, het die konstruksienommer 88-9844 en was voorheen 41-33254 in die VSA en EX331 in die Koninklike Britse Lugmag.

=== Harvard 7654 ===
Harvard 7654 is ’n AT-6A met die konstruksienommer 78-6587.

=== Harvard 7678 ===
Hierdie vliegtuig is ’n SNJ-4 wat oorspronklik tussen Julie 1952 en September 1953 as deel van ’n groep van 65 vernieude AT-6’e/SNJ’s uit die VSA afgelewer is. Sy konstruksienommer is 88-9156 en hy het die VSA-reeksnommer 05-649 gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker and Brent |first=Dave and Winston |title=AT-6 Harvard in South African Service – A pictorial history |date=1995 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-9583880-2-4 |location=Nelspruit, South Africa |pages=94, 95 and 105 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7002 1995-11-17 FALW 037 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7002(2)
Lêer:7073 1995-11-17 FALW 948 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7073
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 992 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7654
Lêer:7678 1995-11-17 FALW 015 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7678
&lt;/gallery&gt;

== Die Harvard-vertoonspan ==
Die Harvard-vertoonspan het by verskillende geleenthede opgetree.
=== 1980’s ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7688 1984-07-14 FAVG 204 her4 800x486.jpg|Durban Wings Club-lugskou 14 Julie 1984
Lêer:7688 1985-08-03 FANS AH 205 shd25 her4 1008x612.jpg|Nelspruitlugskou 3 Augustus 1985
Lêer:7676 1986-06-20 AFB Potch446 ELshd 800x533.jpg|84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-opedag 20 Junie 1986
Lêer:7668 1989-03-00 FAYP 208 her 1008x612.jpg|Lugmagbasis Ysterplaat 18 Maart 1989
&lt;/gallery&gt;

Twee vliegtuie van die Harvard-kunsvliegspan is op 22 Julie 1989 te Lugmagbasis Bloemspruit vertoon. Hulle het die reeksnommers 7515 en 7024 gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7515 1989-07-22 FABL 211 shd25 her4 800x486.jpg|Harvard 7515 is die nommer 1-vliegtuig
Lêer:7024 1989-07-22 FABL 209 shd25 her2 800x486.jpg|Harvard 7024 is die nommer 2-vliegtuig
Lêer:7515 1989-07-22 FABL 212 her 486x800.jpg|Harvard 7515
Lêer:7024 1989-07-22 FABL 210 her 486x800.jpg|Harvard 7024
&lt;/gallery&gt;

=== 1990’s ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7177 1990-03-24 FAPB 213 her 800x486.jpg|Harvard 7177 te Lugmagbasis Pietersburg op 24 Maart 1990
Lêer:7177 1990-03-24 FAPB 214 her 800x486.jpg|Harvard 7177 te Lugmagbasis Pietersburg op 24 Maart 1990
Lêer:7666 1991-06-22 AFB Potch435 LR her 600x364.jpg|Harvard 7666 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991
Lêer:7725 1991-06-22 AFB Potch434 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7725 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991
Lêer:7728 1991-06-22 Afb Potch 412 her 800x486.jpg|Harvard 7728 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991
Lêer:7001 1992-11-28 FAMM 358 her shd25 800x486.jpg|Harvard 7001(2) amptelike opening Lugmagbasis Mmabatho van Bop-lugmag 28 November 1992
Lêer:7111 1992-11-28 FAMM 376 1008x612.jpg|Vier Harvard-vertoonspan-vliegtuie amptelike opening Lugmagbasis Mmabatho van Bop-lugmag 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan het ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen. Vier van die vliegtuie van die span is Harvards reeksnommers 7111, 7176, 7153 en 7385, en hulle word op 17 November 1995 by die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gesien. Harvard 7111 “Nelson” is die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig. Harvard 7176 is die vliegtuig van kaptein Anton Kustner. Hy is vlieënier nommer 2 in die span. Harvard 7153 is die vliegtuig van die derde vlieënier in die span, naamlik majoor Lionel Sawyer. Die vierde vliegtuig in die Harvard-vertoonspan met reeksnommer 7385; die vlieënier daarvan is kaptein André Meiring.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 945 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7153, wapen net linkerkant
Lêer:7385 1995-11-17 FALW 923 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7385, toegerus met rooktoestel
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”, spannommer 1
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 009 Ice shd25 her 486x800.jpg|Harvard 7111
Lêer:7176 1995-11-17 FALW 003 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7176, spannommer 2
Lêer:7176 1995-11-17 FALW 005 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7176
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 998 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7153, spannommer 3
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 001 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7153
Lêer:7385 1995-11-17 FALW 994 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7385, spannommer 4
Lêer:7385 1995-11-17 FALW 996 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7385
&lt;/gallery&gt;

== Vieringe in 1995 ==
Harvards het gedurende die vieringe van die SALM se 75ste bestaansjaar in 1995 formasieverbyvlugte in die vorm van die syfer 75 gelewer.
[[Lêer:1995 SALM 75 Harvard-formasie 132 1007x612.jpg|geen|duimnael|SALM 75-formasie]]

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials, CFS Langebaanweg |date=16 November 1995 |publisher=South African Air Force |lang=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:55-skip 1995-11-17 FALW SAAF 133 her2 1007x612.jpg|Massaverbyvlug van 55 Harvards op 17 November 1995
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|'n Aantal Harvards op 17 November 1995
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins 17 November 1995
Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|Totsiens Harvards!
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf en 60 PC-7’s van sy eie bedryf. Die SALM se weergawes van die PC-7 was aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van lede van die voormalige TBVC- en Niestatutêre Mag gebruik. Die voormalige Bophuthatswana-vliegtuie het hulle Bop-reeksnommers (T400, T410 en T420) en Luiperdplakkers behou. Die ex-Bop-vliegmasjiene is later op ’n Pilatus PC-12 ingeruil.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles—South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Leopards 1995-03-03 Lbwg 791 LR 800x486.jpg|Drie voormalige Bop-lugmag-PC-7’s by Langebaanweg 3 Maart 1995 
Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 792 LR 600x364.jpg|PC-7 reeksnommer T420 ex-Bophuthatswana-lugmag by Langebaanweg 3 Maart 1995
&lt;/gallery&gt;

=== Atlas Astras van die Sentrale Vliegskool naby Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2001 1995-03-03 Lbwg 780 LR lias 800x486.jpg|Astra reeksnommer 2001
Lêer:2004 1995-03-03 Lbwg 784 spot skoon2 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2004
Lêer:2004 1995-03-03 FALW 782 crop LR lias 800x486.jpg|Astra reeksnommer 2004
&lt;/gallery&gt;

=== Pilatus PC-7’s in 2004 ===

Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se president ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer, ook deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2 Verbyvlug Astra 0675 LR cr 600x400.jpg
Lêer:2 Verbyvlug Astra 0677 EL 600x400.jpg
Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg
&lt;/gallery&gt;

Op 21 September 2004 het Astras van die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Waterkloof in Pretoria deelgeneem.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2007 2004-09-21 AAD FAWK 478 600x400.jpg|Vyf Astras
Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|Sewe Astras
&lt;/gallery&gt;

In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool gereeld na die Springbok-vliegveld in die Noord-Kaapprovinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2050 2007-10-24 FASB 7544 resize shd25 shp 800x533.jpg
Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== Die Silwer Valke-vertoonspan ===
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentrale Vliegskool met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2024, Silwer Valke #2
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Onberispelike formasievliegvertoning deur Silwer Valke
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|“Bombars” deur Silwer Valke
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|Nou formasie 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2025 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2025 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|Pilatus PC-7 reeksnommer 2020 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}</text>
      <sha1>d97gvkgs454gzyf84lj4q2tvuj2da9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968234</id>
      <parentid>2968224</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:30:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Teksredigering en teks is bygevoeg.</comment>
      <origin>2968234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18230" sha1="2xr74kvfrn1hb0izyf62t4o1vflxlms" xml:space="preserve">[[Lêer:7703 1977-10-00 FALA 596 EL 600x364.jpg|duimnael|Sentrale Vliegskool se wapen in Oktober 1977 op Harvard 7703]]
[[Lêer:62 AS 2008-05-31 FASK 089 800x533.jpg|duimnael|220px|Kunstenaarsvoorstelling van 62 Lugskool se wapen, WOII]]
[[Lêer:7569 2000-02-01 Bays 2 600x462.jpg|duimnael|Harvard reeksnommer 7569 in Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog]]
[[Lêer:7569 0000 Andy Hheape 296 800x486.jpg|duimnael|Harvard reeksnommer 7569 in Gesamentlike Lugopleidingskema-kleurskema van die Tweede Wêreldoorlog]]
'''Die Sentrale Vliegskool''' (SVS) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) is ’n sentrale eenheid waar vlieëniers (insluitende instrukteurs) opgelei word en het oor die jare verskillende tuistes gehad en word tans by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] gehuisves. Die SVS het ook die naam 62 Lugskool gehad. Nog ’n naam vir die skool was “Sentrale Vlieërskool”. Daar word byvoorbeeld op bladsy 58 van die ''SA Flyer'' van Februarie 2003 ’n wapen uitgebeeld wat vanaf die begin van die 1950’s in gebruik geneem is en op die groepfoto van SVS-instrukteurskursus 3/1941 na die “Sentrale Vlieërskool” verwys.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Embleton |first=Andrew |title=Facta Nostra Vivent — Memories from the South African Air Force Central Flying School 1922 – 1995 |date=2014 |publisher=Reach Publishers |isbn= |edition=1ste |location=Wandsbeck, South Africa |pages=45 |language=en}}&lt;/ref&gt; Die skool het op verskillende tye ook verskillende vertoonspanne gehad. Die skool het vir ’n groot gedeelte van sy bestaan Harvards bedryf en gebruik tans die [[Pilatus PC-7]].

== Geskiedenis ==
Die Sentrale Vliegskool (SVS) is in 1936 gevorm deur die Vliegopleidingskool by [[Lugmagbasis Swartkop|Swartkop]] te hernommer. Die SVS is vanaf 13 November 1939 net vir die opleiding van vlieginstrukteurs gebruik. Die SVS is op 11 Desember 1939 na Kimberley verskuif en daarna (op 27 Mei 1940) na Bloemfonteim (Tempe-vliegveld). Op 11 November 1940 is die SVS ingevolge die Gesamentlike Lugopleidingskema-numeringstelsel as 62 Lugskool hernoem, maar daar is gedurende die oorlogsjare na die skool as die Sentrale Vliegskool verwys. Opleiding by 62 Lugskool is in Januarie 1945 gestaak en die skool is in die tydperk 19 tot 24 Februarie 1945 gesluit.

Die SVS is weer in Julie 1946 by Lugmagstasie Nigel heropen en in 1949 as Dunnottar herdoop. Harvards, Tiger Moths, Dakotas, Venturas en ’n paar Auster Mk 5’s is bedryf. Die hoofrol van die skool was nou ''ab initio''-opleiding. Die eerste Harvard-kunsvliegspan is rondom hierdie tyd gevorm en die span het baie lugvertonings gelewer. Die [[Tiger Moth]]s is gedurende die vroeë 1950’s uitgefaseer.

Die naam van die eenheid is op 1 Februarie 1968 na Vliegopleidingskool Dunnottar verander, maar die naam &quot;Sentrale Vliegskool&quot; is weer vanaf 1 Januarie 1977 gebruik, met Harvards synde steeds op die inventaris van die eenheid. Daar is met ’n nuwe Harvard-kunsvliegspan begin.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Navigasie-oefeninge ==
[[Lêer:Harvard 7699 a.jpg|regs|duimnael|Harvard 7699 styg by Dunnottar op vir 'n navigasie-oefening oor die mond van die Tugelarivier na Durban en terug.]]
'n Voorbeeld van so 'n vlug was die lang navigasie-oefening wat circa 1978 van Dunnottar na Durban en terug onderneem is. Die Harvard met die reeksnommer 7699 het aan die einde van die instrukteurskursus by Dunnottar opgestyg en oor die mond van die [[Tugelarivier]] na Durban en terug gevlieg.

== Laaste vleuelsparade by Dunnottar ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) by Dunnottar het op 10 Desember 1992 plaasgevind, en die SVS het daarna na [[Lugmagbasis Langebaanweg|Langebaanweg]] verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |lang=en}}&lt;/ref&gt;

=== Foto’s van die programbrosjure en die verrigtinge ===
&lt;gallery&gt;
Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 134 708x1019.jpg
Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 137 570x1017.jpg
Lêer:Vleuelparade 1992-12-10 Dunnottar 138 601x958.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:CFS-formasie 1992-12-10 Dunnot 100 her 1007x611.jpg|28 Harvards op 10 Desember 1992
Lêer:Parade en diamantformasiebreek 1992-12-10 Dunnot 102 shd25 her cr her3 1008x612.jpg|Parade en diamantformasieverbyvlug
Lêer:Toeskouers en Harvards 1992-12-10 Dunnot 107 shd25 her2 1008x612.jpg|Harvard 7668 ry op 10 Desember 1992
Lêer:Formasiebreek en enjins 1992-12-10 Dunnot 109 shd25 her 800x486.jpg|Vliegtuie met werkende enjins en formasiewegbreek
&lt;/gallery&gt;

== Leuses van die Sentrale Vliegskool ==
Terwyl die SVS by Dunnottar gebaseer was, was die leuse “Ons dade leef”. Hierdie leuse word egter nie by Langebaanweg gebruik nie. Dáár word die leuse van die basis gebruik, naamlik ''Tenax Propisiti Vinco'' – &quot;Deur volharding kom sukses&quot;.

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Nadat die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool by Dunnottar op 10 Desember 1992 plaasgevind het, het die SVS na [[Lugmagbasis Langebaanweg]] verskuif, en die eerste kursusse is op 1 Februarie 1993 by Langebaanweg aangebied.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

== Harvards van die Sentrale Vliegskool ==

=== 1977 en 1992 ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7703 1977-10-00 FALA 593 spot LR lias 800x486.jpg|Harvard 7703 te Lanseria in Oktober 1977
Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 061 shd25 her 1010x613.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992
Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 059 her 1007x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992
Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-10-00 Dunnot 062 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar Oktober 1992
Lêer:7668 1992-10-00 Dunnot 096 her 800x486.jpg|Harvard 7668 in Oktober 1992 te Dunnottar
Lêer:Geparkeerde Harvards 1992-12-10 Dunnot 113 shd25 her 1009x612.jpg|Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992
Lêer:7569 1992-12-10 Dunnot 130 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7569 Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992
Lêer:7684 1992-12-10 Dunnot 112 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7684 Sentrale Vliegskool te Dunnottar 10 Desember 1992
&lt;/gallery&gt;

== Sentrale Vliegskool te Langebaanweg ==

=== Harvard 7002 ===
Hierdie vliegtuig het voorheen ’n ander reeksnommer in die SALM gehad, naamlik 7529, wat ’n Harvard III was en op 15 April 1970 as deel van Operasie Klawer na die Gaboenese Presidentswag gegaan het. Die masjien is een van twee vliegtuie wat herbou is nadat hulle van Gaboen teruggekeer het. Sy konstruksienommer is 88-15328, sy VSA-reeksnommer was 41-34011 en sy reeksnommer in die Britse Koninklike Lugmag was EZ138. Die vliegmasjien is uit die romp van ex-SALM 7529/ex-Gaboenese “B” herbou.

=== Harvard 7073 ===
Harvard 7073 is die IIA-variant van die North American Harvard, het die konstruksienommer 88-9844 en was voorheen 41-33254 in die VSA en EX331 in die Koninklike Britse Lugmag.

=== Harvard 7654 ===
Harvard 7654 is ’n AT-6A met die konstruksienommer 78-6587.

=== Harvard 7678 ===
Hierdie vliegtuig is ’n SNJ-4 wat oorspronklik tussen Julie 1952 en September 1953 as deel van ’n groep van 65 vernieude AT-6’e/SNJ’s uit die VSA afgelewer is. Sy konstruksienommer is 88-9156 en hy het die VSA-reeksnommer 05-649 gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker and Brent |first=Dave and Winston |title=AT-6 Harvard in South African Service – A pictorial history |date=1995 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=0-9583880-2-4 |location=Nelspruit, South Africa |pages=94, 95 and 105 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 778b LR lias 800x486.jpg|Nege Harvards
Lêer:7002 1995-11-17 FALW 037 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7002(2)
Lêer:7073 1995-11-17 FALW 948 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7073
Lêer:7654 1995-11-17 FALW 992 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7654
Lêer:7678 1995-11-17 FALW 015 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7678
&lt;/gallery&gt;

== Die Harvard-vertoonspan ==
Die Harvard-vertoonspan het by verskillende geleenthede opgetree.
=== 1980’s ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7688 1984-07-14 FAVG 204 her4 800x486.jpg|Durban Wings Club-lugskou 14 Julie 1984
Lêer:7688 1985-08-03 FANS AH 205 shd25 her4 1008x612.jpg|Nelspruitlugskou 3 Augustus 1985
Lêer:7676 1986-06-20 AFB Potch446 ELshd 800x533.jpg|84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-opedag 20 Junie 1986
Lêer:7668 1989-03-00 FAYP 208 her 1008x612.jpg|Lugmagbasis Ysterplaat 18 Maart 1989
&lt;/gallery&gt;

Twee vliegtuie van die Harvard-kunsvliegspan is op 22 Julie 1989 te Lugmagbasis Bloemspruit vertoon. Hulle het die reeksnommers 7515 en 7024 gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7515 1989-07-22 FABL 211 shd25 her4 800x486.jpg|Harvard 7515 is die nommer 1-vliegtuig
Lêer:7024 1989-07-22 FABL 209 shd25 her2 800x486.jpg|Harvard 7024 is die nommer 2-vliegtuig
Lêer:7515 1989-07-22 FABL 212 her 486x800.jpg|Harvard 7515
Lêer:7024 1989-07-22 FABL 210 her 486x800.jpg|Harvard 7024
&lt;/gallery&gt;

=== 1990’s ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7177 1990-03-24 FAPB 213 her 800x486.jpg|Harvard 7177 te Lugmagbasis Pietersburg op 24 Maart 1990
Lêer:7177 1990-03-24 FAPB 214 her 800x486.jpg|Harvard 7177 te Lugmagbasis Pietersburg op 24 Maart 1990
Lêer:7666 1991-06-22 AFB Potch435 LR her 600x364.jpg|Harvard 7666 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991
Lêer:7725 1991-06-22 AFB Potch434 shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7725 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991
Lêer:7728 1991-06-22 Afb Potch 412 her 800x486.jpg|Harvard 7728 Lugmagbasis Potchefstroom 22 Junie 1991
Lêer:7001 1992-11-28 FAMM 358 her shd25 800x486.jpg|Harvard 7001(2) amptelike opening Lugmagbasis Mmabatho van Bop-lugmag 28 November 1992
Lêer:7111 1992-11-28 FAMM 376 1008x612.jpg|Vier Harvard-vertoonspan-vliegtuie amptelike opening Lugmagbasis Mmabatho van Bop-lugmag 28 November 1992
&lt;/gallery&gt;

Die vliegtuie van die Harvard-vertoonspan het in November 1995 ’n nommer en die 1994- nasionale vlag op die stertvin asook ’n spesiale wapen gehad. Vier van die vliegtuie van die span was Harvards reeksnommers 7111, 7176, 7153 en 7385 (hulle word hieronder op 17 November 1995 by die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg gesien). Harvard 7111 “Nelson” was die vliegtuig van die leier van die span. Vandaar die “1” op die stertvin van die vliegtuig. Harvard 7176 was die vliegtuig van kaptein Anton Kustner. Hy was vlieënier nommer 2 in die span. Harvard 7153 was die vliegtuig van die derde vlieënier in die span, naamlik majoor Lionel Sawyer. Die vierde vliegtuig in die Harvard-vertoonspan het die reeksnommer 7385 gehad en die vlieënier daarvan was kaptein André Meiring.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 011 Ice cr 600x364.jpg|Wapen van die Harvard-vertoonspan
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 945 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7153, wapen net linkerkant
Lêer:7385 1995-11-17 FALW 923 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7385, toegerus met rooktoestel
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 912 her shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 007 Ice her 800x486.jpg|Harvard 7111 “Nelson”, spannommer 1
Lêer:7111 1995-11-17 FALW 009 Ice shd25 her 486x800.jpg|Harvard 7111
Lêer:7176 1995-11-17 FALW 003 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7176, spannommer 2
Lêer:7176 1995-11-17 FALW 005 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7176
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 998 Ice shd25 800x486.jpg|Harvard 7153, spannommer 3
Lêer:7153 1995-11-17 FALW 001 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7153
Lêer:7385 1995-11-17 FALW 994 Ice shd25 her 800x486.jpg|Harvard 7385, spannommer 4
Lêer:7385 1995-11-17 FALW 996 Ice shd50 her 800x486.jpg|Harvard 7385
&lt;/gallery&gt;

== Vieringe in 1995 ==
Harvards het gedurende die vieringe van die SALM se 75ste bestaansjaar in 1995 formasieverbyvlugte in die vorm van die syfer 75 gelewer.
[[Lêer:1995 SALM 75 Harvard-formasie 132 1007x612.jpg|geen|duimnael|SALM 75-formasie]]

=== Afskeid van die Harvard in November 1995 ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die tydperk 16 tot 18 November 1995 by Langebaanweg van die Harvard afskeid geneem. Gaste het op die 16de aangekom en op die 18de vertrek, en die hoofverrigtinge het op die 17de plaasgevind. Op daardie datum was daar die SALM 75-formasieverbyvlug deur Harvards, ’n massaverbyvlug deur 55 Harvards, ’n formasieverbyvlug deur 16 Harvards en formasielugtoertjies deur die Harvard-vertoonspan. Ná die 55-skip-formasieverbyvlug was daar ’n massa-afskakeling van Harvard-enjins. Daar was ook individuele vertonings deur die SALM-museum se Albatross en Shackleton en vertonings deur die Suid-Afrikaanse Lugdiens se Historiese Vlug en die Harvard-klub.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Last of the Radials, CFS Langebaanweg |date=16 November 1995 |publisher=South African Air Force |lang=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:55-skip 1995-11-17 FALW SAAF 133 her2 1007x612.jpg|Massaverbyvlug van 55 Harvards op 17 November 1995
Lêer:7676 1995-11-17 Lbwg 779a 800x533.jpg|'n Aantal Harvards op 17 November 1995
Lêer:7188 1995-11-17 FALW 039 Ice shd25 her 800x486.jpg|Vyf Harvards met werkende enjins 17 November 1995
Lêer:7406 1995-11-17 FALW 915 Ice radiaal Express teks 800x486.jpg|Totsiens Harvards!
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het drie Pilatus PC-7’s van die Bophuthatswana-lugmag geërf en 60 PC-7’s van sy eie bedryf. Die SALM se weergawes van die PC-7 was aanvanklik as die Pilatus PC-7 Merk II Astra bekend.

Volgens ''75 Years on Wings of Eagles'' is die Pilatus PC-7’s van die ex-Bophuthatswana-lugmag vir oorbruggingsopleiding van lede van die voormalige TBVC- en Niestatutêre Mag gebruik. Die voormalige Bophuthatswana-vliegtuie het hulle Bop-reeksnommers (T400, T410 en T420) en Luiperdplakkers behou. Die ex-Bop-vliegmasjiene is later op ’n Pilatus PC-12 ingeruil.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles—South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=170, 171 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Leopards 1995-03-03 Lbwg 791 LR 800x486.jpg|Drie voormalige Bop-lugmag-PC-7’s by Langebaanweg 3 Maart 1995 
Lêer:T420 1995-03-03 Lbwg 792 LR 600x364.jpg|PC-7 reeksnommer T420 ex-Bophuthatswana-lugmag by Langebaanweg 3 Maart 1995
&lt;/gallery&gt;

=== Atlas Astras van die Sentrale Vliegskool naby Langebaanweg ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2001 1995-03-03 Lbwg 780 LR lias 800x486.jpg|Astra reeksnommer 2001
Lêer:2004 1995-03-03 Lbwg 784 spot skoon2 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2004
Lêer:2004 1995-03-03 FALW 782 crop LR lias 800x486.jpg|Astra reeksnommer 2004
&lt;/gallery&gt;

=== Pilatus PC-7’s in 2004 ===

Thabo Mbeki is op 27 April 2004 as Suid-Afrika se president ingehuldig, en die SALM het formasieverbyvlugte oor Pretoria uitgevoer, ook deur Astras van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2 Verbyvlug Astra 0675 LR cr 600x400.jpg
Lêer:2 Verbyvlug Astra 0677 EL 600x400.jpg
Lêer:2 Verbyvlug Astra 0678 LR cr 600x400.jpg
&lt;/gallery&gt;

Op 21 September 2004 het Astras van die Sentrale Vliegskool te Langebaanweg aan die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Waterkloof in Pretoria deelgeneem.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2007 2004-09-21 AAD FAWK 478 600x400.jpg|Vyf Astras
Lêer:2046 2004-09-21 AAD FAWK 450 600x400.jpg|Sewe Astras
&lt;/gallery&gt;

In 2007 het Pilatus PC-7 Astra-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Sentrale Vliegskool gereeld na die Springbok-vliegveld in die Noord-Kaapprovinsie van Suid-Afrika gevlieg. Astra reeksnommer 2050 het op 24 Oktober 2007 skynnaderings by Springbok uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2050 2007-10-24 FASB 7544 resize shd25 shp 800x533.jpg
Lêer:2050 2007-10-24 FASB 003 crop LR 800x533.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== Die Silwer Valke-vertoonspan ===
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en in 1966 met die Impala Mk I begin vlieg het. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentrale Vliegskool met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang.

Die vliegtuie van die Silwer Valke word hieronder in die standaard opleidingskleurskema (2005 en 2007) en die nuwe kleurskema (September 2013) geïllustreer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|PC-7 nommer 2024, Valk #2, Springbok, Oktober 2007
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Onberispelike formasievliegvertoning, Springbok, Oktober 2007
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|“Bombars”, Springbok, Oktober 2007
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|Nou formasie 2 September 2005
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2025 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 Mk II reeksnommer 2025 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|Pilatus PC-7 reeksnommer 2020 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}</text>
      <sha1>2xr74kvfrn1hb0izyf62t4o1vflxlms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie</title>
    <ns>118</ns>
    <id>469227</id>
    <revision>
      <id>2968038</id>
      <parentid>2967880</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>voostel 1</comment>
      <origin>2968038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12062" sha1="095td0y2573r9hg7j8nopgbitvq6e88" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel.

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het.

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie.
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie.
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>095td0y2573r9hg7j8nopgbitvq6e88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968043</id>
      <parentid>2968038</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Voorstel 2</comment>
      <origin>2968043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12937" sha1="9ynx4bxe4vft3xv4vdgho3296q6gz04" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het.

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie.
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie.
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>9ynx4bxe4vft3xv4vdgho3296q6gz04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968049</id>
      <parentid>2968043</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Voorstel 3</comment>
      <origin>2968049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13216" sha1="axub9xvla611ohu5aspcv67k8ogdlfc" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie.
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie.
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>axub9xvla611ohu5aspcv67k8ogdlfc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968058</id>
      <parentid>2968049</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Waarom hierdie beperking? */ Voorstel 4</comment>
      <origin>2968058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13518" sha1="4wqddc0vxbx3yx52vnfagqbp2cp1pwv" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie.
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie.
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>4wqddc0vxbx3yx52vnfagqbp2cp1pwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968075</id>
      <parentid>2968058</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wat nie toegelaat word nie */ Voorstel 5</comment>
      <origin>2968075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14203" sha1="gtpk731g31y6a3vqx660qk9eldx8o6n" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit onbebron, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie.
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie.
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>gtpk731g31y6a3vqx660qk9eldx8o6n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968078</id>
      <parentid>2968075</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wat nie toegelaat word nie */ aanpassing</comment>
      <origin>2968078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14239" sha1="msympi49psd0bkr1wv73m6mt71saz74" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie.
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie.
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>msympi49psd0bkr1wv73m6mt71saz74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968082</id>
      <parentid>2968078</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wat nie toegelaat word nie */ Voorstel 6</comment>
      <origin>2968082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14486" sha1="pe7morjr5usxsskfa6kv6n93y62eqfd" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;Moenie bronne wat deur ’n KI-model voorgestel word, aanhaal voordat jy self bevestig het dat die bron bestaan, dit geraadpleeg het en vasgestel het dat dit die betrokke bewering ondersteun nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie.
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>pe7morjr5usxsskfa6kv6n93y62eqfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968087</id>
      <parentid>2968082</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wat nie toegelaat word nie */ Voorstel &amp;, gaan nou eers op ander goed fokus</comment>
      <origin>2968087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15195" sha1="5hyqg762to43hwvwwgto8xfu0omgn3v" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;Moenie bronne wat deur ’n KI-model voorgestel word, aanhaal voordat jy self bevestig het dat die bron bestaan, dit geraadpleeg het en vasgestel het dat dit die betrokke bewering ondersteun nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>5hyqg762to43hwvwwgto8xfu0omgn3v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968254</id>
      <parentid>2968087</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wat nie toegelaat word nie */ verandering aan een voorstel</comment>
      <origin>2968254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15226" sha1="d31n0g25eb8utzyjyagxg6nbwpwc7ff" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie.

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>d31n0g25eb8utzyjyagxg6nbwpwc7ff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968256</id>
      <parentid>2968254</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wat nie toegelaat word nie */ Voorstel 8</comment>
      <origin>2968256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15729" sha1="2oa4lhlklzph19qlii4r6k33uzhn3be" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]).

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>2oa4lhlklzph19qlii4r6k33uzhn3be</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968260</id>
      <parentid>2968256</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:18:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia */ Voorstel 9</comment>
      <origin>2968260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16504" sha1="8bplk5bdf6802qxwlaha0f7sx93l1e9" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo.
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>8bplk5bdf6802qxwlaha0f7sx93l1e9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968261</id>
      <parentid>2968260</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Voorwaardes */ Voorstel 10</comment>
      <origin>2968261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16962" sha1="6rmlsam6wdxo31wzi4h4bn4738jjypq" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. ('''Sobaka:''' ''Verander “Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie” Hierdie reël is te absoluut en verhinder normale verbetering van ’n vertaalde artikel. Gebruik eerder:'' “Moenie KI-gegenereerde feite of verklarings byvoeg bloot omdat dit geloofwaardig voorkom nie. Aanvullende inhoud wat nie in die bronartikel voorkom nie, mag wel bygevoeg word indien die bydraer dit teen ’n betroubare bron nagegaan en behoorlik aangehaal het.”)
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan.

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>6rmlsam6wdxo31wzi4h4bn4738jjypq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968263</id>
      <parentid>2968261</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wat nie van jou verwag word nie */ Voorstel 11</comment>
      <origin>2968263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17752" sha1="59418dfuvpe4jb3mqxscnr5zrfdcuaf" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. ('''Sobaka:''' ''Verander “Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie” Hierdie reël is te absoluut en verhinder normale verbetering van ’n vertaalde artikel. Gebruik eerder:'' “Moenie KI-gegenereerde feite of verklarings byvoeg bloot omdat dit geloofwaardig voorkom nie. Aanvullende inhoud wat nie in die bronartikel voorkom nie, mag wel bygevoeg word indien die bydraer dit teen ’n betroubare bron nagegaan en behoorlik aangehaal het.”)
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. ('''Sobaka:''' ''Die sin: ‘… sou beteken dat ons die werk van ’n hele ander gemeenskap wantrou.’ is nie ’n sterk Wikipedia-beginsel nie. Ander Wikipedias bevat ook foute, en Wikipedia kan nie sigself as gesag gebruik nie. Ek stel voor:'' “Daar word nie verwag dat ’n vertaler elke bron volledig herondersoek voordat ’n vertaling gepubliseer word nie. Die vertaler behoort egter kernbeweringe, omstrede stellings, buitengewone aansprake en inligting oor lewende persone teen die aangehaalde bronne na te gaan. Indien ’n bron nie toeganklik is nie, moet die vertaler besondere versigtigheid aan die dag lê en nie voorgee dat dit persoonlik geverifieer is nie.” ''Dit is steeds prakties vir ’n klein gemeenskap, maar bied beter beskerming teen die oordrag van foute.'')

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>59418dfuvpe4jb3mqxscnr5zrfdcuaf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968266</id>
      <parentid>2968263</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Deursigtigheid */ Voorstel 12</comment>
      <origin>2968266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18331" sha1="j5731rz92dllgi0cs7stj36hp5bmvqt" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. ('''Sobaka:''' ''Verander “Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie” Hierdie reël is te absoluut en verhinder normale verbetering van ’n vertaalde artikel. Gebruik eerder:'' “Moenie KI-gegenereerde feite of verklarings byvoeg bloot omdat dit geloofwaardig voorkom nie. Aanvullende inhoud wat nie in die bronartikel voorkom nie, mag wel bygevoeg word indien die bydraer dit teen ’n betroubare bron nagegaan en behoorlik aangehaal het.”)
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. ('''Sobaka:''' ''Die sin: ‘… sou beteken dat ons die werk van ’n hele ander gemeenskap wantrou.’ is nie ’n sterk Wikipedia-beginsel nie. Ander Wikipedias bevat ook foute, en Wikipedia kan nie sigself as gesag gebruik nie. Ek stel voor:'' “Daar word nie verwag dat ’n vertaler elke bron volledig herondersoek voordat ’n vertaling gepubliseer word nie. Die vertaler behoort egter kernbeweringe, omstrede stellings, buitengewone aansprake en inligting oor lewende persone teen die aangehaalde bronne na te gaan. Indien ’n bron nie toeganklik is nie, moet die vertaler besondere versigtigheid aan die dag lê en nie voorgee dat dit persoonlik geverifieer is nie.” ''Dit is steeds prakties vir ’n klein gemeenskap, maar bied beter beskerming teen die oordrag van foute.'')

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.('''Sobaka:''' ''Maak deursigtigheid proporsioneel. Om elke gebruik van KI vir spelling of leestekens te verklaar, gaan waarskynlik onnodige administrasie skep. Vervang die verpligte verklaring met:'' “Maak wesenlike KI-gebruik in die wysigingsopsomming bekend, veral waar KI vir vertaling, opsomming, herstrukturering of omvangryke taalversorging gebruik is. Die bekendmaking van gewone spelkontrole, outovoltooiing of geringe tegniese hulp is nie nodig nie.” ''‘Wesenlik’ kan hier beteken dat die hulpmiddel ’n merkbare invloed op die gepubliseerde teks gehad het.'')

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]];
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>j5731rz92dllgi0cs7stj36hp5bmvqt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968267</id>
      <parentid>2968266</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* As jy KI-inhoud vermoed */ Voorstel 13</comment>
      <origin>2968267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18603" sha1="0bm9prgxsc0ezonkoy6atr5jefu6itv" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. ('''Sobaka:''' ''Verander “Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie” Hierdie reël is te absoluut en verhinder normale verbetering van ’n vertaalde artikel. Gebruik eerder:'' “Moenie KI-gegenereerde feite of verklarings byvoeg bloot omdat dit geloofwaardig voorkom nie. Aanvullende inhoud wat nie in die bronartikel voorkom nie, mag wel bygevoeg word indien die bydraer dit teen ’n betroubare bron nagegaan en behoorlik aangehaal het.”)
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. ('''Sobaka:''' ''Die sin: ‘… sou beteken dat ons die werk van ’n hele ander gemeenskap wantrou.’ is nie ’n sterk Wikipedia-beginsel nie. Ander Wikipedias bevat ook foute, en Wikipedia kan nie sigself as gesag gebruik nie. Ek stel voor:'' “Daar word nie verwag dat ’n vertaler elke bron volledig herondersoek voordat ’n vertaling gepubliseer word nie. Die vertaler behoort egter kernbeweringe, omstrede stellings, buitengewone aansprake en inligting oor lewende persone teen die aangehaalde bronne na te gaan. Indien ’n bron nie toeganklik is nie, moet die vertaler besondere versigtigheid aan die dag lê en nie voorgee dat dit persoonlik geverifieer is nie.” ''Dit is steeds prakties vir ’n klein gemeenskap, maar bied beter beskerming teen die oordrag van foute.'')

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.('''Sobaka:''' ''Maak deursigtigheid proporsioneel. Om elke gebruik van KI vir spelling of leestekens te verklaar, gaan waarskynlik onnodige administrasie skep. Vervang die verpligte verklaring met:'' “Maak wesenlike KI-gebruik in die wysigingsopsomming bekend, veral waar KI vir vertaling, opsomming, herstrukturering of omvangryke taalversorging gebruik is. Die bekendmaking van gewone spelkontrole, outovoltooiing of geringe tegniese hulp is nie nodig nie.” ''‘Wesenlik’ kan hier beteken dat die hulpmiddel ’n merkbare invloed op die gepubliseerde teks gehad het.'')

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; ('''Sobaka:''' ''Sou hierdie net ietwat duideliker formuleer:'' “’n artikel wat hoofsaaklik uit versinde of onverifieerbare inhoud bestaan, kan vir [[spoedige verwydering]] voorgedra word. Die doelbewuste plaas van versinde inhoud kan as vandalisme behandel word.”)
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>0bm9prgxsc0ezonkoy6atr5jefu6itv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968268</id>
      <parentid>2968267</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* As jy KI-inhoud vermoed */</comment>
      <origin>2968268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18635" sha1="rcpq8wajj6dv7eeoy4wlyhrdjmqklmc" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. ('''Sobaka:''' ''Verander “Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie” Hierdie reël is te absoluut en verhinder normale verbetering van ’n vertaalde artikel. Gebruik eerder:'' “Moenie KI-gegenereerde feite of verklarings byvoeg bloot omdat dit geloofwaardig voorkom nie. Aanvullende inhoud wat nie in die bronartikel voorkom nie, mag wel bygevoeg word indien die bydraer dit teen ’n betroubare bron nagegaan en behoorlik aangehaal het.”)
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. ('''Sobaka:''' ''Die sin: ‘… sou beteken dat ons die werk van ’n hele ander gemeenskap wantrou.’ is nie ’n sterk Wikipedia-beginsel nie. Ander Wikipedias bevat ook foute, en Wikipedia kan nie sigself as gesag gebruik nie. Ek stel voor:'' “Daar word nie verwag dat ’n vertaler elke bron volledig herondersoek voordat ’n vertaling gepubliseer word nie. Die vertaler behoort egter kernbeweringe, omstrede stellings, buitengewone aansprake en inligting oor lewende persone teen die aangehaalde bronne na te gaan. Indien ’n bron nie toeganklik is nie, moet die vertaler besondere versigtigheid aan die dag lê en nie voorgee dat dit persoonlik geverifieer is nie.” ''Dit is steeds prakties vir ’n klein gemeenskap, maar bied beter beskerming teen die oordrag van foute.'')

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.('''Sobaka:''' ''Maak deursigtigheid proporsioneel. Om elke gebruik van KI vir spelling of leestekens te verklaar, gaan waarskynlik onnodige administrasie skep. Vervang die verpligte verklaring met:'' “Maak wesenlike KI-gebruik in die wysigingsopsomming bekend, veral waar KI vir vertaling, opsomming, herstrukturering of omvangryke taalversorging gebruik is. Die bekendmaking van gewone spelkontrole, outovoltooiing of geringe tegniese hulp is nie nodig nie.” ''‘Wesenlik’ kan hier beteken dat die hulpmiddel ’n merkbare invloed op die gepubliseerde teks gehad het.'')

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; ('''Sobaka:''' ''Sou hierdie net ietwat duideliker formuleer:'' “’n artikel wat hoofsaaklik uit versinde of onverifieerbare inhoud bestaan, kan vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voorgedra word. Die doelbewuste plaas van versinde inhoud kan as vandalisme behandel word.”)
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>rcpq8wajj6dv7eeoy4wlyhrdjmqklmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968270</id>
      <parentid>2968268</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sanksies */ Voorstel 14</comment>
      <origin>2968270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19035" sha1="qpey5r9uhs52q3xtdebwht8u0u5lemb" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. ('''Sobaka:''' ''Verander “Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie” Hierdie reël is te absoluut en verhinder normale verbetering van ’n vertaalde artikel. Gebruik eerder:'' “Moenie KI-gegenereerde feite of verklarings byvoeg bloot omdat dit geloofwaardig voorkom nie. Aanvullende inhoud wat nie in die bronartikel voorkom nie, mag wel bygevoeg word indien die bydraer dit teen ’n betroubare bron nagegaan en behoorlik aangehaal het.”)
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. ('''Sobaka:''' ''Die sin: ‘… sou beteken dat ons die werk van ’n hele ander gemeenskap wantrou.’ is nie ’n sterk Wikipedia-beginsel nie. Ander Wikipedias bevat ook foute, en Wikipedia kan nie sigself as gesag gebruik nie. Ek stel voor:'' “Daar word nie verwag dat ’n vertaler elke bron volledig herondersoek voordat ’n vertaling gepubliseer word nie. Die vertaler behoort egter kernbeweringe, omstrede stellings, buitengewone aansprake en inligting oor lewende persone teen die aangehaalde bronne na te gaan. Indien ’n bron nie toeganklik is nie, moet die vertaler besondere versigtigheid aan die dag lê en nie voorgee dat dit persoonlik geverifieer is nie.” ''Dit is steeds prakties vir ’n klein gemeenskap, maar bied beter beskerming teen die oordrag van foute.'')

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.('''Sobaka:''' ''Maak deursigtigheid proporsioneel. Om elke gebruik van KI vir spelling of leestekens te verklaar, gaan waarskynlik onnodige administrasie skep. Vervang die verpligte verklaring met:'' “Maak wesenlike KI-gebruik in die wysigingsopsomming bekend, veral waar KI vir vertaling, opsomming, herstrukturering of omvangryke taalversorging gebruik is. Die bekendmaking van gewone spelkontrole, outovoltooiing of geringe tegniese hulp is nie nodig nie.” ''‘Wesenlik’ kan hier beteken dat die hulpmiddel ’n merkbare invloed op die gepubliseerde teks gehad het.'')

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; ('''Sobaka:''' ''Sou hierdie net ietwat duideliker formuleer:'' “’n artikel wat hoofsaaklik uit versinde of onverifieerbare inhoud bestaan, kan vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voorgedra word. Die doelbewuste plaas van versinde inhoud kan as vandalisme behandel word.”)
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.: ('''Sobaka:'''	''Verfyn die sanksiebepaling deur ‘n  geleidelike reaksie by te voeg:'' “Normaalweg word die bydraer eers ingelig en die problematiese inhoud reggestel of verwyder. Herhaalde of grootskaalse oortredings kan tot ’n tydelike beperking of blokkering lei. Opset, omvang, vorige waarskuwings en die bydraer se bereidwilligheid om probleme reg te stel, word in aanmerking geneem.”)

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>qpey5r9uhs52q3xtdebwht8u0u5lemb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968273</id>
      <parentid>2968270</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Voorstel 15</comment>
      <origin>2968273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19425" sha1="1tdl1bf1mf2s69kt1wf3je584ayr5lc" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. Generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. ('''Sobaka:''' ''Verander “Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie” Hierdie reël is te absoluut en verhinder normale verbetering van ’n vertaalde artikel. Gebruik eerder:'' “Moenie KI-gegenereerde feite of verklarings byvoeg bloot omdat dit geloofwaardig voorkom nie. Aanvullende inhoud wat nie in die bronartikel voorkom nie, mag wel bygevoeg word indien die bydraer dit teen ’n betroubare bron nagegaan en behoorlik aangehaal het.”)
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. ('''Sobaka:''' ''Die sin: ‘… sou beteken dat ons die werk van ’n hele ander gemeenskap wantrou.’ is nie ’n sterk Wikipedia-beginsel nie. Ander Wikipedias bevat ook foute, en Wikipedia kan nie sigself as gesag gebruik nie. Ek stel voor:'' “Daar word nie verwag dat ’n vertaler elke bron volledig herondersoek voordat ’n vertaling gepubliseer word nie. Die vertaler behoort egter kernbeweringe, omstrede stellings, buitengewone aansprake en inligting oor lewende persone teen die aangehaalde bronne na te gaan. Indien ’n bron nie toeganklik is nie, moet die vertaler besondere versigtigheid aan die dag lê en nie voorgee dat dit persoonlik geverifieer is nie.” ''Dit is steeds prakties vir ’n klein gemeenskap, maar bied beter beskerming teen die oordrag van foute.'')

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.('''Sobaka:''' ''Maak deursigtigheid proporsioneel. Om elke gebruik van KI vir spelling of leestekens te verklaar, gaan waarskynlik onnodige administrasie skep. Vervang die verpligte verklaring met:'' “Maak wesenlike KI-gebruik in die wysigingsopsomming bekend, veral waar KI vir vertaling, opsomming, herstrukturering of omvangryke taalversorging gebruik is. Die bekendmaking van gewone spelkontrole, outovoltooiing of geringe tegniese hulp is nie nodig nie.” ''‘Wesenlik’ kan hier beteken dat die hulpmiddel ’n merkbare invloed op die gepubliseerde teks gehad het.'')

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; ('''Sobaka:''' ''Sou hierdie net ietwat duideliker formuleer:'' “’n artikel wat hoofsaaklik uit versinde of onverifieerbare inhoud bestaan, kan vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voorgedra word. Die doelbewuste plaas van versinde inhoud kan as vandalisme behandel word.”)
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.: ('''Sobaka:'''	''Verfyn die sanksiebepaling deur ‘n  geleidelike reaksie by te voeg:'' “Normaalweg word die bydraer eers ingelig en die problematiese inhoud reggestel of verwyder. Herhaalde of grootskaalse oortredings kan tot ’n tydelike beperking of blokkering lei. Opset, omvang, vorige waarskuwings en die bydraer se bereidwilligheid om probleme reg te stel, word in aanmerking geneem.”)

== Hersieningsklousule==
('''Sobaka:''' ''Omdat die tegnologie vinnig verander, behoort die beleid nie as finaal en onveranderlik aangebied te word nie:'' “Hierdie beleid behoort minstens jaarliks, of wanneer beduidende tegnologiese of Wikimedia-beleidsveranderinge plaasvind, deur die gemeenskap hersien te word. Enige verslapping of uitbreiding daarvan vereis gemeenskapskonsensus”)

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>1tdl1bf1mf2s69kt1wf3je584ayr5lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie</title>
    <ns>119</ns>
    <id>469228</id>
    <revision>
      <id>2968126</id>
      <parentid>2968037</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Transkribering en emendasies? */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3176" sha1="nntsx122evf87hp4t7ar4q815vps0cs" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Konsep lyk goed ==
Ek kan nêrens foutvind nie. Alles is vir my duidelik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  22:54, 16 September 2026 (UTC)

== Naslaan van bronne ==
Aangesien mense foute kan maak (die skrywers van die oorspronklike artikel ook), bly dit myns insiens die vertalter/KI-gebruiker se verantwoordelikheid om die teks volgens die bron(ne) te verifieer. Op die Engelse Wikipedia het ek reeds baie voorbeelde teëgekom waar die bron nie die inhoud dek nie en ek moes self 'n bron soek of die inhoud daarvolgens aanpas. Veral met aanhlynbronne is dit baie maklik om die inhoud na te gaan. Boeke word ook meer en meer aanlyn toeganklik. Ek beskou dit as deel van 'n betroubare ensiklopedie om die inhoud self te verifieer, al neem dit tyd. Die doel van vinnige artikeluitbreiding is myns insiens geen rede om inhoud nie op korrektheid na te gaan nie, ek beskou dit as ensiklopediese werk. Die voordeel van bronne lees is, dat jy soms nog interessante feite teëkom en die artikel kan bywerk met inhoud wat nie in die oorspronklike artikel was nie. Dieselfde geld vir die opsoek van nog bronne. Soms is die inhoud ook verouderd, en jy moet dit op datum bring, wat natuurlik 'n nuwe bron vereis. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 06:12, 17 September 2026 (UTC)

== Enkele Voorstelle ==
Dankie Pynappel, ek dink die konsep kan as ’n aanvaarbare vertrekpunt dien. Ek sien wel enkele teenstrydighede, onbewysbare maatstawwe en formulerings wat normale, verantwoordelike KI-hulp onbedoeld verbied.

In multilaterale onderhandelings word verskillende kleur vir elke land se voorstelle gebruik op ‘n konsep teks wat uiteraard nie hier moontlik is nie. So ek sal my voorstelle in hakkies op die konsep plaas met my gebruikersnaam eerste. Spesifieke teksvoorstelle in gewone teks en kommentaar in kursief. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:56, 17 September 2026 (UTC)

== Transkribering en emendasies? ==
Ek het nog 'n voorstel. Hoe gemaak met transkribering en emendasies? 

Soos onlangs met Herculaneum-rolle te sien, is daar sekere tekste wat bitter moeilik getranskribeer kan word - wat vir die menslike oog haas onleesbaar is. Maar nie vir KI nie.

Ek kom dikwels koerantberigte teë wat bitter swak gedruk is uit die 1800's. Of swak afgetas is. Hierdie masjien, soos Google Gemini, herken egter lettertipes (fonts) baie maklik.

Met behulp van LLM's kan jy ook die vismotgevrete, bevlekte of verrotte gate in boeke invul deur die [woord] te skryf. Of baie keer word die kantlyne afgesny. Soos ons weet met ChatGTP, het hierdie masjiene al soveel keer dieselfde sinne al oor een oor gesien, dat hulle gesprekke en sinne kan voltooi. Net soos Google Soektog jou sinne outomaties voltooi nog voor jy 'n vraag getik het.

Dis maar net my voorstel. Baie dankie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:03, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>nntsx122evf87hp4t7ar4q815vps0cs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968127</id>
      <parentid>2968126</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <comment>/* Transkribering en emendasies? */</comment>
      <origin>2968127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3180" sha1="ctx3flrjb4dd0nn1hlze2h9kgrvcti8" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Konsep lyk goed ==
Ek kan nêrens foutvind nie. Alles is vir my duidelik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  22:54, 16 September 2026 (UTC)

== Naslaan van bronne ==
Aangesien mense foute kan maak (die skrywers van die oorspronklike artikel ook), bly dit myns insiens die vertalter/KI-gebruiker se verantwoordelikheid om die teks volgens die bron(ne) te verifieer. Op die Engelse Wikipedia het ek reeds baie voorbeelde teëgekom waar die bron nie die inhoud dek nie en ek moes self 'n bron soek of die inhoud daarvolgens aanpas. Veral met aanhlynbronne is dit baie maklik om die inhoud na te gaan. Boeke word ook meer en meer aanlyn toeganklik. Ek beskou dit as deel van 'n betroubare ensiklopedie om die inhoud self te verifieer, al neem dit tyd. Die doel van vinnige artikeluitbreiding is myns insiens geen rede om inhoud nie op korrektheid na te gaan nie, ek beskou dit as ensiklopediese werk. Die voordeel van bronne lees is, dat jy soms nog interessante feite teëkom en die artikel kan bywerk met inhoud wat nie in die oorspronklike artikel was nie. Dieselfde geld vir die opsoek van nog bronne. Soms is die inhoud ook verouderd, en jy moet dit op datum bring, wat natuurlik 'n nuwe bron vereis. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 06:12, 17 September 2026 (UTC)

== Enkele Voorstelle ==
Dankie Pynappel, ek dink die konsep kan as ’n aanvaarbare vertrekpunt dien. Ek sien wel enkele teenstrydighede, onbewysbare maatstawwe en formulerings wat normale, verantwoordelike KI-hulp onbedoeld verbied.

In multilaterale onderhandelings word verskillende kleur vir elke land se voorstelle gebruik op ‘n konsep teks wat uiteraard nie hier moontlik is nie. So ek sal my voorstelle in hakkies op die konsep plaas met my gebruikersnaam eerste. Spesifieke teksvoorstelle in gewone teks en kommentaar in kursief. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:56, 17 September 2026 (UTC)

== Transkribering en emendasies? ==
Ek het nog 'n voorstel. Hoe gemaak met transkribering en emendasies? 

Soos onlangs met die Herculaneum-rolle te sien, is daar sekere tekste wat bitter moeilik getranskribeer kan word - wat vir die menslike oog haas onleesbaar is. Maar nie vir KI nie.

Ek kom dikwels koerantberigte teë wat bitter swak gedruk is uit die 1800's. Of swak afgetas is. Hierdie masjien, soos Google Gemini, herken egter lettertipes (fonts) baie maklik.

Met behulp van LLM's kan jy ook die vismotgevrete, bevlekte of verrotte gate in boeke invul deur die [woord] te skryf. Of baie keer word die kantlyne afgesny. Soos ons weet met ChatGTP, het hierdie masjiene al soveel keer dieselfde sinne al oor een oor gesien, dat hulle gesprekke en sinne kan voltooi. Net soos Google Soektog jou sinne outomaties voltooi nog voor jy 'n vraag getik het.

Dis maar net my voorstel. Baie dankie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:03, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ctx3flrjb4dd0nn1hlze2h9kgrvcti8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968131</id>
      <parentid>2968127</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suidpunt</username>
        <id>13232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Transkribering en emendasies? */</comment>
      <origin>2968131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3180" sha1="bj3go4co18hv0ia7tod3nzok3sxfpi7" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Konsep lyk goed ==
Ek kan nêrens foutvind nie. Alles is vir my duidelik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  22:54, 16 September 2026 (UTC)

== Naslaan van bronne ==
Aangesien mense foute kan maak (die skrywers van die oorspronklike artikel ook), bly dit myns insiens die vertalter/KI-gebruiker se verantwoordelikheid om die teks volgens die bron(ne) te verifieer. Op die Engelse Wikipedia het ek reeds baie voorbeelde teëgekom waar die bron nie die inhoud dek nie en ek moes self 'n bron soek of die inhoud daarvolgens aanpas. Veral met aanhlynbronne is dit baie maklik om die inhoud na te gaan. Boeke word ook meer en meer aanlyn toeganklik. Ek beskou dit as deel van 'n betroubare ensiklopedie om die inhoud self te verifieer, al neem dit tyd. Die doel van vinnige artikeluitbreiding is myns insiens geen rede om inhoud nie op korrektheid na te gaan nie, ek beskou dit as ensiklopediese werk. Die voordeel van bronne lees is, dat jy soms nog interessante feite teëkom en die artikel kan bywerk met inhoud wat nie in die oorspronklike artikel was nie. Dieselfde geld vir die opsoek van nog bronne. Soms is die inhoud ook verouderd, en jy moet dit op datum bring, wat natuurlik 'n nuwe bron vereis. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 06:12, 17 September 2026 (UTC)

== Enkele Voorstelle ==
Dankie Pynappel, ek dink die konsep kan as ’n aanvaarbare vertrekpunt dien. Ek sien wel enkele teenstrydighede, onbewysbare maatstawwe en formulerings wat normale, verantwoordelike KI-hulp onbedoeld verbied.

In multilaterale onderhandelings word verskillende kleur vir elke land se voorstelle gebruik op ‘n konsep teks wat uiteraard nie hier moontlik is nie. So ek sal my voorstelle in hakkies op die konsep plaas met my gebruikersnaam eerste. Spesifieke teksvoorstelle in gewone teks en kommentaar in kursief. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:56, 17 September 2026 (UTC)

== Transkribering en emendasies? ==
Ek het nog 'n voorstel. Hoe gemaak met transkribering en emendasies? 

Soos onlangs met die Herculaneum-rolle te sien, is daar sekere tekste wat bitter moeilik getranskribeer kan word - wat vir die menslike oog haas onleesbaar is. Maar nie vir KI nie.

Ek kom dikwels koerantberigte teë wat bitter swak gedruk is uit die 1800's. Of swak afgetas is. Hierdie masjien, soos Google Gemini, herken egter lettertipes (fonts) baie maklik.

Met behulp van LLM's kan jy ook die vismotgevrete, bevlekte of verrotte gate in boeke invul deur die [woord] te skryf. Of baie keer word die kantlyne afgesny. Soos ons weet met ChatGPT, het hierdie masjiene al soveel keer dieselfde sinne al oor een oor gesien, dat hulle gesprekke en sinne kan voltooi. Net soos Google Soektog jou sinne outomaties voltooi nog voor jy 'n vraag getik het.

Dis maar net my voorstel. Baie dankie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:03, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bj3go4co18hv0ia7tod3nzok3sxfpi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968275</id>
      <parentid>2968131</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Enkele Voorstelle */</comment>
      <origin>2968275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3562" sha1="l8zsu3rjojdvu4dycg4idchb5orqb62" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Konsep lyk goed ==
Ek kan nêrens foutvind nie. Alles is vir my duidelik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  22:54, 16 September 2026 (UTC)

== Naslaan van bronne ==
Aangesien mense foute kan maak (die skrywers van die oorspronklike artikel ook), bly dit myns insiens die vertalter/KI-gebruiker se verantwoordelikheid om die teks volgens die bron(ne) te verifieer. Op die Engelse Wikipedia het ek reeds baie voorbeelde teëgekom waar die bron nie die inhoud dek nie en ek moes self 'n bron soek of die inhoud daarvolgens aanpas. Veral met aanhlynbronne is dit baie maklik om die inhoud na te gaan. Boeke word ook meer en meer aanlyn toeganklik. Ek beskou dit as deel van 'n betroubare ensiklopedie om die inhoud self te verifieer, al neem dit tyd. Die doel van vinnige artikeluitbreiding is myns insiens geen rede om inhoud nie op korrektheid na te gaan nie, ek beskou dit as ensiklopediese werk. Die voordeel van bronne lees is, dat jy soms nog interessante feite teëkom en die artikel kan bywerk met inhoud wat nie in die oorspronklike artikel was nie. Dieselfde geld vir die opsoek van nog bronne. Soms is die inhoud ook verouderd, en jy moet dit op datum bring, wat natuurlik 'n nuwe bron vereis. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 06:12, 17 September 2026 (UTC)

== Enkele Voorstelle ==
Dankie Pynappel, ek dink die konsep kan as ’n aanvaarbare vertrekpunt dien. Ek sien wel enkele teenstrydighede, onbewysbare maatstawwe en formulerings wat normale, verantwoordelike KI-hulp onbedoeld verbied.

In multilaterale onderhandelings word verskillende kleur vir elke land se voorstelle gebruik op ‘n konsep teks wat uiteraard nie hier moontlik is nie. So ek sal my voorstelle in hakkies op die konsep plaas met my gebruikersnaam eerste. Spesifieke teksvoorstelle in gewone teks en kommentaar in kursief. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:56, 17 September 2026 (UTC)

:Ek het 15 spesifieke voorstelle op die konsep aangebring met die eerste lees. Dink dit versterk die hooftema wat 'n duidelike verbod op die uitkontraktering van menslike redaksionele verantwoordelikheid aan KI is. Sal vorentoe nog aktief deelneem aan die versterking van die teks. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:39, 18 September 2026 (UTC)

== Transkribering en emendasies? ==
Ek het nog 'n voorstel. Hoe gemaak met transkribering en emendasies? 

Soos onlangs met die Herculaneum-rolle te sien, is daar sekere tekste wat bitter moeilik getranskribeer kan word - wat vir die menslike oog haas onleesbaar is. Maar nie vir KI nie.

Ek kom dikwels koerantberigte teë wat bitter swak gedruk is uit die 1800's. Of swak afgetas is. Hierdie masjien, soos Google Gemini, herken egter lettertipes (fonts) baie maklik.

Met behulp van LLM's kan jy ook die vismotgevrete, bevlekte of verrotte gate in boeke invul deur die [woord] te skryf. Of baie keer word die kantlyne afgesny. Soos ons weet met ChatGPT, het hierdie masjiene al soveel keer dieselfde sinne al oor een oor gesien, dat hulle gesprekke en sinne kan voltooi. Net soos Google Soektog jou sinne outomaties voltooi nog voor jy 'n vraag getik het.

Dis maar net my voorstel. Baie dankie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:03, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>l8zsu3rjojdvu4dycg4idchb5orqb62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victoriano Huerta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469231</id>
    <revision>
      <id>2968216</id>
      <parentid>2967886</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eksterne skakels */</comment>
      <origin>2968216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="914" sha1="6r6t4aky193kgq367ix8fib4rv4fs8t" xml:space="preserve">[[Lêer:Victoriano Huerta en 1912.jpg|duimnael]]
'''José Victoriano Huerta Márquez''' ([[23 Desember]] [[1850]] – [[13 Januarie]] [[1916]]) was 'n Meksikaanse generaal, staatsman, ingenieur en diktator wat van 1913 tot 1914 as die 39ste president van [[Meksiko]] gedien het; hy het aan die bewind gekom deur 'n [[staatsgreep]] teen die demokraties verkose regering van [[Francisco I. Madero]], met die hulp van ander Meksikaanse generaals en die Amerikaanse ambassadeur in Meksiko. Sy gewelddadige magsoorname, waardeur hy 'n [[militêre diktatuur]] gevestig het, het 'n nuwe golf van gewapende konflik in die [[Meksikaanse Rewolusie]] ontketen.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Huerta, Victoriano}} 
[[Kategorie:Geboortes in 1850]]
[[Kategorie:Sterftes in 1916]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]
[[Kategorie:Diktators]]</text>
      <sha1>6r6t4aky193kgq367ix8fib4rv4fs8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:FALW 20050902 051 crop shd25 shp 600x452.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>469254</id>
    <revision>
      <id>2968265</id>
      <parentid>2967999</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opsomming */</comment>
      <origin>2968265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="l0cg6mbmpb3qmj64rz7483qztodf0mz" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Die loods-en-staanblad-kompleks. Die onderste deel van die bedekte parkeerplekke is links.
|bron=Gabriel le Roux-versameling
|datum=2 September 2005
|daarsteller=Gaius le Roux
|outeur=Dave Becker
|ander_weergawes=
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

== Lisensiëring ==
{{cc-by-sa-4.0}}</text>
      <sha1>l0cg6mbmpb3qmj64rz7483qztodf0mz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:20050902 FALW 091 shd50 600x452.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>469255</id>
    <revision>
      <id>2968264</id>
      <parentid>2968000</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opsomming */</comment>
      <origin>2968264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="387" sha1="2xwp6a63g53afjbhltwv5eh4ievhkpy" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Infrastruktuur by Lugmagbasis Langebaanweg. Een van die loodse met Astra-vliegtuie.
|bron=Gabriel le Roux-versameling
|datum=2 September 2005
|daarsteller=Gaius le Roux
|outeur=Dave Becker
|ander_weergawes=
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

== Lisensiëring ==
{{cc-by-sa-4.0}}</text>
      <sha1>2xwp6a63g53afjbhltwv5eh4ievhkpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum foetidum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469268</id>
    <revision>
      <id>2968046</id>
      <timestamp>2026-09-17T12:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2968046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2098" sha1="1bc4vg6t9e1q06wh3vlu3s55ticwkkt" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name = Vleisewejaartjie
| image =
| taxon = Helichrysum foetidum
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Moench, (1794)
| synonyms =* ''Anaxeton foetidum'' &lt;small&gt;(L.) Gaertn.&lt;/small&gt;
* ''Gnaphalium foetidum'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
}}
Die '''vleisewejaartjie''' (''Helichrysum foetidum'') is 'n tweejarige plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Ethiopië]], [[Ghana]], Golf van Guinee-eilande, [[Jemen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Nigerië]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Suid-Afrika]], [[Suid-Soedan]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. 

In Suid-Afrika kom die plant in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum foetidum (4).jpg
Helichrysum-foetidum Blütenstand 0067 a.jpg
Helichrysum foetidum 2020-02-08 7394.jpg
Helichrysum foetidum kz02.jpg
Immortelle fétide.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-4005 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212755-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e51832d8-8d66-42c0-b0d6-bbcc2474ec4a Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|foetidum]]
[[Kategorie:Flora van Burundi]]
[[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Eritrea]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Ghana]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kameroen]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Madagaskar]]
[[Kategorie:Flora van Malawi]]
[[Kategorie:Flora van Mosambiek]]
[[Kategorie:Flora van Nigerië]]
[[Kategorie:Flora van Rwanda]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]
[[Kategorie:Flora van Zambië]]</text>
      <sha1>1bc4vg6t9e1q06wh3vlu3s55ticwkkt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968047</id>
      <parentid>2968046</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Kom ons kyk...</comment>
      <origin>2968047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="rloim308ivdofn3zjs52t7i5wwx9l7e" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name = Vleisewejaartjie
| image =
| taxon = Helichrysum foetidum
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Moench, (1794)
| synonyms =
}}
Die '''vleisewejaartjie''' (''Helichrysum foetidum'') is 'n tweejarige plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Ethiopië]], [[Ghana]], Golf van Guinee-eilande, [[Jemen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Nigerië]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Suid-Afrika]], [[Suid-Soedan]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. 

In Suid-Afrika kom die plant in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum foetidum (4).jpg
Helichrysum-foetidum Blütenstand 0067 a.jpg
Helichrysum foetidum 2020-02-08 7394.jpg
Helichrysum foetidum kz02.jpg
Immortelle fétide.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-4005 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212755-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e51832d8-8d66-42c0-b0d6-bbcc2474ec4a Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|foetidum]]
[[Kategorie:Flora van Burundi]]
[[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Eritrea]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Ghana]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kameroen]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Madagaskar]]
[[Kategorie:Flora van Malawi]]
[[Kategorie:Flora van Mosambiek]]
[[Kategorie:Flora van Nigerië]]
[[Kategorie:Flora van Rwanda]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]
[[Kategorie:Flora van Zambië]]</text>
      <sha1>rloim308ivdofn3zjs52t7i5wwx9l7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968048</id>
      <parentid>2968047</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>En nou?</comment>
      <origin>2968048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2058" sha1="symcptl23vfb9v21pnjvghd68qacput" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name = Vleisewejaartjie
| image =
| taxon = Helichrysum foetidum
| authority =
| synonyms = * ''Anaxeton foetidum'' &lt;small&gt;(L.) Gaertn.&lt;/small&gt;
* ''Gnaphalium foetidum'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
}}
Die '''vleisewejaartjie''' (''Helichrysum foetidum'') is 'n tweejarige plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Ethiopië]], [[Ghana]], Golf van Guinee-eilande, [[Jemen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Nigerië]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Suid-Afrika]], [[Suid-Soedan]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. 

In Suid-Afrika kom die plant in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum foetidum (4).jpg
Helichrysum-foetidum Blütenstand 0067 a.jpg
Helichrysum foetidum 2020-02-08 7394.jpg
Helichrysum foetidum kz02.jpg
Immortelle fétide.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-4005 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212755-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e51832d8-8d66-42c0-b0d6-bbcc2474ec4a Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|foetidum]]
[[Kategorie:Flora van Burundi]]
[[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Eritrea]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Ghana]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kameroen]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Madagaskar]]
[[Kategorie:Flora van Malawi]]
[[Kategorie:Flora van Mosambiek]]
[[Kategorie:Flora van Nigerië]]
[[Kategorie:Flora van Rwanda]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]
[[Kategorie:Flora van Zambië]]</text>
      <sha1>symcptl23vfb9v21pnjvghd68qacput</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968050</id>
      <parentid>2968048</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2100" sha1="me7ubxcqubmwykzaa4vxmngh4rya03e" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name = Vleisewejaartjie
| image =
| taxon = Helichrysum foetidum
| authority =  ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Moench, (1794)
| synonyms = * ''Anaxeton foetidum'' &lt;small&gt;(L.) Gaertn.&lt;/small&gt;
* ''Gnaphalium foetidum'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
}}
Die '''vleisewejaartjie''' (''Helichrysum foetidum'') is 'n tweejarige plant wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Ethiopië]], [[Ghana]], Golf van Guinee-eilande, [[Jemen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Nigerië]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Soedan]], [[Somalië]], [[Suid-Afrika]], [[Suid-Soedan]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. 

In Suid-Afrika kom die plant in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum foetidum (4).jpg
Helichrysum-foetidum Blütenstand 0067 a.jpg
Helichrysum foetidum 2020-02-08 7394.jpg
Helichrysum foetidum kz02.jpg
Immortelle fétide.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-4005 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212755-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/e51832d8-8d66-42c0-b0d6-bbcc2474ec4a Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|foetidum]]
[[Kategorie:Flora van Burundi]]
[[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Eritrea]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Ghana]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kameroen]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Madagaskar]]
[[Kategorie:Flora van Malawi]]
[[Kategorie:Flora van Mosambiek]]
[[Kategorie:Flora van Nigerië]]
[[Kategorie:Flora van Rwanda]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]
[[Kategorie:Flora van Zambië]]</text>
      <sha1>me7ubxcqubmwykzaa4vxmngh4rya03e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum foetidum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469269</id>
    <revision>
      <id>2968052</id>
      <timestamp>2026-09-17T12:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968054</id>
      <parentid>2968052</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verspreidingskaart */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221" sha1="iaezxtx3lfu853f73qz2g8djasqcdnj" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Verspreidingskaart ==
Waar kom die Verspreidingskaart vandaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:36, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>iaezxtx3lfu853f73qz2g8djasqcdnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968128</id>
      <parentid>2968054</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verspreidingskaart */ Verbeter die vraag.</comment>
      <origin>2968128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="oty5eybxlmorixdwg4567uuhjfm5e0q" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Verspreidingskaart ==
{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, waar kom die Verspreidingskaart vandaan? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:36, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>oty5eybxlmorixdwg4567uuhjfm5e0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Myrmeleon formicarius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469270</id>
    <redirect title="Mierleeu" />
    <revision>
      <id>2968056</id>
      <timestamp>2026-09-17T12:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Stuur aan na [[Mierleeu]]</comment>
      <origin>2968056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="h2yrg3serk5toa0vrhge7z7hxecu4oy" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Mierleeu]]</text>
      <sha1>h2yrg3serk5toa0vrhge7z7hxecu4oy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abelardo L. Rodríguez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469271</id>
    <revision>
      <id>2968059</id>
      <timestamp>2026-09-17T12:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:RodriguezAbelardo (cropped).png|duimnael]] '''Abelardo Rodríguez Luján''' ([[12 Mei]] [[1889]] – [[13 Februarie]] [[1967]]), algemeen bekend as '''Abelardo L. Rodríguez''', was 'n Meksikaanse militêre offisier, sakeman en politikus wat van 1932 tot 1934 as plaasvervangende president van [[Meksiko]] gedien het. Hy het die termyn van president Pascual Ortiz Rubio na dié se bedanking voltooi tydens die tydperk wat as die ''Maximato'' bekend staan ​​...'</comment>
      <origin>2968059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1004" sha1="qm9bgg5ful7yru9ori2zvo0hl84l2lp" xml:space="preserve">[[Lêer:RodriguezAbelardo (cropped).png|duimnael]]
'''Abelardo Rodríguez Luján''' ([[12 Mei]] [[1889]] – [[13 Februarie]] [[1967]]), algemeen bekend as '''Abelardo L. Rodríguez''', was 'n Meksikaanse militêre offisier, sakeman en politikus wat van 1932 tot 1934 as plaasvervangende president van [[Meksiko]] gedien het. Hy het die termyn van president Pascual Ortiz Rubio na dié se bedanking voltooi tydens die tydperk wat as die ''Maximato'' bekend staan ​​– 'n tydperk waarin die voormalige president [[Plutarco Elías Calles]] (''El Jefe Máximo'') aansienlike *de facto*-politieke mag uitgeoefen het sonder om self president te wees. Rodríguez was egter meer suksesvol as Ortiz Rubio om presidensiële gesag te laat geld teenoor Calles se invloed.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Madero, Francisco}}
[[Kategorie:Geboortes in 1889]]
[[Kategorie:Sterftes in 1967]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>qm9bgg5ful7yru9ori2zvo0hl84l2lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adolfo de la Huerta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469272</id>
    <revision>
      <id>2968061</id>
      <timestamp>2026-09-17T12:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Adolfo de la Huerta (cropped).jpg|duimnael]] '''Felipe Adolfo de la Huerta Marcor''' (26 Mei [[1881]] – 9 Julie [[1955]]) was 'n Meksikaanse politikus en die 45ste president van [[Meksiko]] van 1 Junie tot 30 November 1920, ná die sluipmoord op president [[Venustiano Carranza]] en in samewerking met die generaals van Sonora, [[Álvaro Obregón]] en [[Plutarco Elías Calles]], kragtens die Plan van Agua Prieta. Hy word beskou as &quot; 'n belangrike figuur onde...'</comment>
      <origin>2968061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="775" sha1="jvv1nyuwcr7grpj59q14e0nqixhzkug" xml:space="preserve">[[Lêer:Adolfo de la Huerta (cropped).jpg|duimnael]]
'''Felipe Adolfo de la Huerta Marcor''' (26 Mei [[1881]] – 9 Julie [[1955]]) was 'n Meksikaanse politikus en die 45ste president van [[Meksiko]] van 1 Junie tot 30 November 1920, ná die sluipmoord op president [[Venustiano Carranza]] en in samewerking met die generaals van Sonora, [[Álvaro Obregón]] en [[Plutarco Elías Calles]], kragtens die Plan van Agua Prieta. Hy word beskou as &quot; 'n belangrike figuur onder die konstitusionaliste tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]].&quot;

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:de la Huerta, Adolfo}}
[[Kategorie:Geboortes in 1881]]
[[Kategorie:Sterftes in 1955]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>jvv1nyuwcr7grpj59q14e0nqixhzkug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mandjie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469273</id>
    <revision>
      <id>2968062</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>het brone bygesit</comment>
      <origin>2968062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2686" sha1="ko59ypt2d9ptbjvjg64uc4017naev5s" xml:space="preserve">[[Lêer:Edible mushrooms in baskets 2022 G1.jpg|duimnael|foto van n mandjie]]
’n mandjie is ’n houer wat gewoonlik van geweefde of gevlegte materiaal gemaak word en wat gebruik word om verskillende voorwerpe te vervoer, bêre of versamel. Mandjies kan van natuurlike materiale soos riet, gras, bamboes, palmblare en hout gemaak word, maar moderne mandjies kan ook van plastiek, metaal of sintetiese materiale vervaardig word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bible.com/af/bible/6/MAT.14.20,22.AFR83?utm_source=copilot.com|title=Client Challenge|website=www.bible.com|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Mandjies word al duisende jare lank deur mense gebruik. Tradisionele mandjies is dikwels met die hand gemaak deur materiaal te weef, te vleg of om ’n raamwerk te vorm. Die tegnieke en patrone wat gebruik word, verskil tussen gemeenskappe en streke. In baie kulture word mandjies ook as handwerk en dekoratiewe voorwerpe gebruik.

Die grootte en vorm van ’n mandjie hang af van waarvoor dit gebruik word. Klein mandjies kan gebruik word om brood, vrugte of ander huishoudelike items te hou, terwyl groter mandjies gebruik kan word om wasgoed, plante of landbouprodukte te vervoer. Sommige mandjies het handvatsels sodat dit maklik gedra kan word.

In Suider-Afrika het mandjieweef ’n lang tradisie. Verskillende gemeenskappe gebruik plaaslike plantmateriaal om mandjies met verskillende patrone en vorms te maak. Die vervaardiging van tradisionele mandjies kan vaardighede insluit wat van een geslag na die volgende oorgedra word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eersteklas.co.za/product/ronde-mandjies-40cm/|title=Ronde Mandjies - 40cm - Eersteklas Aanlyn|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Moderne mandjies word vir huishoudelike, landboukundige, dekoratiewe en kommersiële doeleindes gebruik. Mandjies word onder meer in winkels, huise, markte en tuine aangetref. Dit kan ook gebruik word as dekoratiewe houers vir plante, geskenke en ander items.

Die woord mandjie verwys gewoonlik na ’n kleiner houer, terwyl mand ook gebruik kan word vir ’n groter houer van soortgelyke Mandjies is nie net praktiese houers nie, maar ook draers van stories. Elke mandjie weerspieël die vaardigheid van die maker, die beskikbare materiale van die streek, en dikwels die identiteit van ’n gemeenskap. In die moderne wêreld word mandjies al hoe meer waardeer as volhoubare produkte wat tradisie en innovasie kombineer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/suid-afrika-se-mandjie-mentaliteit-en-die-g20/|title=Suid-Afrika se mandjie-mentaliteit en die G20|date=2025-11-27|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==</text>
      <sha1>ko59ypt2d9ptbjvjg64uc4017naev5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968064</id>
      <parentid>2968062</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <origin>2968064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2715" sha1="m47qyknptp6nby7q43zx85f62xahj21" xml:space="preserve">[[Lêer:Edible mushrooms in baskets 2022 G1.jpg|duimnael|foto van n mandjie]]
’n '''mandjie''' is ’n houer wat gewoonlik van geweefde of gevlegte materiaal gemaak word en wat gebruik word om verskillende voorwerpe te vervoer, bêre of versamel. Mandjies kan van natuurlike materiale soos riet, gras, bamboes, palmblare en hout gemaak word, maar moderne mandjies kan ook van plastiek, metaal of sintetiese materiale vervaardig word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bible.com/af/bible/6/MAT.14.20,22.AFR83?utm_source=copilot.com|title=Client Challenge|website=www.bible.com|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Mandjies word al duisende jare lank deur mense gebruik. Tradisionele mandjies is dikwels met die hand gemaak deur materiaal te weef, te vleg of om ’n raamwerk te vorm. Die tegnieke en patrone wat gebruik word, verskil tussen gemeenskappe en streke. In baie kulture word mandjies ook as handwerk en dekoratiewe voorwerpe gebruik.

Die grootte en vorm van ’n mandjie hang af van waarvoor dit gebruik word. Klein mandjies kan gebruik word om brood, vrugte of ander huishoudelike items te hou, terwyl groter mandjies gebruik kan word om wasgoed, plante of landbouprodukte te vervoer. Sommige mandjies het handvatsels sodat dit maklik gedra kan word.

In Suider-Afrika het mandjieweef ’n lang tradisie. Verskillende gemeenskappe gebruik plaaslike plantmateriaal om mandjies met verskillende patrone en vorms te maak. Die vervaardiging van tradisionele mandjies kan vaardighede insluit wat van een geslag na die volgende oorgedra word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eersteklas.co.za/product/ronde-mandjies-40cm/|title=Ronde Mandjies - 40cm - Eersteklas Aanlyn|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Moderne mandjies word vir huishoudelike, landboukundige, dekoratiewe en kommersiële doeleindes gebruik. Mandjies word onder meer in winkels, huise, markte en tuine aangetref. Dit kan ook gebruik word as dekoratiewe houers vir plante, geskenke en ander items.

Die woord mandjie verwys gewoonlik na ’n kleiner houer, terwyl mand ook gebruik kan word vir ’n groter houer van soortgelyke Mandjies is nie net praktiese houers nie, maar ook draers van stories. Elke mandjie weerspieël die vaardigheid van die maker, die beskikbare materiale van die streek, en dikwels die identiteit van ’n gemeenskap. In die moderne wêreld word mandjies al hoe meer waardeer as volhoubare produkte wat tradisie en innovasie kombineer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/suid-afrika-se-mandjie-mentaliteit-en-die-g20/|title=Suid-Afrika se mandjie-mentaliteit en die G20|date=2025-11-27|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[Kategorie:Handwerk]]</text>
      <sha1>m47qyknptp6nby7q43zx85f62xahj21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968066</id>
      <parentid>2968064</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>het kategorie by gesit</comment>
      <origin>2968066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2732" sha1="2a0xz8ggv7idz4utee2ixxogas2olzw" xml:space="preserve">[[Lêer:Edible mushrooms in baskets 2022 G1.jpg|duimnael|foto van n mandjie]]
’n '''mandjie''' is ’n houer wat gewoonlik van geweefde of gevlegte materiaal gemaak word en wat gebruik word om verskillende voorwerpe te vervoer, bêre of versamel. Mandjies kan van natuurlike materiale soos riet, gras, bamboes, palmblare en hout gemaak word, maar moderne mandjies kan ook van plastiek, metaal of sintetiese materiale vervaardig word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bible.com/af/bible/6/MAT.14.20,22.AFR83?utm_source=copilot.com|title=Client Challenge|website=www.bible.com|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Mandjies word al duisende jare lank deur mense gebruik. Tradisionele mandjies is dikwels met die hand gemaak deur materiaal te weef, te vleg of om ’n raamwerk te vorm. Die tegnieke en patrone wat gebruik word, verskil tussen gemeenskappe en streke. In baie kulture word mandjies ook as handwerk en dekoratiewe voorwerpe gebruik.

Die grootte en vorm van ’n mandjie hang af van waarvoor dit gebruik word. Klein mandjies kan gebruik word om [[brood]], [[Vrug|vrugte]] of ander huishoudelike items te hou, terwyl groter mandjies gebruik kan word om wasgoed, plante of landbouprodukte te vervoer. Sommige mandjies het handvatsels sodat dit maklik gedra kan word.

In [[Suider-Afrika]] het mandjieweef ’n lang tradisie. Verskillende gemeenskappe gebruik plaaslike plantmateriaal om mandjies met verskillende patrone en vorms te maak. Die vervaardiging van tradisionele mandjies kan vaardighede insluit wat van een geslag na die volgende oorgedra word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eersteklas.co.za/product/ronde-mandjies-40cm/|title=Ronde Mandjies - 40cm - Eersteklas Aanlyn|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Moderne mandjies word vir huishoudelike, landboukundige, dekoratiewe en kommersiële doeleindes gebruik. Mandjies word onder meer in winkels, huise, markte en tuine aangetref. Dit kan ook gebruik word as dekoratiewe houers vir plante, geskenke en ander items.

Die woord mandjie verwys gewoonlik na ’n kleiner houer, terwyl mand ook gebruik kan word vir ’n groter houer van soortgelyke Mandjies is nie net praktiese houers nie, maar ook draers van stories. Elke mandjie weerspieël die vaardigheid van die maker, die beskikbare materiale van die streek, en dikwels die identiteit van ’n gemeenskap. In die moderne wêreld word mandjies al hoe meer waardeer as volhoubare produkte wat tradisie en innovasie kombineer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/suid-afrika-se-mandjie-mentaliteit-en-die-g20/|title=Suid-Afrika se mandjie-mentaliteit en die G20|date=2025-11-27|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[Kategorie:Handwerk]]</text>
      <sha1>2a0xz8ggv7idz4utee2ixxogas2olzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968069</id>
      <parentid>2968066</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Zoulla het bladsy [[Gebruiker:Zoulla/Draft2]] na [[Mandjie]] geskuif</comment>
      <origin>2968066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2732" sha1="2a0xz8ggv7idz4utee2ixxogas2olzw" xml:space="preserve">[[Lêer:Edible mushrooms in baskets 2022 G1.jpg|duimnael|foto van n mandjie]]
’n '''mandjie''' is ’n houer wat gewoonlik van geweefde of gevlegte materiaal gemaak word en wat gebruik word om verskillende voorwerpe te vervoer, bêre of versamel. Mandjies kan van natuurlike materiale soos riet, gras, bamboes, palmblare en hout gemaak word, maar moderne mandjies kan ook van plastiek, metaal of sintetiese materiale vervaardig word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bible.com/af/bible/6/MAT.14.20,22.AFR83?utm_source=copilot.com|title=Client Challenge|website=www.bible.com|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Mandjies word al duisende jare lank deur mense gebruik. Tradisionele mandjies is dikwels met die hand gemaak deur materiaal te weef, te vleg of om ’n raamwerk te vorm. Die tegnieke en patrone wat gebruik word, verskil tussen gemeenskappe en streke. In baie kulture word mandjies ook as handwerk en dekoratiewe voorwerpe gebruik.

Die grootte en vorm van ’n mandjie hang af van waarvoor dit gebruik word. Klein mandjies kan gebruik word om [[brood]], [[Vrug|vrugte]] of ander huishoudelike items te hou, terwyl groter mandjies gebruik kan word om wasgoed, plante of landbouprodukte te vervoer. Sommige mandjies het handvatsels sodat dit maklik gedra kan word.

In [[Suider-Afrika]] het mandjieweef ’n lang tradisie. Verskillende gemeenskappe gebruik plaaslike plantmateriaal om mandjies met verskillende patrone en vorms te maak. Die vervaardiging van tradisionele mandjies kan vaardighede insluit wat van een geslag na die volgende oorgedra word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eersteklas.co.za/product/ronde-mandjies-40cm/|title=Ronde Mandjies - 40cm - Eersteklas Aanlyn|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Moderne mandjies word vir huishoudelike, landboukundige, dekoratiewe en kommersiële doeleindes gebruik. Mandjies word onder meer in winkels, huise, markte en tuine aangetref. Dit kan ook gebruik word as dekoratiewe houers vir plante, geskenke en ander items.

Die woord mandjie verwys gewoonlik na ’n kleiner houer, terwyl mand ook gebruik kan word vir ’n groter houer van soortgelyke Mandjies is nie net praktiese houers nie, maar ook draers van stories. Elke mandjie weerspieël die vaardigheid van die maker, die beskikbare materiale van die streek, en dikwels die identiteit van ’n gemeenskap. In die moderne wêreld word mandjies al hoe meer waardeer as volhoubare produkte wat tradisie en innovasie kombineer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/suid-afrika-se-mandjie-mentaliteit-en-die-g20/|title=Suid-Afrika se mandjie-mentaliteit en die G20|date=2025-11-27|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[Kategorie:Handwerk]]</text>
      <sha1>2a0xz8ggv7idz4utee2ixxogas2olzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968090</id>
      <parentid>2968069</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="nn1t4t5gfp9qc1we5e0xli5vlj61072" xml:space="preserve">[[Lêer:Edible mushrooms in baskets 2022 G1.jpg|duimnael|Twee mandjies, ovaal en rond.]]
’n '''Mandjie''' is ’n houer wat gewoonlik van geweefde of gevlegte materiaal gemaak word en wat gebruik word om verskillende voorwerpe te dra, bêre of versamel. Mandjies kan van natuurlike materiale soos riet, gras, bamboes, palmblare en hout gemaak word, maar moderne mandjies kan ook van plastiek, metaal of sintetiese materiale vervaardig word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bible.com/af/bible/6/MAT.14.20,22.AFR83?utm_source=copilot.com|title=Client Challenge|website=www.bible.com|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Mandjies word al duisende jare lank deur mense gebruik. Tradisionele mandjies is dikwels met die hand gemaak deur materiaal te weef, te vleg of om ’n raamwerk te vorm. Die tegnieke en patrone wat gebruik word, verskil tussen gemeenskappe en streke. In baie kulture word mandjies ook as handwerk en dekoratiewe voorwerpe gebruik.

Die grootte en vorm van ’n mandjie hang af van waarvoor dit gebruik word. Klein mandjies kan gebruik word om [[brood]], [[Vrug|vrugte]] of ander huishoudelike items te hou, terwyl groter mandjies gebruik kan word om wasgoed, plante of landbouprodukte te vervoer. Sommige mandjies het handvatsels sodat dit maklik gedra kan word.

In [[Suider-Afrika]] het mandjieweef ’n lang tradisie. Verskillende gemeenskappe gebruik plaaslike plantmateriaal om mandjies met verskillende patrone en vorms te maak. Die vervaardiging van tradisionele mandjies kan vaardighede insluit wat van een geslag na die volgende oorgedra word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://eersteklas.co.za/product/ronde-mandjies-40cm/|title=Ronde Mandjies - 40cm - Eersteklas Aanlyn|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Moderne mandjies word vir huishoudelike, landboukundige, dekoratiewe en kommersiële doeleindes gebruik. Mandjies word onder meer in winkels, huise, markte en tuine aangetref. Dit kan ook gebruik word as dekoratiewe houers vir plante, geskenke en ander items. Mandjies is nie net praktiese houers nie, maar ook draers van stories. Elke mandjie weerspieël die vaardigheid van die maker, die beskikbare materiale van die streek, en dikwels die identiteit van ’n gemeenskap. In die moderne wêreld word mandjies al hoe meer waardeer as volhoubare produkte wat tradisie en innovasie kombineer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/suid-afrika-se-mandjie-mentaliteit-en-die-g20/|title=Suid-Afrika se mandjie-mentaliteit en die G20|date=2025-11-27|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[Kategorie:Handwerk]]</text>
      <sha1>nn1t4t5gfp9qc1we5e0xli5vlj61072</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pascual Ortiz Rubio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469274</id>
    <revision>
      <id>2968063</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Pascual Ortiz Rubio in Los Angeles, 1932.jpg|duimnael]] '''Pascual Ortiz Rubio''' (10 Maart [[1877]] – 4 November [[1963]]) was 'n Meksikaanse militêre offisier, topografiese ingenieur, diplomaat en politikus wat van 1930 tot 1932 as die 49ste president van [[Meksiko]] gedien het. Hy was een van drie presidente wat die termyn van ses jaar (1928–1934) van die verkose president [[Álvaro Obregón]] – wat vermoor is – voltooi het, terwyl die voormalige...'</comment>
      <origin>2968063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1080" sha1="a47te12c85imlflvwwa34441oeef6dd" xml:space="preserve">[[Lêer:Pascual Ortiz Rubio in Los Angeles, 1932.jpg|duimnael]]
'''Pascual Ortiz Rubio''' (10 Maart [[1877]] – 4 November [[1963]]) was 'n Meksikaanse militêre offisier, topografiese ingenieur, diplomaat en politikus wat van 1930 tot 1932 as die 49ste president van [[Meksiko]] gedien het. Hy was een van drie presidente wat die termyn van ses jaar (1928–1934) van die verkose president [[Álvaro Obregón]] – wat vermoor is – voltooi het, terwyl die voormalige president [[Plutarco Elías Calles]] die mag behou het tydens 'n tydperk wat as die ''Maximato'' bekend staan. Calles het so openlik beheer oor die regering uitgeoefen dat Ortiz Rubio, na 'n sluipmoordpoging op hom en as gevolg van druk, in September 1932 uit protes uit die presidentskap bedank het; hy is tot op hede die laaste Meksikaanse president wat bedank het.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Ortiz Rubio, Pascual}}
[[Kategorie:Geboortes in 1877]]
[[Kategorie:Sterftes in 1963]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>a47te12c85imlflvwwa34441oeef6dd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emilio Portes Gil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469275</id>
    <revision>
      <id>2968067</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Emilio Portes, portrait (cropped)(b).jpg|duimnael]] '''Emilio Cándido Portes Gil''' ([[3 Oktober]] [[1890]] – [[10 Desember]] [[1978]]) was 'n Meksikaanse politikus, regsgeleerde en diplomaat wat van 1928 tot 1930 as die 48ste president van [[Meksiko]] gedien het; hy was een van drie persone wat die sesjaar-termyn van die verkose president, generaal [[Álvaro Obregón]] – wat in 1928 vermoor is – voltooi het. Aangesien die Grondwet van 1917 herverkies...'</comment>
      <origin>2968067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1011" sha1="exeknczjn9bbcbligfkulynvkm5eb5v" xml:space="preserve">[[Lêer:Emilio Portes, portrait (cropped)(b).jpg|duimnael]]
'''Emilio Cándido Portes Gil''' ([[3 Oktober]] [[1890]] – [[10 Desember]] [[1978]]) was 'n Meksikaanse politikus, regsgeleerde en diplomaat wat van 1928 tot 1930 as die 48ste president van [[Meksiko]] gedien het; hy was een van drie persone wat die sesjaar-termyn van die verkose president, generaal [[Álvaro Obregón]] – wat in 1928 vermoor is – voltooi het. Aangesien die Grondwet van 1917 herverkiesing van 'n dienende president verbied het, kon die sittende president, [[Plutarco Elías Calles]], nie formeel in die amp aanbly nie. Portes Gil het hom opgevolg, maar Calles – bekend as die &quot;Jefe Máximo&quot; – het effektiewe politieke mag behou tydens die tydperk wat as die *Maximato* bekend staan.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Portes Gil, Emilio}}
[[Kategorie:Geboortes in 1890]]
[[Kategorie:Sterftes in 1978]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>exeknczjn9bbcbligfkulynvkm5eb5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Zoulla/Draft2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>469276</id>
    <redirect title="Mandjie" />
    <revision>
      <id>2968070</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>Zoulla het bladsy [[Gebruiker:Zoulla/Draft2]] na [[Mandjie]] geskuif</comment>
      <origin>2968070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="20q8mvsacktmq5gsosz5q63hublfoo9" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Mandjie]]</text>
      <sha1>20q8mvsacktmq5gsosz5q63hublfoo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miguel Alemán Valdés</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469277</id>
    <revision>
      <id>2968074</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Miguel Alemán Valdés (cropped)(2).jpg|duimnael]] '''Miguel Alemán Valdés''' ([[29 September]] [[1900]] – [[14 Mei]] [[1983]]) was 'n Meksikaanse politikus wat 'n volle termyn as president van [[Meksiko]] van 1946 tot 1952 gedien het. Hy was die eerste burgerlike president ná 'n reeks revolusionêre generaals.  == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}}  {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}}  {{DEFAULTSORT:Alemán Valdés, Miguel}}...'</comment>
      <origin>2968074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="5l17a7dnh19r8iuz8y3tqgymxvtbe50" xml:space="preserve">[[Lêer:Miguel Alemán Valdés (cropped)(2).jpg|duimnael]]
'''Miguel Alemán Valdés''' ([[29 September]] [[1900]] – [[14 Mei]] [[1983]]) was 'n Meksikaanse politikus wat 'n volle termyn as president van [[Meksiko]] van 1946 tot 1952 gedien het. Hy was die eerste burgerlike president ná 'n reeks revolusionêre generaals.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Alemán Valdés, Miguel}}
[[Kategorie:Geboortes in 1900]]
[[Kategorie:Sterftes in 1983]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>5l17a7dnh19r8iuz8y3tqgymxvtbe50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adolfo Ruiz Cortines</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469278</id>
    <revision>
      <id>2968076</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Adolfo Ruiz Cortines (cropped).jpg|duimnael]] '''Adolfo Tomás Ruiz Cortines''' ([[30 Desember]] [[1889]] – [[3 Desember]] [[1973]]) was 'n Meksikaanse politikus wat van 1952 tot 1958 as president van [[Meksiko]] gedien het. As lid van die [[Institusionele Revolusionêre Party]] (PRI) het hy voorheen as goewerneur van Veracruz en minister van binnelandse sake gedien. Tydens sy presidentskap – wat met die &quot;Meksikaanse Wonder&quot; gepaardgegaan het – het vro...'</comment>
      <origin>2968076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="859" sha1="ltd6yj3vj2ptoxinktlwsny1w1s5b7l" xml:space="preserve">[[Lêer:Adolfo Ruiz Cortines (cropped).jpg|duimnael]]
'''Adolfo Tomás Ruiz Cortines''' ([[30 Desember]] [[1889]] – [[3 Desember]] [[1973]]) was 'n Meksikaanse politikus wat van 1952 tot 1958 as president van [[Meksiko]] gedien het. As lid van die [[Institusionele Revolusionêre Party]] (PRI) het hy voorheen as goewerneur van Veracruz en minister van binnelandse sake gedien. Tydens sy presidentskap – wat met die &quot;Meksikaanse Wonder&quot; gepaardgegaan het – het vroue stemreg verkry, en het hy talle projekte op die gebiede van openbare gesondheid, onderwys, infrastruktuur en openbare werke van stapel gestuur.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Ruiz Cortines, Adolfo}}
[[Kategorie:Geboortes in 1889]]
[[Kategorie:Sterftes in 1973]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>ltd6yj3vj2ptoxinktlwsny1w1s5b7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adolfo López Mateos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469279</id>
    <revision>
      <id>2968080</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Adolfo López Mateos (1963) (cropped)(c).jpg|duimnael]] '''Adolfo López Mateos''' ([[26 Mei]] [[1909]] – [[22 September]] [[1969]]) was 'n sentrum-linkse Meksikaanse politikus en regsgeleerde wat van 1958 tot 1964 as president van [[Meksiko]] gedien het. Voorheen het hy van 1952 tot 1957 as minister van arbeid en maatskaplike welsyn gedien, en van 1946 tot 1952 as senator vir die deelstaat Meksiko.  == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}}  {{Saa...'</comment>
      <origin>2968080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="0ar581t2vx14uxm51f0tz0fuskms9wz" xml:space="preserve">[[Lêer:Adolfo López Mateos (1963) (cropped)(c).jpg|duimnael]]
'''Adolfo López Mateos''' ([[26 Mei]] [[1909]] – [[22 September]] [[1969]]) was 'n sentrum-linkse Meksikaanse politikus en regsgeleerde wat van 1958 tot 1964 as president van [[Meksiko]] gedien het. Voorheen het hy van 1952 tot 1957 as minister van arbeid en maatskaplike welsyn gedien, en van 1946 tot 1952 as senator vir die deelstaat Meksiko.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:López Mateos, Adolfo}}
[[Kategorie:Geboortes in 1909]]
[[Kategorie:Sterftes in 1969]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>0ar581t2vx14uxm51f0tz0fuskms9wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gustavo Díaz Ordaz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469280</id>
    <revision>
      <id>2968083</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Gustavo Diaz Ordaz cropped.jpg|duimnael]] '''Gustavo Díaz Ordaz Bolaños''' (12 Maart [[1911]] – 15 Julie [[1979]]) was 'n Meksikaanse politikus en lid van die [[Institusionele Revolusionêre Party]] (PRI). Hy het van 1964 tot 1970 as president van [[Meksiko]] gedien. Voorheen het hy gedien as lid van die Kamer van Afgevaardigdes vir Puebla se eerste distrik, senator in die Kongres van die Unie vir Puebla, en minister van binnelandse sake.  == Eksterne sk...'</comment>
      <origin>2968083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="696" sha1="qby51sulb49bi6nlmvqpbxrozo88xzs" xml:space="preserve">[[Lêer:Gustavo Diaz Ordaz cropped.jpg|duimnael]]
'''Gustavo Díaz Ordaz Bolaños''' (12 Maart [[1911]] – 15 Julie [[1979]]) was 'n Meksikaanse politikus en lid van die [[Institusionele Revolusionêre Party]] (PRI). Hy het van 1964 tot 1970 as president van [[Meksiko]] gedien. Voorheen het hy gedien as lid van die Kamer van Afgevaardigdes vir Puebla se eerste distrik, senator in die Kongres van die Unie vir Puebla, en minister van binnelandse sake.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Díaz Ordaz, Gustavo}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1979]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>qby51sulb49bi6nlmvqpbxrozo88xzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968094</id>
      <parentid>2968083</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="694" sha1="smiuvsm3s0nyl73vm6r9djsxnr032d6" xml:space="preserve">[[Lêer:Gustavo Diaz Ordaz cropped.jpg|duimnael]]
'''Gustavo Díaz Ordaz Bolaños''' (12 Maart [[1911]] – 15 Julie [[1979]]) was 'n Meksikaanse politikus en lid van die Institusionele Revolusionêre Party (PRI). Hy het van 1964 tot 1970 as president van [[Meksiko]] gedien. 

Voorheen het hy gedien as lid van die Kamer van Afgevaardigdes vir Puebla se eerste distrik, senator in die Kongres van die Unie vir Puebla, en minister van binnelandse sake.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Díaz Ordaz, Gustavo}}
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1979]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>smiuvsm3s0nyl73vm6r9djsxnr032d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Mandjie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469281</id>
    <revision>
      <id>2968091</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Adolfo López Mateos</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469282</id>
    <revision>
      <id>2968092</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Gustavo Díaz Ordaz</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469283</id>
    <revision>
      <id>2968093</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Adolfo de la Huerta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469284</id>
    <revision>
      <id>2968095</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Emilio Portes Gil</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469285</id>
    <revision>
      <id>2968096</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Toiletpapier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469286</id>
    <revision>
      <id>2968097</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>het brone bygesit</comment>
      <origin>2968097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16390" sha1="7axvuadcz2895ajnzs6l8nqmdsnxuo1" xml:space="preserve">

[[Lêer:Toilet paper mania.jpg|duimnael|n foto van toiletpapier]]
'''Toiletpapier''' is 'n sagte papierproduk wat hoofsaaklik vir persoonlike higiëne gebruik word nadat die toilet gebruik is. Dit word gewoonlik in rolle verkoop en word vervaardig uit houtpulp, herwonne papier of 'n kombinasie van die twee. Toiletpapier is een van die algemeenste huishoudelike papierprodukte en word wêreldwyd in huise, skole, kantore en openbare geriewe gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Blakemore |first=Michael |last2=Ehrenberg |first2=Ralph E. |last3=Karrow |first3=Robert W. |last4=Mangani |first4=Giorgio |last5=Donkin |first5=Lucy |last6=Billion |first6=Philipp |last7=Hernando |first7=Agustín |last8=de Meer |first8=Sjoerd |last9=Ehrensvärd |first9=Ulla |last10=Burroughs |first10=Charles |last11=Mokre |first11=Jan |last12=Federzoni |first12=Laura |last13=Harvey |first13=P. D. A. |last14=Theunissen |first14=Yolanda |last15=Campbell |first15=Brian |date=2011-01-11 |title=&lt;i&gt;Magnificent Maps: Power, Propaganda and Art&lt;/i&gt;. By Peter Barber and Tom Harper. &lt;i&gt;Maps in Those Days: Cartographic Methods before 1850&lt;/i&gt;. By J. H. Andrews. &lt;i&gt;Ortelius’&lt;/i&gt; Spieghel der Werelt&lt;i&gt;: Een facsimile voor Francine de Nave&lt;/i&gt; = &lt;i&gt;A Facsimile for Francine de Nave&lt;/i&gt;. By Elly Cockx-Indestege, Norbert Moermans &lt;i&gt;et al&lt;/i&gt;  &lt;i&gt;Mappe-Monde Nouvelle Papistique: Histoire de la mappe-monde papistique, en la quelle est déclairé tout ce qui est contenu et pourtraict en la grande table, ou carte de la mappe-monde (Genéve, 1566)&lt;/i&gt;. By Jean-Baptiste Trento and Pierre Eskrich, edited by Frank Lestringant and Alessandra Preda. &lt;i&gt;The Art, Science, and Technology of Medieval Travel&lt;/i&gt;. Edited by Robert Bork and Andrea Kann. &lt;i&gt;Europa im Weltbild des Mittelalters, Kartographische Konzepte&lt;/i&gt;. Edited by Ingrid Baumgärtner and Hartmut Kugler. &lt;i&gt;Catálogo de Cartografía, Cosmografía, Náutica y Navegación de la Biblioteca de la Sociedad Bilbaina&lt;/i&gt;. By Antonio Larrinaga and Ana Villacorta. &lt;i&gt;Spiegel van de Zuiderzee: Geschiedenis en Cartobibliografie van de Zuiderzee en het Hollands Waddengebied&lt;/i&gt;. By Erik Walsmit, Hans Kloosterboer, Nils Persson and Rinus Ostermann. &lt;i&gt;Maps and Mapping of Norway 1602–1855&lt;/i&gt;. By William B. Ginsberg. &lt;i&gt;Rappresentare la città; topografie urbane nell'Italia di antico regime&lt;/i&gt;. Edited by Marco Folin. &lt;i&gt;Rom. Eine Stadt in Karten von der Antike bis heute&lt;/i&gt;. By Steffen Bogen and Felix Thürlemann. &lt;i&gt;La Borgogna sulle carte: geografia e politiche territoriali d'ancien-régime&lt;/i&gt;. By Marco Petrella. &lt;i&gt;Die älteren Manuskriptkarten Altbayerns: eine kartographiehistorische Studie zum Augenscheinplan unter besonderer Berücksichtigung der Kultur- und Klimageschichte&lt;/i&gt;. By Thomas Horst. &lt;i&gt;The Dartons, Publishers of Educational Aids, Pastimes &amp;amp; Juvenile Ephemera, 1787–1876: A Bibliographical Checklist. Together with a Description of the Darton Archive as Held by the Cotsen Children's Library, Princeton University &amp;amp; a Brief History of Printed Teaching Aids&lt;/i&gt;. By Jill Shefrin. &lt;i&gt;Images and Text on the ‘Artemidorus Papyrus’: Working Papers on P. Artemid (St John's College Oxford, 2008)&lt;/i&gt;. Edited by Kai Brodersen and Jaś Elsner. &lt;i&gt;Borders and Conflict in South Asia: The Radcliffe Boundary Commission and the Partition of Punjab&lt;/i&gt;. By Lucy P. Chester. &lt;i&gt;Historias de la Cartografía de Iberoamérica: Nuevos caminos, viejos problemas&lt;/i&gt;. Co-ordinated by Héctor Mendoza Vargas and Carla Lois. &lt;i&gt;Minnesota on the Map: A Historical Atlas&lt;/i&gt;. By David A. Lanegran with the assistance of Carol L. Urness. &lt;i&gt;Arctic Labyrinth: The Quest for the Northwest Passage&lt;/i&gt;. By Glyn Williams. |url=https://doi.org/10.1080/03085694.2011.521341 |journal=Imago Mundi |volume=63 |issue=1 |pages=106–122 |doi=10.1080/03085694.2011.521341 |issn=0308-5694}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van papier vir persoonlike higiëne het eeue gelede ontstaan. In verskillende tydperke en kulture is uiteenlopende materiale vir dieselfde doel gebruik voordat moderne toiletpapier beskikbaar geraak het. Gedurende die negentiende eeu het kommersiële toiletpapier meer algemeen geword, en die produk het geleidelik ontwikkel tot die vorm waarin dit vandag bekend is.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Blakemore |first=Michael |last2=Ehrenberg |first2=Ralph E. |last3=Karrow |first3=Robert W. |last4=Mangani |first4=Giorgio |last5=Donkin |first5=Lucy |last6=Billion |first6=Philipp |last7=Hernando |first7=Agustín |last8=de Meer |first8=Sjoerd |last9=Ehrensvärd |first9=Ulla |last10=Burroughs |first10=Charles |last11=Mokre |first11=Jan |last12=Federzoni |first12=Laura |last13=Harvey |first13=P. D. A. |last14=Theunissen |first14=Yolanda |last15=Campbell |first15=Brian |date=2011-01-11 |title=&lt;i&gt;Magnificent Maps: Power, Propaganda and Art&lt;/i&gt;. By Peter Barber and Tom Harper. &lt;i&gt;Maps in Those Days: Cartographic Methods before 1850&lt;/i&gt;. By J. H. Andrews. &lt;i&gt;Ortelius’&lt;/i&gt; Spieghel der Werelt&lt;i&gt;: Een facsimile voor Francine de Nave&lt;/i&gt; = &lt;i&gt;A Facsimile for Francine de Nave&lt;/i&gt;. By Elly Cockx-Indestege, Norbert Moermans &lt;i&gt;et al&lt;/i&gt;  &lt;i&gt;Mappe-Monde Nouvelle Papistique: Histoire de la mappe-monde papistique, en la quelle est déclairé tout ce qui est contenu et pourtraict en la grande table, ou carte de la mappe-monde (Genéve, 1566)&lt;/i&gt;. By Jean-Baptiste Trento and Pierre Eskrich, edited by Frank Lestringant and Alessandra Preda. &lt;i&gt;The Art, Science, and Technology of Medieval Travel&lt;/i&gt;. Edited by Robert Bork and Andrea Kann. &lt;i&gt;Europa im Weltbild des Mittelalters, Kartographische Konzepte&lt;/i&gt;. Edited by Ingrid Baumgärtner and Hartmut Kugler. &lt;i&gt;Catálogo de Cartografía, Cosmografía, Náutica y Navegación de la Biblioteca de la Sociedad Bilbaina&lt;/i&gt;. By Antonio Larrinaga and Ana Villacorta. &lt;i&gt;Spiegel van de Zuiderzee: Geschiedenis en Cartobibliografie van de Zuiderzee en het Hollands Waddengebied&lt;/i&gt;. By Erik Walsmit, Hans Kloosterboer, Nils Persson and Rinus Ostermann. &lt;i&gt;Maps and Mapping of Norway 1602–1855&lt;/i&gt;. By William B. Ginsberg. &lt;i&gt;Rappresentare la città; topografie urbane nell'Italia di antico regime&lt;/i&gt;. Edited by Marco Folin. &lt;i&gt;Rom. Eine Stadt in Karten von der Antike bis heute&lt;/i&gt;. By Steffen Bogen and Felix Thürlemann. &lt;i&gt;La Borgogna sulle carte: geografia e politiche territoriali d'ancien-régime&lt;/i&gt;. By Marco Petrella. &lt;i&gt;Die älteren Manuskriptkarten Altbayerns: eine kartographiehistorische Studie zum Augenscheinplan unter besonderer Berücksichtigung der Kultur- und Klimageschichte&lt;/i&gt;. By Thomas Horst. &lt;i&gt;The Dartons, Publishers of Educational Aids, Pastimes &amp;amp; Juvenile Ephemera, 1787–1876: A Bibliographical Checklist. Together with a Description of the Darton Archive as Held by the Cotsen Children's Library, Princeton University &amp;amp; a Brief History of Printed Teaching Aids&lt;/i&gt;. By Jill Shefrin. &lt;i&gt;Images and Text on the ‘Artemidorus Papyrus’: Working Papers on P. Artemid (St John's College Oxford, 2008)&lt;/i&gt;. Edited by Kai Brodersen and Jaś Elsner. &lt;i&gt;Borders and Conflict in South Asia: The Radcliffe Boundary Commission and the Partition of Punjab&lt;/i&gt;. By Lucy P. Chester. &lt;i&gt;Historias de la Cartografía de Iberoamérica: Nuevos caminos, viejos problemas&lt;/i&gt;. Co-ordinated by Héctor Mendoza Vargas and Carla Lois. &lt;i&gt;Minnesota on the Map: A Historical Atlas&lt;/i&gt;. By David A. Lanegran with the assistance of Carol L. Urness. &lt;i&gt;Arctic Labyrinth: The Quest for the Northwest Passage&lt;/i&gt;. By Glyn Williams. |url=https://doi.org/10.1080/03085694.2011.521341 |journal=Imago Mundi |volume=63 |issue=1 |pages=106–122 |doi=10.1080/03085694.2011.521341 |issn=0308-5694}}&lt;/ref&gt;

Toiletpapier word vervaardig deur papierpulp te verwerk en in dun lae te vorm. Die lae word gedroog, saamgevoeg en op groot rolle gewikkel voordat dit in kleiner rolle gesny en verpak word. Sommige produkte bestaan uit een laag papier, terwyl ander uit twee of meer lae bestaan om sagtheid en absorpsievermoë te verbeter.

Verskillende soorte toiletpapier is beskikbaar, insluitend ongebleikte papier, gegeurde papier, herwonne papier en produkte met reliëfpatrone. Die dikte, sterkte en tekstuur van die papier verskil tussen vervaardigers en handelsmerke. Sommige vervaardigers voeg ook lotions of ander stowwe by om die papier sagter te maak.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Blakemore |first=Michael |last2=Ehrenberg |first2=Ralph E. |last3=Karrow |first3=Robert W. |last4=Mangani |first4=Giorgio |last5=Donkin |first5=Lucy |last6=Billion |first6=Philipp |last7=Hernando |first7=Agustín |last8=de Meer |first8=Sjoerd |last9=Ehrensvärd |first9=Ulla |last10=Burroughs |first10=Charles |last11=Mokre |first11=Jan |last12=Federzoni |first12=Laura |last13=Harvey |first13=P. D. A. |last14=Theunissen |first14=Yolanda |last15=Campbell |first15=Brian |date=2011-01-11 |title=&lt;i&gt;Magnificent Maps: Power, Propaganda and Art&lt;/i&gt;. By Peter Barber and Tom Harper. &lt;i&gt;Maps in Those Days: Cartographic Methods before 1850&lt;/i&gt;. By J. H. Andrews. &lt;i&gt;Ortelius’&lt;/i&gt; Spieghel der Werelt&lt;i&gt;: Een facsimile voor Francine de Nave&lt;/i&gt; = &lt;i&gt;A Facsimile for Francine de Nave&lt;/i&gt;. By Elly Cockx-Indestege, Norbert Moermans &lt;i&gt;et al&lt;/i&gt;  &lt;i&gt;Mappe-Monde Nouvelle Papistique: Histoire de la mappe-monde papistique, en la quelle est déclairé tout ce qui est contenu et pourtraict en la grande table, ou carte de la mappe-monde (Genéve, 1566)&lt;/i&gt;. By Jean-Baptiste Trento and Pierre Eskrich, edited by Frank Lestringant and Alessandra Preda. &lt;i&gt;The Art, Science, and Technology of Medieval Travel&lt;/i&gt;. Edited by Robert Bork and Andrea Kann. &lt;i&gt;Europa im Weltbild des Mittelalters, Kartographische Konzepte&lt;/i&gt;. Edited by Ingrid Baumgärtner and Hartmut Kugler. &lt;i&gt;Catálogo de Cartografía, Cosmografía, Náutica y Navegación de la Biblioteca de la Sociedad Bilbaina&lt;/i&gt;. By Antonio Larrinaga and Ana Villacorta. &lt;i&gt;Spiegel van de Zuiderzee: Geschiedenis en Cartobibliografie van de Zuiderzee en het Hollands Waddengebied&lt;/i&gt;. By Erik Walsmit, Hans Kloosterboer, Nils Persson and Rinus Ostermann. &lt;i&gt;Maps and Mapping of Norway 1602–1855&lt;/i&gt;. By William B. Ginsberg. &lt;i&gt;Rappresentare la città; topografie urbane nell'Italia di antico regime&lt;/i&gt;. Edited by Marco Folin. &lt;i&gt;Rom. Eine Stadt in Karten von der Antike bis heute&lt;/i&gt;. By Steffen Bogen and Felix Thürlemann. &lt;i&gt;La Borgogna sulle carte: geografia e politiche territoriali d'ancien-régime&lt;/i&gt;. By Marco Petrella. &lt;i&gt;Die älteren Manuskriptkarten Altbayerns: eine kartographiehistorische Studie zum Augenscheinplan unter besonderer Berücksichtigung der Kultur- und Klimageschichte&lt;/i&gt;. By Thomas Horst. &lt;i&gt;The Dartons, Publishers of Educational Aids, Pastimes &amp;amp; Juvenile Ephemera, 1787–1876: A Bibliographical Checklist. Together with a Description of the Darton Archive as Held by the Cotsen Children's Library, Princeton University &amp;amp; a Brief History of Printed Teaching Aids&lt;/i&gt;. By Jill Shefrin. &lt;i&gt;Images and Text on the ‘Artemidorus Papyrus’: Working Papers on P. Artemid (St John's College Oxford, 2008)&lt;/i&gt;. Edited by Kai Brodersen and Jaś Elsner. &lt;i&gt;Borders and Conflict in South Asia: The Radcliffe Boundary Commission and the Partition of Punjab&lt;/i&gt;. By Lucy P. Chester. &lt;i&gt;Historias de la Cartografía de Iberoamérica: Nuevos caminos, viejos problemas&lt;/i&gt;. Co-ordinated by Héctor Mendoza Vargas and Carla Lois. &lt;i&gt;Minnesota on the Map: A Historical Atlas&lt;/i&gt;. By David A. Lanegran with the assistance of Carol L. Urness. &lt;i&gt;Arctic Labyrinth: The Quest for the Northwest Passage&lt;/i&gt;. By Glyn Williams. |url=https://doi.org/10.1080/03085694.2011.521341 |journal=Imago Mundi |volume=63 |issue=1 |pages=106–122 |doi=10.1080/03085694.2011.521341 |issn=0308-5694}}&lt;/ref&gt;

Toiletpapier word meestal vir persoonlike higiëne gebruik, maar dit kan ook in die huishouding aangewend word vir die opruiming van klein morsighede, die afvee van oppervlaktes en verskeie kuns- en handwerkprojekte. In sekere noodsituasies word dit ook as 'n tydelike alternatief vir ander papierprodukte gebruik.

Die vervaardiging van toiletpapier vereis natuurlike hulpbronne soos water, energie en houtvesels. Om die omgewingsimpak te verminder, gebruik baie vervaardigers deesdae herwonne papier en volhoubaar verkryde houtvesels. Verbruikers toon toenemend belangstelling in omgewingsvriendelike produkte wat minder hulpbronne gebruik en makliker herwin kan word.

Toiletpapier bly 'n belangrike alledaagse produk en speel 'n sentrale rol in moderne persoonlike higiëne en huishoudelike gebruik.Toiletpapier word in verskillende groottes, kleure en teksture vervaardig. Sommige produkte is ontwerp om ekstra sag te wees, terwyl ander daarop fokus om sterker of meer absorberend te wees. Die aantal lae papier verskil ook tussen vervaardigers en handelsmerke.

In moderne samelewings word toiletpapier as 'n noodsaaklike huishoudelike produk beskou. Dit is algemeen beskikbaar in supermarkte, geriefswinkels en aanlynwinkels. Die produk speel 'n belangrike rol in persoonlike higiëne en word daagliks deur miljoene mense gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Blakemore |first=Michael |last2=Ehrenberg |first2=Ralph E. |last3=Karrow |first3=Robert W. |last4=Mangani |first4=Giorgio |last5=Donkin |first5=Lucy |last6=Billion |first6=Philipp |last7=Hernando |first7=Agustín |last8=de Meer |first8=Sjoerd |last9=Ehrensvärd |first9=Ulla |last10=Burroughs |first10=Charles |last11=Mokre |first11=Jan |last12=Federzoni |first12=Laura |last13=Harvey |first13=P. D. A. |last14=Theunissen |first14=Yolanda |last15=Campbell |first15=Brian |date=2011-01-11 |title=&lt;i&gt;Magnificent Maps: Power, Propaganda and Art&lt;/i&gt;. By Peter Barber and Tom Harper. &lt;i&gt;Maps in Those Days: Cartographic Methods before 1850&lt;/i&gt;. By J. H. Andrews. &lt;i&gt;Ortelius’&lt;/i&gt; Spieghel der Werelt&lt;i&gt;: Een facsimile voor Francine de Nave&lt;/i&gt; = &lt;i&gt;A Facsimile for Francine de Nave&lt;/i&gt;. By Elly Cockx-Indestege, Norbert Moermans &lt;i&gt;et al&lt;/i&gt;  &lt;i&gt;Mappe-Monde Nouvelle Papistique: Histoire de la mappe-monde papistique, en la quelle est déclairé tout ce qui est contenu et pourtraict en la grande table, ou carte de la mappe-monde (Genéve, 1566)&lt;/i&gt;. By Jean-Baptiste Trento and Pierre Eskrich, edited by Frank Lestringant and Alessandra Preda. &lt;i&gt;The Art, Science, and Technology of Medieval Travel&lt;/i&gt;. Edited by Robert Bork and Andrea Kann. &lt;i&gt;Europa im Weltbild des Mittelalters, Kartographische Konzepte&lt;/i&gt;. Edited by Ingrid Baumgärtner and Hartmut Kugler. &lt;i&gt;Catálogo de Cartografía, Cosmografía, Náutica y Navegación de la Biblioteca de la Sociedad Bilbaina&lt;/i&gt;. By Antonio Larrinaga and Ana Villacorta. &lt;i&gt;Spiegel van de Zuiderzee: Geschiedenis en Cartobibliografie van de Zuiderzee en het Hollands Waddengebied&lt;/i&gt;. By Erik Walsmit, Hans Kloosterboer, Nils Persson and Rinus Ostermann. &lt;i&gt;Maps and Mapping of Norway 1602–1855&lt;/i&gt;. By William B. Ginsberg. &lt;i&gt;Rappresentare la città; topografie urbane nell'Italia di antico regime&lt;/i&gt;. Edited by Marco Folin. &lt;i&gt;Rom. Eine Stadt in Karten von der Antike bis heute&lt;/i&gt;. By Steffen Bogen and Felix Thürlemann. &lt;i&gt;La Borgogna sulle carte: geografia e politiche territoriali d'ancien-régime&lt;/i&gt;. By Marco Petrella. &lt;i&gt;Die älteren Manuskriptkarten Altbayerns: eine kartographiehistorische Studie zum Augenscheinplan unter besonderer Berücksichtigung der Kultur- und Klimageschichte&lt;/i&gt;. By Thomas Horst. &lt;i&gt;The Dartons, Publishers of Educational Aids, Pastimes &amp;amp; Juvenile Ephemera, 1787–1876: A Bibliographical Checklist. Together with a Description of the Darton Archive as Held by the Cotsen Children's Library, Princeton University &amp;amp; a Brief History of Printed Teaching Aids&lt;/i&gt;. By Jill Shefrin. &lt;i&gt;Images and Text on the ‘Artemidorus Papyrus’: Working Papers on P. Artemid (St John's College Oxford, 2008)&lt;/i&gt;. Edited by Kai Brodersen and Jaś Elsner. &lt;i&gt;Borders and Conflict in South Asia: The Radcliffe Boundary Commission and the Partition of Punjab&lt;/i&gt;. By Lucy P. Chester. &lt;i&gt;Historias de la Cartografía de Iberoamérica: Nuevos caminos, viejos problemas&lt;/i&gt;. Co-ordinated by Héctor Mendoza Vargas and Carla Lois. &lt;i&gt;Minnesota on the Map: A Historical Atlas&lt;/i&gt;. By David A. Lanegran with the assistance of Carol L. Urness. &lt;i&gt;Arctic Labyrinth: The Quest for the Northwest Passage&lt;/i&gt;. By Glyn Williams. |url=https://doi.org/10.1080/03085694.2011.521341 |journal=Imago Mundi |volume=63 |issue=1 |pages=106–122 |doi=10.1080/03085694.2011.521341 |issn=0308-5694}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==</text>
      <sha1>7axvuadcz2895ajnzs6l8nqmdsnxuo1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968110</id>
      <parentid>2968097</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>het bronne bygesit</comment>
      <origin>2968110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="so7bl96rj6ywqv5lg3kj8fn8mf7mun0" xml:space="preserve">

[[Lêer:Toilet paper mania.jpg|duimnael|n foto van toiletpapier]]
'''Toiletpapier''' is 'n sagte papierproduk wat hoofsaaklik vir persoonlike higiëne gebruik word nadat die toilet gebruik is. Dit word gewoonlik in rolle verkoop en word vervaardig uit houtpulp, herwonne papier of 'n kombinasie van die twee. Toiletpapier is een van die algemeenste huishoudelike papierprodukte en word wêreldwyd in huise, skole, kantore en openbare geriewe gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aa.uwues9ths|title=A toilet paper run is like a bank run. The economic fixes are about the same|last=Paloyo|first=Alfredo|date=2020-03-06|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van papier vir persoonlike higiëne het eeue gelede ontstaan. In verskillende tydperke en kulture is uiteenlopende materiale vir dieselfde doel gebruik voordat moderne toiletpapier beskikbaar geraak het. Gedurende die negentiende eeu het kommersiële toiletpapier meer algemeen geword, en die produk het geleidelik ontwikkel tot die vorm waarin dit vandag bekend is.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lanzoni |first=Susan |date=2020-12-02 |title=Roger Smith.                     &lt;i&gt;The Sense of Movement: An Intellectual History&lt;/i&gt;                     . xii + 431 pp., refs., index. London: Process Press, 2019. £25 (paper); ISBN 9781899209248. E-book available. |url=https://doi.org/10.1086/711999 |journal=Isis |volume=111 |issue=4 |pages=858–859 |doi=10.1086/711999 |issn=0021-1753}}&lt;/ref&gt;

Toiletpapier word vervaardig deur papierpulp te verwerk en in dun lae te vorm. Die lae word gedroog, saamgevoeg en op groot rolle gewikkel voordat dit in kleiner rolle gesny en verpak word. Sommige produkte bestaan uit een laag papier, terwyl ander uit twee of meer lae bestaan om sagtheid en absorpsievermoë te verbeter.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aan.ghv5vpuwe|title=Apa yang terjadi ketika buang air di toilet pesawat?|last=Drury|first=Doug|date=2023-06-21|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Verskillende soorte toiletpapier is beskikbaar, insluitend ongebleikte papier, gegeurde papier, herwonne papier en produkte met reliëfpatrone. Die dikte, sterkte en tekstuur van die papier verskil tussen vervaardigers en handelsmerke. Sommige vervaardigers voeg ook lotions of ander stowwe by om die papier sagter te maak.

Toiletpapier word meestal vir persoonlike higiëne gebruik, maar dit kan ook in die huishouding aangewend word vir die opruiming van klein morsighede, die afvee van oppervlaktes en verskeie kuns- en handwerkprojekte. In sekere noodsituasies word dit ook as 'n tydelike alternatief vir ander papierprodukte gebruik.

Die vervaardiging van toiletpapier vereis natuurlike hulpbronne soos water, energie en houtvesels. Om die omgewingsimpak te verminder, gebruik baie vervaardigers deesdae herwonne papier en volhoubaar verkryde houtvesels. Verbruikers toon toenemend belangstelling in omgewingsvriendelike produkte wat minder hulpbronne gebruik en makliker herwin kan word.

Toiletpapier bly 'n belangrike alledaagse produk en speel 'n sentrale rol in moderne persoonlike higiëne en huishoudelike gebruik.Toiletpapier word in verskillende groottes, kleure en teksture vervaardig. Sommige produkte is ontwerp om ekstra sag te wees, terwyl ander daarop fokus om sterker of meer absorberend te wees. Die aantal lae papier verskil ook tussen vervaardigers en handelsmerke.

In moderne samelewings word toiletpapier as 'n noodsaaklike huishoudelike produk beskou. Dit is algemeen beskikbaar in supermarkte, geriefswinkels en aanlynwinkels. Die produk speel 'n belangrike rol in persoonlike higiëne en word daagliks deur miljoene mense gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sensibledigs.com/toilet-paper-facts/|title=55+ Toilet Paper Facts: History &amp; Weird Trivia|date=2020-06-20|website=Sensible Digs|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==</text>
      <sha1>so7bl96rj6ywqv5lg3kj8fn8mf7mun0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968111</id>
      <parentid>2968110</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <origin>2968111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3913" sha1="g3tw4c9lwdvfkt4hy0x5j6kwg121xxv" xml:space="preserve">

[[Lêer:Toilet paper mania.jpg|duimnael|n foto van toiletpapier]]
'''Toiletpapier''' is 'n sagte papierproduk wat hoofsaaklik vir persoonlike higiëne gebruik word nadat die toilet gebruik is. Dit word gewoonlik in rolle verkoop en word vervaardig uit houtpulp, herwonne papier of 'n kombinasie van die twee. Toiletpapier is een van die algemeenste huishoudelike papierprodukte en word wêreldwyd in huise, skole, kantore en openbare geriewe gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aa.uwues9ths|title=A toilet paper run is like a bank run. The economic fixes are about the same|last=Paloyo|first=Alfredo|date=2020-03-06|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van papier vir persoonlike higiëne het eeue gelede ontstaan. In verskillende tydperke en kulture is uiteenlopende materiale vir dieselfde doel gebruik voordat moderne toiletpapier beskikbaar geraak het. Gedurende die negentiende eeu het kommersiële toiletpapier meer algemeen geword, en die produk het geleidelik ontwikkel tot die vorm waarin dit vandag bekend is.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lanzoni |first=Susan |date=2020-12-02 |title=Roger Smith.                     &lt;i&gt;The Sense of Movement: An Intellectual History&lt;/i&gt;                     . xii + 431 pp., refs., index. London: Process Press, 2019. £25 (paper); ISBN 9781899209248. E-book available. |url=https://doi.org/10.1086/711999 |journal=Isis |volume=111 |issue=4 |pages=858–859 |doi=10.1086/711999 |issn=0021-1753}}&lt;/ref&gt;

Toiletpapier word vervaardig deur papierpulp te verwerk en in dun lae te vorm. Die lae word gedroog, saamgevoeg en op groot rolle gewikkel voordat dit in kleiner rolle gesny en verpak word. Sommige produkte bestaan uit een laag papier, terwyl ander uit twee of meer lae bestaan om sagtheid en absorpsievermoë te verbeter.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aan.ghv5vpuwe|title=Apa yang terjadi ketika buang air di toilet pesawat?|last=Drury|first=Doug|date=2023-06-21|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Verskillende soorte toiletpapier is beskikbaar, insluitend ongebleikte papier, gegeurde papier, herwonne papier en produkte met reliëfpatrone. Die dikte, sterkte en tekstuur van die papier verskil tussen vervaardigers en handelsmerke. Sommige vervaardigers voeg ook lotions of ander stowwe by om die papier sagter te maak.

Toiletpapier word meestal vir persoonlike higiëne gebruik, maar dit kan ook in die huishouding aangewend word vir die opruiming van klein morsighede, die afvee van oppervlaktes en verskeie kuns- en handwerkprojekte. In sekere noodsituasies word dit ook as 'n tydelike alternatief vir ander papierprodukte gebruik.

Die vervaardiging van toiletpapier vereis natuurlike hulpbronne soos water, energie en houtvesels. Om die omgewingsimpak te verminder, gebruik baie vervaardigers deesdae herwonne papier en volhoubaar verkryde houtvesels. Verbruikers toon toenemend belangstelling in omgewingsvriendelike produkte wat minder hulpbronne gebruik en makliker herwin kan word.

Toiletpapier bly 'n belangrike alledaagse produk en speel 'n sentrale rol in moderne persoonlike higiëne en huishoudelike gebruik.Toiletpapier word in verskillende groottes, kleure en teksture vervaardig. Sommige produkte is ontwerp om ekstra sag te wees, terwyl ander daarop fokus om sterker of meer absorberend te wees. Die aantal lae papier verskil ook tussen vervaardigers en handelsmerke.

In moderne samelewings word toiletpapier as 'n noodsaaklike huishoudelike produk beskou. Dit is algemeen beskikbaar in supermarkte, geriefswinkels en aanlynwinkels. Die produk speel 'n belangrike rol in persoonlike higiëne en word daagliks deur miljoene mense gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sensibledigs.com/toilet-paper-facts/|title=55+ Toilet Paper Facts: History &amp; Weird Trivia|date=2020-06-20|website=Sensible Digs|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[kategorie:Higiene]]</text>
      <sha1>g3tw4c9lwdvfkt4hy0x5j6kwg121xxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968112</id>
      <parentid>2968111</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <origin>2968112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="70wxemseoltviw1n456io9cy4wr1n5y" xml:space="preserve">

[[Lêer:Toilet paper mania.jpg|duimnael|n foto van toiletpapier]]
'''Toiletpapier''' is 'n sagte papierproduk wat hoofsaaklik vir persoonlike higiëne gebruik word nadat die toilet gebruik is. Dit word gewoonlik in rolle verkoop en word vervaardig uit houtpulp, herwonne papier of 'n kombinasie van die twee. Toiletpapier is een van die algemeenste huishoudelike papierprodukte en word wêreldwyd in huise, skole, kantore en openbare geriewe gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aa.uwues9ths|title=A toilet paper run is like a bank run. The economic fixes are about the same|last=Paloyo|first=Alfredo|date=2020-03-06|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van papier vir persoonlike higiëne het eeue gelede ontstaan. In verskillende tydperke en kulture is uiteenlopende materiale vir dieselfde doel gebruik voordat moderne toiletpapier beskikbaar geraak het. Gedurende die negentiende eeu het kommersiële toiletpapier meer algemeen geword, en die produk het geleidelik ontwikkel tot die vorm waarin dit vandag bekend is.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lanzoni |first=Susan |date=2020-12-02 |title=Roger Smith.                     &lt;i&gt;The Sense of Movement: An Intellectual History&lt;/i&gt;                     . xii + 431 pp., refs., index. London: Process Press, 2019. £25 (paper); ISBN 9781899209248. E-book available. |url=https://doi.org/10.1086/711999 |journal=Isis |volume=111 |issue=4 |pages=858–859 |doi=10.1086/711999 |issn=0021-1753}}&lt;/ref&gt;

Toiletpapier word vervaardig deur papierpulp te verwerk en in dun lae te vorm. Die lae word gedroog, saamgevoeg en op groot rolle gewikkel voordat dit in kleiner rolle gesny en verpak word. Sommige produkte bestaan uit een laag papier, terwyl ander uit twee of meer lae bestaan om sagtheid en absorpsievermoë te verbeter.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aan.ghv5vpuwe|title=Apa yang terjadi ketika buang air di toilet pesawat?|last=Drury|first=Doug|date=2023-06-21|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Verskillende soorte toiletpapier is beskikbaar, insluitend ongebleikte papier, gegeurde papier, herwonne papier en produkte met reliëfpatrone. Die dikte, sterkte en tekstuur van die papier verskil tussen vervaardigers en handelsmerke. Sommige vervaardigers voeg ook lotions of ander stowwe by om die papier sagter te maak.

Toiletpapier word meestal vir persoonlike higiëne gebruik, maar dit kan ook in die huishouding aangewend word vir die opruiming van klein morsighede, die afvee van oppervlaktes en verskeie kuns- en handwerkprojekte. In sekere noodsituasies word dit ook as 'n tydelike alternatief vir ander papierprodukte gebruik.

Die vervaardiging van toiletpapier vereis natuurlike hulpbronne soos water, energie en houtvesels. Om die omgewingsimpak te verminder, gebruik baie vervaardigers deesdae herwonne papier en volhoubaar verkryde houtvesels. Verbruikers toon toenemend belangstelling in omgewingsvriendelike produkte wat minder hulpbronne gebruik en makliker herwin kan word.

Toiletpapier bly 'n belangrike alledaagse produk en speel 'n sentrale rol in moderne persoonlike higiëne en huishoudelike gebruik.Toiletpapier word in verskillende groottes, kleure en teksture vervaardig. Sommige produkte is ontwerp om ekstra sag te wees, terwyl ander daarop fokus om sterker of meer absorberend te wees. Die aantal lae papier verskil ook tussen vervaardigers en handelsmerke.

In moderne samelewings word toiletpapier as 'n noodsaaklike huishoudelike produk beskou. Dit is algemeen beskikbaar in supermarkte, geriefswinkels en aanlynwinkels. Die produk speel 'n belangrike rol in persoonlike higiëne en word daagliks deur miljoene mense gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sensibledigs.com/toilet-paper-facts/|title=55+ Toilet Paper Facts: History &amp; Weird Trivia|date=2020-06-20|website=Sensible Digs|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[kategorie:Papier]]</text>
      <sha1>70wxemseoltviw1n456io9cy4wr1n5y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968113</id>
      <parentid>2968112</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>finiale poging</comment>
      <origin>2968113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3724" sha1="ppnqtp6gg9uus0xgisumcjnz3zk3fat" xml:space="preserve">

[[Lêer:Toilet paper mania.jpg|duimnael|n foto van toiletpapier]]
'''Toiletpapier''' is 'n sagte papierproduk wat hoofsaaklik vir persoonlike higiëne gebruik word nadat die toilet gebruik is. Dit word gewoonlik in rolle verkoop en word vervaardig uit houtpulp, herwonne papier of 'n kombinasie van die twee. Toiletpapier is een van die algemeenste huishoudelike papierprodukte en word wêreldwyd in huise, skole, kantore en openbare geriewe gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aa.uwues9ths|title=A toilet paper run is like a bank run. The economic fixes are about the same|last=Paloyo|first=Alfredo|date=2020-03-06|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van papier vir persoonlike higiëne het eeue gelede ontstaan. In verskillende tydperke en kulture is uiteenlopende materiale vir dieselfde doel gebruik voordat moderne toiletpapier beskikbaar geraak het. Gedurende die negentiende eeu het kommersiële toiletpapier meer algemeen geword, en die produk het geleidelik ontwikkel tot die vorm waarin dit vandag bekend is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/toilet+paper|title=Definition of TOILET PAPER|date=2026-09-12|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

[[Toiletpaper (tydskrif)|Toiletpapier]] word vervaardig deur papierpulp te verwerk en in dun lae te vorm. Die lae word gedroog, saamgevoeg en op groot rolle gewikkel voordat dit in kleiner rolle gesny en verpak word. Sommige produkte bestaan uit een laag papier, terwyl ander uit twee of meer lae bestaan om sagtheid en absorpsievermoë te verbeter.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aan.ghv5vpuwe|title=Apa yang terjadi ketika buang air di toilet pesawat?|last=Drury|first=Doug|date=2023-06-21|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Verskillende soorte toiletpapier is beskikbaar, insluitend ongebleikte papier, gegeurde [[papier]], herwonne papier en produkte met reliëfpatrone. Die dikte, sterkte en tekstuur van die papier verskil tussen vervaardigers en handelsmerke. Sommige vervaardigers voeg ook lotions of ander stowwe by om die papier sagter te maak.

Toiletpapier word meestal vir persoonlike higiëne gebruik, maar dit kan ook in die huishouding aangewend word vir die opruiming van klein morsighede, die afvee van oppervlaktes en verskeie kuns- en handwerkprojekte. In sekere noodsituasies word dit ook as 'n tydelike alternatief vir ander papierprodukte gebruik.

Die vervaardiging van toiletpapier vereis natuurlike hulpbronne soos [[water]], energie en houtvesels.Om die omgewingsimpak te verminder, gebruik baie vervaardigers deesdae herwonne papier en volhoubaar verkryde houtvesels. Verbruikers toon toenemend belangstelling in omgewingsvriendelike produkte wat minder hulpbronne gebruik en makliker herwin kan word.

Toiletpapier bly 'n belangrike alledaagse produk en speel 'n sentrale rol in moderne persoonlike higiëne en huishoudelike gebruik.Toiletpapier word in verskillende groottes, kleure en teksture vervaardig. Sommige produkte is ontwerp om ekstra sag te wees, terwyl ander daarop fokus om sterker of meer absorberend te wees. Die aantal lae papier verskil ook tussen vervaardigers en handelsmerke.

In moderne samelewings word toiletpapier as 'n noodsaaklike huishoudelike produk beskou. Dit is algemeen beskikbaar in supermarkte, geriefswinkels en aanlynwinkels. Die produk speel 'n belangrike rol in persoonlike higiëne en word daagliks deur miljoene mense gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sensibledigs.com/toilet-paper-facts/|title=55+ Toilet Paper Facts: History &amp; Weird Trivia|date=2020-06-20|website=Sensible Digs|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[kategorie:Papier]]</text>
      <sha1>ppnqtp6gg9uus0xgisumcjnz3zk3fat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968114</id>
      <parentid>2968113</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Zoulla het bladsy [[Gebruiker:Zoulla/Draft6]] na [[Toiletpapier]] geskuif</comment>
      <origin>2968113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3724" sha1="ppnqtp6gg9uus0xgisumcjnz3zk3fat" xml:space="preserve">

[[Lêer:Toilet paper mania.jpg|duimnael|n foto van toiletpapier]]
'''Toiletpapier''' is 'n sagte papierproduk wat hoofsaaklik vir persoonlike higiëne gebruik word nadat die toilet gebruik is. Dit word gewoonlik in rolle verkoop en word vervaardig uit houtpulp, herwonne papier of 'n kombinasie van die twee. Toiletpapier is een van die algemeenste huishoudelike papierprodukte en word wêreldwyd in huise, skole, kantore en openbare geriewe gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aa.uwues9ths|title=A toilet paper run is like a bank run. The economic fixes are about the same|last=Paloyo|first=Alfredo|date=2020-03-06|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van papier vir persoonlike higiëne het eeue gelede ontstaan. In verskillende tydperke en kulture is uiteenlopende materiale vir dieselfde doel gebruik voordat moderne toiletpapier beskikbaar geraak het. Gedurende die negentiende eeu het kommersiële toiletpapier meer algemeen geword, en die produk het geleidelik ontwikkel tot die vorm waarin dit vandag bekend is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/toilet+paper|title=Definition of TOILET PAPER|date=2026-09-12|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

[[Toiletpaper (tydskrif)|Toiletpapier]] word vervaardig deur papierpulp te verwerk en in dun lae te vorm. Die lae word gedroog, saamgevoeg en op groot rolle gewikkel voordat dit in kleiner rolle gesny en verpak word. Sommige produkte bestaan uit een laag papier, terwyl ander uit twee of meer lae bestaan om sagtheid en absorpsievermoë te verbeter.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aan.ghv5vpuwe|title=Apa yang terjadi ketika buang air di toilet pesawat?|last=Drury|first=Doug|date=2023-06-21|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Verskillende soorte toiletpapier is beskikbaar, insluitend ongebleikte papier, gegeurde [[papier]], herwonne papier en produkte met reliëfpatrone. Die dikte, sterkte en tekstuur van die papier verskil tussen vervaardigers en handelsmerke. Sommige vervaardigers voeg ook lotions of ander stowwe by om die papier sagter te maak.

Toiletpapier word meestal vir persoonlike higiëne gebruik, maar dit kan ook in die huishouding aangewend word vir die opruiming van klein morsighede, die afvee van oppervlaktes en verskeie kuns- en handwerkprojekte. In sekere noodsituasies word dit ook as 'n tydelike alternatief vir ander papierprodukte gebruik.

Die vervaardiging van toiletpapier vereis natuurlike hulpbronne soos [[water]], energie en houtvesels.Om die omgewingsimpak te verminder, gebruik baie vervaardigers deesdae herwonne papier en volhoubaar verkryde houtvesels. Verbruikers toon toenemend belangstelling in omgewingsvriendelike produkte wat minder hulpbronne gebruik en makliker herwin kan word.

Toiletpapier bly 'n belangrike alledaagse produk en speel 'n sentrale rol in moderne persoonlike higiëne en huishoudelike gebruik.Toiletpapier word in verskillende groottes, kleure en teksture vervaardig. Sommige produkte is ontwerp om ekstra sag te wees, terwyl ander daarop fokus om sterker of meer absorberend te wees. Die aantal lae papier verskil ook tussen vervaardigers en handelsmerke.

In moderne samelewings word toiletpapier as 'n noodsaaklike huishoudelike produk beskou. Dit is algemeen beskikbaar in supermarkte, geriefswinkels en aanlynwinkels. Die produk speel 'n belangrike rol in persoonlike higiëne en word daagliks deur miljoene mense gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sensibledigs.com/toilet-paper-facts/|title=55+ Toilet Paper Facts: History &amp; Weird Trivia|date=2020-06-20|website=Sensible Digs|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[kategorie:Papier]]</text>
      <sha1>ppnqtp6gg9uus0xgisumcjnz3zk3fat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968116</id>
      <parentid>2968114</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T15:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3709" sha1="6mdhm6x4meh9lslhwwqpok5sa8cko6w" xml:space="preserve">[[Lêer:Toilet paper mania.jpg|duimnael|Foto van toiletpapier]]
'''Toiletpapier''' is 'n sagte papierproduk wat hoofsaaklik vir persoonlike higiëne gebruik word nadat die toilet gebruik is. Dit word gewoonlik in rolle verkoop en word vervaardig uit houtpulp, herwonne papier of 'n kombinasie van die twee. Toiletpapier is een van die algemeenste huishoudelike papierprodukte en word wêreldwyd in huise, skole, kantore en openbare geriewe gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aa.uwues9ths|title=A toilet paper run is like a bank run. The economic fixes are about the same|last=Paloyo|first=Alfredo|date=2020-03-06|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van papier vir persoonlike higiëne het eeue gelede ontstaan. In verskillende tydperke en kulture is uiteenlopende materiale vir dieselfde doel gebruik voordat moderne toiletpapier beskikbaar geraak het. Gedurende die negentiende eeu het kommersiële toiletpapier meer algemeen geword, en die produk het geleidelik ontwikkel tot die vorm waarin dit vandag bekend is.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/toilet+paper|title=Definition of TOILET PAPER|date=2026-09-12|website=www.merriam-webster.com|language=en|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Toiletpapier word vervaardig deur papierpulp te verwerk en in dun lae te vorm. Die lae word gedroog, saamgevoeg en op groot rolle gewikkel voordat dit in kleiner rolle gesny en verpak word. Sommige produkte bestaan uit een laag papier, terwyl ander uit twee of meer lae bestaan om sagtheid en absorpsievermoë te verbeter.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64628/aan.ghv5vpuwe|title=Apa yang terjadi ketika buang air di toilet pesawat?|last=Drury|first=Doug|date=2023-06-21|website=doi.org|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Verskillende soorte toiletpapier is beskikbaar, insluitend ongebleikte papier, gegeurde [[papier]], herwonne papier en produkte met reliëfpatrone. Die dikte, sterkte en tekstuur van die papier verskil tussen vervaardigers en handelsmerke. Sommige vervaardigers voeg ook lotions of ander stowwe by om die papier sagter te maak.

Toiletpapier word meestal vir persoonlike higiëne gebruik, maar dit kan ook in die huishouding aangewend word vir die opruiming van klein morsighede, die afvee van oppervlaktes en verskeie kuns- en handwerkprojekte. In sekere noodsituasies word dit ook as 'n tydelike alternatief vir ander papierprodukte gebruik.

Die vervaardiging van toiletpapier vereis natuurlike hulpbronne soos [[water]], energie en houtvesels.Om die omgewingsimpak te verminder, gebruik baie vervaardigers deesdae herwonne papier en volhoubaar verkryde houtvesels. Verbruikers toon toenemend belangstelling in omgewingsvriendelike produkte wat minder hulpbronne gebruik en makliker herwin kan word.

Toiletpapier bly 'n belangrike alledaagse produk en speel 'n sentrale rol in moderne persoonlike higiëne en huishoudelike gebruik.Toiletpapier word in verskillende groottes, kleure en teksture vervaardig. Sommige produkte is ontwerp om ekstra sag te wees, terwyl ander daarop fokus om sterker of meer absorberend te wees. Die aantal lae papier verskil ook tussen vervaardigers en handelsmerke.

In moderne samelewings word toiletpapier as 'n noodsaaklike huishoudelike produk beskou. Dit is algemeen beskikbaar in supermarkte, geriefswinkels en aanlynwinkels. Die produk speel 'n belangrike rol in persoonlike higiëne en word daagliks deur miljarde mense gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sensibledigs.com/toilet-paper-facts/|title=55+ Toilet Paper Facts: History &amp; Weird Trivia|date=2020-06-20|website=Sensible Digs|language=en-US|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Papier]]</text>
      <sha1>6mdhm6x4meh9lslhwwqpok5sa8cko6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968144</id>
      <parentid>2968116</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zoulla</username>
        <id>203618</id>
      </contributor>
      <comment>Geskep deur die bladsy &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1372142097|Toilet paper]]&quot; te vertaal</comment>
      <origin>2968144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4230" sha1="p7iv25cfxp2m8nksaee2n9wcg6hrn9z" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Ondubbelsinnigheid}}
[[File:Toiletpapier_(Gobran111).jpg|regs|duimnael| 'n Vol rol toiletpapier.]]
[[File:Klopapierrolle_mit_Halter.jpg|regs|duimnael| Toiletpapier en 'n toiletpapierhouer; die kartonkern van 'n leë rol is sigbaar op die houer.]]
'''Toiletpapier''' (ook bekend as '''toilet-/bad-/badkamerpapier''' of '''toiletrol''' ) &lt;ref name=&quot;Cambridge English Dictionary 2019&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/toilet-tissue|title=toilet tissue|date=23 January 2019|website=Cambridge English Dictionary|access-date=23 January 2019}}&lt;/ref&gt; is 'n papierproduk wat hoofsaaklik gebruik word om die anus na onlasting   skoon te maak, asook om die uitwendige geslagsdele  en  [[Perineum|perineale area]] van [[urine]] skoon te maak (na urinering ). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/bathroom+tissue|title=Definition of bathroom tissue|website=merriam-webster.com|publisher=[[Merriam-Webster]]|language=en|access-date=2022-04-29}}&lt;/ref&gt;

Dit word gewoonlik verskaf as 'n lang strook geperforeerde strook  papier wat om 'n silindriese kartonkern grol is, vir berging in 'n dispenser binne armbereik van 'n [[toilet]] . Die bondel, of ''rol toiletpapier'', staan spesifiek bekend as 'n '''toiletrol''', &lt;ref name=&quot;Cambridge English Dictionary 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/toilet-roll|title=Toilet Roll|date=17 March 2020|website=Cambridge English Dictionary|access-date=17 March 2020}}&lt;/ref&gt; '''toiletrol''', &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lexico.com/definition/loo_roll|title=Loo Roll {{!}} Meaning of Loo Roll by Lexico|website=Lexico Dictionaries {{!}} English|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327011604/https://www.lexico.com/definition/loo_roll|archive-date=27 March 2020|access-date=27 March 2020}}&lt;/ref&gt; of '''moerasrol''' (in Brittanje ). &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/bog-roll|title=Bog roll definition and meaning|website=Collins English Dictionary|publisher=|language=en|access-date=2021-02-13}}&lt;/ref&gt;

Daar is ook ander gebruike vir toiletpapier, aangesien dit 'n algemene huishoudelike produk is wat maklik beskikbaar is.Dit kan gebruik word om die neus te snuit of die oë af te vee (of ander gebruike van gesigweefsel ); om sweet af te verwyder of te absorbeer; of om die bloedige afskeiding tydens [[menstruasie]] te absorbeer. Toiletpapier kan vir skoonmaak gebruik word (soos 'n minder skuurpapierhanddoek ). As 'n tienergrap is &quot; toiletpapier rondstrooi &quot; 'n vorm van tydelike vandalisme.

Die meeste moderne toiletpapier in die ontwikkelde wêreld is ontwerp om in septiese tenks [[Ontbinding|te ontbind]], terwyl sommige ander badkamer- en gesigsweefsels dit nie doen nie. Nat toiletpapier breek vinnig in die omgewing. Toiletpapier kom in verskillende getalle lae (dikte lae) voor, van een- tot ses-laag, met meer rug-aan-rug lae wat groter sterkte en absorbeervermoë bied. Meeste moderne huishoudelike toiletpapier is wit en met 'n reliëfpatroon gebosseleer, wat die oppervlakte van die papier vergroot, en dus die doeltreffendheid daarvan om afval te verwyder. Sommige mense het 'n voorkeur of die oriëntasie van die rol op 'n dispenser ''bo'' of ''onder'' moet wees.

Die gebruik van papier vir [[higiëne]] is in China in die 6de eeu n.C. aangeteken,terwyl spesiaal vervaardigde toiletpapier teen die 14de eeu op skaal  vervaardig is. &lt;ref name=&quot;needham 1986&quot;&gt;{{Cite book |last=Needham |first=Joseph |title=Science and Civilization in China |publisher=Caves Books, Ltd. |year=1986 |volume=5, Chemistry and Chemical Technology. Part 1, Paper and Printing |location=Taipei}}&lt;/ref&gt; {{Page reference|123}}Moderne kommersiële toiletpapier het in die 19de eeu ontstaan, met 'n patent vir rolgebaseerde dispensers wat in 1883 gemaak is.

Alhoewel papier reeds sedert die 2de eeu v.C. as 'n verpakkings- en opvulmateriaal in [[Geskiedenis van China|China]] gebruik is, &lt;ref name=&quot;needham 1986&quot; /&gt; {{Page reference|122}}'n Verwysing na die gebruik van toiletpapier dateer so vroeg as {{Circa|589}} toe die geleerde-amptenaar Yan Zhitui (531–591) geskryf het:
[[Kategorie:Higiëne]]</text>
      <sha1>p7iv25cfxp2m8nksaee2n9wcg6hrn9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Miguel Alemán Valdés</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469287</id>
    <revision>
      <id>2968098</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Pascual Ortiz Rubio</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469288</id>
    <revision>
      <id>2968099</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Abelardo L. Rodríguez</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469289</id>
    <revision>
      <id>2968101</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Manuel Ávila Camacho</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469290</id>
    <revision>
      <id>2968102</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Lázaro Cárdenas</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469291</id>
    <revision>
      <id>2968103</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Plutarco Elías Calles</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469292</id>
    <revision>
      <id>2968104</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Álvaro Obregón</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469293</id>
    <revision>
      <id>2968105</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Venustiano Carranza</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469294</id>
    <revision>
      <id>2968106</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Victoriano Huerta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469295</id>
    <revision>
      <id>2968107</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Porfirio Díaz</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469296</id>
    <revision>
      <id>2968108</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Adolfo Ruiz Cortines</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469297</id>
    <revision>
      <id>2968109</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Toiletpapier</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469299</id>
    <revision>
      <id>2968118</id>
      <timestamp>2026-09-17T15:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968122</id>
      <parentid>2968118</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sin is verkeerd. */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="eg1u23y61rex50kqqivlb5wgulrucgn" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}

== Sin is verkeerd. ==
Die eerste sin met: ''...gebruik word nadat die toilet gebruik is'' is verkeerd. Toiletpaier word ook gebruik waar daar nie toilette is nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 17 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>eg1u23y61rex50kqqivlb5wgulrucgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Lhoussine Bentayfaste</title>
    <ns>3</ns>
    <id>469300</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:Lhoussine BENTAYFASTE" />
    <revision>
      <id>2968125</id>
      <timestamp>2026-09-17T16:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>روتانا</username>
        <id>191039</id>
      </contributor>
      <comment>روتانا het bladsy [[Gebruikerbespreking:Lhoussine Bentayfaste]] na [[Gebruikerbespreking:Lhoussine BENTAYFASTE]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Lhoussine Bentayfaste|Lhoussine Bentayfaste]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Lhoussine BENTAYFASTE|Lhoussine BENTAYFASTE]]&quot;</comment>
      <origin>2968125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="ago7dt58qc3cedv0om989k24otw2uic" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Lhoussine BENTAYFASTE]]</text>
      <sha1>ago7dt58qc3cedv0om989k24otw2uic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum fulvum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469301</id>
    <revision>
      <id>2968129</id>
      <timestamp>2026-09-17T17:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2968129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1071" sha1="acuho7u9whborx9l6axeuzf7g6b615o" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Helichrysum fulvum
| authority = N.E.Br., (1895)
| synonyms =
}}
'''''Helichrysum fulvum''''' is 'n blomdraende [[kruid]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[KwaZulu-Natal]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]]. Die spesie blom van Oktober tot Mei.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum fulvum 5Dsr 6528.jpg
Helichrysum fulvum 5Dsr 6530.jpg
Helichrysum fulvum 5Dsr 6531.jpg
Helichrysum fulvum 5Dsr 6532.jpg
Helichrysum fulvum 5Dsr 6533.jpg
Helichrysum fulvum 5Dsr 6537.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-165 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212773-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/5a91c793-c218-48f5-b42a-934d55f0aacc Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|fulvum]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>acuho7u9whborx9l6axeuzf7g6b615o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum fulvum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469302</id>
    <revision>
      <id>2968130</id>
      <timestamp>2026-09-17T17:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum gariepinum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469303</id>
    <revision>
      <id>2968132</id>
      <timestamp>2026-09-17T17:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto.</comment>
      <origin>2968132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="826" sha1="2lxp41xo18m38hsw25gjf7bzhkvxut5" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Helichrysum gariepinum
| authority = DC., (1838)
| synonyms =
}}
'''''Helichrysum gariepinum''''' is 'n blomdraende [[plant]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrka kom die spesie in die [[Noord-Kaap]] voor.

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-169 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212780-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/b238adc2-da82-494f-8005-824794f7bebd Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|gariepinum]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>2lxp41xo18m38hsw25gjf7bzhkvxut5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum gariepinum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469304</id>
    <revision>
      <id>2968137</id>
      <timestamp>2026-09-17T18:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Gezicht op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland, valskleur-KI-herskepping.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>469305</id>
    <revision>
      <id>2968138</id>
      <timestamp>2026-09-17T18:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Gesig op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland}}
{{nl|1=Gezicht op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland, Zululand-Isandwahla (titel op object) Zululand-Fort Pearson (titel op object)}}
|bron= Rijksmuseum, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gezicht_op_Isandlwana_en_Fort_Pearson_te_Zoeloeland_Zululand-Isandwahla_(titel_op_object)_Zululand-Fort_Pearson_(titel_op_object),_RP-F-2001-7-425-1...</comment>
      <origin>2968138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1072" sha1="0d97h7gi4v4q2q06wt4j07hc29j7dzz" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Gesig op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland}}
{{nl|1=Gezicht op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland, Zululand-Isandwahla (titel op object) Zululand-Fort Pearson (titel op object)}}
|bron= Rijksmuseum, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gezicht_op_Isandlwana_en_Fort_Pearson_te_Zoeloeland_Zululand-Isandwahla_(titel_op_object)_Zululand-Fort_Pearson_(titel_op_object),_RP-F-2001-7-425-13_(cropped).jpg foto] as bron
|datum=ca. 1870 tot in/voor 1880
|daarsteller= Ficaia, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Sam Alexander
|ander_weergawes= [[Lêer:Gezicht op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland Zululand-Isandwahla (titel op object) Zululand-Fort Pearson (titel op object), RP-F-2001-7-425-13 (cropped).jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}</text>
      <sha1>0d97h7gi4v4q2q06wt4j07hc29j7dzz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968139</id>
      <parentid>2968138</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>beskr</comment>
      <origin>2968139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1117" sha1="9ihgujdxp2uvahko10wnd0favvzj1rp" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=KI-konsep van &quot;Gesig op Fort Pearson&quot; te Zoeloeland. Die eerste foto op dieselde bladsy toon Isandlwana.}}
{{nl|1=Gezicht op Fort Pearson te Zoeloeland, Zululand-Isandlwana (titel op object 1) Zululand-Fort Pearson (titel op object 2)}}
|bron= Rijksmuseum, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gezicht_op_Isandlwana_en_Fort_Pearson_te_Zoeloeland_Zululand-Isandwahla_(titel_op_object)_Zululand-Fort_Pearson_(titel_op_object),_RP-F-2001-7-425-13_(cropped).jpg foto] as bron
|datum=ca. 1870 tot in/voor 1880
|daarsteller= Ficaia, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Sam Alexander
|ander_weergawes= [[Lêer:Gezicht op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland Zululand-Isandwahla (titel op object) Zululand-Fort Pearson (titel op object), RP-F-2001-7-425-13 (cropped).jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}</text>
      <sha1>9ihgujdxp2uvahko10wnd0favvzj1rp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968140</id>
      <parentid>2968139</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>beskr</comment>
      <origin>2968140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2739" sha1="l6adpc965xfxe40vsrbgawmp7yyqq86" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=KI-konsep van &quot;Gesig op Fort Pearson&quot; te Zoeloeland (die eerste foto op dieselde bladsy toon Isandlwana).
Fort Pearson is geleë bokant die plek waar die Britse Nr. 1-kolonne (die kuskolonne) op 11 Januarie 1879 die Thukelarivier sou oorsteek om Zoeloeland binne te val. Vandag is die Ultimatum-boom nie meer daar nie, maar die terrein is omhein, en ’n stiggie van die wildevy (''F. sycomorus'') is naby geplant, en ook omhein.&lt;br&gt;Op 11 Desember 1878 het die Britse regering in Suid-Afrika ’n ultimatum aan koning Cetshwayo se ''izinduna'' (senior verteenwoordigers) gestel. Ondermeer moes die Zoeloe-leër ontbind word, en Cetshwayo moes trou aan koningin Victoria sweer, dewelke vir die Zoeloes onaanvaarbaar was, sodat oorlog ’n maand later uitgebreek het.[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/]}}&lt;br&gt;
{{en|1=AI concept of &quot;View of Fort Pearson&quot; in Zululand (the first photo on the same page showing Isandlwana).
Fort Pearson is situated above the spot where the British No. 1 Column (the coastal column) was to cross the Thukela River on 11 January 1879 to invade Zululand. Today, the Ultimatum Tree is no longer present, but the site is fenced off, and a branch grafted from the wild fig (''F. sycomorus'') has been planted nearby—and also fenced in.&lt;br&gt;On 11 December 1878, the British government in South Africa issued an ultimatum to King Cetshwayo’s ''izinduna'' or senior representatives. Among other demands, the Zulu army had to be disbanded and Cetshwayo had to swear allegiance to Queen Victoria—terms that were unacceptable to the Zulus, leading to the outbreak of war a month later.[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/]}}&lt;br&gt;
{{nl|1=Gezicht op Fort Pearson te Zoeloeland. Titel op object 1: Zululand-Isandlwana, Titel op object 2: Zululand-Fort Pearson}}
|bron= Rijksmuseum, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gezicht_op_Isandlwana_en_Fort_Pearson_te_Zoeloeland_Zululand-Isandwahla_(titel_op_object)_Zululand-Fort_Pearson_(titel_op_object),_RP-F-2001-7-425-13_(cropped).jpg foto] as bron
|datum=ca. 1870 tot in/voor 1880
|daarsteller= Ficaia, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Sam Alexander
|ander_weergawes= [[Lêer:Gezicht op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland Zululand-Isandwahla (titel op object) Zululand-Fort Pearson (titel op object), RP-F-2001-7-425-13 (cropped).jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}</text>
      <sha1>l6adpc965xfxe40vsrbgawmp7yyqq86</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968141</id>
      <parentid>2968140</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>beskr</comment>
      <origin>2968141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2766" sha1="em5qwbw6gkk77dlao34l3j55fsvt8wa" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=KI-konsep van &quot;Gesig op Fort Pearson&quot; te Zoeloeland (die eerste foto op dieselde bladsy toon Isandlwana).&lt;br&gt;'''Fort Pearson''' was geleë bokant die plek waar die Britse Nr. 1-kolonne (die kuskolonne) op 11 Januarie 1879 die Thukelarivier sou oorsteek om Zoeloeland binne te val. Vandag is die Ultimatum-boom nie meer daar nie, maar die terrein is omhein, en ’n stiggie van die wildevy (''F. sycomorus'') is naby geplant, en ook omhein.&lt;br&gt;Op 11 Desember 1878 het die Britse regering in Suid-Afrika ’n ultimatum aan koning Cetshwayo se ''izinduna'' (senior verteenwoordigers) gestel. Ondermeer moes die Zoeloe-leër ontbind word, en Cetshwayo moes trou aan koningin Victoria sweer, dewelke vir die Zoeloes onaanvaarbaar was, sodat oorlog ’n maand later uitgebreek het.[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/]}}&lt;br&gt;
{{en|1=AI concept of &quot;View of Fort Pearson&quot; in Zululand (the first photo on the same page showing Isandlwana).&lt;br&gt;
'''Fort Pearson''' was situated above the spot where the British No. 1 Column (the coastal column) was to cross the Thukela River on 11 January 1879 to invade Zululand. Today, the Ultimatum Tree is no longer present, but the site is fenced off, and a branch grafted from the wild fig (''F. sycomorus'') has been planted nearby—and also fenced in.&lt;br&gt;On 11 December 1878, the British government in South Africa issued an ultimatum to King Cetshwayo’s ''izinduna'' or senior representatives. Among other demands, the Zulu army had to be disbanded and Cetshwayo had to swear allegiance to Queen Victoria—terms that were unacceptable to the Zulus, leading to the outbreak of war a month later.[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/]}}&lt;br&gt;
{{nl|1=Gezicht op '''Fort Pearson''' te Zoeloeland. Titel op object 1: Zululand-Isandlwana, Titel op object 2: Zululand-Fort Pearson}}
|bron= Rijksmuseum, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gezicht_op_Isandlwana_en_Fort_Pearson_te_Zoeloeland_Zululand-Isandwahla_(titel_op_object)_Zululand-Fort_Pearson_(titel_op_object),_RP-F-2001-7-425-13_(cropped).jpg foto] as bron
|datum=ca. 1870 tot in/voor 1880
|daarsteller= Ficaia, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Sam Alexander
|ander_weergawes= [[Lêer:Gezicht op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland Zululand-Isandwahla (titel op object) Zululand-Fort Pearson (titel op object), RP-F-2001-7-425-13 (cropped).jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}</text>
      <sha1>em5qwbw6gkk77dlao34l3j55fsvt8wa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968143</id>
      <parentid>2968141</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>+kat, beskr</comment>
      <origin>2968143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3510" sha1="bklv888ytfxvaefx9i5w0lk7ukrll8a" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=KI-konsep van &quot;Gesig op Fort Pearson&quot; te Zoeloeland (die eerste foto op dieselde bladsy toon Isandlwana).&lt;br&gt;'''Fort Pearson''' is laat in 1878 deur Britse magte opgerig as 'n tussenhalte en grensfort tydens die [[:af:Anglo-Zoeloeoorlog|Anglo-Zoeloeoorlog]]. As eweknie is Fort Tenedos op die oorkantste of Zoeloelandse oewer van die rivier gebou om dit aan te vul. Fort Pearson was net bo die Laer-Thukeladrif geleë waar die Britse Nr. 1-kolonne (die kuskolonne) op 11 Januarie 1879 die rivier sou oorsteek om Zoeloeland binne te val. Die plek is vandag in die Harold Johnson-natuurreservaat geleë. Die Ultimatum-boom is nie meer daar nie, maar die terrein is omhein, en ’n stiggie van die wildevy (''F. sycomorus'') is naby geplant en ook omhein.&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Op 11 Desember 1878 het die Britse regering in Suid-Afrika ’n ultimatum aan koning Cetshwayo se ''izinduna'' of senior verteenwoordigers gestel. Onder meer moes die Zoeloe-leër ontbind word, en Cetshwayo moes trou aan Koningin Victoria sweer, dewelke vir die Zoeloes onaanvaarbaar was, sodat oorlog ’n maand later uitgebreek het.[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/]}}&lt;br&gt;
{{en|1=AI concept of &quot;View of Fort Pearson&quot; in Zululand (the first photo on the same page showing Isandlwana).&lt;br&gt;
'''Fort Pearson''' was built by British forces in late 1878 as a staging post and border fort during the [[:en:Anglo-Zulu War|Anglo-Zulu War]]. As a counterpart, Fort Tenedos was constructed on the opposite or Zululand bank of the river to complement it. Fort Pearson was situated above the Lower Thukela drift where the British No. 1 Column (the coastal column) was to cross the river on 11 January 1879 to invade Zululand. Today the location is enclosed by the Harold Johnson Nature Reserve. The Ultimatum Tree is no longer present, but the site is fenced off, and a branch grafted from the wild fig (''F. sycomorus'') has been planted nearby—and also fenced in.&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;On 11 December 1878, the British government in South Africa issued an ultimatum to King Cetshwayo’s ''izinduna'' or senior representatives. Among other demands, the Zulu army had to be disbanded and Cetshwayo had to swear allegiance to Queen Victoria—terms that were unacceptable to the Zulus, leading to the outbreak of war a month later.[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/]}}&lt;br&gt;
{{nl|1=Gezicht op '''Fort Pearson''' te Zoeloeland. Titel op object 1: Zululand-Isandlwana, Titel op object 2: Zululand-Fort Pearson}}
|bron= Rijksmuseum, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gezicht_op_Isandlwana_en_Fort_Pearson_te_Zoeloeland_Zululand-Isandwahla_(titel_op_object)_Zululand-Fort_Pearson_(titel_op_object),_RP-F-2001-7-425-13_(cropped).jpg foto] as bron
|datum=ca. 1878 tot in/voor 1880
|daarsteller= Ficaia, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur=Sam Alexander
|ander_weergawes= [[Lêer:Gezicht op Isandlwana en Fort Pearson te Zoeloeland Zululand-Isandwahla (titel op object) Zululand-Fort Pearson (titel op object), RP-F-2001-7-425-13 (cropped).jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Anglo-Zoeloe-oorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]

== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}</text>
      <sha1>bklv888ytfxvaefx9i5w0lk7ukrll8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum gossypinum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469306</id>
    <revision>
      <id>2968148</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie</comment>
      <origin>2968148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="915" sha1="pyff0f7rk57vk2f9oo8x6263jw2blng" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Helichrysum gossypinum
| authority = Sch.Bip., (1845)
| synonyms =* ''Gnaphalium webbii'' &lt;small&gt;Sch.Bip.&lt;/small&gt;
* ''Helichrysum webbii'' &lt;small&gt;(Sch.Bip.) Christ&lt;/small&gt;
}}
'''''Helichrysum gossypinum''''' is 'n klein blomdraende [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Kanariese Eilande]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum gossypinum kz5.JPG
Helichrysum gossypinum.jpg
Helichrysum gossypinum kz6.JPG
Helichrysum gossypinum kz2.JPG
Helichrysum gossypinum kz1.JPG&lt;/gallery&gt;
== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212814-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|gossypinum]]
[[Kategorie:Flora van die Kanariese Eilande]]
[[Kategorie:Endemiese plante van die Kanariese Eilande]]</text>
      <sha1>pyff0f7rk57vk2f9oo8x6263jw2blng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968149</id>
      <parentid>2968148</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Ai!</comment>
      <origin>2968149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="917" sha1="bfvka18dap0iw8tnf2fjeo5uzennqhf" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Helichrysum gossypinum
| authority = Sch.Bip., (1845)
| synonyms =* ''Gnaphalium webbii'' &lt;small&gt;Sch.Bip.&lt;/small&gt;
* ''Helichrysum webbii'' &lt;small&gt;(Sch.Bip.) Christ&lt;/small&gt;
}}
'''''Helichrysum gossypinum''''' is 'n klein blomdraende [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Kanariese Eilande]].

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum gossypinum kz5.JPG
Helichrysum gossypinum.jpg
Helichrysum gossypinum kz6.JPG
Helichrysum gossypinum kz2.JPG
Helichrysum gossypinum kz1.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212814-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|gossypinum]]
[[Kategorie:Flora van die Kanariese Eilande]]
[[Kategorie:Endemiese plante van die Kanariese Eilande]]</text>
      <sha1>bfvka18dap0iw8tnf2fjeo5uzennqhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum gossypinum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469307</id>
    <revision>
      <id>2968150</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Josef Hammar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469308</id>
    <revision>
      <id>2968151</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Begin 'n nuwe artikel. nog besig</comment>
      <origin>2968151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="l3gxrouue1osawj4esse2fiwh6nlu4y" xml:space="preserve">'''Josef Hammar''' ([[15 November]] [[1868]] – [[4 Augustus]] [[1927]]) was 'n Sweedse militêre [[Chirurgie|chirurg]] en avonturier. Hammar was 'n gerekende dokter wat aktiewe diens tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die beleëring van [[Ladysmith]] gelewer het. Hy het ook as militêre attaché tydens die [[Russies-Japannese Oorlog]] en die beleëring van Port Arthur gedien.

==Biografie==
===Vroeë lewe===
Josef Hammar was die seun van August Hammar, 'n [[predikant]] in Nosaby, [[Swede]], en sy vrou Elin Jakobina Juliana Ask. Ná sy matrikulasie in Helsingborg op 31 Mei 1886&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Helsingborgs-Landskrona Nation i Lund - Biografiska anteckningar|last=Ljungfors|first=Vilhelm|publisher=A. B. Skånska Centraltryckeriet|year=103|location=Lund, Sweden|pages=76–77}}&lt;/ref&gt; het hy aan die universiteit in Lund begin studeer. Op 14 September 1888 het hy 'n graad in medies-filosofiese studies&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; behaal en in 1889 by die Karolinska-instituut geregistreer om medisyne te studeer. Vier jaar later, op 15 Februarie 1893, het hy sy kwalifikasie as kandidaat in die medisyne verwerf.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Svenskt biografiskt lexikon'' volume 18 (1969-1971), page 144 by Britt-Mari Bergvall&lt;/ref&gt;

Hy het sy studies en praktyk voortgesit; tussen Maart en Mei 1894 het hy kursusse in [[Berlyn]] en [[Dresden]] bygewoon&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en [[Karlsbad]] besoek. Op 21 Junie 1895 het hy na [[Lund]] teruggekeer as assistent by die verloskundige kliniek, waar hy tot April 1896 gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; In die somer van 1896 het hy 'n mediese veldbeampte van die tweede graad geword&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en by die Koninklike Suid-Skånska-infanterieregiment gedien. Die daaropvolgende jaar het hy by die Skånska-kavallerieregiment gepraktiseer, gevolg deur diens by die Koninklike Lyfwag-hussare en die Koninklike Vedes-artillerieregiment. Op 15 September 1898 het hy sy graad as lisentiaat in mediese wetenskappe in Lund behaal en sodoende 'n gesertifiseerde dokter geword.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Sy eerste pos was as tydelike distriksdokter in die distrik Hammenshög.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

===Op soek na Salomon August Andrée===
Nadat hy in die lente van 1899 'n maand lank in Noord-Swede as tydelike dokter vir die staatsspoorweg tussen Boden en Morjärv gewerk het&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, het Hammar by A. G. Nathorst se ekspedisie na [[Groenland]] aangesluit as die ekspedisie se [[dokter]]. Nathorst het die vorige jaar reeds 'n soortgelyke ekspedisie onderneem en dit as sy laaste een beskou, maar hy het gehoor gegee aan die oproep in die &quot;Voorstel vir 'n ekspedisie na Oos-Groenland op soek na Andrée en sy metgeselle&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Två somrar i Norra Ishafvet|last=Nathorst|first=A. G.|publisher=Beijers bokförlagsaktiebolag|year=1900|location=Stockholm|pages=1}}&lt;/ref&gt;  en besluit om 'n tweede ekspedisie te onderneem. Twee jaar vroeër het Salomon August Andrée 'n [[lugballon]]ekspedisie na die [[Noordpool]] aangepak. Hammar het, saam met 'n vriend, aansoek gedoen om by die Andrée-ekspedisie aan te sluit, maar is nie aanvaar nie.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;From the leaflet ''Josef Hammar - commemorative words in The Swedish Military Doctors Society'' by Olof Hult published in ''Tidsktiften i militär hälsovård'' 1927.&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Hammar, Josef}}
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Geboortes in 1868]]
[[Kategorie:Sterftes in 1927]]</text>
      <sha1>l3gxrouue1osawj4esse2fiwh6nlu4y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968156</id>
      <parentid>2968151</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Beeld</comment>
      <origin>2968156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3570" sha1="pykiq9g02c5uq0xxnotuhiv9x3c7fe1" xml:space="preserve">[[Lêer:Josef Hammar.jpg|duimnael|Josef Hammar in Hiroshima (Desmber 1904).]]
'''Josef Hammar''' ([[15 November]] [[1868]] – [[4 Augustus]] [[1927]]) was 'n Sweedse militêre [[Chirurgie|chirurg]] en avonturier. Hammar was 'n gerekende dokter wat aktiewe diens tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die beleëring van [[Ladysmith]] gelewer het. Hy het ook as militêre attaché tydens die [[Russies-Japannese Oorlog]] en die beleëring van Port Arthur gedien.

==Biografie==
===Vroeë lewe===
Josef Hammar was die seun van August Hammar, 'n [[predikant]] in Nosaby, [[Swede]], en sy vrou Elin Jakobina Juliana Ask. Ná sy matrikulasie in Helsingborg op 31 Mei 1886&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Helsingborgs-Landskrona Nation i Lund - Biografiska anteckningar|last=Ljungfors|first=Vilhelm|publisher=A. B. Skånska Centraltryckeriet|year=103|location=Lund, Sweden|pages=76–77}}&lt;/ref&gt; het hy aan die universiteit in Lund begin studeer. Op 14 September 1888 het hy 'n graad in medies-filosofiese studies&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; behaal en in 1889 by die Karolinska-instituut geregistreer om medisyne te studeer. Vier jaar later, op 15 Februarie 1893, het hy sy kwalifikasie as kandidaat in die medisyne verwerf.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Svenskt biografiskt lexikon'' volume 18 (1969-1971), page 144 by Britt-Mari Bergvall&lt;/ref&gt;

Hy het sy studies en praktyk voortgesit; tussen Maart en Mei 1894 het hy kursusse in [[Berlyn]] en [[Dresden]] bygewoon&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en [[Karlsbad]] besoek. Op 21 Junie 1895 het hy na [[Lund]] teruggekeer as assistent by die verloskundige kliniek, waar hy tot April 1896 gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; In die somer van 1896 het hy 'n mediese veldbeampte van die tweede graad geword&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en by die Koninklike Suid-Skånska-infanterieregiment gedien. Die daaropvolgende jaar het hy by die Skånska-kavallerieregiment gepraktiseer, gevolg deur diens by die Koninklike Lyfwag-hussare en die Koninklike Vedes-artillerieregiment. Op 15 September 1898 het hy sy graad as lisentiaat in mediese wetenskappe in Lund behaal en sodoende 'n gesertifiseerde dokter geword.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Sy eerste pos was as tydelike distriksdokter in die distrik Hammenshög.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

===Op soek na Salomon August Andrée===
Nadat hy in die lente van 1899 'n maand lank in Noord-Swede as tydelike dokter vir die staatsspoorweg tussen Boden en Morjärv gewerk het&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, het Hammar by A. G. Nathorst se ekspedisie na [[Groenland]] aangesluit as die ekspedisie se [[dokter]]. Nathorst het die vorige jaar reeds 'n soortgelyke ekspedisie onderneem en dit as sy laaste een beskou, maar hy het gehoor gegee aan die oproep in die &quot;Voorstel vir 'n ekspedisie na Oos-Groenland op soek na Andrée en sy metgeselle&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Två somrar i Norra Ishafvet|last=Nathorst|first=A. G.|publisher=Beijers bokförlagsaktiebolag|year=1900|location=Stockholm|pages=1}}&lt;/ref&gt;  en besluit om 'n tweede ekspedisie te onderneem. Twee jaar vroeër het Salomon August Andrée 'n [[lugballon]]ekspedisie na die [[Noordpool]] aangepak. Hammar het, saam met 'n vriend, aansoek gedoen om by die Andrée-ekspedisie aan te sluit, maar is nie aanvaar nie.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;From the leaflet ''Josef Hammar - commemorative words in The Swedish Military Doctors Society'' by Olof Hult published in ''Tidsktiften i militär hälsovård'' 1927.&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Hammar, Josef}}
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Geboortes in 1868]]
[[Kategorie:Sterftes in 1927]]</text>
      <sha1>pykiq9g02c5uq0xxnotuhiv9x3c7fe1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968157</id>
      <parentid>2968156</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Op soek na Salomon August Andrée */ bywerk</comment>
      <origin>2968157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4803" sha1="afswb2lnwp6bnxck7ua87sxifltue1p" xml:space="preserve">[[Lêer:Josef Hammar.jpg|duimnael|Josef Hammar in Hiroshima (Desmber 1904).]]
'''Josef Hammar''' ([[15 November]] [[1868]] – [[4 Augustus]] [[1927]]) was 'n Sweedse militêre [[Chirurgie|chirurg]] en avonturier. Hammar was 'n gerekende dokter wat aktiewe diens tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die beleëring van [[Ladysmith]] gelewer het. Hy het ook as militêre attaché tydens die [[Russies-Japannese Oorlog]] en die beleëring van Port Arthur gedien.

==Biografie==
===Vroeë lewe===
Josef Hammar was die seun van August Hammar, 'n [[predikant]] in Nosaby, [[Swede]], en sy vrou Elin Jakobina Juliana Ask. Ná sy matrikulasie in Helsingborg op 31 Mei 1886&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Helsingborgs-Landskrona Nation i Lund - Biografiska anteckningar|last=Ljungfors|first=Vilhelm|publisher=A. B. Skånska Centraltryckeriet|year=103|location=Lund, Sweden|pages=76–77}}&lt;/ref&gt; het hy aan die universiteit in Lund begin studeer. Op 14 September 1888 het hy 'n graad in medies-filosofiese studies&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; behaal en in 1889 by die Karolinska-instituut geregistreer om medisyne te studeer. Vier jaar later, op 15 Februarie 1893, het hy sy kwalifikasie as kandidaat in die medisyne verwerf.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Svenskt biografiskt lexikon'' volume 18 (1969-1971), page 144 by Britt-Mari Bergvall&lt;/ref&gt;

Hy het sy studies en praktyk voortgesit; tussen Maart en Mei 1894 het hy kursusse in [[Berlyn]] en [[Dresden]] bygewoon&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en [[Karlsbad]] besoek. Op 21 Junie 1895 het hy na [[Lund]] teruggekeer as assistent by die verloskundige kliniek, waar hy tot April 1896 gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; In die somer van 1896 het hy 'n mediese veldbeampte van die tweede graad geword&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en by die Koninklike Suid-Skånska-infanterieregiment gedien. Die daaropvolgende jaar het hy by die Skånska-kavallerieregiment gepraktiseer, gevolg deur diens by die Koninklike Lyfwag-hussare en die Koninklike Vedes-artillerieregiment. Op 15 September 1898 het hy sy graad as lisentiaat in mediese wetenskappe in Lund behaal en sodoende 'n gesertifiseerde dokter geword.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Sy eerste pos was as tydelike distriksdokter in die distrik Hammenshög.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

===Op soek na Salomon August Andrée===
Nadat hy in die lente van 1899 'n maand lank in Noord-Swede as tydelike dokter vir die staatsspoorweg tussen Boden en Morjärv gewerk het&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, het Hammar by A. G. Nathorst se ekspedisie na [[Groenland]] aangesluit as die ekspedisie se [[dokter]]. Nathorst het die vorige jaar reeds 'n soortgelyke ekspedisie onderneem en dit as sy laaste een beskou, maar hy het gehoor gegee aan die oproep in die &quot;Voorstel vir 'n ekspedisie na Oos-Groenland op soek na Andrée en sy metgeselle&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Två somrar i Norra Ishafvet|last=Nathorst|first=A. G.|publisher=Beijers bokförlagsaktiebolag|year=1900|location=Stockholm|pages=1}}&lt;/ref&gt;  en besluit om 'n tweede ekspedisie te onderneem. Twee jaar vroeër het Salomon August Andrée 'n [[lugballon]]ekspedisie na die [[Noordpool]] aangepak. Hammar het, saam met 'n vriend, aansoek gedoen om by die Andrée-ekspedisie aan te sluit, maar is nie aanvaar nie.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;From the leaflet ''Josef Hammar - commemorative words in The Swedish Military Doctors Society'' by Olof Hult published in ''Tidsktiften i militär hälsovård'' 1927.&lt;/ref&gt;

Die ekspedisie het op 20 Mei 1899 om 10:00 vm. met die skip ''Antarctic'' uit Stockholm vertrek. Hulle het om die suidpunt van Swede gevaar en die [[Noordsee]] binnegegaan. Op 22 Junie het hulle [[Jan Mayen]] bereik – 'n eiland oos van [[Groenland]] – en teen die begin van Julie het hulle die ooskus van Groenland bereik. Hulle het begin om die kuslyn suidwaarts in kaart te bring en het gereeld aan wal gegaan om minerale te versamel en op diere te jag. Hammar se hoofdoelwit was om oorblyfsels van [[Eskimo]]-nedersettings op te grawe en etnografiese materiaal te versamel. Sowat 278 van die voorwerpe wat gevind is, maak steeds deel uit van die versamelings van die Etnografiese Museum in Stockholm&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web/object/1030908|title=1902.10 :: Hammar, Josef|date=1902-06-21|website=Carlotta - The national database for museum collections|archive-url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web|archive-date=2017-07-02|access-date=2017-07-02}}&lt;/ref&gt;. 'n Uitgebreide verslag van hierdie ekspedisie verskyn in A.G. Nathorst se boeke *Två somrar i Ishavet* (Twee somers in die Arktiese Oseaan)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Die ekspedisie het op 17 September 1899 na Stockholm teruggekeer.

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Hammar, Josef}}
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Geboortes in 1868]]
[[Kategorie:Sterftes in 1927]]</text>
      <sha1>afswb2lnwp6bnxck7ua87sxifltue1p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968159</id>
      <parentid>2968157</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografie */ bywerk</comment>
      <origin>2968159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6677" sha1="1ye7qik4sjweveg1xwerbr6ghlx50ef" xml:space="preserve">[[Lêer:Josef Hammar.jpg|duimnael|Josef Hammar in Hiroshima (Desmber 1904).]]
'''Josef Hammar''' ([[15 November]] [[1868]] – [[4 Augustus]] [[1927]]) was 'n Sweedse militêre [[Chirurgie|chirurg]] en avonturier. Hammar was 'n gerekende dokter wat aktiewe diens tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die beleëring van [[Ladysmith]] gelewer het. Hy het ook as militêre attaché tydens die [[Russies-Japannese Oorlog]] en die beleëring van Port Arthur gedien.

==Biografie==
===Vroeë lewe===
Josef Hammar was die seun van August Hammar, 'n [[predikant]] in Nosaby, [[Swede]], en sy vrou Elin Jakobina Juliana Ask. Ná sy matrikulasie in Helsingborg op 31 Mei 1886&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Helsingborgs-Landskrona Nation i Lund - Biografiska anteckningar|last=Ljungfors|first=Vilhelm|publisher=A. B. Skånska Centraltryckeriet|year=103|location=Lund, Sweden|pages=76–77}}&lt;/ref&gt; het hy aan die universiteit in Lund begin studeer. Op 14 September 1888 het hy 'n graad in medies-filosofiese studies&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; behaal en in 1889 by die Karolinska-instituut geregistreer om medisyne te studeer. Vier jaar later, op 15 Februarie 1893, het hy sy kwalifikasie as kandidaat in die medisyne verwerf.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Svenskt biografiskt lexikon'' volume 18 (1969-1971), page 144 by Britt-Mari Bergvall&lt;/ref&gt;

Hy het sy studies en praktyk voortgesit; tussen Maart en Mei 1894 het hy kursusse in [[Berlyn]] en [[Dresden]] bygewoon&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en [[Karlsbad]] besoek. Op 21 Junie 1895 het hy na [[Lund]] teruggekeer as assistent by die verloskundige kliniek, waar hy tot April 1896 gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; In die somer van 1896 het hy 'n mediese veldbeampte van die tweede graad geword&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en by die Koninklike Suid-Skånska-infanterieregiment gedien. Die daaropvolgende jaar het hy by die Skånska-kavallerieregiment gepraktiseer, gevolg deur diens by die Koninklike Lyfwag-hussare en die Koninklike Vedes-artillerieregiment. Op 15 September 1898 het hy sy graad as lisentiaat in mediese wetenskappe in Lund behaal en sodoende 'n gesertifiseerde dokter geword.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Sy eerste pos was as tydelike distriksdokter in die distrik Hammenshög.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

===Op soek na Salomon August Andrée===
Nadat hy in die lente van 1899 'n maand lank in Noord-Swede as tydelike dokter vir die staatsspoorweg tussen Boden en Morjärv gewerk het&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, het Hammar by A. G. Nathorst se ekspedisie na [[Groenland]] aangesluit as die ekspedisie se [[dokter]]. Nathorst het die vorige jaar reeds 'n soortgelyke ekspedisie onderneem en dit as sy laaste een beskou, maar hy het gehoor gegee aan die oproep in die &quot;Voorstel vir 'n ekspedisie na Oos-Groenland op soek na Andrée en sy metgeselle&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Två somrar i Norra Ishafvet|last=Nathorst|first=A. G.|publisher=Beijers bokförlagsaktiebolag|year=1900|location=Stockholm|pages=1}}&lt;/ref&gt;  en besluit om 'n tweede ekspedisie te onderneem. Twee jaar vroeër het Salomon August Andrée 'n [[lugballon]]ekspedisie na die [[Noordpool]] aangepak. Hammar het, saam met 'n vriend, aansoek gedoen om by die Andrée-ekspedisie aan te sluit, maar is nie aanvaar nie.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;From the leaflet ''Josef Hammar - commemorative words in The Swedish Military Doctors Society'' by Olof Hult published in ''Tidsktiften i militär hälsovård'' 1927.&lt;/ref&gt;

Die ekspedisie het op 20 Mei 1899 om 10:00 vm. met die skip ''Antarctic'' uit Stockholm vertrek. Hulle het om die suidpunt van Swede gevaar en die [[Noordsee]] binnegegaan. Op 22 Junie het hulle [[Jan Mayen]] bereik – 'n eiland oos van [[Groenland]] – en teen die begin van Julie het hulle die ooskus van Groenland bereik. Hulle het begin om die kuslyn suidwaarts in kaart te bring en het gereeld aan wal gegaan om minerale te versamel en op diere te jag. Hammar se hoofdoelwit was om oorblyfsels van [[Eskimo]]-nedersettings op te grawe en etnografiese materiaal te versamel. Sowat 278 van die voorwerpe wat gevind is, maak steeds deel uit van die versamelings van die Etnografiese Museum in Stockholm&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web/object/1030908|title=1902.10 :: Hammar, Josef|date=1902-06-21|website=Carlotta - The national database for museum collections|archive-url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web|archive-date=2017-07-02|access-date=2017-07-02}}&lt;/ref&gt;. 'n Uitgebreide verslag van hierdie ekspedisie verskyn in A.G. Nathorst se boeke *Två somrar i Ishavet* (Twee somers in die Arktiese Oseaan)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Die ekspedisie het op 17 September 1899 na Stockholm teruggekeer.

===Kano-pionier===
Hammar was 'n vroeë Sweedse [[kano]]- en kajakvaarder. Hy het die kano *Kajaka* saamgeneem op die Groenland-ekspedisie van 1899. *Kajaka* is deur die Sweedse vlootoffisier Carl Smith gebou.&lt;ref&gt;Hammar, Josef: En kanottur i Kejsar Frans Josefs-fjorden, in ''Kanotidrott. Utgifven av Föreningen för Kanot-Idrott vid dess 10-årsjubileum'', Stockholm 1910&lt;/ref&gt; Later het Josef Hammar lid geword van Swede se oudste kanoklub, Föreningen för Kanot-Idrott.

===Tweede Vryheidsoorlog===
In die herfs van 1899 het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitgebreek. Ná 'n mate van beïnvloedingswerk het Hammar toekennings van die Sweedse regering en die Sweedse [[Rooikruis]] ontvang om as dokter na [[Suid-Afrika]] te reis.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book|title=Sveriges Läkarhistoria - Ifrån Kung Gustav Den I:s till närvarande tid|last=Widstrand|first=A|publisher=P. A. Nordstedt &amp; söner Förlag|year=1932|volume=F-J|location=Stockholm|pages=273–275}}&lt;/ref&gt; Deur middel van kontakte in Stockholm het hy gereël dat Swede se minister van buitelandse sake, Alfred Lagerheim, saam met die Sweedse gesant in [[Brussel]], August Gyldenstolpe, die volgende telegram aan die konsul-generaal van die Suid-Afrikaanse Republieke in [[Amsterdam]] stuur:
  &quot;Dr. Hammar, 30 jaar oud, militêre geneesheer en chirurg, met die beste aanbevelings van die Sweedse Mediese Raad en as amptelike verteenwoordiger van die Rooikruis, wil graag verneem of hy homself tot beskikking van die [[Transvaalse Republiek]] mag stel. Hy vertrek op die 25ste uit Hamburg en kom op die 28ste in Amsterdam aan. Geliewe per telegram te antwoord of u aan hom 'n aanbevelingsbrief en werk (indiensneming) by die Republiek wil verskaf. – Geteken Graaf Gyldenstolpe&quot;&lt;ref&gt;My South African year, 1899 - 1900, by Josef Hammar. 'n Onvoltooide verslag wat in Hammar se familie-argief bewaar word.&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Hammar, Josef}}
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Geboortes in 1868]]
[[Kategorie:Sterftes in 1927]]</text>
      <sha1>1ye7qik4sjweveg1xwerbr6ghlx50ef</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968161</id>
      <parentid>2968159</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>bywerk</comment>
      <origin>2968161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8958" sha1="ah59q49hgs042hvxc0qlydviozvdztl" xml:space="preserve">[[Lêer:Josef Hammar.jpg|duimnael|Josef Hammar in Hiroshima (Desmber 1904).]]
'''Josef Hammar''' ([[15 November]] [[1868]] – [[4 Augustus]] [[1927]]) was 'n Sweedse militêre [[Chirurgie|chirurg]] en avonturier. Hammar was 'n gerekende dokter wat aktiewe diens tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die beleëring van [[Ladysmith]] gelewer het. Hy het ook as militêre attaché tydens die [[Russies-Japannese Oorlog]] en die beleëring van Port Arthur gedien.

==Biografie==
===Vroeë lewe===
Josef Hammar was die seun van August Hammar, 'n [[predikant]] in Nosaby, [[Swede]], en sy vrou Elin Jakobina Juliana Ask. Ná sy matrikulasie in Helsingborg op 31 Mei 1886&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Helsingborgs-Landskrona Nation i Lund - Biografiska anteckningar|last=Ljungfors|first=Vilhelm|publisher=A. B. Skånska Centraltryckeriet|year=103|location=Lund, Sweden|pages=76–77}}&lt;/ref&gt; het hy aan die universiteit in Lund begin studeer. Op 14 September 1888 het hy 'n graad in medies-filosofiese studies&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; behaal en in 1889 by die Karolinska-instituut geregistreer om medisyne te studeer. Vier jaar later, op 15 Februarie 1893, het hy sy kwalifikasie as kandidaat in die medisyne verwerf.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Svenskt biografiskt lexikon'' volume 18 (1969-1971), page 144 by Britt-Mari Bergvall&lt;/ref&gt;

Hy het sy studies en praktyk voortgesit; tussen Maart en Mei 1894 het hy kursusse in [[Berlyn]] en [[Dresden]] bygewoon&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en [[Karlsbad]] besoek. Op 21 Junie 1895 het hy na [[Lund]] teruggekeer as assistent by die verloskundige kliniek, waar hy tot April 1896 gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; In die somer van 1896 het hy 'n mediese veldbeampte van die tweede graad geword&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en by die Koninklike Suid-Skånska-infanterieregiment gedien. Die daaropvolgende jaar het hy by die Skånska-kavallerieregiment gepraktiseer, gevolg deur diens by die Koninklike Lyfwag-hussare en die Koninklike Vedes-artillerieregiment. Op 15 September 1898 het hy sy graad as lisentiaat in mediese wetenskappe in Lund behaal en sodoende 'n gesertifiseerde dokter geword.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Sy eerste pos was as tydelike distriksdokter in die distrik Hammenshög.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

===Op soek na Salomon August Andrée===
Nadat hy in die lente van 1899 'n maand lank in Noord-Swede as tydelike dokter vir die staatsspoorweg tussen Boden en Morjärv gewerk het&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, het Hammar by A. G. Nathorst se ekspedisie na [[Groenland]] aangesluit as die ekspedisie se [[dokter]]. Nathorst het die vorige jaar reeds 'n soortgelyke ekspedisie onderneem en dit as sy laaste een beskou, maar hy het gehoor gegee aan die oproep in die &quot;Voorstel vir 'n ekspedisie na Oos-Groenland op soek na Andrée en sy metgeselle&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Två somrar i Norra Ishafvet|last=Nathorst|first=A. G.|publisher=Beijers bokförlagsaktiebolag|year=1900|location=Stockholm|pages=1}}&lt;/ref&gt;  en besluit om 'n tweede ekspedisie te onderneem. Twee jaar vroeër het Salomon August Andrée 'n [[lugballon]]ekspedisie na die [[Noordpool]] aangepak. Hammar het, saam met 'n vriend, aansoek gedoen om by die Andrée-ekspedisie aan te sluit, maar is nie aanvaar nie.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;From the leaflet ''Josef Hammar - commemorative words in The Swedish Military Doctors Society'' by Olof Hult published in ''Tidsktiften i militär hälsovård'' 1927.&lt;/ref&gt;

Die ekspedisie het op 20 Mei 1899 om 10:00 vm. met die skip ''Antarctic'' uit Stockholm vertrek. Hulle het om die suidpunt van Swede gevaar en die [[Noordsee]] binnegegaan. Op 22 Junie het hulle [[Jan Mayen]] bereik – 'n eiland oos van [[Groenland]] – en teen die begin van Julie het hulle die ooskus van Groenland bereik. Hulle het begin om die kuslyn suidwaarts in kaart te bring en het gereeld aan wal gegaan om minerale te versamel en op diere te jag. Hammar se hoofdoelwit was om oorblyfsels van [[Eskimo]]-nedersettings op te grawe en etnografiese materiaal te versamel. Sowat 278 van die voorwerpe wat gevind is, maak steeds deel uit van die versamelings van die Etnografiese Museum in Stockholm&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web/object/1030908|title=1902.10 :: Hammar, Josef|date=1902-06-21|website=Carlotta - The national database for museum collections|archive-url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web|archive-date=2017-07-02|access-date=2017-07-02}}&lt;/ref&gt;. 'n Uitgebreide verslag van hierdie ekspedisie verskyn in A.G. Nathorst se boeke *Två somrar i Ishavet* (Twee somers in die Arktiese Oseaan)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Die ekspedisie het op 17 September 1899 na Stockholm teruggekeer.

===Kano-pionier===
Hammar was 'n vroeë Sweedse [[kano]]- en kajakvaarder. Hy het die kano *Kajaka* saamgeneem op die Groenland-ekspedisie van 1899. *Kajaka* is deur die Sweedse vlootoffisier Carl Smith gebou.&lt;ref&gt;Hammar, Josef: En kanottur i Kejsar Frans Josefs-fjorden, in ''Kanotidrott. Utgifven av Föreningen för Kanot-Idrott vid dess 10-årsjubileum'', Stockholm 1910&lt;/ref&gt; Later het Josef Hammar lid geword van Swede se oudste kanoklub, Föreningen för Kanot-Idrott.

===Tweede Vryheidsoorlog===
In die herfs van 1899 het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitgebreek. Ná 'n mate van beïnvloedingswerk het Hammar toekennings van die Sweedse regering en die Sweedse [[Rooikruis]] ontvang om as dokter na [[Suid-Afrika]] te reis.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book|title=Sveriges Läkarhistoria - Ifrån Kung Gustav Den I:s till närvarande tid|last=Widstrand|first=A|publisher=P. A. Nordstedt &amp; söner Förlag|year=1932|volume=F-J|location=Stockholm|pages=273–275}}&lt;/ref&gt; Deur middel van kontakte in Stockholm het hy gereël dat Swede se minister van buitelandse sake, Alfred Lagerheim, saam met die Sweedse gesant in [[Brussel]], August Gyldenstolpe, die volgende telegram aan die konsul-generaal van die Suid-Afrikaanse Republieke in [[Amsterdam]] stuur:
  &quot;Dr. Hammar, 30 jaar oud, militêre geneesheer en chirurg, met die beste aanbevelings van die Sweedse Mediese Raad en as amptelike verteenwoordiger van die Rooikruis, wil graag verneem of hy homself tot beskikking van die [[Transvaalse Republiek]] mag stel. Hy vertrek op die 25ste uit Hamburg en kom op die 28ste in Amsterdam aan. Geliewe per telegram te antwoord of u aan hom 'n aanbevelingsbrief en werk (indiensneming) by die Republiek wil verskaf. – Geteken Graaf Gyldenstolpe&quot;&lt;ref&gt;My South African year, 1899 - 1900, by Josef Hammar. 'n Onvoltooide verslag wat in Hammar se familie-argief bewaar word.&lt;/ref&gt;

Na onderlinge oorlegpleging het hy besluit om by 'n Nederlandse ambulansspan aan te sluit, aangesien hy nie genoeg geld vir 'n ambulans uit Swede kon insamel nie. Hy het via [[Italië]] en die [[Suezkanaal]] na Suid-Afrika gereis en vroeg in Desember 1899 in [[Pretoria]] aangekom. Daar het hy 'n besoek gebring aan president [[Paul Kruger]], wat sy dank teenoor die Sweedse regering en die Sweedse Rooikruis uitgespreek het vir die stuur van 'n dokter.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal|last=Hammar|first=Josef|date=December 10, 1899|title=From the theater of war in South Africa|journal=I militär helsovård årg. 1900 (In Military Healthcare year 1900)|pages=82}}&lt;/ref&gt; Daar is besluit dat hy meer nodig was by een van die regeringsambulanse as by die Nederlandse ambulans, aangesien daar 'n tekort aan dokters was. 

Na 'n week in Pretoria het Hammar na die front by die beleëring van Ladysmith vertrek, waar hy die Nederlandse ambulansspan gehelp het om 'n groot veldhospitaal op te rig. Tydens hierdie tydperk het hy 'n aanbod gekry om die posisie van dokter by een van die [[Boerekommando]]'s – die Utrecht-kommando – te beklee. Hierdie kommando, wat uit 500 man bestaan het, was gestasioneer tussen Ladysmith en die front by [[Colenso]]. Die ambulansspan het bestaan uit ses wit en agt swart mans en het oor twee ossewaens, 24 osse, 8 muile en 7 ryperde beskik.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Namate die gevegte toegeneem het, het die aantal ongevalle ook gestyg. Op 6 Januarie 1900 het die Boere 'n aanval geloods op 'n Britse vesting naby Ladysmith, waar Hammar onder direkte artillerievuur gekom het terwyl hy 'n gewonde Boer behandel het. 'n Tweede geveg by die [[Tugela]], wat van 20 tot 25 Januarie plaasgevind het, was 25 myl van hul posisie af – te ver vir die ossewaens, maar Hammar het soontoe gery. Hoewel die totale aantal ongevalle baie hoër was, was daar in sy afdeling slegs drie gewondes.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Dit was die eerste Britse poging om Ladysmith te ontset. Hammar het daarna as veldchirurg aan drie gevegte deelgeneem: die bestorming van Ladysmith (waar sy kommando swaar verliese gely het), die [[Slag van Spioenkop]], en uiteindelik die elf dae lange stryd by Colenso en Pieterstasie, waartydens die Britte daarin geslaag het om Ladysmith finaal te ontset. 

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Hammar, Josef}}
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Geboortes in 1868]]
[[Kategorie:Sterftes in 1927]]</text>
      <sha1>ah59q49hgs042hvxc0qlydviozvdztl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968164</id>
      <parentid>2968161</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tweede Vryheidsoorlog */ bywerk</comment>
      <origin>2968164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11861" sha1="2eelf8wm2bcx3tdeeavxtfbf9jxmrtw" xml:space="preserve">[[Lêer:Josef Hammar.jpg|duimnael|Josef Hammar in Hiroshima (Desmber 1904).]]
'''Josef Hammar''' ([[15 November]] [[1868]] – [[4 Augustus]] [[1927]]) was 'n Sweedse militêre [[Chirurgie|chirurg]] en avonturier. Hammar was 'n gerekende dokter wat aktiewe diens tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die beleëring van [[Ladysmith]] gelewer het. Hy het ook as militêre attaché tydens die [[Russies-Japannese Oorlog]] en die beleëring van Port Arthur gedien.

==Biografie==
===Vroeë lewe===
Josef Hammar was die seun van August Hammar, 'n [[predikant]] in Nosaby, [[Swede]], en sy vrou Elin Jakobina Juliana Ask. Ná sy matrikulasie in Helsingborg op 31 Mei 1886&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Helsingborgs-Landskrona Nation i Lund - Biografiska anteckningar|last=Ljungfors|first=Vilhelm|publisher=A. B. Skånska Centraltryckeriet|year=103|location=Lund, Sweden|pages=76–77}}&lt;/ref&gt; het hy aan die universiteit in Lund begin studeer. Op 14 September 1888 het hy 'n graad in medies-filosofiese studies&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; behaal en in 1889 by die Karolinska-instituut geregistreer om medisyne te studeer. Vier jaar later, op 15 Februarie 1893, het hy sy kwalifikasie as kandidaat in die medisyne verwerf.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Svenskt biografiskt lexikon'' volume 18 (1969-1971), page 144 by Britt-Mari Bergvall&lt;/ref&gt;

Hy het sy studies en praktyk voortgesit; tussen Maart en Mei 1894 het hy kursusse in [[Berlyn]] en [[Dresden]] bygewoon&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en [[Karlsbad]] besoek. Op 21 Junie 1895 het hy na [[Lund]] teruggekeer as assistent by die verloskundige kliniek, waar hy tot April 1896 gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; In die somer van 1896 het hy 'n mediese veldbeampte van die tweede graad geword&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en by die Koninklike Suid-Skånska-infanterieregiment gedien. Die daaropvolgende jaar het hy by die Skånska-kavallerieregiment gepraktiseer, gevolg deur diens by die Koninklike Lyfwag-hussare en die Koninklike Vedes-artillerieregiment. Op 15 September 1898 het hy sy graad as lisentiaat in mediese wetenskappe in Lund behaal en sodoende 'n gesertifiseerde dokter geword.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Sy eerste pos was as tydelike distriksdokter in die distrik Hammenshög.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

===Op soek na Salomon August Andrée===
Nadat hy in die lente van 1899 'n maand lank in Noord-Swede as tydelike dokter vir die staatsspoorweg tussen Boden en Morjärv gewerk het&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, het Hammar by A. G. Nathorst se ekspedisie na [[Groenland]] aangesluit as die ekspedisie se [[dokter]]. Nathorst het die vorige jaar reeds 'n soortgelyke ekspedisie onderneem en dit as sy laaste een beskou, maar hy het gehoor gegee aan die oproep in die &quot;Voorstel vir 'n ekspedisie na Oos-Groenland op soek na Andrée en sy metgeselle&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Två somrar i Norra Ishafvet|last=Nathorst|first=A. G.|publisher=Beijers bokförlagsaktiebolag|year=1900|location=Stockholm|pages=1}}&lt;/ref&gt;  en besluit om 'n tweede ekspedisie te onderneem. Twee jaar vroeër het Salomon August Andrée 'n [[lugballon]]ekspedisie na die [[Noordpool]] aangepak. Hammar het, saam met 'n vriend, aansoek gedoen om by die Andrée-ekspedisie aan te sluit, maar is nie aanvaar nie.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;From the leaflet ''Josef Hammar - commemorative words in The Swedish Military Doctors Society'' by Olof Hult published in ''Tidsktiften i militär hälsovård'' 1927.&lt;/ref&gt;

Die ekspedisie het op 20 Mei 1899 om 10:00 vm. met die skip ''Antarctic'' uit Stockholm vertrek. Hulle het om die suidpunt van Swede gevaar en die [[Noordsee]] binnegegaan. Op 22 Junie het hulle [[Jan Mayen]] bereik – 'n eiland oos van [[Groenland]] – en teen die begin van Julie het hulle die ooskus van Groenland bereik. Hulle het begin om die kuslyn suidwaarts in kaart te bring en het gereeld aan wal gegaan om minerale te versamel en op diere te jag. Hammar se hoofdoelwit was om oorblyfsels van [[Eskimo]]-nedersettings op te grawe en etnografiese materiaal te versamel. Sowat 278 van die voorwerpe wat gevind is, maak steeds deel uit van die versamelings van die Etnografiese Museum in Stockholm&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web/object/1030908|title=1902.10 :: Hammar, Josef|date=1902-06-21|website=Carlotta - The national database for museum collections|archive-url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web|archive-date=2017-07-02|access-date=2017-07-02}}&lt;/ref&gt;. 'n Uitgebreide verslag van hierdie ekspedisie verskyn in A.G. Nathorst se boeke *Två somrar i Ishavet* (Twee somers in die Arktiese Oseaan)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Die ekspedisie het op 17 September 1899 na Stockholm teruggekeer.

===Kano-pionier===
Hammar was 'n vroeë Sweedse [[kano]]- en kajakvaarder. Hy het die kano *Kajaka* saamgeneem op die Groenland-ekspedisie van 1899. *Kajaka* is deur die Sweedse vlootoffisier Carl Smith gebou.&lt;ref&gt;Hammar, Josef: En kanottur i Kejsar Frans Josefs-fjorden, in ''Kanotidrott. Utgifven av Föreningen för Kanot-Idrott vid dess 10-årsjubileum'', Stockholm 1910&lt;/ref&gt; Later het Josef Hammar lid geword van Swede se oudste kanoklub, Föreningen för Kanot-Idrott.

===Tweede Vryheidsoorlog===
In die herfs van 1899 het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitgebreek. Ná 'n mate van beïnvloedingswerk het Hammar toekennings van die Sweedse regering en die Sweedse [[Rooikruis]] ontvang om as dokter na [[Suid-Afrika]] te reis.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book|title=Sveriges Läkarhistoria - Ifrån Kung Gustav Den I:s till närvarande tid|last=Widstrand|first=A|publisher=P. A. Nordstedt &amp; söner Förlag|year=1932|volume=F-J|location=Stockholm|pages=273–275}}&lt;/ref&gt; Deur middel van kontakte in Stockholm het hy gereël dat Swede se minister van buitelandse sake, Alfred Lagerheim, saam met die Sweedse gesant in [[Brussel]], August Gyldenstolpe, die volgende telegram aan die konsul-generaal van die Suid-Afrikaanse Republieke in [[Amsterdam]] stuur:
  &quot;Dr. Hammar, 30 jaar oud, militêre geneesheer en chirurg, met die beste aanbevelings van die Sweedse Mediese Raad en as amptelike verteenwoordiger van die Rooikruis, wil graag verneem of hy homself tot beskikking van die [[Transvaalse Republiek]] mag stel. Hy vertrek op die 25ste uit Hamburg en kom op die 28ste in Amsterdam aan. Geliewe per telegram te antwoord of u aan hom 'n aanbevelingsbrief en werk (indiensneming) by die Republiek wil verskaf. – Geteken Graaf Gyldenstolpe&quot;&lt;ref&gt;My South African year, 1899 - 1900, by Josef Hammar. 'n Onvoltooide verslag wat in Hammar se familie-argief bewaar word.&lt;/ref&gt;

Na onderlinge oorlegpleging het hy besluit om by 'n Nederlandse ambulansspan aan te sluit, aangesien hy nie genoeg geld vir 'n ambulans uit Swede kon insamel nie. Hy het via [[Italië]] en die [[Suezkanaal]] na Suid-Afrika gereis en vroeg in Desember 1899 in [[Pretoria]] aangekom. Daar het hy 'n besoek gebring aan president [[Paul Kruger]], wat sy dank teenoor die Sweedse regering en die Sweedse Rooikruis uitgespreek het vir die stuur van 'n dokter.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal|last=Hammar|first=Josef|date=December 10, 1899|title=From the theater of war in South Africa|journal=I militär helsovård årg. 1900 (In Military Healthcare year 1900)|pages=82}}&lt;/ref&gt; Daar is besluit dat hy meer nodig was by een van die regeringsambulanse as by die Nederlandse ambulans, aangesien daar 'n tekort aan dokters was. 

Na 'n week in Pretoria het Hammar na die front by die beleëring van Ladysmith vertrek, waar hy die Nederlandse ambulansspan gehelp het om 'n groot veldhospitaal op te rig. Tydens hierdie tydperk het hy 'n aanbod gekry om die posisie van dokter by een van die [[Boerekommando]]'s – die Utrecht-kommando – te beklee. Hierdie kommando, wat uit 500 man bestaan het, was gestasioneer tussen Ladysmith en die front by [[Colenso]]. Die ambulansspan het bestaan uit ses wit en agt swart mans en het oor twee ossewaens, 24 osse, 8 muile en 7 ryperde beskik.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Namate die gevegte toegeneem het, het die aantal ongevalle ook gestyg. Op 6 Januarie 1900 het die Boere 'n aanval geloods op 'n Britse vesting naby Ladysmith, waar Hammar onder direkte artillerievuur gekom het terwyl hy 'n gewonde Boer behandel het. 'n Tweede geveg by die [[Tugela]], wat van 20 tot 25 Januarie plaasgevind het, was 25 myl van hul posisie af – te ver vir die ossewaens, maar Hammar het soontoe gery. Hoewel die totale aantal ongevalle baie hoër was, was daar in sy afdeling slegs drie gewondes.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Dit was die eerste Britse poging om Ladysmith te ontset. Hammar het daarna as veldchirurg aan drie gevegte deelgeneem: die bestorming van Ladysmith (waar sy kommando swaar verliese gely het), die [[Slag van Spioenkop]], en uiteindelik die elf dae lange stryd by Colenso en Pieterstasie, waartydens die Britte daarin geslaag het om Ladysmith finaal te ontset.

Nadat die beleëring van Ladysmith opgehef is, het Hammar se kommando na die [[Biggarsberg]]e beweeg terwyl hulle voortdurend onder artillerievuur was. Hammar het ongedeerd daarvan afgekom, al het hy honger gely, aangesien hulle slegs oor ou beskuit beskik het om te eet. Dit het hom egter nie veel gepla nie, aangesien hy aan disenterie gely het en in elk geval niks kon eet nie.&lt;ref&gt; Josef Hammar se brief aan sy vader, Biggars-berge naby [[Dundee]], Natal, 17 Maart 1900.&lt;/ref&gt; Na 'n kort tydperk van relatiewe kalmte moes hulle weer terugval; teen dié tyd het sy kommando tot ongeveer 30 man gekrimp, en daarom het Hammar verlof by die kommandant aangevra en na [[Utrecht Plaaslike Munisipaliteit|Utrecht]], en vervolgens terug na Pretoria, vertrek. Daar is 'n ander ambulans aan hom toegewys wat by Amajuba gestasioneer sou wees. Toe hy egter daar aankom, was die spoorlyn na Pretoria afgesny; die Britte het Johannesburg beset en op hul posisie opgeruk, waarna die Boere gevlug het. Aangesien hy nooit sy ambulans ontvang het nie, het Hammar besluit om die reis huis toe te begin.

Geklee in slegs een stel dun klere het hy deur die hele Transvaal gereis – oor [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] en [[Carolina]] tot by die spoorweg in [[Machadodorp]], waar hy op 20 Junie, ná tien dae in die buitelug, aangekom het. Dit was in Machadodorp dat president Kruger sy tydelike hoofstad – oftewel die spoorwegwa waarin hy gewoon het – ingerig het. Voordat hy vertrek het – wat hy op dieselfde dag nog gedoen het – het Hammar vir president Kruger nog een laaste keer besoek. Van Machadodorp af kon Hammar per trein na [[Delagoabaai]] reis; hy het daar aangekom met slegs die klere wat hy by hom gehad het en sonder enige geld. Al sy besittings was in Pretoria agtergelaat. Hy is gered deur 'n paar Noorweërs wat hy ontmoet het en wat vir hom geld gegee het. Op 25 Junie 1900 het hy in [[Pietermaritzburg]] aangekom by die huis van sy broer August en dié se gesin, wat die hele tyd aan die Britse kant van die konflik gewoon het.

Hammar het na Suid-Afrika gereis met 'n simpatieke houding teenoor die Boere en die Boeresaak. Tydens die konflik het sy siening verander namate hy die gebrek aan dissipline in hul magte, die swak georganiseerde voorrade en hul algemene ingesteldheid ervaar het. In sy verslae lewer hy skerp kritiek hierop, maar soos hy in 'n lesingnota opmerk: &quot;Indien sommige van my uitlatings oor die Boere – wat nie vleiend was nie – die indruk by u sou wees dat ek, deur my persoonlike kennismaking met die Boere, my agting vir hulle verloor het, dan is dit nie die geval nie. Die simpatie vir die Boere en hul saak, wat my aan die begin van die oorlog laat besluit het om hulle te gaan bystaan, koester ek steeds in onverminderde mate.&quot;&lt;ref&gt; Oor die Boere en die oorlog in Suid-Afrika. Bewaarde lesingnotas vir 'n onbekende geleentheid in Hammar se familie-argief.&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Hammar, Josef}}
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Geboortes in 1868]]
[[Kategorie:Sterftes in 1927]]</text>
      <sha1>2eelf8wm2bcx3tdeeavxtfbf9jxmrtw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968165</id>
      <parentid>2968164</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>bywerk</comment>
      <origin>2968165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12884" sha1="17lz2q6k0n1hr5fkn85csyycc8lgq2a" xml:space="preserve">[[Lêer:Josef Hammar.jpg|duimnael|Josef Hammar in Hiroshima (Desmber 1904).]]
'''Josef Hammar''' ([[15 November]] [[1868]] – [[4 Augustus]] [[1927]]) was 'n Sweedse militêre [[Chirurgie|chirurg]] en avonturier. Hammar was 'n gerekende dokter wat aktiewe diens tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en die beleëring van [[Ladysmith]] gelewer het. Hy het ook as militêre attaché tydens die [[Russies-Japannese Oorlog]] en die beleëring van Port Arthur gedien.

==Biografie==
===Vroeë lewe===
Josef Hammar was die seun van August Hammar, 'n [[predikant]] in Nosaby, [[Swede]], en sy vrou Elin Jakobina Juliana Ask. Ná sy matrikulasie in Helsingborg op 31 Mei 1886&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Helsingborgs-Landskrona Nation i Lund - Biografiska anteckningar|last=Ljungfors|first=Vilhelm|publisher=A. B. Skånska Centraltryckeriet|year=103|location=Lund, Sweden|pages=76–77}}&lt;/ref&gt; het hy aan die universiteit in Lund begin studeer. Op 14 September 1888 het hy 'n graad in medies-filosofiese studies&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; behaal en in 1889 by die Karolinska-instituut geregistreer om medisyne te studeer. Vier jaar later, op 15 Februarie 1893, het hy sy kwalifikasie as kandidaat in die medisyne verwerf.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;''Svenskt biografiskt lexikon'' volume 18 (1969-1971), page 144 by Britt-Mari Bergvall&lt;/ref&gt;

Hy het sy studies en praktyk voortgesit; tussen Maart en Mei 1894 het hy kursusse in [[Berlyn]] en [[Dresden]] bygewoon&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en [[Karlsbad]] besoek. Op 21 Junie 1895 het hy na [[Lund]] teruggekeer as assistent by die verloskundige kliniek, waar hy tot April 1896 gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; In die somer van 1896 het hy 'n mediese veldbeampte van die tweede graad geword&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en by die Koninklike Suid-Skånska-infanterieregiment gedien. Die daaropvolgende jaar het hy by die Skånska-kavallerieregiment gepraktiseer, gevolg deur diens by die Koninklike Lyfwag-hussare en die Koninklike Vedes-artillerieregiment. Op 15 September 1898 het hy sy graad as lisentiaat in mediese wetenskappe in Lund behaal en sodoende 'n gesertifiseerde dokter geword.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; Sy eerste pos was as tydelike distriksdokter in die distrik Hammenshög.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

===Op soek na Salomon August Andrée===
Nadat hy in die lente van 1899 'n maand lank in Noord-Swede as tydelike dokter vir die staatsspoorweg tussen Boden en Morjärv gewerk het&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;, het Hammar by A. G. Nathorst se ekspedisie na [[Groenland]] aangesluit as die ekspedisie se [[dokter]]. Nathorst het die vorige jaar reeds 'n soortgelyke ekspedisie onderneem en dit as sy laaste een beskou, maar hy het gehoor gegee aan die oproep in die &quot;Voorstel vir 'n ekspedisie na Oos-Groenland op soek na Andrée en sy metgeselle&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Två somrar i Norra Ishafvet|last=Nathorst|first=A. G.|publisher=Beijers bokförlagsaktiebolag|year=1900|location=Stockholm|pages=1}}&lt;/ref&gt;  en besluit om 'n tweede ekspedisie te onderneem. Twee jaar vroeër het Salomon August Andrée 'n [[lugballon]]ekspedisie na die [[Noordpool]] aangepak. Hammar het, saam met 'n vriend, aansoek gedoen om by die Andrée-ekspedisie aan te sluit, maar is nie aanvaar nie.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;From the leaflet ''Josef Hammar - commemorative words in The Swedish Military Doctors Society'' by Olof Hult published in ''Tidsktiften i militär hälsovård'' 1927.&lt;/ref&gt;

Die ekspedisie het op 20 Mei 1899 om 10:00 vm. met die skip ''Antarctic'' uit Stockholm vertrek. Hulle het om die suidpunt van Swede gevaar en die [[Noordsee]] binnegegaan. Op 22 Junie het hulle [[Jan Mayen]] bereik – 'n eiland oos van [[Groenland]] – en teen die begin van Julie het hulle die ooskus van Groenland bereik. Hulle het begin om die kuslyn suidwaarts in kaart te bring en het gereeld aan wal gegaan om minerale te versamel en op diere te jag. Hammar se hoofdoelwit was om oorblyfsels van [[Eskimo]]-nedersettings op te grawe en etnografiese materiaal te versamel. Sowat 278 van die voorwerpe wat gevind is, maak steeds deel uit van die versamelings van die Etnografiese Museum in Stockholm&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web/object/1030908|title=1902.10 :: Hammar, Josef|date=1902-06-21|website=Carlotta - The national database for museum collections|archive-url=http://collections.smvk.se/carlotta-em/web|archive-date=2017-07-02|access-date=2017-07-02}}&lt;/ref&gt;. 'n Uitgebreide verslag van hierdie ekspedisie verskyn in A.G. Nathorst se boeke *Två somrar i Ishavet* (Twee somers in die Arktiese Oseaan)&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Die ekspedisie het op 17 September 1899 na Stockholm teruggekeer.

===Kano-pionier===
Hammar was 'n vroeë Sweedse [[kano]]- en kajakvaarder. Hy het die kano *Kajaka* saamgeneem op die Groenland-ekspedisie van 1899. *Kajaka* is deur die Sweedse vlootoffisier Carl Smith gebou.&lt;ref&gt;Hammar, Josef: En kanottur i Kejsar Frans Josefs-fjorden, in ''Kanotidrott. Utgifven av Föreningen för Kanot-Idrott vid dess 10-årsjubileum'', Stockholm 1910&lt;/ref&gt; Later het Josef Hammar lid geword van Swede se oudste kanoklub, Föreningen för Kanot-Idrott.

===Tweede Vryheidsoorlog===
In die herfs van 1899 het die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitgebreek. Ná 'n mate van beïnvloedingswerk het Hammar toekennings van die Sweedse regering en die Sweedse [[Rooikruis]] ontvang om as dokter na [[Suid-Afrika]] te reis.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite book|title=Sveriges Läkarhistoria - Ifrån Kung Gustav Den I:s till närvarande tid|last=Widstrand|first=A|publisher=P. A. Nordstedt &amp; söner Förlag|year=1932|volume=F-J|location=Stockholm|pages=273–275}}&lt;/ref&gt; Deur middel van kontakte in Stockholm het hy gereël dat Swede se minister van buitelandse sake, Alfred Lagerheim, saam met die Sweedse gesant in [[Brussel]], August Gyldenstolpe, die volgende telegram aan die konsul-generaal van die Suid-Afrikaanse Republieke in [[Amsterdam]] stuur:
  &quot;Dr. Hammar, 30 jaar oud, militêre geneesheer en chirurg, met die beste aanbevelings van die Sweedse Mediese Raad en as amptelike verteenwoordiger van die Rooikruis, wil graag verneem of hy homself tot beskikking van die [[Transvaalse Republiek]] mag stel. Hy vertrek op die 25ste uit Hamburg en kom op die 28ste in Amsterdam aan. Geliewe per telegram te antwoord of u aan hom 'n aanbevelingsbrief en werk (indiensneming) by die Republiek wil verskaf. – Geteken Graaf Gyldenstolpe&quot;&lt;ref&gt;My South African year, 1899 - 1900, by Josef Hammar. 'n Onvoltooide verslag wat in Hammar se familie-argief bewaar word.&lt;/ref&gt;

Na onderlinge oorlegpleging het hy besluit om by 'n Nederlandse ambulansspan aan te sluit, aangesien hy nie genoeg geld vir 'n ambulans uit Swede kon insamel nie. Hy het via [[Italië]] en die [[Suezkanaal]] na Suid-Afrika gereis en vroeg in Desember 1899 in [[Pretoria]] aangekom. Daar het hy 'n besoek gebring aan president [[Paul Kruger]], wat sy dank teenoor die Sweedse regering en die Sweedse Rooikruis uitgespreek het vir die stuur van 'n dokter.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal|last=Hammar|first=Josef|date=December 10, 1899|title=From the theater of war in South Africa|journal=I militär helsovård årg. 1900 (In Military Healthcare year 1900)|pages=82}}&lt;/ref&gt; Daar is besluit dat hy meer nodig was by een van die regeringsambulanse as by die Nederlandse ambulans, aangesien daar 'n tekort aan dokters was. 

Na 'n week in Pretoria het Hammar na die front by die beleëring van Ladysmith vertrek, waar hy die Nederlandse ambulansspan gehelp het om 'n groot veldhospitaal op te rig. Tydens hierdie tydperk het hy 'n aanbod gekry om die posisie van dokter by een van die [[Boerekommando]]'s – die Utrecht-kommando – te beklee. Hierdie kommando, wat uit 500 man bestaan het, was gestasioneer tussen Ladysmith en die front by [[Colenso]]. Die ambulansspan het bestaan uit ses wit en agt swart mans en het oor twee ossewaens, 24 osse, 8 muile en 7 ryperde beskik.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Namate die gevegte toegeneem het, het die aantal ongevalle ook gestyg. Op 6 Januarie 1900 het die Boere 'n aanval geloods op 'n Britse vesting naby Ladysmith, waar Hammar onder direkte artillerievuur gekom het terwyl hy 'n gewonde Boer behandel het. 'n Tweede geveg by die [[Tugela]], wat van 20 tot 25 Januarie plaasgevind het, was 25 myl van hul posisie af – te ver vir die ossewaens, maar Hammar het soontoe gery. Hoewel die totale aantal ongevalle baie hoër was, was daar in sy afdeling slegs drie gewondes.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Dit was die eerste Britse poging om Ladysmith te ontset. Hammar het daarna as veldchirurg aan drie gevegte deelgeneem: die bestorming van Ladysmith (waar sy kommando swaar verliese gely het), die [[Slag van Spioenkop]], en uiteindelik die elf dae lange stryd by Colenso en Pieterstasie, waartydens die Britte daarin geslaag het om Ladysmith finaal te ontset.

Nadat die beleëring van Ladysmith opgehef is, het Hammar se kommando na die [[Biggarsberg]]e beweeg terwyl hulle voortdurend onder artillerievuur was. Hammar het ongedeerd daarvan afgekom, al het hy honger gely, aangesien hulle slegs oor ou beskuit beskik het om te eet. Dit het hom egter nie veel gepla nie, aangesien hy aan disenterie gely het en in elk geval niks kon eet nie.&lt;ref&gt; Josef Hammar se brief aan sy vader, Biggars-berge naby [[Dundee]], Natal, 17 Maart 1900.&lt;/ref&gt; Na 'n kort tydperk van relatiewe kalmte moes hulle weer terugval; teen dié tyd het sy kommando tot ongeveer 30 man gekrimp, en daarom het Hammar verlof by die kommandant aangevra en na [[Utrecht Plaaslike Munisipaliteit|Utrecht]], en vervolgens terug na Pretoria, vertrek. Daar is 'n ander ambulans aan hom toegewys wat by Amajuba gestasioneer sou wees. Toe hy egter daar aankom, was die spoorlyn na Pretoria afgesny; die Britte het Johannesburg beset en op hul posisie opgeruk, waarna die Boere gevlug het. Aangesien hy nooit sy ambulans ontvang het nie, het Hammar besluit om die reis huis toe te begin.

Geklee in slegs een stel dun klere het hy deur die hele Transvaal gereis – oor [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] en [[Carolina]] tot by die spoorweg in [[Machadodorp]], waar hy op 20 Junie, ná tien dae in die buitelug, aangekom het. Dit was in Machadodorp dat president Kruger sy tydelike hoofstad – oftewel die spoorwegwa waarin hy gewoon het – ingerig het. Voordat hy vertrek het – wat hy op dieselfde dag nog gedoen het – het Hammar vir president Kruger nog een laaste keer besoek. Van Machadodorp af kon Hammar per trein na [[Delagoabaai]] reis; hy het daar aangekom met slegs die klere wat hy by hom gehad het en sonder enige geld. Al sy besittings was in Pretoria agtergelaat. Hy is gered deur 'n paar Noorweërs wat hy ontmoet het en wat vir hom geld gegee het. Op 25 Junie 1900 het hy in [[Pietermaritzburg]] aangekom by die huis van sy broer August en dié se gesin, wat die hele tyd aan die Britse kant van die konflik gewoon het.

Hammar het na Suid-Afrika gereis met 'n simpatieke houding teenoor die Boere en die Boeresaak. Tydens die konflik het sy siening verander namate hy die gebrek aan dissipline in hul magte, die swak georganiseerde voorrade en hul algemene ingesteldheid ervaar het. In sy verslae lewer hy skerp kritiek hierop, maar soos hy in 'n lesingnota opmerk: &quot;Indien sommige van my uitlatings oor die Boere – wat nie vleiend was nie – die indruk by u sou wees dat ek, deur my persoonlike kennismaking met die Boere, my agting vir hulle verloor het, dan is dit nie die geval nie. Die simpatie vir die Boere en hul saak, wat my aan die begin van die oorlog laat besluit het om hulle te gaan bystaan, koester ek steeds in onverminderde mate.&quot;&lt;ref&gt; Oor die Boere en die oorlog in Suid-Afrika. Bewaarde lesingnotas vir 'n onbekende geleentheid in Hammar se familie-argief.&lt;/ref&gt;

===Die jare tussenin===
Ná sy terugkeer uit Suid-Afrika het Hammar verskeie lesings oor sy ervarings gehou. Op 25 September 1899 is hy as mediese offisier van die eerste graad aangestel.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Tussen April en Augustus 1901 was hy 'n tydelike hulpgeneesheer by die algemene garnisoenhospitaal in Stockholm.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Van 12 Augustus 1901 tot 19 Mei 1904 het hy as bataljonsdokter by die Koninklike Jämtland-geweerregiment in Noord-Swede gedien.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Gedurende hierdie tydperk het hy ook as dokter gepraktiseer – in 1902 in Littera en in 1903 in Nynäshamn.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

In Maart 1903 het hy 'n toekenning vir militêre geneeshere ontvang vir 'n reis na Nederland om mediese toerusting te bestudeer.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Nadat hy in die herfs 'n opleidingskursus vir militêre geneeshere bygewoon het, is hy as bataljonsdokter by die Koninklike Vestingartillerie-regiment aangestel.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;


==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Hammar, Josef}}
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Geboortes in 1868]]
[[Kategorie:Sterftes in 1927]]</text>
      <sha1>17lz2q6k0n1hr5fkn85csyycc8lgq2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Josef Hammar</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469309</id>
    <revision>
      <id>2968152</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meksikaanse nasionale mansrugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469310</id>
    <redirect title="Meksikaanse nasionale rugbyspan" />
    <revision>
      <id>2968162</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Stuur aan na [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]]</comment>
      <origin>2968162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="hfral8bp3jzky32cc9gfvrw7nigfzl1" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]]</text>
      <sha1>hfral8bp3jzky32cc9gfvrw7nigfzl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oos-Rand-moorde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469311</id>
    <revision>
      <id>2968163</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Vertaal uit Engels m.b.v. Claude</comment>
      <origin>2968163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7140" sha1="jp10i3zqra1i9ew7c6mykbfi0uzjt8e" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}
Die '''Oos-Rand-moorde''' van 2026 is 'n reeks moorde op vroue in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]].&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die liggame van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;

== Julie ==
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt; Op 17 Julie is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;

== Augustus ==
Die liggaam van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se liggaam is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt;

== September ==
Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind en is steeds ongeïdentifiseerd.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Op 9 September 2026 is die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, deur haar agtjarige dogter as vermis aangemeld nadat sy nie ná haar aanddraf huis toe teruggekeer het nie.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt; Haar liggaam is op 12 September 2026 gevind.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt; Die liggaam van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit is steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; Op 15 September 2026 is 'n sesde liggaam in [[KwaThema]], [[Springs]], ontdek, wat ook steeds ongeïdentifiseerd is.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Teen 17 September 2026 is altesaam nege liggame gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>jp10i3zqra1i9ew7c6mykbfi0uzjt8e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968192</id>
      <parentid>2968163</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Lyk</comment>
      <origin>2968192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7132" sha1="3p46ckvs14hgcd3ac6u3b2k6lsic6q8" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}
Die '''Oos-Rand-moorde''' is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[Vrou|vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;

== Julie ==
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt; Op 17 Julie is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;

== Augustus ==
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt;

== September ==
Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind en is steeds ongeïdentifiseerd.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Op 9 September 2026 is die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, deur haar agtjarige dogter as vermis aangemeld nadat sy nie ná haar aanddraf huis toe teruggekeer het nie.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt; Haar lyk is op 12 September 2026 gevind.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt; Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit is steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; Op 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]], [[Springs]], ontdek, wat ook steeds ongeïdentifiseerd is.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>3p46ckvs14hgcd3ac6u3b2k6lsic6q8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968269</id>
      <parentid>2968192</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2968269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7421" sha1="h9swudwcqv5s0tygrz3eperlwm3h6uw" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' of '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |first=Janice |last=Du Plessis |website=[[Maroela Media]] |date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[Vrou|vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;

== Julie ==
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt; Op 17 Julie is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;

== Augustus ==
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt;

== September ==
Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind en is steeds ongeïdentifiseerd.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Op 9 September 2026 is die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, deur haar agtjarige dogter as vermis aangemeld nadat sy nie ná haar aanddraf huis toe teruggekeer het nie.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt; Haar lyk is op 12 September 2026 gevind.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt; Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit is steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; Op 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]], [[Springs]], ontdek, wat ook steeds ongeïdentifiseerd is.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>h9swudwcqv5s0tygrz3eperlwm3h6uw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968278</id>
      <parentid>2968269</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Werk by</comment>
      <origin>2968278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28390" sha1="3jkxhniv2vkmypovowzr4xd3377hzcx" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[Vrou|vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle halfnaak en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat van die vroue seksueel aangerand of verkrag is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te stap of te draf nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400 000 vir inligting aangebied, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die liggame in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se liggaam is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se liggaam in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter daar gelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug was nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar liggaam was in 'n gevorderde stadium van ontbinding en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se liggaam agter 'n hotel in Rhodesfield gevind. Sy het sportdrag aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die liggaam op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die liggaam opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se liggame gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die liggaam is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n nagklub opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45 km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar liggaam gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende liggaam is daardie Donderdagoggend in Dawn Park in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se liggaam in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar liggaam is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier liggame binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die liggame gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400 000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan. Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak. Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Good het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, Brett Herron, het gesê groter klem moet op die opvoeding van seuns, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir mans geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese DNS-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike [[DNS]]-bewyse nog nie verwerk of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10 493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175 500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se liggaam gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50 000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90 000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>3jkxhniv2vkmypovowzr4xd3377hzcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968279</id>
      <parentid>2968278</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2968279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28429" sha1="o4p160g9i06654ffnsyxklzu4hnfd7l" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[Vrou|vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat van die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 vir inligting aangebied, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter daar gelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug was nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in Dawn Park in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400 000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan. Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak. Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Good het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van seuns, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir mans geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10 493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175 500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50 000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90 000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>o4p160g9i06654ffnsyxklzu4hnfd7l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968280</id>
      <parentid>2968279</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2968280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28444" sha1="126t0u1xpqvz4prev1e069isofqvyu1" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[Vrou|vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat van die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 vir inligting aangebied, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter daar gelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug was nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in Dawn Park in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan. Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak. Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Good het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van seuns, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir mans geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10 493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175 500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90&amp;nbsp;000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>126t0u1xpqvz4prev1e069isofqvyu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968281</id>
      <parentid>2968280</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement en politieke partye */</comment>
      <origin>2968281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28453" sha1="ay8tme5dy54v9kbp7flmxvd79m8ikdu" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[Vrou|vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat van die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 vir inligting aangebied, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter daar gelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug was nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in Dawn Park in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan. Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak. Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; [[GOOD|Good]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van seuns, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir mans geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10 493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175 500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90&amp;nbsp;000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>ay8tme5dy54v9kbp7flmxvd79m8ikdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968282</id>
      <parentid>2968281</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2968282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28458" sha1="ozizwaer9kmiy0taixf0yxpnvxzv80q" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[Vrou|vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat van die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 vir inligting aangebied, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter daar gelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug was nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in Dawn Park in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan. Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak. Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; [[GOOD|Good]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van seuns, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir mans geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10&amp;nbsp;493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175 500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90&amp;nbsp;000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>ozizwaer9kmiy0taixf0yxpnvxzv80q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968283</id>
      <parentid>2968282</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement en politieke partye */</comment>
      <origin>2968283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28475" sha1="352ebkntf8d6apr1uchc9n9i0xmiemx" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[Vrou|vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in 2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat van die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 vir inligting aangebied, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter daar gelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug was nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in Dawn Park in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan. Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak. Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; [[GOOD|Good]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van [[Seun|seuns]], vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir [[Man|mans]] geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10&amp;nbsp;493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175 500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90&amp;nbsp;000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=IOL |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=Daily Maverick |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=The Citizen |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=Mail &amp; Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>352ebkntf8d6apr1uchc9n9i0xmiemx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum griseum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469312</id>
    <revision>
      <id>2968168</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2968168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1084" sha1="efpxbwfykj2q6vw4eu6i6mc2wtminsu" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Helichrysum griseum
| authority = Sond., (1850)
| synonyms =* ''Helichrysum agrostophilum'' &lt;small&gt;Klatt&lt;/small&gt;
}}
'''''Helichrysum griseum''''' is 'n meerjarige [[kruid]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[KwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]]. Die spesie kom vanaf die [[uMvoti Plaaslike Munisipaliteit|Umvoti-dsitrik]] in KwaZulu-Natal suidwaarts tot by [[Oos-Londen]] voor en blom vanaf Augustus tot Oktober.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum griseum 1DS-II 9037-01.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-179 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212831-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c24f69e3-91eb-4c98-9641-0080b1ee6492 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|griseum]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>efpxbwfykj2q6vw4eu6i6mc2wtminsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum griseum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469313</id>
    <revision>
      <id>2968169</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:SHB2000</title>
    <ns>3</ns>
    <id>469315</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:SHB" />
    <revision>
      <id>2968206</id>
      <timestamp>2026-09-18T02:26:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max</username>
        <id>168844</id>
      </contributor>
      <comment>Max het bladsy [[Gebruikerbespreking:SHB2000]] na [[Gebruikerbespreking:SHB]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/SHB|SHB]]&quot;</comment>
      <origin>2968206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="89f3215k0pc3v85yhcw3vl4iuwsyxs4" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:SHB]]</text>
      <sha1>89f3215k0pc3v85yhcw3vl4iuwsyxs4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benito Juárez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469316</id>
    <revision>
      <id>2968210</id>
      <timestamp>2026-09-18T04:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Photograph of Benito Juarez.jpg|duimnael]] '''Benito Pablo Juárez García''' ([[21 Maart]] [[1806]] – [[18 Julie]] [[1872]]) was 'n Meksikaanse politikus, militêre offisier en regsgeleerde wat as die 26ste president van [[Meksiko]] gedien het vanaf 1858 tot sy dood in 1872. As 'n [[Zapoteke]] was hy die eerste inheemse president van Meksiko en die eerste demokraties verkose inheemse president in postkoloniale Amerika. Hy was 'n lid van die Liberale Party...'</comment>
      <origin>2968210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="968" sha1="tkcszrgn63y2bidfkupzdgbza23ktbx" xml:space="preserve">[[Lêer:Photograph of Benito Juarez.jpg|duimnael]]
'''Benito Pablo Juárez García''' ([[21 Maart]] [[1806]] – [[18 Julie]] [[1872]]) was 'n Meksikaanse politikus, militêre offisier en regsgeleerde wat as die 26ste president van [[Meksiko]] gedien het vanaf 1858 tot sy dood in 1872. As 'n [[Zapoteke]] was hy die eerste inheemse president van Meksiko en die eerste demokraties verkose inheemse president in postkoloniale Amerika. Hy was 'n lid van die Liberale Party en het voorheen verskeie ampte beklee, waaronder dié van goewerneur van Oaxaca en president van die Hooggeregshof. Tydens sy presidentskap het hy die Liberales tot oorwinning gelei in die [[Hervormingsoorlog]] en tydens die tweede Franse ingryping in Meksiko.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Juárez, Benito}}
[[Kategorie:Geboortes in 1806]]
[[Kategorie:Sterftes in 1872]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>tkcszrgn63y2bidfkupzdgbza23ktbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio López de Santa Anna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469317</id>
    <revision>
      <id>2968211</id>
      <timestamp>2026-09-18T04:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Antonio Lopez de Santa Anna c1853.png|duimnael]] '''Antonio de Padua María Severino López de Santa Anna y Pérez de Lebrón''' ([[21 Februarie]] [[1794]] – [[21 Junie]] [[1876]]), dikwels bekend as Santa Anna, was 'n Meksikaanse generaal, politikus en *caudillo* wat by verskeie geleenthede tussen 1833 en 1855 as die agtste president van [[Meksiko]] gedien het. Hy was 'n omstrede en sleutelfiguur in die Meksikaanse politiek tydens die 19de eeu en is deur...'</comment>
      <origin>2968211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1074" sha1="rzbaaxbccy5ii3nuc77vgnezhs6jm6t" xml:space="preserve">[[Lêer:Antonio Lopez de Santa Anna c1853.png|duimnael]]
'''Antonio de Padua María Severino López de Santa Anna y Pérez de Lebrón''' ([[21 Februarie]] [[1794]] – [[21 Junie]] [[1876]]), dikwels bekend as Santa Anna, was 'n Meksikaanse generaal, politikus en *caudillo* wat by verskeie geleenthede tussen 1833 en 1855 as die agtste president van [[Meksiko]] gedien het. Hy was 'n omstrede en sleutelfiguur in die Meksikaanse politiek tydens die 19de eeu en is deur sommige geskiedkundiges as 'n &quot;ongekroonde monarg&quot; bestempel; dié historici verwys na die tydperk van 30 jaar ná Meksiko se onafhanklikwording as die &quot;Era van Santa Anna&quot;. In Meksiko word Santa Anna dikwels as 'n *vendepatria* (verraaier van die vaderland) onthou weens die verlies van Meksikaanse grondgebied aan die Verenigde State tydens sy bewind.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:de Santa Anna, Antonio López}}
[[Kategorie:Geboortes in 1794]]
[[Kategorie:Sterftes in 1876]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>rzbaaxbccy5ii3nuc77vgnezhs6jm6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guadalupe Victoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469318</id>
    <revision>
      <id>2968212</id>
      <timestamp>2026-09-18T04:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Guadalupe Victoria - 02.jpg|duimnael]] '''Guadalupe Victoria''' ([[29 September]] [[1786]] – [[21 Maart]] [[1843]]), gebore as '''José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix''', was 'n Meksikaanse generaal en politikus wat tydens die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog vir onafhanklikheid teen die [[Spaanse Ryk]] geveg het en, na die aanvaarding van die Grondwet van 1824, as die eerste president van die Verenigde Meksikaanse State verkies is. Hy was 'n...'</comment>
      <origin>2968212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="994" sha1="72kpjs0u3bida3nk2vekaq6ctk9adlu" xml:space="preserve">[[Lêer:Guadalupe Victoria - 02.jpg|duimnael]]
'''Guadalupe Victoria''' ([[29 September]] [[1786]] – [[21 Maart]] [[1843]]), gebore as '''José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix''', was 'n Meksikaanse generaal en politikus wat tydens die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog vir onafhanklikheid teen die [[Spaanse Ryk]] geveg het en, na die aanvaarding van die Grondwet van 1824, as die eerste president van die Verenigde Meksikaanse State verkies is. Hy was 'n afgevaardigde vir Durango in die Meksikaanse Kamer van Afgevaardigdes en 'n lid van die Opperste Uitvoerende Gesag na die val van die Eerste Meksikaanse Ryk – 'n gebeurtenis wat gevolg is deur die Grondwet van 1824 en sy presidentskap. Hy het later as goewerneur van Puebla gedien.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Victoria, Guadalupe}}
[[Kategorie:Geboortes in 1786]]
[[Kategorie:Sterftes in 1843]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>72kpjs0u3bida3nk2vekaq6ctk9adlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicente Guerrero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469319</id>
    <revision>
      <id>2968213</id>
      <timestamp>2026-09-18T04:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Vicente Guerrero.png|duimnael]] '''Vicente Ramón Guerrero Saldaña''' ([[10 Augustus]] [[1782]] – [[14 Februarie]] [[1831]]) was 'n Meksikaanse militêre offisier, guerrilla-bevelvoerder en staatsman wat 'n sentrale rol in die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] gespeel het en in 1829 as die land se tweede president gedien het. Latere amptelike herdenking bestempel hom ook as 'n voltooier van onafhanklikheid en 'n stigter van die Eerste Meksikaanse Rep...'</comment>
      <origin>2968213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="716" sha1="h2s50kn7c9e50u0k96w36mm8x8rdu92" xml:space="preserve">[[Lêer:Vicente Guerrero.png|duimnael]]
'''Vicente Ramón Guerrero Saldaña''' ([[10 Augustus]] [[1782]] – [[14 Februarie]] [[1831]]) was 'n Meksikaanse militêre offisier, guerrilla-bevelvoerder en staatsman wat 'n sentrale rol in die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] gespeel het en in 1829 as die land se tweede president gedien het. Latere amptelike herdenking bestempel hom ook as 'n voltooier van onafhanklikheid en 'n stigter van die Eerste Meksikaanse Republiek.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Guerrero, Vicente}}
[[Kategorie:Geboortes in 1782]]
[[Kategorie:Sterftes in 1831]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>h2s50kn7c9e50u0k96w36mm8x8rdu92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pedro Lascuráin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469320</id>
    <revision>
      <id>2968215</id>
      <timestamp>2026-09-18T05:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47140-05</username>
        <id>213803</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Pedro Lascurain (cropped).jpg|duimnael]] '''Pedro José Domingo de la Calzada Manuel María Lascuráin Paredes''' ([[8 Mei]] [[1856]] – [[21 Julie]] [[1952]]) was 'n Meksikaanse politikus en regsgeleerde wat op 19 Februarie 1913 vir 45 minute as die 38ste president van [[Meksiko]] gedien het – die kortste presidentskap in die geskiedenis. Lascuráin, die kleinseun van Mariano Paredes (die 15de president van Meksiko), het voorheen twee termyne lank as Mek...'</comment>
      <origin>2968215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="825" sha1="hpdwzcs4ksairdwfy8fa5cy0vcuk0e2" xml:space="preserve">[[Lêer:Pedro Lascurain (cropped).jpg|duimnael]]
'''Pedro José Domingo de la Calzada Manuel María Lascuráin Paredes''' ([[8 Mei]] [[1856]] – [[21 Julie]] [[1952]]) was 'n Meksikaanse politikus en regsgeleerde wat op 19 Februarie 1913 vir 45 minute as die 38ste president van [[Meksiko]] gedien het – die kortste presidentskap in die geskiedenis. Lascuráin, die kleinseun van Mariano Paredes (die 15de president van Meksiko), het voorheen twee termyne lank as Meksiko se minister van buitelandse sake gedien en was vir 16 jaar die direkteur van 'n klein regskool in Meksikostad.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Lascuráin, Pedro}} 
[[Kategorie:Geboortes in 1856]]
[[Kategorie:Sterftes in 1952]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>hpdwzcs4ksairdwfy8fa5cy0vcuk0e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum hebelepis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469321</id>
    <revision>
      <id>2968232</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2968232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1242" sha1="8hzzj89ztkogxac84nh49hirl41c01r" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name = Heuningbos
| image =
| taxon = Helichrysum hebelepis
| authority = DC., (1838)
| synonyms =* ''Gnaphalium hebelepis'' &lt;small&gt;Sch.Bip.&lt;/small&gt;
}}
Die '''heuningbos''' (''Helichrysum hebelepis'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]]. Die spesie kom in [[Namakwaland]] en die [[Klein-Karoo]] voor, vanaf die [[Richtersveld]] suidwaarts tot by [[Worcester]] en blom vanaf Julie tot Oktober.

Die spesie staan ook as ''kooigoedbos'' en ''vetkos'' bekend.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum hebelepis 1DS-II 3-6491-01.jpg
Helichrysum hebelepis 1DS-II 3-6491.jpg
Helichrysum hebelepis 1DS-II 3-6489.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-184 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212839-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/31e6d77b-cd65-4da2-acc4-be9f77a39a16 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|hebelepis]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>8hzzj89ztkogxac84nh49hirl41c01r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968235</id>
      <parentid>2968232</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1244" sha1="l1puddvx7f4zerof3o8x3yu4ty6gkds" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name = Heuningbos
| image =
| taxon = Helichrysum hebelepis
| authority = DC., (1838)
| synonyms =* ''Gnaphalium hebelepis'' &lt;small&gt;Sch.Bip.&lt;/small&gt;
}}
Die '''heuningbos''' (''Helichrysum hebelepis'') is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]]. Die spesie kom in [[Namakwaland]] en die [[Klein-Karoo]] voor, vanaf die [[Richtersveld]] suidwaarts tot by [[Worcester]]. Dit blom vanaf Julie tot Oktober.

Die spesie staan ook as ''kooigoedbos'' en ''vetkos'' bekend.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum hebelepis 1DS-II 3-6491-01.jpg
Helichrysum hebelepis 1DS-II 3-6491.jpg
Helichrysum hebelepis 1DS-II 3-6489.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-184 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212839-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/31e6d77b-cd65-4da2-acc4-be9f77a39a16 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|hebelepis]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>l1puddvx7f4zerof3o8x3yu4ty6gkds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum hebelepis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469322</id>
    <revision>
      <id>2968233</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Guadalupe Victoria</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469323</id>
    <revision>
      <id>2968239</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Antonio López de Santa Anna</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469324</id>
    <revision>
      <id>2968240</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NewsBreak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469325</id>
    <revision>
      <id>2968241</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zeetharr</username>
        <id>203714</id>
      </contributor>
      <comment>Geskep deur die bladsy &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1357128114|NewsBreak]]&quot; te vertaal</comment>
      <origin>2968241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4478" sha1="be9u1bo4i0kklve0xg71vsc0763zt2g" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Inligtingskas Webwerf|name=NewsBreak|logo=NewsBreak logo.png|logo_caption=NewsBreak Logo|company_type=Private|founded=2015|headquarters=Mountain View, California|founder=Jeff Zheng|CEO=Jeff Zheng|industry=[[News Aggregator]], [[News]]|url=[https://www.newsbreak.com newsbreak.com]}}'''NewsBreak''' is 'n plaaslike nuusaggregasieplatform wat in 2015 gestig is. &lt;ref name=&quot;voa1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.voachinese.com/a/news-break-china-influence-20210610/5924374.html|title=在美受追捧的News Break 能否不受中国政府控制？|date=2021-06-11|website=[[Voice of America]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307014642/https://www.voachinese.com/a/news-break-china-influence-20210610/5924374.html|archive-date=2025-03-07|access-date=2025-03-02}}&lt;/ref&gt; Dit bied 'n mobiele toepassing en webwerf waarmee werkers toegang tot geografies relevante nuus kan kry. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/07/news-break-funding/|title=Local news app News Break raises $115M|last=Ha|first=Anthony|date=7 January 2021|website=TechCrunch|access-date=18 February 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2020/05/27/meet-news-break-the-news-app-trending-in-america-founded-by-a-chinese-media-veteran/|title=Meet News Break, the news app trending in America|last=Liao|first=Rita|date=28 May 2020|website=TechCrunch|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307021340/https://techcrunch.com/2020/05/27/meet-news-break-the-news-app-trending-in-america-founded-by-a-chinese-media-veteran/|archive-date=7 March 2025|access-date=18 February 2025}}&lt;/ref&gt; Die toepassing is deur [[Reuters]] en NBC News gekritiseer omdat dit KI-gegenereerde en onakkurate stories bevat het. Die maatskappy se hoofkantoor is in Mountain View, met kantore in New York, Beijing en Sjanghai. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.voachinese.com/a/newsbreak-china-us-security-concern/7650415.html|title=又一个TikTok? 美议员担心新闻应用程序NewsBreak的中国背景，呼吁进行严格审查|date=2024-06-11|website=[[Voice of America]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307014823/https://www.voachinese.com/a/newsbreak-china-us-security-concern/7650415.html|archive-date=2025-03-07|access-date=2025-03-02}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/technology/newsbreak-some-us-lawmakers-call-more-scrutiny-news-app-with-chinese-origins-2024-06-07/|title=Some US lawmakers call for more scrutiny of news app NewsBreak over Chinese origins|last=Alexandra Alper|last2=James Pearson|date=8 June 2024|website=[[Reuters]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112134032/https://www.reuters.com/technology/newsbreak-some-us-lawmakers-call-more-scrutiny-news-app-with-chinese-origins-2024-06-07/|archive-date=12 November 2024|access-date=2 March 2025}}&lt;/ref&gt; NewsBreak is slegs in die Verenigde State beskikbaar. &lt;ref name=&quot;reuters report&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=April 27, 2025|archivedate=April 2, 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260402074132/https://www.reuters.com/technology/top-news-app-us-has-chinese-origins-writes-fiction-with-help-ai-2024-06-05/}}&lt;/ref&gt;


Reuters het berig dat minstens 40 KI-gegenereerde stories wat tussen 2021 en 2024 op die app verskyn het, onakkuraathede bevat het wat plaaslike gemeenskappe geraak het. In ten minste twee gevalle het dit gelei tot die verspreiding van verkeerde inligting oor die dienste wat deur niewinsorganisasies gelewer word, insluitend 'n voedselbank in Colorado wat &quot;mense moes wegwys omdat NewsBreak verkeerde tye van voedselverspreiding aangedui het.&quot; &lt;ref name=&quot;reuters report&quot; /&gt;

NBC News het verskeie gevalle geïdentifiseer waarin 'n NewsBreak-bydraer artikels gepubliseer het oor misdade wat nooit plaasgevind het nie. Die artikels het egter naGoFundMe-bladsye vir nie-bestaande slagoffers geskakel, waardeur daar moontlik fondse vir hulle ingesamel kon word. 'n Woordvoerder van NewsBreak het verklaar dat die maatskappy nie inligting in nuusartikels wat deur gebruikers  geskep is, verifieer of redigeer nie. In plaas daarvan maak dit staat op 'n inhoudmodereringstelsel &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/crime-stories-drove-readers-gofundme-campaigns-only-victims-didnt-exis-rcna144167|title=Crime stories drove readers to GoFundMe campaigns, only the victims didn't exist|date=2024-03-20|website=NBC News|language=en|access-date=2025-04-27}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>be9u1bo4i0kklve0xg71vsc0763zt2g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968262</id>
      <parentid>2968241</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dumbassman</username>
        <id>62009</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4506" sha1="h1orj13z55mxacfmngixi4obi0dfvtm" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Inligtingskas Webwerf|name=NewsBreak|logo=NewsBreak logo.png|logo_caption=NewsBreak Logo|company_type=Private|founded=2015|headquarters=Mountain View, California|founder=Jeff Zheng|CEO=Jeff Zheng|industry=[[News Aggregator]], [[News]]|url=[https://www.newsbreak.com newsbreak.com]}}'''NewsBreak''' is 'n plaaslike nuusaggregasieplatform wat in 2015 gestig is. &lt;ref name=&quot;voa1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.voachinese.com/a/news-break-china-influence-20210610/5924374.html|title=在美受追捧的News Break 能否不受中国政府控制？|date=2021-06-11|website=[[Voice of America]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307014642/https://www.voachinese.com/a/news-break-china-influence-20210610/5924374.html|archive-date=2025-03-07|access-date=2025-03-02}}&lt;/ref&gt; Dit bied 'n mobiele toepassing en webwerf waarmee werkers toegang tot geografies relevante nuus kan kry. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/07/news-break-funding/|title=Local news app News Break raises $115M|last=Ha|first=Anthony|date=7 January 2021|website=TechCrunch|access-date=18 February 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2020/05/27/meet-news-break-the-news-app-trending-in-america-founded-by-a-chinese-media-veteran/|title=Meet News Break, the news app trending in America|last=Liao|first=Rita|date=28 May 2020|website=TechCrunch|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307021340/https://techcrunch.com/2020/05/27/meet-news-break-the-news-app-trending-in-america-founded-by-a-chinese-media-veteran/|archive-date=7 March 2025|access-date=18 February 2025}}&lt;/ref&gt; Die toepassing is deur [[Reuters]] en NBC News gekritiseer omdat dit KI-gegenereerde en onakkurate stories bevat het. Die maatskappy se hoofkantoor is in Mountain View, met kantore in New York, Beijing en Sjanghai. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.voachinese.com/a/newsbreak-china-us-security-concern/7650415.html|title=又一个TikTok? 美议员担心新闻应用程序NewsBreak的中国背景，呼吁进行严格审查|date=2024-06-11|website=[[Voice of America]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307014823/https://www.voachinese.com/a/newsbreak-china-us-security-concern/7650415.html|archive-date=2025-03-07|access-date=2025-03-02}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/technology/newsbreak-some-us-lawmakers-call-more-scrutiny-news-app-with-chinese-origins-2024-06-07/|title=Some US lawmakers call for more scrutiny of news app NewsBreak over Chinese origins|last=Alexandra Alper|last2=James Pearson|date=8 June 2024|website=[[Reuters]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112134032/https://www.reuters.com/technology/newsbreak-some-us-lawmakers-call-more-scrutiny-news-app-with-chinese-origins-2024-06-07/|archive-date=12 November 2024|access-date=2 March 2025}}&lt;/ref&gt; NewsBreak is slegs in die Verenigde State beskikbaar. &lt;ref name=&quot;reuters report&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=April 27, 2025|archivedate=April 2, 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260402074132/https://www.reuters.com/technology/top-news-app-us-has-chinese-origins-writes-fiction-with-help-ai-2024-06-05/}}&lt;/ref&gt;

Reuters het berig dat minstens 40 KI-gegenereerde stories wat tussen 2021 en 2024 op die app verskyn het, onakkuraathede bevat het wat plaaslike gemeenskappe geraak het. In ten minste twee gevalle het dit gelei tot die verspreiding van verkeerde inligting oor die dienste wat deur niewinsorganisasies gelewer word, insluitend 'n voedselbank in Colorado wat &quot;mense moes wegwys omdat NewsBreak verkeerde tye van voedselverspreiding aangedui het.&quot;&lt;ref name=&quot;reuters report&quot; /&gt;

NBC News het verskeie gevalle geïdentifiseer waarin 'n NewsBreak-bydraer artikels gepubliseer het oor misdade wat nooit plaasgevind het nie. Die artikels het egter naGoFundMe-bladsye vir nie-bestaande slagoffers geskakel, waardeur daar moontlik fondse vir hulle ingesamel kon word. 'n Woordvoerder van NewsBreak het verklaar dat die maatskappy nie inligting in nuusartikels wat deur gebruikers  geskep is, verifieer of redigeer nie. In plaas daarvan maak dit staat op 'n inhoudmodereringstelsel &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/crime-stories-drove-readers-gofundme-campaigns-only-victims-didnt-exis-rcna144167|title=Crime stories drove readers to GoFundMe campaigns, only the victims didn't exist|date=2024-03-20|website=NBC News|language=en|access-date=2025-04-27}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}</text>
      <sha1>h1orj13z55mxacfmngixi4obi0dfvtm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968288</id>
      <parentid>2968262</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Pynappel het bladsy [[NuusBreak]] na [[NewsBreak]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Tikfout in titel</comment>
      <origin>2968262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4506" sha1="h1orj13z55mxacfmngixi4obi0dfvtm" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Inligtingskas Webwerf|name=NewsBreak|logo=NewsBreak logo.png|logo_caption=NewsBreak Logo|company_type=Private|founded=2015|headquarters=Mountain View, California|founder=Jeff Zheng|CEO=Jeff Zheng|industry=[[News Aggregator]], [[News]]|url=[https://www.newsbreak.com newsbreak.com]}}'''NewsBreak''' is 'n plaaslike nuusaggregasieplatform wat in 2015 gestig is. &lt;ref name=&quot;voa1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.voachinese.com/a/news-break-china-influence-20210610/5924374.html|title=在美受追捧的News Break 能否不受中国政府控制？|date=2021-06-11|website=[[Voice of America]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307014642/https://www.voachinese.com/a/news-break-china-influence-20210610/5924374.html|archive-date=2025-03-07|access-date=2025-03-02}}&lt;/ref&gt; Dit bied 'n mobiele toepassing en webwerf waarmee werkers toegang tot geografies relevante nuus kan kry. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2021/01/07/news-break-funding/|title=Local news app News Break raises $115M|last=Ha|first=Anthony|date=7 January 2021|website=TechCrunch|access-date=18 February 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2020/05/27/meet-news-break-the-news-app-trending-in-america-founded-by-a-chinese-media-veteran/|title=Meet News Break, the news app trending in America|last=Liao|first=Rita|date=28 May 2020|website=TechCrunch|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307021340/https://techcrunch.com/2020/05/27/meet-news-break-the-news-app-trending-in-america-founded-by-a-chinese-media-veteran/|archive-date=7 March 2025|access-date=18 February 2025}}&lt;/ref&gt; Die toepassing is deur [[Reuters]] en NBC News gekritiseer omdat dit KI-gegenereerde en onakkurate stories bevat het. Die maatskappy se hoofkantoor is in Mountain View, met kantore in New York, Beijing en Sjanghai. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.voachinese.com/a/newsbreak-china-us-security-concern/7650415.html|title=又一个TikTok? 美议员担心新闻应用程序NewsBreak的中国背景，呼吁进行严格审查|date=2024-06-11|website=[[Voice of America]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20250307014823/https://www.voachinese.com/a/newsbreak-china-us-security-concern/7650415.html|archive-date=2025-03-07|access-date=2025-03-02}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/technology/newsbreak-some-us-lawmakers-call-more-scrutiny-news-app-with-chinese-origins-2024-06-07/|title=Some US lawmakers call for more scrutiny of news app NewsBreak over Chinese origins|last=Alexandra Alper|last2=James Pearson|date=8 June 2024|website=[[Reuters]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112134032/https://www.reuters.com/technology/newsbreak-some-us-lawmakers-call-more-scrutiny-news-app-with-chinese-origins-2024-06-07/|archive-date=12 November 2024|access-date=2 March 2025}}&lt;/ref&gt; NewsBreak is slegs in die Verenigde State beskikbaar. &lt;ref name=&quot;reuters report&quot;&gt;{{Cite news|accessdate=April 27, 2025|archivedate=April 2, 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260402074132/https://www.reuters.com/technology/top-news-app-us-has-chinese-origins-writes-fiction-with-help-ai-2024-06-05/}}&lt;/ref&gt;

Reuters het berig dat minstens 40 KI-gegenereerde stories wat tussen 2021 en 2024 op die app verskyn het, onakkuraathede bevat het wat plaaslike gemeenskappe geraak het. In ten minste twee gevalle het dit gelei tot die verspreiding van verkeerde inligting oor die dienste wat deur niewinsorganisasies gelewer word, insluitend 'n voedselbank in Colorado wat &quot;mense moes wegwys omdat NewsBreak verkeerde tye van voedselverspreiding aangedui het.&quot;&lt;ref name=&quot;reuters report&quot; /&gt;

NBC News het verskeie gevalle geïdentifiseer waarin 'n NewsBreak-bydraer artikels gepubliseer het oor misdade wat nooit plaasgevind het nie. Die artikels het egter naGoFundMe-bladsye vir nie-bestaande slagoffers geskakel, waardeur daar moontlik fondse vir hulle ingesamel kon word. 'n Woordvoerder van NewsBreak het verklaar dat die maatskappy nie inligting in nuusartikels wat deur gebruikers  geskep is, verifieer of redigeer nie. In plaas daarvan maak dit staat op 'n inhoudmodereringstelsel &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/crime-stories-drove-readers-gofundme-campaigns-only-victims-didnt-exis-rcna144167|title=Crime stories drove readers to GoFundMe campaigns, only the victims didn't exist|date=2024-03-20|website=NBC News|language=en|access-date=2025-04-27}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{verwysings}}</text>
      <sha1>h1orj13z55mxacfmngixi4obi0dfvtm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Benito Juárez</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469326</id>
    <revision>
      <id>2968242</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Vicente Guerrero</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469327</id>
    <revision>
      <id>2968243</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Pedro Lascuráin</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469328</id>
    <revision>
      <id>2968244</id>
      <timestamp>2026-09-18T08:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum heldreichii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469329</id>
    <revision>
      <id>2968259</id>
      <timestamp>2026-09-18T09:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto.</comment>
      <origin>2968259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="606" sha1="axrr6aoetx3kfwjkmclrwra42j0ps12" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Helichrysum heldreichii
| authority = Boiss., (1875)
| synonyms =
}}
'''''Helichrysum heldreichii''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Kreta]] waar dit aan die westekant voorkom.

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212840-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|heldreichii]]
[[Kategorie:Flora van Kreta]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Kreta]]</text>
      <sha1>axrr6aoetx3kfwjkmclrwra42j0ps12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Logan-korrupsieskandaal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469330</id>
    <revision>
      <id>2968274</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met 'Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die Matjiesfontein-spoorwegskandaal) was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]]. Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.  ==Agtergrond== In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat...'</comment>
      <origin>2968274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2942" sha1="iqmp2a471s86k236p0mrlev3r2glsxm" xml:space="preserve">Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die Matjiesfontein-spoorwegskandaal) was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]]. Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.

==Agtergrond==
In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat reisigers in die hotel of restaurant op of naby die perron kon gaan eet. James Sivewright, die minister belas met die spoorweë, was sterk ten gunste van een konsessiehouer vir alle eetgeleenthede langs die spoorlyn. In hierdie plan is hy sterk ondersteun  deur sy vriende Rhodes en James Logan, die herbergier  op [[Matjiesfontein]] en boonop mede-Skot.  Rhodes, Sivewright en Logan was daarvoor bekend dat hulle nie ‘n duidelike grens tussen hulle persoonlike sakebelange en politieke bedrywighede gehandhaaf het nie.

==Ploitieke krisisi==
Op 4 Oktober 1892 teken Sivewright die dokument wat die spysenieringskontrak  op die spoorlyn as ‘n monopolie vir 15 jaar aan Logan toeken. Hy doen dit sonder om tenders in te win, sonder om sy kollegas in die kabinet te raadpleeg en sonder om die konsep van die kontrak soos die gebruik was aan die prokureur-generaal se kantoor voor te lê. Die publiek se mening was dat die kontrak nie in die openbare belang was nie en het die reeds bestaande spanning in die regering hiermee op die spits gedryf. Die liberlae politici [[Jacobus Wilhelmus  Sauer]], [[John X. Merriman]] en [[James Rose-Innes]] weier om verder saam met Siverwright in die kabinet te dien. Eintlik was dit maar ‘n ekskuus gewees om die kabinet op te breek, want die verhoudinge was reeds nie goed nie. Dus val Rhodes se eerste kabinet. Toe Rhodes sy nuwe kabinet saamstel, was dit sonder Merriman, Rose-Innes en Sivewright. Ten spyte van die gebeure was Rhodes, Sivewright en Logan vir jare daarna nog in die politiek betrokke.

==Skadevergoeding==
Rhodes was verplig om die spysenieringskontrak terug te trek. Logan wend hom daarna tot die hof omdat hy weens die hele affêre aansienlike finansiële skade gely het. Die hof ken hom toe ‘n vir daardie tyd die besonder hoë bedrag van £5000 (uit die staatskas!) vir kontrakbreuk toe.

==Persone==
*James Douglas Logan (*Leston, Skotland, 26 November 1857 - †Matjiesfontein, 30 Julie 1920), hoteleienaar, omstrede en kleurryke karakter, politikus
*James Sivewright (*Fochabers, Elginshire, Skotland,  10 Desember 1848 - †Shropshire, 10 September 1916), ingenieur, sakeman en politikus

==Bibliografie==
*Allen, Dean: Empire, War &amp; Cricket in South Africa – Logan of Matjiesfontein. Kaapstad: Zebra Press, 2015. ISBN 978-1-77022-847-4
*https://www.beyondnootka.com/biographies/Sivewright.html
*https://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&amp;entry=242

[[Kategorie: Spoorvervoer in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>iqmp2a471s86k236p0mrlev3r2glsxm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968276</id>
      <parentid>2968274</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ploitieke krisisi */</comment>
      <origin>2968276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2941" sha1="dtxkmtbvntypwocou64g5wfb0ydasim" xml:space="preserve">Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die Matjiesfontein-spoorwegskandaal) was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]]. Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.

==Agtergrond==
In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat reisigers in die hotel of restaurant op of naby die perron kon gaan eet. James Sivewright, die minister belas met die spoorweë, was sterk ten gunste van een konsessiehouer vir alle eetgeleenthede langs die spoorlyn. In hierdie plan is hy sterk ondersteun  deur sy vriende Rhodes en James Logan, die herbergier  op [[Matjiesfontein]] en boonop mede-Skot.  Rhodes, Sivewright en Logan was daarvoor bekend dat hulle nie ‘n duidelike grens tussen hulle persoonlike sakebelange en politieke bedrywighede gehandhaaf het nie.

==Politieke krisis==
Op 4 Oktober 1892 teken Sivewright die dokument wat die spysenieringskontrak  op die spoorlyn as ‘n monopolie vir 15 jaar aan Logan toeken. Hy doen dit sonder om tenders in te win, sonder om sy kollegas in die kabinet te raadpleeg en sonder om die konsep van die kontrak soos die gebruik was aan die prokureur-generaal se kantoor voor te lê. Die publiek se mening was dat die kontrak nie in die openbare belang was nie en het die reeds bestaande spanning in die regering hiermee op die spits gedryf. Die liberlae politici [[Jacobus Wilhelmus  Sauer]], [[John X. Merriman]] en [[James Rose-Innes]] weier om verder saam met Siverwright in die kabinet te dien. Eintlik was dit maar ‘n ekskuus gewees om die kabinet op te breek, want die verhoudinge was reeds nie goed nie. Dus val Rhodes se eerste kabinet. Toe Rhodes sy nuwe kabinet saamstel, was dit sonder Merriman, Rose-Innes en Sivewright. Ten spyte van die gebeure was Rhodes, Sivewright en Logan vir jare daarna nog in die politiek betrokke.

==Skadevergoeding==
Rhodes was verplig om die spysenieringskontrak terug te trek. Logan wend hom daarna tot die hof omdat hy weens die hele affêre aansienlike finansiële skade gely het. Die hof ken hom toe ‘n vir daardie tyd die besonder hoë bedrag van £5000 (uit die staatskas!) vir kontrakbreuk toe.

==Persone==
*James Douglas Logan (*Leston, Skotland, 26 November 1857 - †Matjiesfontein, 30 Julie 1920), hoteleienaar, omstrede en kleurryke karakter, politikus
*James Sivewright (*Fochabers, Elginshire, Skotland,  10 Desember 1848 - †Shropshire, 10 September 1916), ingenieur, sakeman en politikus

==Bibliografie==
*Allen, Dean: Empire, War &amp; Cricket in South Africa – Logan of Matjiesfontein. Kaapstad: Zebra Press, 2015. ISBN 978-1-77022-847-4
*https://www.beyondnootka.com/biographies/Sivewright.html
*https://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&amp;entry=242

[[Kategorie: Spoorvervoer in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>dtxkmtbvntypwocou64g5wfb0ydasim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968290</id>
      <parentid>2968276</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografie */ Vermy sintaksfout</comment>
      <origin>2968290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2940" sha1="0v4lt01c1b5tetrxq7eg59vbf67ckm7" xml:space="preserve">Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die Matjiesfontein-spoorwegskandaal) was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]]. Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.

==Agtergrond==
In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat reisigers in die hotel of restaurant op of naby die perron kon gaan eet. James Sivewright, die minister belas met die spoorweë, was sterk ten gunste van een konsessiehouer vir alle eetgeleenthede langs die spoorlyn. In hierdie plan is hy sterk ondersteun  deur sy vriende Rhodes en James Logan, die herbergier  op [[Matjiesfontein]] en boonop mede-Skot.  Rhodes, Sivewright en Logan was daarvoor bekend dat hulle nie ‘n duidelike grens tussen hulle persoonlike sakebelange en politieke bedrywighede gehandhaaf het nie.

==Politieke krisis==
Op 4 Oktober 1892 teken Sivewright die dokument wat die spysenieringskontrak  op die spoorlyn as ‘n monopolie vir 15 jaar aan Logan toeken. Hy doen dit sonder om tenders in te win, sonder om sy kollegas in die kabinet te raadpleeg en sonder om die konsep van die kontrak soos die gebruik was aan die prokureur-generaal se kantoor voor te lê. Die publiek se mening was dat die kontrak nie in die openbare belang was nie en het die reeds bestaande spanning in die regering hiermee op die spits gedryf. Die liberlae politici [[Jacobus Wilhelmus  Sauer]], [[John X. Merriman]] en [[James Rose-Innes]] weier om verder saam met Siverwright in die kabinet te dien. Eintlik was dit maar ‘n ekskuus gewees om die kabinet op te breek, want die verhoudinge was reeds nie goed nie. Dus val Rhodes se eerste kabinet. Toe Rhodes sy nuwe kabinet saamstel, was dit sonder Merriman, Rose-Innes en Sivewright. Ten spyte van die gebeure was Rhodes, Sivewright en Logan vir jare daarna nog in die politiek betrokke.

==Skadevergoeding==
Rhodes was verplig om die spysenieringskontrak terug te trek. Logan wend hom daarna tot die hof omdat hy weens die hele affêre aansienlike finansiële skade gely het. Die hof ken hom toe ‘n vir daardie tyd die besonder hoë bedrag van £5000 (uit die staatskas!) vir kontrakbreuk toe.

==Persone==
*James Douglas Logan (*Leston, Skotland, 26 November 1857 - †Matjiesfontein, 30 Julie 1920), hoteleienaar, omstrede en kleurryke karakter, politikus
*James Sivewright (*Fochabers, Elginshire, Skotland,  10 Desember 1848 - †Shropshire, 10 September 1916), ingenieur, sakeman en politikus

==Bibliografie==
*Allen, Dean: Empire, War &amp; Cricket in South Africa – Logan of Matjiesfontein. Kaapstad: Zebra Press, 2015. ISBN 978-1-77022-847-4
*https://www.beyondnootka.com/biographies/Sivewright.html
*https://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&amp;entry=242

[[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>0v4lt01c1b5tetrxq7eg59vbf67ckm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum heldreichii</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469331</id>
    <revision>
      <id>2968277</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum heliotropifolium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469332</id>
    <revision>
      <id>2968286</id>
      <timestamp>2026-09-18T11:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto.</comment>
      <origin>2968286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="646" sha1="ftu04opyte7mlhpts5xsc75gx3f85kg" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Helichrysum heliotropifolium
| authority = DC., (1838)
| synonyms =* ''Gnaphalium heliotropifolium'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt; 
}}
'''''Helichrysum heliotropifolium''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Réunion]].

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212842-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|heliotropifolium]]
[[Kategorie:Flora van Réunion]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Réunion]]</text>
      <sha1>ftu04opyte7mlhpts5xsc75gx3f85kg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968287</id>
      <parentid>2968286</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nee Oesjaar!</comment>
      <origin>2968287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="642" sha1="cb5j1l5elybge0eged28jvpymaewgqc" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status =
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Helichrysum heliotropifolium
| authority = DC., (1838)
| synonyms =* ''Gnaphalium heliotropifolium'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt; 
}}
'''''Helichrysum heliotropifolium''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Réunion]].

== Bronnelys ==
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:212842-1 Plants of the World]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|heliotropifolium]]
[[Kategorie:Flora van Réunion]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Réunion]]</text>
      <sha1>cb5j1l5elybge0eged28jvpymaewgqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum heliotropifolium</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469333</id>
    <revision>
      <id>2968289</id>
      <timestamp>2026-09-18T11:46:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:HUEDBJ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>469334</id>
    <revision>
      <id>2968291</id>
      <timestamp>2026-09-18T11:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '1'</comment>
      <origin>2968291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1" sha1="68m9lfln2dgvzieyrm8vqqf8ha8550r" xml:space="preserve">1</text>
      <sha1>68m9lfln2dgvzieyrm8vqqf8ha8550r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968292</id>
      <parentid>2968291</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3" sha1="tajh2m1o3frqq6czwrp93iro1qgmr50" xml:space="preserve">1
W</text>
      <sha1>tajh2m1o3frqq6czwrp93iro1qgmr50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968293</id>
      <parentid>2968292</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5" sha1="9ctf13m3hza2zvfqs56x7w8r7t6w1g3" xml:space="preserve">1
W
E</text>
      <sha1>9ctf13m3hza2zvfqs56x7w8r7t6w1g3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968294</id>
      <parentid>2968293</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:54:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7" sha1="fpqten4szjdpar9fmuwey0j4m9b9vv5" xml:space="preserve">1
W
E
1</text>
      <sha1>fpqten4szjdpar9fmuwey0j4m9b9vv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968295</id>
      <parentid>2968294</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="0uhte7q0le65nnqzaqhwcv8xolyokvm" xml:space="preserve">1
W
E
1
E</text>
      <sha1>0uhte7q0le65nnqzaqhwcv8xolyokvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968296</id>
      <parentid>2968295</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="4g7wfjqemj72botj1pemherc83d5fhi" xml:space="preserve">1
W
E
1
E
R</text>
      <sha1>4g7wfjqemj72botj1pemherc83d5fhi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968297</id>
      <parentid>2968296</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="h9gssc7vdvg3h86k1j1lsse4e4i3ml9" xml:space="preserve">1
W
E
1
E
R
Y</text>
      <sha1>h9gssc7vdvg3h86k1j1lsse4e4i3ml9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968298</id>
      <parentid>2968297</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15" sha1="7jcc0sjbt8fab9zxcw9bmmqsb8ot81j" xml:space="preserve">1
W
E
1
E
R
Y
Y</text>
      <sha1>7jcc0sjbt8fab9zxcw9bmmqsb8ot81j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968299</id>
      <parentid>2968298</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="fwc604np6x912mkgnocop025hhz7ggx" xml:space="preserve">1
W
E
1
E
R
Y
Y
E</text>
      <sha1>fwc604np6x912mkgnocop025hhz7ggx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968300</id>
      <parentid>2968299</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HUEDBJ</username>
        <id>214692</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Alle inhoud uit bladsy verwyder</comment>
      <origin>2968300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>