7 Augustus

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="af">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>afwiki</dbname>
    <base>https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesiaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Bespreking</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gebruikerbespreking</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediabespreking</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Lêer</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Lêerbespreking</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWikibespreking</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sjabloonbespreking</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulpbespreking</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriebespreking</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portaalbespreking</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Konsep</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Konsepbespreking</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>7 Augustus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2365</id>
    <revision>
      <id>2968961</id>
      <parentid>2829814</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Gebeure */ bywerk</comment>
      <origin>2968961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4472" sha1="4dcoc418h8lb4yj5rmwu77wyhtv50sz" xml:space="preserve">{{AugustusKalender}}

'''7 Augustus''' is die 219de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (220ste in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 146 dae in die res van die jaar.

== Gebeure ==
* [[767]] – [[Pous Stefanus III]] volg [[Pous Paulus I]] op.
* [[1316]] – [[Pous Johannes XXII]] volg [[Pous Clemens V]] op.
* [[1442]] – Keiser Frederik III stel [[Enea Silvio Piccolomini]] (later [[Pous Pius II]]) aan as hofdigter.
* [[1587]] – [[Pous Sixtus V]] stel William Allen, Engelse priester aan die Vatikaan, aan as kardinaal.
* [[1794]] – Boere in [[Pennsilvanië]] rebelleer teen federale [[belasting]] op [[drank]], en begin die Whiskeyrebellie.
* [[1795]] – Die [[Slag van Muizenberg]] is 'n beslissende skermutseling wat die eerste Britse besetting van die Kaap inlui.
* [[1814]] – [[Pous Pius VII]] herstel die Jesuǐte in ere.
* [[1883]] – Die eertydse [[onafhanklikheid|onafhanklike]] [[republiek]], [[Stellaland]], verenig met [[Goosen]] in die noorde van die [[Kaapkolonie]].
* [[1927]] – Die Vredebrug tussen Fort Erie, [[Ontario]] en [[Buffalo, New York]] word in gebruik geneem.
&lt;!--*[[1947]] – [[Kon-Tiki]], [[Thor Heyerdahl]]'s [[balsa wood]] raft, landed at Raroia in the [[Tuamotu Islands]].--&gt;
* [[1942]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Geallieerde Magte land op Guadalcanal-eiland en die [[Slag van Guadalcanal]] begin.
* [[1958]] – Die duikboot ''[[USS Seawolf (SSN-575)|USS Seawolf]]'' duik en kom eers weer op 6 Oktober na die oppervlakte.
* [[1960]] – Die [[Ivoorkus]] word van [[Frankryk]] onafhanklik.
* [[1972]] – [[Uganda|Ugandese]] leier [[Idi Amin]] gee Asiate 90 dae om die land te verlaat.
* [[1998]] – Bomaanvalle op die [[VSA]] se ambassades in [[Dar es Salaam]] en [[Nairobi]] dood 224 en beseer meer as 4&amp;nbsp;500 mense.
* [[1987]] – ’n [[VSA|Amerikaanse]] vrou word die eerste persoon om oor die [[Beringstraat]] van die VSA na die [[Sowjet-Unie]] te swem.
* [[2003]] – Amrozi bin Nurhasyim word skuldig bevind aan die [[2002 Bali-bomaanvalle|bomaanval]] op 'n nagklub in [[Bali]] in 2002 waarin 190 mense gesterf het.

== Geboortes ==
[[Lêer:Charlize Theron at Meteor Ireland Music Awards 2008.jpg|duimnael|Charlize Theron in 2008]]
* [[1794]] – Abraham Josias Cloete, Afrikaanse generaal in die Britse leër († [[1886]])
* [[1876]] – Margaretha Geertruida Zelle, meer bekend as [[Mata Hari]] († [[1917]])
* [[1881]] – [[E.G. Jansen]], Suid-Afrikaanse politikus en agste [[Goewerneur-generaal van Suid-Afrika]] (1951–1959) († [[1959]]).
* [[1895]] – [[Cecilia Wessels]], Suid-Afrikaanse operasangeres († [[1970]]).
* [[1916]] – [[Lalie Beukes]], Afrikaanse skrywer († [[2009]]).
* [[1920]] – [[Willie Maree]], Suid-Afrikaanse politikus, leier van die [[Nasionale Party]] in Natal († [[1980]]).
* [[1923]] – [[Willem Barnard]], [[Springbokke|Springbokrugbyspeler]] († [[2012]]).
* [[1928]] – [[James Randi]], Amerikaanse kulkunstenaar en wetenskaplike skeptikus († [[2020]]).
* [[1933]] – [[Wilma Stockenström]], Suid-Afrikaanse skrywer, vertaler en aktrise.
* [[1942]] – [[B.J. Thomas]], Amerikaanse sanger en akteur († [[2021]]).
* [[1955]] – [[Wayne Knight]], Amerikaanse akteur.
* [[1957]] – [[Christiana Figueres]], [[Costa Rica]] klimaataktivis.
* [[1974]] – [[Michael Shannon]], Amerikaanse akteur en rolprentvervaardiger.
* [[1975]] – [[Charlize Theron]], Suid-Afrikaanse Hollywood-rolprentaktrise.
* [[1996]] – [[Brendan Peyper]], Afrikaanse sanger en akteur.

== Sterftes ==
* [[1560]] – [[Anastasia Romanowna]], die eerste vrou van [[Iwan IV van Rusland|Iwan die Verskriklike]] van Rusland (* [[1530]])
* [[1941]] – [[Rabindranath Tagore]], Bengaalse digter en Nobelpryswenner (* [[1861]]).
* [[1957]] – [[Oliver Hardy]], Amerikaanse akteur (* [[1892]]).
* [[2000]] – [[Tolla van der Merwe]], Suid-Afrikaanse storieverteller en komediant (* [[1943]]).
* [[2012]] – [[Noreen Berry]], Suid-Afrikaansgebore mezzosopraan (* [[1931]]).
* [[2019]] – [[Kary Mullis]], Amerikaanse [[Biochemie|biochemikus]] (* [[1944]]).
* [[2021]] – [[Markie Post]], Amerikaanse aktrise (* [[1950]]).
* [[2025]] – [[Jim Lovell]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] en bevelvoerder van [[Apollo 13]] (* [[1928]]).

== Vakansies, vierings, en waarnemingsdae ==
{{commonskat|7 August}}
* Feesdag van [[Pous Sixtus II]] in die [[Rooms-Katolieke Kerk]].
* [[Onafhanklikheidsdag]] in die '''[[Ivoorkus]]''' ([[1960]]).

[[Kategorie:Augustus]]</text>
      <sha1>4dcoc418h8lb4yj5rmwu77wyhtv50sz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Geselshoekie</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5209</id>
    <revision>
      <id>2968912</id>
      <parentid>2968285</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>maandelikse argief afgetrek</comment>
      <origin>2968912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35490" sha1="70ikmp6273cfhfct495b74tuu7izt1e" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: &quot;Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!&quot; 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]&lt;!--
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis naweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
--&gt;
&lt;div style=&quot;background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;&quot;&gt;
&lt;big&gt;'''Sien ook:'''&lt;/big&gt;
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.

&lt;center&gt;'''Verdere hulp:'''&lt;br /&gt;&lt;/center&gt;
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
&lt;/div&gt;

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}

'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; te tik, of die &quot;Handtekening met datum&quot;-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.

Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.

Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.

Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;center&gt;'''&gt;&gt;&gt;  [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&amp;action=edit&amp;section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] &lt;&lt;&lt;'''&lt;/center&gt;&lt;/div&gt;

== Werkswinkels wat deur Wikimedia ZA gefasiliteer sal word in September 2026 ==

Gebruikers neem kennis van die werkswinkels gedurende September 2026.
Boodskap van Wikimedia ZA:

“Hierdie werkswinkels sal studente, dosente en bibliotekarisse by hoër onderwysinstellings betrek en hulle bekendstel aan die basiese beginsels van die redigering van Wikipedia in alle Suid-Afrikaanse tale.
Sommige deelnemers mag Afrikaans as eerstetaalsprekers wees, en die opleiding sal die volgende dek:

Wat Wikipedia is

Die Vyf Pilare van Wikipedia

Die vertaling van bestaande artikels met behulp van die Vertaalinstrument

Die skep van nuwe artikels

Die byvoeg van verwysings en beelde

Ons wil graag die Afrikaanse Wikipedia-gemeenskap vooraf oor hierdie werkswinkels inlig. Aangesien hierdie sessies 'n toestroming van nuwe bydraes van eerstekeerredakteurs tot gevolg kan hê, sal ons die gemeenskap se bewustheid en ondersteuning waardeer om hierdie nuwelinge gepaste leiding, geduld en goeie trou te gee soos hulle begin bydra.

Komende Werkswinkels
SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit Stellenbosch
'''7–8 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Durban Universiteit van Tegnologie
'''10–11 September 2026'''

SWiP Fase 2 Jaar 2 – Universiteit van KwaZulu-Natal, Pinetown-kampus
'''17–18 September 2026'''

Dankie dat u ons help om te verseker dat die betrokke gemeenskap bewus is van hierdie aktiwiteite en die nuwe bydraers kan ondersteun.” [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:12, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Erfenismaand: Inheemse Taalvertaal-uitdaging ==

Inisiatief vir Erfenismaand vir enige belangstellendes:

“Beste Wikimediane,

Sluit by ons aan vir die Erfenismaand se 30-dae Inheemse Taalvertaal-uitdaging hierdie September! Help om Suid-Afrikaanse erfenis te vier deur
artikels oor die teiken inheemse taal
Wikipedias uit te brei en te verbeter.

;Belangrike Besonderhede

Datums: 1–30 September 2026
-

Teikentale: isiZulu, isiXhosa, Sesotho, Setswana, Sepedi,
Xitsonga, isiSwati, Tshivenḓa, isiNdebele, en Afrikaans
-

Daaglikse Doelwit: Vertaal 1 artikel per dag oor Suid-Afrikaanse kookkuns,
gebruike, klere, kuns, geskiedenis of letterkunde.

Hoe om Deel te Neem

1. Voeg jou gebruikersnaam by die projekbladsy en sluit aan by die Geleentheidsdashboard   &lt;https://meta.wikimedia.org/wiki/WMZA_Heritage_Month_30-Day_Translation_Campaign&gt;    (Wagwoord: Heritage).

2. Kies 'n Suid-Afrikaanse erfenisartikel op Engelse Wikipedia.

3. Vertaal dit in jou teikentaal (met behulp van die Inhoudvertalingsinstrument of handmatig) en publiseer.

Opleidingswerkswinkel Leer hoe om die Inhoudvertalingsinstrument en
dashboard te gebruik:

Datum en tyd: Saterdag, 29 Augustus 2026 | 10:00 vm. – 12:00 nm. SAST
-
Skakel: Sluit aan by Google Meet &lt;https://meet.google.com/xuv-gwfo-ztq?authuser=1&amp;hs=122&gt;

Pryse (geskenkbewyse) Top bydraers gekies op grond van vertalingskwaliteit, volledigheid en formatering:
-
1ste Plek: R5,000
-
2de Plek: R3,000
-
3de Plek: R2,000

Kontak info@wikimedia.org.za

Vriendelike groete

WikimediaZA

Nomfundo Zungu: Kommunikasie-intern” 

[Hier geplaas deur [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:15, 26 Augustus 2026 (UTC)]

:@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] mag ons vir hierdie spesifieke gebeurtenis KI gebruik om die vertaling te behartig, mits ons die [[porboodskap]] wat ons gebruik het, publiseer, en met die veronderstelling dat bronne wat saam met stellings oorgebring word, reeds in die oorspronklike weergawe nagegaan is en dus nie weer individueel nagegaan hoef te word by die eerste weergawe van die vertaling nie? Gebruikers kan natuurlik enige stelling later bevraagteken en bronne nagaan en stellings wat nie geverifieer kan word nie, verwyder. Ek vra hierdie net vir praktiese redes om in staat te wees om die eerste weergawe van die vertaling te kan plaas. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:13, 26 Augustus 2026 (UTC)
::My opinie is: ja, ons mag, want Wikipedia word nie as 'n bron gebruik nie, die bronne word saam oorgebring, en ander Wikipedia's vereis ook verifieerbaarheid en die aanhaal van bronne, en die KI-model word gevra om 'n nugtere vertaling te doen, nie om eie kennis te gebruik of eie navorsing te doen nie, dus is die risiko van hallusinasies laag. Natuurlik kan die oorspronklike weergawe foute bevat, en die foute word dan met die vertaling oorgebring, maar dit is 'n risiko by enige vertaling en foute kan selfs in betroubare bronne bestaan, dus is dit nie 'n risiko uniek aan KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:32, 26 Augustus 2026 (UTC)

:::{{Ping|Sobaka|Pynappel}} Myns insiens is dit nie die doelwit van dié kompetisie om met KI-geskepte artikels mee te ding nie. Die een skryf met die hand en die ander met KI? Ek dink nie dit is billik in 'n kompetisie nie. Ek sou dit as 'n soort ''doping'' beskou. Met die hoeveelheid KI-inhoud kan mens ook nie van ander verwag om die inhoud na te gaan nie. My mening. Jou laaste aanmerking oor foute in die oorspronklike artikel is juis die rede waarom die Duitse Wikipedia van die vertaler verwag om die inhoud stiptelik na te gaan. Andersins loop jy gevaar om verkeerde inhoud te versprei. Ek beskou die vertaler steeds as verantwoordelik vir die teks wat hy plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:55, 26 Augustus 2026 (UTC)

::::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]], ek dink ons moet hier twee sake onderskei. Eerstens is dit ’n kompetisie wat deur WikimediaZA gereël word, en ek kan dus nie namens hulle bepaal of KI-ondersteunde vertaling vir die doeleindes van die kompetisie toegelaat word of presies watter voorwaardes daarvoor geld nie. Dit sal jy verkieslik met die organiseerders moet uitgeklaar.
::::Tweedens is ons op die Afrikaanse Wikipedia nog besig om gemeenskapsbeginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI te ontwikkel, en ek wil nie daardie gesprek vooruitloop nie. Persoonlik sien ek wel ’n belangrike onderskeid tussen die gebruik van KI as ’n vertalingshulpmiddel en die gebruik daarvan om self nuwe ensiklopediese inhoud en bronne te genereer. KI-ondersteunde vertaling behoort dus nie noodwendig uitgesluit te word nie, mits die gebruiker die finale teks self deeglik nagaan en verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.
::::Ek sou egter versigtig wees met die aanname dat bronne bloot omdat hulle uit die oorspronklike artikel oorgedra word, glad nie nagegaan hoef te word nie. Niemand verwag noodwendig dat elke bron volledig van nuuts af ondersoek moet word voordat ’n vertaling gepubliseer word nie, maar die vertaler behoort minstens seker te maak dat die vertaalde teks die oorspronklike artikel getrou weergee, dat die verwysings korrek oorgedra is en dat daar nie deur die vertaalproses nuwe stellings, betekenisverskuiwings of foutiewe terminologie ontstaan het nie.
::::Wat die publisering van die porboodskap betref, dink ek dit is ’n nuttige vorm van deursigtigheid, maar dit is iets waaroor die gemeenskap nog ’n beginsel moet vasstel. Vir hierdie spesifieke kompetisie sou ek dus voorstel dat WikimediaZA eers bevestig wat hulle reëls oor KI-gebruik is; daarna geld uiteraard steeds die Afrikaanse Wikipedia se gewone vereistes ten opsigte van kwaliteit, verifieerbaarheid en die verantwoordelikheid van die redigeerder. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:04, 26 Augustus 2026 (UTC)

== Nuwe botartikels ==

Gemeenskap, ek mis die gemeenskapsbesluit om met nuwe botartikels te groei. Ons het byna 400 nuwe botartikels met 'n klein inligtingskassie en een sin. (As jy die res soek, moet jy die Engels lees.) Myns insiens voeg dit min waarde by, wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:50, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Ek dink dit voeg waarde by. Ek sien nie hoe die aantal van 400 relevant is nie. Daar is poskodes in Lesotho en Sentraal-Afrikaanse Republiek waaroor 'n Afrikaanse leser mag leer, en waaroor daar regtig min bekend is, soos slegs die ligging en koördinate. Sien geen rede hoekom hierdie onderwerpe van die ensiklopedie uitgesluit moet word nie; ander weergawes sluit hierdie onderwerpe in, maar ek hoor graag ander se menings. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:14, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Gee ons asb 'n voorbeeld of 2 vd poskodes in Lesotho wat jy gedoen het. Ek kan nie veel van Kabouterbot onthou nie...ouderdom! 
::PS Kabouterbot het vannag 'n fokop gemaak by [[Nana-Bakassa]] (&quot;Koördinate: Missing latitude&quot;) 
::[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:37, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] [[Hleoheng]] [[Fenyane]]. Ek moet nog die kategorieë byvoeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] reggemaak, dankie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
:Ek dink dit voeg net so veel waarde as al die saadjies oor plantspesies. Maak nie saak of dit nou deur 'n bot geskep is of nie. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] jou vraag is eintlik oor die nuttingheid van saadjies, en ek dink ons het daardie bespreking al baie keer gehad.
:Party mense vind die artikels interessant, al is daar min inligting. Dit kan altyd verder uitgebrei word. Dit is ook goed vir ander artikels wat plekname benoem (soos 'n artikel oor 'n ramp of iets), minder rooi skakels ens. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:40, 27 Augustus 2026 (UTC)
:@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] [[Tim Curry]] is onlangs oorlede. Die artikel is ook deur 'n robot begin. Kyk hoe lyk dit vandag. Die feit dat dit deur 'n robot begin is, doen geen afbreek aan ander artikels nie, en skep 'n raamwerk vir ander gebruikers om maklik by te dra. Ek kan onthou jy het destyds ook vreeslik gekla oor die artikels oor akteurs wat deur 'n robot geskep is. Dit staan jou vry om enige artikel wat jy dink te kort is, uit te brei. En as die onderwerp jou nie interesseer nie, hoef jy nie die artikel te lees nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:41, 27 Augustus 2026 (UTC)

:Intussen meer as 410. Die aantal is belangrik, aangesien kwantiteit die kwaliteit van die Afrikaanse Wikipedia raak. Daar is ook botartikels oor Russiese rajons, Australiese plaaslikeowerheidsgebied en Haïtiaanse departements. Terloops, ek het ander projekte as om 410 botartikels uit te brei. Myns insiens raak dit dieselfde tema: Ons skryf artikels '''deur mense vir mense'''. Tel asb. al die [[:Kategorie:Saadjies]] vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Wat is die verskil tussen 410 en 410&amp;nbsp;000? Hoe raak dit die kwaliteit van ander artikels? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:48, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::Inderdaad. Niemand kla oor enwiki se kwaliteit nie, en hulle het meer as 2 miljoen saadjies. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Hoe meer botartikels ons het, hoe meer lesers kom daarop af en sien een-sin-saadjies. Dit raak die reputasie van die hele projek. Daar is mense wat ure, maande, jare vir kwaliteit offer. Hoe aktief is die Cebuano- en Waray-Waray-Wikipedias? [[:en:Cebuano Wikipedia]], [[:de:Cebuanosprachige Wikipedia]], [[:en:Waray Wikipedia]] en [[:de:Waray-Waray-Wikipedia]] vertel baie vir my. Die botartikels het niks gehelp nie. Op die [[:en:Swedish Wikipedia#Massive deletions in robot-made articles]] het hulle intussen baie botartikels geskrap. Die Engelse Wikipedia het sewe miljoen artikels en die nodige mannekrag met dié wêreldtaal! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] moet ons [[Tim Curry]] skrap? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:03, 27 Augustus 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Pynappel}} Ons kan wel artikels oor mense deur mense laat skryf. Soos [[Dolly Parton]], [[Bonnie Tyler]] en [[Gunther von Hagens]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:10, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Kom ons hoor wat sê die res van die gemeenskap. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:15, 27 Augustus 2026 (UTC)
: Honderde saadjies beteken nie veel nie. Dit groei nie. Kyk na die sponsies. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:51, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Hallo @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek stem saam dat dit dalk nie veel beteken nie, maar dit het nie noodwendig 'n negatiewe impak nie. Trouens, my punt is juis dat dit 'n goeie impak het omdat dit 'n bestaande artikel verskaf waartoe gebruikers kan bydra. Ek wonder hoeveel gebruikers wysig bestaande artikels eerder as om nuwe artikels te skep. Dit sal interessant wees om hierdie statistiek van 'n groot Wikipedia soos Engels of Duits te kry. Intussen deel ek 'n lys van artikels wat deur kabouter geskep is en wat sedertdien gegroei het. Dit is almal akteurs, vermoedelik omdat dit 'n onderwerp is waarin meer mense geïnteresseerd is, terwyl die sponse 'n baie kleiner gehoor het, maar daardie gehoor verdien steeds om artikels op Wikipedia in Afrikaans te kan raadpleeg en wysigings daarby aan te bring en ja, as hulle die vermoë het, self artikels te begin.
::* [[Shailene Woodley]]
::* [[Jenna Ortega]]
::* [[Anna Held]]
::* [[Elton John]]
::* [[IJustine]]
::* [[Sydney Sweeney]]
::* [[Beatrice Straight]]
::* [[Alec Baldwin]]
::* [[Raquel Welch]]
::* [[Timothée Chalamet]]
::* [[Rami Malek]]
::* [[George Carlin]]
::– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:20, 27 Augustus 2026 (UTC)

== Voorstel: 'n Konsep-naamruimte (ns 118) ==

Hallo almal

Ek wil graag voorstel dat ons vir die Afrikaanse Wikipedia 'n aparte '''Konsep'''-naamruimte aanvra. Dit is die ekwivalent van die Engelse ''Draft:'' (naamruimte 118).

Tans het 'n onvoltooide artikel net twee tuistes: die hoofnaamruimte, waar lesers en soekenjins dit sien, of 'n gebruikersubblad of [[Wikipedia:Sandput]]. 'n Konsep-naamruimte gee 'n derde plek:

* Konsepte tel nie as artikels nie en beïnvloed nie ons artikeltelling nie.
* Konsepte word outomaties nie deur soekenjins geïndekseer nie, dus skaad 'n onvoltooide bladsy nie die projek se aansien nie.
* Nuwelinge kan aan 'n artikel werk sonder dat dit binne minute vir verwydering genomineer word.
* Wanneer die artikel gereed is, word dit eenvoudig na die hoofnaamruimte geskuif en die volledige geskiedenis bly behoue.

Meer as 25 Wikipedias het reeds so 'n naamruimte.

=== Wat presies aangevra sal word ===

* Naamruimte 118 = Konsep, naamruimte 119 = Konsepbespreking
* 'n Alias sodat ''Draft:'' ook na dieselfde naamruimte wys
* Subbladsye aangeskakel
* ''noindex'' sodat konsepte nie deur soekenjins geïndekseer word nie
* Konsepte tel nie as inhoudsbladsye nie (dus nie in die artikeltelling nie)
* VisualEditor beskikbaar in die nuwe naamruimte

=== Punte waaroor ons moet besluit ===

# '''Die naam.''' &quot;Konsep&quot; / &quot;Konsepbespreking&quot;, of eerder &quot;Klad&quot; / &quot;Kladbespreking&quot;? Ander voorstelle is welkom.
# '''Wie mag 'n konsep na die hoofnaamruimte skuif?''' Enigeen, of net gebruikers wat outomaties bevestig is (''autoconfirmed'')?
# '''Verlate konsepte.''' Op die Engelse Wikipedia kan 'n konsep wat ses maande lank onaangeraak bly, verwyder word, met 'n kennisgewing aan die skepper. Wil ons iets soortgelyks, en met watter tydperk?
# '''Soekresultate.''' Moet konsepte by verstek in ons interne soektog verskyn, of net wanneer 'n mens dit uitdruklik kies?

=== Hoe dit tegnies werk ===

Ons kan dit nie self aanskakel nie. Dit is 'n konfigurasieverandering aan Wikimedia se bedieners. Die pad is:

# Konsensus hier op die Geselshoekie, met die besonderhede hierbo beslis.
# 'n Versoek op Phabricator onder ''Wikimedia-Site-requests'', met 'n permanente skakel na hierdie bespreking (sien [[m:Requesting wiki configuration changes]]).
# 'n Ontwikkelaar dien die wysiging in Gerrit in en dit word ontplooi.

Dit neem gewoonlik 'n paar weke. Vir 'n kleiner wiki is 'n handjievol steunstemme genoeg: die Birmaanse Wikipedia se versoek ([[phab:T352424]]) is met twee steunstemme goedgekeur.

=== Alternatief ===

As die gemeenskap voel 'n eie naamruimte is oorbodig, kan ons byna dieselfde werkvloei kry sonder enige tegniese versoek, deur subbladsye soos ''Wikipedia:Konsepte/Artikelnaam'' te gebruik. Die verskil is dat ''noindex'' dan nie outomaties geld nie, dat konsepte nie 'n eie filter in onlangse wysigings en die soekfunksie kry nie, en dat die naam vir nuwelinge minder duidelik is.

=== Steun, teen, kommentaar ===

Ek stel voor ons hou die bespreking ten minste twee weke oop sodat almal kans kry om te reageer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek ondersteun die voorstel in beginsel. Hou vir twee weke. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:43, 28 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ondersteun}} idee
::#Konsepartikel
::#Gebruikers wat bevestig is
::#Ses maande klink redelik
::#Net by keuse, maar as iemand nou dieselfde artikel wil skep, moet dit duidelik wees dat daar reeds ‘n konsepartikel is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:16, 28 Augustus 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} Een van die grootste voordele sal wees as daar kompetisies of werkwinkels is, sodat ander gebruikers weet om die gebruiker spasie te gee. Dit kan dalk ook help dat nuwelinge meer vrymoedigheid het...(dalk?) 
:Net 'n vraag: as die blad geskuif word sonder 'n aanstuur, wat oorbodig sal wees, tel dit as 'n bladsyverwydering? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 14:19, 1 September 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] soos sake tans staan, ja, maar slegs administrateurs kan skuif sonder 'n aanstuur. As ander gebruikers bladsye skuif, dan word 'n aanstuur outomaties agtergelaat. Op die Engelse Wikipedia het hulle 'n spesifieke gebruikersgroep, nl. ''page movers'', wat bladsye sonder 'n aanstuur kan skuif. Ons kan oorweeg om ook so 'n groep op die Afrikaanse Wikipedia te hê. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:12, 1 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} al vier punte hier bo. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:41, 4 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:08, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Briljante idee. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:34, 5 September 2026 (UTC)
:&lt;s&gt;{{Neutraal}}&lt;/s&gt; – Ek is tans bietjie uitgebrand! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:30, 5 September 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – Laat dit goed gaan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:37, 16 September 2026 (UTC)
::Ek het die nuwe naamruimtes aangevra: https://phabricator.wikimedia.org/T437576 – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:24, 10 September 2026 (UTC)
:::Ons het vandag die nuwe Konsep- en Konsepbesprekingnaamruimtes ontvang. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:18, 14 September 2026 (UTC)
::::Baie dankie Pynappel --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:46, 16 September 2026 (UTC)

== Malfunction... ==

Die taalkundiges: beste vertaling - faal of wanfunksioneer? Of hang dit af van die gebruik van die woord? Ek verkies eersgenoemde! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:34, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Ja, wanfunksioneer as werkwoord. Ook dalk
:* nie behoorlik funksioneer nie
:* foutief funksioneer 
:* gebrekkig funksioneer
Informeel: Die masjien het begin probleme gee. 
:As selfstandige naamwoord: Fout
:* The system experienced a hardware malfunction that caused unexpected server reboots.
:: Die stelsel het 'n hardewarefout ondervind wat onverwagte herlaaie van die bediener veroorsaak het.
:* Engineers traced the vehicle's sudden loss of power to an electronic control unit malfunction.
:: Ingenieurs het die voertuig se skielike verlies aan krag nagespoor na 'n fout in die elektroniese beheereenheid.
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:59, 28 Augustus 2026 (UTC)

::Volgens [https://translate.google.co.uk/ Google Translate], lui die Afrikaans vertaaling:
::*Die stelsel het 'n hardeware-wanfunksie ondervind wat onverwagte bedienerherlaai veroorsaak het.
::*Ingenieurs het die voertuig se skielike kragverlies na 'n wanfunksionering in die elektroniese beheereenheid teruggevoer.
::[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:55, 28 Augustus 2026 (UTC)
:::Ai tog, Martin..! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:46, 31 Augustus 2026 (UTC)
::::Nee Martin, gaan kyk terug in jou skoolboeke. Google Translate gee maar swak vertalings! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:59, 31 Augustus 2026 (UTC)

== [[Ratko Mladic]] ==

Goeiedag, ek wil graag hoor of ek hierdie konsep na die hoofnaamruimte mag skuif. Dit is 'n KI-vertaling van die Engelse weergawe. Ek het nie al die bronne noukeurig deurgegaan nie, maar die resultaat lyk ooglopend korrek. Is daar enige groot probleme met die artikel wat verhoed dat dit gepubliseer kan word? Dit kan natuurlik in sy konsepvorm en na publikasie steeds gewysig word om enige foute te korrigeer of nuwe inligting by te werk. Ek hoor graag van u. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:49, 28 Augustus 2026 (UTC)

:Hallo Pynappel, ja dis skaflik, haal net asb al die rooi skakels in die inleiding uit. 
:Iets soos--- ''Sien ook: [[Kroasiese Onafhanklikheidsoorlog]] en [[Bosniese Oorlog]]'' --- het geen nut nie.
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:11, 28 Augustus 2026 (UTC)
::{{uitgevoer}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:05, 28 Augustus 2026 (UTC)

== FAK-voorsitters ==

Het die voorsitterlys van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] probeer opdateer, maar daar is nog datum-gapings, wat ook bevestig kan word. Daar mag ook 'n Prof. Jan de Koning tussen Cillié en Heyns wees, maar ek vind baie min inligting oor hom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:21, 1 September 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap. ==

Gemeenskap, kan al die bestaande lede van die 15 jaar gemeenskap net laat weet of hulle dalk al deel van die twintigjaargemeenskap moes gewees het? Ek het [[Gebruiker:Sobaka]] opdateer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:02, 6 September 2026 (UTC)
: Ook dankie en geluk aan [[Gebruiker:JMK]] met sy 20 jaar deelname hier by ons. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:56, 6 September 2026 (UTC)
::Eers in Jan. 2028! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:02, 6 September 2026 (UTC)

== Jou wiki sal op 23 Sep oorskakel na die lees-alleenmodus ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp.

Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-09-23|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''

Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 

'n Banier sal 30 minute voor die aanvang op alle wiki's vertoon word.

'''Vir 'n kort tydjie sal u alle wiki's slegs kan lees, maar nie kan redigeer nie.'''

* Op Woensdag 23 September 2026 sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie.
* As u gedurende hierdie tyd probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie minute nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net ingeval.

''Ander gevolge'':

* Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word.
* Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander week sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees.

Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 September 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Konsepbeleid oor kunsmatige intelligensie ==
Die Afrikaanse Wikipedia het nog geen beleid oor die gebruik van kunsmatige intelligensie nie, terwyl die [[:en:Wikipedia:Large language models|Engelse]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative|Franse]] en [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse]] Wikipedias die afgelope twee jaar elkeen een aangeneem het. Ek het 'n konsep op grond van daardie vier bladsye met behulp van [[Claude]] Opus 5 geskryf en dit by [[Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geplaas. Dit verbied nes die ander taalweergawes van Wikipedia die generasie van nuwe inhoud met KI, maar laat uitdruklik vertalings toe, met sekere voorwaardes. Ek hoop om hiermee 'n riglyn te skep wat almal gelukkig maak en die Afrikaanse Wikipedia in staat stel om sy volgende fase van groei binne te gaan deur KI op 'n verantwoordelike en deursigtige manier toe te pas. Ek nooi graag die gemeenskap om kommentaar by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] te lewer.

Kortliks wat die konsep sê:

* Artikels word nie met generatiewe KI geskryf nie. Teks wat deur 'n taalmodel opgestel is, hoort nie in die artikelnaamruimte nie, en dieselfde geld vir gegenereerde verwysings en beelde.
* '''Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia is uitdruklik toegelaat''', ook met masjienvertaling en ook vir 'n volledige artikel. Die twee voorwaardes wat saak maak, is dat die bronartikel se verwysings saam oorgedra word en dat erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf. Jy lees natuurlik self die Afrikaans na voordat jy dit stoor.
* Anders as sommige ander taalweergawes vereis die konsep '''nie''' dat die vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan nie. Vir 'n gemeenskap van ons grootte sou dit vertaling in die praktyk onmoontlik maak, en dit sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, syfers wat mekaar weerspreek – laat jy uiteraard weg.
* Spelkontrole, herformulering van jou eie teks, terminologiehulp, navorsingshulp en tegniese hulp met wikiteks bly toegelaat, mits jy in die wysigingsopsomming noem waarvoor jy wat gebruik het.
* Op besprekingsblaaie skryf ons in ons eie woorde, maar iemand wat nie Afrikaans magtig is nie, mag 'n masjienvertaling gebruik en dit so aandui.
* By 'n vermoede van KI-inhoud kyk ons na die bronne, nie na die skryfstyl nie: KI-verklikkers is onbetroubaar. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is.

Die vertaalgedeelte is doelbewus toegeefliker as dié van die Duitse en Franse Wikipedias, omdat vertaling by ons een van die belangrikste maniere is waarop die projek groei. Ek dink dit is die regte keuse vir ons, maar dit is juis die punt waaroor ek graag ander menings wil hoor.

Vrae waaroor kommentaar besonder nuttig sal wees:

# Is die vertaalvoorwaardes werkbaar soos hulle daar staan, of is daar iets wat in die praktyk gaan skuur?
# Is dit reg om die nagaan van elke oorgedraagde bron uit te laat?
# Is die verbod op gegenereerde artikels duidelik genoeg afgebaken teenoor die toegelate gebruike?
# Ontbreek daar iets wat by ons dikwels voorkom en wat die konsep nie dek nie?

'''Plaas kommentaar oor die beleid self asseblief by [[Konsepbespreking:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]]''', sodat alles op een plek bymekaar bly. Ek los die bespreking 'n ruk oop en werk die konsep by soos die kommentaar inkom; as daar mettertyd konsensus is, kan dit na [[Wikipedia:Kunsmatige intelligensie]] geskuif en as beleid gemerk word.

Groete. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:43, 16 September 2026 (UTC)

== Skeppers van saadjies ==
Gemeenskap, daar is tans 'n tydelike rekening gebruiker wat Meksikaanse saadjies skep. Hy vertaal net die inleidings van die artikels uit die Engelse Wikipedia, foutloos. KI-pogings? My probleem is dat ons saadjies tans by die 20,000 is! My siening is dat indien enige gebruiker tot drie saadjies beperk moet word, daarna moet hy werklik waarde toevoeg deur die hele artikel te vertaal. Ja, my flora artikels is kort maar daar is nie werklik enige inligting nie. 99% van hulle bestaan nêrens nie en ek het nie by een van hulle die saadjie sjabloon geplaas nie! Tweedens voorsien ons die flora foto,s vir gebruik deur onder andere skoolkinders asook bewaar plaaslike name. Almal het bronne. Ek luister... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 18 September 2026 (UTC)

:Ek is tevrede met die IP-bydraer wat onlangs al die Meksikaanse presidente skep. Dit vorm deel van 'n reeks en 'n gaping wat gevul moet word, al is dit net saadjies. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:53, 18 September 2026 (UTC)
::Dis jammer hy doen nie effens meer moeite en vertaal die hele Engelse inleiding nie; dan kan hy artikels van minstens een skerm doen in plaas van saadjies. Maar ja, die atikels is nodig. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>70ikmp6273cfhfct495b74tuu7izt1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Bladsyverwydering</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5338</id>
    <revision>
      <id>2968996</id>
      <parentid>2968222</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T21:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Avelinn</username>
        <id>214675</id>
      </contributor>
      <origin>2968996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7787" sha1="h0vidk9djonjigykkq63ccwenoln7cg" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>h0vidk9djonjigykkq63ccwenoln7cg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969004</id>
      <parentid>2968996</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysiging deur [[Special:Contributions/Avelinn|Avelinn]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]]</comment>
      <origin>2968222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8060" sha1="jqc21kviu1efj0uhe8x63vhe5n1f5hm" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)

== [[Anaria Karagkiozi]] ==
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>jqc21kviu1efj0uhe8x63vhe5n1f5hm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969005</id>
      <parentid>2969004</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anaria Karagkiozi */</comment>
      <origin>2969005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8255" sha1="kqgehvij21ctnx31egenwhzhkbe38n4" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>kqgehvij21ctnx31egenwhzhkbe38n4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969007</id>
      <parentid>2969005</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wasgoeddraad */</comment>
      <origin>2969007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8461" sha1="o9ckfrt737m40w4w3jai17c6zxc0mo7" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>o9ckfrt737m40w4w3jai17c6zxc0mo7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969008</id>
      <parentid>2969007</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wasgoeddraad */</comment>
      <origin>2969008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8500" sha1="5t43pkpze1xdybi350nyev1ddsy91t2" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Sien [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5t43pkpze1xdybi350nyev1ddsy91t2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969009</id>
      <parentid>2969008</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rook en die ontstaan daarvan */</comment>
      <origin>2969009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8727" sha1="p7c27odoynm7hwhe73rj7dw6rem3heb" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Sien [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}} ek sien jy het dit reeds geskrap. Kon dit nie met [[rookgewonte]] versmelt geword het nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:39, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>p7c27odoynm7hwhe73rj7dw6rem3heb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969010</id>
      <parentid>2969009</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rook en die ontstaan daarvan */</comment>
      <origin>2969010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8728" sha1="brh1kpk25bo4bwa58um42vqvgagybnz" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Sien [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}} ek sien jy het dit reeds geskrap. Kon dit nie met [[rookgewoonte]] versmelt geword het nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:39, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>brh1kpk25bo4bwa58um42vqvgagybnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969011</id>
      <parentid>2969010</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:41:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ratelslang */</comment>
      <origin>2969011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8927" sha1="koc1ac8hu4q2l7d19rh0w1wafmckz9w" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - dit het potensiaal om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:41, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Sien [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}} ek sien jy het dit reeds geskrap. Kon dit nie met [[rookgewoonte]] versmelt geword het nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:39, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>koc1ac8hu4q2l7d19rh0w1wafmckz9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969015</id>
      <parentid>2969011</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ziané Saayman */</comment>
      <origin>2969015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9825" sha1="5w62jqww8adfn75w6ne0uw34yl0y9sw" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{kommentaar}} - Ek kry geen betroubare bronne oor haar wanneer ek 'n soektog vir &quot;Ziané Saayman&quot; doen nie. Dalk is daar 'n beter soekterm? Of iets agter 'n betaalmuur in ''[[Netwerk24]]''? Dalk kan die artikel ook na ons nuwe konsepnaamruimte geskuif word terwyl hierdie dinge uitgeklaar word, maar ek dink ten minste nie dit voldoen aan paragraaf 5 van [[Wikipedia:Spoedige_verwyderings#Artikels]] nie:
 'n Artikel oor 'n regte persoon, organisasie (musiekgroep, besigheid, ens.) of webblad wat nie aandui waarom die onderwerp belangrik is nie'.
: omdat die artikel self sê: &quot;[...] wat deur virale TikTok-inhoud bekend geword het. Sy het wyd bekend geword in Suid-Afrika as die &quot;Braaibroodtjie-meisie&quot; [...]&quot;. Dit is net moeilik om te [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieer]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:49, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - dit het potensiaal om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:41, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Sien [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}} ek sien jy het dit reeds geskrap. Kon dit nie met [[rookgewoonte]] versmelt geword het nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:39, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>5w62jqww8adfn75w6ne0uw34yl0y9sw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969017</id>
      <parentid>2969015</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Husayn ibn Ali */</comment>
      <origin>2969017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10223" sha1="o1k881mqz6jv6z0dhlqhrcjw9bw813z" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{kommentaar}} - Ek kry geen betroubare bronne oor haar wanneer ek 'n soektog vir &quot;Ziané Saayman&quot; doen nie. Dalk is daar 'n beter soekterm? Of iets agter 'n betaalmuur in ''[[Netwerk24]]''? Dalk kan die artikel ook na ons nuwe konsepnaamruimte geskuif word terwyl hierdie dinge uitgeklaar word, maar ek dink ten minste nie dit voldoen aan paragraaf 5 van [[Wikipedia:Spoedige_verwyderings#Artikels]] nie:
 'n Artikel oor 'n regte persoon, organisasie (musiekgroep, besigheid, ens.) of webblad wat nie aandui waarom die onderwerp belangrik is nie'.
: omdat die artikel self sê: &quot;[...] wat deur virale TikTok-inhoud bekend geword het. Sy het wyd bekend geword in Suid-Afrika as die &quot;Braaibroodtjie-meisie&quot; [...]&quot;. Dit is net moeilik om te [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieer]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:49, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{hou}} - interessante, noemenswaardige, ensiklopediese onderwerp. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Hoe spreek 'n mens bv. ''Husayn'' in Afrikaans uit? Moet dit nie as ''Hoesein'' getranslitereer word nie? Dalk weet [[Gebruiker:BurgertB]]. ''Husayn'' lyk soos 'n Engelse transliterasie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - dit het potensiaal om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:41, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Sien [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}} ek sien jy het dit reeds geskrap. Kon dit nie met [[rookgewoonte]] versmelt geword het nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:39, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>o1k881mqz6jv6z0dhlqhrcjw9bw813z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969020</id>
      <parentid>2969017</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Candy crush */</comment>
      <origin>2969020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10362" sha1="ltssu9btwt8a7w2it9epfzfgcj6c8nh" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{kommentaar}} - Ek kry geen betroubare bronne oor haar wanneer ek 'n soektog vir &quot;Ziané Saayman&quot; doen nie. Dalk is daar 'n beter soekterm? Of iets agter 'n betaalmuur in ''[[Netwerk24]]''? Dalk kan die artikel ook na ons nuwe konsepnaamruimte geskuif word terwyl hierdie dinge uitgeklaar word, maar ek dink ten minste nie dit voldoen aan paragraaf 5 van [[Wikipedia:Spoedige_verwyderings#Artikels]] nie:
 'n Artikel oor 'n regte persoon, organisasie (musiekgroep, besigheid, ens.) of webblad wat nie aandui waarom die onderwerp belangrik is nie'.
: omdat die artikel self sê: &quot;[...] wat deur virale TikTok-inhoud bekend geword het. Sy het wyd bekend geword in Suid-Afrika as die &quot;Braaibroodtjie-meisie&quot; [...]&quot;. Dit is net moeilik om te [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieer]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:49, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{hou}} - interessante, noemenswaardige, ensiklopediese onderwerp. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Hoe spreek 'n mens bv. ''Husayn'' in Afrikaans uit? Moet dit nie as ''Hoesein'' getranslitereer word nie? Dalk weet [[Gebruiker:BurgertB]]. ''Husayn'' lyk soos 'n Engelse transliterasie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk nou reg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:54, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - dit het potensiaal om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:41, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Sien [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}} ek sien jy het dit reeds geskrap. Kon dit nie met [[rookgewoonte]] versmelt geword het nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:39, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ltssu9btwt8a7w2it9epfzfgcj6c8nh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969021</id>
      <parentid>2969020</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Anaria Karagkiozi */</comment>
      <origin>2969021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10588" sha1="hxjo9znntubepmuhadjrlmtyy4f7ba7" xml:space="preserve">{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
&lt;div class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;&quot;&gt;
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
&lt;/div&gt;

{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}

== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: &lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;{{verwyderingskandidaat}}&lt;/noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&amp;action=edit&amp;section=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.

Die proses van nominasie is nie 'n geval van &quot;die meerderheid wen&quot; nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.

Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.

Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}

En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})

== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.

== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig &lt;nowiki&gt;{{Skrap|rede}}&lt;/nowiki&gt; bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die &lt;nowiki&gt;{{skrap}}&lt;/nowiki&gt;-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies &quot;Wys geskiedenis&quot; en &quot;Meer&quot; bo-aan die betrokke bladsy.

== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&amp;type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]

== Verwyderingsnominasies ==
__TOC__
=== [[Ziané Saayman]] ===
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
* {{verwyder}} – Behalwe vir die sosiale media- liedjie uit 2025 kon ek nie enige ander informasie opspoor oor die persoon nie. Dink nie sy is noemenswaardig genoeg vir 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:17, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{hou}} – dis mos nie 'n &quot;crime&quot; om oor iets goeds te skryf nie. Ook, wat &quot;bemark&quot; sy, CD's of braaibroodjies? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{neutraal}} – sover net bekend vir een liedjie. Op baie ander wikis is 'n &quot;one-hit-wonder&quot; noemenswaardig genoeg om te hou. Ek gee nie om of ons dit hou of skrap nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:29, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{kommentaar}} - Ek kry geen betroubare bronne oor haar wanneer ek 'n soektog vir &quot;Ziané Saayman&quot; doen nie. Dalk is daar 'n beter soekterm? Of iets agter 'n betaalmuur in ''[[Netwerk24]]''? Dalk kan die artikel ook na ons nuwe konsepnaamruimte geskuif word terwyl hierdie dinge uitgeklaar word, maar ek dink ten minste nie dit voldoen aan paragraaf 5 van [[Wikipedia:Spoedige_verwyderings#Artikels]] nie:
 'n Artikel oor 'n regte persoon, organisasie (musiekgroep, besigheid, ens.) of webblad wat nie aandui waarom die onderwerp belangrik is nie'.
: omdat die artikel self sê: &quot;[...] wat deur virale TikTok-inhoud bekend geword het. Sy het wyd bekend geword in Suid-Afrika as die &quot;Braaibroodtjie-meisie&quot; [...]&quot;. Dit is net moeilik om te [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieer]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:49, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Husayn ibn Ali]] ===

* {{verwyder}} - Bestaan nie in Engels nie en slegs een bron ''Ensiklopedia van Iran''. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:54, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Skakel ingesit en inderdaad is die dood van Husayn een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis. Vinnig deurgelees en kom voor of dit ooreenstem met die Engelse artikel. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:12, 21 Julie 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Bestaan op 90 wikis insluitend enwiki. Inhoud lyk goed vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:26, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{hou}} - interessante, noemenswaardige, ensiklopediese onderwerp. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Hoe spreek 'n mens bv. ''Husayn'' in Afrikaans uit? Moet dit nie as ''Hoesein'' getranslitereer word nie? Dalk weet [[Gebruiker:BurgertB]]. ''Husayn'' lyk soos 'n Engelse transliterasie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:51, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Candy crush]] === 
* {{verwyder}} - ek sien nie meer kans om teen KI-produkte te veg nie, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:24, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Het dit herskryf sodat dit sin maak. Is 'n baie bekende speletjie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:29, 23 Augustus 2026 (UTC)
* {{Hou}} - Een van die mees gespeelde videospeletjies ter wêreld - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:27, 24 Augustus 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk nou reg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:54, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Ratelslang]] ===
* {{verwyder}} - dit is nie duidelik of die artikel oor 'n genus, spesie of familie gaan nie. Geen taksonomise naam word genoem nie. Die bronne is skyn, vertel niks oor die artikel nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:26, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - dit het potensiaal om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:41, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Wasgoeddraad]] ===
* {{verwyder}} - daar is geen bronne nie. Op navraag aan die outeur het my gevra waar hy bronne kan kry, dit is dus 'n opstel. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:28, 9 September 2026 (UTC)
* {{hou}} - lyk of dit potensiaal het om ensiklopedies te word. Kort dalk {{ss|skoonmaak}}. Sien [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:38, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Rook en die ontstaan daarvan]] ===
{{skrapdatum|30 September 2026}}
* &lt;s&gt;{{verwyder}} - Lyk soos 'n duplikaat van [[Rookgewoonte]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 15 September 2026 (UTC)&lt;/s&gt;
* {{hou}} - Volgens [[Wikipedia:Verwyderingsbeleid]] moet dit eerder versmelt word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:28, 15 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}} ek sien jy het dit reeds geskrap. Kon dit nie met [[rookgewoonte]] versmelt geword het nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:39, 20 September 2026 (UTC)

=== [[Anaria Karagkiozi]] ===
{{verwyder}} - artikel bestaan nie eers in haar moedertaal Wikipedia, Grieks, nie. Ook nie Engels nie. Sy is 17. Uitstekende stukkie KI-werk. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 18 September 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} - artikel kwalifiseer vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings]] omdat dit aan paragraaf 5 van [[Wikipedia:Spoedige_verwyderings#Artikels]] voldoen:
 'n Artikel oor 'n regte persoon, organisasie (musiekgroep, besigheid, ens.) of webblad wat nie aandui waarom die onderwerp belangrik is nie'.
– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:35, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hxjo9znntubepmuhadjrlmtyy4f7ba7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atlantiese Oseaan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6474</id>
    <revision>
      <id>2969095</id>
      <parentid>2849309</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23100" sha1="kbipiu1pf127xgneclebg90c3oc31e9" xml:space="preserve">[[Lêer:Atlantiese Oseaan.png|duimnael|Die Atlantiese Oseaan]]
{{Vyf Oseane}}
[[Lêer:Map of the Territorial Waters of the Atlantic and Indian Ocean.png|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone in die Atlantiese en Indiese Oseane]]

Die '''Atlantiese Oseaan''' is die wêreld se tweede grootste [[oseaan]]. Dit beslaan ongeveer een vyfde van die [[aarde]] se oppervlakte en lê tussen die ooskus van [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]] en die weskus van [[Europa]] en [[Afrika]].&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt; Die oseaan se naam, van [[Griekse mitologie]] ontleen, beteken &quot;See van [[Atlas (mitologie)|Atlas]]&quot;.

Die oseaan beslaan 'n verlengde, S-vormige kom wat in 'n noord-suid-rigting strek en is verdeel in die Noord-Atlantiese en Suid-Atlantiese oseane deur ewenaar-teëstrome by omtrent 8° Noord breedteligging. Dit word aan die weste afgesper deur Noord- en Suid-Amerika en Europa en Afrika aan die ooste. Verder word die Atlantiese Oseaan aan die [[Stille Oseaan]] verbind deur die [[Arktiese Oseaan]] aan die noorde en die [[Drakedeurgang]], wat tussen [[Antarktika]] en [[Kaap Hoorn]] lê, aan die suide. 'n Mensgemaakte verbinding na die Stille Oseaan word deur die [[Panamakanaal]] verskaf. Aan die ooste word die skeidslyn tussen die Atlantiese en [[Indiese Oseaan]] getrek op die 20° Oos lengtelyn. Die skeiding tussen die Atlantiese en Arktiese Oseaan word deur 'n lyn vanaf [[Groenland]] tot die suidelike [[Svalbard]] tot die noordelike [[Noorweë]] gevorm.

Die Atlantiese Oseaan beslaan sowat 20% van die aarde se oppervlak en is die tweede grootste oseaan ter wêreld (naas die [[Stille Oseaan]]). Met die aanliggende seë beslaan dit 'n oppervlakte van sowat 106&amp;nbsp;450&amp;nbsp;000&amp;nbsp;[[vierkante kilometer|km²]], maar sonder hulle het dit 'n oppervlakte van 82&amp;nbsp;362&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km². Die landoppervlakte wat in die Atlantiese Oseaan dreineer is vier keer dié van die Stille of Indiese oseane. Die volume van die Atlantiese Oseaan met die aanliggende seë is 354&amp;nbsp;700&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km³ en 323&amp;nbsp;600&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km³ sonder die seë.

Die gemiddelde diepte van die oseaan, tesame met die aanliggende seë, is 3332&amp;nbsp;[[meter|m]] en sonder hulle is dit 3926&amp;nbsp;m. Die grootste diepte, 8&amp;nbsp;605&amp;nbsp;m (28&amp;nbsp;232&amp;nbsp;voet), is in die Puerto Rico-trog. Die wydte van die oseaan wissel van 2&amp;nbsp;848&amp;nbsp;[[kilometer|km]] tussen [[Brasilië]] en [[Liberië]], tot omtrent 4&amp;nbsp;830&amp;nbsp;km tussen die [[Verenigde State]] en [[Noord-Afrika]].

Die oseaan het onreëlmatige kuslyne wat deur baie baaie, golwe en seë ingekeep word. Hulle sluit die [[Karibiese See]], die [[Golf van Meksiko]], die [[Golf van Sint-Laurens]], die [[Middellandse See]], die [[Swartsee]], die [[Noordsee]], die [[Oossee]] en die Noorweë-[[Groenlandsee]] in. Eilande in die oseaan sluit in [[Svalbard]], [[Groenland]], [[Ysland]], Rockall, [[Groot-Brittanje]], [[Ierland]], Fernando de Noronha, die [[Asore]], die [[Madeiraeilande]], die [[Kanariese Eilande]], die [[Kaap Verde|Kaap-Verdiese Eilande]], [[Bermuda]], [[Wes-Indië]], [[Ascension (eiland)|Ascension-eiland]], [[Sint Helena]], [[Tristan da Cunha]], die [[Falkland-eilande]] en [[Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande]].

== Oseaanbodem ==
[[Lêer:Ireland-AtlanticOceanwithAranIsland.jpg|duimnael|Die Atlantiese Oseaan soos gesien vanaf die weskus van [[Ierland]] gesien.]]
Die grootste kenmerk van die bodemtopografie van die Atlantiese Oseaan is 'n groot onderwater bergreeks genaamd die [[Mid-oseaniese rif|Middel-Atlantiese Rif]]. Dit strek vanaf Ysland in die noorde tot ongeveer 58° suid breedteligging en bereik 'n maksimumwydte van ongeveer 1600&amp;nbsp;km. 'n Groot rifvallei loop langs die rif vir meeste van sy lengte. Die waterdiepte bo-oor die rif is minder as 2700&amp;nbsp;m in meeste plekke en verskeie bergspitse verrys bó die water en vorm eilande. Die Suid-Atlantiese Oseaan het 'n verdere onderwaterrif, genaamd die Walvisrif.

Die Middel-Atlantiese Rif skei die Atlantiese Oseaan in twee groot trôe, met dieptes wat gemiddeld tussen 3600 en 5485&amp;nbsp;m is. Dwarsriwwe wat loop tussen die vastelande en die Middel-Atlantiese Rif breek die oseaanvloer op in verskeie komme. Sommige van die groter komme sluit die [[Guiana]], Noord-Amerikaanse, Kaap Verde en Kanariese komme in die Noord-Atlantiese Oseaan in. Die grootste Suid-Atlantiese komme is die Angola, Kaapse, Argentinië en Brasilië-komme.

Die diep oseaanvloer is betreklik plat, alhoewel verskeie seeberge en 'n paar guyote ('n afgeplatte onderwaterberg) bestaan. Verskeie dieptes of trôe word ook gevind in die oseaanvloer: Die Puerto Rico-trog, in die Noord-Atlantiese Oseaan, is die diepste. In die Suid-Atlantiese Oseaan bereik die Suid-Sandwich-trog 'n diepte van 8428&amp;nbsp;m. 'n Derde groot trog, die Romanche-trog, is te vinde naby die ewenaar en bereik 'n diepte van sowat 7760&amp;nbsp;m. Die plate langs die rande van die vastelande vorm sowat 11% van die bodemtopografie. Verder sny 'n aantal diep kanale dwarsoor die kontinentale verrysing.

Oseaansedimente bestaan uit grondstowwe, (diep)seestowwe en sedimentgesteentes. Die grondstowwe, ook genoem terrigeendeposito's, bestaan uit sand, modder en klipdele wat deur erosie, verwering en vulkaniese aktiwiteit op land gevorm word en dan see toe gespoel word. Hierdie stowwe word grootliks op die kontinentale plate gevind en is die dikste by groot riviermonde of langs woestynkuste. Die (diep)seestowwe (of pelagiese deposito's), wat die oorblyfsels van organismes wat na die oseaanvloer gesink het bevat, sluit rooi kleie, die organismes ''Globigerina'' en ''pteropod'', en silikahoudende slik in. Hulle beslaan meeste van die oseaanvloer, wissel in dikte van 60&amp;nbsp;m tot 3300&amp;nbsp;m en is die dikste in die samestromingsgordel en in opwellingsones. Die sedimentgesteentes, of outigeendeposito's, bestaan uit stowwe soos mangaanklont, en kom voor waar sedimentasie stadig vorder, of seestrome die deposito's sorteer.

== Watereienskappe ==
Die soutgehalte van oppervlakwater in die oop oseaan wissel van 33 tot 37 dele per duisend, afwisselend van die breedteligging en seisoen. Alhoewel die minimum soutgehalte net noord van die ewenaar gevind word, word die laagste waardes in die algemeen by hoë breedteliggings en langs kuste met groot riviermonde gevind. Maksimum soutgraad word by sowat 25° noord breedteligging gevind. Die oppervlak se southeid word deur [[verdamping]], neerslag, afvloei uit riviermondings en die smelt van see-ys beïnvloed.

Die watertemperatuur by die oppervlak, wat ook met breedteligging, stromingstelsel en seisoen wissel, vertoon die breedteverspreiding van sonenergie en wissel van minder as 2° tot 29&amp;nbsp;°C. Maksimumtemperature kom noord van die ewenaar voor en minimumwaardes word in die poolstreke gevind. In die middelbreedteliggings, die streek met die grootste temperatuurwisselings, kan waardes met tussen 7 en 8&amp;nbsp;°C wissel.

Die Atlantiese Oseaan bestaan uit vier groot watermassas. Die Noord- en Suid-Atlantiese sentrale waters maak die oppervlakwaters uit. Die sub-Antarktiese tussenwater strek tot dieptes van 1000&amp;nbsp;m en die Noord-Atlantiese diepwater strek só ver as 4000&amp;nbsp;m. Die [[Antarktika|Antarktiese]] bodemwater beslaan oseaankomme met dieptes groter as 4000&amp;nbsp;m.

As gevolg van Coriolis-kragte sirkuleer water in die Noord-Atlantiese oseaan kloksgewys, terwyl water anti-kloksgewys in die Suide sirkuleer. Die Suidelike [[getye]] in die oseaan is halfdaagliks, d.w.s. twee hooggetye kom binne elke 24 maanure voor. Die getye is 'n algemene golf wat van die suide na die noorde beweeg. In breedteliggings verder as 40° noord kom oos-wes-ossilasie voor.

== Klimaat ==
Die klimaat van die Atlantiese Oseaan en die omliggende landgebiede word beïnvloed deur die oppervlaktemperatuur van die water en seestrome, asook deur die winde wat oor die water waai. As gevolg van die oseane se groot kapasiteit vir hitteretensie, is maritieme klimate gematigder en nie so blootgestel aan uiterse seisoenale veranderinge nie. [[Neerslag]] kan ook geskat word van die weerdata van die kus en die [[lugtemperatuur]] vanaf die watertemperatuur. Die oseane is die grootste bron van atmosferiese vogtigheid, wat verkry word deur verdamping. Klimaatsones verskil met die lengtegraad; die warmste klimaatsones strek oor die Atlantiese noorde van die ewenaar. Die koudste sones is in die hoër lengtegrade, met die koudste gebiede wat ooreenstem met dié wat met ys bedek is. Seestrome dra by tot klimaatbeheer deurdat dit warm en koue water vervoer na ander gebiede. Omliggende landgebiede word geaffekteer deur die winde wat afgekoel of verhit word wanneer dit oor hierdie strome waai. Die ''Gulf Stream'', byvoorbeeld, verhit die atmosfeer van die Britse Eilande en noordwes [[Europa]], en die koue seestrome dra by tot die dik mis langs die kus van noordoos [[Kanada]] en die noordwestelike kus van [[Afrika]]. Oor die algemeen neig die winde om vogtige en warm of koue lug oor die landgebiede te vervoer. Tropiese siklone ontwikkel in die suidelike deel van die Noord-Atlantiese oseaan.

Tropiese siklone ontwikkel langs die kus van Afrika naby [[Kaap Verde]]  en beweeg weswaarts die Karibiese See binne; tropiese siklone kan voorkom van Mei tot Desember, maar is meer  algemeen tussen Augustus en November. Storms is algemeen in die  Noord-Atlantiese streek gedurende die noordelike winters, wat dit moeilik en gevaarlik maak om die oseaan oor te steek.

== Geskiedenis en ekonomie ==
[[Lêer:Pangaea_continents_af.svg|thumb|240px|Pangea en die kontinente wat daaruit ontstaan het.]]

Die Atlantiese Oseaan blyk die jongste van die wêreld se oseane te wees. Bewyse toon dat dit nie bestaan het voor 'n 100 miljoen jaar gelede nie, toe die kontinente wat gevorm het uit die opbreek van die superkontinent, [[Pangea]], uitmekaar gedruk is deur die proses van seebodemvergroting. Die Atlantiese Oseaan is wyd verken sedert die vroegste nedersettings langs die kus opgerig is. Die [[Wikings]], [[Portugal|Portugese]] en [[Christophorus Columbus]] is van die bekendste van die vroeë verkenners van die oseaan. 

Ná Columbus het Europese ontdekkingsreise drasties toegeneem en baie handelsroetes is gevestig, met die gevolg dat die Atlantiese Oseaan die ruggraat geword het tussen [[Europa]] en die Amerikas (bekend as transatlantiese handel). Talle wetenskaplike verkennings is onderneem, insluitende dié van die Duitse Meteoorekspedisie, Columbia Universiteit se Lamont Geologiese Observatorium en die [[Amerikaanse Vloot]] se Hidrografiese Kantoor.

Die oseaan het ook noemenswaardige bydraes gemaak tot die ontwikkeling en ekonomieë van die lande rondom dit. Behalwe vir die groot transatlantiese vervoer- en kommunikasieroetes, bied die oseaan ook genoegsame petroleumneerslae in die sedimentêre gesteentes van die kontinentale riwwe en ook die wêreld se rykste visbronne, veral in die water om die kontinentale riwwe. Die belangrikste [[hengel|visspesies wat gevang]] word is [[Atlantiese kabeljou]], [[skelvis]], [[stokvis]], [[haring]] en [[makriel]]. Die produktiefste areas sluit in die ''Grand Banks'' van [[Newfoundland]], die rif-area van [[Nova Scotia]], Georges-bank van [[Cape Cod]], die Bahama-banke, die waters rondom [[Ysland]], die Ierse See, die [[Doggersbank]] van die [[Noordsee]] en die Falkland-banke. 

Palings, [[kreef]] en [[walvis]]se is ook al in groot hoeveelhede gevang. Al hierdie faktore saam in ag geneem, verhoog die kommersiële waarde van die Atlantiese Oseaan aansienlik. As gevolg van die bedreiging vir die oseaanomgewing deur olie, plastiese afval en die verbranding van toksiese afval op die see, bestaan 'n aantal internasionale ooreenkomste om sommige van die vorms van besoedeling te verminder.

=== Noemenswaardige togte in die 20ste eeu ===
* In [[1919]] word die Amerikaanse Curtiss NC-4 die eerste [[vliegtuig]] wat die Atlantiese Oseaan oorsteek (alhoewel dit 'n paar tussenlandings gemaak het op eilande langs die roete).
* Later in 1919, het 'n Britse vliegtuig onder die beheer van twee mans bekend as [[Alcock en Brown]] die eerste ononderbroke transatlantiese vlug onderneem van [[Newfoundland]] na [[Ierland]].
* In [[1921]] het die Britte die eerste geword om die Atlantiese Oseaan met 'n [[lugskip]] oor te steek.
* In [[1927]] onderneem [[Charles Lindbergh]] die eerste solo ononderbroke transatlantiese vlug in 'n vliegtuig (tussen [[New York Stad]] en [[Parys]]).
* Nadat sy vir 81 dae en 2&amp;nbsp;962 myl geroei het, het Tori Munden die eerste vrou geword wat die Atlantiese Oseaan per roeiboot oorgesteek het op 3 Desember [[1999]]. Sy was alleen toe sy [[Guadeloupe]] bereik, nadat sy vanaf die [[Kanariese Eilande]] vertrek het.

== Geografie ==
Die oseaan is 'n watermassa tussen [[Afrika]], [[Europa]], die [[Suidelike  Oseaan]] en die [[Amerikas]], met 0 00 N, 25 00 W as sy aardrykskundige koördinate. Die oseaan se totale oppervlak is 76&amp;nbsp;762 miljoen km²; dit sluit die [[Oossee]], [[Swartsee]], Karibiese See, Davisstraat, deel van die ''Drake Passage'', [[Golf van Meksiko]], [[Middellandse See]], [[Noordsee]], [[See van Noorweë]] en omtrent die hele [[Scotiasee]] en ander watermassas in. Altesaam is die oppervlak minder as 6,5 keer die grootte van die [[Verenigde  State]].

Die oppervlak is gewoonlik bedek met see-ys in die [[See van Labrador]], [[Straat van Denemarke]] en die [[Oossee]] van Oktober tot Junie. 'n Kloksgewyse kolkbeweging van warm water bestaan in die noord-Atlantiese oseaan, terwyl 'n anti-kloksgewyse kolkbeweging van warm-water in die suid-Atlantiese oseaan bestaan. Die oseaanbodem word oorheers deur die Mid-Atlantiese Rif, 'n ruwe noord-suid middellyn vir die hele Atlantiese bekken, die eerste keer ontdek deur die Challenger Ekspedisie.

=== Hoogste en laagste punte ===
* ''laagste punt:'' Milwaukee Deep in die Puerto Rico-trog -8&amp;nbsp;605&amp;nbsp;m
* ''hoogste punt:'' seevlak 0&amp;nbsp;m

=== Natuurlike hulpbronne ===
[[Olie]]- en [[gas]]velde, [[vis]], [[soogdier]]e ([[rob]]be en [[walvis]]se), sand en gruis aggregate, poli-metaal nodules en edelgesteentes.

=== Natuurlike gevare ===
[[Ysberg]]e is algemeen in die Davisstraat, [[Straat van Denemarke]] en die noordwestelike Atlantiese Oseaan vanaf Februarie tot Augustus en is selfs al sover suid gewaar as [[Bermuda]] en die [[Madeiraeilande]]; skepe is ook onderworpe aan vriesing in die ekstreme noordelike Atlantiese Oseaan van Oktober tot Mei. Aanhoudende mis kan ook 'n maritieme gevaar wees vanaf Mei tot September, en so ook orkane noord van die ewenaar (Mei tot Desember).

== Omgewing – huidige probleme ==
Bedreigde marienespesies sluit in die [[manatee]], [[rob]]be, seeleeus, [[skilpad|skilpaaie]], en [[walvis]]se; dryfnet [[visvang]] veroorsaak die dood van [[dolfyn]]e, [[albatros]]se en ander seevoëls, wat die afname in visgetalle versnel en bydra tot internasionale dispute. Munisipale slykbesoedeling langs die [[Verenigde State|Amerikaanse]] ooskus, die suidkus van [[Brasilië]], en oostelike [[Argentinië]] is ook onder die huidige omgewingsprobleme wat die Atlantiese oseaan in die gesig staar. Oliebesoedeling is ook 'n rede tot kommer, veral in gebiede soos die Karibiese See, die [[Golf van Meksiko]], die [[Maracaibomeer]], die [[Middellandse See]] en die [[Noordsee]]. Verder is daar ook besoedeling deur munisipale en industriële afval in die [[Oossee]], [[Noordsee]] en die [[Middellandse See]].

== Aardrykskunde – nota ==
Belangrike wurgpunte sluit in die [[Dardanelles]], die [[Straat van Gibraltar]], en toegang tot die [[Panamakanaal|Panama-]] en [[Suezkanaal|Suezkanale]]. Strategiese strate sluit in die [[Straat van Dover]], die Floridastrate, Mona deurgang, ''&quot;The Sound&quot;'' (Oresund), en die Windward deurgang. Die ewenaar verdeel die Atlantiese Oseaan in die Noord-Atlantiese en die Suid-Atlantiese Oseaan (Voorheen bekend as die Ethiopiese Oseaan). Gedurende die [[Koue Oorlog]] was die sogenaamde [[Groenland]]-[[Ysland]]-[[Verenigde Koninkryk|VK]]-deurgang van uiterste strategiese belang, die seebodem in daardie gebied is uitgelê met uitgebreide hidrofoonstelsels om Sowjet-[[duikboot|duikbote]] te monitor.

== Aangrensende lande en gebiede ==
Die lande (gebiede in kursief) met 'n kuslyn aan die Atlantiese Oseaan (uitgesluit die Swart, Baltiese en Middellandse See) is:

=== Europa ===
{{columns
|col1 = 
* ''{{vlagland|Asore}}'' (PRT)
* {{vlagland|België}}
* {{vlagland|Denemarke}}
* ''{{vlagland|Eiland Man}}'' (UK)
|col2 = 
* ''{{vlagland|Faroëreilande}}'' (DEN)
* {{vlagland|Frankryk}}
* {{vlagland|Duitsland}}
* ''{{vlagland|Guernsey}}'' (VK)
|col3 = 
* {{vlagland|Ierland}}
* ''{{vlagland|Jersey}}'' (VK)
* {{vlagland|Nederland}}
* {{vlagland|Noorweë}}
|col4 = 
* {{vlagland|Portugal}}
* {{vlagland|Spanje}}
* {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
* {{vlagland|Ysland}}
}}

=== Afrika ===
{{columns
|col1 = 
* {{vlagland|Angola}}
* {{vlagland|Benin}}
* {{vlagikoon|Noorweë}} ''[[Bouvet-eiland]]'' (NOR)
* {{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}}
* {{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}
|col2 = 
* {{vlagland|Gaboen}}
* {{vlagland|Gambië}}
* {{vlagland|Ghana}}
* {{vlagland|Guinee}}
* {{vlagland|Guinee-Bissau}}
* {{vlagland|Ivoorkus}}
|col3 = 
* {{vlagland|Kaap Verde}}
* {{vlagland|Kameroen}}
* ''{{vlagland|Kanariese Eilande}}'' (ESP)
* {{vlagland|Liberië}}
* ''{{vlagland|Madeira-eilande}}'' (PRT)
* {{vlagland|Marokko}}
|col4 = 
* {{vlagland|Mauritanië}}
* {{vlagland|Namibië}}
* {{vlagland|Nigerië}}
* {{vlagland|Republiek van die Kongo}}
* {{vlagland|São Tomé en Principe}}
|col5 = 
* ''{{vlagland|Sint Helena}}'' (VK)
* {{vlagland|Senegal}}
* {{vlagland|Sierra Leone}}
* {{vlagland|Suid-Afrika}}
* {{vlagland|Togo}}
* ''{{vlagland|Wes-Sahara}} (geëis deur Marokko)'' (MAR)
}}

=== Suid-Amerika ===
{{columns
|col1 = 
* {{vlagland|Argentinië}}
* {{vlagland|Brasilië}}
* {{vlagland|Chili}}
|col2 = 
* {{vlagland|Colombia}}
* ''{{vlagland|Falklandeilande}}'' (VK)
* ''{{vlagland|Frans-Guyana}}'' (FRA)
|col3 = 
* {{vlagland|Guyana}}
|col4 = 
* ''{{vlagland|Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande}}'' (VK)
|col5 = 
* {{vlagland|Suriname}}
* {{vlagland|Uruguay}}
* {{vlagland|Venezuela}}
}}

=== Noord- en Sentraal-Amerika ===
{{columns
|col1 = 
* {{vlagland|Belize}}
* ''{{vlagland|Bermuda}}'' (VK)
* {{vlagland|Costa Rica}}
|col2 = 
* ''{{vlagland|Groenland}}'' (DEN)
* {{vlagland|Guatemala}}
* {{vlagland|Honduras}}
|col3 = 
* {{vlagland|Kanada}}
* {{vlagland|Meksiko}}
* {{vlagland|Nicaragua}}
|col4 = 
* {{vlagland|Panama}}
* ''{{vlagland|Saint-Pierre en Miquelon}}'' (FRA)
|col5 = 
* {{vlagland|Verenigde State}}
}}

==== Karibiese gebied ====
{{columns
|col1 = 
* ''{{vlagland|Anguilla}}'' (VK)
* {{vlagland|Antigua en Barbuda}}
* ''{{vlagland|Aruba}}'' (NED)
* {{vlagland|Bahamas}}
* {{vlagland|Barbados}}
* ''{{vlagland|Bonaire}}'' (NED)
|col2 = 
* ''{{vlagland|Brits-Maagde-eilande}}'' (VK)
* ''{{vlagland|Kaaimanseilande}}'' (VK)
* {{vlagland|Kuba}}
* ''{{vlagland|Curaçao}}'' (NED)
* {{vlagland|Dominica}}
* {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}
|col3 = 
* ''{{vlagland|Guadeloupe|local}}'' (FRA)
* {{vlagland|Grenada}}
* {{vlagland|Haïti}}
* {{vlagland|Jamaika}}
* ''{{vlagland|Martinique|local}}'' (FRA)
* ''{{vlagland|Montserrat}}'' (VK)
* ''{{vlagland|Saba}}'' (NED)
|col4 = 
* ''{{vlagland|Puerto Rico}}'' (VSA)
* ''{{vlagland|Sint-Bartholomeus|local}}'' (FRA)
* {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}}
* {{vlagland|Sint Lucia}}
* ''{{vlagland|Sint Maarten}}'' (NED)
* ''{{vlagland|Sint-Martin}}'' (FRA)
|col5 = 
* {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}}
* ''{{vlagland|Sint Eustatius}}'' (NED)
* {{vlagland|Trinidad en Tobago}}
* ''{{vlagland|Turks- en Caicos-eilande}}'' (VK)
* ''{{vlagland|Amerikaanse Maagde-eilande}}'' (VSA)
}}

== Belangrike hawens ==
{|
| valign=&quot;top&quot; |
* [[Abidjan]] ([[Ivoorkus]])
* [[Accra]] ([[Ghana]])
* [[A Coruña]] ([[Spanje]])
* [[Amsterdam]] ([[Nederland]])
* [[Antwerpen]] ([[België]])
* [[Bahía Blanca]] ([[Argentinië]])
* [[Baltimore]] ([[Verenigde State]])
* [[Banjul]] ([[Gambië]])
* [[Belfast]] ([[Verenigde Koninkryk]])
* [[Bergen]] ([[Noorweë]])
* [[Bissau]] ([[Guinee-Bissau]])
* [[Bordeaux]] ([[Frankryk]])
* [[Boston]] ([[VSA]])
* [[Bremen]] ([[Duitsland]])
* [[Brest]] ([[Frankryk]])
* [[Bristol]] ([[Verenigde Koninkryk]]
* [[Buenos Aires]] ([[Argentinië]])
* [[Cadiz]] ([[Spanje]]),
* [[Casablanca]] ([[Marokko]])
* [[Cayenne]] ([[Frans-Guyana]])
* [[Charleston, Suid-Carolina|Charleston]] (VSA)
* [[Cherbourg]] ([[Frankryk]])
* [[Conakry]] ([[Guinee]])
* [[Cork]] ([[Republiek van Ierland]])
* [[Cotonou]] ([[Benin]])
* [[Dakar]] ([[Senegal]])
* [[Douala]] ([[Kameroen]])
* [[Dublin]] ([[Republiek van Ierland]])
| valign=&quot;top&quot; |
* [[Duinkerken]] ([[Frankryk]])
* [[Edinburg]] (Verenigde Koninkryk)
* [[Fortaleza]] ([[Brasilië]])
* [[Georgetown, Guyana|Georgetown]] ([[Guyana]])
* [[Glasgow]] (Verenigde Koninkryk)
* [[Hamburg]] ([[Duitsland]])
* [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]] ([[Kanada]])
* [[Jacksonville]] (VSA)
* [[Kaapstad]] ([[Suid-Afrika]])
* [[Lagos]] ([[Nigerië]])
* [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]] ([[Kanariese Eilande]], Spanje)
* [[Le Havre]] ([[Frankryk]])
* [[Libreville]] ([[Gaboen]])
* [[Lissabon]] ([[Portugal]])
* [[Liverpool]] ([[Verenigde Koninkryk]])
* [[Lomé]] ([[Togo]])
* [[Londen]] ([[Verenigde Koninkryk]])
* [[Luanda]] ([[Angola]])
* [[Malabo]] ([[Ekwatoriaal-Guinee]])
* [[Monrovia]] ([[Liberië]])
* [[Montevideo]] ([[Uruguay]])
* [[Montreal]] ([[Kanada]])
* [[New Haven]] (VSA)
* [[New York Stad|New York]] (VSA)
* [[Newcastle upon Tyne]] (Verenigde Koninkryk)
* [[Newport News]] (VSA)
| valign=&quot;top&quot; |
* [[Norfolk, Virginië|Norfolk]] (VSA)
* [[Nouakchott]] ([[Mauritanië]])
* [[Oslo]] ([[Noorweë]])
* [[Oostende]] ([[België]])
* [[Paramaribo]] ([[Suriname]])
* [[Philadelphia]] (VSA)
* [[Port Harcourt]] ([[Nigerië]])
* [[Porto]] ([[Portugal]])
* [[Porto-Novo]] ([[Benin]])
* [[Portsmouth]] (Verenigde Koninkryk)
* [[Portsmouth, New Hampshire|Portsmouth]] (VSA)
* [[Providence]] (VSA)
* [[Rabat]] ([[Marokko]])
* [[Recife]] ([[Brasilië]])
* [[Rio de Janeiro]] ([[Brasilië]])
* [[Rotterdam]] ([[Nederland]])
* [[Salvador da Bahia]] ([[Brasilië]])
* [[Santander, Spanje|Santander]] ([[Spanje]])
* [[Santos]] ([[Brasilië]])
* [[Savannah, Georgia|Savannah]] (VSA)
* [[Sevilla]] ([[Spanje]])
* [[Southampton]] ([[Verenigde Koninkryk]])
* [[Tangier]] ([[Marokko]])
* [[Trondheim]] ([[Noorweë]])
* [[Vigo]] (Spanje)
* [[Walvisbaai]] ([[Namibië]])
* [[Wilmington, Noord-Carolina|Wilmington]] (VSA)
|}

== Waterweë ==
Die Noord-Oossee-kanaal in Duitsland en die Amerikaans-Kanadese [[Sint-Laurensrivier]] is twee belangrike waterweë.

== Sien ook ==
* [[Oseaanbesoedeling]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Atlantic Ocean}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Atlantic-Ocean|title=Atlantic Ocean|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Julie 2019}}

{{Gebiede van die wêreld}}
{{Waterliggame van die wêreld}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Atlantiese Oseaan| ]]</text>
      <sha1>kbipiu1pf127xgneclebg90c3oc31e9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969100</id>
      <parentid>2969095</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Aangrensende lande en gebiede */</comment>
      <origin>2969100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23096" sha1="snqsvi2kzfx7x1sgx7aj4im4hlkabmm" xml:space="preserve">[[Lêer:Atlantiese Oseaan.png|duimnael|Die Atlantiese Oseaan]]
{{Vyf Oseane}}
[[Lêer:Map of the Territorial Waters of the Atlantic and Indian Ocean.png|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone in die Atlantiese en Indiese Oseane]]

Die '''Atlantiese Oseaan''' is die wêreld se tweede grootste [[oseaan]]. Dit beslaan ongeveer een vyfde van die [[aarde]] se oppervlakte en lê tussen die ooskus van [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]] en die weskus van [[Europa]] en [[Afrika]].&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt; Die oseaan se naam, van [[Griekse mitologie]] ontleen, beteken &quot;See van [[Atlas (mitologie)|Atlas]]&quot;.

Die oseaan beslaan 'n verlengde, S-vormige kom wat in 'n noord-suid-rigting strek en is verdeel in die Noord-Atlantiese en Suid-Atlantiese oseane deur ewenaar-teëstrome by omtrent 8° Noord breedteligging. Dit word aan die weste afgesper deur Noord- en Suid-Amerika en Europa en Afrika aan die ooste. Verder word die Atlantiese Oseaan aan die [[Stille Oseaan]] verbind deur die [[Arktiese Oseaan]] aan die noorde en die [[Drakedeurgang]], wat tussen [[Antarktika]] en [[Kaap Hoorn]] lê, aan die suide. 'n Mensgemaakte verbinding na die Stille Oseaan word deur die [[Panamakanaal]] verskaf. Aan die ooste word die skeidslyn tussen die Atlantiese en [[Indiese Oseaan]] getrek op die 20° Oos lengtelyn. Die skeiding tussen die Atlantiese en Arktiese Oseaan word deur 'n lyn vanaf [[Groenland]] tot die suidelike [[Svalbard]] tot die noordelike [[Noorweë]] gevorm.

Die Atlantiese Oseaan beslaan sowat 20% van die aarde se oppervlak en is die tweede grootste oseaan ter wêreld (naas die [[Stille Oseaan]]). Met die aanliggende seë beslaan dit 'n oppervlakte van sowat 106&amp;nbsp;450&amp;nbsp;000&amp;nbsp;[[vierkante kilometer|km²]], maar sonder hulle het dit 'n oppervlakte van 82&amp;nbsp;362&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km². Die landoppervlakte wat in die Atlantiese Oseaan dreineer is vier keer dié van die Stille of Indiese oseane. Die volume van die Atlantiese Oseaan met die aanliggende seë is 354&amp;nbsp;700&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km³ en 323&amp;nbsp;600&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km³ sonder die seë.

Die gemiddelde diepte van die oseaan, tesame met die aanliggende seë, is 3332&amp;nbsp;[[meter|m]] en sonder hulle is dit 3926&amp;nbsp;m. Die grootste diepte, 8&amp;nbsp;605&amp;nbsp;m (28&amp;nbsp;232&amp;nbsp;voet), is in die Puerto Rico-trog. Die wydte van die oseaan wissel van 2&amp;nbsp;848&amp;nbsp;[[kilometer|km]] tussen [[Brasilië]] en [[Liberië]], tot omtrent 4&amp;nbsp;830&amp;nbsp;km tussen die [[Verenigde State]] en [[Noord-Afrika]].

Die oseaan het onreëlmatige kuslyne wat deur baie baaie, golwe en seë ingekeep word. Hulle sluit die [[Karibiese See]], die [[Golf van Meksiko]], die [[Golf van Sint-Laurens]], die [[Middellandse See]], die [[Swartsee]], die [[Noordsee]], die [[Oossee]] en die Noorweë-[[Groenlandsee]] in. Eilande in die oseaan sluit in [[Svalbard]], [[Groenland]], [[Ysland]], Rockall, [[Groot-Brittanje]], [[Ierland]], Fernando de Noronha, die [[Asore]], die [[Madeiraeilande]], die [[Kanariese Eilande]], die [[Kaap Verde|Kaap-Verdiese Eilande]], [[Bermuda]], [[Wes-Indië]], [[Ascension (eiland)|Ascension-eiland]], [[Sint Helena]], [[Tristan da Cunha]], die [[Falkland-eilande]] en [[Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande]].

== Oseaanbodem ==
[[Lêer:Ireland-AtlanticOceanwithAranIsland.jpg|duimnael|Die Atlantiese Oseaan soos gesien vanaf die weskus van [[Ierland]] gesien.]]
Die grootste kenmerk van die bodemtopografie van die Atlantiese Oseaan is 'n groot onderwater bergreeks genaamd die [[Mid-oseaniese rif|Middel-Atlantiese Rif]]. Dit strek vanaf Ysland in die noorde tot ongeveer 58° suid breedteligging en bereik 'n maksimumwydte van ongeveer 1600&amp;nbsp;km. 'n Groot rifvallei loop langs die rif vir meeste van sy lengte. Die waterdiepte bo-oor die rif is minder as 2700&amp;nbsp;m in meeste plekke en verskeie bergspitse verrys bó die water en vorm eilande. Die Suid-Atlantiese Oseaan het 'n verdere onderwaterrif, genaamd die Walvisrif.

Die Middel-Atlantiese Rif skei die Atlantiese Oseaan in twee groot trôe, met dieptes wat gemiddeld tussen 3600 en 5485&amp;nbsp;m is. Dwarsriwwe wat loop tussen die vastelande en die Middel-Atlantiese Rif breek die oseaanvloer op in verskeie komme. Sommige van die groter komme sluit die [[Guiana]], Noord-Amerikaanse, Kaap Verde en Kanariese komme in die Noord-Atlantiese Oseaan in. Die grootste Suid-Atlantiese komme is die Angola, Kaapse, Argentinië en Brasilië-komme.

Die diep oseaanvloer is betreklik plat, alhoewel verskeie seeberge en 'n paar guyote ('n afgeplatte onderwaterberg) bestaan. Verskeie dieptes of trôe word ook gevind in die oseaanvloer: Die Puerto Rico-trog, in die Noord-Atlantiese Oseaan, is die diepste. In die Suid-Atlantiese Oseaan bereik die Suid-Sandwich-trog 'n diepte van 8428&amp;nbsp;m. 'n Derde groot trog, die Romanche-trog, is te vinde naby die ewenaar en bereik 'n diepte van sowat 7760&amp;nbsp;m. Die plate langs die rande van die vastelande vorm sowat 11% van die bodemtopografie. Verder sny 'n aantal diep kanale dwarsoor die kontinentale verrysing.

Oseaansedimente bestaan uit grondstowwe, (diep)seestowwe en sedimentgesteentes. Die grondstowwe, ook genoem terrigeendeposito's, bestaan uit sand, modder en klipdele wat deur erosie, verwering en vulkaniese aktiwiteit op land gevorm word en dan see toe gespoel word. Hierdie stowwe word grootliks op die kontinentale plate gevind en is die dikste by groot riviermonde of langs woestynkuste. Die (diep)seestowwe (of pelagiese deposito's), wat die oorblyfsels van organismes wat na die oseaanvloer gesink het bevat, sluit rooi kleie, die organismes ''Globigerina'' en ''pteropod'', en silikahoudende slik in. Hulle beslaan meeste van die oseaanvloer, wissel in dikte van 60&amp;nbsp;m tot 3300&amp;nbsp;m en is die dikste in die samestromingsgordel en in opwellingsones. Die sedimentgesteentes, of outigeendeposito's, bestaan uit stowwe soos mangaanklont, en kom voor waar sedimentasie stadig vorder, of seestrome die deposito's sorteer.

== Watereienskappe ==
Die soutgehalte van oppervlakwater in die oop oseaan wissel van 33 tot 37 dele per duisend, afwisselend van die breedteligging en seisoen. Alhoewel die minimum soutgehalte net noord van die ewenaar gevind word, word die laagste waardes in die algemeen by hoë breedteliggings en langs kuste met groot riviermonde gevind. Maksimum soutgraad word by sowat 25° noord breedteligging gevind. Die oppervlak se southeid word deur [[verdamping]], neerslag, afvloei uit riviermondings en die smelt van see-ys beïnvloed.

Die watertemperatuur by die oppervlak, wat ook met breedteligging, stromingstelsel en seisoen wissel, vertoon die breedteverspreiding van sonenergie en wissel van minder as 2° tot 29&amp;nbsp;°C. Maksimumtemperature kom noord van die ewenaar voor en minimumwaardes word in die poolstreke gevind. In die middelbreedteliggings, die streek met die grootste temperatuurwisselings, kan waardes met tussen 7 en 8&amp;nbsp;°C wissel.

Die Atlantiese Oseaan bestaan uit vier groot watermassas. Die Noord- en Suid-Atlantiese sentrale waters maak die oppervlakwaters uit. Die sub-Antarktiese tussenwater strek tot dieptes van 1000&amp;nbsp;m en die Noord-Atlantiese diepwater strek só ver as 4000&amp;nbsp;m. Die [[Antarktika|Antarktiese]] bodemwater beslaan oseaankomme met dieptes groter as 4000&amp;nbsp;m.

As gevolg van Coriolis-kragte sirkuleer water in die Noord-Atlantiese oseaan kloksgewys, terwyl water anti-kloksgewys in die Suide sirkuleer. Die Suidelike [[getye]] in die oseaan is halfdaagliks, d.w.s. twee hooggetye kom binne elke 24 maanure voor. Die getye is 'n algemene golf wat van die suide na die noorde beweeg. In breedteliggings verder as 40° noord kom oos-wes-ossilasie voor.

== Klimaat ==
Die klimaat van die Atlantiese Oseaan en die omliggende landgebiede word beïnvloed deur die oppervlaktemperatuur van die water en seestrome, asook deur die winde wat oor die water waai. As gevolg van die oseane se groot kapasiteit vir hitteretensie, is maritieme klimate gematigder en nie so blootgestel aan uiterse seisoenale veranderinge nie. [[Neerslag]] kan ook geskat word van die weerdata van die kus en die [[lugtemperatuur]] vanaf die watertemperatuur. Die oseane is die grootste bron van atmosferiese vogtigheid, wat verkry word deur verdamping. Klimaatsones verskil met die lengtegraad; die warmste klimaatsones strek oor die Atlantiese noorde van die ewenaar. Die koudste sones is in die hoër lengtegrade, met die koudste gebiede wat ooreenstem met dié wat met ys bedek is. Seestrome dra by tot klimaatbeheer deurdat dit warm en koue water vervoer na ander gebiede. Omliggende landgebiede word geaffekteer deur die winde wat afgekoel of verhit word wanneer dit oor hierdie strome waai. Die ''Gulf Stream'', byvoorbeeld, verhit die atmosfeer van die Britse Eilande en noordwes [[Europa]], en die koue seestrome dra by tot die dik mis langs die kus van noordoos [[Kanada]] en die noordwestelike kus van [[Afrika]]. Oor die algemeen neig die winde om vogtige en warm of koue lug oor die landgebiede te vervoer. Tropiese siklone ontwikkel in die suidelike deel van die Noord-Atlantiese oseaan.

Tropiese siklone ontwikkel langs die kus van Afrika naby [[Kaap Verde]]  en beweeg weswaarts die Karibiese See binne; tropiese siklone kan voorkom van Mei tot Desember, maar is meer  algemeen tussen Augustus en November. Storms is algemeen in die  Noord-Atlantiese streek gedurende die noordelike winters, wat dit moeilik en gevaarlik maak om die oseaan oor te steek.

== Geskiedenis en ekonomie ==
[[Lêer:Pangaea_continents_af.svg|thumb|240px|Pangea en die kontinente wat daaruit ontstaan het.]]

Die Atlantiese Oseaan blyk die jongste van die wêreld se oseane te wees. Bewyse toon dat dit nie bestaan het voor 'n 100 miljoen jaar gelede nie, toe die kontinente wat gevorm het uit die opbreek van die superkontinent, [[Pangea]], uitmekaar gedruk is deur die proses van seebodemvergroting. Die Atlantiese Oseaan is wyd verken sedert die vroegste nedersettings langs die kus opgerig is. Die [[Wikings]], [[Portugal|Portugese]] en [[Christophorus Columbus]] is van die bekendste van die vroeë verkenners van die oseaan. 

Ná Columbus het Europese ontdekkingsreise drasties toegeneem en baie handelsroetes is gevestig, met die gevolg dat die Atlantiese Oseaan die ruggraat geword het tussen [[Europa]] en die Amerikas (bekend as transatlantiese handel). Talle wetenskaplike verkennings is onderneem, insluitende dié van die Duitse Meteoorekspedisie, Columbia Universiteit se Lamont Geologiese Observatorium en die [[Amerikaanse Vloot]] se Hidrografiese Kantoor.

Die oseaan het ook noemenswaardige bydraes gemaak tot die ontwikkeling en ekonomieë van die lande rondom dit. Behalwe vir die groot transatlantiese vervoer- en kommunikasieroetes, bied die oseaan ook genoegsame petroleumneerslae in die sedimentêre gesteentes van die kontinentale riwwe en ook die wêreld se rykste visbronne, veral in die water om die kontinentale riwwe. Die belangrikste [[hengel|visspesies wat gevang]] word is [[Atlantiese kabeljou]], [[skelvis]], [[stokvis]], [[haring]] en [[makriel]]. Die produktiefste areas sluit in die ''Grand Banks'' van [[Newfoundland]], die rif-area van [[Nova Scotia]], Georges-bank van [[Cape Cod]], die Bahama-banke, die waters rondom [[Ysland]], die Ierse See, die [[Doggersbank]] van die [[Noordsee]] en die Falkland-banke. 

Palings, [[kreef]] en [[walvis]]se is ook al in groot hoeveelhede gevang. Al hierdie faktore saam in ag geneem, verhoog die kommersiële waarde van die Atlantiese Oseaan aansienlik. As gevolg van die bedreiging vir die oseaanomgewing deur olie, plastiese afval en die verbranding van toksiese afval op die see, bestaan 'n aantal internasionale ooreenkomste om sommige van die vorms van besoedeling te verminder.

=== Noemenswaardige togte in die 20ste eeu ===
* In [[1919]] word die Amerikaanse Curtiss NC-4 die eerste [[vliegtuig]] wat die Atlantiese Oseaan oorsteek (alhoewel dit 'n paar tussenlandings gemaak het op eilande langs die roete).
* Later in 1919, het 'n Britse vliegtuig onder die beheer van twee mans bekend as [[Alcock en Brown]] die eerste ononderbroke transatlantiese vlug onderneem van [[Newfoundland]] na [[Ierland]].
* In [[1921]] het die Britte die eerste geword om die Atlantiese Oseaan met 'n [[lugskip]] oor te steek.
* In [[1927]] onderneem [[Charles Lindbergh]] die eerste solo ononderbroke transatlantiese vlug in 'n vliegtuig (tussen [[New York Stad]] en [[Parys]]).
* Nadat sy vir 81 dae en 2&amp;nbsp;962 myl geroei het, het Tori Munden die eerste vrou geword wat die Atlantiese Oseaan per roeiboot oorgesteek het op 3 Desember [[1999]]. Sy was alleen toe sy [[Guadeloupe]] bereik, nadat sy vanaf die [[Kanariese Eilande]] vertrek het.

== Geografie ==
Die oseaan is 'n watermassa tussen [[Afrika]], [[Europa]], die [[Suidelike  Oseaan]] en die [[Amerikas]], met 0 00 N, 25 00 W as sy aardrykskundige koördinate. Die oseaan se totale oppervlak is 76&amp;nbsp;762 miljoen km²; dit sluit die [[Oossee]], [[Swartsee]], Karibiese See, Davisstraat, deel van die ''Drake Passage'', [[Golf van Meksiko]], [[Middellandse See]], [[Noordsee]], [[See van Noorweë]] en omtrent die hele [[Scotiasee]] en ander watermassas in. Altesaam is die oppervlak minder as 6,5 keer die grootte van die [[Verenigde  State]].

Die oppervlak is gewoonlik bedek met see-ys in die [[See van Labrador]], [[Straat van Denemarke]] en die [[Oossee]] van Oktober tot Junie. 'n Kloksgewyse kolkbeweging van warm water bestaan in die noord-Atlantiese oseaan, terwyl 'n anti-kloksgewyse kolkbeweging van warm-water in die suid-Atlantiese oseaan bestaan. Die oseaanbodem word oorheers deur die Mid-Atlantiese Rif, 'n ruwe noord-suid middellyn vir die hele Atlantiese bekken, die eerste keer ontdek deur die Challenger Ekspedisie.

=== Hoogste en laagste punte ===
* ''laagste punt:'' Milwaukee Deep in die Puerto Rico-trog -8&amp;nbsp;605&amp;nbsp;m
* ''hoogste punt:'' seevlak 0&amp;nbsp;m

=== Natuurlike hulpbronne ===
[[Olie]]- en [[gas]]velde, [[vis]], [[soogdier]]e ([[rob]]be en [[walvis]]se), sand en gruis aggregate, poli-metaal nodules en edelgesteentes.

=== Natuurlike gevare ===
[[Ysberg]]e is algemeen in die Davisstraat, [[Straat van Denemarke]] en die noordwestelike Atlantiese Oseaan vanaf Februarie tot Augustus en is selfs al sover suid gewaar as [[Bermuda]] en die [[Madeiraeilande]]; skepe is ook onderworpe aan vriesing in die ekstreme noordelike Atlantiese Oseaan van Oktober tot Mei. Aanhoudende mis kan ook 'n maritieme gevaar wees vanaf Mei tot September, en so ook orkane noord van die ewenaar (Mei tot Desember).

== Omgewing – huidige probleme ==
Bedreigde marienespesies sluit in die [[manatee]], [[rob]]be, seeleeus, [[skilpad|skilpaaie]], en [[walvis]]se; dryfnet [[visvang]] veroorsaak die dood van [[dolfyn]]e, [[albatros]]se en ander seevoëls, wat die afname in visgetalle versnel en bydra tot internasionale dispute. Munisipale slykbesoedeling langs die [[Verenigde State|Amerikaanse]] ooskus, die suidkus van [[Brasilië]], en oostelike [[Argentinië]] is ook onder die huidige omgewingsprobleme wat die Atlantiese oseaan in die gesig staar. Oliebesoedeling is ook 'n rede tot kommer, veral in gebiede soos die Karibiese See, die [[Golf van Meksiko]], die [[Maracaibomeer]], die [[Middellandse See]] en die [[Noordsee]]. Verder is daar ook besoedeling deur munisipale en industriële afval in die [[Oossee]], [[Noordsee]] en die [[Middellandse See]].

== Aardrykskunde – nota ==
Belangrike wurgpunte sluit in die [[Dardanelles]], die [[Straat van Gibraltar]], en toegang tot die [[Panamakanaal|Panama-]] en [[Suezkanaal|Suezkanale]]. Strategiese strate sluit in die [[Straat van Dover]], die Floridastrate, Mona deurgang, ''&quot;The Sound&quot;'' (Oresund), en die Windward deurgang. Die ewenaar verdeel die Atlantiese Oseaan in die Noord-Atlantiese en die Suid-Atlantiese Oseaan (Voorheen bekend as die Ethiopiese Oseaan). Gedurende die [[Koue Oorlog]] was die sogenaamde [[Groenland]]-[[Ysland]]-[[Verenigde Koninkryk|VK]]-deurgang van uiterste strategiese belang, die seebodem in daardie gebied is uitgelê met uitgebreide hidrofoonstelsels om Sowjet-[[duikboot|duikbote]] te monitor.

== Aangrensende lande en gebiede ==
Die lande (gebiede in kursief) met 'n kuslyn aan die Atlantiese Oseaan (uitgesluit die Swart, Baltiese en Middellandse See) is:

=== Europa ===
{{columns
|col1 = 
* ''{{vlagland|Asore}}'' (PRT)
* {{vlagland|België}}
* {{vlagland|Denemarke}}
* ''{{vlagland|Eiland Man}}'' (VK)
|col2 = 
* ''{{vlagland|Faroëreilande}}'' (DEN)
* {{vlagland|Frankryk}}
* {{vlagland|Duitsland}}
* ''{{vlagland|Guernsey}}'' (VK)
|col3 = 
* {{vlagland|Ierland}}
* ''{{vlagland|Jersey}}'' (VK)
* {{vlagland|Nederland}}
* {{vlagland|Noorweë}}
|col4 = 
* {{vlagland|Portugal}}
* {{vlagland|Spanje}}
* {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
* {{vlagland|Ysland}}
}}

=== Afrika ===
{{columns
|col1 = 
* {{vlagland|Angola}}
* {{vlagland|Benin}}
* {{vlagikoon|Noorweë}} ''[[Bouvet-eiland]]'' (NOR)
* {{vlagland|Demokratiese Republiek die Kongo}}
* {{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}
|col2 = 
* {{vlagland|Gaboen}}
* {{vlagland|Gambië}}
* {{vlagland|Ghana}}
* {{vlagland|Guinee}}
* {{vlagland|Guinee-Bissau}}
* {{vlagland|Ivoorkus}}
|col3 = 
* {{vlagland|Kaap Verde}}
* {{vlagland|Kameroen}}
* ''{{vlagland|Kanariese Eilande}}'' (SPA)
* {{vlagland|Liberië}}
* ''{{vlagland|Madeira-eilande}}'' (PRT)
* {{vlagland|Marokko}}
|col4 = 
* {{vlagland|Mauritanië}}
* {{vlagland|Namibië}}
* {{vlagland|Nigerië}}
* {{vlagland|Republiek van die Kongo}}
* {{vlagland|São Tomé en Principe}}
|col5 = 
* ''{{vlagland|Sint Helena}}'' (VK)
* {{vlagland|Senegal}}
* {{vlagland|Sierra Leone}}
* {{vlagland|Suid-Afrika}}
* {{vlagland|Togo}}
* ''{{vlagland|Wes-Sahara}} (geëis deur Marokko)'' (MAR)
}}

=== Suid-Amerika ===
{{columns
|col1 = 
* {{vlagland|Argentinië}}
* {{vlagland|Brasilië}}
* {{vlagland|Chili}}
|col2 = 
* {{vlagland|Colombia}}
* ''{{vlagland|Falklandeilande}}'' (VK)
* ''{{vlagland|Frans-Guyana}}'' (FRA)
|col3 = 
* {{vlagland|Guyana}}
|col4 = 
* ''{{vlagland|Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande}}'' (VK)
|col5 = 
* {{vlagland|Suriname}}
* {{vlagland|Uruguay}}
* {{vlagland|Venezuela}}
}}

=== Noord- en Sentraal-Amerika ===
{{columns
|col1 = 
* {{vlagland|Belize}}
* ''{{vlagland|Bermuda}}'' (VK)
* {{vlagland|Costa Rica}}
|col2 = 
* ''{{vlagland|Groenland}}'' (DEN)
* {{vlagland|Guatemala}}
* {{vlagland|Honduras}}
|col3 = 
* {{vlagland|Kanada}}
* {{vlagland|Meksiko}}
* {{vlagland|Nicaragua}}
|col4 = 
* {{vlagland|Panama}}
* ''{{vlagland|Saint-Pierre en Miquelon}}'' (FRA)
|col5 = 
* {{vlagland|Verenigde State}}
}}

==== Karibiese gebied ====
{{columns
|col1 = 
* ''{{vlagland|Anguilla}}'' (VK)
* {{vlagland|Antigua en Barbuda}}
* ''{{vlagland|Aruba}}'' (NED)
* {{vlagland|Bahamas}}
* {{vlagland|Barbados}}
* ''{{vlagland|Bonaire}}'' (NED)
|col2 = 
* ''{{vlagland|Brits-Maagde-eilande}}'' (VK)
* ''{{vlagland|Kaaimanseilande}}'' (VK)
* {{vlagland|Kuba}}
* ''{{vlagland|Curaçao}}'' (NED)
* {{vlagland|Dominica}}
* {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}
|col3 = 
* ''{{vlagland|Guadeloupe|local}}'' (FRA)
* {{vlagland|Grenada}}
* {{vlagland|Haïti}}
* {{vlagland|Jamaika}}
* ''{{vlagland|Martinique|local}}'' (FRA)
* ''{{vlagland|Montserrat}}'' (VK)
* ''{{vlagland|Saba}}'' (NED)
|col4 = 
* ''{{vlagland|Puerto Rico}}'' (VSA)
* ''{{vlagland|Sint-Bartholomeus|local}}'' (FRA)
* {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}}
* {{vlagland|Sint Lucia}}
* ''{{vlagland|Sint Maarten}}'' (NED)
* ''{{vlagland|Sint-Martin}}'' (FRA)
|col5 = 
* {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}}
* ''{{vlagland|Sint Eustatius}}'' (NED)
* {{vlagland|Trinidad en Tobago}}
* ''{{vlagland|Turks- en Caicos-eilande}}'' (VK)
* ''{{vlagland|Amerikaanse Maagde-eilande}}'' (VSA)
}}

== Belangrike hawens ==
{|
| valign=&quot;top&quot; |
* [[Abidjan]] ([[Ivoorkus]])
* [[Accra]] ([[Ghana]])
* [[A Coruña]] ([[Spanje]])
* [[Amsterdam]] ([[Nederland]])
* [[Antwerpen]] ([[België]])
* [[Bahía Blanca]] ([[Argentinië]])
* [[Baltimore]] ([[Verenigde State]])
* [[Banjul]] ([[Gambië]])
* [[Belfast]] ([[Verenigde Koninkryk]])
* [[Bergen]] ([[Noorweë]])
* [[Bissau]] ([[Guinee-Bissau]])
* [[Bordeaux]] ([[Frankryk]])
* [[Boston]] ([[VSA]])
* [[Bremen]] ([[Duitsland]])
* [[Brest]] ([[Frankryk]])
* [[Bristol]] ([[Verenigde Koninkryk]]
* [[Buenos Aires]] ([[Argentinië]])
* [[Cadiz]] ([[Spanje]]),
* [[Casablanca]] ([[Marokko]])
* [[Cayenne]] ([[Frans-Guyana]])
* [[Charleston, Suid-Carolina|Charleston]] (VSA)
* [[Cherbourg]] ([[Frankryk]])
* [[Conakry]] ([[Guinee]])
* [[Cork]] ([[Republiek van Ierland]])
* [[Cotonou]] ([[Benin]])
* [[Dakar]] ([[Senegal]])
* [[Douala]] ([[Kameroen]])
* [[Dublin]] ([[Republiek van Ierland]])
| valign=&quot;top&quot; |
* [[Duinkerken]] ([[Frankryk]])
* [[Edinburg]] (Verenigde Koninkryk)
* [[Fortaleza]] ([[Brasilië]])
* [[Georgetown, Guyana|Georgetown]] ([[Guyana]])
* [[Glasgow]] (Verenigde Koninkryk)
* [[Hamburg]] ([[Duitsland]])
* [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]] ([[Kanada]])
* [[Jacksonville]] (VSA)
* [[Kaapstad]] ([[Suid-Afrika]])
* [[Lagos]] ([[Nigerië]])
* [[Las Palmas de Gran Canaria|Las Palmas]] ([[Kanariese Eilande]], Spanje)
* [[Le Havre]] ([[Frankryk]])
* [[Libreville]] ([[Gaboen]])
* [[Lissabon]] ([[Portugal]])
* [[Liverpool]] ([[Verenigde Koninkryk]])
* [[Lomé]] ([[Togo]])
* [[Londen]] ([[Verenigde Koninkryk]])
* [[Luanda]] ([[Angola]])
* [[Malabo]] ([[Ekwatoriaal-Guinee]])
* [[Monrovia]] ([[Liberië]])
* [[Montevideo]] ([[Uruguay]])
* [[Montreal]] ([[Kanada]])
* [[New Haven]] (VSA)
* [[New York Stad|New York]] (VSA)
* [[Newcastle upon Tyne]] (Verenigde Koninkryk)
* [[Newport News]] (VSA)
| valign=&quot;top&quot; |
* [[Norfolk, Virginië|Norfolk]] (VSA)
* [[Nouakchott]] ([[Mauritanië]])
* [[Oslo]] ([[Noorweë]])
* [[Oostende]] ([[België]])
* [[Paramaribo]] ([[Suriname]])
* [[Philadelphia]] (VSA)
* [[Port Harcourt]] ([[Nigerië]])
* [[Porto]] ([[Portugal]])
* [[Porto-Novo]] ([[Benin]])
* [[Portsmouth]] (Verenigde Koninkryk)
* [[Portsmouth, New Hampshire|Portsmouth]] (VSA)
* [[Providence]] (VSA)
* [[Rabat]] ([[Marokko]])
* [[Recife]] ([[Brasilië]])
* [[Rio de Janeiro]] ([[Brasilië]])
* [[Rotterdam]] ([[Nederland]])
* [[Salvador da Bahia]] ([[Brasilië]])
* [[Santander, Spanje|Santander]] ([[Spanje]])
* [[Santos]] ([[Brasilië]])
* [[Savannah, Georgia|Savannah]] (VSA)
* [[Sevilla]] ([[Spanje]])
* [[Southampton]] ([[Verenigde Koninkryk]])
* [[Tangier]] ([[Marokko]])
* [[Trondheim]] ([[Noorweë]])
* [[Vigo]] (Spanje)
* [[Walvisbaai]] ([[Namibië]])
* [[Wilmington, Noord-Carolina|Wilmington]] (VSA)
|}

== Waterweë ==
Die Noord-Oossee-kanaal in Duitsland en die Amerikaans-Kanadese [[Sint-Laurensrivier]] is twee belangrike waterweë.

== Sien ook ==
* [[Oseaanbesoedeling]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Atlantic Ocean}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Atlantic-Ocean|title=Atlantic Ocean|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Julie 2019}}

{{Gebiede van die wêreld}}
{{Waterliggame van die wêreld}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Atlantiese Oseaan| ]]</text>
      <sha1>snqsvi2kzfx7x1sgx7aj4im4hlkabmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Robbeneiland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6758</id>
    <revision>
      <id>2968951</id>
      <parentid>2895875</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T18:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Inleiding oorvertaal</comment>
      <origin>2968951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5970" sha1="0mnfldybhdlfwjyyahmuzplxziedmhf" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>0mnfldybhdlfwjyyahmuzplxziedmhf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968964</id>
      <parentid>2968951</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>2968964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13875" sha1="l82edlxf0mfbyxonqefduxhx7gb9i0u" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>l82edlxf0mfbyxonqefduxhx7gb9i0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968971</id>
      <parentid>2968964</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>2968971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14876" sha1="fcjdpm7lsrum5uyg9j2o05re9nb84zs" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>fcjdpm7lsrum5uyg9j2o05re9nb84zs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968975</id>
      <parentid>2968971</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>2968975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17208" sha1="0zn78ki5uqxvzhdgurolv4rjy3pq69g" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in, asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>0zn78ki5uqxvzhdgurolv4rjy3pq69g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968981</id>
      <parentid>2968975</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>2968981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18977" sha1="f6toob7m3u169a01cetn694skqg8lk5" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in, asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>f6toob7m3u169a01cetn694skqg8lk5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968992</id>
      <parentid>2968981</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T21:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>2968992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22610" sha1="ea4kui21jxj4at56ziu77c5v89jx3ye" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in, asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|upright|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>ea4kui21jxj4at56ziu77c5v89jx3ye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968993</id>
      <parentid>2968992</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T21:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>2968993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25960" sha1="1lhiiyr717ryvxhnykn21mcwn0omfbw" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in, asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|upright|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

==Klimaatsverandering==
In 2022 is Robbeneiland ingesluit op 'n lys van Afrika-kultuurerfenisterreine wat teen die einde van die eeu deur [[oorstroming]] en [[Erosie|kuserosie]] bedreig sou word, maar slegs indien [[klimaatsverandering]] volgens RCP&amp;nbsp;8,5 sou verloop, wat die scenario is van hoë en voortdurend toenemende [[kweekhuisgas]]vrystellings wat met ’n verwarming van meer as 4&amp;nbsp;°C verbind word.&lt;ref&gt;Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter09.pdf Chapter 9: Africa]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (reds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Brittanje en New York, pp. 2043–2121&lt;/ref&gt; Dit word egter nie meer as baie waarskynlik beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions|journal=PNAS|date=20 October 2020|volume=117|issue=45|pages=27791–27792|doi=10.1073/pnas.2017124117 |pmid=33082220 |pmc=7668049 |bibcode=2020PNAS..11727791H |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Die ander, waarskynliker scenario’s lei tot laer vlakke van verwarming en gevolglik ’n kleiner styging in seevlak; die seevlak sou egter onder al die scenario’s vir ongeveer 10&amp;nbsp;000 jaar aanhou styg.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=August 2021 |publisher=IPCC |page=TS14 |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Selfs indien die verwarming tot 1,5&amp;nbsp;°C beperk word, word daar steeds verwag dat die wêreldwye seevlak ná 2&amp;nbsp;000 jaar met meer as 2-3&amp;nbsp;m sou gestyg het (en hoër vlakke van verwarming sal teen daardie tyd groter stygings tot gevolg hê). Dit sal dus lank voor die jaar 4000 die vlak van seevlakstyging onder RCP&amp;nbsp;8,5 oorskry.&lt;ref&gt;IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>1lhiiyr717ryvxhnykn21mcwn0omfbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968994</id>
      <parentid>2968993</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T21:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sien ook */</comment>
      <origin>2968994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25995" sha1="t3ioiplz3ds5ei68vcbe8677v5gtk5l" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in, asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|upright|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

==Klimaatsverandering==
In 2022 is Robbeneiland ingesluit op 'n lys van Afrika-kultuurerfenisterreine wat teen die einde van die eeu deur [[oorstroming]] en [[Erosie|kuserosie]] bedreig sou word, maar slegs indien [[klimaatsverandering]] volgens RCP&amp;nbsp;8,5 sou verloop, wat die scenario is van hoë en voortdurend toenemende [[kweekhuisgas]]vrystellings wat met ’n verwarming van meer as 4&amp;nbsp;°C verbind word.&lt;ref&gt;Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter09.pdf Chapter 9: Africa]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (reds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Brittanje en New York, pp. 2043–2121&lt;/ref&gt; Dit word egter nie meer as baie waarskynlik beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions|journal=PNAS|date=20 October 2020|volume=117|issue=45|pages=27791–27792|doi=10.1073/pnas.2017124117 |pmid=33082220 |pmc=7668049 |bibcode=2020PNAS..11727791H |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Die ander, waarskynliker scenario’s lei tot laer vlakke van verwarming en gevolglik ’n kleiner styging in seevlak; die seevlak sou egter onder al die scenario’s vir ongeveer 10&amp;nbsp;000 jaar aanhou styg.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=August 2021 |publisher=IPCC |page=TS14 |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Selfs indien die verwarming tot 1,5&amp;nbsp;°C beperk word, word daar steeds verwag dat die wêreldwye seevlak ná 2&amp;nbsp;000 jaar met meer as 2-3&amp;nbsp;m sou gestyg het (en hoër vlakke van verwarming sal teen daardie tyd groter stygings tot gevolg hê). Dit sal dus lank voor die jaar 4000 die vlak van seevlakstyging onder RCP&amp;nbsp;8,5 oorskry.&lt;ref&gt;IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>t3ioiplz3ds5ei68vcbe8677v5gtk5l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968995</id>
      <parentid>2968994</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T21:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Natuurlewe en bewaring */</comment>
      <origin>2968995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25993" sha1="ixziwisl6yq9bj1o5vjnpcvbzhqgss0" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in, asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|190px|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

==Klimaatsverandering==
In 2022 is Robbeneiland ingesluit op 'n lys van Afrika-kultuurerfenisterreine wat teen die einde van die eeu deur [[oorstroming]] en [[Erosie|kuserosie]] bedreig sou word, maar slegs indien [[klimaatsverandering]] volgens RCP&amp;nbsp;8,5 sou verloop, wat die scenario is van hoë en voortdurend toenemende [[kweekhuisgas]]vrystellings wat met ’n verwarming van meer as 4&amp;nbsp;°C verbind word.&lt;ref&gt;Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter09.pdf Chapter 9: Africa]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (reds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Brittanje en New York, pp. 2043–2121&lt;/ref&gt; Dit word egter nie meer as baie waarskynlik beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions|journal=PNAS|date=20 October 2020|volume=117|issue=45|pages=27791–27792|doi=10.1073/pnas.2017124117 |pmid=33082220 |pmc=7668049 |bibcode=2020PNAS..11727791H |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Die ander, waarskynliker scenario’s lei tot laer vlakke van verwarming en gevolglik ’n kleiner styging in seevlak; die seevlak sou egter onder al die scenario’s vir ongeveer 10&amp;nbsp;000 jaar aanhou styg.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=August 2021 |publisher=IPCC |page=TS14 |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Selfs indien die verwarming tot 1,5&amp;nbsp;°C beperk word, word daar steeds verwag dat die wêreldwye seevlak ná 2&amp;nbsp;000 jaar met meer as 2-3&amp;nbsp;m sou gestyg het (en hoër vlakke van verwarming sal teen daardie tyd groter stygings tot gevolg hê). Dit sal dus lank voor die jaar 4000 die vlak van seevlakstyging onder RCP&amp;nbsp;8,5 oorskry.&lt;ref&gt;IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>ixziwisl6yq9bj1o5vjnpcvbzhqgss0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968998</id>
      <parentid>2968995</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <origin>2968998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26955" sha1="q8ooh8sumqqp7ycmkj42a6ap5wffnyg" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in, asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|links|180px|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

==Klimaatsverandering==
In 2022 is Robbeneiland ingesluit op 'n lys van Afrika-kultuurerfenisterreine wat teen die einde van die eeu deur [[oorstroming]] en [[Erosie|kuserosie]] bedreig sou word, maar slegs indien [[klimaatsverandering]] volgens RCP&amp;nbsp;8,5 sou verloop, wat die scenario is van hoë en voortdurend toenemende [[kweekhuisgas]]vrystellings wat met ’n verwarming van meer as 4&amp;nbsp;°C verbind word.&lt;ref&gt;Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter09.pdf Chapter 9: Africa]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (reds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Brittanje en New York, pp. 2043–2121&lt;/ref&gt; Dit word egter nie meer as baie waarskynlik beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions|journal=PNAS|date=20 October 2020|volume=117|issue=45|pages=27791–27792|doi=10.1073/pnas.2017124117 |pmid=33082220 |pmc=7668049 |bibcode=2020PNAS..11727791H |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Die ander, waarskynliker scenario’s lei tot laer vlakke van verwarming en gevolglik ’n kleiner styging in seevlak; die seevlak sou egter onder al die scenario’s vir ongeveer 10&amp;nbsp;000 jaar aanhou styg.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=August 2021 |publisher=IPCC |page=TS14 |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Selfs indien die verwarming tot 1,5&amp;nbsp;°C beperk word, word daar steeds verwag dat die wêreldwye seevlak ná 2&amp;nbsp;000 jaar met meer as 2-3&amp;nbsp;m sou gestyg het (en hoër vlakke van verwarming sal teen daardie tyd groter stygings tot gevolg hê). Dit sal dus lank voor die jaar 4000 die vlak van seevlakstyging onder RCP&amp;nbsp;8,5 oorskry.&lt;ref&gt;IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001.&lt;/ref&gt;

==Galery==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Beeld:Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Die maksimum-sekuriteitsgevangenis op Robbeneiland.

Beeld:Kathrada Obama Robben island.jpg|[[Ahmed Kathrada]], wat tussen 1964 en 1982 op Robbeneiland aangehou is, gee in 2013 'n toer van die gevangenis aan president [[Barack Obama]] van die [[VSA]] en sy gesin.

Beeld:Rock pile, Robben Island Prison.jpg|'n Hoop klippe wat deur [[Nelson Mandela]] begin is en – een klip op 'n slag – deur vorige aangehoudenes wat na die eiland teruggekeer het, aangevul is.

Beeld:Moturu Kramat.jpg|Di [[Moslems]]e Moturu-kramat op die eiland.

Beeld:World War II Guard Pillbox, Robben Island (01).jpg|'n Wagpos uit die [[Tweede Wêreldoorlog]].

Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 41 - African sacred ibis (Threskiornis aethiopicus) on grassland - 2015 (cropped).jpg|''Threskiornis aethiopicus'' ([[skoorsteenveër]]s) op Robbeneiland, 2015.
&lt;/Gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>q8ooh8sumqqp7ycmkj42a6ap5wffnyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968999</id>
      <parentid>2968998</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Klaar</comment>
      <origin>2968999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27235" sha1="89wd3ijuo4qkd5rae8jwxzuseuyd8in" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').  Die eiland het 'n tipiese Karooklimaat ten spyte daarvan dat dit so naby aan Kaapstad, wat 'n Mediterreense klimaat het, geleë is. Die koue [[Benguelastroom]] is daarvoor verantwoordelik.

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toerisme en toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. 

Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in (die Yeanger van Horne, 1611, die Shaapejacht, 1660, en die Dageraad, 1694), asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|links|180px|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

==Klimaatsverandering==
In 2022 is Robbeneiland ingesluit op 'n lys van Afrika-kultuurerfenisterreine wat teen die einde van die eeu deur [[oorstroming]] en [[Erosie|kuserosie]] bedreig sou word, maar slegs indien [[klimaatsverandering]] volgens RCP&amp;nbsp;8,5 sou verloop, wat die scenario is van hoë en voortdurend toenemende [[kweekhuisgas]]vrystellings wat met ’n verwarming van meer as 4&amp;nbsp;°C verbind word.&lt;ref&gt;Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter09.pdf Chapter 9: Africa]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (reds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Brittanje en New York, pp. 2043–2121&lt;/ref&gt; Dit word egter nie meer as baie waarskynlik beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions|journal=PNAS|date=20 October 2020|volume=117|issue=45|pages=27791–27792|doi=10.1073/pnas.2017124117 |pmid=33082220 |pmc=7668049 |bibcode=2020PNAS..11727791H |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Die ander, waarskynliker scenario’s lei tot laer vlakke van verwarming en gevolglik ’n kleiner styging in seevlak; die seevlak sou egter onder al die scenario’s vir ongeveer 10&amp;nbsp;000 jaar aanhou styg.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=August 2021 |publisher=IPCC |page=TS14 |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Selfs indien die verwarming tot 1,5&amp;nbsp;°C beperk word, word daar steeds verwag dat die wêreldwye seevlak ná 2&amp;nbsp;000 jaar met meer as 2-3&amp;nbsp;m sou gestyg het (en hoër vlakke van verwarming sal teen daardie tyd groter stygings tot gevolg hê). Dit sal dus lank voor die jaar 4000 die vlak van seevlakstyging onder RCP&amp;nbsp;8,5 oorskry.&lt;ref&gt;IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001.&lt;/ref&gt;

==Galery==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Beeld:Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Die maksimum-sekuriteitsgevangenis op Robbeneiland.

Beeld:Kathrada Obama Robben island.jpg|[[Ahmed Kathrada]], wat tussen 1964 en 1982 op Robbeneiland aangehou is, gee in 2013 'n toer van die gevangenis aan president [[Barack Obama]] van die [[VSA]] en sy gesin.

Beeld:Rock pile, Robben Island Prison.jpg|'n Hoop klippe wat deur [[Nelson Mandela]] begin is en – een klip op 'n slag – deur vorige aangehoudenes wat na die eiland teruggekeer het, aangevul is.

Beeld:Moturu Kramat.jpg|Di [[Moslems]]e Moturu-kramat op die eiland.

Beeld:World War II Guard Pillbox, Robben Island (01).jpg|'n Wagpos uit die [[Tweede Wêreldoorlog]].

Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 41 - African sacred ibis (Threskiornis aethiopicus) on grassland - 2015 (cropped).jpg|''Threskiornis aethiopicus'' ([[skoorsteenveër]]s) op Robbeneiland, 2015.
&lt;/Gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>89wd3ijuo4qkd5rae8jwxzuseuyd8in</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969001</id>
      <parentid>2968999</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Klimaatsverandering */</comment>
      <origin>2969001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27339" sha1="2qrg2jlyl1x6k1mg1njh3371zaknus4" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').  Die eiland het 'n tipiese Karooklimaat ten spyte daarvan dat dit so naby aan Kaapstad, wat 'n Mediterreense klimaat het, geleë is. Die koue [[Benguelastroom]] is daarvoor verantwoordelik.

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

==Toerisme en toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. 

Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in (die Yeanger van Horne, 1611, die Shaapejacht, 1660, en die Dageraad, 1694), asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|links|180px|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

==Klimaatsverandering==
In 2022 is Robbeneiland deur die Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) ingesluit op 'n lys van Afrika-kultuurerfenisterreine wat teen die einde van die eeu deur [[oorstroming]] en [[Erosie|kuserosie]] bedreig sou word, maar slegs indien [[klimaatsverandering]] volgens RCP&amp;nbsp;8,5 van die Representative Concentration Pathways sou verloop, wat die scenario is van hoë en voortdurend toenemende [[kweekhuisgas]]vrystellings wat met ’n verwarming van meer as 4&amp;nbsp;°C verbind word.&lt;ref&gt;Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter09.pdf Chapter 9: Africa]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (reds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Brittanje en New York, pp. 2043–2121&lt;/ref&gt; Dit word egter nie meer as baie waarskynlik beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions|journal=PNAS|date=20 October 2020|volume=117|issue=45|pages=27791–27792|doi=10.1073/pnas.2017124117 |pmid=33082220 |pmc=7668049 |bibcode=2020PNAS..11727791H |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Die ander, waarskynliker scenario’s lei tot laer vlakke van verwarming en gevolglik ’n kleiner styging in seevlak; die seevlak sou egter onder al die scenario’s vir ongeveer 10&amp;nbsp;000 jaar aanhou styg.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=August 2021 |publisher=IPCC |page=TS14 |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Selfs indien die verwarming tot 1,5&amp;nbsp;°C beperk word, word daar steeds verwag dat die wêreldwye seevlak ná 2&amp;nbsp;000 jaar met meer as 2-3&amp;nbsp;m sou gestyg het (en hoër vlakke van verwarming sal teen daardie tyd groter stygings tot gevolg hê). Dit sal dus lank voor die jaar 4000 die vlak van seevlakstyging onder RCP&amp;nbsp;8,5 oorskry.&lt;ref&gt;IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001.&lt;/ref&gt;

==Galery==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Beeld:Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Die maksimum-sekuriteitsgevangenis op Robbeneiland.

Beeld:Kathrada Obama Robben island.jpg|[[Ahmed Kathrada]], wat tussen 1964 en 1982 op Robbeneiland aangehou is, gee in 2013 'n toer van die gevangenis aan president [[Barack Obama]] van die [[VSA]] en sy gesin.

Beeld:Rock pile, Robben Island Prison.jpg|'n Hoop klippe wat deur [[Nelson Mandela]] begin is en – een klip op 'n slag – deur vorige aangehoudenes wat na die eiland teruggekeer het, aangevul is.

Beeld:Moturu Kramat.jpg|Di [[Moslems]]e Moturu-kramat op die eiland.

Beeld:World War II Guard Pillbox, Robben Island (01).jpg|'n Wagpos uit die [[Tweede Wêreldoorlog]].

Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 41 - African sacred ibis (Threskiornis aethiopicus) on grassland - 2015 (cropped).jpg|''Threskiornis aethiopicus'' ([[skoorsteenveër]]s) op Robbeneiland, 2015.
&lt;/Gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>2qrg2jlyl1x6k1mg1njh3371zaknus4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969013</id>
      <parentid>2969001</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2969013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27793" sha1="jqmn9m5kl5y3qjwq4nd6b2fpzcbdpdd" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').  Die eiland het 'n tipiese Karooklimaat ten spyte daarvan dat dit so naby aan Kaapstad, wat 'n Mediterreense klimaat het, geleë is. Die koue [[Benguelastroom]] is daarvoor verantwoordelik.

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Gevangenis
File:Robben island (3153393075).jpg|Voormalige tronkselle en gang
File:B-Section, Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Agterplaas
File:Dormitory, Robben Island Maximum Security Prison (01).jpg|Slaapsaal
File:Wash basins, Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Wasbakke
File:Communal toilets, Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Toilette
&lt;/gallery&gt;

==Toerisme en toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. 

Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in (die Yeanger van Horne, 1611, die Shaapejacht, 1660, en die Dageraad, 1694), asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|links|180px|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

==Klimaatsverandering==
In 2022 is Robbeneiland deur die Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) ingesluit op 'n lys van Afrika-kultuurerfenisterreine wat teen die einde van die eeu deur [[oorstroming]] en [[Erosie|kuserosie]] bedreig sou word, maar slegs indien [[klimaatsverandering]] volgens RCP&amp;nbsp;8,5 van die Representative Concentration Pathways sou verloop, wat die scenario is van hoë en voortdurend toenemende [[kweekhuisgas]]vrystellings wat met ’n verwarming van meer as 4&amp;nbsp;°C verbind word.&lt;ref&gt;Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter09.pdf Chapter 9: Africa]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (reds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Brittanje en New York, pp. 2043–2121&lt;/ref&gt; Dit word egter nie meer as baie waarskynlik beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions|journal=PNAS|date=20 October 2020|volume=117|issue=45|pages=27791–27792|doi=10.1073/pnas.2017124117 |pmid=33082220 |pmc=7668049 |bibcode=2020PNAS..11727791H |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Die ander, waarskynliker scenario’s lei tot laer vlakke van verwarming en gevolglik ’n kleiner styging in seevlak; die seevlak sou egter onder al die scenario’s vir ongeveer 10&amp;nbsp;000 jaar aanhou styg.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=August 2021 |publisher=IPCC |page=TS14 |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Selfs indien die verwarming tot 1,5&amp;nbsp;°C beperk word, word daar steeds verwag dat die wêreldwye seevlak ná 2&amp;nbsp;000 jaar met meer as 2-3&amp;nbsp;m sou gestyg het (en hoër vlakke van verwarming sal teen daardie tyd groter stygings tot gevolg hê). Dit sal dus lank voor die jaar 4000 die vlak van seevlakstyging onder RCP&amp;nbsp;8,5 oorskry.&lt;ref&gt;IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001.&lt;/ref&gt;

==Galery==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Beeld:Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Die maksimum-sekuriteitsgevangenis op Robbeneiland.

Beeld:Kathrada Obama Robben island.jpg|[[Ahmed Kathrada]], wat tussen 1964 en 1982 op Robbeneiland aangehou is, gee in 2013 'n toer van die gevangenis aan president [[Barack Obama]] van die [[VSA]] en sy gesin.

Beeld:Rock pile, Robben Island Prison.jpg|'n Hoop klippe wat deur [[Nelson Mandela]] begin is en – een klip op 'n slag – deur vorige aangehoudenes wat na die eiland teruggekeer het, aangevul is.

Beeld:Moturu Kramat.jpg|Di [[Moslems]]e Moturu-kramat op die eiland.

Beeld:World War II Guard Pillbox, Robben Island (01).jpg|'n Wagpos uit die [[Tweede Wêreldoorlog]].

Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 41 - African sacred ibis (Threskiornis aethiopicus) on grassland - 2015 (cropped).jpg|''Threskiornis aethiopicus'' ([[skoorsteenveër]]s) op Robbeneiland, 2015.
&lt;/Gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>jqmn9m5kl5y3qjwq4nd6b2fpzcbdpdd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969014</id>
      <parentid>2969013</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2969014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27782" sha1="qg0gilfxekl7ebkszkngq555i594ap3" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Robbeneiland
| ander_naam              = 
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = 
| beeld_stadsilhoeët      = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = 
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie = onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 33 |latm  = 48 |lats  = 24
| longd = 18 |longm = 21 |longs = 58
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = 
| regeringvoetnotas       = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| leiertitel1             = 
| leiernaam1              = 
| leiertitel2             = 
| leiernaam2              = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 5,18
| oppervlak_metro_km2     = 
| hoogte_m                = 30
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = 
| bevolking_skat          = 
| bev_skat_op             = 
| bevolking_totaal        = 116
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = 
| bevolkingnota           = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 60,3%
| persent_kleurling       = 23,3%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 13,8%
| persent_ander           = 2,6%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Xhosa]]
| demografie2_info1       = 37,9%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 35,3%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 15,5%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 7,8%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3,4%
| poskode                 = 7400
| poskode2                = 
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 199012
| webwerf                 = 
}} __NOTOC__
[[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Die gevangenisgeboue op Robbeneiland, met Tafelberg op die agtergrond.]]
[[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|links|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]]

'''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',&lt;ref&gt;[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]&lt;/ref&gt; is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 6,9&amp;nbsp;km wes van die kus van [[Bloubergstrand]], noord van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Dit ontleen sy naam aan die ou [[Nederlands]]e woord vir [[rob]]be (''robben'').  Die eiland het 'n tipiese Karooklimaat ten spyte daarvan dat dit so naby aan Kaapstad, wat 'n Mediterreense klimaat het, geleë is. Die koue [[Benguelastroom]] is daarvoor verantwoordelik.

Robbeneiland is ongeveer ovaalvormig, 3,3&amp;nbsp;km lank van noord na suid en 1,9&amp;nbsp;km breed, met ’n oppervlakte van 5,08&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adu.uct.ac.za/adu/projects/sea-shore-birds/sites/sa/robben-island|title=Avian Demography Unit: Robben Island|publisher=Department of Biological Sciences, University of Cape Town}}&lt;/ref&gt; Dit is plat en slegs ’n paar meter bo seespieël as gevolg van ’n antieke erosiegebeurtenis. Dit is versterk en van die laat 17de eeu tot 1996, ná die einde van [[apartheid]], as ’n gevangenis gebruik.

In die laat 20ste eeu is dit gebruik om politieke gevangenes aan te hou wat die naoorlogse [[apartheid]]staat teengestaan het. Die politieke aktivis en prokureur [[Nelson Mandela]] is 18 van die 27 jaar van sy gevangenskap op die eiland opgesluit voordat [[apartheid]] tot ’n einde gekom het en volle, veelrassige demokrasie in Suid-Afrika ingestel is. Hy is later met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon en is in 1994 tot [[President van Suid-Afrika]] verkies, waardeur hy die land se eerste swart president geword het. Hy het een termyn gedien, van 1994 tot 1999.

Twee ander voormalige gevangenes van Robbeneiland, benewens Mandela, is sedert die laat 1990’s tot die presidentskap verkies: [[Kgalema Motlanthe]] (2008-'09)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7634845.stm|work=[[BBC News]]|title=New S. Africa president sworn in|date=25 September 2008|access-date=22 November 2008}}&lt;/ref&gt; en [[Jacob Zuma]] (2009-'18). Ander voormalige gevangenes het ’n verskeidenheid politieke posisies in die demokrasie beklee. Robbeneiland is ’n Suid-Afrikaanse Nasionale Erfenisterrein sowel as ’n [[Wêrelderfenisterrein|Unesco-wêrelderfenisterrein]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robben Island|url=https://whc.unesco.org/en/list/916|publisher=Unesco|access-date=2 June 2011}}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
Die eiland is in 1488 deur [[Bartolomeu Dias]] &quot;ontdek&quot;. Dit is jare lank deur [[Portugal|Portugese]] seevaarders en later deur [[Engeland|Engelse]] en [[Nederland]]se matrose as ’n hervullingspunt gebruik.

In 1654 het die setlaars van die Nederlandse Kaapkolonie al hulle ooie en ’n paar ramme na Robbeneiland verskuif. Die mans het ’n groot skuur en ’n skuiling gebou. Die afsondering het die vee beter teen wilde diere beskerm as op die vasteland. Die setlaars het ook robbevelle versamel en olie gekook om in die behoeftes van die nedersetting te voorsien.&lt;ref name=HisSA&gt;History of South Africa, 1486 - 1691, G.M Theal, London 1888.&lt;/ref&gt;

Sedert die einde van die 17de eeu is Robbeneiland gebruik vir die gevangenskap van hoofsaaklik politieke gevangenes. Die Nederlandse setlaars het dit eerste gedoen. Die eiland se eerste gevangene was waarskynlik [[Autshumato]] (Harry die Strandloper), in die middel van die 17de eeu.

In 1806 het die Skotse walvisjagter John Murray ’n walvisjagstasie by ’n beskutte baai aan die noordooskus van die eiland geopen, wat as Murraybaai bekend geword het. Dit was langs die terrein van die huidige Murraybaaihawe, wat in 1939-'40 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Peires|first=Jeffrey B.|title=The Dead Will Arise: Nongqawuse and the Great Xhosa Cattle Killing Movement of 1856–7|year=1989|publisher=Indiana University Press|isbn=9780253205247|page=301|url=https://books.google.com/books?id=Xrey5fkzMkwC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor=Deacon, Harriet|title=The Island: A History of Robben Island, 1488–1990|year=1996|publisher=New Africa Books|isbn=9780864862990|url=https://books.google.com/books?id=z8k4sN5GSpYC|pages=4–5}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n mislukte opstand by [[Grahamstad]] in 1819, die vyfde van die [[Kaapse grensoorloë]], het die Britse koloniale regering die Afrikaleier Makanda Nxele tot lewenslange gevangenisstraf op die eiland gevonnis.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Mission; or Scenes in Africa|author=Frederick Marryat|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/21555|access-date=10 October 2008|publisher=Nick Hodson|location=Londen}}&lt;/ref&gt; Hy het aan die kus van [[Tafelbaai]] verdrink nadat hy uit die gevangenis ontsnap het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |title=Christianity in Africa South of the Sahara: 19th Century Xhosa Christianity |access-date=10 October 2008 |publisher=Bethel University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514173342/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/SSAXhosa.html |archive-date=14 May 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html|title=Makana|publisher=[[African National Congress]]|access-date=10 October 2008|year=1979|author=Edwin Diale |archive-url = https://web.archive.org/web/20080602210240/http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/makana.html |archive-date = 2 June 2008}}&lt;/ref&gt;

Die eiland is ook as ’n [[melaatsekolonie]] en ’n [[dier]]ekwarantynstasie gebruik.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/14426|title=London to Ladysmith via Pretoria|author=Winston Churchill|year=1900|publisher=Longmans, Green, and Co.|location=London|access-date=10 October 2008|author-link=Winston Churchill}}&lt;/ref&gt; Van 1845 af is melaatses uit die Hemel-en-Aarde-melaatsekolonie naby [[Caledon]], [[Wes-Kaap]], na Robbeneiland verskuif nadat bevind is dat Hemel-en-Aarde ongeskik is. Aanvanklik is mense op ’n vrywillige grondslag verskuif, en die melaatses was vry om die eiland te verlaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;&gt;{{cite book|last=Newman|first=George|title=Prize essays on leprosy|publisher=London: The Society|year=1895|page=[https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news/page/194 194]|url=https://archive.org/details/prizeessaysonlep00news}}&lt;/ref&gt; In April 1891 is die hoekstene gelê vir 11 nuwe geboue om melaatses te huisves. Ná die aanvaarding van die melaatsheidsonderdrukkingswet van Mei 1892 was opname nie meer vrywillig nie, en die beweging van die melaatses is beperk. Dokters en wetenskaplikes het nie die siekte verstaan nie en het gemeen afsondering is die enigste manier om te voorkom dat ander mense dit opdoen. Voor 1892 is gemiddeld ongeveer 25 melaatses per jaar tot Robbeneiland toegelaat, maar in 1892 het dié getal tot 338 gestyg, en nog 250 is in 1893 toegelaat.&lt;ref name=&quot;newman-194&quot;/&gt; Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die eiland versterk.

[[Beeld:Robben island from table mountain.jpg|thumb|links|Robbeneiland soos van [[Tafelberg]] af gesien in die rigting van [[Saldanhabaai]].]]
In 1948 het die [[Nasionale Party]] aan die bewind gekom en ’n formele program van [[apartheid]] ingestel. Met verloop van tyd het swart Afrikane en bondgenote teen die beleid in opstand gekom. Van 1961 af is Robbeneiland deur die Suid-Afrikaanse regering as ’n gevangenis vir politieke gevangenes en veroordeelde misdadigers gebruik.

In 1969 is die Moturu-kramat, wat nou ’n heilige plek vir [[Moslem]]pelgrimstogte op Robbeneiland is, gebou ter nagedagtenis aan Sayed Abdurahman Moturu, die Prins van Madura. Moturu, een van Kaapstad se eerste [[Imam|imaams]], is in die middel van die 1740’s na die eiland verban. Hy is in 1754 daar oorlede. Moslemse politieke gevangenes het voor hulle die eiland verlaat het, by die heiligdom hulde gebring.

In 1982 het die voormalige gevangene [[Indres Naidoo]] sy boek ''Island in Chains'' gepubliseer. Dit was die eerste verslag oor die gevangenislewe op die eiland.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1982-03-22|title=Black's book about South Africa's political prison published (1982)|pages=3|work=Times-Advocate|url=https://www.newspapers.com/clip/50560707/blacks-book-about-south-africas/|access-date=2020-05-09}}&lt;/ref&gt;

Die maksimumsekuriteitsgevangenis vir politieke gevangenes is in 1991 gesluit. Die mediumsekuriteitsgevangenis vir kriminele gevangenes is in 1996 gesluit. In 1997 is dit in ’n museum omskep en as ’n nasionale monument aangewys. In 1999 is dit as ’n [[wêrelderfenisterrein]] erken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Robben-Island|author=McKenna, Amy|title=Robben Island|publisher=Encyclopaedia Britannica|date=September 5, 2026|access-date=September 9, 2026|archive-date=July 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260721174227/https://www.britannica.com/place/Robben-Island}}&lt;/ref&gt;

Ná die einde van apartheid het die eiland ’n gewilde toeristebestemming geword. Dit word bestuur deur die Robbeneilandmuseum (RIM), wat die terrein as ’n lewende museum bedryf. Duisende besoekers neem elke jaar die veerboot van die [[Victoria &amp; Alfred Waterfront|Victoria &amp; Alfred-waterfront]] in Kaapstad vir toere deur die eiland en sy voormalige gevangenis. Baie van die gidse is voormalige gevangenes. Al die grond op die eiland behoort aan die Suid-Afrikaanse staat, met uitsondering van die eilandkerk. Administratief is Robbeneiland ’n voorstad van Kaapstad.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://web1.capetown.gov.za/web1/OpenDataPortal/DatasetDetail?DatasetName=Official%20planning%20suburbs|title=Official planning suburbs|access-date=17 March 2019}}&lt;/ref&gt; 

As ’n toeristebestemming in Suid-Afrika se nasionale bewussyn word Robbeneiland vandag deur baie swart Suid-Afrikaners as ’n simbool van onderdrukking beskou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://voanews.com/a/mandela-legend-grew-at-robben-iland/1685908.html|title=Mandela Legend Grew At Robben Island|last=Diallo|first=Mariama|date=20 June 2013|accessdate=28 July 2025|publisher=VOA News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://ej-social.org/index.php/ejsocial/article/view/547|title=The Role of Language in the Mandela Strategy|author=William Walter Bostock|date=19 September 2024|accessdate=28 July 2025|journal=European Journal of Humanities and Social Sciences|volume=4 |issue=5 |pages=6–10 |doi=10.24018/ejsocial.2024.4.5.547 |issn=2736-5522|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Gevangenis
File:Robben island (3153393075).jpg|Tronkselle en gang
File:B-Section, Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Agterplaas
File:Dormitory, Robben Island Maximum Security Prison (01).jpg|Slaapsaal
File:Wash basins, Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Wasbakke
File:Communal toilets, Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Toilette
&lt;/gallery&gt;

==Toerisme en toegang tot die eiland==
Robbeneiland is toeganklik vir besoekers deur middel van toere wat van Kaapstad se waterfront af vertrek.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenislandtours.com|website=Robben Island Tours | title=Robben Island Tours}}&lt;/ref&gt; Toere vertrek drie keer per dag en duur ongeveer 3,5 uur. Dit bestaan uit ’n veerbootrit na en van die eiland, asook ’n toer deur die verskillende historiese terreine op die eiland wat deel van die Robbeneilandmuseum vorm. 

Dit sluit die eiland se begraafplaas, die verlate kalkgroef, [[Robert Sobukwe]] se huis, die blouklipgroef, die weermag- en vlootbunkers en die maksimumsekuriteitsgevangenis in. Nelson Mandela se sel word aan besoekers gewys.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robben-island.org.za/tours#tourtypes|website=Robben Island Museum|title=Robben Island tours|access-date=16 May 2017|archive-date=9 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209134142/http://robben-island.org.za/tours#tourtypes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Maritieme gevaar==
[[Beeld:AMH-2554-NA Map of Robben Island.jpg|thumb|240px|'n Nederlandse kaart van die eiland uit 1731.]]

Seegaande vaartuie moet groot omsigtigheid aan die dag lê wanneer hulle naby Robbeneiland en die nabygeleë Walvisrots vaar (dit steek nie bo die seeoppervlak uit nie), aangesien dié gebiede ’n gevaar vir skeepvaart inhou.&lt;ref name=&quot;Horsburgh&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gCk6YV5AslIC|title=The India Directory, Or Directions for Sailing to and from the East Indies, China, Australia and the Interjacent Ports|page=71|author=James Horsburgh|year=1852|publisher=W. H. Allen &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; ’n Heersende, onstuimige [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] deining omring die riwwe aan die kus en die eiland se gekartelde kuslyn. Vaartuie wat tussen die rotse beland, word vinnig deur die kragtige branders verpletter. Altesaam 31 vaartuie het al sover bekend om die eiland vergaan.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;/&gt;

In 1990 het ’n maritieme argeologiespan van die [[Universiteit van Kaapstad]] met Operasie &quot;Sea Eagle&quot; begin. Dit was ’n onderwateropname waarin 31&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; seebodem rondom Robbeneiland geskandeer is. Die taak is besonder bemoeilik deur die sterk seestrome en hoë golwe van dié waters. Die span het 24 vaartuie gevind wat rondom Robbeneiland gesink het. Die meeste wrakke is in waters minder as 10&amp;nbsp;m diep gevind. Die span het tot die gevolgtrekking gekom dat slegte weer, duisternis en mis die oorsaak van die sinkings was.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book|title=Robben Island|first=Charlene |last=Smith|publisher=Struik|year= 1997|pages=30–32|isbn= 9781868720620}}&lt;/ref&gt;

Maritieme wrakke rondom Robbeneiland en in die omliggende waters sluit drie Nederlandse skepe van die 17de eeu in (die Yeanger van Horne, 1611, die Shaapejacht, 1660, en die Dageraad, 1694), asook verskeie Britse [[brik]]ke van die 19de eeu. In 1901 het die posskip SS Tantallon Castle in digte mis teen rotse langs Robbeneiland gestamp kort nadat dit Kaapstad verlaat het. Nadat noodkanonne van die eiland afgevuur is, het nabygeleë vaartuie hulle na die toneel gehaas om hulp te verleen. Al 120 passasiers en bemanningslede is van die skip afgehaal voordat dit deur die deining opgebreek is. Nog verskeie skepe het in die 20ste eeu om die eiland vergaan, waaronder [[Verenigde Koninkryk|Britse]], [[Spanje|Spaanse]], [[Noorweë|Noorse]] en [[Taiwan]]nese vaartuie.

===Robbeneiland-vuurtoring===
[[Beeld:Robben Island-003.jpg|thumb|240px|links|Die Robbeneiland-vuurtoring.]]

Weens die maritieme gevare van Robbeneiland en die omliggende waters het [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse koloniale administrateur in Kaapstad in die 1650’s, opdrag gegee dat groot vreugdevure snags bo-op Vuurheuwel, die hoogste punt op die eiland (nou Mintoheuwel), aangesteek word. Dit was bedoel om skepe van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] te waarsku dat hulle die eiland nader.

In 1865 is die [[Robbeneiland-vuurtoring]] op Mintoheuwel voltooi.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ|title=''The Seaman's Guide to the Navigation of the Indian Ocean and China Sea''|author=William Henry Rosser, James Frederick Imray|page=[https://archive.org/details/bub_gb__8BBAAAAIAAJ/page/n349 280]|year=1867|access-date=4 October 2008|publisher=J. Imray &amp; Son}}&lt;/ref&gt; Die silindriese messeltoring, met ’n vuurtoringwagtershuis aan die voet daarvan, is 18&amp;nbsp;m hoog en het ’n lanternplatform aan die bokant. In 1938 is die lamp geëlektrifiseer. Die vuurtoring gebruik ’n flitslig in plaas van ’n roterende lamp; dit skyn elke sewe sekondes vir vyf sekondes. Die ligstraal, wat tot op 44&amp;nbsp;km (24 seemyle) sigbaar is, flits wit lig weg van Tafelbaai.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|title=Robben Island Lighthouse|access-date=29 October 2014|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614085756/http://www.lighthousedepot.com/lite_explorer.asp?action=display_details&amp;LighthouseID=1146|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ’n Sekondêre rooi lig dien as navigasiehulpmiddel vir vaartuie wat suidsuidoos vaar.

==Natuurlewe en bewaring==
[[Beeld:Table Bay from Robben Island (01).jpg|thumb|240px|Uitsig oor [[Tafelbaai]] van die kus van Robbeneiland af.]]
[[Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 17 - Blackfoot penguin (Spheniscus demersus) near trees on Robben Island - 2015.jpg|thumb|links|180px|'n Bedreigde [[brilpikkewyn]] op Robbeneiland, 2015]]
[[Beeld:Blick auf Kapstadt.jpg|thumb|240px|Die kus van Robbeneiland met ’n uitsig oor Tafelberg.]]Toe die Nederlanders in 1652 in die gebied aankom, was die enigste groot diere op die eiland [[rob]]be en [[voël]]s, waaronder [[pikkewyn]]e. In 1654 het die setlaars konyne op die eiland vrygelaat om ’n geredelik beskikbare bron van vleis vir verbygaande skepe te voorsien.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog|title=History of South Africa Under the Administration of the Dutch East India Company (1652 to 1795)|page=[https://archive.org/details/historysouthafr08theagoog/page/n464 442]|publisher=Swan Sonnenschein|year=1897|access-date=10 October 2008|author=George McCall Theal}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike kolonie [[brilpikkewyn]]e op die eiland is teen 1800 heeltemal uitgeroei. Sedert 1983 het daar egter ’n nuwe kolonie ontstaan, en die moderne eiland is weer ’n belangrike broeigebied vir die spesie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|title=Robben Island|author=Les Underhill|publisher=Avian Demography Unit, Universiteit van Kaapstad|access-date=12 October 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305061211/http://web.uct.ac.za/depts/stats/adu/robben.htm|archive-date=5 March 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kolonie het in 2004 ’n grootte van ongeveer 16&amp;nbsp;000 individue bereik voordat dit weer in getal begin afneem het. Teen 2015 was daar net sowat 3&amp;nbsp;000 individue. ’n Soortgelyke afname is by byna alle ander kolonies brilpikkewyne aangeteken. Die oorsake daarvan is steeds grotendeels onduidelik en sal waarskynlik van kolonie tot kolonie verskil, maar op Robbeneiland hou dit moontlik verband met ’n afname in die voedselvoorraad ([[sardyn]]e en [[ansjovis]]) as gevolg van mededinging deur die visserybedryf.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Weller|first1=F.|last2=Cecchini|first2=L.A.|last3=Shannon|first3=L.|last4=Sherley|first4=R.B.|last5=Crawford|first5=R.J.|last6=Altwegg|first6=R.|last7=Scott|first7=L.|last8=Stewart|first8=T.|last9=Jarre|first9=A.|year=2014|title=A system dynamics approach to modelling multiple drivers of the African penguin population on Robben Island, South Africa|journal=Ecological Modelling|volume=277|pages=38–56|doi=10.1016/j.ecolmodel.2014.01.013|bibcode=2014EcMod.277...38W }}&lt;/ref&gt; Die pikkewyne is maklik in hul natuurlike habitat sigbaar en het gevolglik ’n gewilde toeristeaantreklikheid geword.

Omstreeks 1958 het luitenant Peter Klerck, ’n vlootoffisier wat op die eiland gestasioneer was, verskeie diere ingevoer. ’n Artikel oor die plaaslike fauna is geskryf deur sy seun Michael Klerck, wat van jongs af op die eiland gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.robbenisland.org|publisher=robbenisland.org|title=Robben Island: Childhood Memories—a personal reflection|author=Michael Klerck|access-date=23 November 2008}}&lt;/ref&gt;

Teen die begin van die 21ste eeu het die konynbevolking ’n geraamde 25&amp;nbsp;000 bereik en ’n [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesie]] geword wat ander spesies in gevaar stel. [[Mense]] jag die konyne en doen uitdunning om hulle getalle te verminder.&lt;ref&gt;BBC News. ''[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8335618.stm Robben Island is 'under threat']''. 31 October 2009.&lt;/ref&gt;

==Klimaatsverandering==
In 2022 is Robbeneiland deur die Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) ingesluit op 'n lys van Afrika-kultuurerfenisterreine wat teen die einde van die eeu deur [[oorstroming]] en [[Erosie|kuserosie]] bedreig sou word, maar slegs indien [[klimaatsverandering]] volgens RCP&amp;nbsp;8,5 van die Representative Concentration Pathways sou verloop, wat die scenario is van hoë en voortdurend toenemende [[kweekhuisgas]]vrystellings wat met ’n verwarming van meer as 4&amp;nbsp;°C verbind word.&lt;ref&gt;Trisos, C.H., I.O. Adelekan, E. Totin, A. Ayanlade, J. Efitre, A. Gemeda, K. Kalaba, C. Lennard, C. Masao, Y. Mgaya, G. Ngaruiya, D. Olago, N.P. Simpson, and S. Zakieldeen 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_Chapter09.pdf Chapter 9: Africa]. In [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (reds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, Brittanje en New York, pp. 2043–2121&lt;/ref&gt; Dit word egter nie meer as baie waarskynlik beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=RCP8.5 is a problematic scenario for near-term emissions|journal=PNAS|date=20 October 2020|volume=117|issue=45|pages=27791–27792|doi=10.1073/pnas.2017124117 |pmid=33082220 |pmc=7668049 |bibcode=2020PNAS..11727791H |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
Die ander, waarskynliker scenario’s lei tot laer vlakke van verwarming en gevolglik ’n kleiner styging in seevlak; die seevlak sou egter onder al die scenario’s vir ongeveer 10&amp;nbsp;000 jaar aanhou styg.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Technical Summary. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=August 2021 |publisher=IPCC |page=TS14 |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Selfs indien die verwarming tot 1,5&amp;nbsp;°C beperk word, word daar steeds verwag dat die wêreldwye seevlak ná 2&amp;nbsp;000 jaar met meer as 2-3&amp;nbsp;m sou gestyg het (en hoër vlakke van verwarming sal teen daardie tyd groter stygings tot gevolg hê). Dit sal dus lank voor die jaar 4000 die vlak van seevlakstyging onder RCP&amp;nbsp;8,5 oorskry.&lt;ref&gt;IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. In: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001.&lt;/ref&gt;

==Galery==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Beeld:Maximum Security Prison, Robben Island (01).jpg|Die maksimum-sekuriteitsgevangenis op Robbeneiland.

Beeld:Kathrada Obama Robben island.jpg|[[Ahmed Kathrada]], wat tussen 1964 en 1982 op Robbeneiland aangehou is, gee in 2013 'n toer van die gevangenis aan president [[Barack Obama]] van die [[VSA]] en sy gesin.

Beeld:Rock pile, Robben Island Prison.jpg|'n Hoop klippe wat deur [[Nelson Mandela]] begin is en – een klip op 'n slag – deur vorige aangehoudenes wat na die eiland teruggekeer het, aangevul is.

Beeld:Moturu Kramat.jpg|Di [[Moslems]]e Moturu-kramat op die eiland.

Beeld:World War II Guard Pillbox, Robben Island (01).jpg|'n Wagpos uit die [[Tweede Wêreldoorlog]].

Beeld:ASC Leiden - Rietveld Collection - 41 - African sacred ibis (Threskiornis aethiopicus) on grassland - 2015 (cropped).jpg|''Threskiornis aethiopicus'' ([[skoorsteenveër]]s) op Robbeneiland, 2015.
&lt;/Gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Robbeneiland-vuurtoring]]
* [[Lys van eilande van Suid-Afrika]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}}
* [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum]
* [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy]
{{CommonsKategorie-inlyn|Robben Island}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Robben Island}}

{{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}}

[[Kategorie:Apartheid]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]
[[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]]
[[Kategorie:Natuurreservate]]
[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>qg0gilfxekl7ebkszkngq555i594ap3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swellendam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9571</id>
    <revision>
      <id>2968978</id>
      <parentid>2886187</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geskiedenis */ skakel</comment>
      <origin>2968978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7507" sha1="512ugxalkzgrrkcak3fu8g533o5kcsu" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Swellendam
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| beeld_stadsilhoeët      = Swellendam view.jpg
| beeldbyskrif            = Swellendam met die [[Langeberg]] op die agtergrond
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 34 |latm  = 2 |lats  = 
| longd = 20 |longm = 26 |longs = 
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = Overberg
| munisipaliteit          = Swellendam
| stigtingsdatum          = 1746&lt;ref name=established&gt;{{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20–26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv–lii |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=21 April 2016 }}&lt;/ref&gt;
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 15.4%
| persent_kleurling       = 63.1%
| persent_asiër           = 0.3%
| persent_wit             = 19.5%
| persent_ander           = 1.8%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 81.3%
| demografie2_titel2      = [[Xhosa]]
| demografie2_info2       = 9.5%
| demografie2_titel3      = [[Engels]]
| demografie2_info3       = 4.8%
| demografie2_titel4      = [[Sotho]]
| demografie2_info4       = 1.1%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3.4%
| poskode                 = 6740
| poskode2                = 6740
| skakelkode              = 028
| sensuskode              = 170005
| webwerf                 = 
}}

[[Lêer:NG kerk Swellendam 2014.jpg|duimnael|regs|270px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Swellendam|moedergemeente]] van die [[Nederduits Gereformeerde Kerk]] in Swellendam, ontwerp deur [[Folkert Wilko Hesse]] en sy seun, Francois.]]
[[Lêer:Swellendam church.jpg|duimnael|regs|270px|Die kerkgebou van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] in Swellendam]]

'''Swellendam''' is 'n dorp in die provinsie [[Wes-Kaap]] ([[Suid-Afrika]]) met 13&amp;nbsp;557 inwoners (2001). Die [[N2]] nasionale loop deur die dorp en skei die tradisionele wit en bruin woonbuurte.

== Geskiedenis ==
Die dorp is in [[1745]] gestig en is die vierde oudste landdros-distrik in Suid-Afrika.  Die dorp is vernoem na die Kaapse goewerneur, [[Hendrik Swellengrebel]], die eerste goewerneur wat in die Kaap gebore is, en sy vrou Helena Ten Damme, met wie hy in [[1728]] getroud is. Die dorp is op die oewers van die Koringlandsrivier uitgelê. Die eerste kerk is in 1802 gebou. 

Die dorp is belangrik in die Suid-Afrikaanse geskiedenis omdat dit in [[1795]] kortstondig onafhanklikheid van die [[Kaapkolonie]] beleef as die [[Republiek van Swellendam]]. Plaaslike inwoners het in opstand gekom teen die Nederlandse regering aan die Kaap en gevolglik eensydig 'n Republiek uitgeroep. Van die redes wat aangevoer is was die swak pryse wat die regering vir (landbou) produkte aangebied het, beweerde korrupsie van staatsamptenare, en stygende misdaadvlakke. Hierdie republiek was gestig onder die Presidentskap van [[Hermanus Steyn]], 'n boer van die distrik en voorouer van president [[Marthinus Theunis Steyn|M.T Steyn]]. Later het 'n Swellendamse kommando in die [[Slag van Muizenberg]] teen die Britte geveg as die eerste republikeinse militêre eenheid in die land.

== Wapens ==
'''Drostdy''' — Die Kaapse regering het in 1804 heraldiese seëls aan die plaaslike owerhede toegewys.  Die Swellendam-drostdy het Hendrik Swellengrebel se familiewapen gekry : ''In goud, 'n blou fleur de lis met 'n rooi band''.  'n Anker is agter die wapenskild geplaas.&lt;ref name=lv&gt;Pama, C. (1965).  ''Lions and Virgins''.&lt;/ref&gt;  Die regering het egter in 1814 besluit dat drostdye voortaan eerder die Britse koningswapen moet gebruik.&lt;ref name=ctg&gt;''Cape Town Gazette'' 418 (15 Januarie 1814).&lt;/ref&gt;

'''Munisipaliteit (1)''' — Swellendam het in 1843 'n munisipaliteit geword.  Alhoewel die dorpsraad nie die regsopvolger van die voormalige drostdy was nie, het dit later besluit om die ou wapen aan te neem.  Die raad het egter 'n fout begaan deur die fleur de lis met 'n koringgerf te verwar, met die gevolg dat die dorpswapen 'n koringgerf getoon het.&lt;ref name=wka&gt;Wes-Kaapse Argief : 'Heraldic Information' (CAD 1/2/12).&lt;/ref&gt;

'''Munisipaliteit (2)''' — Die munisipaliteit het eers in 1929 die fout agtergekom en die wapen toe verander.  Sedertdien toon die wapen 'n fleur de lis.&lt;ref name=ngw&gt;Albei wapens kom voor op [http://www.ngw.nl/heraldrywiki/index.php?title=Category:UTC_South_African_town_arms tabakkaarte] wat in 1931 uitgereik is.&lt;/ref&gt;  

'''Afdelingsraad''' — Swellendam se afdelingsraad (d.w.s die plaaslike owerheid vir die landelike gebiede buite die dorpsgrense) het in 1975 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer : 
''Gedeel van blou en goud, 'n fleur de lis in die skildhoof  vergesel van twee sespuntige sterre, van die een in die ander''.  Die helmteken was 'n anker omwonde van 'n wingerdplant, en die wapenspreuk &quot;Lucem spero&quot;.&lt;ref name=bvh&gt;http://www.national.archsrch.gov.za{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;  Dr [[Cornelis Pama]] het die wapen ontwerp.

== Merinobedryf ==
Die dorp word as die bakermat van Suid-Afrika se merinobedryf beskou. Die eerste twee ramme en vier ooie van die beroemde Escorial stoetery in [[Spanje]] het in 1789 in die Kaap aangekom en sommige van hulle afstammelinge is in 1803 na Swellendam gebring. Hier is hulle met sukses met die Kaapse vetstertskaap gekruis.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Erasmus |first= B.P.J.|authorlink=B.P.J. Erasmus |title=[[Op Pad in Suid-Afrika]]|year= 1995|publisher=Jonathan Ball Uitgewers |isbn= 1-86842-026-4}}&lt;/ref&gt;

== Ou Geboue ==
Baie sierlike geboue uit die ou dae het behoue gebly. Die Ou Drostdy-gebou is 'n pragtige voorbeeld van die destydse Kaaps-Hollandse argitektuur en dien vandag as 'n kultuurhistoriese museum. Die Nederduitse Gereformeerde kerk met sy vier argitekstyle is in 1910 op die perseel van die eerste kerk (1802) gebou. Die kerkie van St. Lukas dateer uit 1865. Ander belangrike historiese geboue sluit onder andere in Morgenzon, die Olyfkrans Kollege-gebou, die Residensie, Rothman-huis, en die Oefeninghuis.

== Omgewing ==
Die dorp is naby die [[Breederivier]] geleë, en gesetel aan die voet van die [[Langeberg]]. Die [[Nasionale Bontebokpark]] by Swellendam is in [[1931]] gestig. Die bontebok is die tradisionele dierembleem van die [[Kaapprovinsie]].

== Persone gebore ==
[[Francis William Reitz]], Staatspresident van die [[Oranje-Vrystaat]], is in Swellendam gebore.

== Sien ook ==
* [[Drostdymuseum]]
* [[Klippe Rivier]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Spookplekke in Suid-Afrika]]
* [[Suikerbrug]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

==Bibliografie==
*Barnard, Eureka: 'n Evaluering van die volksboukuns van die Swellendam-omgewing. Universiteit van Stellenbosch: ongepubliseerde M.A.-verhandeling, 2003

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>512ugxalkzgrrkcak3fu8g533o5kcsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melaatsekolonie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10044</id>
    <revision>
      <id>2968952</id>
      <parentid>1887036</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T18:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>BurgertB het bladsy [[Melaatse kolonie]] na [[Melaatsekolonie]] geskuif: Een woord</comment>
      <origin>1887036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="521" sha1="pr4kdpr6rakc7swjapnu98m7iiv05yl" xml:space="preserve">[[Beeld:Spinalonga.jpeg|duimnael|regs|[[Spinalonga]] op [[Kreta]], [[Griekeland]], een van die laaste melaatse kolonies in [[Europa]], gesluit in 1957.]]

'n '''Melaatse kolonie''' is 'n plek waar melaatse mense in kwarantyn gehou word.

[[Melaatsheid]] is 'n aansteeklike siekte wat gekenmerk word deur sere aan die hande, gesig en lyf.  Mense wat aan melaatsheid ly word as uitgeworpenes behandel en herstel nie maklik nie - fisies en geestelik.

{{Saadjie}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Bybel]]
[[Kategorie:Geneeskunde]]</text>
      <sha1>pr4kdpr6rakc7swjapnu98m7iiv05yl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968956</id>
      <parentid>2968952</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T18:47:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Taal</comment>
      <origin>2968956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="516" sha1="j6aqxf5tjy45v9mdlrqc7nzyrlbuutv" xml:space="preserve">[[Beeld:Spinalonga.jpeg|duimnael|Spinalonga op [[Kreta]], [[Griekeland]], een van die laaste melaatse kolonies in [[Europa]]. Dit is in 1957 gesluit.]]

'n '''Melaatsekolonie''' is 'n plek waar melaatses in kwarantyn gehou word.

[[Melaatsheid]] is 'n aansteeklike siekte wat gekenmerk word deur sere aan die hande, gesig en lyf.  Mense wat aan melaatsheid ly, word as uitgeworpenes behandel en herstel nie maklik nie – fisiek en geestelik.

{{Saadjie}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Bybel]]
[[Kategorie:Geneeskunde]]</text>
      <sha1>j6aqxf5tjy45v9mdlrqc7nzyrlbuutv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Voorbladartikel</title>
    <ns>4</ns>
    <id>10890</id>
    <revision>
      <id>2968970</id>
      <parentid>2967135</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Elementêre deeltjie]]</comment>
      <origin>2968970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22193" sha1="53kbzad6v7mbr7krb3ayeqma9my27wy" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:solid 1px #479429;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;10&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
&lt;h2 style=&quot;font-size:16pt&quot;&gt;Voorbladartikels: die beste van Wikipedia&lt;/h2&gt;
[[Lêer:Cscr-featured.svg|links|50px|]]
Hier by die Afrikaanse Wikipedia poog ons om spogartikels voor te berei om op die voorblad te pryk. Hierdie artikels verteenwoordig van die beste skryfwerk en is vooraf gekies deur die gemeenskapslede. Dit beteken egter nie dat die artikels nie verder verbeter kan word nie, maar bloot dat dit al reeds meer aandag geniet het.

Tans is daar '''{{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}''' artikels wat voorbladstatus behaal het, uit 'n totaal van {{NUMBEROFARTICLES}}. Dus verskyn een uit elke {{rondaf|{{#expr: {{NUMBEROFARTICLES:R}} / {{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}}} }} artikels op die onderstaande lys. Nomineer gerus potensiële artikels by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad|''Kandidaatartikels vir voorblad'']] of bespreek ander gebruikers se nominasies.

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;br /&gt;
&lt;p style=&quot;font-variant: small-caps; text-align: center; font-size: 100%;&quot;&gt;[[#Aardrykskunde|Aardrykskunde]] • [[#Biologie|Biologie]] • [[#Geskiedenis|Geskiedenis]] • [[#Kultuur en samelewing|Kultuur en samelewing]] • [[#Sport|Sport]] • [[#Taal- en letterkunde|Taal- en letterkunde]] • [[#Die Kunste|Die Kunste]] • [[#Sterrekunde en ruimtevaart|Sterrekunde en ruimtevaart]] • [[#Wetenskap en tegnologie|Wetenskap en tegnologie]]&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
{| width=&quot;100%&quot;
|[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]]
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Nuwe toevoegings ===
&lt;/div&gt;
|}
|-valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;50%&quot; |
{{Wikipedia:Voorbladartikel week {{CURRENTWEEK}} {{CURRENTYEAR}}}}
| width=&quot;50%&quot; |
{{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} -1 }} {{CURRENTYEAR}}}}
|-valign=&quot;top&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot;
|{{klik|Afbeelding=Purple geography icon.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geografie}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Aardrykskunde ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|100px|regs|Japan]]
[[Aarde]] - [[Alabama]] - [[Alaska]] - [[Alexandrië]] - [[Alpe]] - [[Amsterdam]] - [[Andorra]] - [[Antarktika]] - [[Argentinië]] - [[Arktiese Oseaan]] - [[Arles]] - [[Armenië]] - [[Australië]] - [[Azerbeidjan]] - [[Belfast]] - [[België]] - [[Berg Athos]] - [[Berlyn]] - [[Bergen]] - [[Bernau bei Berlin]] - [[Bieszczady]] - [[Bloemfontein]] - [[Bordeaux]] - [[Botswana]] - [[Brandenburg]] - [[Brasilië]] - [[Bredasdorp]] - [[Bremen]] - [[Bretagne]] - [[Brussel]] - [[Buenos Aires]] - [[Bulgarye]] - [[Carcassonne]] - [[Chicago]] - [[Chili]] - [[Costa Rica]] - [[Darmstadt]] - [[Denemarke]] - [[Duitsland]] - [[Durban]] - [[Estland]] - [[Ethiopië]] - [[Faroëreilande]] - [[Finland]] - [[Frankfurt am Main]] - [[Frankryk]] - [[Frans-Guyana]] - [[Genua]] - [[Georgië]] - [[Glasgow]] - [[Gotenburg]] - [[Gqeberha]] - [[Hamburg]] - [[Harlem]] - [[Hawaii]] - [[Helsinki]] - [[Hesse]] - [[Republiek Ierland|Ierland]] - [[Iran]] - [[Istanboel]] - [[Italië]] - [[Japan]] - [[Johannesburg]] - [[Kaaimanseilande]] - [[Kaapse Plooigordel]] - [[Kaapstad]] - [[Kalifornië]] - [[Kaliningrad]] - [[Kambodja]] - [[Kamtsjatka-skiereiland]] - [[Kanada]] - [[Kasakstan]] - [[Keulen]] - [[Kimberley]] - [[Krim]] - [[Krugerwildtuin]] - [[Leiden]] - [[Letland]] - [[Libië]] - [[Litaue]] - [[Londen]] - [[Los Angeles]] - [[Louisiana]] - [[Madagaskar]] - [[Malawi]] - [[Malta]] - [[Meksiko]] - [[Miami]] - [[Milwaukee]] - [[Moldowa]] - [[Monaco]] - [[Mont-Saint-Michel]] - [[Montreal]] - [[Montreux]] - [[Moskou]] - [[Namibië]] - [[Nederland]] - [[Nedersakse]] - [[Nieu-Seeland]] - [[Noord-Ierland]] - [[Noord-Masedonië]] - [[Noorweë]] - [[Normandië]] - [[Nyldelta]] - [[Oekraïne]] - [[Oostenryk]] - [[Paaseiland]] - [[Papoea-Nieu-Guinee]] - [[Parys]] - [[Perth]] - [[Pireneë]] - [[Pole]] - [[Portugal]] - [[Potsdam]] - [[Pretoria]] - [[Provence]] - [[Quebec]] - [[Republiek China]] - [[Réunion]] - [[Reykjavik]] - [[Riga]] - [[Rio de Janeiro]] - [[Roemenië]] - [[Rusland]] - [[Sachalin]] - [[São Paulo]] - [[Seegolf]] - [[Senegal]] - [[Shanghai]] - [[Siberië]] - [[Singapoer]] - [[Skerryvore]] - [[Skotland]] - [[Slowakye]] - [[Spanje]] - [[Straatsburg]] - [[Suid-Afrika]] - [[Suid-Korea]] - [[Svalbard]] - [[Swartwoud]] - [[Swede]] - [[Switserland]] - [[Sydney]] - [[Tafelberg]] - [[Tahiti]] - [[Thailand]] - [[Tirus]] - [[Tornado]] - [[Treviso]] - [[Tsjeggië]] - [[Tsoenami]] - [[Turyn]] - [[Uruguay]] - [[Valencia, Spanje|Valencia]] - [[Venesië]] - [[Verenigde Koninkryk]] - [[Verenigde State van Amerika]] - [[Vermont]] - [[Vilnius]] - [[Vulkaan]] - [[Waalse Gewes]] - [[Wallis]] - [[Warskou]] - [[Washington, D.C.]] - [[Wes-Australië]] - [[Windhoek]] - [[Ysland]] - [[Zambië]] - [[Zürich]]
|
{| width=&quot;100%&quot;
|{{klik|Afbeelding=P history.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geskiedenis}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Geskiedenis ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:B-29s dropping bombs.jpg|100px|regs|Bomwerpers oor Japan tydens die Tweede Wêreldoorlog]]
[[2de eeu v.C.]] - [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]] - [[Akkadiese Ryk]] - [[Alcatraz-gevangenis]] - [[Amerikaanse Rewolusie]] - [[Andries Pretorius]] - [[Anne Frank]] - [[Antieke Egipte]] - [[Antieke Hawaii]] - [[Apartheid]] - [[Asjantiryk]] - [[Assirië]] - [[Berlynse Lugbrug]] - [[Bloedlaster]] - [[Boeing B-17 Flying Fortress]] - [[Boerekrygsgevangenes]] - [[Centurion (tenk)|Centurion]] - [[Cetshwayo|Cetshwayo kaMpande]] - [[Charles III van die Verenigde Koninkryk]] - [[Choefoe]] - [[Cicero]] - [[Cité de Carcassonne]] - [[Cleopatra VII]] - [[Consolidated B-24 Liberator]] - [[Djengis Khan]] - [[Dodetempel van Hatsjepsoet]] - [[Dooie See-rolle]] - [[Duitse Demokratiese Republiek]] - [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] - [[Etruskers]] - [[Fenisië]] - [[Francis William Reitz]] - [[Fritz Joubert Duquesne]] - [[Gallië]] - [[George V van die Verenigde Koninkryk]] - [[Geskiedenis van Spanje]] - [[Goelag]] - [[Groot Sfinks van Giza]] - [[Groot Trek]] - [[Grootvorstedom Moskou]] - [[Heinz Guderian]] - [[Helios]] - [[Hetiete]] - [[Homeros]] - [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] - [[Indusvalleibeskawing]] - [[Iwan die Verskriklike]] - [[Jan Christian Smuts]] - [[Jesus van Nasaret]] - [[Johanna van Arkel]] - [[Jura]] - [[Kanaän]] - [[Kathaar]] - [[Khmer-ryk]] - [[Kiëf-Roes]] - [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk]] - [[Koninkryk Juda]] - [[Kosakke]] - [[Koue Oorlog]] - [[Koesj]] - [[Kruistog]] - [[Kulturele Rewolusie]] - [[Kwartêre Ystydperk]] - [[Legendariese Sweedse konings]] - [[Li Bai]] - [[Memphis (Egipte)|Memphis]] - [[Josef Mengele]] - [[Mesopotamië]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Militêre geskiedenis van Suid-Afrika]] - [[Mongoolse Ryk]] - [[Bernard Montgomery]] - [[Moord op die Romanofs]] - [[Adriaan Moorrees]] - [[Namibiese volksmoord 1904-1908]] - [[Fridtjof Nansen]] - [[Natalse Regeringspoorweë]] - [[Neanderdaller]] - [[Nebukadnesar II]] - [[Neolitiese Omwenteling]] - [[Nikolaas II van Rusland]] - [[Nineve]] - [[Nyabêla]] - [[Operasie Entebbe]] - [[Opstand in die Warskou-ghetto]] - [[Paleolitikum]] - [[Palmyra]] - [[Partiese Ryk]] - [[Perikles]] - [[Pieter I van Rusland]] - [[Pitia]] - [[Plinius die ouere]] - [[Pous Pius IX]] - [[Pous Silvester II]] - [[Ramses II]] - [[Rosettasteen]] - [[Russies-Japannese Oorlog]] - [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie 1917]] - [[Sargon van Akkad]] - [[William Philip Schreiner]] - [[Seerowery]] - [[Sesdaagse Oorlog]] - [[Sherman Firefly]] - [[Slag van Magersfontein]] - [[Slag van Stalingrad]] - [[Sowjetunie]] - [[Hendrik Spoorbek]] - [[Stonewall-onluste]] - [[Hans Strijdom]] - [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]] - [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] - [[Helen Suzman]] - [[Terracottaleër]] - [[Tiger I-tenk]] - [[Tiglat-Pileser III]] - [[Toetankamen]] - [[Trojaanse Oorlog]] - [[Tweede Wêreldoorlog]] - [[USS Constitution]] - [[USS Franklin (CV-13)]] - [[USS Maryland (BB-46)]] - [[Vallei van die Konings]] - [[Victoria van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlad Dracula]] - [[Voorlaaier (geweer)|Voorlaaier]] - [[Wêreldgeskiedenis]] - [[Winteroorlog]]
|-valign=&quot;top&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot;
|{{klik|Afbeelding=P culture.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kultuur}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Kultuur en samelewing ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:Red Wine Glass.jpg|100px|regs|'n Glas rooiwyn]]
[[3D-rolprent]] - [[Afrikaanse kerkbou in die Karoo]] - [[Alter Bridge]] - [[Androginie]] - [[Antinoös]] - [[Hennie Aucamp]] - [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] - [[Barnsteen]] - [[Simone de Beauvoir]] - [[Bewussyn]] - [[Christiaan Frederik Beyers]] - [[Boeddhisme]] - [[Borsjt]] - [[Breyten Breytenbach]] - [[André P. Brink]] - [[Ted Bundy]] - [[Byeboerdery]] - [[Petrus Coetzee]] - [[Cristina Fernández de Kirchner]] - [[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]] - [[Joachim Nikolaus von Dessin]] - [[Marie Koopmans-de Wet]] - [[Reza de Wet]] - [[Die Transvaler]] - [[Die Vaderland]] - [[Egiptiese mitologie]] - [[Ekonomie van Suid-Afrika]] - [[Eleusiniese misterieë]] - [[Fietsryrewolusie]] - [[Frans Engelenburg]] - [[Ganesja]] - [[Geestesteuring]] - [[Gereformeerde kerk Humpata]] - [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] - [[Groot Markplein van Brussel]] - [[Hadj]] - [[Carl Otto Hager]] - [[Hiernamaals]] - [[Hindoeïsme]] - [[Adriaan Hofmeyr]] - [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]] - [[Jannie Hofmeyr]] - [[Anthony Hopkins]] - [[Interseks]] - [[Islamitiese seksualiteitswette]] - [[Jode in Suid-Afrika]] - [[Ingrid Jonker]] - [[Elsa Joubert]] - [[Kaas]] - [[Kleurlingstemregvraagstuk]] - [[Uys Krige]] - [[Kruiskleding]] - [[C. Louis Leipoldt]] - [[Etienne Leroux]] - [[N.P. van Wyk Louw]] - [[Mabel Malherbe]] - [[Charles Manson]] - [[Maori-kultuur]] - [[Eugène Marais]] - [[Johannes Meintjes]] - [[Georges Méliès]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Andrew Murray]] - [[Nederduits (skoolvak)]] - [[NG gemeente Fordsburg]] - [[NG gemeente Rondebosch]] - [[Oktoberfest]] - [[Oosters-Ortodokse Kerk]] - [[D.J. Opperman]] - [[Ougelowiges]] - [[Outisme]] - [[Paryse Metro]] - [[Pasta]] - [[Édith Piaf]] - [[Plafon van die Sixtynse kapel]] - [[Wladimir Poetin]] - [[Posseël]] - [[Dirk Postma]] - [[Ptolemeus]] - [[Jan Rabie]] - [[Reinheitsgebot]] - [[Rooiplein]] - [[P.D. Rossouw]] - [[Maria Elizabeth Rothmann]] - [[Jean-Jacques Rousseau]] - [[SACS]] - [[Satan]] - [[Arnold Schoenberg]] - [[Seks]] - [[Seksualiteit in antieke Rome]] - [[Seksuele oriëntasie]] - [[Sider]] - [[Sisiliaanse Mafia]] - [[Slawiese mitologie]] - [[Dan Sleigh]] - [[Sodiakmoordenaar]] - [[Speelkaart]] - [[Meryl Streep]] - [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies: 2003-]] - [[Swabies-Alemanniese Karnaval]] - [[Swastika]] - [[Tarotwaarsêery‎]] - [[Tatoeëermerk]] - [[Elizabeth Taylor]] - [[Anton Tsjechof]] - [[Herman van Broekhuizen]] - [[Verenigde Party]] - [[Vermaak]] - [[Vlag van Argentinië]] - [[Vlag van Armenië]] - [[Vlag van Australië]] - [[Vlag van Azerbeidjan]] - [[Vlag van Belarus]] - [[Vlag van België]] - [[Vlag van Brasilië]] - [[Vlag van Chili]] - [[Vlag van Denemarke]] - [[Vlag van die Filippyne]] - [[Vlag van die Republiek China]] - [[Vlag van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlag van die Verenigde State]] - [[Vlag van die Volksrepubliek China]] - [[Vlag van Duitsland]] - [[Vlag van Estland]] - [[Vlag van Europa]] - [[Vlag van Finland]] - [[Vlag van Frankryk]] - [[Vlag van Georgië]] - [[Vlag van Hongkong]] - [[Vlag van Indië]] - [[Vlag van Israel]] - [[Vlag van Japan]] - [[Vlag van Kanada]] - [[Vlag van Meksiko]] - [[Vlag van Namibië]] - [[Vlag van Nederland]] - [[Vlag van Nieu-Seeland]] - [[Vlag van Noorweë]] - [[Vlag van Puerto Rico]] - [[Vlag van Singapoer]] - [[Vlag van Suid-Afrika]] - [[Vlag van Suid-Korea]] - [[Mary Walker]] - [[Webjoernaal]] - [[Westerse filosofie]] - [[Wyn]] - [[Wysheid]]
|
{| width=&quot;100%&quot;
|{{klik|Afbeelding=P sport.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Sport}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Sport ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|100px|regs|'n Engelse rugbyspeler ruk hom los uit 'n harde duikslag deur 'n Australiër]]
[[Afghaanse nasionale krieketspan]] - [[All Blacks]] - [[Fernando Alonso]] - [[Argentynse nasionale rugbyspan]] - [[Australiese nasionale krieketspan]] - [[Belgiese nasionale rugbyspan]] - [[Bengaalse nasionale krieketspan]] - [[Bermudaanse nasionale krieketspan]] - [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]] - [[Britse en Ierse Leeus]] - [[Jenson Button]] - [[Chileense nasionale rugbyspan]] - [[David Coulthard]] - [[Duitse nasionale krieketspan]] - [[Duitse nasionale rugbyspan]] - [[Engelse nasionale krieketspan]] - [[Engelse nasionale rugbyspan]] - [[Roger Federer]] - [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Franse nasionale rugbyspan]] - [[Pierre Gasly]] - [[Georgiese nasionale rugbyspan]] - [[Lewis Hamilton]] - [[Hongkongse nasionale krieketspan]] - [[Hongkongse nasionale rugbyspan]] - [[Ierse nasionale krieketspan]] - [[Ierse nasionale rugbyspan]] - [[Indiese nasionale krieketspan]] - [[Italiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] - [[Japannese nasionale rugbyspan]] - [[Kampioenetrofee 2025]] - [[Kanadese nasionale krieketspan]] - [[Kanadese nasionale rugbyspan]] - [[Keniaanse nasionale krieketspan]] - [[Keniaanse nasionale rugbyspan]] - [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] - [[Krieket]] - [[Krieketwêreldbeker 2003]] - [[Krieketwêreldbeker 2007]] - [[Krieketwêreldbeker 2011]] - [[Krieketwêreldbeker 2015]] - [[Krieketwêreldbeker 2019]] - [[Krieketwêreldbeker 2023]] - [[Niki Lauda]] - [[Namibiese nasionale krieketspan]] - [[Namibiese nasionale rugbyspan]] - [[Nederlandse nasionale krieketspan]] - [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] - [[Nepalese nasionale krieketspan]] - [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] - [[Lando Norris]] - [[Olimpiese Somerspele 2008]] - [[Olimpiese Somerspele 2012]] - [[Omaanse nasionale krieketspan]] - [[Pakistanse nasionale krieketspan]] - [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] - [[Paralimpiese Somerspele 2008]] - [[Nelson Piquet]] - [[Portugese nasionale rugbyspan]] - [[Proteas]] - [[Roemeense nasionale rugbyspan]] - [[Rugby]] - [[Rugbywêreldbeker 2003]] - [[Rugbywêreldbeker 2007]] - [[Rugbywêreldbeker 2011]] - [[Rugbywêreldbeker 2015]] - [[Rugbywêreldbeker 2019]] - [[Rugbywêreldbeker 2023]] - [[Samoaanse nasionale rugbyspan]] - [[Skaak]] - [[Skotse nasionale krieketspan]] - [[Skotse nasionale rugbyspan]] - [[Spaanse nasionale rugbyspan]] - [[Springbokke]] - [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan]] - [[T20I-wêreldbeker 2016]] - [[T20I-wêreldbeker 2021]] - [[T20I-wêreldbeker 2022]] - [[T20I-wêreldbeker 2024]] - [[Tafeltennis]] - [[Tongaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ugandese nasionale krieketspan]] - [[Uruguaanse nasionale rugbyspan]] - [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale rugbyspan]] - [[Wallabies]] - [[Walliese nasionale rugbyspan]] - [[Wes-Indiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]
{| width=&quot;100%&quot;
|
{{klik|Afbeelding=P biology.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Biologie}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Biologie ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:Hippopotame 0003.jpg|100px|regs|Seekoei]]
[[Afrika-rotsluislang]] - [[Berghaan]] - [[Blouwalvis]] - [[Bonobo]] - [[Buffel]] - [[Diabetes]] - [[Dier]] - [[Dinosourus]] - [[Fotosintese]] - [[Gewone luislang]] - [[Gordeldier]] - [[Hidroponika]] - [[Homo erectus]] - [[Homo ergaster]] - [[Jagluiperd]] - [[Javaanse tier]] - [[Kaapse luiperd]] - [[Kambriese ontploffing]] - [[Kat]] - [[Koraal]] - [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] - [[Leeu]] - [[Lewensiklus van die tier]] - [[Mens]] - [[Menslike evolusie]] - [[Mos]] - [[Oorsprong van voëls]] - [[Pikkewyn]] - [[Plesiosauria]] - [[Poema]] - [[Pterosauria]] - [[Pylsterteend]] - [[Rot]] - [[Saffraan]] - [[Seekoei]] - [[Sekretarisvoël]] - [[Senuweestelsel]] - [[Sesam]] - [[Slaap]] - [[Swangerskap]] - [[Tierluislang]] - [[Velociraptor]] - [[Veroudering]] - [[Wolf]]  -  [[Ysbeer]]
|-valign=&quot;top&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot;
|{{klik|Afbeelding=P linguistics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Taal}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Taal- en letterkunde ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:Betws y coed.jpg|100px|regs|Padteken in Wallies]]
[[Afrikaans]] - [[Fins]] - [[Frans]] - [[Hamlet]] - [[Henry James]] - [[Inferno (Dante)]] - [[Italiaans]] - [[Mabel Jansen]] - [[Adam Mickiewicz]] - [[Misdaad en Straf]] - [[Nederlands]] - [[William Shakespeare]] - [[Sweeds]] - [[Taal]] - [[Verskille tussen Afrikaans en Nederlands]] - [[Wallies]]
|
{| width=&quot;100%&quot;
|{{klik|Afbeelding=P art.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kuns}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Die Kunste ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:Little nemo the walking bed.jpg|100px|regs|'n Strokiesverhaal]]
[[Ingmar Bergman]] - [[Bucchero]] - [[Samuel Cronwright]] - [[Salvador Dalí]] - [[Marlene Dietrich]] - [[documenta]] - [[Mia Farrow]] - [[Frankenstein]] - [[Paul Gauguin]] - [[Katedraal van Petrus en Paulus]] - [[Katedraal van Vilnius]] - [[Klooster]] - [[Krugerstandbeeld]] - [[Kuns]] - [[Leonardo da Vinci]] - [[Modernisme]] - [[Marita Napier]] - [[Oscar Niemeyer]] - [[Jacobus Hendrik Pierneef]] - [[Johan de Ridder]] - [[Leni Riefenstahl]] - [[Auguste Rodin]] - [[Jack Sparrow]] - [[Steven Spielberg]] - [[Staafkerk van Borgund]] - [[Sosialistiese realisme]] - [[Spider-Man]] - [[Strokiesverhaal]] - [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] - [[Topkapi-paleis]] - [[Tuin van Wellus]] - [[Rembrandt van Rijn]] - [[Leonore Veenemans]] - [[Andy Warhol]] - [[Wat Phra Kaew]]
|-valign=&quot;top&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot;
|{{klik|Afbeelding=Q space.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geesteswetenskappe}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Sterrekunde en ruimtevaart ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:Saturn (planet) large.jpg|100px|regs|Saturnus]]
[[101955 Benoe]] - [[Aarde]] - [[Alpha Centauri]] - [[Andromeda-sterrestelsel]] - [[Apollo 8]] - [[Apollo 13]] - [[Asteroïde]] - [[Betelgeuse]] - [[Buiteaardse lewe]] - [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] - [[Driehoeksterrestelsel]] - [[Dwergplaneet]] - [[Europese Suidelike Sterrewag]] - [[Geostasionêre wentelbaan]] - [[Heliosfeer]] - [[H II-gebied]] - [[Hubble-ruimteteleskoop]] - [[Iapetos (maan)|Iapetos]] - [[James Webb-ruimteteleskoop]] - [[Jupiter]] - [[Komeet]] - [[Kuipergordel]] - [[Maan]] - [[Maanlanding]] - [[Mariner 4]] - [[Mars]] - [[Melkweg]] - [[Mercurius]] - [[Meteoriet]] - [[Neptunus]] - [[Opsporing van eksoplanete]] - [[Pioneer 11]] - [[Planetêre bewoonbaarheid]] - [[Pluto]] - [[Proxima Centauri]] - [[Reusebotsingshipotese]] - [[Ruimtebotsing]] - [[Sagittarius A*]] - [[Saturnus]] - [[Son]] - [[Sonnestelsel]] - [[Ster]] - [[Sterrestelsel]] - [[Titaan (maan)|Titaan]] - [[Triton (maan)|Triton]] - [[Uranus]] - [[Uranus se ringe]] - [[Venus]] - [[Veranderlike ster]] - [[Waarneembare heelal]]
|
{| width=&quot;100%&quot;
|{{klik|Afbeelding=P physics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Wetenskap}}
| width=&quot;100%&quot;|&lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;&lt;br /&gt;

=== Wetenskap en tegnologie ===
&lt;/div&gt;
|}
[[Lêer:Wankel-1.jpg|100px|regs|Wankelenjin]]
[[Aardverwarming]] - [[Airbus A380]] - [[Anonymous (kollektief)]] - [[Apple Inc.]] - [[Binnebrandenjin]] - [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] - [[Concorde]] - [[Delta Air Lines]] - [[Differensiaalrekening]] - [[Doebai Internasionale Lughawe]] - [[Elementêre deeltjie]] - [[Galileo Galilei]] - [[Gemenedrukbuisbrandstofinspuiting]] - [[Geskiedenis van die Aarde]] - [[Glas]] - [[Maria Goeppert-Mayer]] - [[Goud]] - [[Hardeskyf]] - [[Hernubare energie]] - [[Infrarooi]] - [[Ivy Mike- kerntoets]] - [[Jaar]] - [[Kalium]] - [[Kamera]] - [[Karoo-supergroep]] - [[Kunsmatige algemene intelligensie]] - [[Laser]] - [[Manhattan-projek]] - [[Miami Internasionale Lughawe]] - [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] - [[Parasetamol]] - [[Patent]] - [[Pi]] - [[Poolkoördinatestelsel]] - [[Portland Internasionale Lughawe]] - [[Qantas]] - [[James Randi]] - [[San Francisco Internasionale Lughawe]] - [[Ignaz Semmelweis]] - [[TGV]] - [[Tegnesium]] - [[Edward Teller]] - [[Tempelhof-lughawe]] - [[Toekoms van die Aarde]] - [[Turboskroef]] - [[Uraan]] - [[Virgin Australia]] - [[Wankelenjin]] - [[Waterstof]] - [[Wright-broers]] - [[Yster]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
|}
__NOTOC____NOEDITSECTION__

&lt;center&gt;[[Wikipedia:Voorbladartikels 2005|Voorbladartikels 2005]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2006|Voorbladartikels 2006]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2007|Voorbladartikels 2007]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2008|Voorbladartikels 2008]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2009|Voorbladartikels 2009]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2010|Voorbladartikels 2010]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2011|Voorbladartikels 2011]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2012|Voorbladartikels 2012]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2013|Voorbladartikels 2013]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2014|Voorbladartikels 2014]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2015|Voorbladartikels 2015]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2016|Voorbladartikels 2016]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2017|Voorbladartikels 2017]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2018|Voorbladartikels 2018]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2019|Voorbladartikels 2019]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2020|Voorbladartikels 2020]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2021|Voorbladartikels 2021]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2022|Voorbladartikels 2022]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2023|Voorbladartikels 2023]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2024|Voorbladartikels 2024]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2025|Voorbladartikels 2025]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2026|Voorbladartikels 2026]]&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;br /&gt;
Indien die voorblad nie verfris word met die nuwe week se artikel nie, of indien die geskiedkundige herdenkings steeds die vorige dag se inskrywings vertoon, kan u gerus [{{SERVER}}{{localurl:Tuisblad|action=purge}} hier] klik sodat dit verfris word.

[[Kategorie:Voorblad]]</text>
      <sha1>53kbzad6v7mbr7krb3ayeqma9my27wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moskou</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11603</id>
    <revision>
      <id>2969000</id>
      <parentid>2887430</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2969000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87885" sha1="8904zsr60est42g3t7j61nqn356ziso" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
'''Moskou'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Москва&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
[[Lêer:MoscowCollage.jpg|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Moscow in Russia (special marker).svg|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Coat of Arms of Moscow.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of Moscow, Russia.svg|90px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Land'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Rusland}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Federale distrikte van Rusland|Federale distrik]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Sentrale Federale Distrik|Sentraal-Rusland]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Ekonomiese streke van Rusland|Ekonomiese streek]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Sentrale ekonomiese streek|Sentraal]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Federale deelgebiede van Rusland|Federale subjek]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Federale stede van Rusland|Federale stad]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|55|45|N|37|37|O}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting (eerste verwysing)'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1147
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stadstatus'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1147
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 2&amp;nbsp;561,5 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 156 m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (2018)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 12&amp;nbsp;506&amp;nbsp;468
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 4&amp;nbsp;882/km²
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +3 (MSK)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Klimaat'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Tipe
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Kontinentaal-gematig
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 5,0&amp;nbsp;°C&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.klimadiagramme.de/Europa/moskau.html ''www.klimadiagramme.de: Moskau'']&lt;/ref&gt;
|-
| &amp;nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | –9,3 / 18,1&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 688 mm
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Sergei Sobjanin
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [http://mos.ru/ http://www.mos.ru/]
|}

'''Moskou''' ([[Russies]]: Москва, ''Moskva'', [mɐˈskva], {{Audio|Ru-Moskva.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en die politieke, kulturele en ekonomiese sentrum van die [[Rusland|Russiese Federasie]]. Die stad, wat in die middel van die Europese deel van Rusland in die heuwelland van die [[Moskwa-rivier]] geleë is, is met 'n bevolking van 12,5 miljoen in die stadsgebied (soos in 2018) en meer as 15 miljoen (of 'n tiende van die totale [[Russe|Russiese]] bevolking) in die metropolitaanse gebied en 'n oppervlakte van 2&amp;nbsp;561,5 vierkante kilometer die grootste stad van die land en ook van [[Europa]]. Na sy bewoners word in [[Afrikaans]] as Moskouers of Moskowiete verwys.

[[Lêer:Northern door of the Assumption Cathedral in Moscow Kremlin, Moscow July 2011-3d.jpg|duimnael|links|Noordportaal van die [[Oespenski-katedraal (Moskou)|Oespenski-katedraal]]]]
[[Lêer:Russian Air Force Mil Mi-8 Victory Day Parade 2012 Beltyukov.jpg|duimnael|links|Die Kremlin tydens die Oorwinningsparade op 9 Mei 2012. Volgens 'n ou Russiese spreekwoord &quot;troon die Kremlin bo die stad, en bo die Kremlin troon net God&quot;. Die historiese tsaresetel, wat onder Europa se veiligste en feitlik oninneembare vestings gereken word, het ook in die kommunistiese tydperk die politieke magsentrum gebly]]
[[Lêer:Moscow-City (36211143494).jpg|duimnael|links|'n Nuwe Moskou het verrys: Wolkekrabbers in Moskva-Siti. In Sowjettye nog berug vir die monotonie van sy grys woonstelblokke, het Moskou tot 'n bonte en elegante metropool ontwikkel waarna reeds as &quot;dinamiese hoofstad van Europa&quot; verwys word&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.merian.de/asien/russland/moskau/artikel/dynamische-hauptstadt-europas ''merian.de: Moskau – Dynamische Hauptstadt Europas. Besoek op 12 Desember 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212200549/https://www.merian.de/asien/russland/moskau/artikel/dynamische-hauptstadt-europas |date=12 Desember 2019 }}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Moscow Heart Embankment.jpg|duimnael|links|In 2019 nuut voltooide residensiële komplekse langs die Sjelepichinskaja-oewer]]
[[Lêer:Mercury City Tower July 2016.jpg|duimnael|links|''Mercury City Tower'' in Julie 2016]]
Die eerste verwysing na Moskou kom in 'n kroniek uit die jaar 1147 voor. Met die ontstaan van 'n Russiese Ryk omstreeks 1300, waarvan Moskou in die 15de eeu die hoofstad geword het, het Moskou vinnig tot die beduidendste metropool in Rusland gegroei. Selfs nadat die administratiewe sentrum van Rusland deur [[Pieter die Grote]] in 1712 na [[Sint Petersburg]] verskuif is, is Russiese heersers steeds in Moskou gekroon en het die stad die ekonomiese en geestelike spilpunt van Rusland gebly. Die [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodokse]] patriarg het sy setel sedert 1598 in Moskou.

Die stadskern word gevorm deur die [[Moskouse Kremlin|Kremlin]]-vesting uit die 15de en 16de eeu en [[Rooiplein]] (wat in 1990 tot [[wêrelderfenisgebied]] verklaar is), met die [[Lenin-mausoleum]], die 16de eeuse [[Sint Basilius-katedraal]] met sy nege koepels, die [[afdelingswinkel]] [[GUM]] (1888–1893) en die [[Moskouse Historiese Staatsmuseum|Historiese Museum]] wat tussen 1878 en 1883 ontstaan het. Moskou het in 1918 die hoofstad van die [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek]] (RSFSR) geword, daarna tussen 1922 en 1991 as administratiewe sentrum van die [[Sowjetunie]] gedien en in 1991 hoofstad van die Russiese Federasie geword.

Die Moskouse stadsgebied het vanuit die Kremlin as politieke magsentrum in konsentriese kringe uitgebrei – volgens die behoeftes van 'n Europese vestingstad wat met stadsmure en versterkings teen potensiële invallers beskerm is. Terwyl stedelike nedersettings in 18de eeuse Europa dikwels ingrypend verander is deur nuwe vorme van stadsbeplanning, is Moskou hoegenaamd nie geraak deur hierdie soort eksperimente nie.

So word Rooiplein omsluit deur die historiese stadskern, moderne strate (Russies &quot;prospekte&quot;) en ringstrate met nuwe woonkwartiere (waarby hierdie kringpaaie soos die huidige [[Tuinring]] vroeëre stadsmure en versterkings vervang het). Die [[Nowodewitsji-klooster]], wat in die 16de en 17de eeu in die Barokstyl uitgevoer en in 2004 as wêrelderfenisgebied gelys is, is suidwes van die middestad geleë. Die moderne sakesentrum van Moskou het wes van die Kremlin ontstaan; sy argitektuur word oorheers deur 'n groot aantal [[wolkekrabber]]s en ander kantoorgeboue, waaronder die ''Federatsija''-toring wat in 2007 as die hoogste wolkekrabber in Europa voltooi is.

Die binnestad van Moskou is oorspronklik deur 'n aantal voorstede omring, waaronder die ou koopmanskwartier Kitai-gorod (tans die setel van Russiese regeringsinstellings), Beli Gorod (wat na sy wit palisademuur genoem is) en Semljanoi Gorod (na sy ou grondwalle genoem). Die groot stadsbrande wat Moskou in 1552 en 1812 (ná die verowering deur [[Frankryk|Franse]] troepe onder [[Napoleon Bonaparte]]) verwoes het, het sy vinnige groei nouliks belemmer.

Die Moskouse Danilof-klooster uit die 13de eeu dien as setel van die Russies-Ortodokse patriarg. As die leidende opvoedkundige sentrum van die Russiese Federasie beskik Moskou naas die Akademie van Wetenskappe oor vyf ander vakgebonde akademies, sowat 200 navorsingsinstitute op alle wetenskaplike terreine, ruim 80 tersiêre instellings (waaronder die bekende [[Moskouse Staatsuniversiteit]], ook bekend as die Lomonosof-universiteit, wat in 1755 gestig is) asook talle biblioteke (waaronder die Russiese Staatsbiblioteek).

Die Moskouse museums bevat van die beduidendste kunsskatte ter wêreld. Die bekendste museums sluit in die Poesjkin-museum vir Beeldende Kunste (wat hom onder meer op Wes-Europese skilderkuns toespits) en die Tretjakof-galery met Russiese kuns. Ander beduidende instellings is die Gorki-, Tsjegof-, Lenin-, Tolstoi-, Andrei Roebljof-, die Historiese en Politegniese Museum asook die Museum vir Kuns en Kultuur van die Nabye-Ooste.

Die lang lys kulturele instellings in Moskou word aangevul deur sowat dertig teaters (waaronder die bekende Bolsjoi-teater), rolprentateljees, beduidende uitgewerye, radio- en televisie-uitsaaiers, skouterreine, 'n diere- en 'n botaniese tuin, groot stadsparke soos Gorki-park en sportstadions. Moskou was die gasheerstad van die [[Olimpiese Somerspele 1980|XXIIste Olimpiese Somerspele 1980]]. Tans lok die stad jaarliks sowat vyf miljoen besoekers.

Moskou het tot die beduidendste Russiese nywerheidstad ontwikkel. Die belangrikste nywerheidsektore sluit die vervaardiging van motorvoertuie en treinwaens, elektrotegniese en meganiese aanlegte, staal- en metaalvervaardiging, poligrafiese, chemiese, hout-, en tekstielfabrieke, asook voedselverwerking en 'n ruolieraffinadery in. 'n Kernkragsentrale voorsien elektrisiteit aan die metropool. [[Aardgas]] word deur pyplyne uit die uitginningsgebiede van Saratof, Stafropol in die Koebanstreek en Dasjawa in Oekraïens-Galisië na Moskou vervoer. Moskou is daarnaas die finansiële sentrum van Rusland – meer as 1&amp;nbsp;000 bank- en sowat 60 versekeringsmaatskappye het hul hoofkwartiere in die stad.

== Geografie ==
[[Lêer:Moscow satellite image.jpeg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Moskou]]
Moskou lê in die westelike, Europese deel van die Russiese Federasie, in die heuwelland tussen die riviere [[Oka (rivier)|Oka]] en [[Wolga]] en teen die soms steil oewers van die naamgewende [[Moskwa-rivier]] wat as takrivier van die Oka in die Wolga uitmond. Die Moskwa vloei met sy kronkelende rivierbed oor 'n lengte van tagtig kilometer deur Moskou en bereik 'n breedte van tussen 120 en 200 meter. Die Moskou-Wolga-kanaal, wat in 1937 geopen is, verbind die Russiese hoofstad oor 'n lengte van 128 kilometer met die Iwankowo-dam en die Wolga.

Die ringvormige hoofpad van 109 kilometer, wat die stad sedert 1962 omsluit, dien ook as stadsgrens. Sowat 'n derde van Moskou se oppervlakte van meer as duisend vierkante kilometer is groen gebiede en parke. Daar is meer as 200 voetgangerlane, en 150 plekke waar fietse gehuur mag word om Moskou te verken.

== Klimaat ==
[[Lêer:Sannye gonki v Petrovskom parke 1830-e-40-e.jpg|duimnael|Winter in Moskou: Sleewedrenne in die Petrofski-park. Skildery deur 'n onbekende kunstenaar, omstreeks 1830/40]]
[[Lêer:Tsaritsino from helicopter-1.jpg|duimnael|Die Tsaritsino-paleis is in 1796 in opdrag van tsarin Katharina die Grote in die gelyknamige park opgerig. Die naam beteken dan ook – &quot;Plek van die Tsarin&quot;. As gevolg van die tsarin se ontydige afsterwe is die paleis nie voltooi nie. Eers burgemeester Loesjkin het in 2005 besluit om Tsaritsino te herstel en voltooi. In 2007 is die paleis geopen]]
Moskou maak deel uit van die koel-gematigde kontinentale klimaatsone. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 5,0&amp;nbsp;°C, die gemiddelde jaarlikse reënval 688 millimeter. Julie is met 'n gemiddelde van 92 millimeter die natste maand van die jaar, Maart met 34 millimeter die droogste.

Tydens die winter daal die temperature gewoonlik tot –12° tot –15&amp;nbsp;°C, met uiterstes van minder as –20&amp;nbsp;°C. Aangesien humiditeitsvlakke gematig is en sterk koue winde nie dikwels waai nie, is die aanvoelbare temperatuur dikwels hoër. In Januarie 2006 laat 'n ysige koue oostewind temperature in Moskou binne enkele ure van 0&amp;nbsp;°C tot –22&amp;nbsp;°C daal, met uiterstes wat snags al tot –42&amp;nbsp;°C gedaal het. Dit is een van die laagste temperature wat ooit gemeet is. Lae klere en 'n kopbedekking word in elk geval gedurende die wintermaande benodig.

Die somers in Moskou is warm en sonnig, met uiterstes van meer as 38&amp;nbsp;°C.

{{Tabel weergemiddelden
| locatie = Moskou
| bron = WeatherOnline (1985–2014),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.weatheronline.co.uk/weather/maps/city?FMM=1&amp;FYY=2000&amp;LMM=12&amp;LYY=2014&amp;WMO=27612&amp;CONT=euro&amp;REGION=0006&amp;LAND=RS&amp;ART=TMX&amp;R=0&amp;NOREGION=1&amp;LEVEL=162&amp;LANG=en&amp;MOD=tab |title = Moscow (156&amp;nbsp;m) |publisher=WeatherOnline |accessdate=30 April 2015}}&lt;/ref&gt; WetterKontor GmbH (1961–1990)&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=ru&amp;stat=27612 |title=Das Klima in Moskau (Moskva) |publisher=WetterKontor GmbH |accessdate=30 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011121351/http://wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=RU |archive-date=11 Oktober 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- gemiddelde  maxima --&gt;
| jan_gem_max = −4.8
| feb_gem_max = −4.1
| mrt_gem_max = 2.2
| apr_gem_max = 10.9
| mei_gem_max = 18.2
| jun_gem_max = 21.9
| jul_gem_max = 24.2
| aug_gem_max = 21.9
| sep_gem_max = 15.3
| okt_gem_max = 8.2
| nov_gem_max = 0.6
| dec_gem_max = −3.5
| jaar_gem_max = 9.2
&lt;!-- gemiddelde minima --&gt;
| jan_gem_min = −8.5
| feb_gem_min = −9.0
| mrt_gem_min = −4.2
| apr_gem_min =  2.5
| mei_gem_min =  8.1
| jun_gem_min = 12.6
| jul_gem_min = 14.9
| aug_gem_min = 13.0
| sep_gem_min =  7.8
| okt_gem_min =  3.1
| nov_gem_min = −2.6
| dec_gem_min = −6.9
|jaar_gem_min = 2.6
&lt;!-- gemiddelde temp --&gt;
| jan_gem = −6.7
| feb_gem = −6.6
| mrt_gem = −1.0
| apr_gem = 6.7
| mei_gem = 13.2
| jun_gem = 17.2
| jul_gem = 19.5
| aug_gem = 17.4
| sep_gem = 11.5
| okt_gem = 5.6
| nov_gem = –1.0
| dec_gem = –5.2
|jaar_gem = 5.9
&lt;!-- maandelijks neerslaggemiddelde --&gt;
| jan_gem_ns = 42
| feb_gem_ns = 36
| mrt_gem_ns = 34
| apr_gem_ns = 44
| mei_gem_ns = 51
| jun_gem_ns = 75
| jul_gem_ns = 94
| aug_gem_ns = 77
| sep_gem_ns = 65
| okt_gem_ns = 59
| nov_gem_ns = 58
| dec_gem_ns = 56
| jaar_gem_ns = 691
&lt;!-- uren zonneschijn --&gt;
| zujan = 1.0
| zufeb = 2.5
| zumrt = 4.1
| zuapr = 5.7
| zumei = 8.5
| zujun = 9.2
| zujul = 8.8
| zuaug = 7.6
| zusep = 4.8
| zuokt = 2.5
| zunov = 1.1
| zudec = 0.6
&lt;!-- neerslagdagen &gt; 0,1&amp;nbsp;mm --&gt;
| rdjan = 11
| rdfeb = 8
| rdmrt = 8
| rdapr = 9
| rdmei = 8
| rdjun = 11
| rdjul = 12
| rdaug = 10
| rdsep = 11
| rdokt = 10
| rdnov = 12
| rddec = 12
&lt;!-- fogtigheit --&gt;
| lvjan = 85
| lvfeb = 83
| lvmrt = 78
| lvapr = 71
| lvmei = 64
| lvjun = 67
| lvjul = 72
| lvaug = 77
| lvsep = 81
| lvokt = 83
| lvnov = 86
| lvdec = 87
}}

== Administrasie ==
Moskou is die administratiewe setel van die [[Moskou-oblast]], wat uit die metropolitaanse gebied van Moskou sonder die stad self bestaan. Moskou vorm 'n selfstandige administratiewe eenheid ([[Federale deelgebiede van Rusland|subjek]]) van die [[Federale distrikte van Rusland|federale distrik]] Sentraal-Rusland.

Terwyl die Moskou-oblast in 39 rajons (distrikte) verdeel is, bestaan die stad Moskou uit tien distrikte en altesaam 123 stadswyke, wat ook rajons genoem word. Talle stadswyke bestaan dikwels uit twee of meer kleiner historiese, nie-amptelike kwartiere.

Elkeen van die tien administratiewe distrikte beskik oor 'n parlement met elf verkose afgevaardigdes en oor 'n prefek, wat deur die burgemeester van Moskou benoem word en aan hom verantwoording moet doen. Op 1 Julie 2012 is met die inlywing van dele van die Moskou-oblast in die suidweste 'n nuwe administratiewe distrik, Nieu-Moskou, geskep.

[[Lêer:Msk all districts.svg|duimnael|Die administratiewe distrikte van Moskou]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-{{highlight1}}
!Administratiewe distrik
!Russiese naam
!Inwoners (2010)
|-
|bgcolor=&quot;#e5dcb7&quot;|[[Noordelike administratiewe distrik (Moskou)|Noorde]] (2)
| align=&quot;right&quot; |Северный
| align=&quot;right&quot; |1&amp;nbsp;114&amp;nbsp;607
|-
|bgcolor=&quot;#fdf8cd&quot;|[[Noord-oostelike administratiewe distrik (Moskou)|Noordooste]] (3)
| align=&quot;right&quot; |Северо-восточный
| align=&quot;right&quot; |1&amp;nbsp;366&amp;nbsp;303
|-
|bgcolor=&quot;#ffdac8&quot;|[[Noord-westelike administratiewe distrik (Moskou)|Noordweste]] (9)
| align=&quot;right&quot; |Северо-западный
| align=&quot;right&quot; |924&amp;nbsp;419
|-
|bgcolor=&quot;#c0e5b7&quot;|[[Oostelike administratiewe distrik (Moskou)|Ooste]] (4)
| align=&quot;right&quot; |Восточный
| align=&quot;right&quot; |1&amp;nbsp;459&amp;nbsp;051
|-
|bgcolor=&quot;#fdac76&quot;|[[Selenograd]] (10)
| align=&quot;right&quot; |Зеленоградский
| align=&quot;right&quot; |223&amp;nbsp;902
|-
|bgcolor=&quot;#c0d7f8&quot;|[[Suidelike administratiewe distrik (Moskou)|Suide]] (6)
| align=&quot;right&quot; |Южный
| align=&quot;right&quot; |1&amp;nbsp;703&amp;nbsp;892
|-
|bgcolor=&quot;#c0f8d6&quot;|[[Suid-oostelike administratiewe distrik (Moskou)|Suidooste]] (5)
| align=&quot;right&quot; |Юго-восточный
| align=&quot;right&quot; |1&amp;nbsp;313&amp;nbsp;848
|-
|bgcolor=&quot;#73b0cf&quot;|[[Suid-westelike administratiewe distrik (Moskou)|Suidweste]] (7)
| align=&quot;right&quot; |Юго-западный
| align=&quot;right&quot; |1&amp;nbsp;366&amp;nbsp;282
|-
|bgcolor=&quot;#f4cbed&quot;|[[Westelike administratiewe distrik (Moskou)|Weste]] (8)
| align=&quot;right&quot; |Западный
| align=&quot;right&quot; |1&amp;nbsp;299&amp;nbsp;337
|-
|bgcolor=&quot;#e5c6b7&quot;|[[Sentrale administratiewe distrik (Moskou)|Sentrum]] (1)
| align=&quot;right&quot; |Центральный
| align=&quot;right&quot; |742&amp;nbsp;689
|-
|bgcolor=&quot;#AAFFCC&quot;|[[Nowomoskowsky (Moskou)|Nowomoskowsky]] (11)
| align=&quot;right&quot; |Новомосковский
| align=&quot;right&quot; |''144&amp;nbsp;231''
|-
|bgcolor=&quot;#DDFF55&quot;|[[Troitsky (Moskou)|Troitsky]] (12)
| align=&quot;right&quot; |Троицкий
| align=&quot;right&quot; |''90&amp;nbsp;815''
|}

== Geskiedenis ==
=== Visies op Moskou ===
[[Lêer:RusStamp1995RusVelKneze2.jpg|duimnael|''Kom na my toe, broer, na Moskou...''&lt;br /&gt;Hierdie skriftelike uitnodiging deur prins [[Joeri Dolgoroeki]] van Soezdal, die stigter van Moskou, in 1147 gerig aan sy bondgenoot prins Swjatoslaf, is die eerste historiese verwysing na Moskou]]
[[Lêer:Katedra Chrystusa Zbawiciela w Moskwie 2.jpg|duimnael|links|[[Katedraal van Christus die Verlosser]] aan die oewer van die [[Moskwa-rivier|Moskwa]]]]
[[Lêer:Новоспасский монастырь и церковь Сорока мучеников Севастийских.jpg|duimnael|links|Nowo-Spasski-klooster]]
Moskou speel eeue lank 'n oorheersende rol in die Russiese geskiedenis. &quot;''Wanneer hy na Moskou kyk, voel elke Russiese mens dat dit sy moeder is''&quot;, aldus die Russiese skrywer [[Leo Tolstoi]] in sy meesterwerk ''Oorlog en Vrede'', &quot;''elke buitelander wat haar aanskou moet, selfs al is hy onbewus van haar betekenis as moederstad, haar vroulike karakter waarneem''.&quot; Inderdaad beskryf digters en skrywers Moskou dikwels as 'n stad met 'n vroulike karakter, en as die middelpunt van die gesinslewe.&lt;ref&gt;{{en}} Caroline Brooke: ''Moscow. A Cultural History''. New York, NY: Oxford University Press 2006, bl. xxi&lt;/ref&gt; Die stad teen die Moskwa bestaan al nege eeue, en in talle legendes, liedere en sages besing die Russiese volk sy prag en grootte.

=== Oorsprong ===
[[Lêer:Andreyevsky Zal.jpg|duimnael|Die Andries-saal (''Andrejevski zal'') in die Kremlin-paleis]]
[[Lêer:Arbat Street in MSK.jpg|duimnael|Die voetgangerlaan Arbat-straat in die historiese middestad, tans bekend vir sy restaurante en kunswinkels, is een van die oudste bewaarde strate in Moskou. Die eerste verwysing na die Arbat kom in 'n kroniek van 1493 voor]]
Een sage beweer dat die grootprins [[Joeri Dolgoroeki]] (1090–1157) 'n stad van hout laat oprig en dit na die Moskwa-rivier genoem het. Die eerste skriftelike verwysing na Moskou dateer uit die jaar 1147, wat derhalwe as die stigtingsjaar beskou word. Artefakte van die oudste menslike nedersettings in die gebied wat by argeologiese uitgrawings gevind is, is egter al sowat 5&amp;nbsp;000 jaar oud. Hulle bevestig dat die eerste inwoners van die gebied jagters en versamelaars was. Omstreeks 950 n.C. het twee Slawiese stamme, Wjatitsji en Kriwitsji, hulle hier gevestig. Moontlik het die Wjatitsji die kern van Moskou se oerbevolking gevorm.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.moskau.ru/moskau/lexikon/geschichte_moskaus_vom_dorf_zur_metropole_3.html ''www.moskau.ru: Geschichte Moskaus – Vom Dorf zur Metropole''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524051043/http://www.moskau.ru/moskau/lexikon/geschichte_moskaus_vom_dorf_zur_metropole_3.html |date=24 Mei 2012 }}&lt;/ref&gt;

In 1156 is die eerste houtversterking rondom die Kremlin opgerig, wat as beskerming vir die vinnig groeiende stad gedien het. Desondanks het die [[Mongole]] in 1238 daarin geslaag om Moskou in te neem en dit aan die brand te steek.

In 1263 het Moskou 'n [[Grootprinsdom van Moskou|vorstedom]] geword. Die Tataarse khan het die Moskouse [[grootprins]] in die eerste helfte van die 14de eeu as die heerser van Rusland erken, alhoewel hy aan die Tatare belastingpligtig gebly het. Moskou het in hierdie tydperk tot 'n stad van 30&amp;nbsp;000 inwoners gegroei.

Met die oorwinning oor die Tatare in die Slag van Koelikowo op 8 September 1380 het Moskou onder sy heerser grootprins [[Dmitri Donskoi]] sy politieke, ekonomiese en militêre stelling gevestig. Tog is die land nog steeds deur die Mongoolse [[Goue Horde]] oorheers, wat Moskou in 1382 opnuut geplunder en aan die brand gesteek het. Eers in 1480 het Moskou daarin geslaag om die Tataarse juk af te skud en die hoofstad van die Russiese Ryk te word.

Die Moskouse grootprins [[Iwan III van Rusland|Iwan die Grote]] (1440–1505), wat vanaf 1462 geregeer het, het tien jaar ná sy troonbestyging met die Bisantynse prinses Sofia (Zoë) Palaiologos, 'n niggie van die laaste Oos-Romeinse keiser Konstantyn XI Palaiologos, getrou en die Bisantynse outokratiese staatsidee en sy simbole oorgeneem: die dubbelarend en die hofseremonies. Die groot getal Bisantynse vlugtelinge, wat hulle ná die val van Konstantinopel in Rusland gevestig het, het bygedra tot die nuwe sakrale konsep van Moskou as die opvolger van Bisantium, die &quot;Derde Rome&quot;, en die sentrum van die Christelik-ortodokse geloof. Ou legendes beweer dat Moskou se stadshorison deur die koepels van &quot;veertig keer veertig&quot; kerkgeboue oorheers sou word en dat die stad, net soos die eerste Rome aan die Tiber, op sewe heuwels sou ontstaan het – in elk geval 'n oordrywing. Daar was en is minder kerke, en of Moskou se hoër geleë terrein op plekke werklik as heuwels beskryf kan word, bly omstrede.

=== Die Derde Rome ===
In teenstelling met die Latynse Wes-Europa, waar vanaf die 17de eeu 'n onderskeiding tussen kerk en staat gemaak is (tot die punt waar kerkgemeenskappe as privaat verenigings beskou is), het die Russiese staatswese die eenheid van wêreldlike gesag en Russies-Ortodokse Staatskerk nog eeue lank bewaar, waarby die Russiese tsaar as onbetwiste primaat erken is.&lt;ref&gt;{{de}} Heinz Schilling: ''Siedler Geschichte Europas: Die neue Zeit. Vom Christenheitseuropa zum Europa der Staaten. 1250 bis 1750''. Berlin: Siedler 1999, bl. 176&lt;/ref&gt;

Die jong Russiese staat is in hierdie opsig veral tydens die regentskap van Iwan IV – wat in Wes-Europa die bynaam &quot;die Verskriklike&quot; ontvang het, in Rusland egter &quot;die Strenge&quot; (''Grosny'') genoem word – die grondslag gelê vir hierdie ontwikkeling en het belangrike staatkundige hervormings, waardeur die invloed van die Bojare-adellikes teruggedring is, reeds die nuwe konsep en staatsidee weerspieël – hulle is in 'n sakrale konteks geplaas waar hulle as Goddelike wil bekendgemaak kon word en deur ampsdraers van die Ortodokse Kerk gesteun is.

Die leerstelling van Moskou as Derde Rome, soos geformuleer deur Filofei, 'n monnik van [[Pskof]] in die noordweste van Rusland, het sentraal gestaan in Iwan IV se nuwe ryksgedagte:
 Want twee Romes het geval, maar die derde (naamlik Moskou) staan steeds, en daar sal geen vierde wees nie.

=== Die groei van Moskou ===
Tydens die laaste twee dekades van die 15de eeu het die uitbou van die Kremlin begin, terwyl 'n groot aantal ambagsmanne en koopmans hulle in Moskou gevestig het. Die stad se inwonertal het vinnig die 100&amp;nbsp;000-kerf verbygesteek en – ná 'n laaste Tataarse aanval in die jaar 1591 – omstreeks 1600 die bou van 'n nuwe ringmuur noodsaaklik gemaak. Tussen 1605 en 1612 is Moskou deur die Poolse en Wit-Russiese adel oorheers.

Terwyl die eerste laken-, papier-, glas- en teëlnywerhede en ook die eerste kruitmeule ontstaan het, het sosiale spanning in Rusland begin opbou. Die boere van die Wolga- en [[Don]]gebied, bekend as die [[Kosakke]], het in 1667 in opstand teen hulle onderdrukking gekom. Hul aanvoerder Stepan Rasin is in 1671 op die Rooiplein van Moskou tereggestel.

[[Lêer:St Basils Cathedral-500px.jpg|duimnael|links|[[Sint Basilius-katedraal]]]]
In 1687 is die eerste tersiêre onderwysinstelling in Rusland, die &quot;Slawies-Griekse Akademie&quot;, geopen. In 1703 het die eerste Russiese [[koerant]], ''Wedomosti'', verskyn. Alhoewel tsaar [[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]] (1672–1725) die nuutgestigte [[Sint Petersburg]] in 1712 tot die nuwe Russiese hoofstad verklaar het (en sowat 50&amp;nbsp;000 van Moskou se destyds 200&amp;nbsp;000 inwoners as administratiewe en ander personeel na die nuwe tsaresetel moes verhuis), het Moskou steeds as die ekonomiese, kulturele en wetenskaplike sentrum van Rusland gefungeer sodat daar in sekere sin twee Russiese hoofstede bestaan het. In 1755 is die eerste Russiese universiteit in Moskou geopen. Vir baie Russiese adellikes, wat om een of ander rede die hoofse lewe in Sint Petersburg liefs vermy het, was Moskou en sy omgewing (waar hulle gerieflike paleise immers reeds geleë was) die voorkeurplek om die lang en koue wintermaande deur te bring en vriende met dinees, partytjies en dansaande te onthaal – 'n atmosfeer wat treffend in Leo Tolstoi se historiese roman ''Oorlog en Vrede'' beskryf word.&lt;ref&gt;{{en}} Brooke (2006), bl. xxi&lt;/ref&gt;

Die literêre en wetenskaplike lewe in Moskou het tydens die 18de eeu 'n nuwe hoogtepunt bereik. Skrywers soos Alexander Soemarokof, Denis Fonwisin, Nikolai Karamsin (1766–1826) en baie ander was net soos die groot Russiese wetenskaplike Michail Lomonosof in Moskou werksaam. Rusland het in hierdie tydperk sy eerste groot bydraes tot die kulturele wêrelderfenis gelewer.

[[Napoleon Bonaparte]] se mars teen Moskou het tot 'n groot ramp vir sowel die Russiese hoofstad asook Napoléon se &quot;Groot Leër&quot; gelei. Moskou se inwoners het uit die stad gevlug nadat hulle dit self aan die brand gesteek het. Twee derdes van die stad se geboue is deur die brand vernietig. Die Franse leër het 'n verlate en verwoeste stad verower en is deur honger en winterkoue gedwing om terug te keer. Die terugtog het met die ondergang van die leër geëindig.

In die lente van 1813 het die grootskaalse heropbou van Moskou begin. Die stad het vinnig oorkant die ou stadsmure gegroei en is teen die middel van die 19de eeu deur nuwe paaie en spoorweë met die ander groot stede van Rusland verbind. Die eerste elektriese trems het in 1890 gery. By die eerste sensus op 28 Januarie 1897 was daar een miljoen inwoners in die stad, en hierdie syfer het verdubbel tot twee miljoen in 1914.

Die laaste dekades van die 19de eeu is deur sosiale spanning gekenmerk. Die opheffing van die [[lyfeienskap]] in 1861 en die groei van die ligte nywerhede het tienduisende landlose boere na Moskou gelok waar hulle as loonarbeiders 'n heenkome probeer vind het. In 1898 is die Sosiaal-Demokratiese Werkersparty van Rusland in Moskou gestig.

=== Die kommunistiese magsoorname ===
[[Lêer:RedSquare (pixinn.net).jpg|duimnael|Die Rooiplein, met die afdelingswinkel ''GUM'' aan die regterkant van die foto]]
[[Lêer:Гостиница Украина №2.JPG|duimnael|Die [[Hotel Oekraïne|''Ukraina''-hotel]], 'n [[wolkekrabber]] uit die Stalin-tydperk]]
Die [[Russiese Rewolusie]] van die jare 1905 tot 1907 het Moskou in [[Desember]] 1905 bereik, toe die arbeiders van politieke massastakings na 'n gewapende opstand begin oorgaan het. Die chaotiese toestande, wat die ekonomiese lewe en voorsiening van Moskou met lewensmiddele en ander goedere tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] begin ontwrig het, het die spanning steeds verder verskerp. Tsaar [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] (1868–1918) is ná die rewolusie van Februarie 1917 van die troon gedwing. Lenin (1870–1924) het in dieselfde jaar die [[Russiese Rewolusie (1917)|Oktoberrewolusie]] in Sint Petersburg aangevoer. Dit sou tot die burgeroorlog van die jare 1917 tot 1922 en uiteindelik ook tot die kommunistiese magsoorname van die [[Bolsjewis]]te in Rusland lei.

Op 12 Maart 1918 is Moskou tot hoofstad van Rusland verklaar, die regeringsetel is na die Kremlin verskuif. Hier is op 22 Desember 1922 die Unie van Sosialistiese Sowjetrepublieke (Sowjetunie) gestig. Met die einde van die burgeroorlog het in 1925 die opknapping van Moskou se woonkwartiere begin. Talle krotbuurte aan die buitewyke van die stad is verwyder en deur nuwe woonstelle vir Moskou se armes vervang. In 1926 het Moskou se bevolking weer die tweemiljoenkerf verbygesteek.

In 1935 het die stadshernuwing begin wat deur [[Josef Stalin]] beplan is. Nuwe ringstrate, brûe en moltreinlyne is gebou en die Moskou-Wolga-kanaal geopen. Tegelykertyd is talle historiese geboue gesloop en deur oorgroot Sowjet-spoggeboue vervang. Sowat 200&amp;nbsp;000 konstruksiewerkers – oorwegend politieke gevangenes – was in die hoofstad werksaam.

Die volledige sloping van die historiese stadskern is net danksy die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] gestaak. Selfs die gebou wat die hoogste ter wêreld moes wees, die &quot;Paleis van die Sowjets&quot; met 'n hoogte van 415 meter, is nie voltooi nie. Die [[Katedraal van Christus die Verlosser]] is op 5 Desember 1931 opgeblaas om deur die reusagtige Politieke en Kulturele Forum vervang te word, wat die superioriteit van die Sowjet-maatskaplike model sou versinnebeld. Net die fondament van die gebou is voltooi, en die projek is ná die einde van die oorlog gestaak.

=== Die Groot Vaderland-oorlog ===
Ná die aanval van die [[Duitsland|Duitse]] Weermag op 22 Junie 1941 het die Duitsers op 30 September met hulle militêre offensief teen Moskou begin. Sowat tagtig divisies met duisende [[tenk]]s en honderde vliegtuie is ingespan om die Russiese hoofstad te verower. [[Adolf Hitler]] het aangekondig dat hy die parade van sy troepe in Moskou persoonlik sou lei. Die parade, wat inderdaad in daardie jaar in Moskou plaasgevind, was egter die tradisionele militêre parade van die [[Rooi Leër|Sowjet-weermag]].

Op 15 November het die tweede Duitse offensief begin waartydens enkele voorstede in die suide ingeneem is. Die Sowjet-leër het die offensief op 5 Desember 1941 met 'n teenaanval beantwoord en die Duitse troepe is 100 tot 300 kilometer teruggedring. Die Duitse Lugmag het 10&amp;nbsp;000 aanvalle teen Moskou beplan, tog sou die meeste bomwerpers die stad nooit bereik nie. In die Slag van Moskou het 250&amp;nbsp;000 Duitse soldate gesneuwel, terwyl die gesneuweldes en gewondes onder die Sowjet-troepe sowat 700&amp;nbsp;000 getel het. Die Duitse troepe het hier die eerste groot neerlaag in die oorlog gely.

[[Lêer:ISS-30 Moscow, Russia.jpg|duimnael|'n Uitsig oor die nagtelike Moskou, soos gesien vanaf die Internasionale Ruimtestasie teen 'n hoogte van 240 myl op 28 Maart 2012]]
Die Slag aan die Wolga tussen Julie 1942 en Februarie 1943 was die begin van die neerlaag van die Duitse Weermag in die Sowjetunie. Op 24 Junie 1945 is die Sowjet-oorwinning met 'n militêre parade op die Rooiplein in Moskou gevier.

=== Die ontwikkeling ná die Tweede Wêreldoorlog ===
Ná die oorlog het die heropbou van Moskou begin. In 1947 is die besluit geneem om in agt stadsbuurte met die oprigting van wolkekrabbers te begin. Weens die sloping van talle kerke en katedrale en die groter getal verdiepings van nuwe geboue het Moskou se bekende stadshorison nie net verdwyn nie, maar hy het ook baie van sy vernaamste bakens verloor. Die Sowjet-leierskap het daarop aangedring dat nuwe [[wolkekrabber]]s nie as weergawes van buitelandse geboue beplan sou word nie, maar eerder die tradisies van die Russiese argitektuur moes volg.

Ná Stalin se afsterwe in 1953 is die boubedrywighede versterk. In 1970 was daar reeds sewe miljoen inwoners in die stad.
Moskou het in 1980 as die gasheerstad van die [[Olimpiese Somerspele 1980|Olimpiese Somerspele]] opgetree. Die Katedraal van Christus die Verlosser is hierna herbou en op 16 Augustus 2000 heropen.

Ná 'n reeks terreuraanvalle soos dié op 'n musiekteater in 2002 en op die moltreinstelsel in 2004 is veiligheidsmaatreëls verskerp.

=== Moskva-Siti ===
[[Lêer:Москва, Россия (Unsplash -kgrPSetNW8).jpg|duimnael|[[Moskva-Siti]] in 2017]]
[[Lêer:AviaPark Moscow 01-2016 img3.jpg|duimnael|AviaPark-winkelsentrum in Januarie 2016]]
Sowat vier kilometer van die Kremlin af is ''[[Moskva-Siti]]'', die grootste destydse bouterrein in Europa, in die [[Presnenski|Presnenski-distrik]] in 'n rivierlaagte langs die Moskwa-oewer geleë. Planne om 'n Russiese weergawe van Manhattan te skep, dagteken reeds uit die negentigerjare van die 20ste eeu, maar hulle is weens 'n tekort aan geld nie onmiddellik uitgevoer nie. Ná 'n ekonomiese opbloei en grootskaalse private beleggings is die eerste [[wolkekrabber]] in 2001 voltooi. Tans is talle projekte aan die gang om in die groot vraag na kantoorruimte te voorsien. Die gebouekompleks is teen 'n koste van meer as twaalf miljard Amerikaanse dollar opgerig.

Ook die hoogste kantoorgebou in Europa, [[Federatsija]] (Afrikaans: Federasie), maak deel uit van die projek. Die gebou is ontwerp deur die argitekte Sergej Tchoban ([[Berlyn]]) en Peter Schweger ([[Hamburg]]) en bestaan uit twee torings met respektiewelik 93 verdiepings (met 'n hoogte van 354 meter) en 63 verdiepings (met 'n hoogte van 242 meter). Die twee torings word deur 'n naaldvormige hysbakskag van staal en glas met mekaar verbind. Die fondament vir die wolkekrabber met 'n hoogte van 448 meter (insluitende sy antenne) is op 9 Februarie 2005 gelê. Die wolkekrabber met 'n kantoorruimte van 341&amp;nbsp;000 vierkante meter, wat ook luukse woonstelle en 'n hotel (wat oor twaalf verdiepings uitgestrek sal wees) huisves, is in 2013 voltooi. Die boonste verdiepings bestaan uit twee glaskoepels. Die boukoste van die projek het sowat 500 miljoen VSA-$ beloop.

Die Triomf-paleis (Russies: Триумф-Палас) met 'n hoogte van 264,1 meter het enkele jaar lank die rekord as hoogste gebou in Moskou gehou. Die bekende Britse argitek sir Norman Foster se nuwe wolkekrabber met 'n hoogte van 612 meter, die ''Russia Tower'' (&quot;Rusland-toring&quot;), sou ná sy voltooiing in 2012 ook die hoogste in Europa gewees het. Boubedrywighede is nogtans in 2006 weens finansiële moeilikhede gestaak. In 2016 is besluit om 'n laer wolkekrabber met 'n hoogte van 360 meter op te rig. Die projek is tans nog nie verwesenlik nie.

=== Uitbreiding van die stadsgebied in 2012 ===
Op 1 Julie 2012 is twee distrikte van die Moskou-oblast, Troitsk en Nowomoskowski, met 'n oppervlakte van 1&amp;nbsp;480&amp;nbsp;km² en 'n bevolking van sowat 233&amp;nbsp;000 by die Moskouse stadsgebied ingesluit. Volgens planne van die Russiese regering sal nie net sowat 2,5 miljoen inwoners van die middestad in nuwe woonstelle in hierdie suid-westelike gebied hervestig word nie, maar daar word ook beplan om regeringsdepartemente na die nuwe stadsdeel te verskuif.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.handelsblatt.com/panorama/aus-aller-welt/auch-kreml-auszug-erwogen-mega-metropole-moskau-wird-massiv-vergroessert/4461272.html ''www.handelsblatt.com, 3 Augustus 2011: Mega-Metropole Moskau wird massiv vergrößert. Besoek op 18 Februarie 2016'']&lt;/ref&gt; 'n Nuwe finansiële sentrum en kantore sal sowat een miljoen nuwe werkgeleenthede bied. Op die lang termyn sal die Russiese hoofstad tot 'n mega-metropool met 20 miljoen bewoners groei.

Dit was een van die gasheerstede tydens beide die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]].

== Demografie ==
=== Bevolkingsamestelling ===
[[Lêer:Zolotye kljuchi.jpg|duimnael|Die woonstelkompleks Золотые ключи 2 (Zolotije kljoechi 2)]]
Alhoewel die lae geboortekoers die huidige bevolking van die Russiese Federasie van 143,8 miljoen jaarliks met 0,5 persent of 700&amp;nbsp;000 laat krimp, toon Moskou nog steeds 'n aansienlike bevolkingsaanwas, veral danksy die binnelandse migrasie. Dit is veral onwettige inwoners wat nie die amptelike registrasieprosedure volg nie – mense wat woonplekke elders in die land het, mag langer as 90 dae in Moskou bly sonder om amptelik geregistreer te word nie. 'n Binnelandse paspoortstelsel is ingestel om binnelandse migrasie te beperk.

Russe uit ander landsdele en buitelandse migrante word veral deur Moskou se hoë ekonomiese groeikoers van tot by 20 persent en hoër lone en salarisse gelok, terwyl die res van die land meesal stagneer. Moskouers mag hulself in verskillende opsigte as bevoorregtes beskou. Hierdie ontwikkeling is te danke aan die sterk maatskaplike polarisasie oor die afgelope jare. Terwyl sowat vyf persent van die Moskouse bevolking vanweë hul buitengewone inkomste as nuwe bolaag van die samelewing beskou word (na hierdie elite word ook verwys as &quot;Nuwe Russe&quot; of ''swetskije ljoedi'' – &quot;Mense in die lig&quot;). Desondanks deel ook ander Moskowiete in die nuwe welvaart, soos uit die statussimbole van die bestendig groeiende middelklas blyk: gerieflike woonstelle en ingevoerde sedanmotors.

Die Russiese hoofstad huisves tradisioneel klein minderheidsgroepe immigrante en tydelike inwoners van dwarsoor die wêreld, insluitende oorsese studente en sakemanne. Die grootste etniese gemeenskappe is egter [[Tatare]], [[Oekraïners]] en [[Wit-Russe]].

=== Godsdiens ===
[[Lêer:Moscow Cathedral Mosque 01-2016.jpg|duimnael|Die Moskouse Katedraalmoskee]]
Moskou is die setel van die [[Russies-Ortodokse Kerk]]. Die plaaslike Danilof-klooster dien as die ampswoning van dié kerk se patriarg. Daar is tans meer as 300 kerkgeboue in die Moskouse stadsgebied, waaronder die grootste Russies-Ortodokse kerkgebou – die Christus die Verlosser-katedraal.

Met meer as twee miljoen gelowiges huisves die Russiese hoofstad daarnaas ook 'n relatief groot Islamitiese gemeenskap. In September 2015 het die grootste [[moskee]] in Europa in Moskou se middestad sy deure geopen. Dit het ná tien jaar se boutyd sy historiese voorloper uit die vroeë 19de eeu vervang en is twintig keer so groot as die ou moskee, met plek vir 10&amp;nbsp;000 gelowiges.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.moskau.ru/moskau/stadtnews/moskau_erhaelt_groesste_moschee_europas_1764.html |title=23 September 2015: Moskau erhält größte Moschee Europas. |publisher=moskau.ru |accessdate=18 Februarie 2016 |archive-date=1 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401085743/http://www.moskau.ru/moskau/stadtnews/moskau_erhaelt_groesste_moschee_europas_1764.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Behuising ===
[[Lêer:Moscow, Dmitrovskoe Highway 68,70 construction (31580985291).jpg|duimnael|links|Woningsbou in 2016 naby die Dmitrovskoje-snelweg]]
Woonstelle in munisipale toringblokke, waarin 'n groot persentasie van Moskowiete gedurende die Sowjet-tydperk tradisioneel gehuisves is, is op 'n gegewe tydstip in die 1990's geprivatiseer. Gewoonlik is die woonstelle deur die owerheid aan die destydse huurders geskenk. Nogtans het baie huurders geskroom om hierdie &quot;staatsgeskenk&quot; te aanvaar – baie van die woonstelblokke is in 'n slegte toestand. Herstelwerk, opknapping of modernisering is buite die finansiële bereik van laer inkomstegroepe. Ook word eienaars van hierdie privaat wonings deur [[gentrifikasie]] bedreig. Dikwels moet ou woonstelblokke plek maak vir nuwe luukse projekte. Die bedrag, wat as skadeloosstelling aan vorige eienaars betaal word, is dikwels betreklik laag.

Nuwe woonstelle word byna uitsluitlik vir kopers opgerig wat self daarin wil woon; huurders sonder kapitaal is aangewese op die privaat mark waar hulle min beskerming geniet en moontlik ook nie as kiesers kan registreer nie. In Augustus 2017 is danksy die inisiatief van burgemeester Sergei Sobjanin 'n wetsontwerp aanvaar waarvolgens tot 2023 altesaam 5&amp;nbsp;171 woonstelgeboue nuut opgerig of gerenoveer sal word. Renovasiewerk sal op Sowjet-Russiese woonstelblokke fokus wat in die 1950's en 1960's met voorafvervaardigde bouelemente gebou is. Met 4,96 miljoen vierkante meter woonruimte, wat nuut voltooi is, is in 2019 'n nuwe rekord in Moskou (binne die huidige stadsgrense) behaal – en 'n styging van 40 persent teenoor die vorige jaar.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://owc.de/2020/01/23/wohnungsbau-in-moskau-erreicht-neuen-rekord/ |title=OWC Außenwirtschaft, 23 Januarie 2020: Wohnungsbau in Moskau erreicht neuen Rekord. |publisher=owc.de |accessdate=15 Maart 2020 |archive-date=22 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422010157/https://owc.de/2020/01/23/wohnungsbau-in-moskau-erreicht-neuen-rekord/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Passasiers van vliegtuie, wat vertroud is met die Sowjet-Russiese Moskou, sal die stadsrand van die huidige metropool nie maklik herken nie. In die oorspronklike groen gordel met datsja's of klein naweekhuisies is nuwe breë snelweë en paaie aangelê wat die middestad met nuwe luukse eiendomsprojekte – villa's en ander gesofistikeerde enkelgesinshuise – verbind wat op baie plekke opgerig word.

== Ekonomie ==
[[Lêer:Moskau GUM.jpg|duimnael|links|Die afdelingswinkel ''GUM'' word vandag deur Westerse winkelkettings oorheers]]
[[Lêer:Москва (8705909771).jpg|duimnael|Nagaansig van die historiese &quot;Rooi Oktober&quot;-lekkergoedfabriek en die Pieter die Grote-standbeeld]]
[[Lêer:Lubyanka CDM the atrium after renewal 2015 img1.jpg|duimnael|Atrium van die &quot;Sentrale Kinderwinkel&quot; op Loebjankaplein ná sy renovasie in 2015]]
[[Lêer:Lubyanka CDM exterior after renewal 2015.jpg|duimnael||Buiteaansig van die &quot;Sentrale Kinderwinkel&quot;]]
Moskou is die ekonomiese sentrum van die Russiese Federasie en lewer 12,5 persent van die land se bruto geografiese produk asook sowat 'n kwart van die totale staatsinkomste. Die nywerheid steun veral op die masjienbou, elektriese, motor-, ligte, swaar, bou-, chemiese en petrochemiese nywerhede. Die stad is ook 'n sentrum van die konvensionele en hoë-tegnologiese wapennywerheid.

Sowat tagtig persent van Rusland se finansiële potensiaal en twee derdes van die buitelandse beleggings is in die stad gekonsentreer. So het byvoorbeeld meer as 3&amp;nbsp;000 Duitse ondernemings filiale in die Russiese hoofstad geopen. 1&amp;nbsp;200 banke, meer as 60 assuransiemaatskappye en dosyne beurse het hulle hoofkwartiere in die hoofstad. Moskou beskik oor 18&amp;nbsp;000 handelsondernemings, restourante en diensbedrywe. 9&amp;nbsp;000 kleinsakeondernemings en sowat 150 markte verskaf werkgeleenthede aan een miljoen mense.

Die ekonomiese hervormings in die tydperk van die perestrojka lei in die tagtigerjare tot 'n ernstige krisis in die stad en die res van die land. Die nywerheidsproduksie in Moskou neem in daardie periode met sowat dertig persent af. Die negatiewe gevolge van die ekonomiese agteruitgang is in Moskou deur die gunstige ontwikkeling van die kleiner ondernemings minder dramaties.

Die werkloosheidsyfer was in 2005 net twee persent; veral arm burgers en werknemers sonder opleiding vind moeilik toegang tot die arbeidsmark, terwyl gekwalifiseerdes steeds gesog is. Die minimumloon van Moskouse werknemers is 720 [[roebel]] (158 rand), die gemiddelde loon 13&amp;nbsp;038 roebel (2&amp;nbsp;868 rand) per maand. Lone in die res van die land is aansienlik laer.

Die lewenstandaard van die Moskouse bevolking het in die laaste dekade merkbaar verbeter. Moskou, wat aan die begin van die negentigerjare nog een van die goedkoopste metropole ter wêreld was, word tans onder die heel duurste gereken. Tussen vyf en tien persent van die plaaslike bevolking word as welgesteld beskou – dit wil sê sowat een miljoen mense beskik oor 'n hoë koopkrag. Veertig persent of vier miljoen inwoners word by die nuwe middelstand gereken.

== Infrastruktuur ==
=== Digitalisering ===
[[Lêer:Wi-Fi sign at Moscow Metro wagon.jpg|duimnael|links|Orals in Moskou het mense toegang tot die internet – soos in die metrostelsel]]
In 2018 het die ''McKinsey Global Institute (MGI)'' in vyftig metropole op aarde 'n ondersoek gedoen oor &quot;intelligente stede en digitale oplossings vir 'n leefbare toekoms&quot;. Moskowiete was bo aan die ranglys van stedelike bevolkings wat digitale dienste, soos aangebied deur die stadsregering, as deel van hul daaglikse lewe aanvaar het. Na Londen is Moskou daarnaas die metropool met die meeste toepassings wat deur die administrasie beskikbaar gestel word om intelligente oplossings vir vraagstukke te vind (soos byvoorbeeld in verband met vervoer en verkeersopeenhopings). So kan stadsbewoners in Moskou motors, fietse en parkeerplekke per tafelrekenaar- of slimfoon-toepassing deel.

Volgens die MGI-ondersoek het die digitalisering van die stedelike lewe positiwe uitwerking op baie lewensterreine. So word die getal stefgetalle met tussen agt en tien persent verminder (byvoorbeeld deur verkorte reaksie-tye van ambulanse in noodgevalle), die gemiddelde pendelaarsverkeer met tussen 15 en 20 persent en die vrystelling van kweekhuisgasse met tussen tien en 15 persent.&lt;ref&gt;{{de}} [https://de.rbth.com/wissen-und-technik/80680-digitale-innovation-europa-moskau ''Russia Beyond, 5 Julie 2018: Digitale Innovationen in Europa: Moskau als Vorreiter bestätigt. Besoek op 27 Februarie 2020'']&lt;/ref&gt;

Met hul persoonlike rekening op die webtuiste mos.ru het Moskowiete in 2018 toegang tot 222 stedelike dienste gehad. 75 persent van Moskou se bewoners het in 2017 gebruik gemaak van die webtuiste wat 259 miljoen aansoeke ontvang het. So het ouers per elektroniese skooldagboek toegang tot hul kind se skooluitslae, terwyl pasiënte 'n afspraak kan maak by 'n geneeskundige. Volgens Moskou se adviseur vir strategieë en innovasies, Andrei Beloserof, beskik 72 persent van Moskowiete oor 'n slimfoon en het 99 persent toegang tot die internet – dit is van die hoogste persentasies in Europa.

== Kultuur en besienswaardighede ==
=== Teater ===
Die '''Bolsjoi-teater''' (&quot;Groot teater&quot;) is die bekendste teater in Moskou en bied sy opvoerings sedert die jaar 1776 aan. In daardie jaar ken die tsaar aan prins Pieter Oeroessof die eksklusiewe reg toe om teateropvoerings aan te bied. Die eerste akteurs is lyfeienes van die prins.

[[Lêer:Moscow Bolshoi Theatre 2011.JPG|duimnael|links|Die Bolsjoi-teater in 2011]]
Aanvanklik word 'n private huis vir die opvoerings gebruik. Eers in 1780 het die eerste teatergebou ontstaan waar tydens die 18de eeu veral die operas van Russiese komponiste, dramas en ballette opgevoer is.

In 1805 is die teater deur 'n brand vernietig. Twintig jaar later het die huidige Bolsjoi-teater volgens planne van die argitek Ossip Bowe ontstaan. Die heropening het op 18 Januarie 1825 met die proloog &quot;Die triomf van die muses&quot; en musiek van Aleksei Werstofski en Aleksander Aljabjef plaasgevind.

Na 'n tweede brand in 1853 is die gebou deur die argitek Albert Cavos in 'n weelderige styl herstel wat tot vandag toe bewaar is. Die buitengewone argitektuur in die boustyl van die Russiese klassisisme maak van die Bolsjoi een van die mooiste teaters ter wêreld.

Tans is sowat 900 akteurs, dansers, sangers en musikante by die Bolsjoi werksaam. Die Bolsjoi-ballet staan wêreldwyd bekend as een van die oudste en beste balletgeselskappe. Die sterre van die Bolsjoi is meesal op wêreldwye toernooie en word nie dikwels in Moskou aangetref nie.

=== Museums ===
[[Lêer:Inside Moscow Bolshoi Theatre.jpg|duimnael|links|Die ouditorium van die Bolsjoi-teater]]
Moskou beskik oor 'n groot aantal museums. Die '''Poesjkin-museum vir Beeldende Kunste''' spits hom toe op die antieke kultuurgeskiedenis en renaissance en vertoon 'n groot versameling skilderye van oorwegend Wes-Europese kunstenaars.
[[Lêer:Вид на Исторический музей в сторону Красной площади.jpg|duimnael|Die Staatshistoriese Museum]]
[[Lêer:Moscow TretyakovGallery 6170.jpg|duimnael|Die ou hoofgebou van die Tretjakof-kunsmuseum]]
Die '''Tretjakof-galery''' is die grootste museum van die nasionale Russiese kuns met meer as 100&amp;nbsp;000 skilderye, grafieke en beelde wat tussen die 11de eeu en vandag ontstaan het. Die Russiese koopman Pawel Michailowitsj Tretjakof (1832–1898) is die stigter van die galery, wat in 1902 – vier jaar na sy dood – geopen is. Tretjakof begin as 'n toegewyde versamelaar in 1856 om die werke van destydse Russiese kunstenaars aan te koop. In 1892 het sy versameling, wat ook ikone insluit, tot sowat 2&amp;nbsp;000 stukke gegroei. In daardie jaar skenk hy sy versameling aan die stad Moskou.

Na Tretjakof se dood is die museum deur die stadsdoema (stadsregering) beheer, en baie van die doema se lede is self kunstenaars soos byvoorbeeld Ilja Ostroechof. Na die Oktober-rewolusie van 1917 kry die galery nasionale status. In die tydperk tussen 1920 en 1930 is die versamelings van baie ander museums na die Tretjakof-galery oorgedra.

Teen die middel van die dertigerjare is die galery weens die bestendige gebrek aan ruimte aansienlik vergroot. Die galerye het in die laat 20ste eeu nog steeds groot skare besoekers gelok en is in die tagtiger- en negentigerjare nog 'n keer uitgebou. 'n Afdeling vir moderne kuns is in 1985 geopen.

Die '''Borodino-panorama-museum''' het 'n panoramiese uitbeelding van die &quot;Slag van Borodino&quot;, wat deur Franz Robaut (1856–1928) geskep is.

Die voormalige '''Andronnikof-klooster''' oos van die stadskern huisves die museum van die skilder Andrei Roebljof (1360–1430). Hierdie meester van die Russiese [[ikoon]]skildery en grondlegger van die Moskouse Skool in die skilderykuns het hier in die 15de eeu as 'n monnik geleef. Die museum vertoon ikone uit die tydperk van die 14de tot 17de eeu.

=== Die Kremlin ===
{{Hoofartikel|Moskouse Kremlin}}
Die Kremlin is die oudste en belangrikste historiese en argitektoniese monument in Moskou en versinnebeeld al eeue lank Rusland se mag. Die indrukwekkende gebouekompleks en sy versterkings is in die 12de eeu in die stadsentrum opgerig en in 1812 deur Napoleon Bonaparte se troepe verwoes. Die kompleks is later herbou. Vandag dien dit as die setel van die Russiese president. Die dik mure en negentien torings, wat in die 15de eeu opgerig is, het tot vandag bewaar gebly.

[[Lêer:Tsar Cannon, Tsar Pushka, Kremlin, Moscow, Russia.jpg|duimnael|links|Die Tsarekanon, wat in 1586 in Moskou gegiet is, is heel waarskynlik nooit afgevuur nie]]
Die oudste geboue is die Maria-Ontslapings-katedraal uit die jaar 1479, die Verkondigings-katedraal uit die jaar 1489 en die Aartsengel-katedraal, wat in 1509 opgerig is, die Fasettepaleis (1491) en die kloktoring van Iwan die Grote (1508) met 'n hoogte van 80 meter.

[[Lêer:StBasile SpasskayaTower Red Square Moscow.hires.jpg|duimnael|Die Kremlin se Spasskajatoring (regs) en die Sint Basilius-katedraal, soos gesien vanuit die Rooiplein]]
Latere byvoegings is die Kerk van die Twaalf Apostels, die Paleis van die Patriarge, die Terem-paleis (17de eeu), die Tuighuis van 1737 en die Senaatsgebou (1787). Laasgenoemde het tussen 1918 en 1922 as die privaat woning en kantoor van Lenin gedien.

Die gebou van die wapenmagasyn (1851) huisves 'n unieke museum met versamelings van ou wapens en oorlogstrofeë, garderobes van die tsare, ordetekens, troonsetels, koetse en ander kosbare voorwerpe van die Russiese en buitelandse kunshandwerk, wat in die geskiedenis van Rusland 'n belangrike rol speel.

Naby die kloktoring word die tsarekanon en die tsareklok vertoon, twee buitengewone voorbeelde van die Russiese ystergieterskuns van die 16de tot 18de eeu.

Die Kremlin spog met die wêreld se grootste klok en swaarste kanon, wat egter albei nooit gebruik is nie.

Die moderne Kongrespaleis is in 1961 op die Kremlin se terrein opgerig. Die groot saal van die paleis bied sitplekke vir 6&amp;nbsp;000 kongresgangers.

=== Rooiplein ===
{{Hoofartikel|Rooiplein}}
[[Lêer:GUM, Moscow, Russia.jpg|duimnael|Die voormalige Sowjet-Russiese afdelingswinkel [[GUM]] is tot 'n moderne winkelsentrum met internasionale luukse winkels omgeskep]]
[[Lêer:Moscow GUM indoor gallery.JPG|duimnael|GUM se winkelgalery]]
Vlakby die Kremlin lê [[Rooiplein]], Moskou se hoofplein, met [[Wladimir Lenin]] se [[Lenin-mausoleum|praalgraf]]. Die naam van die plein is afgelei van die Russiese ''Krasnaja plosjtsjad'' en het geen politieke betekenis – byvoorbeeld uit die tyd van die Sowjetunie – nie. Dit verwys ook nie na die kleur van die mure en torings van die Kremlin nie, wat tot in die 19de eeu wit was. Die naam dagteken uit die 16de eeu en beteken &quot;Mooi plein&quot;. Alhoewel die Russiese woord ''krasnaja'' in daardie tyd &quot;mooi&quot; beteken het, is sy moderne betekenis &quot;rooi&quot;. Die plein se naam word dus in ander tale as &quot;Rooiplein&quot; vertaal.

Digby die plein lê 'n aantal grafte. Die muur van die Kremlin bevat die urne met die as van bekende persoonlikhede uit die politieke, wetenskaplike en kulturele lewe van Rusland, onder meer dié van Josef Stalin en die ruimtevaarder [[Joeri Gagarin]].

Rooiplein se belangrikste geboue is die [[Sint Basilius-katedraal]], wat in 1561 opgerig is, en die monument van [[Koezma Minin]], 'n aanvoerder van die burgermag van [[Nizjni Nowgorod]] en prins [[Dmitri Pozjarski]] (1578–1642), albei helde van die vryheidsoorlog teen die Poolse magte teen die begin van die 17de eeu. Die monument is in 1818 geskep deur Iwan Petrowitsj Martos (1754–1835).

In die Aleksander-tuin teen die Kremlinmuur lê die [[graf van die Onbekende Soldaat]], 'n monument wat in 1967 ter ere van die gesneuweldes van die Tweede Wêreldoorlog opgerig is.

Naby die Kremlin en die Rooipein het sommige van Moskou se oudste steenhuise in die ''Kitai-gorod'' (ou stadskern) bewaar gebly, waaronder geboue van die ou tsarehof, wat uit die tydperk tussen die 16de en 18de eeu dateer, die huis van die bojaar Romanof, die Anna-kerk uit die 15de eeu en 'n aantal ander historiese kerke en huise.

=== Twerskajastraat ===
[[Twerskajastraat]] is Moskou se hoofstraat – soos sy naam aandui, lei dit na die stad [[Twer]] noord van die hoofstad en verder na [[Sint Petersburg]]. Die straat is in die dertiger- en veertigerjare van die 20ste eeu vergroot en met nuwe huise bebou. Vandag is dit 'n sentrum van luukse hotelle, kroeë, restourante en winkels.

Die belangrikste historiese geboue is die Raadsaal van Moskou, wat in 1782 deur die argitek Matwei Fjodorowitsj Kasakof (1893–1930) opgerig is. Die monument van die stadstigter Joeri Dolgoroeki staan teenoor die raadsaal. By die kruising met die Breëstraat- en Tuinring rig die beeldhouer Aleksander Opekoesjin in 1880 'n standbeeld van die Russiese digter Aleksander Poesjkin op. 'n Tweede standbeeld van Aleksander Kibalnikof uit die jaar 1958 is ter ere van die digter [[Wladimir Majakofski]] (1893–1950) opgerig.

=== Die Breëstraat- en Tuinring ===
[[Lêer:Дом на Швивой горке набережной ..jpg|duimnael|[[Woonstelblok aan Kotelnitsjeskaja-wal|Wolkekrabber langs die Kotelnitsjeskaja-oewer]] teen sononder]]
Die Moskouse stadsmuur uit die laat 16de eeu met 'n lengte van nege kilometer en dertig wagtorings het lankal verdwyn en is deur 'n pragtige ringstraat, die Breëstraat-ring, vervang.

Oorkant die stadsmuur lê oorspronklik 'n tweede verdedigingswal met paalskanse en houttorings, wat eweneens vervang is deur 'n straatring, die sogenaamde Tuinring. Die Komsomolskaja-plein is een van die besigste pleine in Moskou met drie pragtige spoorwegstasies, wat deur bekende argitekte ontwerp is.

Die Leningrad-stasie is deur Konstantin Ton beplan en in 1851 voltooi. Fjodor Schechtel bou in 1904 die Jaroslaf-stasie, terwyl Aleksei Wiktorowitsj Sjtsjoessef se Kazan-stasie in die jaar 1926 geopen is. Die Klubgebou is 'n ander werk van Sjtsjoessef. Die Leningrad-hotel met 28 verdiepings volgens 'n ontwerp van die argitek Leonid Poljakof is in 1953 geopen.

=== Moderne argitektuur ===
[[Lêer:Moscow City - 2009-08.jpg|duimnael|links|Wolkekrabbers in ''Moskwa-Siti'']]
[[Lêer:Moscow Mozhaysky District Skolkovskoe shosse 100 20180602 205.jpg|duimnael|links|''Moscow School of Management'', Skolkovo-kampus (buite Moskou in die gelyknamige nedersetting geleë)]]
[[Lêer:224th Flight Unit Antonov An-124 over Moscow 6 May 2010.jpg|duimnael|Antonof An-124-vliegtuie vlieg ter geleentheid van die Oorwinningsparade op 6 Mei 2010 verby die Ostankino-televisietoring]]
Die Hotel Oekraina, die gebou van die Russiese departement van buitelandse sake en die Lomonosof-universiteit ('n gebouekompleks met meer as 45&amp;nbsp;000 kamers) is almal uitstekende voorbeelde van die boustyl van die sosialistiese klassisisme. Daar is altesaam sewe wolkekrabbers, wat in hierdie argitektoniese styl opgerig is en in die volksmond ook as &quot;Stalin se sewe susters&quot; of &quot;Stalinvingers&quot; bekend staan.

Die televisietoring in Ostankino is in die jare 1960 tot 1967 opgerig en die tweede hoogste ter wêreld. Die toring beskik oor 'n uitkykpunt, wat egter na 'n brand in Augustus 2000 gesluit is.

== Wetenskap en hoër onderwys ==
Moskou is 'n eersterangse internasionale sentrum van wetenskap, navorsing en hoër onderwys. 80 hoëronderwysinstellings met 380 vakrigtings en sowat 250&amp;nbsp;000 studente word aangevul deur meer as 1&amp;nbsp;000 navorsingsinstitute. Moskou se 4&amp;nbsp;000 biblioteke beskik oor sowat 400 miljoen boeke en ander dokumente.

Die Lomonosof-universiteit is die oudste en grootste universiteit in Rusland met 30&amp;nbsp;000 studente. Die universiteit is op inisiatief van die Russiese wetenskaplike Michail Lomonosof op 25 Januarie 1755 deur keiserin Elisabeth gestig.

Ander belangrike instellings is die Tegnologiese Staatsuniversiteit Stankin, die Tegniese Staatsuniversiteit en die Mynbouskool.

== Vervoer ==
[[Lêer:Airbus A319-112, CSA - Czech Airlines AN2166020.jpg|duimnael|Die internasionale Sjeremetjewo-lughawe]]
Vanweë sy sentrale ligging het Moskou tot die middelpunt van die pad-, spoor-,  skeeps- en lugvervoernetwerk
in die Europese deel van die Russiese Federasie ontwikkel. 'n Stelsel van kanale verbind die stad as grootste binnelandse seehawe in Rusland met vyf seë – die [[Witsee]], [[Oossee]], [[Swartsee]], [[See van Azof]] en die [[Kaspiese See]]. Moskou word derhalwe ook die &quot;Hawe van vyf Seë&quot; genoem.

Die stad beskik oor drie internasionale lughawens: [[Internasionale Lughawe Wnoekowo|Wnoekowo]] (VKO, geopen in 1941 en sowat 30&amp;nbsp;km suidwes van Moskou naby die gelyknamige nedersetting geleë), [[Internasionale Lughawe Sjeremetjewo|Sjeremetjewo]] (SVO, geopen in 1960 en sowat 30&amp;nbsp;km vanaf Moskou naby die gelyknamige nedersetting geleë) en [[Moskouse Lughawe Domodedowo|Domodedowo]] (DME, geopen in 1964 en sowat 35&amp;nbsp;km oos van die middestad geleë). 'n Vierde internasionale lughawe is in 2016 naby Zjoekofski, 36&amp;nbsp;km suidoos van die Moskou se middestad, geopen. Die oudste Moskouse passasierslughawe Bikowo (1933) hanteer uitsluitlik binnelandse vlugte.

Die uitgestrekte padnetwerk lei tot die ringsnelweg rondom Moskou met 'n lengte van 110 kilometer. Die hoofvervoermiddel in Moskou is die Moskouse metro wat vanaf 1935 in die Sowjet-pronkstyl gebou is en oor 'n totale lengte van 293 kilometer strek.

=== Openbare vervoer ===
Moskou se openbare vervoerstelsel bestaan uit 'n netwerk van moltreine, stedelike spoorlyne, 'n eenspoortreinlyn, busse en [[trolliebus]]se, trems en sogenaamde &quot;marsjroetkis&quot; – minibusse wat deur 'n wit strepie gekenmerk is en tot elf passasiers kan vervoer. Behalwe vir die moltreinnetwerk, wat deur die selfstandige onderneming Moskou Metro bedryf word, en stadstreine, wat deel uitmaak van die [[Russiese Spoorweë]] se nasionale spoornetwerk, val die openbare vervoerstelsel van Moskou sedert 1958 binne die verantwoordelikheid van ''Mosgortrans'' (Мосгортранс), 'n munisipale onderneming.

=== Moskouse Metro ===
[[Lêer:Mayakovskaya after renewing 2010.jpg|duimnael|links|Majakofskaja-stasie is ter ere van die Russiese digter [[Wladimir Majakofski]] volgens 'n [[Futurisme|futuristiese]] styl ontwerp. Die stasie is in 2010 gerenoveer]]
[[Lêer:Stamp 1952 1713.jpg|duimnael|Die binnedekor van Komsomolskaja-stasie op 'n Russiese posseël van 1952]]
[[Lêer:Aquarel (Watercolor) train at Slavyansky Bulvar station (Метропоезд Акварель на станции Славянский Бульвар) (5089417136).jpg|duimnael|&quot;Akwareltrein&quot; tydens die Moskouse Metro se 75-jaarfees in 2010]]
[[Lêer:Troparyovo MosMetro station 02-2015 platform.jpg|duimnael|Troparjowo-moltreinstasie]]
[[Lêer:Moscow Elektrozavodskaya metro station asv2018-09.jpg|duimnael|Elektrozavodskaja-moltreinstasie]]
Die bou van 'n moltreinnetwerk volges die Londense voorbeeld is reeds in die 1870's oorweeg, maar eers in 1902 is nog onder die Tsaristiese bewind met werklike beplanning begin. Die voorstelle het teenkanting deur die Russies-Ortodokse Kerk en argeoloë uitgelok. Vir kerklede was grond onder katedrale en kerke heilig, terwyl argeoloë daarop gewys het dat argeologiese skatte deur die boubedrywighede vernietig sou kon word.

So is die nuwe ondergrondse vervoerstelsel eers in die Stalintydperk verwesenlik. Moskou se moltrein, wat algemeen as Moskouse Metro bekend staan, is op 15 Mei 1935 as een van die diepste ondergrondse treinstelsels (met destyds tien stasies en 'n netwerk van twaalf kilometer) plegtig geopen. Die Duitse dramatikus [[Bertolt Brecht]], wat destyds 'n besoek aan die Sowjet-Russiese hoofstad gebring het, het die opening van die moltreinstelsel as 'n &quot;oorwinning van sosialistiese estetiek&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{de}} Gisbert Mrozek: ''Marco Polo Moskau – Reisen mit Insider-Tipps''. 13de uitgawe. Ostfildern: Mairdumont 2014, bl. 103&lt;/ref&gt; Inderdaad was Moskou se metro met sy paleisagtige stasies een van die belangrikste prestige-projekte van die Sowjetunie. In die volgende jare was 76&amp;nbsp;000 werkers besig met die verdere uitbou van die stelsel.

Die netwerk word voortdurend uitgebrei om tred te hou met groeiende passasiersgetalle. Met intussen twaalf lyne, 222 stasies en 'n totale netwerk van 381 kilometer is dit tans een van die besigste moltreinstelsels ter wêreld wat daagliks tot nege miljoen passasiers vervoer – met een trein elke vyftig sekondes op die hooflyne tydens spitsure. Alle lyne is chronologies volgens die datum van hul voltooiing en inwyding genommer.

Die [[Londen]]se moltreinnetwerk (''London Underground'') het as voorbeeld gedien toe in die laat 19de eeu eerste bouplanne vir 'n ondergrondse treinstelsel in Moskou ontwerp is. Die projek is aanvanklik deur die Russiese parlement, die Doema, verwerp vanweë die hoë boukoste wat daaraan verbonde was. Die planne is eers ná die Eerste Wêreldoorlog en die Oktoberrewolusie hervat en verwesenlik.

Stasies binne die sentrale ring is meer as net infrastrukturele geboue – hulle het simboliese waarde as &quot;tempels van vooruitgang&quot; gehad.&lt;ref&gt;{{de}} ''Informationen zur politischen Bildung/izpb 322, nommer 2/2014: Sowjetunion I: 1917–1953''. Bonn: Bundeszentrale für politische Bildung/bpb 2014, bl. 50&lt;/ref&gt; Gedurende die Stalin-tydperk is hulle in die styl van die Sosialistiese klassisisme ontwerp en van versierings voorsien wat aan verskillende Russiese streke ontleen is. Die bekendste stasies – Majakofskaja (1938–1939), Komsomolskaja (1952), Kiëfskaja (1954), Nowoslobodskaja (1950) en Plosjtsjad Revoloetsii (1939) – lyk met hulle marmerdekor, mosaïeke en standbeelde op klein paleise.

Komsomolskaja, wat benede die gelyknamige plein geleë is, is een van die indrukwekkendste voorbeelde van hierdie ondergrondse boukuns. Hier is alle pilare met marmer beklee, terwyl elegante ligkrone die nodige beligting verskaf. Vir Majakofskaja, wat deel uitmaak van die oudste metrolyn, is twee soorte Italiaanse marmer ingevoer om pilare en mure te versier. 'n [[Halfedelsteen]], rodoniet, skep hier 'n besondere atmosfeer met sy rooi en perskleurige kleurskakerings. Die bekende Russiese kunstenaar Aleksander Deinka het vir die hoofstasiesaal 33 mosaïeke geskep wat &quot;'n Dag onder die Sowjet-hemel&quot; uitbeeld. 'n Kopie van die Majofskaja-stasie is by die wêreldtentoonstelling in [[New York Stad|New York]] vertoon. In die Plosjtsjad Revoloetsii-stasie wys bronsstandbeelde die weg na Rooiplein. 'n Museum oor die geskiedenis van die Moskouse Metro is by die ingang van die Sportifnaja-stasie geleë.

Die vier [[roltrap]]pe in die Park Pobedy-stasie is die langstes ter wêreld met 126 meter. Stasies is opsetlik diep ondergronds aangelê om in oorlogstye as skuilplek teen lugaanvalle te kan dien.

In 2011 het die Moskouse stadsregering sy ambisieuse planne vir die modernisering en uitbreiding van die Metro-netwerk bekend gestel. 'n Beraamde 562 miljard roebel is tot 2017 in die projek belê en die eerste vier nuwe lyne is reeds in laat 2012 geopen. Om druk op die Metro te verminder, is daarnaas 'n nuwe bogrondse kringlyn-spoorweg in 2016 geopen. Die trein- en moltreinnetwerk word aangevul deur die eenspoortrein ''Moscow Monorail'' wat oor 'n afstand van vyf kilometer loop en as lyn 13 in die Metro-netwerk geïntegreer is. Metro-passasiers het gratis toegang tot die internet.

=== Lughawens ===
; Sjeremetjewo
Sjeremetjewo, die tweede besigste lughawe in die Russiese Federasie na Domodedowo, is die hoofbestemming vir die meeste vlugte vanuit die Verenigde State (insluitende vlugte van Delta Airlines en sy kodedelingsvennoot Aeroflot). Aeroflot bied steeds regstreekse vlugte vanuit New York se John F. Kennedy-lughawe aan nadat Delta Airlines hierdie diens gestaak het en Moskou tans met een tussenlanding in Parys-Charles de Gaulle of Amsterdam bedien word.

Die lughawe is daarnaas die hoofspilpunt vir Aeroflot se binnelandse vlugte wat hoofsaaklik deur die nuwe Terminaal D gehanteer word. Die lughawe word deur die Aeroexpress-treindiens met die Moskouse Beloroeski-treinstasie verbind. Die treinrit neem sowat 35 minute.

== Toerisme- en gasvryheidsbedryf ==
=== Hotelle ===
[[Lêer:Москва. Гостиница Украина. 2018-06-13 21-05-12.jpg|duimnael|Die [[Hotel Oekraïne|''Ukraina''-hotel]], beplan en opgerig as een van die Sewe Susters-wolkekrabbers waarmee volgens Stalin westerse wolkekrabber-boukuns oortref sou word, laat argitektuurkritici steeds wonder hoe maklik Russiese vestingboukuns met Italiaanse Renaissance-elemente gekombineer kon word. Al was dit met sy voltooing in 1957 met 200 meter die hoogste hotelgebou in Europa, was dit vol argitektoniese ongerymdhede. Intussen is dit herontwikkel as ''Radisson Royal Hotel'' – en word as een van die Russiese hoofstad se opwindendste hotelle berskou&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.sueddeutsche.de/reise/hotel-ukraina-in-moskau-stalins-alte-fassade-1.952321 ''Süddeutsche Zeitung, 2 Julie 2007: Hotel Ukraina in Moskau – Stalins alte Fassade. Besoek op 27 Januarie 2020'']&lt;/ref&gt;]]
Die hotelbedryf het met die politieke omwenteling ingrypende verandering ondergaan en is grotendeels herontwikkel volgens westerse standaarde, insluitende tophotelle uit die Sowjettyd soos die &quot;Hotel Goue Ring&quot;, terwyl talle luukse hotelle dwarsoor die stadsgebied nuut ontstaan het. Nogtans was en is daar 'n tekort aan akkommodasiegeriewe in die middel- en lae pryssegment.&lt;ref&gt;{{de}} ''DuMont Reiseführer Moskau''. Derde volledig hersiene uitgawe. Ostfildern: DuMont Reiseverlag 2014, bl. 25&lt;/ref&gt;

== Internasionale verhoudings ==
=== Susterstede ===
{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Kasakstan}} [[Almati]], [[Kasakstan]]&lt;ref name=Kasakstan&gt;{{ru}} {{cite web |url=https://tumba.kz/zhizn-regiona/11-zhizn-regiona/43012-Est_li_pobratimy_u_Aktau_i_drugih_gorodov_Kazahstan.html |title=Есть ли побратимы у Актау и других городов Казахстана |publisher=Tumba |date=4 Mei 2019|accessdate=20 November 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ankara.bel.tr/en/foreign-relations-department/sister-cities-of-ankara |title=Sister Cities of Ankara |publisher=Ankara |accessdate=2 Februarie 2020 |archive-date=28 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130428004055/https://www.ankara.bel.tr/en/foreign-relations-department/sister-cities-of-ankara |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Azerbeidjan}} [[Bakoe]], [[Azerbeidjan]]&lt;ref&gt;{{az}} {{cite web |url=https://modern.az/az/news/96318 |title=Bakının qardaşlaşdığı şəhərlər – SİYAHI |publisher=Modern.az |date=16 Februarie 2016 |accessdate=26 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Thailand}} [[Bangkok]], [[Thailand]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://iad.bangkok.go.th/en/showsister_cities?id=32 |title=Moscow |publisher=Bangkok Metropolitan Administration |accessdate=11 November 2020 |archive-date= 5 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105040202/http://iad.bangkok.go.th/en/showsister_cities?id=32 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities_2017/ |title=Sister Cities |publisher=Beijing |accessdate=2 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202081742/http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities_2017/ |archive-date=2 Februarie 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Berlyn]], [[Duitsland]]&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/internationales/staedtepartnerschaften/ |title=Städtepartnerschaften |publisher=Berlyn |accessdate=2 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Roemenië}} [[Boekarest]], [[Roemenië]]&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/news/bucuresti/cu-infratit-bucurestiult-1_50bdf86b7c42d5a663d0ec3e/index.html  |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul?|publisher=Adevărul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=3 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Argentinië}} [[Buenos Aires]], [[Argentinië]]&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.buenosaires.gob.ar/internacionalesycooperacion/relacionesbilaterales/convenios |title=Convenios Internacionales |publisher=Buenos Aires |accessdate=14 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Chicago]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/ |title=Sister Cities |publisher=Chicago Sister Cities |accessdate=2 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Peru}} [[Cusco]], [[Peru]]&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php |title=Ciudades Hermanas de Cusco |publisher=Asociación de Agencias de Turismo del Cusco |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-date=29 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329013108/https://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde Arabiese Emirate}} [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]]&lt;ref&gt;{{ar}} {{cite web |url=https://www.moccae.gov.ae/ar/media-center/news/9/3/2014/%D8%A8%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D8%AF%D8%A9-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%83%D9%81%D9%88%D8%B1%D8%AA-%D8%A5%D8%B2%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B0%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%8A.aspx |title=بحضور عمدة مدينة فرانكفورت إزاحة الستار عن النصب التذكاري |publisher=Ministerie van Klimaatsverandering en Omgewing van die Verenigde Arabiese Emirate |date=9 Maart 2014 |accessdate=16 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Azerbeidjan}} [[Ganja, Azerbeidjan|Ganja]], [[Azerbeidjan]]&lt;ref&gt;{{az}} {{cite web |url=https://anews.az/az/gedebey-seheri-ile-amerika-birlesmis-statlarinin-oklahoma-seheri-arasinda-qardaslasma-memorandumu-imzalanib-fotolar/ |title=Gədəbəy şəhəri ilə ABŞ-ın Oklahoma şatatının Stilluater (Stillwater) şəhəri arasında qardaşlaşma memorandumu imzalanıb |publisher=Azerbaijan News |date=9 November 2019 |accessdate=26 Junie 2020 |archive-date=27 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627220320/https://anews.az/az/gedebey-seheri-ile-amerika-birlesmis-statlarinin-oklahoma-seheri-arasinda-qardaslasma-memorandumu-imzalanib-fotolar/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Viëtnam}} [[Ho Chi Minh-stad]], [[Viëtnam]]&lt;ref&gt;{{vi}} {{cite web |url=http://www.mofahcm.gov.vn/vi/hoptac_qt/nr041014110554/ |title=Các địa phương kết nghĩa với TPHCM |publisher=Foreign affairs in Ho Chi Minh City |accessdate=13 April 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Indonesië}} [[Djakarta]], [[Indonesië]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thejakartapost.com/news/2017/08/02/djarot-to-visit-moscow-to-extend-sister-city-agreement.html |title=Djarot to visit Moscow to extend sister city agreement |publisher=The Jakarta Post |date=2 Augustus 2017 |accessdate=13 April 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Charkif]], [[Oekraïne]]&lt;ref&gt;{{uk}} {{cite web |url=https://www.city.kharkov.ua/uk/o-xarkove/goroda-partneryi.html |title=Міста-партнери |publisher=Charkif |accessdate=5 Februarie 2020 |archive-date=27 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220427135810/https://www.city.kharkov.ua/uk/o-xarkove/goroda-partneryi.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Slowenië}} [[Ljubljana]], [[Slowenië]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ljubljana.si/en/about-ljubljana/international-cooperation/intercity-cooperation/ |title=Intercity cooperation |publisher=Mestna občina Ljubljana |accessdate=2 Februarie 2020 |archive-date=15 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915183517/https://web.archive.org/web/20191030135926/https://www.ljubljana.si/en/about-ljubljana/international-cooperation/intercity-cooperation/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://secretldn.com/londons-twin-cities/ |title=Indulge Your Wanderlust With A Trip To London's Twin Cities |publisher=Secret London |date=8 Oktober 201 |accessdate=30 April 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Filippyne}} [[Manila]], [[Filippyne]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://news.mb.com.ph/2017/08/16/manila-bacoor-sign-sister-city-accord/ |title=Manila, Bacoor sign sister city accord |publisher=Manila Bulletin |date=16 Augustus 2017 |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-date=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218155037/https://news.mb.com.ph/2017/08/16/manila-bacoor-sign-sister-city-accord/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Indië}} [[Nieu-Delhi]], [[Indië]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rbth.com/articles/2012/01/26/twin-cities_celebrate_india-russia_connect_14631 |title=Twin-cities celebrate India-Russia connect |publisher=Russia Beyond |date=26 Januarie 2012 |accessdate=18 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Kazakstan}} [[Noer-Soeltan]], [[Kasakstan]]&lt;ref name=Kasakstan /&gt;
* {{vlagikoon|Tsjeggië}} [[Praag]], [[Tsjeggië]]&lt;ref&gt;{{cz}} {{cite web |url=http://zahranicnivztahy.praha.eu/jnp/cz/partnerska_mesta/index.html |title=Partnerská města HMP |publisher=Praag |accessdate=2 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130625205859/http://zahranicnivztahy.praha.eu/jnp/cz/partnerska_mesta/index.html |archive-date=25 Junie 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Noord-Korea}} [[Pjongjang]], [[Noord-Korea]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Justin Corfield |title=Historical Dictionary of Pyongyang |chapter=Sister Cities |chapter-url=https://books.google.com/books?id=a46gFDWr3aMC&amp;pg=PA196 |year=2013 |publisher=Anthem Press |location=Londen |isbn=978-0-85728-234-7 |page=196}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Iran}} [[Rasjt]], [[Iran]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gums.ac.ir/velayat/5555/About-City.aspx |title=About city |publisher=Guilan University of Medical Sciences |accessdate=18 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807025249/http://www.gums.ac.ir/velayat/5555/About-City.aspx |archive-date=7 Augustus 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Ysland}} [[Reykjavik]], [[Ysland]]&lt;ref&gt;{{is}} {{cite web |url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/180914_minnisblad_reykjavikurborg_endurskodun_stefnu_i_erlendum_samskiptum.pdf |title=Minnisblað |publisher=Reykjavik |page=3 |date=14 September 2018 |accessdate=11 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Letland}} [[Riga]], [[Letland]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.riga.lv/en/riga-twin-cities |title=Riga Twin Cities |publisher=Riga |accessdate=30 November 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Seoel]], [[Suid-Korea]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://english.seoul.go.kr/policy/international-exchange/sister-cities/ |title=Sister and Friendship Cities |publisher=Seoel metropolitaanse regering |accessdate=30 November 2020 |archive-date= 4 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504045307/http://english.seoul.go.kr/gover/cooper/coo_02sis.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Estland}} [[Tallinn]], [[Estland]]&lt;ref&gt;{{et}} {{cite web |url=https://www.tallinn.ee/est/valissuhted/Tallinna-suhted-teiste-linnadega |title=Tallinna suhted teiste linnadega |publisher=Tallinn |accessdate=3 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Oesbekistan}} [[Tasjkent]], [[Oesbekistan]]&lt;ref&gt;{{ru}} {{cite web |url=http://vot.uz/article/2015/11/10/neobratimi%D0%B5-pobratimi |title=Ну, здравствуй, брат! Города-побратимы Ташкента |publisher=The Voice of Tashkent |date=10 November 2015 |accessdate=15 November 2020 |archive-date= 3 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203081144/http://vot.uz/article/2015/11/10/neobratimi%D0%B5-pobratimi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Iran}} [[Teheran]], [[Iran]]&lt;ref&gt;{{fa}} {{cite web |url=https://www.isna.ir/news/96122915736/%DA%AF%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7 |title=گذری بر خواهرخوانده تهران در شرق اروپا |publisher=Iranian Students' News Agency |date=21 Maart 2018 |accessdate=18 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Japan}} [[Tokio]], [[Japan]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.metro.tokyo.lg.jp/ENGLISH/ABOUT/LINKS/sister.htm |title=Sister Cities(States) of Tokyo |publisher=Tokio metropolitaanse regering |accessdate=12 Februarie 2020 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925190844/http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/ABOUT/LINKS/sister.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Mongolië}} [[Ulaanbaatar]], [[Mongolië]]&lt;ref&gt;{{mn}} {{cite web |url=https://about.barilga.mn/n/946/ |title=Улаанбаатар хоттой ах, дүү хотууд |publisher=Barilga |accessdate=11 November 2020 |archive-date=18 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318132843/https://about.barilga.mn/n/946/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Litaue}} [[Vilnius]], [[Litaue]]&lt;ref&gt;{{lt}} {{cite web |url=http://www.ivilnius.lt/pazink/apie-vilniu/miestai-partneriai |title=Miestai partneriai |publisher=Vilnius |accessdate=3 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
}}

=== Vennootskappe ===
{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Thailand}} [[Bangkok]], [[Thailand]] (1997)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url= http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/Moscow.pdf |title=Protocol of friendly ties between the cities of Bangkok and Moscow |date=19 Junie 1997 |author1=Bangkok metropolitaanse administrasie |author2=City of Moscow |accessdate=3 Augustus 2016 |archive-date=5 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805065125/http://iad.bangkok.go.th/sites/default/files/Moscow.pdf |url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Portugal}} [[Lissabon]], [[Portugal]] (1997)&lt;ref&gt;{{pt}} {{cite web |url=https://www.lisboa.pt/municipio/relacoes-internacionais/acordos/acordos-de-cooperacao-e/ou-amizade|title=Acordos de Cooperação e/ou Amizade |publisher=Lissabon |accessdate=3 Februarie 2020 |archive-date=3 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203073440/https://www.lisboa.pt/municipio/relacoes-internacionais/acordos/acordos-de-cooperacao-e/ou-amizade |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Madrid]], [[Spanje]] (2006)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.madrid.es/vgn-ext-templating/v/index.jsp?vgnextoid=76957c275129a310VgnVCM2000000c205a0aRCRD&amp;vgnextchannel=ce069e242ab26010VgnVCM100000dc0ca8c0RCRD&amp;vgnextfmt=default&amp;idCapitulo=7182437 |title=Agreements with cities |publisher=Madrid |accessdate=3 Februarie 2020 |archive-date=10 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610162129/https://www.madrid.es/vgn-ext-templating/v/index.jsp?vgnextoid=76957c275129a310VgnVCM2000000c205a0aRCRD&amp;vgnextchannel=ce069e242ab26010VgnVCM100000dc0ca8c0RCRD&amp;vgnextfmt=default&amp;idCapitulo=7182437 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Israel}} [[Tel Aviv]], [[Israel]] (2001)&lt;ref&gt;{{he}} {{cite web |url=https://www.tel-aviv.gov.il/About/Pages/Partnerships.aspx |title=ערים שותפות |publisher=Tel Aviv |accessdate=12 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Tunisië}} [[Tunis]], [[Tunisië]] (1998)&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.commune-tunis.gov.tn/publish/content/article.asp?id=771 |title=Coopération internationale |publisher=Tunis |accessdate=5 Februarie 2020 |archive-date=22 Februarie 2014 |archive-url=https://archive.today/20140222092512/http://www.commune-tunis.gov.tn/publish/content/article.asp?id=771 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Armenië}} [[Jerewan]], [[Armenië]] (1995)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.yerevan.am/en/partner/partner-cities/ |title=Partner cities |publisher=Jerewan |accessdate=3 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
}}

=== Voormalige susterstede ===
* {{vlagikoon|Tsjeggië}} [[Brno]], [[Tsjeggië]] (beëindig weens die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022]])&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.praguemorning.cz/brno-ends-partnerships-with-russian-cities/ |title=Brno Ends Partnerships With Russian Cities |accessdate=6 Maart 2022 |archive-date= 6 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306130201/https://www.praguemorning.cz/brno-ends-partnerships-with-russian-cities/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Düsseldorf]], [[Duitsland]] (opgeskort weens die Russiese inval in Oekraïne, 2022)&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.rtl.de/cms/duesseldorf-legt-staedtepartnerschaft-mit-moskau-auf-eis-4925998.html |title=Düsseldorf legt Städtepartnerschaft mit Moskau auf Eis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.duesseldorf.de/internationales/partnerschaften.html |title=Weltweite Kontakte: Türöffner für Bürger, Wirtschaft und Kultur |publisher=Düsseldorf |accessdate=3 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Kijif]], [[Oekraïne]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://old.qha.com.ua/en/society/kyiv-and-moscow-no-longer-twin-cities/137143/ |title=Kyiv and Moscow – no longer twin cities |publisher=QHA |accessdate=22 Desember 2021 |archive-date=22 Desember 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222191019/https://old.qha.com.ua/en/society/kyiv-and-moscow-no-longer-twin-cities/137143/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Warskou]], [[Pole]] (beëindig weens die Russiese inval in Oekraïne, 2022)&lt;ref&gt;{{pl}} {{cite web |url=https://tvn24.pl/tvnwarszawa/najnowsze/warszawa-rada-warszawy-potepia-atak-rosji-na-ukraine-i-zrywa-wspolprace-z-rosyjskimi-miastami-5621996 |title=Rada Warszawy: najważniejszym zadaniem jest stworzyć uchodźcom drugi dom |accessdate=6 Maart 2022}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Moscow|Moskou}}
* {{ru}} [http://mos.ru/ Amptelike webwerf]
; Argitektuur
----
* {{en}} [http://inrussia.com/soviet-modernisms-totalitarian-beauty ''inrussia.com: Soviet Modernism's Totalitarian Beauty''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200126193838/http://inrussia.com/soviet-modernisms-totalitarian-beauty |date=26 Januarie 2020 }}
* {{en}} [http://inrussia.com/the-architectural-legacy-of-1990s-moscow ''inrussia.com: The Architectural Legacy of 1990s Moscow''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190108211551/http://inrussia.com/the-architectural-legacy-of-1990s-moscow |date= 8 Januarie 2019 }}
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=BwMkBE4jhDw ''YouTube.com: Nuwe wolkekrabbers in aanbou in 2019'']
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=S_dfq9rFWAE ''YouTube.com: TimeLab Pro – Hommeltuigopnames in 2017 in 5K'']
* {{en}} [https://www.theguardian.com/world/gallery/2015/oct/14/moscow-then-and-now-in-pictures ''The Guardian, 14 Oktober 2015: Moscow then and now – in pictures'']
* {{de}} [https://markushengelhaupt.eu/wohnungsbau-in-rom-und-moskau-in-den-1920er-jahren-im-vergleich/ ''Markus Engelhaupt: Wohnungsbau in Rom und Moskau in den 1920er Jahren im Vergleich'']
* {{de}} [https://de.rbth.com/multimedia/pictures/2015/02/26/die_furchtergreifende_symmetrie_der_stalin-architektur_32955 ''Russia Beyond, 26 Februarie 2015: Die furchterregende Symmetrie der Stalin-Architektur'']
; Toerisme
----
* {{en}} {{Wikivoyage|Moscow|Moskou}}
; Openbare vervoer
----
* {{en}} [https://www.rbth.com/travel/331381-moscow-public-transport-tourist ''Russia Beyond: 7 most picturesque public transport routes in Moscow'']
* {{en}} [https://www.theguardian.com/world/gallery/2015/dec/18/a-voyeurs-trip-on-the-moscow-metro-in-pictures ''The Guardian, 18 Desember 2015: A voyeur's trip on the Moscow metro – in pictures'']
* {{en}} [https://www.rbth.com/travel/330900-moscow-metro-train-intervals-fast ''Russia Beyond: Why is the Moscow Metro so fast and efficient?'']
; Staptoere
----
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=jf7z2Ky__7s ''YouTube.com: Good Walkers – 'n Nagtelike staptoer deur die (sneeuvrye) Moskouse middestad, van Twerskaja-straat tot Twerskoi- en Nikitsi-laan – Kersfees 2019'']
; Dag- en weekblaaie
----
* {{de}} [https://mdz-moskau.eu/ ''Moskauer Deutsche Zeitung'']
* {{en}} [https://www.themoscowtimes.com/ ''The Moscow Times'']

{{Hoofstede in Europa}}
{{Deelgebiede van Rusland}}
{{Russiese stede met meer as miljoen inwoners}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Heldestede van die Sowjetunie]]
[[Kategorie:Moskou| ]]
[[Kategorie:Ontvangers van die Orde van Lenin]]</text>
      <sha1>8904zsr60est42g3t7j61nqn356ziso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matjiesfontein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14873</id>
    <revision>
      <id>2969080</id>
      <parentid>2968271</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3403" sha1="pxaa4ca806dwfzz154mm0m3cnqnwtda" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Matjiesfontein
|nedersetting_tipe=[[Dorp]]
|beeld_stadsilhoeët=Matjiesfontein train station sign, June 2026.jpg
|beeldbyskrif= Matjiesfontein-stasienaambord in Junie 2026
|duimdrukkerkaart=Wes-Kaap
|duimdrukkeretiketposisie=onderkant
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}}
|onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]]
|onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]]
|onderafdelingtipe3=[[Plaaslike Munisipaliteit]]
|onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]]
|onderafdelingnaam2=[[Sentraal Karoo-distriksmunisipaliteit|Sentraal Karoo]]
|onderafdelingnaam3=[[Laingsburg Plaaslike Munisipaliteit|Laingsburg]]
|oppervlak_totaal_km2=1.22
|hoogte_m=
|koördinate   = {{Koördinate|33|13|0|S|20|35|0|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel}}
|bevolking_soos_op=2011
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=422
|bevolkingsdigtheid_km2=346
|tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]
|utcafset=+2
|poskodetipe=[[Poskode]]
|poskode=6901
|skakelkode=023
|voetnotas=
|webwerf=
}}
[[Lêer:Lord Milner Hotel at Matjiesfontein.jpg|duimnael|links|''Lord Milner''-hotel]]

'''Matjiesfontein''' is 'n klein [[nedersetting]] in die [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] boustyl in die hartland van die [[Karoo]], sowat 100 kilometer noordoos van [[Worcester]] in die huidige [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[Wes-Kaap]].

==Ontstaan==
{{Hoofartikel|Logan-korrupsieskandaal}}
Die gehug wat aanvanklik net 'n halte langs die spoorlyn was, waar [[stoomlokomotief|stoomlokomotiewe]] van vars water voorsien is, is in 1884 deur die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] immigrant James (&quot;Jimmy&quot;) Douglas Logan gestig. In 1889 het Logan 'n mineraalwaternywerheid hier opgerig en water en ander verversings aan treinpassasiers verkoop.

Logan se bekende ''Lord Milner-hotel'' is in 1899 geopen. Die lug van die Karoo-halfwoestyn is destyds ook as baie geskik vir die behandeling van longsiektes geag, en derhalwe het Matjiesfontein toe vinnig ook bekende persoonlikhede soos [[Cecil Rhodes]], [[Edgar Wallace]], [[lord Randolph Churchill]] en [[Rudyard Kipling]] as gaste ontvang. Die skryfster [[Olive Schreiner]] het ook tussen 1890 en 1892 op die dorp gewoon.

==Twintigste eeu==
Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899-1902) het Logan se hotel as 'n Britse militêre hospitaal gedien. Met Jimmy Logan se afsterwe in 1920 raak Matjiesfontein uit die mode. Eers in 1968 herleef die dorpie met die heropening van die hotel. In 1970 is Matjiesfontein tot [[nasionale gedenkwaardigheid]] verklaar.

==Algemeen==
Matjiesfontein met sy gerestoureerde stasie en 'n nuwe konferensiesentrum is deesdae weer 'n gewilde bestemming vir welgestelde Kapenaars. Die [[N1 (Suid-Afrika)|N1]] nasionale pad gaan digby die dorp verby. Die [[R354 (Suid-Afrika)|R354-provinsiale pad]] tak hier van die N1 af in 'n noordelike rigting na [[Calvinia]] via [[Sutherland]].

== Bibliografie ==
*Allen, Dean: Empire, war &amp; cricket in South Africa. Logan of Matjiesfontein. Kaapstad: Zebra Press, 2015. {{ISBN|978-1-77022-847-4}}
 
== Sien ook ==
* [[Logan-korrupsieskandaal]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Eksterne skakels ==
{{Commonskat}}
* [http://home.intekom.com/reisinafrikaans/bmatjiesfontein.htm Reis in Afrikaans - Matjiesfontein]

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC5}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>pxaa4ca806dwfzz154mm0m3cnqnwtda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henry James</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18491</id>
    <revision>
      <id>2968950</id>
      <parentid>2941669</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T17:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Urubu</username>
        <id>214843</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tikfoutjie reggestel (Gunteberg =&gt; Gutenberg)</comment>
      <origin>2968950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58424" sha1="fafddf4jq1tz5zqavaexluqif301xqb" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = Henry James
| bynaam           = 
| beeld            = HenryJamesPhotograph.png
| beeldbeskrywing  = 
| onderskrif       = Henry James in 1890
| geboortenaam     = 
| geboortedatum    = [[15 April]] [[1843]]
| geboorteplek     = 2 Washington-plein, [[New York Stad]], [[Verenigde State]]
| dood_datum       = {{SDEO|1843|4|15|1916|2|28}}
| sterfteplek      = Cheyne Walk, Chelsea, [[Londen]], [[Engeland]]
| ouers            = Henry James, Sr.&lt;br /&gt;Mary Walsh
| titel            = 
| nasionaliteit    = {{vlagland|Verenigde State}} (1843–1915)&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} (1915–1916)
| beroep           = skrywer
| bekend           = ''The American''&lt;br /&gt;''The Turn of the Screw''&lt;br /&gt;''The Portrait of a Lady''&lt;br /&gt;''What Maisie Knew''&lt;br /&gt;''The Wings of the Dove''&lt;br /&gt;''Daisy Miller''&lt;br /&gt;''The Ambassadors''
| salaris          = 
| termyn           = 
| voorganger       = 
| opvolger         = 
| eerbewyse        = 
| party            = 
| godsdiens        = 
| huweliksmaat     = 
| kinders          = 
| webblad          = 
| handtekening     = Henry James signature (1907).png
}}

'''Henry James''' ([[15 April]] [[1843]] – [[28 Februarie]] [[1916]]) was 'n Amerikaans-gebore [[skrywer]] en literêre [[kritikus]] tydens die laat 19de en vroeë 20ste eeue. Hy was die seun van [[teoloog]] [[Henry James sr.]] en broer van die [[filosoof]] en [[Sielkunde|psigoloog]] [[William James]] en ook van dagboekskryfster [[Alice James]]. Hy het 'n groot deel van sy lewe in [[Europa]] deurgebring en het kort voor sy dood 'n [[Britse]] staatsburger geword. Hy is meestal bekend vir sy romans, novellas en kortverhale gebaseer op temas soos bewustheid en [[moraliteit]].

James was 'n veelbetekende bydraer tot die kritisering van fiksie, veral in sy aandrang dat skrywers die grootste moontlike vryheid toegestaan word om hulle siening van die wêreld aan te bied. Sy verbeeldingryke gebruik van perspektief, innerlike monoloë en moontlik onbetroubare vertellers in sy eie werke het 'n nuwe diepte en belangstelling aan verhalende fiksie gebring.&lt;ref&gt;Sien die verwysde bibliografie deur Edel, Laurence en Rambeau vir 'n volledige verklaring van James se groot volume werke.&lt;/ref&gt;

== Lewe ==
[[Lêer:Henry James Sr. and Henry James Jr. in 1854.jpg|duimnael|links|'n Agt-jaar oue Henry James saam met sy pa]]
Henry James is in [[New York Stad|New York]] gebore aan 'n ryk en intellektuele familie. Sy pa, Henry James Sr., was geïnteresseerd in verskeie [[Religie|Godsdiens]]- en [[Literatuur|letterkundige]] vakke. In sy jeug het James saam met sy familie heen en weer tussen [[Europa]] en [[Amerika]] gereis. Hy het onder onderwysers in [[Genève]], [[Londen]], [[Parys]] en [[Bonn]] gestudeer. Op die ouderdom van 19 het hy vir 'n kort periode aan die [[Harvard-universiteit|Harvard]]se Regskool gestudeer en het nie hierdie studies voltooi nie. Hy was, van jongs af, meer geïnteresseerd in letterkunde en het hom verdiep in die Engelse, Duitse en Franse literêre klassieke. Hy het die Russiese skrywers in vertaling gelees.&lt;ref&gt;In 'n ongepubliseerde nota, ''The Turning Point of My Life'', skryf 'n berouvolle James hoe hy fiksie geskryf het in plaas van om regte te studeer by Harvard: &quot;Dit het so gebeur dat ek in die diepste dieptes van die verlede 'n jaar deurgebring het by daardie bewonderenswaardige instelling, die ''Harvard Law School'', en dat ek met my vroegtydige onttrekking – wat geensins te danke was aan 'n moeilikheidsoekery van my kant wat ek nou te skaam is om te noem nie – sekere rolle manuskripte met my saamgeneem het wat, tot my skaamte, nie soseer aantekeninge te danke aan die kennismaking met leergebinde volumes was nie. Hierdie aantekeninge was van 'n ander aard, klein siekerige saadjies, daarvan kan jy seker wees, maar wat gesaai moet word en sal groei en sal blom in sulke blomme soos hulle mag, in 'n tuin minder besnoeid en georden as die van die wet.&quot; ''The Complete Notebooks of Henry James'' redigering deur Leon Edel en Lyall Powers (2005) b.437-438. James bespreek ook sy onsuksesvolle tyd by Harvard in ''Notes of a Son and Brother'', in besonder hoofstukke nege en tien.&lt;/ref&gt;

Hy het in [[1864]] sy eerste kortverhaal, ''A Tragedy of Error'', anoniem gepubliseer en van toe af homself heeltemal aan letterkunde gewy. Deur sy loopbaan het hy reëlmatig bydrae gelewer aan tydskrifte soos ''The Nation'', ''The Atlantic Monthly'', ''Harper's Magazine'' en ''Scriber's Magazine''. Vanaf [[1875]] tot en met sy dood in 1916 het hy 'n inspannende skedule met betreffing tot boekuitgawe in verskeie genres gehandhaaf: romans, kortverhaalversamelings, literêre kritiek, reisboeke, biografieë en outobiografieë.

In totaal het hy 22 romans geskryf, waarvan twee nog onvoltooid was met sy dood en 112 verhale van variërende lengte asook vele [[toneelstuk]]ke en groot aantal nie-fiksie essays en boeke. Van die skrywers wat die grootste invloed op James se fiksie gehad het was [[Nathaniel Hawthorne]], met sy nadruk op die dubbelsinnigheid van die menslike keuse en die universilateit van skuld, [[Honoré de Balzac]], met sy noukeurige aandag vir detail en realistiese aanbieding van karakter, en [[Iwan Toergenef]], wie 'n hekel aan oorgekompliseerde verhale gehad het.&lt;ref&gt;James hetself erken dat hy hierdie skrywers dank verskuldig is. Sien byvoorbeel die ''New York Edition'' inleiding vir ''[[The Portrait of a Lady]]'' vir 'n bespreking van Turenev se invloed en die ''Lesson of Balzac'' vir die Franse skrywer s'n. James het drie uitgebreide kritiese essays oor al drie skrywers geskryf; sien die verwysde uitgawes van sy literêre kritiek. Later kritici soos [[Cornelia Sharp]] en [[Edward Wagenknecht]] het spesifieke invloede op James se werke opgemerk, soos Balzac se ''Eugenie Grandet'' op ''Washington Square'', Hawthorne se ''Marble Faun'' op ''Roderick Hudson'', en Toergenef se ''Virgin Soil'' op ''The Princess Casamassima''. Sien die verwysde boeke oor kritisering vir baie meer sulke voorbeelde.&lt;/ref&gt;

James het nooit getrou nie en dit is 'n onopgeloste (en miskien onoplosbare) vraag of hy ooit 'n seksuele verhouding gehad het. Baie van sy briewe is gevul met betuigings van gehegtheid aan mans én vroue, maar daar is niks wat bewys dat hy ooit fisies op hierdie gevoelens gereageer het nie. Vir sy verfynde vriend [[Howard Overing Sturgis]], byvoorbeeld, het James geskryf: &quot;Ek herhaal, tot die punt van onkuisheid, dat ek met jou kan saamlewe. In die tussentyd kan ek net probeer om sonder jou te lewe.&quot;&lt;ref&gt;Gunter, Susan E; Jobe, Steven ''Dearly Beloved Friends: Henry James's Letters to Younger Men'' (2001) {{ISBN|0-472-11009-8}}&lt;/ref&gt; Hy het in 'n soortgelyke wyse vir sy jarelange vriendin en medeskrywer [[Lucy Clifford]] geskryf: &quot;Liefste Lucy! Wat sal ek sê? As ek jou so baie, baie lief het en jou nege keer sien vir elke een keer wat ek Ander sien! Daarom dink ek – as jy dit op die gemiddelste intelligensievlak wil duidelik gemaak hê – ek het jou liewer as wat ek Ander lief het.&quot;&lt;ref&gt;''Bravest of Women and Finest of Friends: Henry James' Letters to Lucy Clifford'', redigering deur Marysa Demoor en Monty Chisholm, Universiteit van Victoria (1999), bl.79 {{ISBN|0-920604-67-6}}&lt;/ref&gt; In nog 'n voorbeeld van James se somtyds emotionele skryfstyl, skryf hy vir sy [[New York]]se vriendin, [[Mary Cadwalader Jones]]:

&lt;blockquote&gt;Liefste Mary Cadwalader. Ek smag oor jou, maar ek smag tevergeefs; &amp; jou lang stilte breek my hart, dit is vir my 'n raaisel, maak my depressief en laat my amper skrik, tot die punt toe dat ek wonder of arme onbewuste &amp; dwepende ou Célimare [Jones se bynaam vir James] enige iets &quot;gedoen&quot; het in enige donker slaapwandeling van die gees, wat jou 'n... slegte oomblik, of 'n verkeerde indruk, of 'n &quot;kleurvolle voorwendsel&quot; gegee het... Hoe dit ook al mag sy, hy is nog steed net so teer lief vir jou soos altyd; niks, tot die einde van tyd, sal hom ooit van jou skei nie, &amp; hy sal daardie intieme, vroeë-oggend Eleventh Str. ure, daardie telefoniese middagvoorstellings onthou as die mees romantiese tyd van sy lewe...&lt;ref&gt;''Dear Munificent Friends: Henry James' Letters to Four Women'', redigering deur Susan E. Gunter, ''The University of Michigan Press'' (1999), bl.146 {{ISBN|0-472-11010-1}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

James het dit geniet om sosiaal te verkeer met sy baie vriende en kennisse, maar dit blyk dat hy 'n bepaalde afstand tussen hom en ander mense gehou het.&lt;ref&gt;In 'n brief van 6 Mei, 1904 aan sy broer William, verwys James na homself as &quot;altyd jou  hopelose Henry, die homself nog steeds van gemeenskap weerhou al is hy ook in sy sestigs.&quot; ''The Correspondence of William James: Volume 3, William and Henry'' redigering deur Ignas Skrupskelis en Elizabeth Bradley (1994) bl. 271. Hoe akkuraat hierdie beskrywing mag is 'n onderwerp van debat tussen James se biografieskrywers. Sien volume vier van Edel se verwysde biogragie, bl.306-316, vir 'n besonderlike lang en onbeslissende bespreking oor die onderwerp. Sien ook ''The Henry James Scholar's Guide to Web Sites'' in die &quot;Eksterne skakels&quot; afdeling vir 'n lewendige debat tussen biografieskrywers Edel, Novick en Kapal oor die kwessie, saam met ander skakels na ander materiaal oor die omstrede onderwerp.&lt;/ref&gt; Sy lang vriendskap met die [[Amerika]]anse skryfster [[Constance Fenimore Woolson]] – in wie se huis hy in [[Italië]] vir 'n aantal weke in [[1887]] gewoon het – en sy skok en verdriet oor haar (aangenome) selfmoord in [[1894]], word in detail bespreek in Leon Edel se biografie en speel 'n hoofrol in die meer onlangse biografie deur Lyndall Gordon. (Sien die voetnotas vir verdere details oor al die beskikbare biografieë oor James.) Weereens is hierdie verhouding se ware natuur onbekend en die moontlikheid bestaan dat dit nooit opgeklaar sal word nie. Vele moderne kritici en biografieskrywers het al gespekuleer dat James heel waarskynlik 'n onderdrukte homoseksueel was, soos skrywer Terry Eagleton dit stel: &quot;...soos die gay kritici debatteer presies hoe onderdruk sy (waarskynlike) homoseksualiteit was...&quot;&lt;ref&gt;&quot;The asperity papers&quot; (24 Junie, 2006) deur [[Terry Eagleton]], 'n resensie van ''The Year of Henry James: The Story of a Novel'' deur [[David Lodge (skrywer)|David Lodge]] in [http://books.guardian.co.uk/departments/generalfiction/story/0,,1804674,00.html ''The Guardian'']. Die resensie behels grotendeels die vyandigheid tussen Lodge en Colm Tóibín in hulle boeke oor James, beide uitgegee in 2004. Sien die &quot;Kritiek, biografies and fiktiewe behandelinge&quot; afdeling vir meer details oor die twee boeke.&lt;/ref&gt; Die bronne in die voetnotas wys dat James se seksualiteit 'n betwiste onderwerp bly met geen sekerheid tussen enige van die kritici of biografieskrywers – dit verduidelik dan ook die kwalifiserende &quot;waarskynlike&quot; in Eagleton se opinie.

[[Lêer:Lamb House, Rye.jpg|duimnael|240px|''Lamb House'' in Rye, Oos-Sussex, waar James vanaf 1897 gewoon het]]
Na 'n kort poging om in [[Parys]] te woon het James permanent na [[Engeland]] verhuis in [[1876]]. Hy het hom eers in 'n [[Londen]]se woonstel gevestig en toe, vanaf [[1897]], in ''Lamb House'', 'n historiese woning in Rye, Oos-[[Sussex]]. In [[1899]], toe James 56 was, het hy die 27-jarige beelhouer [[Hendrik Christian Andersen]] in [[Rome]] ontmoet en het klaarblyklik op hom verlief geword. Sy briewe aan Anderson was emotioneel en soms eroties: &quot;Ek hou jou, liefste jonge, in my innerlikste liefde, &amp; reken daarop dat jy my sal voel – in elke klop van jou siel&quot;;&quot;Ek plaas, my liewe jonge, my arm om jou, &amp; voel die pulsasie, daardeur, als't ware, van ons uitstekende toekoms &amp; jou bewonderenswaardige gawe&quot;.&lt;ref&gt;Mamoli Zorzi , Rosella (Red.) ''Beloved Boy: Letters to Hendrik C. Andersen, 1899–1915'' {{ISBN|0-8139-2270-4}}&lt;/ref&gt; Weereens is die ware natuur van hierdie verhouding vir ons onbekend en sal dit moontlik vir ewig so bly.

James het [[Amerika]] op meerdere geleenthede besoek, in besonder in [[1904]]-[[1905|05]]. Die uitbreking van die [[Eerste Wêreldoorlog]] was 'n diep skok vir James en in [[1915]] het hy 'n [[Brittanje|Britse]] staatsburger geword en daardeur sy lojaliteit aan sy aangenome land bewys asook sy protes teen [[Amerika]] se weiering om die oorlog namens [[Brittanje]] binne te tree. Op [[2 Desember]] [[1915]], terwyl hy in Londen is, kry James 'n beroerte en sterf drie maande daarna.&lt;ref&gt;Sien die verwysde biografieë vir verdere details oor James se lewe. Edel se biografie dokumenteer die feite van James se alledaagse lewe. Horne se briefgerigde biografie fokus op James se professionele loopbaan. Die biografieë deur Kaplan, Novick en Gordon ondersoek die kwessies aangaande James se persoonlike lewe en bevat hier en daar omstrede spekulasies.&lt;/ref&gt;

== Style en temas ==
[[Lêer:Portrait of Henry James 1913.jpg|duimnael|240px|&quot;Portrait of Henry James,&quot; steenkoolskets deur John Singer Sargent (1911)]]
James is een van die belangrikste figure van trans-[[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] [[literatuur|letterkunde]]. Sy werk voeg gereeld karakters van verskillende wêrelde saam – Die [[Ou Wêreld]] ([[Europa]]), terselfdertyd kunssinnig, korrup en aanloklik; en die [[Nuwe Wêreld]] (die [[Verenigde State]]), waar mense gereeld vrypostig, oop en selfversekerd is – en verken hoe die botsing van persoonlikhede en kulture beide wêrelde geaffekteer het.

Hy het interne [[Sielkunde|psigologiese]] drama verkies en sy werk bevat gereeld konflikte tussen verbeeldingryke hoofkarakters en hulle moeilike omgewings. Sy sekretaresse, Theodora Bosanquet, het die volgende opgemerk in haar opstel ''Henry James at Work'':

&lt;blockquote&gt;Wanneer hy uit die toevlug van sy studeerkamer geloop het en die wêreld binne getree het en om hom gekyk het, het hy 'n plek van kwelling gesien; waar roofskepsels aanhoudend hulle kloue in die bibberende vlees van verdoeme, weerlose kinders van die lig ingeslaan het... Sy romans is 'n herhalende ontmaskering van hierdie boosheid, 'n herhaalde en passievolle smeekbede vir die volste vryheid van ontwikkeling, veilig van die gevaar van roekelose en barbaarse domheid.&lt;ref&gt;''Henry James At Work'' deur Theodora Bosanquet, bl.275-276 (1970) {{ISBN|0-8383-0009-X}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

James se vroeë werk word beskou as realisties danksy die noukeurig beskryfde details van sy karakters se fisiese omgewings. Hy het egter deur die loop van sy lang loopbaan 'n sterk belangstelling gehad in 'n verskeidenheid kunssinnige effekte en bewegings. Sy werk het gaandeweg meer metafories en simbolies geword soos hy al hoe dieper in die psige van sy karakters in beweeg het. In die intense fokus op die bewussyn van sy hoofkarakters het James se latere werke aanduiding gegee van die uitgebreide ontwikkelings wat 20ste eeuse fiksie sou ondergaan.&lt;ref&gt;Sien omvattende en kronologiese behandelings van James se werke, soos Edward Wagenknecht se ''The Novels of Henry James'' (1983) vir 'n bespreking van die verskillende veranderings in James se verhalende tegniek en styl oor die loop van sy loopbaan.&lt;/ref&gt;

Henry James het ietwat gestotter; hy het dit oorwin deur homself die gewoonte aan te leer om baie stadig en doelbewus te praat. James het geglo het dat goeie skryfwerk soos die gesprek van 'n intelligente heer moet lyk. Aangesien hy naderhand sy werk aan sy sekretaresse begin dikteer het, kan dit die resulterende verskuiwing van direkte sinne na sinne met 'n meer geselsagtige trant verduidelik. Sy vriendin, Edith Wharton, wat hom baie bewonder het, het gesê dat daar stukke in sy werke was wat allesbehalwe verstaanbaar was.&lt;ref&gt;''The Writing of Fiction'' deur Edith Wharton, bl.90-91 (1925)&lt;/ref&gt; Sy korter verhale, soos ''The Aspern Papers'' en ''The Turn of the Screw'', word gereeld beskou as meer &quot;leesbaar&quot; as sy langer romans en sy vroeë werke as meer toeganklik dan sy latere werke.

''The Turn of the Screw'' is egter een van James se latere werke. Veralgemenings oor die &quot;toeganklikheid&quot; van James se werke is dus moeilik. Vele van sy latere kortverhale – ''Europe'', ''Paste'' en ''Mrs. Medwin'', byvoorbeeld – is korter en meer eenvoudig wat styl aanbetref dan van die verhale van sy vroeër jare.&lt;ref&gt;Die verwysde biografieë, in besonder volume vier (bl.174-177) en vyf (bl.91-95,360-;364) van Edel se werk, bespreek hoe James sy verhale later in sy loopbaan gedikteer het en hoe dit sy styl kon beïnvloed het. Die verwysde weergawes van James se latere werke, soos ''The Ambassadors'' en ''The Wings of the Dove'', bespreek ook die kwessie van James se styl. Sien ook die opstel oor James se werkgewoontes, ''Henry James At Work'' deur sy sekretaresse, Theodora Bosanquet, wie hierbo aangehaal word.&lt;/ref&gt;

Vir die grootste deel van sy lewe was James 'n immigrant, 'n buitestander wat Europa gewoon het. 'n Groot deel van ''The Portrait of a Lady'' was geskryf terwyl hy in [[Venesië]] gewoon het; James het die stad se skoonheid afleidend gevind en was meer tevrede met die klein dorpie Rye in Engeland. Hierdie gevoel van 'n Amerikaner in Europa het keer op keer as 'n tema in sy boeke te voorskyn gekom, waar hy Amerikaanse onskuldigheid (of tekort aan verfyning) met Europese verfyning (of verderflikheid) vergelyk het – sien, byvoorbeeld, ''The Portrait of a Lady'', ''The Ambassadors'' en ''The Golden Bowl''.

As 'n skrywer het hy 'n nedederige inkomste gehad, maar was dikwels 'n huisgas van die rykes. James het groot geword as deel van 'n welgestelde familie en dit het hom die vermoë gegee om hierdie die wêreld van die welvarendes te besoek vir vele van die indrukke en waarnemings wat hy later in sy fiksie sou gebruik. (Hy het self erken dat hy sommige van sy beste idees gekry het deur na die geskindery om die eettaffel te luister.)&lt;ref&gt;James se voorwoorde in die ''New York Edition'' van sy werke behandel die oorsprong van sommige storielyne. Sien, byvoorbeeld, die voorwoord vir ''The Spoils of Poynton''.&lt;/ref&gt; Hy was 'n man wie se seksualiteit onseker was en wie se smaak en belangstellings, volgens die heersende Victoriaanse Anglo-Amerikaanse kultuur, taamlik verfynd was.&lt;ref&gt;Sien Edel se biografie, veral volume vier, en die biografieë deur Novick en Gordon vir uitgebreide besprekings oor hierde omstrede en onopgeloste onderwerp.&lt;/ref&gt; [[William Faulkner]] het een keer na James verwys as &quot;die aangenaamste ou dame wat ek ooit ontmoet het&quot;. In 'n soortgelyke trant het [[Thomas Hardy]] James en [[Robert Louis Stevenson]] beskryf as &quot;sedige vroue&quot; na hy hulle ongunstige opmerkings oor sy boek, [[Tess of the d'Ubervilles]], gelees het in Percy Lubbock se [[1920]] versameling van James se briewe.&lt;ref&gt;''Henry James: A Life in Letters'' redigering deyr Philip Horne, bl.249 (1999) en ''Henry James's Legacy: The Afterlife of His Figure and Fiction'' deur Adeline Tintner, bl.154 (1998)&lt;/ref&gt; [[Theodore Roosevelt]] het James ook gekritiseer oor sy veronderstelde gebrek aan manlikheid. Tydens 'n toer van Amerika in 1904-[[1905|05]] het James Roosevelt ontmoet en hom die bynaam &quot;Theodore Rex&quot; gegee en hom ook 'n &quot;gevaarlike en onheilspellende chauvinis&quot; genoem – en dit tydens 'n dinee by die [[Wit Huis]]. Snaaks genoeg het die twee mans gedurig en aanhoudend met mekaar gesels asof hulle beste vriende was.&lt;ref&gt;''Henry James: The Master 1901–1916'' deur Leon Edel, p.265-266 (1972)&lt;/ref&gt;

Dit word dikwels beweer dat James se rol as permanente buitestaander op soveel maniere hom wel kon help in sy gedetailleerde [[Sielkunde|psigologiese]] analises van situasies – een van die sterkste eienskappe van sy werk.&lt;ref&gt;James het self ook opmerkings oor sy status as &quot;buitestaander&quot; gemaak. In a brief gedateer 2 Oktober, 1901 aan W. Morton Fullerton, praat James oor die &quot;wesenlike eensaamheid van my lewe&quot; as &quot;die diepste ding&quot; van hom (''Henry James Letters'' redigering deur Leon Edel, volume 4, bl.170 (1984) {{ISBN|0-674-38780-5}}). Die verwysde biografieë en kritiserende werke behandel die idee dat sy status as buitestaander James gehelp het om 'n meer objektiewe uitkyk te hê, soos vermeld word in die bekende aanhaling van Edmund Wilson, wat James se objektiwiteit met dié van [[William Shakespeare]] vergelyk.&lt;/ref&gt; (Sien ''The Princess Casamassima'', veral die Prinses se aanmerking dat Hyacinth verdoem is om deur 'n glasplaat na die wêreld te kyk.)&lt;ref&gt;''The Princess Casamassima'', hoofstuk 24. Die Prinses se aanmerking: &quot;Verbeel jou die vreemde, bitter lot: om saamgestel te wees soos jy saamgestel is, om dieselfde kapasiteit vir gevoel as jy te hê en steeds slegs na die goeie dinge in die lewe kan kyk deur die vuil glas van die banketbakker se venster!&quot;&lt;/ref&gt; Edmund Wilson het in sy resensie van Van Wyck Brooks se ''The Pilgrimage of Henry James'' 'n opmerking gemaak oor James se buitestandersperspektief en het 'n verassende vergelyking getref:

&lt;blockquote&gt;Mens sou in 'n beter posisie wees om James te waardeer as mens hom vergelyk met die dramaturge van die sewentiende eeu – [[Jean Racine|Racine]] en [[Molière]], wie hy op lyk, beide in skryfstyl en in oogpunt, en selfs [[William Shakespeare|Shakespeare]] as mens toelatings maak vir die uiterste verskille in onderwerp en styl. Hierdie digters is nie, soos [[Charles Dickens|Dickens]] en [[Thomas Hardy|Hardy]], skrywers van melodrama nie – of dit nou humoristies of pessimisties is – hy is ook nie soos sekretarisse van die samelewing soos [[Honoré de Balzac|Balzac]] nie, ook nie soos profete soos [[Leo Tolstoi|Tolstoi]] nie: hulle hou hulself slegs doenig met die aanbieding van morele karakter konflik, maar hulle probeer nie die konflik versag of afwend nie. Hulle beskuldig nie die samelewing vir hierdie situasies nie: hulle beskou dit as universeel en onvermydelik. Hulle blameer selfs nie eens vir [[God]] dat hy hierdie konflik situasies toelaat nie: hulle aanvaar dit as omstandighede van die lewe.&lt;ref&gt;''The Portable Edmund Wilson'' redigering deur Lewis Dabney, bl.128-129 (1983) {{ISBN|0-14-015098-6}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Dit is moontlik om baie van James se verhale as [[Sielkunde|psigologiese]] gedagte-eksperimente te sien. ''The Portrait of a Lady'' kan 'n eksperiment wees om te sien wat sal gebeur as 'n idealistiese jong vrou skielik baie ryk word; aan die ander kant is daar voorgestel dat die storielyn geïnspireer was deur [[Charles Darwin]] se teorie van seksuele seleksie. Die novelle ''The Turn of the Screw'' beskryf die psigologiese geskiedenis van 'n ongetroude (en, volgens sommige kritici, 'n onderdrukte en moontlik onstabiele) jong goewernante. Die anonieme goewernante vind haarself eensklaps in skrikaanjaende, dubbelsinnige situasie behelsende haar waarneming van die spoke van 'n onlangs-oorlede paartjie – haar voorganger, Mejuffrou Jessel en Mejuffrou Jessel se minnaar, Peter Quint.&lt;ref&gt;Vir 'n groot verskeidenheid van kritieke opinies oor''The Portrait of a Lady'' en ''The Turn of the Screw'', sien die &quot;Kritiek&quot; afdeling van die verwysde uitgawes van hierdie werke. Die verwysde kritiese boeke bied ook uitgebreide besprekings van hierdie werke. Volgens volume twee van Edel se biografie het James Darwin in 1869 ontmoet en van sy werk gelees.&lt;/ref&gt;

== Belangrike romans ==
[[Lêer:Henry James by John Singer Sargent cleaned.jpg|duimnael|links|240px|&quot;Portrait of Henry James,&quot; olieverfskildery deur John Singer Sargent (1913)]]
Enige versameling van &quot;belangrike&quot; boeke deur James hang onvermydelik af van die versamelaar se persoonlike voorkeur, maar die boeke in hierdie afdeling word as voornaam beskou deur die kritici.&lt;ref&gt;Sien die verwysde uitgawes van''The American'', ''The Portrait of a Lady'', ''The Ambassadors'' en ''The Wings of the Dove'', vir uiteenlopende besprekings hieroor. Sien die verwysde kritiserende boeke vir 'n verskeidenheid kritiese oogpunte van al James se boeke.&lt;/ref&gt;

Die eerste periode van James se fiksie (wat 'n klimaks bereik het in ''The Portrait of a Lady'') het gekonsentreer op die verskille tussen [[Europa]] en [[Amerika]]. Die algemene eenvoudige styl van hierdie romans was binne die norm van 19de eeuse fiksie, al was hulle gekenmerk deur persoonlike karakterisering. ''Roderick Hudson'' (1875) is 'n ''[[Künstlerroman]]'' wat die ontwikkeling van die titelkarakter, 'n besonders begaafde beeldhouer, volg. Die boek toon tekens van onrypheid, - dit was James se eerste ernstige poging om 'n vollengte boek te skryf – maar het tog gunstige kommentaar uitgelok aangesien die drie hoofkarakters so duidelik verwesenlik is. Die karakters was Roderick Hudson, hoogsbegaaf, maar onstabiel en onbetroubaar; Rowland Mallet, Roderick se nougesette, maar baie meer volwasse vriend en beskermheer en Christina Light, een van James se mees hartverowerendste dog ergerlikste femmes fatales. Daar word veronderstel dat die Hudson-Mallet paartjie die twee helftes van James se eie persoonlikheid voorstel: die dolle, verbeeldingryke kunstenaar en die ongeruste, gewetensvolle raadgewer.

''Roderick Hudson'' het meestal Amerikaanse karakters in 'n Europese omgewing uitgebeeld, maar die [[Europa]]-[[Amerika]] kontras was steeds sterker in sy volgende boek. Om die waarheid te sê, kan dié kontras as die hooftema in ''The American'' ([[1877]]) beskou word. Die boek is 'n kombinasie van sosiale komedie en melodrama oor die avonture en teëspoed van ene Christopher Newman, 'n goedhartige, maar vrypostige Amerikaanse besigheidsman op sy eerste toer deur Europa. Newman is op soek na 'n ander wêreld dan die eenvoudige, kras realiteite van 19de-eeuse Amerikaanse besigheid. Hy ontdek beide die skoonheid en lelikheid van Europa en leer om nie een van die twee as vanselfsprekend aan te neem nie.

James se boeke het nie almal in Europa afgespeel of slegs op die kontras tussen die Nuwe en Ou wêrelde gekonsentreer nie. ''Washington Square'' ([[1880]]) speel af in [[New York]] en is 'n bedrieglik eenvoudige tragedie/komedie wat die verhouding tussen 'n vervelige, maar liewe dogter en haar briljante, dominerende pa verhaal. Die boek word gereeld met [[Jane Austen]] se werk vergelyk betreffende die duidelikheid en grasie van die prosa en die intense fokus op familieverhoudings. James was self nie baie entoesiasties oor Austen se werk nie, so dit is dus moontlik dat hy hierdie vergelyking nie as 'n kompliment beskou het nie. James was eintlik self nie besonders entoesiasties oor ''Washington Square'' nie. Hy het dit probeer lees tydens die opstel van 'n lys boeke vir die ''New York Edition'' van hierdie werke, maar het besluit om hierdie titel uit te sluit na hy nie eers die boek kon klaar lees nie. Ander lesers het die boek egter so veel geniet dat dit vandag een van die meer gewilde titels van sy werk is.

In ''The Portrait of a Lady'' ([[1881]]) het James die eerste fase van sy loopbaan afgesluit met 'n boek wat tot vandag toe sy mees gewildste langverhaal is, volgens [[Amazon]] se verkoopsgetalle. Hierdie indrukwekkende prestasie is die storie van 'n geesdriftige jong Amerikaanse vrou, Isabel Archer, wie &quot;haar noodlot beledig&quot; en dit oorweldigend vind. Sy erf 'n groot aantal geld en word vervolgens die slagoffer van twee [[Amerika]]anse emigrante se sluwe planne. Die verhaal speel hoofsaaklik in Europa af – veral in [[Engeland]] en [[Italië]]. ''Portrait of a Lady'' word algemeen aanvaar as the meesterstuk van James se eerste fase en is nie slegs 'n weerspieëling van sy belangstelling in die verskille tussen die Ou en Nuwe wêrelde nie, maar ook 'n diepsinnige peinsing oor temas soos persoonlike vryheid, verantwoordelikheid, verraad en seksualiteit.

James het in die 1880's nuwe areas van belangstelling begin ontdek: sy werk was nou in besonder gevul met politieke temas. ''The Bostonians'' ([[1886]]) is 'n bittersoet tragedie/komedie wat fokus op 'n vreemde karakterdriehoek: Basil Ransom, 'n onbuigsame politiese en konserwatiewe man van [[Mississippi]]; Olive Chancellor, Ransom se niggie en 'n ywerige [[Boston]]se feminis en Verena Tarrant, Olive se mooi beskermling in die feministiese beweging. Die storie behels die kompetisie tussen Ransom en Olive vir Verena se lojaliteit en aanhanklikheid, alhoewel die roman ook 'n wye panorama van politieke aktiviste, koerant-mense&lt;!---nie slegs joernaliste nie---&gt; en eksentrieke karakters bevat.

Die politieke tema het ietsie donkerder geword in ''The Princess Casamassima'' (1886), die verhaal van 'n intelligente, maar verwarde jong Londense boekbinder, Hyacinth Robinson, wie betrek word by linkse politiek en 'n terroristiese sluipmoord komplot. Die boek is enig in sy soort (onder James se werke) in dat die onderwerp so polities geweldadig is. ''The Princess Casamassima'' word egter gereeld met ''The Bostonians'' gepaar, wat fokus op politieke kwessies in 'n minder tragiese manier.

Aan die begin van James se uiteindelik rampsalige poging om die verhoog te verower, het hy ''The Tragic Muse'' ([[1890]]) geskryf. Hierdie roman bied 'n wye, opgewekte panorama van Engelse lewe en volg die lot van twee aspirant kunstenaars: Nick Dormer, wie nie kan besluit tussen 'n politieke loopbaan en sy hoop om 'n kunstenaar te word nie en Miriam Rooth, 'n aktrise wat strewe na kunssinnige en kommersiële sukses. 'n Geweldige rolverdeling van ondersteunende karakters help of verhinder hulle ambisies. Die boek weerspieël James se verorberende belangstelling in die teater en word dikwels beskou as die kenmerk van die einde van die tweede- of middelfase van sy loopbaan.

Na die mislukking van sy &quot;dramatiese eksperiment&quot; het James na sy fiksie teruggekeer met 'n dieper, skerper benadering. Hy het begin om met meer insig in sy karakters se bewussyn te grawe, 'n deurskemering hiervan is te sien in dele soos hoofstuk 42 in ''The Portrait of a Lady''. Sy styl het ook meer kompleks geword om die diepte van sy analises te weerspieël. ''The Spoils of Poynton'' (1897) word beskou as die eerste voorbeeld van hierdie laaste fase en is 'n half-lengte roman wat die worsteling beskryf tussen ene Mrs. Gereth, 'n weduwee met uitstekende smaak en 'n ysere wil, en haar seun Owen oor 'n huis vol waardevolle antieke meubels. Die verhaal word grotendeels uit die oogpunt van Fleda Vetch vertel: Fleda is 'n jong vrou wat verlief is op Owen, maar simpatie het met Mrs. Gereth se vrees dat sy die antieke meubels was sy so geduldig versamel het sal verloor.

James het met hierdie meer-betrokke, psigologiese benadering tot sy werk aangehou met ''What Maisie Knew'' (1897), die verhaal van 'n sensitiewe dogter van geskeide en onverantwoordelike ouers. Die roman het ook 'n hedendaagse rol met sy vasberade uiteensetting van 'n woes disfunksionele familie. Die boek is 'n ook 'n merkwaarde tegniese prestasie deur James, siende dat die titelkarakter van haar jeug tot vroegrype volwassenheid gevolg word.

Die derde periode van James se loopbaan het sy belangrikste prestasie bereik met drie romans wat net na die eeuwisseling uitgegee is. Kritikus F. O. Matthiessen noem hierdie &quot;trilogie&quot; James se hooffase en dit is so dat hierdie boeke wel intensief en kritiekgerig bestudeer word. ''The Wings of the Dove'' ([[1902]]) is eerste uitgee, maar tweede geskryf van die drie boeke. Die roman vertel die verhaal van Milly Theale, 'n Amerikaanse erfgenaam wat getref is deur 'n ernstige siekte en die impak wat sy op die mense om haar gehad het. Van hierdie mense het uit die goedheid van hulle harte met Milly vriende geword, terwyl ander meer baatsugtig was. James het in sy outobiografieë gesê dat Milly gebaseerd was op Milly Temple, sy geliefde niggie wie op 'n jong ouderdom aan tuberkulose gesterf het. Hy het gesê dat hy met die boek probeer het om haar nagedagtenis in die &quot;skoonheid en waardigheid van kuns&quot; toe te draai.

The volgende van die drie boeke wat uitgegee was, was ''The Ambassadors'' ([[1903]]), 'n donker komedie wat die reis van hoofkarakter Lewis Lambert Strether na Europa verhaal. Streth is beslote om sy verloofde, 'n weduwee, se koppige jong seun te gaan haal en hom terug na Amerika en die familiebesigheid toe te bring, maar hy struikel egter oor 'n paar onverwagte verwikkelings. Die verhaal is in die derde persoon – slegs uit Strether se oogpunt. In die voorwoord van die ''New York Edition'' van die roman het James dié verhaal bo-aan die lys van sy prestasies geplaas, tot die onenigheid van die kritici. ''The Golden Bowl'' (1904) is 'n komplekse, intensiewe bestudering van die huwelik en owerspel en ook die laaste boek in die sogenaamde &quot;belangrike fase&quot; van James se loopbaan en ook sy laaste vollengte roman. Die boek verken die warboel assosiasies tussen 'n pa en sy dogter en hulle respektiewelike eggenote. Die roman se intense fokus rus amper uitsluitend op die sentrale karakters, met somtyds obsessiewe detail en kragtige insig.

== Korter verhale ==
James was besonders geïnteresseerd in wat hy &quot;pragtige en geseënde ''nouvelle''&quot; genoem het – die langer vorm van kortverhale. Hy het egter 'n aantal baie kort verhale geskryf waarin hy somtyds komplekse onderwerpe merkwaardig saamgepers het. Die volgende verhale verteenwoordig James se prestasies in korter vorme van fiksie.&lt;ref&gt;Vir 'n verdere kritiese analise van James se verhale, sien die verwysde weergawes van dié verhale en ook ''[[The Turn of the Screw]]''. Die verwysde boeke oor kritiek bespreek ook vele van James se korter verhale.&lt;/ref&gt;

Net soos die kontras tussen [[Europa]] en [[Amerika]] 'n deurlopende tema in James se vroeër werke was, het baie van sy eerste korter verhale ook die botsings tussen die Ou en Nuwe wêrelde beskryf. In ''A Passionate Pilgrim'' ([[1871]]), die vroegste skryfstuk wat James by sy ''New York Edition''-lys van boeke gevoeg het, bars die verskille tussen Amerika en Europa in ope konflik uit. Die storie se tegniek lyk ietwat onervare aangesien gedeeltes wat die plaaslike kulture se dialekte en gewoontes beskryf hier en daar die vloei van die verhaal onderbreek. James het dit egter reggekry om 'n interessante en geloofwaardige voorbeeld van 'n &quot;Amerikaans-Europese legende&quot; (soos hy dit sou noem) te skep.

Daar is vele van James se werke uitgegee voor hy sy grootste sukses in sy leeftyd behaal het met ''Daisy Miller'' ([[1878]]). Die verhaal beskryf die deurmekaar hofmaking van die titelkarakter, 'n individualistiese Amerikaanse meisie, deur Winterbourne, 'n landgenoot met veel meer verfyning. Sy pogings om Daisy se hart te wen word belemmer deur haar eie kokketterigheid wat die afkeuring kry van ander landgenote wat hulle in [[Switserland]] en [[Italië]] ontmoet. Haar onvermoë om die waardes van 'n samelewing waaraan sy bittergraag wil behoort te verstaan, lei op die einde tot tragedie.

James het nie alleen die Amerika-Europa kontras en die Amerikaanse meisie in sy vollengte romans agter gelaat nie; sy korter werke het ook nuwe onderwerpe tydens die 1880's verken. ''The Aspern Papers'' ([[1888]]) is een van James se mees bekende en mees geprysde langer kortverhale. Die verhaal is gebaseerd op 'n staaltjie wat James gehoor het oor 'n aanhanger van die digter [[Percy Bysshe Shelley]] wie probeer het om 'n paar kosbare briewe wat deur die digter geskryf is in die hande te kry. Die verhaal speel af in [[Venesië]] en spog met 'n briljante beskrywing van die stad, asook James se bekwaamheid om byna onuitstaanbare spanning te skep sonder om die ontwikkeling van sy karakters af te skeep. Nog 'n goeie voorbeeld van die middelfase van James se loopbaan in die korter verhaal is ''The Pupil'' ([[1891]]), die storie van 'n vroegrype jong seun wat in 'n onbetroubare en oneerlike familie groot word. Hy raak bevriend met sy onderwyser, die enigste volwassene in sy lewe wat hy kan vertrou. James hanteer hulle verhouding met simpatie en insig en die verhaal bereik wat sommige beskou het as die status van 'n klassieke tragedie.

''The Altar of the Dead'' was vir die eerste keer uitgegee in 'n versameling van James se werke genaamd ''Terminations'' ([[1895]]) en is 'n fabel oor die lewe en dood: Die hoofkarakter probeer om die nagedagtenis van sy oorlede vriende aan die lewe te hou, sodat hulle nie vergeet word in die dolle gejaag van die alledaagse lewe nie. Hy ontmoet 'n vrou met dieselfde ideaal, maar ontdek dat die verlede 'n onoorkombare hindernis tussen hulle geplaas het. Alhoewel James geensins gelowig was nie, was daar iets spiritueels aan die manier waarop hy sterfelikheid en die onsterfelike krag van onselfsugtige liefde uitgebeeld het.

Die finale fase van James se kortverhale besit dieselfe eienskappe van die finale fase van sy romans: 'n meer betrokke styl, 'n dieper psigologiese benadering en 'n skerper fokus op die sentrale karakters. ''The Turn of the Screw'' ([[1898]]), seker sy mees gewildste kortverhaal onder moderne lesers, is 'n spookstorie wat sukselvolle bewerkings in die [[rolprent]]- en [[opera]]wêreld geniet het. Die verhaal, met sy moontlik dubbelsinnige inhoud en kragtige verhalende tegniek, daag die leser uit om self oor die hoofkarakter, 'n anonieme goewernante, te oordeel: rapporteer sy die gebeurtenisse korrek, of is sy 'n onbetroubare neurotiese vrou met 'n oorwerkte verbeelding? Om dinge verder te verwar word die verhaal, in die boek self, jare later by 'n [[Kersfeës]]partytjie vertel deur iemand wat beweer dat hy haar geken het.

''The Beast in the Jungle'' (1903) word algemeen beskou as een van James se beste kortverhale en word dikwels vergelyk met ''The Ambassadors'', siende dat beide peins oor ervaring en die gebrek daaraan. ''The Beast in the Jungle'' behandel ook ander algemene temas: eensaamheid, die noodlot, die liefde en die dood. Die gelykenis van John Marcher en sy vreemde lot sal tot enige iemand spreek wat al gewonder het oor die waarde en betekenis van die lewe. Ook tussen sy laaste pogings in kortverhale is ''The Jolly Corner'' ([[1908]]), 'n verhaal wat beskou word as een van James se beste spookstories. Die verhaal beskryf die avonture van Spencer Brydon wat besig is om rond te sluip in die leë [[New York]]se huis waarin hy groot geword het. In die verhaal ervaar Brydon 'n &quot;sensasie meer ingewikkeld as een wat ooit gelykstaande aan 'n gesonde verstand was&quot;.

== Nie-fiksie ==
[[Lêer:HenryJames1897.jpg|duimnael|links|240px|'n Foto van Henry James (1897)]]
Bo en behalwe sy fiksie, was James een van die meer belangrike literêre kritikuste in die geskiedenis van die roman. In sy klassieke opstel ''The Art of Fiction'' ([[1884]]), betoog hy teen die streng voorskrywings aangaande die skrywer se keuse van onderwerp en die behandeling daarvan. Hy het volgehou dat die wydste moontlike vryheid in inhoud en benadering sou help om die aangehoude bestaan van verhalende fiksie te verseker. James het baie waardevolle kritiese artikels oor ander outeurs geskryf; 'n tipiese voorbeels is sy boek-lengte bestudering van sy Amerikaanse voorganger [[Nathaniel Hawthorne]]. Na hy die ''New York Edition'' weergawes van sy werke versamel het, het James 'n reeks voorwoorde daarvoor geskryf wat sy eie werk aan dieselfde soekende, somtydse kras kritiek blootgestel het.&lt;ref&gt;Sien die verwysde weergawes van James se kritiek en the verwante artikels in die &quot;Literêre kritiek&quot; afdeling van die &quot;James se belangrike werke&quot; afdeling vir verdere bespreking van sy kritiese opstelle.&lt;/ref&gt;

James het vir die grootste deel van sy lewe gedroom om 'n suksesvolle toneelskrywer te wees. Hy het sy roman ''The American'' in 'n toneelstuk omgesit en die toneelstuk het matige sukses geniet in die vroeë 1890's. In totaal het hy omtrent 'n dosyn toneelstukke geskryf, die meeste daarvan is egter nooit opgevoer nie. Sy toneelstuk ''Guy Domville'' was 'n rampsalige mislukking met die eerste voorstelling in 1895. James het hierna sy drome as toneelskrywer grotendeels laat vaar en het na sy fiksie teruggekeer. In sy ''Notebooks'' hou hy vol dat sy teatereksperiment tot voordeel van sy boeke was, aangesien dit hom gehelp het om sy karakters se gedagtes en emosies te dramatiseer. James het 'n klein, maar kosbare versameling kritiese werke voortgegebring, insluitende gevoelige evaluasies van [[Henrik Ibsen]].&lt;ref&gt;''Henry James: The Scenic Art, Notes on Acting and the Drama 1872–1901'' redigering deur Allan Wade, bl.243-260 (1948). Sien Edel se verwysde weergawes van sy toneelstukkevir 'n algemene bespreking oor James se pogings as 'n toneelskrywer.&lt;/ref&gt;

Sy vele kunssinnige belangstellings het daartoe gelei dat James ook soms oor die visuele kunste geskryf het. Sy waardevolste bydrae was miskien sy goedgunstige evaluasie van mede-emigrant John Singer Sargent, 'n skilder wie se kritiese waardering die afgelope dekades aansienlik gegroei het. James het ook soms betowerende, soms peinsende artikels geskryf oor plekke wat hy besoek het of waar hy gewoon het. Twee van sy bekendste reisboeke is ''The Italian Hours'' ('n voorbeeld van die betowerende benadering) en ''The American Scene'' (definitief ernstig en peinsend).&lt;ref&gt;Meer inligting oor hierdie werke kan in die verwante artikels in die &quot;Reisboeke&quot; en &quot;Visuele kunskritiek&quot; van die &quot;James se belangrikste werke&quot; afdeling gevind word en ook in die verwysde weergawes van James se reisboeke.&lt;/ref&gt;

James was een van die groter briefskrywers van enige era. Meer as tienduisend persoonlike briewe, alles deur James geskrewe, bestaan vandag nog en oor drieduisend daarvan is al uitgegee in 'n groot aantal uitgawes. In [[2006]] is die begin van 'n volledige versameling van James se briewe uitgegee in die vorm van twee volumes wat die jare [[1855]] tot [[1872]] dek. James se penvriende het beroemde tydgenote soos [[Robert Louis Stevenson]], [[Edith Warton]] en [[Joseph Conrad]] ingesluit, asook baie ander vriende en kennisse. Die briewe wissel van die &quot;pure vriendelike gekletsery&quot;&lt;ref&gt;''Henry James Letters'' redigering deur Leon Edel, volume 4 bl.208 (1983). Meer inligting oor James se briewe kan gevind word by [http://jamescalendar.unl.edu/ ''The Online Calendar of Henry James's Letters''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060112084138/http://jamescalendar.unl.edu/ |date=12 Januarie 2006 }}. Vir meer inligting oor die volledige versameling van James se briewe, sien ''The Henry James Scholar's Guide to Web Sites'' in die &quot;Eksterne skakels&quot; afdeling.&lt;/ref&gt; tot ernstige besprekings oor kuns, sosiale en persoonlike sake. James het baie laat in sy lewe 'n reeks outobiografiese werke begin skryf: ''A Small Boy and Others'', ''Notes of a Son and Brother'', en die onvolledige ''The Middle Years''. Hierdie boeke beeld die ontwikkeling van 'n klassieke waarnemer uit wat passievol belang gestel het in die kreatiewe kunste, maar te sku was om ten volle aan die lewe om hom deel te neem.&lt;ref&gt;Sien die verwysde weergawe van James se outobiografiese boeke deur F.W. Dupee wat 'n kritiese inleiding en 'n uitgebreide indeks en notas bevat.&lt;/ref&gt;

== Kritiek, biografieë en fiktiewe behandelings ==
James se kritiese reputasie het 'n knou gekry in die jare direk na sy dood. Sekere Amerikaanse kritici, soos [[Van Wyck Brooks]], was vyandig gesind teenoor James oor sy emigrasie en eventuele naturalisasie as 'n [[Brittanje|Britse]] staatsburger.&lt;ref&gt;''The Pilgrimage of Henry James'' deur Van Wyck Brooks (1925) bevat 'n uitegebreide bespreking oor sy stellings aangaande James.&lt;/ref&gt; Ander kritici, soos [[E.M. Forster]], het gekla oor – soos hulle dit beskou het – James se aanstellerigheid teenoor seks en ander moontlik omstrede materiaal, of hulle het sy styl as moeilik en duister afgewys, omdat hy uiters lang sinne gebruik het en die oorgrote meerderheid van sy woorde van Latynse oorsprong was.&lt;ref&gt;''Aspects of the Novel'' deur E.M. Forster bl.153-163, (1956) {{ISBN|0-674-38780-5}}&lt;/ref&gt; ('n Voorbeeld van 'n woord van Latynse oorsprong is ''author'' (&quot;outeur&quot;), terwyl dieselfde woord van Germaanse oorsprong ''writer'' (&quot;skrywer&quot;) is.)

Alhoewel hierdie kritiek geensins heeltemal verdwyn het nie, word James tans gewaardeer vir sy meesterlike skepping van situasies en storielyne wat sy karakters se diepste motiverings openbaar, sy droë, maar speelse humor en sy versekerde beheersing van die [[Engels]]e taal. In ''The Novels of Henry James'' ([[1983]]), bied kritikus [[Edward Wagenknecht]] 'n uiters positiewe nabespreking in woorde wat dié van Theodora Bosanquet eggo:

&lt;blockquote&gt;Henry James het in 'n vroeë resensensie geskryf dat 'Om heeltemal geweldig te wees moet 'n kunswerk die hart lig,' en sy eie werke doen juis dit op voortreflike wyse... Meer as sestig jaar na sy dood staan hierdie geweldige outeur – wie met tye beweer het dat hy geen opinies het nie – dapper in die middel van die geweldige Christelike humanistiese en demokratiese tradisie. Die mans en vrouens wie, tydens die hoogtepunt van die [[Tweede Wêreldoorlog]], die tweedehandse winkels oorval het op soek na van sy boeke wat nie meer gedruk word nie – hulle het geweet waaroor daardie boeke gaan. Want geen skrywer het ooit 'n dapperder banier gehys waaraan almal wie vryheid lief het mag vaskleef nie.&lt;ref&gt;''The Novels of Henry James'' deur Edward Wagenknecht, bl.261-262 (1983) {{ISBN|0-8044-2959-6}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Die standaard biografie oor James is [[Leon Edel]] se massiewe vyf-volume werk wat van [[1953]] tot [[1972]] uitgegee is. Edel het ook 'n aantal bygewerkte en verkorte weergawe van die biografie voor sy dood in [[1997]] voortgebring. Ander skrywers, soos [[Sheldon Novick]], [[Lyndall Gordon]], [[Fred Kaplan]] en [[Philip Horne]] het ook biografieë gepubliseer wat nie altyd eens is met Edel se intrepretasies en gevolgtrekkings nie. [[Colm Tóibín]] het 'n uitgebreide lys biografieë van James en lede van sy familie gebruik vir sy [[2004]] roman, ''The Master'', 'n derdepersoonsverhaal met James as die sentrale karakter wat handel oor spesifieke episodes in James se lewe tussen 1895 en 1899. In die selfde jaar het ''Author, Author'' deur [[David Lodge]] te voorskyn gekom. Dié boek was gebaseer op James se pogings om die verhoog in die 1890's te verower. In [[2002]] het ''Felony: The Private History of the Aspern Papers'' deur [[Emma Tenant]] die lig gesien, 'n roman wat 'n fiktiewe weergawe van die verhouding tussen James en die Amerikaanse skryfster [[Constance Fenimore Woolson]] weergegee het, asook die moontlike invloed van die verhouding op ''The Aspern Papers''.

Die uitgegewe kritiek oor James se werk het enorme proporsies bereik. Die aantal kritiek oor net ''The Turn of the Screw'' is uiters groot vir so 'n kort stukkie werk. ''The Henry James Review'' word drie keer per jaar uitgegee en bied kritiek oor James se hele reeks werke asook ander geskrewe werke en boek-lengte bestuderings. Sommige gidse tot hierdie uitgebreide veld kan onder by die eksterne skakels gevind word.

== Erfenis ==
[[Lêer:Henry James grave.jpg|duimnael|Henry James se graf in Cambridge, Massachusetts]]
Die prominentste voorbeeld in onlangse jare van James se erfenis is miskien al die verfilmings van sy werke. Drie van James se romans is deur die span van [[Ismail Merchand]] en [[James Ivory]] verfilm: ''The Europeans'' ([[1978]]), ''The Bostonians'' ([[1984]]) en ''The Golden Bowl)'' ([[2000]]). [[Iain Softley]] was die regisseur van ''The Wings of the Dove'' (1997) en die rolprent was suksesvol onder beide die kritici en die filmgangers. Die rolprent het ook 'n [[Oscar]] aan [[Helena Bonham Carter]] besorg vir haar rol as Kate Croy. [[Jane Campion]] het ook 'n poging aangewend met ''The Portrait of a Lady'' ([[1996]]), maar was minder suksesvol. In vroeër jare het [[Jack Clayton]] ''The Turn of the Screw'' na die silwerdoek gebring met sy rolprentweergawe ''The Innocents'' ([[1961]]) en [[William Wyler]] het dieselfde vir ''Washington Square'' gedoen met sy rolprent ''The Heiress'' ([[1949]]).

James het ook sy medeskrywers beïnvloed. Daar was ook onlangs 'n reeks &quot;James boeke&quot;, soos bo genoem. Skrywers so uiteenlopend soos [[Joyce Carol Oates]] met ''Accursed Inhabitants of the House of Bly'' ([[1994]]), [[Louis Auchincloss]] met ''The Ambassadress'' ([[1950]]), en [[Tom Stoppard]] met ''The Real Thing'' ([[1982]]) was almal direk deur James se werke beïnvloed. James was definitief nie in sy element wat musiek betref nie, maar [[Benjamin Britten]] se [[opera]]weergawe van ''The Turn of the Screw'' het een van die komponis se gewildste werke geword. [[William Tucket]] het op sy beurt weer die verhaal omgesit in 'n [[ballet]] in [[1999]].

Selfs wanneer sy invloed nie so voor die hand liggend is nie, sien ons James se teenwoordigheid in onverwagste plekke. In [[1954]] was die skrywer [[Ernest Hemingway]] besig om die stryd met depressiwiteit te verloor en het hy 'n brief geskryf waarin hy homself probeer kalmeer soos hy gedink het James dit sou doen: &quot;Ek moet [die brief] binnekort weggooi, so ek beter probeer om kalm te wees soos Henry James. Het jy al ooit Henry James gelees? Hy was 'n geweldige skrywer wat na Venesië toe gekom het en uit sy venster gekyk het en sy sigaar gerook het en gedink het.&quot; Die vreemde, moontlik onbewuste of per ongelukke sinspeling op ''The Aspern Papers'' is opvallend. Daar is ook ander eienaardighede, soos 'n [[Rolls-Royce]] advertensie wat Strether se beroemde woorde gebruik: &quot;Lewe so veel soos jy kan; dit is 'n fout om dit nie te doen nie&quot;. Ironies, as mens ''The Ambassadors'' se siniese beoordeling oor die &quot;geweldige nuwe krag&quot; van reklame in ag neem.&lt;ref&gt;Baie van hierdie voorbeelde is geneem uit ''Henry James's Legacy: The Afterlife of His Figure and Fiction'' deur Adeline Tintner (1998) {{ISBN|0-8071-2157-6}}. Spesifieke verwysings uit die boek: Joyce Carol Oates bl.378-380, Louis Auchincloss bl.350-353, Tom Stoppard bl.251-253, Benjamin Britten bl.247, Ernest Hemingway p.176-188, en Rolls-Royce bl.2-4.&lt;/ref&gt;

== Notas ==
:''Hierdie artikel is 'n vertaling van die Engelse Wikipedia artikel [[:en:Henry James|Henry James]].''
{{Verwysings|2}}

== Belangrike werke deur James ==
=== Romans ===
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[Watch and Ward]]'' (1871)
* ''[[Roderick Hudson]]'' (1875)
* ''[[The American (roman)|The American]]'' (1877)
* ''[[The Europeans]]'' (1878)
* ''[[Confidence (roman)|Confidence]]'' (1879)
* ''[[Washington Square (roman)|Washington Square]]'' (1880)
* ''[[The Portrait of a Lady]]'' (1881)
* ''[[The Bostonians]]'' (1886)
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[The Princess Casamassima]]'' (1886)
* ''[[The Reverberator]]'' (1888)
* ''[[The Tragic Muse]]'' (1890)
* ''[[The Other House]]'' (1896)
* ''[[The Spoils of Poynton]]'' (1897)
* ''[[What Maisie Knew]]'' (1897)
* ''[[The Awkward Age]]'' (1899)
* ''[[The Sacred Fount]]'' (1901)
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[The Wings of the Dove]]'' (1902)
* ''[[The Ambassadors]]'' (1903)
* ''[[The Golden Bowl]]'' (1904)
* ''[[The Whole Family]]'' (met die samewerking van elf ander skrywers, 1908)
* ''[[The Outcry]]'' (1911)
* ''[[The Ivory Tower]]'' (onvolledig, postuum uitgegee, 1917)
* ''[[The Sense of the Past]]'' (onvolledig, postuum uitgegee, 1917)
|}

=== Novelles en verhale ===
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[A Passionate Pilgrim]]'' (1871)
* ''[[Madame de Mauves]]'' (1874)
* ''[[Daisy Miller]]'' (1878)
* ''[[A Bundle of Letters]]'' (1879)
* ''[[The Author of Beltraffio]]'' (1884)
* ''[[The Aspern Papers]]'' (1888)
* ''[[A London Life]]'' (1888)
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[The Pupil]]&quot; (1891)
* ''[[The Real Thing]]'' (1892)
* ''[[The Middle Years]]'' (1893)
* ''[[The Altar of the Dead]]'' (1895)
* ''[[The Turn of the Screw]]'' (1898)
* ''[[In the Cage]]'' (1898)
* ''[[Europe (verhaal)|Europe]]'' (1899)
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[Paste (verhaal)|Paste]]'' (1899)
* ''[[The Great Good Place]]'' (1900)
* ''[[Mrs. Medwin]]'' (1900)
* ''[[The Birthplace]]'' (1903)
* ''[[The Beast in the Jungle]]'' (1903)
* ''[[The Jolly Corner]]'' (1908)
|}

=== Reisboeke ===
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[A Little Tour in France]]'' (1884)
* ''[[English Hours]]'' (1905)
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[The American Scene]]'' (1907)
* ''[[Italian Hours]]'' (1909)
|}

=== Literêre kritiek ===
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[French Poets and Novelists]]'' (1878)
* ''[[Hawthorne (book)|Hawthorne]]'' (1879)
* ''[[Partial Portraits]]'' (1888)
* ''[[Essays in London and Elsewhere]]'' (1893)
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[New York Edition]]'' (1907–1909)
* ''[[Notes on Novelists]]'' (1914)
* ''[[Notebooks of Henry James|Notebooks]]'' (various)
|}

=== Outobiografieë ===
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[A Small Boy and Others]]'' (1913)
* ''[[Notes of a Son and Brother]]'' (1914)
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[The Middle Years (book)|The Middle Years]]'' (onvolledig, postuum uitgegee 1917)
|}

=== Toneelstukke ===
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[Theatricals]]'' (1894)
* ''[[Theatricals: Second Series]]'' (1895)
| valign=&quot;top&quot; |
* ''[[Guy Domville]]'' (1895)
|}

=== Biografie ===
* ''[[William Wetmore Story and His Friends]]'' (1903)

=== Visuele kuns kritiek ===
* ''[[Picture and Text]]'' (1893)

== Verwysings ==
=== Biografieë ===
&lt;div style=&quot;font-size:88%;&quot;&gt;
* ''Henry James: The Untried Years 1843–1870'' deur Leon Edel (1953)
* ''Henry James: The Conquest of London 1870–1881'' deur Leon Edel (1962) {{ISBN|0-380-39651-3}}
* ''Henry James: The Middle Years 1882–1895'' deur Leon Edel (1962) {{ISBN|0-380-39669-6}}
* ''Henry James: The Treacherous Years 1895–1901'' deur Leon Edel (1969) {{ISBN|0-380-39677-7}}
* ''Henry James: The Master 1901–1916'' deur Leon Edel (1972) {{ISBN|0-380-39677-7}}
* ''Henry James: The Imagination of Genius'' deur Fred Kaplan (1992) {{ISBN|0-688-09021-4}}
* ''Henry James: The Young Master'' deur Sheldon Novick (1996) {{ISBN|0-394-58655-7}}
* ''A Private Life of Henry James: Two Women and His Art'' deur Lyndall Gordon (1998) {{ISBN|0-393-04711-3}}
* ''Henry James: A Life in Letters'' redigering deur Philip Horne (1999) {{ISBN|0-670-88563-0}}
&lt;/div&gt;

=== Uitgawes ===
&lt;div style=&quot;font-size:88%;&quot;&gt;
* ''Henry James: Autobiography'' redigering deur F.W. Dupee (1956)
* ''The American: an Authoritative Text, Backgrounds and Sources, Criticism'' redigering deur James Tuttleton (1978) {{ISBN|0-393-09091-4}}
* ''The Notebooks of Henry James'' redigering deur F. O. Matthiessen and Kenneth Murdock (1981) {{ISBN|0-226-51104-9}}
* ''Henry James Literary Criticism — Essays on Literature, American Writers, English Writers'' redigering deur Leon Edel en Mark Wilson (1984) {{ISBN|0-940450-22-4}}
* ''Henry James Literary Criticism — French Writers, Other European Writers, The Prefaces to the New York Edition'' redigering deur Leon Edel en Mark Wilson (1984) {{ISBN|0-940450-23-2}}
* ''The Complete Notebooks of Henry James'' redigering deur Leon Edel en Lyall Powers (1987) {{ISBN|0-19-503782-0}}
* ''The Complete Plays of Henry James'' redigering deur Leon Edel (1990) {{ISBN|0-19-504379-0}}
* ''Henry James Collected Travel Writings – Great Britain and America — English Hours, The American Scene, Other Travels'' redigering deur Richard Howard (1993) {{ISBN|0-940450-76-3}}
* ''Henry James Collected Travel Writings – The Continent – A Little Tour in France, Italian Hours, Other Travels'' redigering deur Richard Howard (1993) {{ISBN|0-940450-77-1}}
* ''The Ambassadors: An Authoritative Text, The Author on the Novel, Criticism'' redigering deur S.P. Rosenbaum (1994) {{ISBN|0-393-96314-4}}
* ''The Turn of the Screw: Authoritative Text, Contexts, Criticism'' redigering deur Deborah Esch en Jonathan Warren (1999) {{ISBN|0-393-95904-X}}
* ''The Portrait of a Lady: An Authoritative Text, Henry James and the Novel, Reviews and Criticism'' redigering deur Robert Bamberg (2003) {{ISBN| 0-393-96646-1}}
* ''The Wings of the Dove: Authoritative Text, The Author and the Novel, Criticism'' redigering deur J. Donald Crowley en Richard Hocks (2003) {{ISBN|0-393-97881-8}}
* ''Tales of Henry James: The Texts of the Tales, the Author on His Craft, Criticism'' redigering deur Christof Wegelin en Henry Wonham (2003) {{ISBN|0-393-97710-2}}
* ''The Portable Henry James,'' New Edition redigering deur John Auchard (2004) {{ISBN|0-14-243767-0}}
* Henry James, et al., ''[[The Classics of Style]].'' [[The American Academic Press]], ''New Edition of writing advice'' (2006) {{ISBN|0-9787282-0-3}}
&lt;/div&gt;

=== Kritiek ===
&lt;div style=&quot;font-size:88%;&quot;&gt;
* ''The Novels of Henry James'' deur Oscar Cargill (1961)
* ''The Tales of Henry James'' deur Edward Wagenknecht (1984) {{ISBN|0-8044-2957-X}}
* ''Modern Critical Views: Henry James'' redigering deur Harold Bloom (1987) {{ISBN|0-87754-696-7}}
* ''A Companion to Henry James Studies'' redigering deur Daniel Mark Fogel (1993) {{ISBN|0-313-25792-2}}
* ''Henry James: A Collection of Critical Essays'' redigering deur Ruth Yeazell (1994) {{ISBN|0-13-380973-0}}
* ''The Cambridge Companion to Henry James'' redigering deur Jonathan Freedman (1998) {{ISBN|0-521-49924-0}}
&lt;/div&gt;

=== Algemeen ===
&lt;div style=&quot;font-size:88%;&quot;&gt;
* ''A Bibliography of Henry James: Third Edition'' deur Leon Edel, Dan Laurence and James Rambeau (1982) {{ISBN|1-58456-005-3}}
* ''A Henry James Encyclopedia'' deur Robert L. Gale (1989) {{ISBN|0-313-25846-5}}
* ''Henry James and Modern Moral Life'' deur [[Robert B. Pippin]] (1999) {{ISBN|0-521-65230-8}}
&lt;/div&gt;

== Eksterne skakels ==
{{Wikiquote}}
{{CommonsKategorie}}
* [http://www.gutenberg.org/browse/authors/j#a113 Henry James se werke] by die Gutenberg projek.
* [http://www.newpaltz.edu/~hathaway ''The Henry James Scholar's Guide to Web Sites''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130204193616/http://www.newpaltz.edu/~hathaway |date= 4 Februarie 2013 }}
* [http://www.henryjames.org.uk/ ''The Ladder''], 'n webwerf oor Henry James
* [http://www.imdb.com/name/nm0416556/ Henry James] by die ''Internet Movie Database''
* [http://www.google.ie/search?q=henry+james+quotes Aanhalings deur Henry James]
* [http://librivox.org/an-international-episode-by-henry-james/ Gratis Audioboek ''An International Episode''] van [http://librivox.org/ ''Librivox'']
* [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&amp;GRid=538 Henry James se graf]
* [http://books.guardian.co.uk/authors/author/0,,98508,00.html Henry James Tydlyn]
* [http://orlabs.oclc.org/SRW/search/NameFinder?query=local.pnkey+exact+%22james,%20henry$1843%201916%22 Worldcat Identities bladsy vir 'James, Henry 1843–1916'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070421174634/http://orlabs.oclc.org/SRW/search/NameFinder?query=local.pnkey+exact+%22james,%20henry$1843%201916%22 |date=21 April 2007 }}

{{Voorbladster}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:James, Henry}}
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Britse skrywers]]
[[Kategorie:Letterkundige kritici]]
[[Kategorie:Geboortes in 1843]]
[[Kategorie:Sterftes in 1916]]</text>
      <sha1>fafddf4jq1tz5zqavaexluqif301xqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Sandput</title>
    <ns>4</ns>
    <id>27153</id>
    <revision>
      <id>2968928</id>
      <parentid>2967392</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2960" sha1="3ve6kv3g70qliivq784y6pdfa89n6yr" xml:space="preserve">===Wêreld-Sportmotorkampioenskap uitslae===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Jaar
! Inskrywer
! Klas
! Onderstel
! Enjin
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! Plek
! Punte
|-
|[[1983]]
!Porsche Kremer Racing
!C
!Kremer CK5
! nowrap|[[Porsche]] Type-935 3.0 L [[Platsessilinder|F6]] [[Turboaanjaer|t]]
|[[6 Hours of Monza|MNZ]]
|[[Silverstone-renbaan|SIL]]
|[[Nürburgring|NÜR]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[Spa-Francorchamps|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|[[Fuji Speedway|FUJ]]
|[[Kyalami Grand Prix-renbaan|KYA]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|LMS&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|
|
!NC
!0
|-
|[[1986]]
! Silk Cut Jaguar
!C1
! nowrap|Jaguar XJR-6
! nowrap|[[Jaguar]] 6.5 L [[V12-enjin|V12]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 360 km of Monza|MNZ]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[1986 1000 km of Silverstone|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 24 Hours of Le Mans|LMS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[1986 100 Miles of Norisring|NOR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[1986 1000 km of Brands Hatch|BRH]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[1986 360 km of Jerez|JER]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 1000 km of Nürburgring|NÜR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[1986 1000 km of Spa|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[1986 1000 km of Fuji|FUJ]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
!style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|'''3de'''
!style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|'''81'''
|-
|rowspan=2|[[1991]]
!rowspan=2 nowrap|Silk Cut Jaguar
!rowspan=2|C1
! nowrap|Jaguar XJR-14
! nowrap|Jaguar HB 3.5 L [[V8-enjin|V8]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|SUZ&lt;br /&gt;{{small|NC}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|MNZ&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|NÜR&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|MAG&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|MEX&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|AUT&lt;br /&gt;{{small|2}}
|
!rowspan=2 style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''2de'''
!rowspan=2 style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''79'''
|-
! nowrap|Jaguar XJR-12
! nowrap|Jaguar 7.4 L [[V12-enjin|V12]]
|colspan=3|
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|LMS&lt;br /&gt;{{small|4}}
|colspan=5|
|-
|[[1992]]
! nowrap|Peugeot Talbot Sport
!C1
! Peugeot 905 Evo 1B
! nowrap|[[Peugeot]] SA35-A2 3.5 L [[V-enjin|V10]]
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''[[1992 500 km of Monza|MNZ]]'''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''[[1992 500 km of Silverstone|SIL]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[1992 24 Hours of Le Mans|LMS]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''''[[1992 500 km of Donington|DON]]'''''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[1992 1000 km of Suzuka|SUZ]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[1992 500 km of Magny-Cours|MAG]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|colspan=3|
!style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''1ste'''
!style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''98'''
|-
|}</text>
      <sha1>3ve6kv3g70qliivq784y6pdfa89n6yr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968935</id>
      <parentid>2968928</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2923" sha1="or1tb8md8at863cmoqhufezgqie1ap9" xml:space="preserve">===Wêreld-Sportmotorkampioenskap uitslae===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Jaar
! Inskrywer
! Klas
! Onderstel
! Enjin
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! Plek
! Punte
|-
|[[1983]]
!Porsche Kremer Racing
!C
!Kremer CK5
! nowrap|[[Porsche]] Type-935 3.0 L [[Platsessilinder|F6]] [[Turboaanjaer|t]]
|[[6 Hours of Monza|MNZ]]
|[[Silverstone-renbaan|SIL]]
|[[Nürburgring|NÜR]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[Spa-Francorchamps|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|[[Fuji Speedway|FUJ]]
|[[Kyalami Grand Prix-renbaan|KYA]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|LMS&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|
|
!NC
!0
|-
|[[1986]]
! Silk Cut Jaguar
!C1
! nowrap|Jaguar XJR-6
! nowrap|[[Jaguar]] 6.5 L [[V12-enjin|V12]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 360 km of Monza|MNZ]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 24 Hours of Le Mans|LMS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[1986 100 Miles of Norisring|NOR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Brands Hatch-renbaan|BRH]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[Jerez-renbaan|JER]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[Nürburgring|NÜR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[Fuji Speedway|FUJ]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
!style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|'''3de'''
!style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|'''81'''
|-
|rowspan=2|[[1991]]
!rowspan=2 nowrap|Silk Cut Jaguar
!rowspan=2|C1
! nowrap|Jaguar XJR-14
! nowrap|Jaguar HB 3.5 L [[V8-enjin|V8]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|SUZ&lt;br /&gt;{{small|NC}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|MNZ&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|NÜR&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|MAG&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|MEX&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|AUT&lt;br /&gt;{{small|2}}
|
!rowspan=2 style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''2de'''
!rowspan=2 style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''79'''
|-
! nowrap|Jaguar XJR-12
! nowrap|Jaguar 7.4 L [[V12-enjin|V12]]
|colspan=3|
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|LMS&lt;br /&gt;{{small|4}}
|colspan=5|
|-
|[[1992]]
! nowrap|Peugeot Talbot Sport
!C1
! Peugeot 905 Evo 1B
! nowrap|[[Peugeot]] SA35-A2 3.5 L [[V-enjin|V10]]
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''[[1992 500 km of Monza|MNZ]]'''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''[[1992 500 km of Silverstone|SIL]]'''&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[1992 24 Hours of Le Mans|LMS]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''''[[1992 500 km of Donington|DON]]'''''&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[1992 1000 km of Suzuka|SUZ]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[1992 500 km of Magny-Cours|MAG]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|colspan=3|
!style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''1ste'''
!style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''98'''
|-
|}</text>
      <sha1>or1tb8md8at863cmoqhufezgqie1ap9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968937</id>
      <parentid>2968935</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2995" sha1="11rb2elxrvmi5j13y8qs2t9uva6dvvl" xml:space="preserve">===Wêreld-Sportmotorkampioenskap uitslae===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Jaar
! Inskrywer
! Klas
! Onderstel
! Enjin
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! Plek
! Punte
|-
|[[1983]]
!Porsche Kremer Racing
!C
!Kremer CK5
! nowrap|[[Porsche]] Type-935 3.0 L [[Platsessilinder|F6]] [[Turboaanjaer|t]]
|[[6 Hours of Monza|MNZ]]
|[[Silverstone-renbaan|SIL]]
|[[Nürburgring|NÜR]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[Spa-Francorchamps|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|[[Fuji Speedway|FUJ]]
|[[Kyalami Grand Prix-renbaan|KYA]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|LMS&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|
|
!NC
!0
|-
|[[1986]]
! Silk Cut Jaguar
!C1
! nowrap|Jaguar XJR-6
! nowrap|[[Jaguar]] 6.5 L [[V12-enjin|V12]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 360 km of Monza|MNZ]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 24 Hours of Le Mans|LMS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[1986 100 Miles of Norisring|NOR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Brands Hatch-renbaan|BRH]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[Jerez-renbaan|JER]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[Nürburgring|NÜR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[Fuji Speedway|FUJ]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
!style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|'''3de'''
!style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|'''81'''
|-
|rowspan=2|[[1991]]
!rowspan=2 nowrap|Silk Cut Jaguar
!rowspan=2|C1
! nowrap|Jaguar XJR-14
! nowrap|Jaguar HB 3.5 L [[V8-enjin|V8]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]&lt;br /&gt;{{small|NC}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|MNZ&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Nürburgring|NÜR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Magny-Cours-renbaan|MAG]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Meksikostad|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[Japan|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|
!rowspan=2 style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''2de'''
!rowspan=2 style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''79'''
|-
! nowrap|Jaguar XJR-12
! nowrap|Jaguar 7.4 L [[V12-enjin|V12]]
|colspan=3|
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|LMS&lt;br /&gt;{{small|4}}
|colspan=5|
|-
|[[1992]]
! nowrap|Peugeot Talbot Sport
!C1
! Peugeot 905 Evo 1B
! nowrap|[[Peugeot]] SA35-A2 3.5 L [[V-enjin|V10]]
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[1992 500 km of Monza|MNZ]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[1992 24 Hours of Le Mans|LMS]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[1992 500 km of Donington|DON]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Magny-Cours-renbaan|MAG]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|colspan=3|
!style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''1ste'''
!style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''98'''
|-
|}</text>
      <sha1>11rb2elxrvmi5j13y8qs2t9uva6dvvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968941</id>
      <parentid>2968937</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>maak die sandput weer skoon</comment>
      <origin>2968941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="ryzy9spnapd8gxpjkxknznzh5kbyodp" xml:space="preserve">{{Sandput}}
&lt;!-- Wysig asseblief slegs hieronder --&gt;</text>
      <sha1>ryzy9spnapd8gxpjkxknznzh5kbyodp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:BurgertB</title>
    <ns>3</ns>
    <id>28416</id>
    <revision>
      <id>2968969</id>
      <parentid>2967626</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>/* Elementêre deeltjie */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19231" sha1="dpi60kav98887lp1no95utakvy1e7o1" xml:space="preserve">{{The Rosetta Barnstar|1=Omdat ek so vertaal en vertaal en vertaal :)}}
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right;&quot; width=140px
 |
 |-
 !align=&quot;center&quot;|[[Lêer:Dresser.svg|138px|Archive]]&lt;br/&gt;Argiewe:
----
 |-
 | 
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2008|Argief 2008]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2009|Argief 2009]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2010|Argief 2010]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2011|Argief 2011]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2012|Argief 2012]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2013|Argief 2013]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2014|Argief 2014]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2015|Argief 2015]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2016|Argief 2016]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2017|Argief 2017]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2018|Argief 2018]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2019|Argief 2019]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2020|Argief 2020]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2021|Argief 2021]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2022|Argief 2022]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2023|Argief 2023]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2024|Argief 2024]]
*[[Gebruikerbespreking:BurgertB/Argief2025|Argief 2025]]
|}
{{stapel|[[Lêer:Editor - lapis philosophorum superstar.jpg|duimnael|[[:en:Wikipedia:Service_awards#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grootmeesterred.]]&lt;br /&gt;(18 jaar, 80 000+)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toegeken deur Aliwal2012&lt;/small&gt;]]}}

== [[101955 Benoe]] ==
Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ons eerste een vir 2026!

Iets wat ek jou lankal wou gevra het, aangesien ons twee deesdae die meeste voorbladartikels benoem: Wat dink jy van my voorbladartikels? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 28 Desember 2025 (UTC)

:{{ping|SpesBona}} Ek was eintlik bang jy vra my ooit, want soos jy weet, hou ek niks van sport nie. Om jou te kan antwoord, het ek egter [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] gaan lees, en ek is werklik beïndruk. Jou Afrikaans is beter as die meeste Afrikaanssprekendes s'n, en ek het vir jou artikel gaan stem. Doen so voort! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]]

:Baie dankie Burgert, hoe bly is ek nou om dit van jou te hoor! Dié vraag het lankal in my kop gedraai en ek het ook stemme begin tel (waarmee ek as 't ware slegs myself verneder het). Die T20I-vrouewêreldbeker 2024 wat tot dusver ook die moeilikste artikel in my reeks, aangesien dit een van die kleiner toernooie met redelik min spanne was. Ek nomineer toernooie slegs wanneer die artikel bo 100&amp;nbsp;grepe is en dit meer as 'n 100 verwysings het. Tans is daar nie nuwe sportartikels vir ons voorblad beskikbaar nie, eers vanaf 2026 kan ek toekomstige toernooie tot voorbladartikels uitbrei. Só daar gaan nie meer baie nuwe sportvoorbladartikels wees nie. :) Afrikaans en Suid-Afrikaanse sport is die twee hoofredes hoekom ek Radio Sonder Grense bo enige Duitse radiostasie verkies en ek luister elke dag (ek verkies beide krieket en rugby bo sokker). Ek is ook 'n bietjie bang dat my Afrikaans agteruitgaan hier in Duitsland en volgens my gevoel is dit nie meer op die vlak soos enkele jaar gelede nie (soms ontbreek die een of ander woord). Maar ek probeer steeds my bes en om van jou artikels te lees help ook baie! Nogmaals baie dankie, opreg bedoel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 28 Desember 2025 (UTC)

::Geluk en dankie, Burgert! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:02, 28 Desember 2025 (UTC)
:::Geluk! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:12, 9 Januarie 2026 (UTC)
{{Gebruikervoorblad|101955 Benoe}}

== [[Grootvorstedom Moskou]] ==

{{Gebruikervoorblad|Grootvorstedom Moskou}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. As ons nou hier is: Het jy nog 'n wenk vir die deur my benoemde [[Paraguay]]? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 18 Januarie 2026 (UTC)

:Nogmaals geluk Burgert! Jy rol hulle nou mooi uit! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:08, 19 Januarie 2026 (UTC)

== Taalvraag ==

Goeiemiddag Burgert, ek het 'n nuwe taalvraag. Aangesien dit [[Turkiese tale]] is, vermoed ek dat dit ook [[Turkiese volke]] is pleks van &quot;Turkse volke&quot;. As dit wel die geval is, sal ek dit natuurlik aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 15:10, 30 Januarie 2026 (UTC)
:{{ping|SpesBona}} Ek kry nie die woord &quot;Turkies&quot; of enige vertaling vir dié vorm van die woord in enige Afrikaanse woordeboek nie. Ek het &quot;Turkische talen&quot; as wisselvorm op die Nederlandse Wikipedia gekry en dit toe begin gebruik om dit te onderskei van die tale van Turkye. Maar as 'n mens aanneem dis reg, sou &quot;Turkiese volke&quot; seker verkieslik wees. Ek dink ons moet maar die woord skep, want dit het 'n breër betekenis as &quot;van Turkye&quot;. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  18:52, 30 Januarie 2026 (UTC)
::Dit sal net konsekwent wees en ja, die Turkiese volke in Sentraal-Asië is nie &quot;van Turkye&quot; nie. Lyk my my gevoel was korrek en ek sal die artikels aanpas. Baie dankie! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:15, 30 Januarie 2026 (UTC)

== [[Helios]] ==

{{Gebruikervoorblad|Helios}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Dit is altyd lekker om voorbladartikels oor die Griekse mitologie te plaas! :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:34, 1 Februarie 2026 (UTC)

:Baie geluk Burgert! Ons reën sopnat hier in Limpopo! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 04:47, 2 Februarie 2026 (UTC)

== [[Plesiosauria]] ==

{{Gebruikervoorblad|Plesiosauria}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Dit pas mooi by jou vorige voorbladartikels [[Dinosourus]] en [[Pterosauria]]. Terloops, dit is ons 700ste voorbladartikel! Dalk stel jy ook belang in ons nuwe voorbladbeeld oor die Sh 2-113-newel in die sterrebeeld [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]]? :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 15 Februarie 2026 (UTC)
:{{Ping|SpesBona}} Baie dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  21:49, 15 Februarie 2026 (UTC)
:: Geluk en dankie Burgert! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:13, 15 Februarie 2026 (UTC)

== [[Iwan die Verskriklike]] ==

{{Gebruikervoorblad|Iwan die Verskriklike}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ná [[Pieter I van Rusland]] en [[Nikolaas II van Rusland]] nog 'n tsaar op ons voorblad. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:36, 1 Maart 2026 (UTC)
:Geluk en dankie! Groete![[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:53, 1 Maart 2026 (UTC)

== [[Ruimtebotsing]] ==

{{Gebruikervoorblad|Ruimtebotsing}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Met elke nuwe voorbladpoging van my kant af verstaan ek al jou harde werk aan nuwe voorbladartikels al hoe beter! :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 15 Maart 2026 (UTC)

== [[Speelkaart]] ==

{{Gebruikervoorblad|Speelkaart}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:35, 22 Maart 2026 (UTC)

== [[Rockwell B-1 Lancer]] is herroep? ==

Hi Burgert, by Oesjaar se artikel [[Rockwell B-1 Lancer]] staan daar (2de para.) &quot;die program is deur die Reagan-administrasie '''herroep'''&quot;. Dis veronderstel om te meen Amerika het voortgegaan daarmee. 

Beteken '''herroep''' nie soos in ''Mbeki is herroep (afgedank) nie''?

Jou mening asb! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:15, 1 April 2026 (UTC)

:{{ping|Aliwal2012}} Ja, ek sou sê die program is hervat. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  10:48, 5 April 2026 (UTC)

== [[Galileo Galilei]] ==

{{Gebruikervoorblad|Galileo Galilei}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. 'n Geseënde Paasfees vir jy en jou geliefdes! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 5 April 2026 (UTC)
:: Dankie, goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:39, 5 April 2026 (UTC)

== Epos ==

Hallo, ek wil net seker maak ek het jou regte epos? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 11:24, 16 April 2026 (UTC)
:burgertt@mweb.co.za [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  16:34, 17 April 2026 (UTC)

== [[Meryl Streep]] ==

{{Gebruikervoorblad|Meryl Streep}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Dié week by uitsteek een dag vroeër, maar ek doen die voorbladplasing steeds. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:39, 18 April 2026 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== [[Hetiete]] ==

{{Gebruikervoorblad|Hetiete}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Die reeks mooi voorbladartikels oor Antieke onderwerpe groei! :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 10 Mei 2026 (UTC)

== [[H II-gebied]] ==

{{Gebruikervoorblad|H II-gebied}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:37, 31 Mei 2026 (UTC)

== [[Betelgeuse]] ==

{{Gebruikervoorblad|Betelgeuse}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante sterre-voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 14 Junie 2026 (UTC)

== [[Infrarooi]] ==

{{Gebruikervoorblad|Infrarooi}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 21 Junie 2026 (UTC)
:Geluk en baie dankie vir jou aanhoudende harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:27, 21 Junie 2026 (UTC)

== Lua module Yesno protection ==

Hello, Admin. Could you please protect Lua [[Module:Yesno]] so that only administrators can edit it?

Below is a list of Lua modules that indicate “This module is subject to page protection,” but are not currently protected:
# [[Module:String]]
# [[Module:Beskermingsbanier/konfigurasie]]
# [[Module:InfoboxImage]]
# [[Module:Message box]]

See the list of protected [https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:BeskermdeBladsye?namespace=828&amp;type=edit Lua modules].&lt;br /&gt;
Thanks in advance.&lt;br /&gt; [[Gebruiker:Nimmzo|Nimmzo]] ([[Gebruikerbespreking:Nimmzo|kontak]]) 19:40, 13 Julie 2026 (UTC)
: Hi there [[Gebruiker:Nimmzo|Nimmzo]]. BurgertB is currently in hospital, we wish him a speedy recovery. I will asked [[Gebruiker:Rooiratel]] to assist you. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:04, 13 Julie 2026 (UTC)

== [[Ramses II]] ==

{{Gebruikervoorblad|Ramses II}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Namens die Afrikaanse Wikipediagemeenskap hoop ek rêrig dit gaan beter daar met jou en dat jy spoedig herstel. Sterkte en veral beterskap! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:42, 19 Julie 2026 (UTC)

==OWID==
Yes absolutely everything is translatable. For example see [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AEHPV%E3%83%AF%E3%82%AF%E3%83%81%E3%83%B3%E6%94%BF%E7%AD%96 JA WP] [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 19:12, 30 Julie 2026 (UTC)

== [[Katedraal van Petrus en Paulus]] ==

{{Gebruikervoorblad|Katedraal van Petrus en Paulus}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Hoop maar dit gaan beter daar aan jou kant, bly om jy weer hier sien skryf! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 2 Augustus 2026 (UTC)

== [[Reusebotsingshipotese]] ==

{{Gebruikervoorblad|Reusebotsingshipotese}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Hy word nou begelei deur 'n voorbladbeeld van die Melkweg oor die Elbroes. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:35, 9 Augustus 2026 (UTC)

== [[Édith Piaf]] ==

{{Gebruikervoorblad|Édith Piaf}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 16 Augustus 2026 (UTC)

:Geluk Burgert! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:00, 16 Augustus 2026 (UTC)

== Welkom terug! ==

{{ping|BurgertB}}, welkom terug ou maat! Jy het my bekommerd gehad! En eet nou gesond, drink jou medisyne... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:21, 25 Augustus 2026 (UTC)

== Invictus ==

{{ping|BurgertB}}, ek vertrou dit gaan beter. Jy doen tans rolprente, kan jy Invictus oor Nelson Mandela ook doen? Ek het 'n versoek gekry van iemand van oorkant die water. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:16, 28 Augustus 2026 (UTC)

== Noorse monarge ==

Goeienaand BurgertB, ek hoop opreg dit gaan beter daar aan jou kant! Jy het jare gelede 'n baie goeie reeks oor die Deense monarge gedoen. Het jy dalk krag en tyd om iets oor die Noorse monarge te skryf met die huidige troonopvolging?  Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 28 Augustus 2026 (UTC)

:{{ping|Oesjaar}} en {{ping|SpesBona}} Jammer, ek is nog ver van reg. Ek sal kyk wat ek kan doen. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  18:43, 28 Augustus 2026 (UTC)
:: Vasbyt broer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:48, 28 Augustus 2026 (UTC)

:::Baie dankie, ek waardeer opreg dat jy dit reeds doen en daarmee help! Ek het net 'n klein vraag oor die artikeltitel, aangesien daar [[Haakon VIII]] en [[Haakon VII van Noorweë]] is. Ek verstaan die rede om die kort artikeltitel te gebruik (na die Duitse en Engelse artikels) en ook die rede om die lang titel te gebruik (soos by die Britse monarge). As ek weet en doodseker is, sal ek die skakels aanpas. Baie dankie nogmaals, ons kon die nuus op ons voorblad plaas. Hoop maar werklik jy kom weer op die punt dat jou krag beter word! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 28 Augustus 2026 (UTC)
::::Ek het weer daaroor gedink en dink die korter titels is verkieslik as daar geen dubbelsinnigheid is nie. Omdat daar 'n [[George I van Groot-Brittanje]] en 'n [[George I van Griekeland]] was, is dit beter om daar die langer titels te gebruik. (En [[George VI van die Verenigde Koninkryk]] om dit eenvormig te hou. Ek sal die artikels van die Noorse konings so verander en die lang titels aansture maak. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  11:41, 29 Augustus 2026 (UTC)

== [[Josef Mengele]] ==

{{Gebruikervoorblad|Josef Mengele}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 6 September 2026 (UTC)

== [[Elementêre deeltjie]] ==
{{Gebruikervoorblad|Elementêre deeltjie}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Ek vertrou jou gesondheid is besig om te herstel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dpi60kav98887lp1no95utakvy1e7o1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>El Salvador</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31148</id>
    <revision>
      <id>2969108</id>
      <parentid>2958430</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11861" sha1="srn5ktu3p103tjgzgl8f5vk7tyq08w4" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Republiek El Salvador
|volle_naam              = &lt;small&gt;''República de El Salvador'' ([[Spaans]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = El Salvador
|beeld_vlag              = Flag of El Salvador.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of El Salvador.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Orthographic Map of El Salvador.svg
|leuse                   = ''Dios, Unión, Libertad''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Spaans]] vir: &quot;God, Unie, Vryheid&quot;)''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''[[Himno Nacional de El Salvador]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Spaans vir: &quot;Volkslied van El Salvador&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:El Salvador National Anthem.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Spaans]]
|hoofstad                = [[San Salvador]]
{{Koördinate|13|40|N|89|10|W}}
|latd                    = 13
|latm                    = 40
|latNS                   = N
|longd                   = 89
|longm                   = 10
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[San Salvador]]
|regeringsvorm           = Unitêre presidensiële&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President]]&lt;br /&gt;• [[Adjunkpresident]]
|leiername               = [[Nayib Bukele]]&lt;br /&gt;[[Félix Ulloa]]
|oppervlak_rang          = 148&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 21&amp;nbsp;041
|oppervlakmi²            = 8&amp;nbsp;124
|persent_water           = 1,5
|bevolking_skatting      = 6&amp;nbsp;344&amp;nbsp;722&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ |title=World Population Prospects: The 2017 Revision |type=custom data acquired via website |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |website=ESA.UN.org |accessdate=23 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824094819/https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ |archive-date=24 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2016
|bevolking_rang          = 99&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 5&amp;nbsp;744&amp;nbsp;113&lt;ref name=r1&gt;{{es}} [http://www.censos.gob.sv/util/datos/Resultados%20VI%20Censo%20de%20Poblaci%F3n%20V%20de%20Vivienda%202007.pdf Resultados Vi Censo de Poblacion V de Vivienda 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140912000928/http://www.censos.gob.sv/util/datos/Resultados%20VI%20Censo%20de%20Poblaci%F3n%20V%20de%20Vivienda%202007.pdf |date=12 September 2014 }}, censos.gob.sv&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2007
|bevolkingsdigtheid      = 303,1
|bevolkingsdigtheidmi²   = 785,0
|bevolkingsdigtheidrang  = 47&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $55,731&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=47&amp;pr.y=9&amp;sy=2017&amp;ey=2024&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=253&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=El Salvador |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2019 |accessdate=23 Oktober 2019}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 101&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2019
|BBP_PPP_per_kapita      = $8&amp;nbsp;313&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 111&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $26,871&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_rang                = 103&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2019
|BBP_per_kapita          = $4&amp;nbsp;008&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 113&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • Verklaar van [[Spanje]]&lt;br /&gt;• Verklaar van die&lt;br /&gt;[[Eerste Meksikaanse Keiserryk]]&lt;br /&gt;• Verklaar van die&lt;br /&gt;[[Federale Republiek van Sentraal-Amerika|Federale Republiek&lt;br /&gt;van Sentraal-Amerika]]&lt;br /&gt;• Internasionale erkenning
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;[[15 September]] [[1821]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[12 Junie]] [[1824]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[18 Februarie]] [[1841]]&lt;br /&gt;[[24 Junie]] [[1865]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=David Scott FitzGerald|title=Culling the Masses|url=https://books.google.de/books?id=ldNoAwAAQBAJ&amp;pg=PA363&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false|date=22 April 2014|accessdate=23 Oktober 2019|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-36967-2|page=363}}&lt;/ref&gt;
|MOI                     = {{wins}} 0,674&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf |title=2018 Human Development Report |date=2018 |accessdate=23 Oktober 2019 |publisher=United Nations Development Programme |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612080615/http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 121&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2017
|MOI_kategorie           = {{kleur|#fc0|medium}}
|Gini                    = 38&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=SV |title=El Salvador |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=23 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614035825/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=SV |archive-date=14 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2017
|Gini_kategorie          = {{kleur|#fc0|medium}}
|geldeenheid             = [[Bitcoin]] (₿)&lt;br /&gt;[[Amerikaanse dollar]]{{smallsup|a}} ($)
|geldeenheid_kode        = BTC
USD
|land_kode               = SV
|tydsone                 = CST
|utc_afwyking            = [[UTC-06:00|-6]]
|tydsone_somer           = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST        = [[UTC-06:00|-6]]
|internet_domein         = [[.sv]]
|skakelkode              = 503
|voetskrif               = a. Die [[Amerikaanse dollar]] is die gebruikte geldeenheid. Finansiële inligting kan in Amerikaanse dollar en [[Salvadoriaanse colón]] uitgedruk word, maar laasgenoemde is uit sirkulasie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bcr.gob.sv/ingles/integracion/ley.html |title=Main Aspects of the Law |publisher=bcr.gob.sv |accessdate=8 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070708094105/http://www.bcr.gob.sv/ingles/integracion/ley.html |archive-date=8 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
}}

'''El Salvador''' ([[Spaans]]: [el salβaˈðoɾ], {{Audio|ES-pe - El Salvador.ogg|luister}}; letterlik: &quot;die verlosser&quot;), amptelik die '''Republiek El Salvador''' ([[Spaans]]: ''República de El Salvador''), is 'n [[republiek]] in [[Sentraal-Amerika]]. 

El Salvador beslaan 'n oppervlakte van 21&amp;nbsp;041&amp;nbsp;km² en het in 2016 'n bevolking van 6&amp;nbsp;344&amp;nbsp;722 gehad. Die land grens aan [[Guatemala]] in die noordweste, die [[Stille Oseaan]] in die suidweste en [[Honduras]] in die noordooste. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[San Salvador]], gevolg deur [[Santa Ana, El Salvador|Santa Ana]]. Die gebied is oorspronklik in [[Nahuatl]] ''Cōzcatlān'' (Spaans: &quot;Cuzcatlán&quot;) genoem wat &quot;die land van kosbare dinge&quot; beteken. Die [[Spanje|Spaanse]] [[conquistador]] Pedro de Alvarado het dit ''Provincia De Nuestro Señor Jesus Cristo, El Salvador Del Mundo'' (&quot;Provinsie van ons Here [[Jesus van Nasaret|Jesus Christus]], die Verlosser van die Wêreld&quot;) genoem, dikwels verkort tot &quot;El Salvador&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Greg Nickles |title=El Salvador: The People and Culture |url=https://archive.org/details/elsalvadorpeople0000nick |publisher=Crabtree Pub |year=2002|pages=[https://archive.org/details/elsalvadorpeople0000nick/page/6 6] |isbn=978-0-7787-9368-7}}&lt;/ref&gt;

== Geologie ==
[[Lêer:Satellite image of El Salvador in April 2002.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van El Salvador]]
[[Lêer:Un-el-salvador.png|duimnael|links|Kaart van El Salvador]]
[[Lêer:El Salvador Topography.png|duimnael|links|Topografiese kaart van El Salvador]]
[[Lêer:Koppen-Geiger Map SLV present.svg|duimnael|links|Klimaatsones in El Salvador volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]]
El Salvador is die kleinste van die Sentraal-Amerikaanse republieke en word slegs deur die Stille Oseaan bespoel. Die belangrikste fisiese kenmerk van die land is 'n vulkaniese hoogland met pieke van oor die 2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m. Die valleie tussen die pieke is sowat 600&amp;nbsp;m bo seevlak. Die grond, afkomstig van verweerde lawa en vulkaniese as, is baie ryk. [[Koffie]]bone groei welig in hierdie valleie en koffie dra baie tot die land se uitvoer by.

== Geskiedenis ==
El Salvador is eeue lank deur [[Meso-Amerika]]anse beskawings soos Pipil, Lenca en [[Maja]] bevolk. Onder die vernaamste plekke wat argeologiese vondste opgelewer het, is [[Joya de Cerén]], ook &quot;[[Pompeii]] van die [[Amerikas]]&quot; genoem. Ná die [[Spaanse verowering van die Asteekse Ryk]] onder [[Hernán Cortés]] in 1521–1523 is die hele Sentraal-Amerika by die [[Spaanse Ryk]] ingelyf en het dit onder die gesag van [[Nieu-Spanje]] gekom. Met die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] van 1810–1821 het dit deel geword van die kortstondige [[Eerste Meksikaanse Keiserryk]]. Die vyf Sentraal-Amerikaanse republieke het in 1823 van [[Meksiko]] afgeskei en vervolgens die [[Federale Republiek van Sentraal-Amerika]] gestig. In 1838 het dit egter verbrokkel en van die vyf republieke het hul onafhanklikheid verklaar.

El Salvador se geskiedenis vanaf die 19de tot die middel-20ste eeu is gekenmerk deur politieke en [[ekonomie]]se onstabiliteit met [[Staatsgreep|staatsgrepe]], [[rewolusie]]s en die opeenvolging van outoritêre heersers. In [[Julie]] [[1969]] eis die [[Sokkeroorlog]] tussen El Salvador en [[Honduras]] sowat 2&amp;nbsp;000 slagoffers binne 'n week. Vervolgens het die Salvadoriaanse Burgeroorlog (1979–1992) tussen die militêre regering en 'n koalisie van linkse guerrillagroepe uitgebreek. Dit is met die Chapultepec-vredesooreenkomste beëindig en 'n grondwetlike veelpartyrepubliek is gevestig. In 2001 is die Salvadoriaanse colón deur die [[Amerikaanse dollar]] vervang. Op 8 Junie 2021 is wetgewing aangeneem om [[Bitcoin]] as 'n [[Bitcoin in El Salvador|amptelike geldstelsel te aanvaar]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cnbc.com/2021/06/09/el-salvador-proposes-law-to-make-bitcoin-legal-tender.html|title=El Salvador becomes first country to adopt bitcoin as legal tender after passing law|accessdate=9 Junie 2021}}&lt;/ref&gt; El Salvador het sy ekonomie begin diversifiseer en dit beskik nou oor een van die hoër ontwikkelde ekonomieë in Sentraal-Amerika (ná [[Panama]], [[Costa Rica]] en [[Belize]]), veral as gevolg van 'n voortgesette vinnige industrialisering.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Human Development Report 2010 |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete_reprint.pdf |publisher=Palgrave Macmillan |author=Jeni Klugman |page=152 |format=Report |year=2010 |accessdate=23 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211161714/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete_reprint.pdf |archive-date=11 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Salvadoriaanse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/El-Salvador|title=El Salvador|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=23 Oktober 2019}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html|title=Ecuador|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=23 Oktober 2019|archive-date=24 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224230021/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/es.html|url-status=dead}}
* ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, {{ISBN|0-7981-0823-1}}, volume 1, bl. 112

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
* {{Wikivoyage|El_Salvador|El Salvador}}

{{Lande van Noord-Amerika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:El Salvador| ]]
[[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]]</text>
      <sha1>srn5ktu3p103tjgzgl8f5vk7tyq08w4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dominikaanse Republiek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31522</id>
    <revision>
      <id>2969103</id>
      <parentid>2856023</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13375" sha1="p9d6ee2anxlma0nd90kh9csru77ukpo" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = '''República Dominicana'''
|volle_naam              = '''Dominikaanse Republiek'''
|algemene_naam           = die Dominikaanse Republiek
|beeld_vlag              = Flag of the Dominican Republic.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of the Dominican Republic.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Dominican Republic (orthographic projection).svg
|leuse                   = ''Dios, Patria, Libertad''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Spaans]] vir: &quot;God, Vaderland, Vryheid&quot;)''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''[[¡Quisqueyanos Valientes!]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Spaans vir: &quot;Dapper Quisqueyanos!&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Dominican Republic National Anthem.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Spaans]]
|hoofstad                = [[Santo Domingo]]
{{Koördinate|19|00|N|70|40|W}}
|latd                    = 19
|latm                    = 00
|latNS                   = N
|longd                   = 70
|longm                   = 40
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[Santo Domingo]]
|regeringsvorm           = Unitêre presidensiële&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President]]&lt;br /&gt;• [[Adjunkpresident]]
|leiername               = [[Luis Abinader]]&lt;br /&gt;[[Raquel Peña Rodríguez]]
|oppervlak_rang          = 128&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 48&amp;nbsp;672
|oppervlakmi²            = 18&amp;nbsp;792
|persent_water           = 0,7
|bevolking_skatting      = 10&amp;nbsp;735&amp;nbsp;896&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.one.gob.do/categoria/tablagrafico?Gid=23 |title=Estimaciones y proyecciones de la población total |publisher=Oficina Nacional de Estadística |accessdate=25 April 2018 |format=xlsx |df=mdy-all |archive-date=25 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425115735/https://www.one.gob.do/categoria/tablagrafico?Gid=23 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2018
|bevolking_rang          = 89&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 9&amp;nbsp;445&amp;nbsp;281&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web|url=http://www.one.gov.do/index.php?module=articles&amp;func=display&amp;aid=2387 |title=Oficina Nacional de Estadística (ONE) :: La República Dominicana tiene una población de 9,445,281 habitantes de acuerdo a los resultados finales del IX Censo Nacional de Población y Vivienda 2010 |publisher=ONE |accessdate=19 Julie 2014}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2010
|bevolkingsdigtheid      = 220
|bevolkingsdigtheidmi²   = 569,8
|bevolkingsdigtheidrang  = 65&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $201,266&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=51&amp;pr.y=19&amp;sy=2017&amp;ey=2024&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=243&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=Dominican Republic |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2019 |accessdate=17 Augustus 2020}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 
|BBP_PPP_jaar            = 2019
|BBP_PPP_per_kapita      = $19&amp;nbsp;411&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 
|BBP                     = $89,475&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_rang                = 
|BBP_jaar                = 2019
|BBP_per_kapita          = $8&amp;nbsp;629&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 
|onafhanklikheidstipe    = • Tydelike onafhanklikheid&lt;br /&gt;• Vereniging van Hispaniola&lt;br /&gt;• Verdeling van Hispaniola&lt;br /&gt;• Eerste Republiek&lt;br /&gt;• Spaanse besetting&lt;br /&gt;• Onafhanklikheid herstel&lt;br /&gt;• Tweede Republiek&lt;br /&gt;• Amerikaanse besetting&lt;br /&gt;• Derde Republiek&lt;br /&gt;• Burgeroorlog&lt;br /&gt;• Vierde Republiek&lt;br /&gt;• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;[[1 Desember]] [[1821]]&lt;br /&gt;[[9 Februarie]] [[1822]]&lt;br /&gt;[[27 Februarie]] [[1844]]&lt;br /&gt;1844–1861&lt;ref name=&quot;MoyaPons-18AGO1863&quot;&gt;{{es}} {{cite book |title=Historia de la República Dominicana |url=https://books.google.com.do/books?id=Wor3UqsHkToC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q=Espa%C3%B1a |publisher=Ediciones Doce Calles, S.L. |year=2010 |isbn=978-84-00-09240-5 |accessdate=1 Julie 2013 |page=409}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;1861–1865&lt;br /&gt;[[16 Augustus]] [[1863]]&lt;ref name=&quot;MoyaPons-18AGO1863&quot; /&gt;&lt;br /&gt;[[11 Julie]] [[1865]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|last=Incháustegui |first=Joaquín Marino |title=Historia de Santo Domingo, Volumen 2 |date=5 April 2008 |publisher=Universiteit van Virginië}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[5 Mei]] [[1916]]&lt;br /&gt;[[12 Julie]] [[1924]]&lt;ref&gt;{{es}} {{cite news|title=12 de julio de 1924, una fecha relegada al olvido|url=http://www.diariolibre.com/opinion/lecturas/12-de-julio-de-1924-una-fecha-relegada-al-olvido-APDL348392|publisher=Diario Libre|date=18 Augustus 2012|accessdate=24 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[24 April]] [[1965]]&lt;br /&gt;[[1 Julie]] [[1966]]&lt;br /&gt;[[13 Junie]] [[2015]]&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |title=Constitución de la República Dominicana, Votada y Proclamada por la Asamblea Nacional en fecha trece (13) de junio de 2015. Gaceta Oficial No. 10805 del 10 de julio de 2015. |url=http://www.poderjudicial.gob.do/documentos/PDF/constitucion/Constitucion.pdf |publisher=Judicial Branch (Poder Judicial) |accessdate=11 September 2018 |location=Santo Domingo |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328190219/http://www.poderjudicial.gob.do/documentos/PDF/constitucion/Constitucion.pdf |archive-date=28 Maart 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite news |title=Proclaman nueva Constitución en República Dominicana que permitirá reelección presidente |url=http://www.elcomercio.com/actualidad/proclaman-nueva-constitucion-republica-dominicana.html |agency=EFE |newspaper=El Comercio |date=13 Junie 2015 |accessdate=11 September 2018 |archive-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911225636/https://www.elcomercio.com/actualidad/proclaman-nueva-constitucion-republica-dominicana.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|MOI                     = {{wins}} 0,745&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking |title=2019 Human Development Index Ranking |date=2019 |accessdate=17 Augustus 2020 |publisher=United Nations Development Programme |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523103905/http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 89&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2018
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|hoog}}
|Gini                    = 43,7&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=DO |title=Gini Index |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=17 Augustus 2020}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2018
|Gini_kategorie          = {{kleur|#fc0|medium}}
|geldeenheid             = [[Dominikaanse peso|Peso]]
|geldeenheid_kode        = DOP
|land_kode               = DO
|tydsone                 = ATS
|utc_afwyking            = [[UTC-04:00|-4]]
|tydsone_somer           = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST        = [[UTC-04:00|-4]]
|internet_domein         = [[.do]]
|skakelkode              = 1-809, +1-829, +1-849
|voetskrif               = 
}}

Die '''Dominikaanse Republiek''' ([[Spaans]]: ''República Dominicana'', [reˈpuβlika ðominiˈkana], {{Audio|ES-pe - República Dominicana.ogg|luister}}) is 'n [[land]] in [[Sentraal-Amerika]] met 'n oppervlakte van 48&amp;nbsp;672&amp;nbsp;km² en 'n bevolking van sowat 10,7 miljoen in 2018. 

Die land lê op die eiland [[Hispaniola]] tussen die [[Atlantiese Oseaan]] in die noorde en die [[Karibiese See]] in die suide. Die Dominikaanse Republiek beslaan twee-derdes van die eiland Hispaniola, terwyl die westelike buurland [[Haïti]] een-derde beslaan. Daarbenewens grens die Dominikaanse Republiek in die ooste aan [[Puerto Rico]] en in die noorde aan die [[Turks- en Caicoseilande]]. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Santo Domingo]], wat ook die oudste nog bestaande stad in die [[Amerikas]] is wat deur Europeërs gestig is (in 1496).

[[Lêer:Dominican Republic Blue Marble.png|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die Dominikaanse Republiek]]
[[Lêer:Dominican Republic-CIA WFB Map.png|duimnael|links|Kaart van die Dominikaanse Republiek]]
[[Lêer:DominicanRepublicOMC.png|duimnael|links|Kaart van die Dominikaanse Republiek]]
[[Lêer:Copia de Cacicazgos de la Hispaniola.png|duimnael|links|Die vyf caciquedoms van Hispaniola ten tyde van die aankoms van [[Christophorus Columbus]]]]
[[Lêer:Dominican Republic Köppen.svg|duimnael|links|Klimaatsones in die Dominikaanse Republiek volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]]
Voor die ontdekking van die Amerikas deur Europeërs is die eiland Hispaniola deur Quisqueya bevolk, waarna die Dominikaanse volkslied verwys. Die eiland Hispaniola is in 1492 deur [[Christophorus Columbus]] namens die [[Spaanse Ryk|Spaanse Kroon]] in besit geneem. In 1496 is Santo Domingo gestig en het dit die eerste Spaanse nedersetting in die [[Nuwe Wêreld]] geword. [[Frankryk]] het die westelike derde van die eiland beset, wat in 1804 Haïti sou word. In 1821 het die Dominikaanse bevolking hul onafhanklikheid van Spanje verklaar. Die leier van die Dominikaanse onafhanklikheidsbeweging, José Núñez de Cáceres, was van voorneme om van die Dominikaanse Republiek 'n deel van [[Groot-Colombia]] te maak, maar hulle is in 1822 deur die buurland Haïti binnegeval. Ná 22 jaar se onafhanklikheidsoorlog het die Dominikaanse Republiek in 1844 van Haïti onafhanklik geword. 

Gedurende die volgende 72 jaar is die land veral deur binnelandse konflikte geteister, met 'n kort herstel van Spaanse koloniale gesag in 1861–1865. Tussen 1916 en 1924 is die Dominikaanse Republiek deur die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beset. Sedert 1978 handhaaf die Dominikaanse Republiek 'n stabiele demokratiese stelsel wat met ekonomiese groei gepaardgaan. Die ekonomie fokus veral op internasionale [[toerisme]] en die land beskik oor die grootste ekonomie in die [[Karibiese gebied]] en Sentraal-Amerika.

Die Dominikaanse Republiek is veral bekend vir sy [[Latyns-Amerika]]anse kultuur met sy kleurryke karnaval wat jaarliks in Februarie plaasvind. Dit word algemeen op 27 Februarie gevier, die Dominikaanse Republiek se onafhanklikheidsdag van Haïti.

== Etimologie ==
Die Dominikaanse Republiek is nes sy hoofstad Santo Domingo na Sint Dominicus de Guzman, 'n [[heilige]] in die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en stigter van die [[Dominikaanse Orde]], genoem.

== Demografie ==
=== Bevolking ===
Die Dominikaanse Republiek is die land met die tweede grootste bevolking in die [[Wes-Indië|Karibiese Eilande]] net na [[Kuba]]. Die land se kultuur en gebruike is afkomstig uit verskeie bronne insluitend die oorspronklike inwoners, die Spaanse koloniale tydperk, slawe uit [[Afrika]] en die nabygeleë Verenigde State. 73% van die mense is swart, 11% is wit en 16% veelrassig.

=== Taal ===
Alle inwoners kan Spaans praat, maar [[Frans]] is ook gewild op skool en in die weste van die land, aangesien dit as 'n [[amptelike taal]] in Haïti dien.

=== Geloof ===
Meer as 90% van die mense is [[Christene]], meestal Rooms-Katoliek. Van die ander [[Religie|godsdienste]] wat in die Dominikaanse Republiek beoefen word sluit in: [[Boeddhisme]], [[Islam]] en [[Judaïsme]].

== Ekonomie ==
Toerisme vorm 'n groot bron van inkomste in die 21ste eeu. Die Dominikaanse peso is die geldeenheid van die Dominikaanse Republiek, alhoewel die [[Amerikaanse dollar]], die [[euro]], die [[Kanadese dollar]] en die [[Switserse frank]] ook by die meeste toeriste-aantreklikhede aanvaar word.

== Klimaat ==
Die eiland het 'n tropiese klimaat wat as gevolg van die omliggende see redelik matig is. Die warm water van die Karibiese See maak die Dominikaanse Republiek kwesbaar vir gereelde orkane met die hoofseisoen tussen Junie en Oktober.

== Sport ==
[[Bofbal]] word as die nasionale [[sport]] van die Dominikaanse Republiek beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.domrep.org/kids.html |title=Some facts about the Dominican Republic |publisher=Ambassade van die Dominikaanse Republiek, Washington, D.C. |accessdate=17 Augustus 2020}}&lt;/ref&gt; Naas die Verenigde State self lewer die Dominikaanse Republiek die meeste bofbalspelers vir die Amerikaanse liga op.

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Dominican-Republic|title=Dominican Republic|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Augustus 2020}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html|title=Dominican Republic|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=17 Augustus 2020|archive-date=13 Februarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213101305/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dr.html|url-status=dead}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Dominican Republic|Dominikaanse Republiek}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Dominican_Republic|Dominican Republic}}
* {{en}} [https://www.dominicanrepublic.com/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200820225028/https://www.dominicanrepublic.com/ |date=20 Augustus 2020 }}

{{Lande van Noord-Amerika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Dominikaanse Republiek| ]]
[[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]]</text>
      <sha1>p9d6ee2anxlma0nd90kh9csru77ukpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Oesjaar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>36185</id>
    <revision>
      <id>2968892</id>
      <parentid>2965512</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T12:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Iamniekie</username>
        <id>214755</id>
      </contributor>
      <comment>/* Meer informasie oor bedryfsverband */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31037" sha1="2crnbxt6x0fea0ch3nmdnbag1c5ocvx" xml:space="preserve">{{argiefboks|13
| argief1 = [[/argief2011|2009-11]]
| argief2 = [[/argief2012|2012-13]]
| argief3 = [[/argief2014|2014]]
| argief4 = [[/argief2015|2015]]
| argief5 = [[/argief2016|2016]]
| argief6 = [[/argief2017|2017]]
| argief7 = [[/argief2018-19|2018–19]]
| argief8 = [[/argief2020|2020]]
| argief9 = [[/argief2021|2021]]
| argief10 = [[/argief2022|2022]]
| argief11 = [[/argief2023|2023]]
| argief12 = [[/argief2024|2024]]
| argief13 = [[/argief2025|2025]]
}}

== [[Lophiidae]] ==

Waarom het jy dit teruggerol? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:05, 4 Januarie 2026 (UTC)
: Jammer, hulle noem dit dik vingers sindroom. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:15, 4 Januarie 2026 (UTC)

== Wikistats ding ==

Hi @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]

Sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949

Ek het die fout met die stats daar gerapporteer. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:16, 7 Januarie 2026 (UTC)
: [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:40, 7 Januarie 2026 (UTC)

== Happy First Edit Anniversary Oesjaar 🎉 ==

Hey @[[User:Oesjaar|Oesjaar]]. Your wiki edit anniversary was 1 day ago, marking 17 years of dedicated contributions to Afrikaans Wikipedia. Your passion for sharing knowledge and your remarkable contributions have not only enriched the project, but also inspired countless others to contribute. Thank you for your amazing contributions. Wishing you many more wonderful years ahead in the Wiki journey and a blessed New Year. :) -[[Gebruiker:Gnoeee|Gnoeee]] ([[Gebruikerbespreking:Gnoeee|kontak]]) 15:29, 7 Januarie 2026 (UTC)

== ''Babiana socotrana'' is now ''Cyanixia  socotrana'' ==
Hello Oesjaar,
Please be informed that the former ''Babiana socotrana'' has been moved to a separate genus.&lt;ref name=u&gt;Goldblatt, J. C. Manning, J. Davies, [[Vincent Savolainen|V. Savolainen]] and S. Rezai (2003). [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&amp;aid=214957 ''Cyanixia'', a new genus for the Socotran endemic ''Babiana socotrana'' (Iridaceae–Crocoideae).] Edinburgh Journal of Botany, 60, pp 517-532&lt;/ref&gt; There is a stub on the English Wikipedia. Regards, [[Gebruiker:Dwergenpaartje|Dwergenpaartje]] ([[Gebruikerbespreking:Dwergenpaartje|kontak]]) 23:19, 22 Februarie 2026 (UTC)

{{reflist}}

:: {{ping|Dwergenpaartje}}, I have actually created [[Cyanixia socotrana]] during Nov 2021 already with a note in [[Babiana]]! Thanks for your concern! Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:19, 23 Februarie 2026 (UTC)

== Klappenavraag ==

Saterdagaand, Ongeveer 19:22

Goeie naand, Oesjaar

Iets het fout gegaan met die bladsy waar jy jou terme geplaas het, so ek plaas my antwoorde hier.

·        Plain flap

Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor.

'''VB = gewone klap'''

·        Split flap

Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor.

'''VB = splitklap'''

·        Slotted flap

Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap. Hy kom ook by van die ander beskrywings van klappe voor.

'''VB = slotted flap (slot flap) = gleufklap'''

·        Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.

Vernoem na Harlan D Fowler – so ja, Fowlerklap behoort te werk.

·        Junkers flap

Uitgevind deur Otto Mader by Junkers, aanvanklik op Junkers-vliegtuie gebruik – oënskynlik na Junkers-maatskappy vernoem.

'''So, Junkers-klap'''

·        Gouge flap

Uitgevind deur Arthur Gouge vir Short Brothers.

'''Dus, Gouge-klap'''

·        Fairey-Youngman flap

Oënskynlik oorspronklik deur die vliegtuigmaatskappy Fairey gebruik.

'''Stel voor Fairey-Youngman-klap'''

·        Zap flap

Uitgevind deur Edward F Zaparka; lyk asof die “Zap” ’n verkorting van sy van is.

'''Dus Zap-klap?'''

·        Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]

·        Gurney flap

'''Na Dan Gurney vernoem – dus die Gurney-klap.'''

·        Leading edge flap (leirandklap)?

Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap.

'''VB = voorrandklap'''

·        Blown flap


Hy word beskryf, so dit is ’n soort klap.

'''Nie gekry nie.'''

''blaasklap, luggeblaaste klap?''


Al hierdie terme kom voor in ’n Wikipedia-artikel met die titel “Flap (auronautics)”.

Dit bestaan uit beskrywings van verskillende soorte klappe.

'''“VB” staan vir Vliegtuigbouterme.'''

Hoop dit help!

Laat weet asseblief as jy nog hulp verlang.

Groete, Gaius [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:28, 28 Februarie 2026 (UTC)

== Terp ==

Beste Oesjaar, Sal u asseblief nagaan of die kategorieë in die artikel Terp korrek is soos hulle is, of of meer bygevoeg moet word? Groete. [[Gebruiker:Drewes|Drewes]] ([[Gebruikerbespreking:Drewes|kontak]]) 17:17, 15 Maart 2026 (UTC)
:{{ping|Drewes}}, dankie vir hierdie artikel. Ek sien jou moedertaal is [[Wes-Fries]]. My vrou se grootouers is in Groningen gebore, my skoonma kan nog Nederlands praat. Ek het nie 'n probleem met die Kategorieë nie. Waar woon jy? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:38, 15 Maart 2026 (UTC)
::Ek woon in Drachten, maar is in Metslawier gebore. Ongeveer 'n vyfde van my familie kom van die provinsie Groningen. Omstreeks die jaar 1800 het hulle na die gemeente Kollumerland in Friesland verhuis. My oupa aan vaderskant het nog die Groningse dialek gepraat. Nederlands was vir skool en amptelike geleenthede. Dit is heel moontlik dat jou skoonma ook Gronings by die huis gepraat het. Vriendelike groete, [[Gebruiker:Drewes|Drewes]] ([[Gebruikerbespreking:Drewes|kontak]]) 19:24, 15 Maart 2026 (UTC)
:::My skoonma is in Gronigen gebore en het Gronings by die huis gepraat. Sy was 6 toe hulle na Suid-Afrika geëmigreer het. Ek hoop ons kommunikeer meermale en dat jy sal help om ons Wikipedia uit te bou. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:28, 15 Maart 2026 (UTC)

== Dankie ==

{| style=&quot;border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | [[File:Original Barnstar Hires.svg|100px]]
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Die Oorspronklike Skur-stêr'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;&quot; | Vir u uitsonderlike bydraes tot die Afrikaanse Wikipedia. Ek erken u toegewydheid, het lesse geleer uit ons onlangse interaksie, en sien uit na vreedsame samewerking in die toekoms. --[[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:56, 22 Maart 2026 (UTC)
|}

== [[Charente-Maritime]] ==

Daardie skakel werk nie, daarom het ek dit verwyder. Daardie webwerf bestaan ​​nie meer nie, soos dit lyk. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:52, 6 April 2026 (UTC)

== [[Apollo 13]] ==

{{Gebruikervoorblad|Apollo 13}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Geïnspireer deur RSG se ''Sterre en Planete'', waar hulle oor die bekende sin gesels het, waarna ek in Duitsland geluister het. Baie dankie vir hierdie voorbladartikel, moet ek maar persoonlik ook sê. Heel gepas op ons voorblad tydens die 56ste herdenking.

As ek op &quot;wysig&quot; kliek, is daar 'n fout by die notas, maar nie as ek dié artikel lees nie. Weet nie waar dit vandaan kom nie. Enige idee? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:35, 12 April 2026 (UTC)

:Geluk Oesjaar, dit was baie harde werk aan jou kant! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:40, 12 April 2026 (UTC)

== Jou navraag oor admin status ==

Hallo Oesjaar. Dit is Rooiratel. Ek gebruik maar 'n temprekening omdat my skootrekenaar situasie.

Sien hier : https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3AGebruikersRegte&amp;user=Oesjaar

Jy moet per gebruiker sien wanner hulle status verander. Groete. - [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-22503-02|&amp;#126;2026-22503-02]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-22503-02|talk]]) 08:31, 17 April 2026 (UTC)
:: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:33, 17 April 2026 (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:29, 28 April 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471712 --&gt;

== Kontak epos-adres ==

@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het toe uitgevind hoe ons die epos wat na &quot;info-af@wikimedia.org&quot; kan lees. Ek sal die besonderhede met jou bespreek wanner ons volgende week bymekaar kom. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:47, 13 Mei 2026 (UTC)

== Koffie-afspraak ==

Goeie middag, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Dit lyk my jy wil iewers gaan koffie drink? '''Moet my asseblief nie bel nie'''. Dit is nie nou geleë om telefonies met jou te kommunikeer nie.

Die 15de Mei, 16de Mei en 18 Mei 2026 het ek reeds ander afsprake.

Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:49, 14 Mei 2026 (UTC)

== Navraag oor Wikipedia-artikel vir PRBB Trailers ==

Goeie dag Deon,

Ek hoop dit gaan goed.

Ek kontak jou namens PRBB Trailers. Ons stel daarin belang om meer te leer oor die korrekte proses om ’n Wikipedia-artikel vir ons maatskappy op te stel, en ons het gesien dat jy baie ervaring het binne die Wikimedia/Wikipedia-gemeenskap.

Ons wil graag seker maak dat alles professioneel, neutraal en volgens Wikipedia se riglyne gedoen word. Sou jy dalk beskikbaar wees om ons hiermee te adviseer of moontlik te help met die proses?

Ek hoor graag van jou.

Chane

chane@prbb.co.za [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-30140-60|&amp;#126;2026-30140-60]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-30140-60|talk]]) 10:18, 20 Mei 2026 (UTC)

::Chane
::Ons is 'n ensiklopedie, nie 'n bemarkingsmeganisme nie. Ons laat nie bemarkings/bekendstellings artikels toe nie. Enige sodanige poging sal verwyder word. Jou maatskappy het geen ensiklopediese waarde nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:00, 20 Mei 2026 (UTC)
:Hallo Chane! Ek antwoord jou sommer namens Deon.
:As ek reg verstaan is PRBB Trailers 'n kommersiële onderneming wat sleepwaens en bykomstighede vervaardig en bemark.
:Dit spyt my dat ons Wikipedia GEEN advertensies of bemarking toelaat nie, dus sal 'n Wikipedia-artikel vir die maatskappy nie hier welkom wees nie. Daar is tog letterlik 1000'e plekke soos tydskrifte, nuusblaaie, of deesdae elektroniese media, waar julle jul ding kan doen (teen betaling natuurlik)!
:Sterkte daarmee, en weereens jammer om jou teleur te stel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:03, 20 Mei 2026 (UTC)
::NS: Jammer Deon, ek het klaar 'n antwoord geplaas toe joune ook deurkom! Maar dit sê dieselfde ding. Groete, Gert
::: Geen skade gedoen nie. Dankie in elk geval. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:12, 20 Mei 2026 (UTC)

== [[G.A. Watermeyer]] ==

Kan jy [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Fred_le_Roux&amp;diff=prev&amp;oldid=2907267 op hierdie manier] deduplikeer? Die bladsy is beskerm. Die dubbele verwysing is: &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:34, 26 Mei 2026 (UTC)

:{{ping|Jcb}} ek het die dubbele verwysing herstel! Dankie, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:23, 26 Mei 2026 (UTC)
::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:10, 26 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd 2026 ==
Hi Oesjaar! Moet asb nie aan artikels vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026|skryfwedstryd]] verander nie, die paneel moet hulle nog beoordeel. Groete! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:20, 2 Junie 2026 (UTC)
:Ongelukkig het die artikels foute in wat deur die compiler uitgeskop word. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:48, 2 Junie 2026 (UTC)
::Dit is so ja, maar weerhou jou asb daarvan, die wedstryd is nou byna voltooi. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:15, 2 Junie 2026 (UTC)
:::Nie een van die artikels dra 'n teken dat dit deel van die kompetisie is nie. Dumbassman het in elk geval ook vanoggend aan 'n artikel verander. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:26, 2 Junie 2026 (UTC)

NS Laat nuus: Ek sien jy het verjaar op 3 Junie Oesjaar! Veels geluk! (Jammer ek het dit gemis Woensdag). Groetnis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 5 Junie 2026 (UTC)

== Afrikaans ==
:Hi Oesjaar, lees gerus [https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/konvokasie-waarsku-oor-afrikaans-by-maties/?mc_cid=9a61f2d509&amp;mc_eid=8e57a652fb hierdie] oor Afrikaans by Maties. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:43, 10 Junie 2026 (UTC)
:{{ping|Aliwal2012}}, ek vind nou die dag met 'n skok uit dat daar nie een Afrikaanse skool meer in [[Pietermaritzburg]] is nie. Die naaste is in Pinetown. Dit beteken dat daardie kinders se kontak met tegniese Afrikaans slegs via Wikipedia kan geskied. Ons het 'n moerse groot taak voor my vriend! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:04, 10 Junie 2026 (UTC)

== [[M.T. Steynmedalje vir Natuurwetenskaplike en Tegniese Prestasie]] ==

Kan jy [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Fred_le_Roux&amp;diff=prev&amp;oldid=2907267 op hierdie manier] deduplikeer? Die bladsy is beskerm. Die dubbele verwysing is: &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.akademie.co.za/pryse-en-bekronings/pryse-bekronings|title=Pryse &amp; Bekronings{{!}} SA Akademie vir Wetenskap en Kuns|website=www.akademie.co.za|access-date=2026-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:34, 26 Mei 2026 (UTC)
: [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] Moet ek die een verwysing verwyder? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:09, 12 Junie 2026 (UTC)
::Die eerste een sal hierdie wees: &lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;akad&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.akademie.co.za/pryse-en-bekronings/pryse-bekronings|title=Pryse &amp; Bekronings{{!}} SA Akademie vir Wetenskap en Kuns|website=www.akademie.co.za|access-date=2026-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. Die tweede een sal hierdie wees: &lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;akad&quot; /&gt;&lt;/nowiki&gt;. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:39, 12 Junie 2026 (UTC)
:::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:59, 12 Junie 2026 (UTC)

== [[Ivy Mike- kerntoets]] ==

{{Gebruikervoorblad|Ivy Mike- kerntoets}}

Baie geluk met dié nuwe en interessante voorbladartikel. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:34, 5 Julie 2026 (UTC)

== Christiaan Bakkes wikipedia page afrikaans ==

I am Christiaan Bakkes, the person the page is about. I made several edits about myself which you blocked me from making. I do not want my ex wife mentioned, I wanted to change some wording to be more accurate and I wanted to update information about myself. I am the person this page is about. Please let me edit information about my own life, otherwise ai will request the page be removed if I cannot make edits to be accurate about my own life. Thank you. [[Gebruiker:Christiaan Bakkes|Christiaan Bakkes]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Bakkes|kontak]]) 16:07, 6 Julie 2026 (UTC)
:Die artikel volg die beleid van neutraliteit soos vereis word deur die Wikipedia beleid. Artikels word geskryf deur 3de partye. Ons het geen wet oortree nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 6 Julie 2026 (UTC)
::There is incorrect information about me in the article that I want to correct. How do I do this if someone blocks me from making the change?  [[Gebruiker:Christiaan Bakkes|Christiaan Bakkes]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Bakkes|kontak]]) 16:18, 6 Julie 2026 (UTC)
::: Watter inligting is volgens jou verkeerd? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 6 Julie 2026 (UTC)
::::The one about my ex wife and my divorce is incorrect. There is more about her than the woman I married in 2015 that the article doesn't even say I married! My stories are also not about hunting, but about conservation. [[Gebruiker:Christiaan Bakkes|Christiaan Bakkes]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Bakkes|kontak]]) 16:25, 6 Julie 2026 (UTC)
::::All the latest correct information is widely abailable on the internet but the wiki page doesn't match this.
::::* Huisgenoot: https://www.netwerk24.com/huisgenoot/bekendes/hg-in-addo-saam-met-christiaan-bakkes-ekt-my-ma-se-as-hier-kom-strooi-toe-vind-ek-my-plek-tussen-die-groot-gryses-20260205-1013
::::* Sarie: https://www.netwerk24.com/sarie/boeke/christiaan-bakkes-ek-wil-die-waarheid-manipuleer-20260218-0670
::::* Die GROOT Ontbyt: https://www.youtube.com/watch?v=1Ue0cnJVC10
::::* Maroela Media: https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/luister-addo-se-byna-verlore-olifante/
::::* Daily Maverick Articles by Christiaan Bakkes: https://www.dailymaverick.co.za/author/christiaan-bakkes/
::::* Talk of the Town: https://www.talkofthetown.co.za/2018/09/15/a-cultural-treat-at-kenton-book-launch/
::::* Weg: https://www.netwerk24.com/weg/nuus/ontmoet-die-skrywer-christiaan-bakkes-20190121
::::* Talk of the Town: https://www.talkofthetown.co.za/2019/09/28/school-pupils-march-to-save-the-planet/
::::* Daily Maverick: https://www.dailymaverick.co.za/article/2016-09-30-op-ed-namibia-ducks-elephant-census/
::::* LEAD Wildlife Crime Educational Comic Book by Christiaan Bakkes and Marcia Fargnoli: http://www.lac.org.na/projects/lead/Pdf/comic_wildlife_crime.pdf
::::* Namibian: https://www.namibian.com.na/youth-unite-against-wildlife-crime/
::::* Namibian: https://www.namibian.com.na/end-of-the-game/
::::* Namibian: https://www.namibian.com.na/end-of-the-lion/
::::* Travel Namibia: https://travelnam.com/guide-namibian-voted-one-africas-best-guides/
::::{{Authority control}}
::::[[Gebruiker:Christiaan Bakkes|Christiaan Bakkes]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Bakkes|kontak]]) 16:30, 6 Julie 2026 (UTC)
::::Naand Oesjaar.
::::Die informasie oor my eerste vrou en egskeiding is nie korrek nie. Verwyder dit asseblief uit die teks. Dit skep 'n verkeerde indruk. Ek is tans getroud met my huidige vrou sedert 2015 ons het Namibië in 2018 verlaat en bly tans in Suid Afrika. Dit beskryf verder my skryfwerk as jagverhale terwyl dit in werklikheid natuurbewaringsverhale hoofsaaklik behels. 
::::Die volgende artikels is in die publieke domein en ek wil dit asb. ingesluit hê, want dit is onlangse publikasies wat my huidige skryfwerk uiteensit.
::::Ek sal dit waardeer as u op hierdie veranderinge reageer. Plaas asseblief die informasie wat ek aangeheg het terug. Dit was outomaties verwyder nadat ek dit gekorrigeer het.
::::Baie Dankie
::::Christiaan Bakkes
::::* Huisgenoot: https://www.netwerk24.com/huisgenoot/bekendes/hg-in-addo-saam-met-christiaan-bakkes-ekt-my-ma-se-as-hier-kom-strooi-toe-vind-ek-my-plek-tussen-die-groot-gryses-20260205-1013
::::* Sarie: https://www.netwerk24.com/sarie/boeke/christiaan-bakkes-ek-wil-die-waarheid-manipuleer-20260218-0670
::::* Die GROOT Ontbyt: https://www.youtube.com/watch?v=1Ue0cnJVC10
::::* Maroela Media: https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/luister-addo-se-byna-verlore-olifante/
::::* Daily Maverick Articles by Christiaan Bakkes: https://www.dailymaverick.co.za/author/christiaan-bakkes/
::::* Talk of the Town: https://www.talkofthetown.co.za/2018/09/15/a-cultural-treat-at-kenton-book-launch/
::::* Weg: https://www.netwerk24.com/weg/nuus/ontmoet-die-skrywer-christiaan-bakkes-20190121
::::* Talk of the Town: https://www.talkofthetown.co.za/2019/09/28/school-pupils-march-to-save-the-planet/
::::* Daily Maverick: https://www.dailymaverick.co.za/article/2016-09-30-op-ed-namibia-ducks-elephant-census/
::::* LEAD Wildlife Crime Educational Comic Book by Christiaan Bakkes and Marcia Fargnoli: http://www.lac.org.na/projects/lead/Pdf/comic_wildlife_crime.pdf
::::* Namibian: https://www.namibian.com.na/youth-unite-against-wildlife-crime/
::::* Namibian: https://www.namibian.com.na/end-of-the-game/
::::* Namibian: https://www.namibian.com.na/end-of-the-lion/
::::* Travel Namibia: https://travelnam.com/guide-namibian-voted-one-africas-best-guides/
::::[[Gebruiker:Christiaan Bakkes|Christiaan Bakkes]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Bakkes|kontak]]) 17:16, 6 Julie 2026 (UTC)

:::::Hallo @[[Gebruiker:Christiaan Bakkes|Christiaan Bakkes]], wat @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] nie genoem het nie, is dat dit teen die reëls van Wikipedia is om 'n Wikipedia artikel oor jouself te skep of wysig. Dit is die rede hoekom jou veranderings terug gerol was. 
:::::Ek waardeer dat jy nou bronne verskaf het vir die verandering wat jy wil maak, dit help baie.
:::::Wees ook bewus dat Wikipedia 'n vrywilligersorganisasie, en niemand is verplig om werk te doen nie.
:::::Omdat jy die moeite gedoen het om bronne te verskaf, sal ek 'n wederkerige poging aanwend om die artikel op te dateer en te kyk of ek ander kan oortuig om te help. Maar ek bied geen waarborge nie. Ek verstaan ​​jou frustrasie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:33, 7 Julie 2026 (UTC)
::::::Baie dankie hiervoor, Rooiratel. Ek verstaan en waardeer wat jy doen. Informasie wat buite konteks aangehaal word doen skade en mense kry seer. Daar is 'n neiging om my lewe te sensasionaliseer deur skrywers van artikels, resensies en rubrieke.
::::::Ek is bewus dat Wikipedia se reëls is om nie hulle teks te sensasionaliseer nie. As jy na die oorspronklike Litnet pos kyk (waarop my Afrikaanse Wikipedia blad gebaseer is), sal jy sien dat die Wikipedia blad 'n groot deel van my lewe na my egskeiding uitsluit, wat wel ingesluit word in die Litnet pos. https://www.litnet.co.za/christiaan-bakkes-1965/
::::::Die paragraaf begin met my gewese vrou en eindig met my huidige vrou (die Wikipedia blad laat dit lyk asof sy net &quot;nog 'n meisie&quot; is). Daar word geen verwysing gemaak dat sy my huidige vrou is en dat ons sedert 2015 getroud is nie. Dit is nou elf jaar later. Dit skep die indruk dat ek my vorige vrou vir 'n ander vrou gelos het. Dit lees soos sensasie. Die realiteite is veel meer kompleks.
::::::Ek en my vrou voel albei dat my lewe soveel meer behels. Ons veldtogte vir die behoud van die omgewing en die natuur word gereeld oor die hoof gesien. In plek daarvan kry die safari avonture en onderonsies met wilde diere voorkeur. Dawid De Wet se resensie vang die essensie vas van wat ek probeer doen met my skryfwerk. 
::::::Plunderwoestyn deur Christiaan Bakkes: omgewingskwessies oopgevlek in aangrypende verhaal
::::::'''[https://www.litnet.co.za/author/dawid-de-wet/ Dawid de Wet]'''''[https://www.litnet.co.za/category/resensies-reviews Reviews]2018-10-24 Litnet''
::::::https://www.litnet.co.za/plunderwoestyn-deur-christiaan-bakkes-omgewingskwessies-oopgevlek-in-aangrypende-verhaal/
::::::Behalwe vir my publieke persona as skrywer, verkies ek om my lewe privaat te hou en my te bemoei met omgewingskwessies en bedreiging van die natuur. Sodoende maak ek vyande en het selfs lede van my familie vervreem. Ek en my vrou Marcia verkies om die kalklig te vermy en lewe apart van die samelewing naby aan die natuur. Ek probeer 'n bydrae maak deur stories oor bewaring te skryf. [[Gebruiker:Christiaan Bakkes|Christiaan Bakkes]] ([[Gebruikerbespreking:Christiaan Bakkes|kontak]]) 11:23, 7 Julie 2026 (UTC)

== Swem in SA ==

ek het hierdie blaai oorsproklik begin - destyds toe ek my swimhistory website begin het. Nou is skakel na my website gebreek, en mag hom nie herstel nie. Hoe so? [[Gebruiker:Kobus88|Kobus88]] ([[Gebruikerbespreking:Kobus88|kontak]]) 12:51, 9 Julie 2026 (UTC)
: Eerstens enige artikel hier geskep behoort aan die Afrikaanse gemeenskap en NIE aan die outeur nie. Tweedens, volgens Wikipedia reëls; geen eksterne skakels binne in artikels nie. Eksterne skakels kan slegs onder die Hoof: Eksterne skakels geplaas word. Dié skakels moet direk relevant tot die artikel wees. Ons laat slegs interne skakels toe. Jy het 'n magdom eksterne skakels ingevoeg; party kan as direkte bemarking gesien word. As jy inligting oor swemmers wil gee skep dan aparte Wikipedia artikels oor hulle volgens die reëls. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:06, 9 Julie 2026 (UTC)

== Vraag ==

Hallo. Ek het die artikel [[Boris Pertsjatkin]] herskryf. Kan ek die {{tl|gaan taal na}}-sjabloon daaruit verwyder? [[Gebruiker:Asorev|Asorev]] ([[Gebruikerbespreking:Asorev|kontak]]) 16:50, 25 Julie 2026 (UTC)
:: Twee dinge: Moskwe is verkeerd. Ook, die leestekens bv. 'n punt kom voor die verwysings en nie daarna nie. Maak dit ook asb reg anders verskyn dit op ons sintaks verslag op 1 Augustus. Wat gebruik jy as vertaler? As jy die dinge reggemaak het kan jy die sjabloon verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:56, 25 Julie 2026 (UTC)
:::Ek het die Moskwe-vertaling en punktuasie reggestel. Die aanvanklike vertaling is deur Google Gemini gedoen, die tweede deur ChatGPT. [[Gebruiker:Asorev|Asorev]] ([[Gebruikerbespreking:Asorev|kontak]]) 17:18, 25 Julie 2026 (UTC)
:::: Ek is seker Moskwe is [[Moskou]]. Jy regstelling is verkeerd om: die punt VOOR die &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;. Ek het die eerste een reggemaak. Asseblief! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:38, 25 Julie 2026 (UTC)
:::::Dankie vir die wenke. Ek het die foute reggestel. [[Gebruiker:Asorev|Asorev]] ([[Gebruikerbespreking:Asorev|kontak]]) 18:05, 25 Julie 2026 (UTC)

== Sjabloon:vliegtuigenjin ==

Kom ons kyk:

|naam = 
|beeld = 
|byskrifte = 
|tipe enjin = 
|land van oorsprong = 
|vervaardiger = 
|ontwerpspan = 
|ontwerper = 
|builder =
|designer = 
|eerste veldtoets = 
|primere toepassings = 
|status = 
|produksie tyd = 
|aantal geproduseer = 
|ontwikkel van = 
|variante met eie artikels = 
|ontwikkel na = [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 31 Julie 2026 (UTC)

== Welkom heet ens.... ==

Hallo Oesjaar, ek weet nie of jy [[gebruiker:Elmarie Waltman]] opdrag gegee het nie, maar die gemeenskap het mos besluit ons groet nie  meer elke nuweling nie, veral nie dié met name soos [[Gebruiker:補給兵]] en [[Gebruiker:Detärdesmåsmådetaljerna]] nie! 

Wat staan ons nou te doen, sy skep 'n kraaines hier? Groete! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:07, 4 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}}, skies ek hardloop rond. Die windjie uit Kaapstad het so paar kragdrade, veselkabels en bome hier in my woonbuurt omgewaai. Sal jou antwoord. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:17, 4 September 2026 (UTC)
:: Daardie manne wat skroot metaal versamel en verkoop gaan 'n fees hê hier in my dorp. Die foto's wys net geleiers wat op die grond lê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:30, 4 September 2026 (UTC)
:::Goeie more, krag is hier ook al 15 ure af, ligte reen maar baie wind. Wifi aan 'n karbattery gesit... [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:17, 5 September 2026 (UTC)
: {{ping|Aliwal2012}}, ek bly al 38 jaar hier in  my huis. ...en gister toe waai die wind een van my blombakke om... Ander mense het groter skade gehad. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:42, 6 September 2026 (UTC)

== Vraag oor my  wikipedia-artikel ==

hallo Oesjaar 
Dankie vir u Kommentaar op my artickel.Kan u asseblief vir my se watter brone ek nodig het vir my artikel?

Dankie. [[Gebruiker:Zoulla|Zoulla]] ([[Gebruikerbespreking:Zoulla|kontak]]) 18:00, 6 September 2026 (UTC)

:: Daar waar jy inligting vandaan gekry het. Of het jy geraai...? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:40, 6 September 2026 (UTC)

== Meer informasie oor bedryfsverband ==
Hi oesjaar Kan my asb spesifiseer oor bedryfsverband, ek het die hele seksie verwyder( nie seker of dit is wat jy na verwys het nie), kan jy net kyk of dit nou reg is, of as daar nog enige ander wysings nodig is vir Malherbe Uitgewers artikel. Dankie vir jou terugvoerding. [[Gebruiker:Iamniekie|Iamniekie]] ([[Gebruikerbespreking:Iamniekie|kontak]]) 12:06, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>2crnbxt6x0fea0ch3nmdnbag1c5ocvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overberg-distriksmunisipaliteit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37990</id>
    <revision>
      <id>2969061</id>
      <parentid>2725542</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Plaaslike munisipaliteite */</comment>
      <origin>2969061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9453" sha1="m3629faezdbxd294m8sh8pn5m75nha3" xml:space="preserve">{{Tabel_distrikte_van_Suid-Afrika
|naam=Overberg
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|kode=DC3
|tipe=Distriksmunisipaliteit
|munisipaliteite=[[Theewaterskloof Plaaslike Munisipaliteit|Theewaterskloof]], [[Swellendam Plaaslike Munisipaliteit|Swellendam]], [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit|Overstrand]], [[Kaap Agulhas Plaaslike Munisipaliteit|Kaap Agulhas]]
|hoofstad=[[Bredasdorp]]
|burgemeester=Andries Franken ([[Demokratiese Alliansie|DA]])
|bevolking=258 176 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=12 241
|beeld_ligging=Map_of_the_Western_Cape_with_Overberg_highlighted_(2011).svg
}}

[[Lêer:Map_of_the_Overberg_district_with_local_municipalities_labelled_(2011).svg|duimnael|regs|300px]]
Die '''Overberg-distriksmunisipaliteit''' is een van die 5 distriksmunisipaliteite van die [[Wes-Kaap]].  Die setel van die munisipaliteit is in [[Bredasdorp]]. Die meeste inwoners in die munisipale gebied is [[Afrikaans]]sprekend. Die munisipaliteit se kode is DC3.

== Geografie ==
=== Bure ===
* [[Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit|Kaapse Wynland]] (DC2) in die noorde
* [[Tuinroete-distriksmunisipaliteit|Tuinroete]] (DC4) in die ooste
* die [[Indiese oseaan]] in die suidooste
* die [[Atlantiese oseaan]] in die suidweste
* [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] (CPT) in die weste

=== Plaaslike munisipaliteite ===
Die munisipaliteit bestaan uit die volgende 4 plaaslike munisipaliteite:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Plaaslike munisipaliteit
!Kode
!Bevolking
!%

|-
|[[Theewaterskloof Plaaslike Munisipaliteit|Theewaterskloof]] ||WC031 ||108 790 ||42.14%
|-
|[[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit|Overstrand]] ||WC032 ||80 432 ||31.15%
|-
|[[Swellendam Plaaslike Munisipaliteit|Swellendam]] ||WC034 ||35 916 ||13.91%
|-
|[[Kaap Agulhas Plaaslike Munisipaliteit|Kaap Agulhas]] ||WC033 ||33 038 ||12.80%
|}

== Wapen ==
Die Overberg-streeksdiensteraad het in 1992 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer. Dit word deur sy opvolger, die Overberg-distriksmunisipaliteit, gevoer: ''Verhoogd tweelingkepersgewys deursnede, blou  en groen, oor die snylyn heen 'n silwer tweelingkeper, die pieke gekanteel, gedeeltelik oor die tweelingkeper heen, 'n breee goue punt belaai met 'n regopgeplaaste swart anker; die skild oortop met 'n muurkroon  met drie uitkomende torings, alles goud''. Die skildhouers is twee hoëveldskaapwagters [voëls] wat op 'n grasgrond besaai met fynbos staan, en die wapenspreuk is &quot;Decus nostrum&quot;.&lt;ref name=bvh&gt;[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=odm&gt;[http://www.odm.org.za Overberg-distriksmunisipaliteit se webwerf].&lt;/ref&gt;

== Politiek ==
=== Verkiesingsuitslae ===
Verkiesingsuitslae vir die munisipaliteit in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009]].
* Bevolking 18 en ouer: 118 135 [55.52% van die totale bevolking]
* Totale stemme: 89 138 [41.89% van die totale bevolking]
* Stempersentasie: 75.45% van die persentasie van die stemgeregtigdes
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Party
!Stemme
!%

|-
|[[Demokratiese Alliansie|DA]] ||40 887 ||45.87%
|-
|[[African National Congress|ANC]] ||31 758 ||35.63%
|-
|[[Onafhanklike Demokrate|OD]] ||5 626 ||6.31%
|-
|[[Congress of the People|Cope]] ||5 436 ||6.10%
|-
|[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]] ||1 591 ||1.78%
|-
|[[United Democratic Movement|UDM]] ||1 523 ||1.71%
|-
|[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ||1 281 ||1.44%
|-
|[[African People's Convention|APC]] ||131 ||0.15%
|-
|[[Christen Demokratiese Alliansie|CDA]] ||130 ||0.15%
|-
|[[Great Kongress of South Africa|GKSA]] ||105 ||0.12%
|-
|[[Pan Africanist Congress of Azania|PAC]] ||89 ||0.10%
|-
|[[Movement Democratic Party|MDP]] ||84 ||0.09%
|-
|[[United Christian Democratic Party|UCDP]] ||67 ||0.08%
|-
|[[Azanian People's Organisation|Azapo]] ||60 ||0.07%
|-
|[[National Democratic Convention|Nadeco]] ||52 ||0.06%
|-
|[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ||50 ||0.06%
|-
|[[Alliance of Free Democrats|AFD]] ||46 ||0.05%
|-
|[[Keep It Straight and Simple Party|KISS]] ||37 ||0.04%
|-
|[[New Vision Party|NVP]] ||30 ||0.03%
|-
|[[Women Forward|WF]] ||28 ||0.03%
|-
|[[United Indepentend Front|UIF]] ||24 ||0.03%
|-
|[[Al Jama-ah]] ||23 ||0.03%
|-
|[[Minority Front|MF]] ||23 ||0.03%
|-
|[[A Party]] ||23 ||0.03%
|-
|[[South African Democratic Congress|Sadeco]] ||20 ||0.02%
|-
|[[Pan Africanist Movement|PAM]] ||14 ||0.02%
|-
! Totaal ||89 138 ||100.00% 
|}

== Distriksbestuursgebied ==
[[Lêer:Map of the Western Cape with the Overberg DMA highlighted.svg|regs|duimnael|Kaart van die [[Wes-Kaap]] wat die Overberg DBG in rooi toon.]]
'n Gedeelte van die Overberg-distriksmunisipaliteit is 'n distriksbestuursgebied met die munisipale kode WCDMA03, wat geen plaaslike munisipaliteit het nie. Vanaf 2001 het die distriksbestuursgebied 'n bevolking van 256.
 
Volgens die 2001-sensus word die distriksbestuursgebied deur 256 mense bewoon en bestaan uit 37 huishoudings. Die [[bevolkingsdigtheid]] is 0,42 mense/km². Die digtheid van die huishoudings beslaan 0,06 huise/km². Die rasse-samestelling van die munisipaliteit is 3,5% Swart, 55,5% Bruin, 0,0% Asiaties en 41,0% Wit.

40,9% van alle huishoudings bestaan uit meer as een individu en die gemiddelde huishouding bestaan uit 6,92 mense.

In die distriksbestuursgebied word die bevolking as volg verdeel: 23,4% van die bevolking is jonger as 15 jaar, 16,4% is vanaf 15 tot 24 jaar oud, 31,6% vanaf 25 tot 44, 19,3% vanaf 45 tot 64 en 8,3% maak diegene uit wat 65 jaar of ouer is. Die gemiddelde ouderdom is 28 jaar. Vir elke 100 vroue is daar 151,0 mans; vir elke 100 vroue van 18 jaar of ouer is daar 201,8 mans.

In die Distriksgebied praat 70,3% van alle inwoners [[Afrikaans]] as huistaal, 17,0% praat [[Xhosa]] en 6,8% praat [[Engels]].

97,1% van die inwoners is [[Christene]], 2,9% [[Ateïsme|beoefen geen geloof]] nie.

0,0% van die inwoners van 20 jaar of ouer het geen onderwys ontvang nie, 6,3% het ’n bietjie laerskoolonderrig, 3,8% het slegs laerskool voltooi, 15,0% het ’n bietjie hoërskoolonderrig, 35,6% het slegs hoërskool voltooi en 39,4% het tersiêre onderwys ontvang. Oor die algemeen het 75,0% hul hoërskoolloopbaan voltooi.

51,4% van die wooneenhede beskik oor ’n [[telefoon]] en/of [[selfoon|sellulêre telefoon]] in die huis self, 40,0% het toegang tot ’n nabygeleë telefoon en 8,6% het geen toegang tot ’n telefoon nie. 100,0 % van alle huishoudings het ’n spoel- of chemiese toilet, 91,2% laat hul vullis ten minste een keer ’n week deur die munisipaliteit verwyder; 0,0% het geen vullisverwydering nie, 100,0% het lopende kraanwater binne hul huise, 100,0% het lopende kraanwater op hul erf, en 100,0% het toegang tot lopende kraanwater. 73,0% van die huishoudings gebruik elektrisiteit vir kookdoeleindes, 71,1% vir verhitting, en 75,7% vir beligting. 74,3% van die huishoudings beskik oor ’n radio, 62,2% het ’n televisie, 22,2% besit ’n rekenaar en 100,0% het ’n yskas.

2,4% van die bevolking tussen die ouderdom van 15 en 65 is werkloos. Van die werklose persone is 100,0% Bruinmense. 5,3% van Bruinmense is werkloos, 0,0% van Swartes, 0,0% van Asiërs en 0,0% van Blankes.

Die mediaan jaarlikse inkomste van werkende volwassenes tussen die ouderdom van 15 tot 65 is R 55 200. Mans het ’n mediaaninkomste van R 59 727 teenoor R 38 298 wat deur vroue verdien word. Die mediaaninkomste per ras is R 28 806 vir Swartes, R 39 287 vir Kleurlinge, R 0 vir Asiërs en R 69 363 vir Blankes. 

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:97%;&quot;
|+Verspreiding van Jaarlikse inkomste &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.statssa.gov.za/census01/Census/Database/Census%202001/Census%202001.asp |title=Statistics South Africa Census 2001 |access-date=18 Januarie 2011 |archive-date=11 April 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050411233106/http://www.statssa.gov.za/census01/Census/Database/Census%202001/Census%202001.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
!Kategorie
! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !!
|-
|Geen inkomste || bgcolor=&quot;Silver&quot;| || colspan=40|2,2%
|-
|R 12 – R 4 800 || colspan=40|0% 
|-
|R 4 812 – R 9 600 || bgcolor=&quot;Silver&quot;| || colspan=40|2,2%
|-
|R 9 612 – R 19 200 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=4|  || colspan=36|9,7%
|-
|R 19 212 – R 38 400 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=8|  || colspan=32|20,9%
|-
|R 38 412 – R 76 800 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=14|  || colspan=26|34,3%
|-
|R 76 812 – R 153 600 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=8|  || colspan=32|20,9%
|-
|R 153 612 – R 307 200 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=3|  || colspan=38|7,5%
|-
|R 307 212 – R 614 400 || bgcolor=&quot;Silver&quot; |  || colspan=39|2,2%
|-
|R 614 412 of meer || colspan=40|0%
|-
|}

'''Overberg beelde :'''
&lt;gallery&gt;
Image:Overberg-1.JPG|
Image:Overberg-4.JPG|
Image:Overberg-5.JPG|
Image:Overberg-7.JPG|
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.odm.org.za/ Amptelike webruimte]
* [http://www.capegateway.gov.za/eng/your_gov/12188 Overberg Distriksmunisipaliteit by Cape Gateway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919213100/http://capegateway.gov.za/eng/your_gov/12188 |date=19 September 2010 }}
* [http://www.overberginfo.com/ Elektroniese inligtingbron oor die Kaapse Overberg]
* [http://www.overberg.co.za/ Overbergwebruimte]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Distrikte van Suid-Afrika}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Distrikte van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>m3629faezdbxd294m8sh8pn5m75nha3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969062</id>
      <parentid>2969061</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wapen */</comment>
      <origin>2969062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9451" sha1="1icx5xoy62ca3ywk4phc1romkg8ey27" xml:space="preserve">{{Tabel_distrikte_van_Suid-Afrika
|naam=Overberg
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|kode=DC3
|tipe=Distriksmunisipaliteit
|munisipaliteite=[[Theewaterskloof Plaaslike Munisipaliteit|Theewaterskloof]], [[Swellendam Plaaslike Munisipaliteit|Swellendam]], [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit|Overstrand]], [[Kaap Agulhas Plaaslike Munisipaliteit|Kaap Agulhas]]
|hoofstad=[[Bredasdorp]]
|burgemeester=Andries Franken ([[Demokratiese Alliansie|DA]])
|bevolking=258 176 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area=12 241
|beeld_ligging=Map_of_the_Western_Cape_with_Overberg_highlighted_(2011).svg
}}

[[Lêer:Map_of_the_Overberg_district_with_local_municipalities_labelled_(2011).svg|duimnael|regs|300px]]
Die '''Overberg-distriksmunisipaliteit''' is een van die 5 distriksmunisipaliteite van die [[Wes-Kaap]].  Die setel van die munisipaliteit is in [[Bredasdorp]]. Die meeste inwoners in die munisipale gebied is [[Afrikaans]]sprekend. Die munisipaliteit se kode is DC3.

== Geografie ==
=== Bure ===
* [[Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit|Kaapse Wynland]] (DC2) in die noorde
* [[Tuinroete-distriksmunisipaliteit|Tuinroete]] (DC4) in die ooste
* die [[Indiese oseaan]] in die suidooste
* die [[Atlantiese oseaan]] in die suidweste
* [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] (CPT) in die weste

=== Plaaslike munisipaliteite ===
Die munisipaliteit bestaan uit die volgende 4 plaaslike munisipaliteite:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Plaaslike munisipaliteit
!Kode
!Bevolking
!%

|-
|[[Theewaterskloof Plaaslike Munisipaliteit|Theewaterskloof]] ||WC031 ||108 790 ||42.14%
|-
|[[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit|Overstrand]] ||WC032 ||80 432 ||31.15%
|-
|[[Swellendam Plaaslike Munisipaliteit|Swellendam]] ||WC034 ||35 916 ||13.91%
|-
|[[Kaap Agulhas Plaaslike Munisipaliteit|Kaap Agulhas]] ||WC033 ||33 038 ||12.80%
|}

== Wapen ==
Die Overberg-streeksdiensteraad het in 1992 'n wapen by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer. Dit word deur sy opvolger, die Overberg-distriksmunisipaliteit, gevoer: ''Verhoogd tweelingkepersgewys deursnede, blou  en groen, oor die snylyn heen 'n silwer tweelingkeper, die pieke gekanteel, gedeeltelik oor die tweelingkeper heen, 'n breee goue punt belaai met 'n regopgeplaaste swart anker; die skild oortop met 'n muurkroon met drie uitkomende torings, alles goud''. Die skildhouers is twee hoëveldskaapwagters [voëls] wat op 'n grasgrond besaai met fynbos staan, en die wapenspreuk is &quot;Decus nostrum&quot;.&lt;ref name=bvh&gt;[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa: Data of the Bureau of Heraldry].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=odm&gt;[http://www.odm.org.za Overberg-distriksmunisipaliteit se webwerf].&lt;/ref&gt;

== Politiek ==
=== Verkiesingsuitslae ===
Verkiesingsuitslae vir die munisipaliteit in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2009]].
* Bevolking 18 en ouer: 118 135 [55.52% van die totale bevolking]
* Totale stemme: 89 138 [41.89% van die totale bevolking]
* Stempersentasie: 75.45% van die persentasie van die stemgeregtigdes
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Party
!Stemme
!%

|-
|[[Demokratiese Alliansie|DA]] ||40 887 ||45.87%
|-
|[[African National Congress|ANC]] ||31 758 ||35.63%
|-
|[[Onafhanklike Demokrate|OD]] ||5 626 ||6.31%
|-
|[[Congress of the People|Cope]] ||5 436 ||6.10%
|-
|[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]] ||1 591 ||1.78%
|-
|[[United Democratic Movement|UDM]] ||1 523 ||1.71%
|-
|[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ||1 281 ||1.44%
|-
|[[African People's Convention|APC]] ||131 ||0.15%
|-
|[[Christen Demokratiese Alliansie|CDA]] ||130 ||0.15%
|-
|[[Great Kongress of South Africa|GKSA]] ||105 ||0.12%
|-
|[[Pan Africanist Congress of Azania|PAC]] ||89 ||0.10%
|-
|[[Movement Democratic Party|MDP]] ||84 ||0.09%
|-
|[[United Christian Democratic Party|UCDP]] ||67 ||0.08%
|-
|[[Azanian People's Organisation|Azapo]] ||60 ||0.07%
|-
|[[National Democratic Convention|Nadeco]] ||52 ||0.06%
|-
|[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ||50 ||0.06%
|-
|[[Alliance of Free Democrats|AFD]] ||46 ||0.05%
|-
|[[Keep It Straight and Simple Party|KISS]] ||37 ||0.04%
|-
|[[New Vision Party|NVP]] ||30 ||0.03%
|-
|[[Women Forward|WF]] ||28 ||0.03%
|-
|[[United Indepentend Front|UIF]] ||24 ||0.03%
|-
|[[Al Jama-ah]] ||23 ||0.03%
|-
|[[Minority Front|MF]] ||23 ||0.03%
|-
|[[A Party]] ||23 ||0.03%
|-
|[[South African Democratic Congress|Sadeco]] ||20 ||0.02%
|-
|[[Pan Africanist Movement|PAM]] ||14 ||0.02%
|-
! Totaal ||89 138 ||100.00% 
|}

== Distriksbestuursgebied ==
[[Lêer:Map of the Western Cape with the Overberg DMA highlighted.svg|regs|duimnael|Kaart van die [[Wes-Kaap]] wat die Overberg DBG in rooi toon.]]
'n Gedeelte van die Overberg-distriksmunisipaliteit is 'n distriksbestuursgebied met die munisipale kode WCDMA03, wat geen plaaslike munisipaliteit het nie. Vanaf 2001 het die distriksbestuursgebied 'n bevolking van 256.
 
Volgens die 2001-sensus word die distriksbestuursgebied deur 256 mense bewoon en bestaan uit 37 huishoudings. Die [[bevolkingsdigtheid]] is 0,42 mense/km². Die digtheid van die huishoudings beslaan 0,06 huise/km². Die rasse-samestelling van die munisipaliteit is 3,5% Swart, 55,5% Bruin, 0,0% Asiaties en 41,0% Wit.

40,9% van alle huishoudings bestaan uit meer as een individu en die gemiddelde huishouding bestaan uit 6,92 mense.

In die distriksbestuursgebied word die bevolking as volg verdeel: 23,4% van die bevolking is jonger as 15 jaar, 16,4% is vanaf 15 tot 24 jaar oud, 31,6% vanaf 25 tot 44, 19,3% vanaf 45 tot 64 en 8,3% maak diegene uit wat 65 jaar of ouer is. Die gemiddelde ouderdom is 28 jaar. Vir elke 100 vroue is daar 151,0 mans; vir elke 100 vroue van 18 jaar of ouer is daar 201,8 mans.

In die Distriksgebied praat 70,3% van alle inwoners [[Afrikaans]] as huistaal, 17,0% praat [[Xhosa]] en 6,8% praat [[Engels]].

97,1% van die inwoners is [[Christene]], 2,9% [[Ateïsme|beoefen geen geloof]] nie.

0,0% van die inwoners van 20 jaar of ouer het geen onderwys ontvang nie, 6,3% het ’n bietjie laerskoolonderrig, 3,8% het slegs laerskool voltooi, 15,0% het ’n bietjie hoërskoolonderrig, 35,6% het slegs hoërskool voltooi en 39,4% het tersiêre onderwys ontvang. Oor die algemeen het 75,0% hul hoërskoolloopbaan voltooi.

51,4% van die wooneenhede beskik oor ’n [[telefoon]] en/of [[selfoon|sellulêre telefoon]] in die huis self, 40,0% het toegang tot ’n nabygeleë telefoon en 8,6% het geen toegang tot ’n telefoon nie. 100,0 % van alle huishoudings het ’n spoel- of chemiese toilet, 91,2% laat hul vullis ten minste een keer ’n week deur die munisipaliteit verwyder; 0,0% het geen vullisverwydering nie, 100,0% het lopende kraanwater binne hul huise, 100,0% het lopende kraanwater op hul erf, en 100,0% het toegang tot lopende kraanwater. 73,0% van die huishoudings gebruik elektrisiteit vir kookdoeleindes, 71,1% vir verhitting, en 75,7% vir beligting. 74,3% van die huishoudings beskik oor ’n radio, 62,2% het ’n televisie, 22,2% besit ’n rekenaar en 100,0% het ’n yskas.

2,4% van die bevolking tussen die ouderdom van 15 en 65 is werkloos. Van die werklose persone is 100,0% Bruinmense. 5,3% van Bruinmense is werkloos, 0,0% van Swartes, 0,0% van Asiërs en 0,0% van Blankes.

Die mediaan jaarlikse inkomste van werkende volwassenes tussen die ouderdom van 15 tot 65 is R 55 200. Mans het ’n mediaaninkomste van R 59 727 teenoor R 38 298 wat deur vroue verdien word. Die mediaaninkomste per ras is R 28 806 vir Swartes, R 39 287 vir Kleurlinge, R 0 vir Asiërs en R 69 363 vir Blankes. 

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:97%;&quot;
|+Verspreiding van Jaarlikse inkomste &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.statssa.gov.za/census01/Census/Database/Census%202001/Census%202001.asp |title=Statistics South Africa Census 2001 |access-date=18 Januarie 2011 |archive-date=11 April 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050411233106/http://www.statssa.gov.za/census01/Census/Database/Census%202001/Census%202001.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
!Kategorie
! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !!
|-
|Geen inkomste || bgcolor=&quot;Silver&quot;| || colspan=40|2,2%
|-
|R 12 – R 4 800 || colspan=40|0% 
|-
|R 4 812 – R 9 600 || bgcolor=&quot;Silver&quot;| || colspan=40|2,2%
|-
|R 9 612 – R 19 200 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=4|  || colspan=36|9,7%
|-
|R 19 212 – R 38 400 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=8|  || colspan=32|20,9%
|-
|R 38 412 – R 76 800 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=14|  || colspan=26|34,3%
|-
|R 76 812 – R 153 600 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=8|  || colspan=32|20,9%
|-
|R 153 612 – R 307 200 || bgcolor=&quot;Silver&quot; colspan=3|  || colspan=38|7,5%
|-
|R 307 212 – R 614 400 || bgcolor=&quot;Silver&quot; |  || colspan=39|2,2%
|-
|R 614 412 of meer || colspan=40|0%
|-
|}

'''Overberg beelde :'''
&lt;gallery&gt;
Image:Overberg-1.JPG|
Image:Overberg-4.JPG|
Image:Overberg-5.JPG|
Image:Overberg-7.JPG|
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
* [http://www.odm.org.za/ Amptelike webruimte]
* [http://www.capegateway.gov.za/eng/your_gov/12188 Overberg Distriksmunisipaliteit by Cape Gateway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919213100/http://capegateway.gov.za/eng/your_gov/12188 |date=19 September 2010 }}
* [http://www.overberginfo.com/ Elektroniese inligtingbron oor die Kaapse Overberg]
* [http://www.overberg.co.za/ Overbergwebruimte]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Distrikte van Suid-Afrika}}
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Distrikte van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>1icx5xoy62ca3ywk4phc1romkg8ey27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Conquistador</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41140</id>
    <revision>
      <id>2969105</id>
      <parentid>2843322</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>trs</comment>
      <origin>2969105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1620" sha1="fgjvoxejn49l2mbb1h71wgl384towm4" xml:space="preserve">[[Lêer:Spanish Conqueror Helmet.jpg|duimnael|Helm van 'n conquistador. Museo del Carmen, Maipú (Chili).]]
[[Lêer:Fundacion de Santiago.jpg|duimnael|''Pedro de Valdivia stig Santiago de Chile'' - skildery deur Pedro Lira, 1889.]]

Die '''conquistadores''' (die [[Spaans]]e term vir ''veroweraars'') was die soldate, ontdekkingsreisigers en avonturiers wat 'n groot deel van [[Latyns-Amerika]] en die [[Filippyne]] tussen die [[15de eeu|15de]] en [[17de eeu]] onder [[Spanje|Spaanse]] beheer gebring het.

Nadat [[Christophorus Columbus]] die [[Amerikas]] ontdek het, het Spanje spoedig ekspedisies uitgestuur om die [[Nuwe Wêreld]] te evangeliseer. Vele van hierdie deelnemers was hidalgo's en het tot verarmde [[adel]] behoort. Deur na Latyns-Amerika te reis, het hulle gehoop om die fortuin te maak wat hulle in [[Europa]] nie kon kry nie. Baie conquistadores het uit [[Extremadura]] gekom.

Aanvanklik het baie conquistadores die inheemse bevolking van die streek op gruwelike wyse mishandel. Die [[Indiane]] is uitgemoor, misbruik en tot [[slawerny]] gedwing, en hul stede is vernietig. Hierdeur het vele belangrike kulturele sentra van onder meer die [[Inka]]s en die [[Maya]]s verdwyn.

Daar was egter ook Spanjaarde wat teen hierdie misdade in opstand gekom het. As gevolg daarvan is in 1542 'n nuwe koloniale wet aangeneem, waarmee gepoog is om die Indiane in Latyns-Amerika beter te beskerm. Vir vele Indiaanse gemeenskappe het hierdie wetgewing egter te laat gekom.

== Sien ook ==
* [[Hernán Cortés]]
* [[Francisco Pizarro]]

{{CommonsKategorie|Conquistadors}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Conquistadores| ]]</text>
      <sha1>fgjvoxejn49l2mbb1h71wgl384towm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Great North Road</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43876</id>
    <revision>
      <id>2968922</id>
      <parentid>2704136</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bron */</comment>
      <origin>2968922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2900" sha1="nt573iy8924ttvtjxjzbeveeildvzwd" xml:space="preserve">[[Lêer:The great northroad.jpg|duimnael|300px|Die Great North Road]]
Die '''Great North Road''' is 'n hoofpad in [[Zambië]] wat van die grenspos met [[Zimbabwe]] oor die [[Zambezirivier]] in die suide strek tot in die noordooste waar dit aansluit by die padnetwerk van [[Malawi]] en [[Tanzanië]]. Uit 'n geskiedkundige oogpunt is dit die pad van die [[Kaapstad|Kaap]] na [[Kaïro]] wat [[Cecil John Rhodes]] in die vooruitsig gestel het. In dié opsig kan die gedeelte van die grenspos by [[Chirundu]] tot by [[Lusaka]] ook as deel van die '''Great North Road''' beskou word, met die gedeelte van [[Mbala]] tot by [[Mupulungu]] as aansluitingspad na die stoombootdiens op die [[Tanganjika-meer]], wat tot in die jare vyftig gewild onder reisigers was.

Die pad strek byna 1&amp;nbsp;200 km deur [[Zambië]]. Dit begin by die [[Otto Beit-brug]], wat die [[Beit Trust]] aan inwoners van [[Noord-Rhodesië|Noord-]] en [[Suid-Rhodesië]] geskenk het en wat ter ere van [[Alfred Beit]] se jonger broer, sir [[Otto Beit]], vernoem is. Van hier by die dorp Chirundu aan die grens met [[Zimbabwe]], loop die ou pad noordwaarts tot by die hoofstad, [[Lusaka]], en verder deur [[Kabwe]] (voorheen bekend as Broken Hill), [[Kapiri Mposhi]] en [[Serenje]] tot by [[Kasama]] en verder tot by Mbala (voorheen bekend as Abercorn). By [[Tunduma]] (195 km van Mbala af) sluit die pad aan by die padnetwerk van [[Malawi]] en [[Tanzanië]], wat dan verderaan skakel met [[Uganda]], [[Kenia]] en tot teenaan die [[Nyl]] strek.

Toe die [[Mpika]]-[[Tanzanië]]-hoofpad (die [[Tanzam-hoofpad]]) in die jare sestig oor [[Tunduma]] opgeknap is en 'n goeie toegangsroete tot by [[Dar-es-Salaam]] gebied het, het dié deel as die Great North Road begin bekend staan, pleks van die [[Mpika]]-Mbala-deel oor [[Kasama]], wat as 't ware die ou Great North Road geword het. Die ou pad het by [[Mpika]] noordwes geswaai en oor [[Kasama]] tot by Mbala en [[Mpulungu]] geloop, waar 'n stoombootdiens vroeër gewild was.  

In [[Lusaka]] se middestad staan die pad as Cairo Road bekend en is dit die sake- en handelsmiddelpunt en bedrywigste deurpad, hoewel swaarvoertuie deesdae die middestad vryspring deur van Lumumba Road gebruik te maak.

==Lees ook==
* [[Lobito-korridor]]

== Bron ==
*Gordon-Brown, A., ''The Year Book and Guide to Southern Africa'', Howard Timmins, Cape Town, 1965
*Green, Lawrence G.: Great North Road. A journey by land and water, on and off the highway, in search of lonely places and cities, strange tales and the odd characters of tropical Africa. [[Kaapstad]]: Howard Timmins, 1961

== Eksterne skakels ==
*[http://www.greatnorthroad.org/elements/media/maps/great_north_road.jpg Kaart van die Great North Road] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060220154606/http://www.greatnorthroad.org/elements/media/maps/great_north_road.jpg |date=20 Februarie 2006 }}

[[Kategorie:Geografie van Zambië]]</text>
      <sha1>nt573iy8924ttvtjxjzbeveeildvzwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Navahrudak</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47146</id>
    <revision>
      <id>2969023</id>
      <parentid>2821691</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T23:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2969023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10695" sha1="lafly6d2io91p9atkispcetrdzgla6f" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:130%;&quot; |
'''Navahrudak'''&lt;br /&gt;'''Навагрудак'''&lt;br /&gt;
[[Lêer:Navahrudak1.JPG|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Nawahradak-pos.jpg|160px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Coat of Arms of Navahrudak, Belarus.svg|60px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of Navahradak.svg|70px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Land'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlag|Belarus}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting (eerste verwysing)'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[1044]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stadstatus'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[1444]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | - [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 292 m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (2009)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 30&amp;nbsp;800
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | - /vk km
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | EET/ [[UTC]] +2
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
| &amp;nbsp;- [[Somertyd]]
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | EEST/ [[UTC]] +3
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; |
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike Webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; |  [http://www.novogrudok.by/ www.novogrudok.by]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|}
'''Navahrudak''' ([[Belarussies]] Навагрудак [navaˈɣrudak] is 'n stad in die [[Belarus]]siese Hrodna-voblast.

== Naam in ander tale ==
Navahrudak word in [[Russies]] Новогрудок, in [[Pools]] ''Nowogródek'', in [[Litaus]] ''Naugardukas'' en in [[Jiddisj]] נאַוואַרעדאָק, ''Navaredok'' genoem.

== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
Die eerste verwysing na Navahrudak dateer uit die jaar 1044 toe die grootprins van Novgorod en Kiëf, Jaroslav I die Wyse (1019–1054), oorlog teen [[Litaue|Litause]] stamme gevoer het.&lt;ref name=Hajba&gt;{{Cite web |url=http://gorod.novogrudok.by/history/ |title=Н.П.Гайба: История Новогрудка |access-date= 1 Mei 2010 |archive-date=14 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614044603/http://gorod.novogrudok.by/history/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Daarnaas verwys ook die Hypatius-kroniek onder die jaargetal 1252 na ''Novogorodok'' (letterlik &quot;nuwe klein stad&quot;).
[[Lêer:Novogrudok ruin.jpg|duimnael|links|250px|Die bouvalle van die Navahrudak-kasteel, een van die belangrikste vestings van die Grootvorstedom Litaue]]
Navahrudak was destyds 'n belangrike nedersetting in die afgeleë westelike gebiede van die Kriwitsje, 'n Oos-Slawiese stamgroep, wat volgens sommige geskiedkundiges vanaf die [[10de eeu]] deur die [[Kiëf-Roes]] oorheers is. In die [[13de eeu]] het die Roes se fragiele bewind as gevolg van nomadiese invalle uit [[Asië]] verbrokkel. Hierdie invalle het hul hoogtepunt in [[1240]] met die plundering van [[Kiëf]] deur Mongoolse hordes bereik en 'n geopolitiese vakuum in die gebied laat ontstaan wat later as Swart-Roetenië bekend sou staan. Die vroeë Oos-Slawiese stamgroepe was in 'n aantal onafhanklike en mededingende vorstedomme opgesplits.

Nadat Navahrudak deur [[Mindaugas]], die eerste grootvors van Litaue, verower is, het die nedersetting deel uitgemaak van die Koninkryk en latere Grootvorstedom Litaue. Volgens 'n 16de eeuse hipotese, wat oorspronklik deur Maciej Stryjkowski in sy kroniek gestel is, sou Navahrudak as hoofstad van die 13de eeuse Litause ryk gefungeer het. Terwyl later ook ander geleerdes hierdie bewering gesteun het, word dit nie deur eietydse kronieke gestaaf nie. Vaišvilkas, Mindaugas se seun en opvolger, het die monastiese eed in die Lavrasjef-klooster naby die stad afgelê en 'n Ortodokse konvent gestig.

In 1444 het Navahrudak stadstatus volgens die Maagdenburgse Reg gekry en het ná die Unie van Lublin in [[1569]] deel uitgemaak van die [[Pools-Litause Gemenebes]]. As gevolg van die Poolse Delinge is die stad in [[1795]] by die Russiese Tsareryk se Grodno-goewernoraat ingelyf.

=== Moderne geskiedenis ===
[[Lêer:Navahradak - Rekanstrukcyja (Viktar Staščaniuk) 1.jpg|duimnael|links|250px|Rekonstruksie van die Mindaugas-kasteel deur Viktar Staščaniuk]]
Navahrudak het 'n florerende [[Jood]]se gemeenskap ([[sjtetl]]) met 'n bevolking van 5&amp;nbsp;015 in [[1900]] gehuisves.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-1946683 |title=''JewishGen.org'' |access-date= 2 Mei 2010 |archive-date=30 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081230053110/http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.dll?jg~jgsys~shtetm~-1946683 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die stad was die bakermat van die Joodse Mussar-beweging en die geboorteplek van die Joodse [[leksikograaf]], skrywer en taalkundige Alexander Harkavy (1863–1939).

Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] is die stad tussen [[1915]] en [[1918]] deur [[Duitsland|Duitse]] troepe, daarna deur die Poolse leër en – tydens die Poolse oorlog teen die Bolsjewiki – deur die [[Rooi Leër]] beset. Volgens die Verdrag van [[Riga]] is Navahrudak by Pole ingesluit en het vervolgens as die administratiewe sentrum van die [[woiwodskap]] Nowogródek gedien.

Ná die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die Duits-Sowjetse aanval op Pole is Navahrudak in [[September]] 1939 deur Sowjet-troepe ingeneem, deur Sowjet-Rusland geannekseer en by die Wit-Russiese SSR ingelyf. Vir 'n kort tydperk – tussen [[2 November]] en [[4 Desember]] – het dit as die administratiewe sentrum van die Navahrudak-voblast gefungeer. Die voblast-administrasie se setel is vervolgens na Baranawitsji verskuif en die oblast se naam gewysig na Baranawitsji. Navahrudak was vanaf [[15 Januarie]] [[1940]] die administratiewe middelpunt van die gelyknamige rajon of distrik.
[[Lêer:Rynek in Navahrudak.JPG|duimnael|regs|250px|Die markplein van Navahrudak]]
Op [[22 Junie]] [[1941]] is die [[Sowjetunie]] deur Duitse troepe aangeval. Nadat die Sowjet-troepe in die sogenaamde Navahrudak-ketel deur die Duitsers omsingel was, het die Duitse weermag die stad op [[4 Julie]] ingeneem. Voor die oorlog het Navahrudak se bevolking op 20&amp;nbsp;000 gestaan, waarvan die helfte van Joodse afkoms was. Gedurende 'n aantal sogenaamde &quot;aksies&quot; is die oorgrote meerderheid van die Joodse inwoners vermoor, die res (sowat 550) moes slawearbeid verrig.

Tydens die Duitse besetting het Navahrudak deel uitgemaak van die ''Reichskommissariat Ostland''. Sowjet-partisane het onmiddellik begin om die militêre weerstand in die streek te organiseer, waarby die sogenaamde Bielski-partisane, 'n groep van Joodse vrywilligers, 'n leidende rol gespeel het. Op [[1 Augustus]] [[1943]] is elf nonne, wat later as die Geseënde Martelaars van Nowogródek bekend sou staan, deur die geheime Duitse polisie ''[[Gestapo]]'' vermoor.

Drie jaar ná die Duitse besetting is Navahrudak op [[8 Julie]] [[1944]] deur die Rooi Leër ingeneem. Die oorlogshandelinge het in die stad tot 'n dramatiese verlies van menselewens gelei. Terwyl altesaam 45&amp;nbsp;000 burgers gesterf het, was ook meer as sestig persent van die woongeboue vernietig. Die Wit-Russiese SSR het ná die oorlog 'n grootskaalse heropbouprogram van stapel gestuur sodat die infrastruktuut binne 'n relatief kort tydperk herstel kon word. Die Baranwitsji-voblast is op 8 Julie [[1954]] ontbind, en die plaaslike rajo met Navahrudak is by die Hrodna-voblast ingelyf waarvan dit steeds deel uitmaak.

== Kuns en argitektuur ==
[[Lêer:Mickiewicz Mound Navahrudak.JPG|duimnael|regs|250px|Die &quot;Heuwel van Onsterflikheid&quot; is ter ere van die digter [[Adam Mickiewicz]] geskep]]
[[Lêer:Mickiewicz House.jpg|duimnael|links|250px|Adam-Mickiewicz-huis en -museum]]
[[Lêer:Navahrudak Mosque.JPG|duimnael|links|250px|Tataarse moskee]]
Die kasteel van Navahrudak, wat algemeen as die Mindaugas-kasteel bekend staan, dateer uit die 14de eeu. Nadat dit in 1710 deur Sweedse troepe aan die brand gesteek is, het net bouvalle oorgebly. Die Ortodokse katedraal van Sint Boris en Sint Gleb is vanaf 1519 in die [[Gotiese argitektuur|Gotiese boustyl]] opgerig, maar eers in die 1630's voltooi. In die 19de eeu is omvattende herstelwerk uitgevoer.

Die geboortehuis van Pole se nasionale digter, [[Adam Mickiewicz]] (1798–1855), is op 'n voormalige landgoed naby Navahrudak geleë en intussen in 'n museum omgeskep. Die digter is in die plaaslike Transfigurasie-kerk (1712–1723) gedoop. By Mickiewicz se geboortehuis is 'n standbeeld van die digter opgerig, en tussen 1924 en 1931 het die destydse Poolse regering die &quot;Heuwel van Onsterflikheid&quot; ter ere van Adam Mickiewicz laat skep.

Die Joodse begraafplaas, waar sommige lede van die bekende Harkavy-familie ter ruste gelê is, herinner aan die ou sjtetl. Ander belangrike besienswaardighede sluit die Sint Michael-kerk, wat in 1751 en 1831 gerenoveer is, die Tataarse moskee wat van hout gebou is, woonhuise uit die 18de en 19de eeu, die 18de eeuse Joodse sinagoge en die moderne winkelsentrum op Navahrudak se sentrale plein in.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commonskat|Navahrudak|Navahrudak}}

'''Video'''
* [http://www.youtube.com/watch?v=Iga7wA5dnbM ''youtube.com: Ballonvlug oor die landskap naby Navahrudak (in 720p HD)'']

{{Normdata}}

[[Kategorie:Nedersettings in Belarus]]</text>
      <sha1>lafly6d2io91p9atkispcetrdzgla6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overstrand Plaaslike Munisipaliteit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54761</id>
    <revision>
      <id>2969056</id>
      <parentid>2875848</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nedersettings */</comment>
      <origin>2969056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1358" sha1="jjpa7wzytgf58cy0n1lx7q1kssvuodn" xml:space="preserve">{{Tabel_Plaaslike Munisipaliteite_van_Suid-Afrika
|naam=Overstrand
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Overberg-distriksmunisipaliteit|Overberg]]
|kode=WC032
|tipe=Plaaslike munisipaliteit
|hoofstad=[[Hermanus]]
|burgemeester=[[Archie Klaas]] (DA)
|bevolking=80,432 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area= 1 708
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Overstrand highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:St_Patrick-kerk.jpg|duimnael|regs|300px|Die Anglikaanse St. Patrick-kerk op Hermanus.]]
Die '''Overstrand Plaaslike Munisipaliteit''' is een van die [[Plaaslike Munisipaliteit|plaaslike munisipaliteit]]e in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit|Overberg-distrik]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]].

== Nedersettings ==
Die Overstrand bestaan uit die volgende dorpe:
{{Kolomme2
|Kolom1=
*[[Baardskeerdersbos]]
*[[Bettysbaai]]
*[[Die Kelders]]
*[[Fisherhaven]]
*[[Franskraalstrand]]
*[[Gansbaai]] 
*[[Hawston]]
*[[Hermanus]] (setel)
*[[Kleinbaai]]
*[[Kleinmond]]
*[[Mount Pleasant]]
|Kolom2=
*[[Onrusrivier]]
*[[Pearly Beach]]
*[[Pringlebaai]]
*[[Rooiels, Wes-Kaap|Rooiels]]
*[[Sandbaai]]
*[[Stanford]]
*[[Van Dyksbaai]]
*[[Vermont, Wes-Kaap|Vermont]]
*[[Viljoenshof]]
*[[Voëlklip, Hermanus|Voëlklip]]
*[[Zwelihle]]
}} 
{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Plaaslike Munisipaliteite in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>jjpa7wzytgf58cy0n1lx7q1kssvuodn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969057</id>
      <parentid>2969056</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1372" sha1="9lbn9vuhx8nuyihs3hzegyuvx416xi9" xml:space="preserve">{{Tabel_Plaaslike Munisipaliteite_van_Suid-Afrika
|naam=Overstrand
|provinsie=[[Wes-Kaap]]
|distriksmunisipaliteit=[[Overberg-distriksmunisipaliteit|Overberg]]
|kode=WC032
|tipe=[[Plaaslike munisipaliteit]]
|hoofstad=[[Hermanus]]
|burgemeester=[[Archie Klass]] (DA)
|bevolking=80,432 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Afrikaans]], [[Xhosa]], [[Engels]]
|area= 1 708
|beeld_ligging=Map of the Western Cape with Overstrand highlighted (2011).svg
}}
[[Lêer:St_Patrick-kerk.jpg|duimnael|regs|280px|Die Anglikaanse St. Patrick-kerk op Hermanus.]]
Die '''Overstrand Plaaslike Munisipaliteit''' is een van die [[Plaaslike Munisipaliteit|plaaslike munisipaliteit]]e in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit|Overberg-distrik]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]].

== Nedersettings ==
Die Overstrand bestaan uit die volgende dorpe:
{{Div col|colwidth=20em}}
*[[Baardskeerdersbos]]
*[[Bettysbaai]]
*[[Die Kelders]]
*[[Fisherhaven]]
*[[Franskraalstrand]]
*[[Gansbaai]] 
*[[Hawston]]
*[[Hermanus]] (setel)
*[[Kleinbaai]]
*[[Kleinmond]]
*[[Mount Pleasant]]
*[[Onrusrivier]]
*[[Pearly Beach]]
*[[Pringlebaai]]
*[[Rooiels, Wes-Kaap|Rooiels]]
*[[Sandbaai]]
*[[Stanford]]
*[[Van Dyksbaai]]
*[[Vermont, Wes-Kaap|Vermont]]
*[[Viljoenshof]]
*[[Voëlklip, Hermanus|Voëlklip]]
*[[Zwelihle]]
{{Div col end}}

{{Wes-Kaapse Munisipaliteite}}

[[Kategorie:Plaaslike Munisipaliteite in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>9lbn9vuhx8nuyihs3hzegyuvx416xi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bettysbaai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54850</id>
    <revision>
      <id>2969052</id>
      <parentid>2819375</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2365" sha1="mr29qvn9xop26tnqb7gf0g496lx0nu0" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Bettysbaai
| inheemse_naam           = Betty's Bay
| ander_naam              = 
| beeld_stadsilhoeët      = Betty's Bay.jpg
| beeldbyskrif            = Bettysbaai
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 34 |latm  = 21 |lats  = 47
| longd = 18 |longm = 53 |longs = 06
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = Overberg
| munisipaliteit          = Overstrand
| stigtingsdatum          = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 3.7%
| persent_kleurling       = 21.1%
| persent_asiër           = 0.3%
| persent_wit             = 72.6%
| persent_ander           = 2.3%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 60.5%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 36.5%
| demografie2_titel3      = Ander
| demografie2_info3       = 3.0%
| poskode                 = 7141
| poskode2                = 7141
| skakelkode              = 028
| sensuskode              = 172004
| webwerf                 = 
}}
[[Lêer:Bettys Bay, South Africa wza.jpg|duimnael|280px|Bettysbaai.]]
'''Bettysbaai''' is 'n vakansiedorp aan die [[Atlantiese Oseaan]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp strek ongeveer 12&amp;nbsp;km langs die kuslyn. Bettysbaai is vernoem na die dogter van Arthur Youlden wat saam met ander besigheidsmanne gedurende die 1930's die ontwikkeling van Bettysbaai begin het.

Die [[R44 (Suid-Afrika)|R44]] provinsiale pad gaan deur Bettysbaai, wat ressorteer onder die [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit]], in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit]].

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]
* [[Harold Porter Botaniese Tuin]]

== Bronnelys ==
* {{cite book |last=Erasmus |first= B.P.J.|authorlink=B.P.J. Erasmus |title=[[Op Pad in Suid-Afrika]]|year= 1995|publisher=Jonathan Ball Uitgewers |isbn= 1-86842-026-4}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Wes-Kaap saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>mr29qvn9xop26tnqb7gf0g496lx0nu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rooiels, Wes-Kaap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54852</id>
    <revision>
      <id>2969035</id>
      <parentid>2957413</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T07:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1993" sha1="7fma20vfimf8pbrw9uqj0jhgxgbpxkj" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Rooiels
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Gehug
|duimdrukkerkaart=Wes-Kaap
|duimdrukkeretiketposisie=regs
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}}
|onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]]
|onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]]
|onderafdelingtipe3=[[Plaaslike Munisipaliteit]]
|onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]]
|onderafdelingnaam2=[[Overberg-distriksmunisipaliteit|Overberg]]
|onderafdelingnaam3=[[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit|Overstrand]]
|stigtingstitel=Stigting
|stigtingsdatum=[[1948]]
|oppervlak_totaal_km2=1.32
|hoogte_m=3
|koördinate={{Koördinate|34|18|5|S|18|48|59|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel }}
|bevolking_soos_op=2001
|bevolking_totaal=60
|bevolkingsdigtheid_km2=45
|tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]
|utcafset=+2
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=
|voetnotas=
|webwerf=
}}
[[Lêer:Hangklip.jpg|duimnael|links|Klein-Hangklip aan die oostekant van [[Valsbaai]], soos uit Rooiels gesien]]
'''Rooiels''' is 'n vakansieplek aan die oostekant van [[Valsbaai]], [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Dit is in Junie 1948 tot dorp verklaar en is 5&amp;nbsp;km noord van [[Pringlebaai]] geleë.&lt;ref name=Raper&gt;{{cite book|last=Raper|first=P.E.|title=Dictionary of Southern African Place Names|url=https://archive.org/details/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames_134 }}&lt;/ref&gt; Die dorp is na 'n plaas en rivier met dieselfde naam vernoem.&lt;ref name=Raper/&gt;

Die [[R44 (Suid-Afrika)|R44-hoofpad]] gaan deur die dorp. [[Potvis]]se word dikwels langs die kuslyn opgemerk.&lt;ref&gt;[[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]] 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://en.wikivoyage.org/wiki/Rooi-els Rooiels op Wikivoyage se webtuiste]

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>7fma20vfimf8pbrw9uqj0jhgxgbpxkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stanford</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54878</id>
    <revision>
      <id>2969036</id>
      <parentid>2876900</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3857" sha1="0n5qudmktir9q9bbqeyfqwws6630r9t" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Stanford
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| nedersetting_tipe       = [[Dorp]]ie
| beeld_stadsilhoeët      = Stanford, South Africa.jpg
| beeldbyskrif            = Die ingang na Stanford
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 34 |latm  = 26 |lats  = 30
| longd = 19 |longm = 27 |longs = 20
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = Overberg
| munisipaliteit          = Overstrand
| stigtingsdatum          = 1856&lt;ref name=established&gt;{{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv-lii |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=29 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt;
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 10
| bevolking_totaal        = 4797
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 29.1%
| persent_kleurling       = 60.3%
| persent_asiër           = 0.2%
| persent_wit             = 9.7%
| persent_ander           = 0.7%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 65.8%
| demografie2_titel2      = [[Xhosa]]
| demografie2_info2       = 25.3%
| demografie2_titel3      = [[Engels]]
| demografie2_info3       = 6.7%
| demografie2_titel4      = 
| demografie2_info4       = 
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 2.2%
| poskode                 = 7210
| poskode2                = 7210
| skakelkode              = 028
| sensuskode              = 172019
| webwerf                 = 
}}
[[Lêer:NG kerk Stanford 2016 regop 1.jpg|duimnael|links|180px|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Stanford]] is deur [[Wynand Louw]] ontwerp.]]

'''Stanford''' is 'n klein dorp in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp is reeds in 1857 op die plaas Kleinrivier uitgelê. Die plaas het behoort aan kaptein (later Sir) Robert Stanford. 

Die [[R43 (Suid-Afrika)|R43-provinsiale pad]] gaan deur Stanford en die buurdorpe is [[Gansbaai]] en [[Hermanus]].

Stanford spog ook met 'n mikrobrouery waar vyf soorte bier gebrou word.

Die [[Salmonsdam-natuurreservaat]] is naby Stanford. Die natuurreservaat is genoem na kapt. Salmond van die [[HMS Birkenhead]]. 

Die plaaslike, eklektiese NG kerkgebou is ontwerp deur die argitek [[Wynand Louw]].

== Wapen ==
Stanford se munisipale raad het in 1989 'n wapen by die  [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer: ''In swart, drie silwer klimmende leeus, rooi genael en getong; op 'n silwer skildhoof 'n aronskelk en 'n protea met skuinsgekruiste stingels, alles  van natuurlike kleur''. Die helmteken was 'n bokkop, en die wapenspreuk &quot;Deus adjuvat nos&quot;.&lt;ref name=bvh&gt;[http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry].&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Bronne ==
* [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995 {{ISBN|1-86842-026-4}}
* Padlangs deur Suid-Afrika. 2010. {{ISBN|978-1-77007-751-5}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.stanfordvillage.co.za Inligting oor Stanford Village]
* [http://www.xplorio.com/stanford/ Stanford op Xplorio]
* [https://xplorio.com/stanford/en/about/history/ geskiedenis van Stanford]

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>0n5qudmktir9q9bbqeyfqwws6630r9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muizenberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54879</id>
    <revision>
      <id>2968976</id>
      <parentid>2867677</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geskiedenis */ skakel</comment>
      <origin>2968976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4716" sha1="eaqxz0i9at6v54c0pg3vj0vxrxlu51i" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Muizenberg
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| beeld_stadsilhoeët      = Muizenberg from Boyes Drive.jpg
| beeldbyskrif            = Muizenberg vanaf Boyes-rylaan.
| duimdrukkeretiketposisie= onderkant
| latd  = 34 |latm  = 06 |lats  = 20
| longd = 18 |longm = 28 |longs = 05
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Stad Kaapstad
| stigtingsdatum          = 1743
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 39.1%
| persent_kleurling       = 26.2%
| persent_asiër           = 1.3%
| persent_wit             = 27.8%
| persent_ander           = 5.7%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Engels]]
| demografie2_info1       = 44.3%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 22.8%
| demografie2_titel3      = [[Xhosa]]
| demografie2_info3       = 15.3%
| demografie2_titel4      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info4       = 1.4%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 16.2%
| poskode                 = 7945
| poskode2                = 
| skakelkode              = (021) 787/788
| sensuskode              = 199050
| webwerf                 = 
}}

'''Muizenberg''' is 'n dorp in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]] en is geleë aan die noordweste van [[Valsbaai]]. Muizenberg spog met geboue in die Victoriaanse en Edwardiaanse styl, waaronder Muizenbergstasie, asook een van die beste strande vir [[swem]] en [[branderplankry]]. Die wit strand met sagte branders is as 'n [[blouvlagstrand]] gesertifiseer.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Sinagoge, Muizenberg, Morné van Rooyen, 20 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|Muizenberg se sinagoge.]]
Die dorp is glo vernoem na Wynand Willem Muijs wat in [[1743]] die bevel oor 'n klein buitepos hier gevoer het. Die dorp was op 'n tyd die ligging van een van die beroemdste halfweghuise in die Kaapse geskiedenis, &quot;Farmer Peck's Inn&quot;, wat in [[1825]] gebou is op die pad wat Muizenberg met [[Simonstad]] verbind.
[[Lêer:Muizenberg Railway Station.jpg|duimnael|links|Muizenbergstasie]]

Die [[Inval van die Kaapkolonie (1795)|Slag van Muizenberg]] was 'n klein, maar beslissende militêre aksie wat in Junie [[1795]] begin en drie maande later met die eerste Britse besetting van die Kaap geëindig het. Dit was, behalwe vir 'n kort onderbreking tussen [[1804]] en [[1806]], die beginpunt van Britse bewind aan die Kaap en later ook in groot dele van [[Suider-Afrika]]. Oorblyfsels van 'n verdedigingsfort, wat deur die Nederlanders in 1795 teen 'n heuwel aan die Valsbaaikant opgerig en vanaf [[1796]] deur Britse magte uitgebrei is, kan steeds besigtig word.

Nog 'n historiese besienswaardigheid is ''[[Rhodes' Cottage]]'', 'n huisie op Muizenbergstrand wat in [[1899]] deur die Britse staats- en sakeman en premier van die Kaapkolonie ([[1890]]-[[1896]]), [[Cecil John Rhodes]], as vakansiehuis gekoop is. Dit was Rhodes se aftreeplek waar hy in [[1902]] oorlede is. Die huisie is tans 'n museum wat aan Rhodes se lewe gewy is.

Muizenberg was een van die Britse digter [[Rudyard Kipling]] se gunstelingplekke. Een van sy gedigte is aan die stranddorp gewy. Nog bekende persoonlikhede wat vakansiehuise in Muizenberg gekoop of laat bou het, sluit [[Transvaal]]se mynboumagnate soos [[Sammy Marks]], sir [[Abe Bailey]], die gesin van [[I.W. Schlesinger]] en die Oppenheimers in, die skryfster [[Olive Schreiner]] en die argitek sir [[Herbert Baker]] wat van die vakansiehuise in Muizenberg ontwerp het.

Vanaf die 1920's en 1930's het sowat 600 Joodse immigrantegesinne uit Oos-Europa hulle in die dorp gevestig wat 'n belangrike rol by die ontwikkeling van plaaslike nywerhede, hotelle en skole gespeel het. In [[1924]] het Muizenberg se sinagoge sy deure geopen.&lt;ref&gt;[http://www.jewishgen.org/safrica/communities/24/index.htm ''Suid-Afrikaanse Joodse Gemeenskappe - Muizenberg'']&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Muizenberg with Fish Hoek in the distance.jpg|links|duimnael|''White as sand of Muizenberg&lt;br /&gt;Spun before the gale...'' – [[Rudyard Kipling]].]]

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Bron ==
* Burman, Jose: The False Bay Story. Kaapstad: Human &amp; Rousseau,1977. {{ISBN|0-7981-0777-4}}
* [[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}
* Tredgold, Arderne: Bay between the mountains. Kaapstad: Human &amp; Rousseau, 1995. {{ISBN|0-7981-3424-0}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Kaapstadse voorstede}}

[[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]</text>
      <sha1>eaqxz0i9at6v54c0pg3vj0vxrxlu51i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clarence-rylaan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55897</id>
    <revision>
      <id>2969031</id>
      <parentid>2854826</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T07:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2575" sha1="3wiw15nnf69jbqmz44hyl8n19c4hzrd" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Bergpas
| naam            = Clarence-rylaan
| beeld           = Hangklip wza.jpg
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = Klein-Hangklip te Rooiels, soos vanaf Clarence-rylaan gesien
| kaart           = 
| kaartbeskrywing = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| kaartonderskrif = 
| ligging         = Tussen [[Gordonsbaai]] en [[Rooiels, Wes-Kaap|Rooiels]]
| helling         = 
| hoogte          = 
| lengte          = 22 km
| oppervlak       = Teer
| ingenieur       = &lt;!-- Persoon wat die pad ontwerp het --&gt;
| jaar begin      = 1940
| jaar voltooi    = 
| verbou          = 
| bergreeks       = 
| pad             = R44
}}

Die pad op die [[R44 (Suid-Afrika)|R44-pad]] tussen [[Gordonsbaai]] en [[Rooiels, Wes-Kaap|Rooiels]] staan bekend as '''Clarence-rylaan'''. Hierdie [[toerisme]]roete is 22 km lank en bied 'n panoramiese uitsig oor [[Valsbaai]], die kuslyn, [[Tafelberg]] en dele van die [[Kaapse skiereiland]]. Die kusstrook is veral onder [[Hengel|hengelaars]] en [[walvis]]kykers gewild. [[Kogelbaai]] word druk besoek deur [[branderplankry]]ers. 

Die rylaan is aan die oostekant van [[Valsbaai]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die pad volg die kontoere van die oostekant van Valsbaai en verbind [[Strand, Wes-Kaap|Strand]] met [[Kaap Hangklip]] in die suide. Die roete is soortgelyk aan [[Chapman's Peak-rylaan|Chapmanspiek-rylaan]] verder weswaarts.&lt;ref&gt;http://www.marionwhitehead.co.za&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
Vroeër moes voorrade per skip na Rooiels vervoer word en mense moes met 'n bergpad langs stap. Die sakeman Jack Clarence het eiendom besit in [[Hangklip]] en [[Bettysbaai]]. Hy het 'n motivering ingedien om 'n pad te laat bou na dié gebiede. Konstruksiewerk het in 1940 begin en in die [[Tweede Wêreldoorlog]] is Italiaanse krygsgevangenes gebruik om die pad te bou. Op 29 Mei 1998 het die destydse premier van die [[Wes-Kaap]], [[Gerald Morkel]], ingrypende verbeterings aan die pad geopen. Uitsigpunte is gebou, maar daar is nog enkele skerp draaie in die pad en rotsstortings kom soms voor.

== Die roete ==
Die pad begin by Gordonsbaai, kronkel suid oor die monding van die [[Steenbrasrivier]], gaan verby Kogelbaai, Sparksbaai, verby [[Rooiels]] tot by [[Pringlebaai]]. Hier vurk die pad; die pad regs gaan verby Kaap Hangklip en die pad links na Bettysbaai.&lt;ref&gt;Passes &amp; Poorts. Marion Whitehead. 2010 {{ISBN|978-1-77009-805-3}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van bergpasse in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Bergpasse van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>3wiw15nnf69jbqmz44hyl8n19c4hzrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Die Kelders</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58803</id>
    <revision>
      <id>2969051</id>
      <parentid>2906272</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2201" sha1="4y7ccmo051d8xxjaviivjlf7skv4m06" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Die Kelders
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| beeld_stadsilhoeët      = De Kelders RSA.jpg
| beeldbyskrif            = 
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 34 |latm  = 34 |lats  = 
| longd = 19 |longm = 21 |longs = 
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = Overberg
| munisipaliteit          = Overstrand
| stigtingsdatum          = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 2.0%
| persent_kleurling       = 2.2%
| persent_asiër           = 0.1%
| persent_wit             = 95.5%
| persent_ander           = 0.3%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 84.4%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 12.6%
| demografie2_titel3      = 
| demografie2_info3       = 
| demografie2_titel4      = 
| demografie2_info4       = 
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3.0%
| poskode                 = 7220
| poskode2                = 
| skakelkode              = 028
| sensuskode              = 172020001
| webwerf                 = 
}}
[[Lêer:De Kelders bay - by Shaun MItchem.jpg|duimnael|links|Uitsig oor Die Kelders se baai.]]

'''Die Kelders''' is 'n vakansiedorpie aan die [[Atlantiese Oseaan]] in die [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Die dorpie is net noord van [[Gansbaai]] en ressorteer onder die [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit]], wat onder beheer van die [[Overberg-distriksmunisipaliteit]] val.

Die dorpie ontleen sy naam aan die grotte onder die rotswand waardeur 'n ondergrondse stroom vloei. Die [[R43 (Suid-Afrika)|R43-provinsiale pad]] gaan deur die dorp.

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Bron ==
* {{cite book |last=Erasmus |first= B.P.J.|authorlink=B.P.J. Erasmus |title=[[Op Pad in Suid-Afrika]]|year= 1995|publisher=Jonathan Ball Uitgewers |isbn= 1-86842-026-4}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>4y7ccmo051d8xxjaviivjlf7skv4m06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fisherhaven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60547</id>
    <revision>
      <id>2969054</id>
      <parentid>1797599</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1600" sha1="r69odpu93r0y6vjmj9kukplff13u5ns" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Fisherhaven
| beeld_stadsilhoeët      = 
| beeldbyskrif            = 
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 34 |latm  = 21 |lats  = 39
| longd = 19 |longm = 07 |longs = 47
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = Overberg
| munisipaliteit          = Overstrand
| stigtingsdatum          = 1967
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| persent_swart           = 2.1%
| persent_kleurling       = 26.4%
| persent_asiër           = 0.3%
| persent_wit             = 69.7%
| persent_ander           = 1.5%
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 50.6%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 45.9%
| demografie2_titel3      = 
| demografie2_info3       = 
| demografie2_titel4      = Ander
| demografie2_info4       = 3.5%
| poskode                 = 7200
| skakelkode              = 
| sensuskode              = 172011
| webwerf                 = 
}}

'''Fisherhaven''' is 'n klein dorpie in die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[Wes-Kaap]], sowat 17&amp;nbsp;km vanaf [[Hermanus]]. Fisherhaven ressorteer onder die [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit]] in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit]]. Die [[Botrivier (rivier)|Botrivier]] se monding is hier geleë.

== Sien ook == 
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>r69odpu93r0y6vjmj9kukplff13u5ns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinbaai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60608</id>
    <revision>
      <id>2969048</id>
      <parentid>2232209</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1445" sha1="k81ncnrndrxkgi4lxmjr00glsd4vf6s" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Kleinbaai
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=
|duimdrukkerkaart=Wes-Kaap
|duimdrukkeretiketposisie=bokant
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Suid-Afrika}}
|onderafdelingtipe1=[[Provinsies van Suid-Afrika|Provinsie]]
|onderafdelingtipe2=[[Distriksmunisipaliteit]]
|onderafdelingtipe3=[[Plaaslike Munisipaliteit]]
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1=[[Wes-Kaap]]
|onderafdelingnaam2=[[Overberg-distriksmunisipaliteit|Overberg]]
|onderafdelingnaam3=[[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit|Overstrand]]
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=
|oppervlak_totaal_km2=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinate ={{Koördinate|34|37|S|19|21|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title }}
|bevolking_soos_op=
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=
|bevolkingnota=
|tydsone=[[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]]
|utcafset=+2
|voetnotas=
|webwerf=
}}

'''Kleinbaai''' is 'n klein dorpie in die [[Suid-Afrika]]anse provinsie [[Wes-Kaap]]. Kleinbaai ressorteer onder die [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit]], wat onder beheer van die [[Overberg-distriksmunisipaliteit]] val.

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

{{Saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>k81ncnrndrxkgi4lxmjr00glsd4vf6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munchkin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60924</id>
    <revision>
      <id>2969006</id>
      <parentid>2439414</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2969006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4730" sha1="h0f5k0vjlp2cpp4phrspnbht92yj9p6" xml:space="preserve">{{Inligtingskas kat
| naam = Munchkin
| beeld = Longhairedmunchkin.jpg
| breedte = 190px
| onderskrif = ’n Langharige Munchkin-katjie.
| alternatiewe_naam = 
| land = [[VSA]]
| bynaam = 
| herkoms = 
| ontstaan = Mutasie
| lyf = Klein, half-Oosters
| pels = Kort/lank
| patroon = Alle
| eienskappe = Kort bene
| nota = 
}}

Die '''Munchkin''' is ’n [[Lys van katrasse|katras]] met abnormale kort bene wat ontstaan het vanweë ’n natuurlike mutasie.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Munchkinshorthaired.jpg|duimnael|links|130px|Munchkin-katjie van sewe maande.]]

Die Munchkin het ontstaan vanweë ’n natuurlike mutasie wat katte met abnormale kort bene tot gevolg het. Dit is ’n soortgelyke geen as die een wat gevind word in byvoorbeeld wors- en Franse dashonde. Hulle het egter nie die rugprobleme wat gewoonlik by dié hondrasse voorkom nie&lt;ref name=&quot;spinal problem&quot;&gt;[http://www.cat-world.com.au/munchkin-cat-breed-profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131123229/http://www.cat-world.com.au/munchkin-cat-breed-profile |date=31 Januarie 2012 }}, CatWorld.&lt;/ref&gt; omdat katte se ruggraat verskil van honde s’n.

Ellen Kasten het in 1964 in die Amerikaanse staat [[New York (deelstaat)|New York]] die eerste keer oor die katte geskryf. Daar is egter nie toe met hulle geteel nie en hulle is eers in 1983 herontdek toe twee dragtige katte in [[Louisiana]] gevind is.&lt;ref name=&quot;samstall&quot; /&gt; Die helfte van die een werpsel se katjies het kort bene gehad en hulle is gebruik om die ras te teel.

Die Munchkin is in 1991 die eerste keer aan die algemene publiek bekend gestel tydens ’n katskou van The International Cat Association (TICA) wat in Amerika landwyd op TV uitgesaai is. Ondanks aanvanklike kritiek is in toetse gevind dat die katte nie rugprobleme het nie.&lt;ref name=&quot;samstall&quot;&gt;{{cite book
  |last = Stall
  |first = Sam
  |authorlink = Sam Stall
  |title = 100 Cats Who Changed Civilization: History's Most Influential Felines
  |publisher = Quirk Productions, Inc
  |year = 2007}}&lt;/ref&gt; In 1994 het TICA die Munchkin aanvaar in sy Nuwe Ras-ontwikkelingsprogram te midde van groot omstredenheid.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://articles.latimes.com/1995-07-21/local/me-26310_1_international-cat?pg=2|title=Critics Dog Cat|last=Owen|first=Susan Marquez|date=July 21, 1995|publisher=Los Angeles Times|accessdate=7 Februarie 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.petfinder.com/cat-breeds/Munchkin |title=Encyclopedia of Cat Breeds: Munchkin Cat |last=Helgren |first=J. Anne |year=1998 |publisher=Barron's Educational Series |access-date=7 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522062757/https://www.petfinder.com/cat-breeds/munchkin/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kat het in 2003 kampioenskapstatus van TICA gekry.&lt;ref name=&quot;TICA,intro&quot;&gt;{{Cite web |url=http://tica.org/public/breeds/mk/intro.php |title=Munchkin – TICA |access-date=20 Januarie 2012 |archive-date=23 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150723020827/http://www.tica.org/public/breeds/mk/intro.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Beskrywing ==
Die Munchkin het ’n klein tot gemiddelde bou met ’n half-Oosterse soort lyf. Die kort bene kan effens geboë wees, alhoewel katte waarvan die bene te geboë is, gediskwalifiseer word. Vir TICA-skoue word hulle in twee groepe verdeel: Munchkin en Munchkin-langhaar. Hulle het alle kleure en patrone.&lt;ref name=&quot;TICA,intro&quot; /&gt;

Hulle is lieftallige, spelerige, intelligente katte wat van mense hou.&lt;ref name=&quot;catsunited&quot;&gt;[http://www.catsunited.com/html/munchkin_breed.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100502234922/http://www.catsunited.com/html/munchkin_breed.html |date= 2 Mei 2010 }}, Cats United.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TICAstandard&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tica.org/public/breeds/mk/mk.pdf|title=Munchkin Breed Group Standard|date=2007-01-05|publisher=The International Cat Association|accessdate=9 Februarie 2010}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Hul aktiwiteite word nie gekniehalter deur hul kort bene nie.

== Sien ook ==
* [[Lys van katrasse]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.tsacc.org.za/downloads/Munchkin.pdf Suider-Afrikaanse standaarde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130507125905/http://www.tsacc.org.za/downloads/Munchkin.pdf |date= 7 Mei 2013 }}
* [http://www.dailymail.co.uk/news/article-399766/Is-tiny-Heed-worlds-smallest-cat.html Is tiny Heed the world's smallest cat?]
*{{Commons-kategorie inlyn|Munchkin}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Munchkin (cat)|Engelse Wikipedia]]

{{Katrasse}}

[[Kategorie:Katrasse]]</text>
      <sha1>h0f5k0vjlp2cpp4phrspnbht92yj9p6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaappunt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65267</id>
    <revision>
      <id>2969030</id>
      <parentid>2923055</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T07:27:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Landhoofde */</comment>
      <origin>2969030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4772" sha1="ktahhujoow40usxlyfjsv4m6fzciuuk" xml:space="preserve">[[Lêer:Cape Point - South Africa.jpg|duimnael|regs|300px|Kaappunt]]
[[Lêer:CapeHopePeninsulaMap.png|duimnael|regs|300px|'n Kaart van die Kaapse Skiereiland]]

'''Kaappunt''' is die verste punt van die [[Kaapse Skiereiland]] en daar word dikwels verkeerdelik aangeneem dat dit die suidelikste punt van [[Afrika]] is. Dit is onlangs ingesluit as deel van die [[Tafelberg- Nasionale Park]], met die punt wat 'n gesogte [[hengel]]- en piekniekplek is. Kaappunt se hoogste spits is 243 m bo seevlak en bestaan hoofsaaklik uit [[sandsteen]].&lt;ref name=&quot;cape_point&quot;&gt;[http://www.capepoint.co.za/ Cape Point Tuisblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928071905/http://www.capepoint.co.za/ |date=28 September 2011 }}, besoek op 26 Mei 2012&lt;/ref&gt;

Die Kaapse Skiereiland, wat waarskynlik duisende jare lank 'n eiland was, het ongeveer 60 miljoen jaar gelede 'n skiereiland geword moontlik as gevolg van die plaaslike opheffing van die aardkors. Die sanderige, laagliggende grondstrook wat die Skiereiland met die [[Kontinent|vasteland]] verbind, staan as die [[Kaapse Vlakte]] bekend. Dit is die enigste skiereiland aan die [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] kus. 

==Landhoofde==
Die suidelikste punt van die Kaapse Skiereiland het drie [[Kaap|landpunte]]. 

Wes van Kaappunt lê [[Kaap die Goeie Hoop]], wat in 1488 deur [[Bartholomeus Dias]] ontdek is. Hy het dit Kaap van Storms (''Cabo Tormentoso'') genoem, maar die naam is later na Kaap die Goeie Hoop (''Cabo de Boa Esperanca'') verander omdat die [[Portugese Ryk|Portugese]] droom om om die Kaap te vaar, in daardie stadium binne hul bereik was. Dias het waarskynlik ook 'n klippilaar daar laat oprig om sy ontdekkingsreise af te baken. 

Vroeër het seevaarders dan ook na die Kaapse Skiereiland as Kaap die Goeie Hoop verwys. Tussen Kaappunt en Kaap die Goeie Hoop lê [[Kaap Maclear]], wat vernoem is na sir [[Thomas Maclear]], 'n bekende sterrekundige wat geofisiese navorsing in die gebied gedoen het. Daar is twee [[Vuurtoring|vuurtorings]] op Kaappunt. Die oorspronklike vuurtoring is in 1857 op een van die winderigste plekke in Suid-Afrika, die [[Vasco da Gama-piek]], opgerig. In mistige weer is die toring egter nie altyd sigbaar nie, en nadat die lynboot [[SS Lusitania|''Lusitania'']] in 1911 in ŉ stormagtige see naby Kaappunt vergaan het, is 'n nuwe vuurtoring in 1914 gebou. 

Die vuurtoring is laer af, nader aan die water by Kaappunt, en is een van die kragtigste vuurtorings ter wêreld. Daar is ook verskeie ander vuurtorings langs die Skiereiland se kus. Kaappunt word dikwels met [[Kaap Agulhas]] verwar as die suidelikste punt van Afrika. Hoewel Kaap Agulhas amptelik as die samevloeiingsplek van die [[Atlantiese Oseaan]] se koue [[Benguelastroom]] en die [[Indiese Oseaan]] se warm [[Mosambiekstroom]] beskou word, is die skeidslyn gedurende die [[Somer|somermaande]] nader aan Kaappunt.

== Kaap die Goeie Hoop-natuurreservaat ==
[[Lêer:Cape Point South Africa (bisl).jpg|duimnael|Aanwysingsbord by Kaappunt]]
Die reservaat beslaan 770 km² met 'n kuslyn van 40 km. Daar is reeds in 1928 begin beplan om die Skiereiland se bedreigde natuurlewe te beskerm. Dit het egter 11 jaar geduur voordat die gebied deur die Kaapse Provinsiale Raad tot [[natuurreservaat]] verklaar is. Die stuk grond is vir 'n bedrag van R127&amp;nbsp;000 aangekoop. Die reservaat strek van Schustersbaai in die weste tot by [[Smitswinkelbaai]] in die ooste. 

'n Paar [[Stroom|stroompies]] vloei deur die reservaat, waarvan die [[Klaasjagersrivier]] die grootste is. Die Skiereiland toon [[Klimaat|klimaatsgewys]] en selfs in [[Ekostelsel|ekostelsels]] kenmerke van 'n eiland, en die [[Dier|fauna]] en [[Plant|flora]] sluit 'n wye verskeidenheid in. Verskeie [[Bok|boksoorte]] soos die [[eland]], [[springbok]] en die grysbok kom voor. Pogings om die [[bontkwagga]] en [[bontebok]] te hervestig, het egter misluk. Daar is ongeveer 150 spesies [[Voël|voëls]], waaronder die [[volstruis]], [[Kaapse suikervoël|suikervoël]], [[Kaapse wewer|Kaapse wewervoël]] en [[Phalacrocorax|seeraaf]]. 

Dan is daar ook [[bobbejaan|bobbejane]], [[ystervark]]e en [[skilpad|skilpaaie]]. Die plantegroei sluit [[fynbos]] en [[Heideagtiges|heidespesies]] in wat op geen ander piek aangetref word nie. Die reservaat is 'n gewilde piekniek- en hengelplek vir die toeris en natuurliefhebber.

== Sien ook ==
* [[Kaap Maclear]]
* [[Kaapse Skiereiland]]
* [[Wes-Kaap]]
* [[Kaap die Goeie Hoop]]
* [[Kaappuntvuurtoring (Kaap Maclear)]]
* [[Kaappuntvuurtoring (Diaspunt)]]

== Bronnelys ==
* [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409540}} band

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}

{{coord|34|21|26|S|18|29|51|O|type:landmark_region:ZA|display=title}}

[[Kategorie:Kape van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geografie van Kaapstad]]</text>
      <sha1>ktahhujoow40usxlyfjsv4m6fzciuuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elementêre deeltjie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74602</id>
    <revision>
      <id>2968966</id>
      <parentid>2958937</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ [[Sjabloon:Voorbladster]]</comment>
      <origin>2968966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36503" sha1="c03yi3tqlt1r2uck2fzhnyjs4cvg6sg" xml:space="preserve">[[Lêer:Standard Model of Elementary Particles afr.svg|duimnael|320px|Standaardmodel van elementêre deeltjies.]]
In [[deeltjiefisika]] is 'n '''elementêre deeltjie''' of '''fundamentele deeltjie''' 'n subatomiese deeltjie wat nie uit ander deeltjies bestaan nie.&lt;ref name=PFI &gt;
{{cite journal
 |first1=Ronald |last1=Newburgh
 |first2=Joseph |last2=Peidle
 |first3=Wolfgang |last3=Rueckner
 |year=2006
 |title=Einstein, Perrin, and the reality of atoms: 1905 revisited
 |url=http://physlab.lums.edu.pk/images/f/fe/Ref1.pdf
 |journal=American Journal of Physics
 |volume=74
 |issue=6
 |pages=478–481
 |bibcode=2006AmJPh..74..478N
 |doi=10.1119/1.2188962
 |access-date=2013-08-17
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803105918/https://physlab.lums.edu.pk/images/f/fe/Ref1.pdf
 |archive-date=2017-08-03 |df=dmy-all
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; Die [[Standaardmodel]] erken tans 17 onderskeie deeltjies: 12 [[fermion]]e en 5 [[boson]]e. As gevolg van geur- en [[Kleurlading|kleurkombinasies]] en [[Antideeltjie|antimaterie]], is dit bekend dat die fermione en bosone onderskeidelik 48 en 13 variasies het.&lt;ref name=&quot;braibant&quot;&gt;{{cite book |last1=Braibant |first1=S. |url=https://books.google.com/books?id=0Pp-f0G9_9sC&amp;q=61+fundamental+particles&amp;pg=PA314 |title=Particles and Fundamental Interactions: An Introduction to Particle Physics |last2=Giacomelli |first2=G. |last3=Spurio |first3=M. |publisher=Springer |year=2009 |isbn=978-94-007-2463-1 |pages=313–314 |access-date=19 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415025723/https://books.google.com/books?id=0Pp-f0G9_9sC&amp;q=61+fundamental+particles&amp;pg=PA314 |archive-date=15 April 2021 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Onder die 61 elementêre deeltjies wat deur die Standaardmodel ingesluit word, tel [[elektron]]e en ander [[lepton]]e, [[kwark]]e en die elementêre bosone. Subatomiese deeltjies soos [[proton]]e of [[neutron]]e, wat twee of meer elementêre deeltjies bevat, staan bekend as [[saamgestelde deeltjie]]s.

Gewone materie bestaan uit [[Atoom|atome]], wat self eens as ondeelbare elementêre deeltjies beskou is. Die term &quot;atoom&quot; kom van die Oud-Griekse woord ἄτομος ''atomos'', wat &quot;ondeelbaar&quot; beteken. Ondanks die teorieë oor atome wat duisende jare lank bestaan het, het die feitelike bestaan van atome tot in 1905 omstrede gebly. In daardie jaar het [[Albert Einstein]] sy artikel oor [[Brownse beweging]] gepubliseer, wat teorieë beëindig het wat [[molekule]]s as wiskundige illusies beskou het. Einstein het daarna materie geïdentifiseer as uiteindelik saamgestel uit verskeie konsentrasies van [[Massa-energieverband|energie]].&lt;ref name=PFI &gt;
{{cite journal
 |first1=Ronald |last1=Newburgh
 |first2=Joseph |last2=Peidle
 |first3=Wolfgang |last3=Rueckner
 |year=2006
 |title=Einstein, Perrin, and the reality of atoms: 1905 revisited
 |url=http://physlab.lums.edu.pk/images/f/fe/Ref1.pdf
 |journal=American Journal of Physics
 |volume=74
 |issue=6
 |pages=478–481
 |bibcode=2006AmJPh..74..478N
 |doi=10.1119/1.2188962
 |access-date=2013-08-17
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803105918/https://physlab.lums.edu.pk/images/f/fe/Ref1.pdf
 |archive-date=2017-08-03 |df=dmy-all
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

Die subatomiese bestanddele van die atoom is vir die eerste keer teen die einde van die 19de eeu geïdentifiseer. Dit het begin met die ontdekking van die [[elektron]], gevolg deur die proton in 1919, die [[foton]] in die 1920's en die [[neutron]] in 1932.&lt;ref name=&quot;PFI&quot; /&gt; Teen dié tyd het die opkoms van [[kwantummeganika]] die definisie van 'n &quot;deeltjie&quot; radikaal verander deur 'n begrip voor te stel waarin hulle gelyktydig as materiegolwe bestaan het.&lt;ref&gt;
{{cite book
|first=Friedel |last=Weinert
|year=2004
|title=The Scientist as Philosopher: Philosophical consequences of great scientific discoveries
|publisher=Springer
|pages=43, 57–59
|url=https://books.google.com/books?id=E0NRcFEjvU4C&amp;pg=PA43
|isbn=978-3-540-20580-7
|bibcode=2004sapp.book.....W
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kuhlmann&quot;&gt;
{{cite magazine
|first=Meinard |last=Kuhlmann
|date=24 Julie 2013
|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=physicists-debate-whether-world-made-of-particles-fields-or-something-else
|title=Fisici debatteer of die wêreld uit deeltjies of velde bestaan – of iets heeltemal anders
|magazine=Scientific American
}}&lt;/ref&gt;

Sedert die opstelling van die Standaardmodel in die 1970's is baie teoretiese verwerkings daarvan gedoen. Dit sluit konsepte van [[supersimmetrie]] in, wat die getal elementêre deeltjies verdubbel het deur te hipotetiseer dat elke bekende deeltjie 'n &quot;skadu&quot;-maat met 'n baie groter massa het.&lt;ref&gt;
{{cite web
|collaboration=Particle Data Group
|publisher=Berkeley Lab
|url=http://www.particleadventure.org/supersymmetry.html
|title=Onopgeloste raaisels: Supersimmetrie
|work=The Particle Adventure
|access-date=2013-08-28 |df=dmy-all
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book
|collaboration=National Research Council
|year=2006
|title=Revealing the Hidden Nature of Space and Time: Charting the Course for Elementary Particle Physics
|page=68
|publisher=National Academies Press
|url=https://books.google.com/books?id=zXoZjZFZF-kC&amp;pg=PA68
|isbn=978-0-309-66039-6
|bibcode=2006rhns.book......
}}&lt;/ref&gt;

Sulke supermaats bly egter steeds onontdek, soos die [[graviton]], 'n bykomende elementêre boson wat vermoedelik [[swaartekrag]] bemiddel.&lt;ref name=&quot;ONeill&quot;&gt;{{cite news |last=O'Neill |first=Ian |date=24 Jul 2013 |title=LHC discovery maims supersymmetry, again |website=Discovery News|url=http://news.discovery.com/space/lhc-discovery-maims-supersymmetry-again-130724.htm |url-status=dead |access-date=2013-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313000505/http://news.discovery.com/space/lhc-discovery-maims-supersymmetry-again-130724.htm |archive-date=2016-03-13 |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://phys.org/news/2013-07-cern-latest-supersymmetry.html
 |title=CERN latest data shows no sign of supersymmetry – yet
 |work=Phys.Org
 |date=25 Jul 2013
 |access-date=2013-08-28 |df=dmy-all
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=PFI /&gt;

==Oorsig==
Volgens die Standaardmodel is alle elementêre deeltjies óf bosone óf fermione (na gelang van hulle [[spin (fisika)|spin]]). Die deeltjies wat gewoonlik met materie verbind word, is fermione. Hulle het ’n halftallige spin en word verdeel in 12 [[aroma (deeltjiefisika)|aromas]]. Deeltjies wat verbind word met die vier [[basiese natuurkrag]]te is bosone en hulle het ’n heeltallige spin.&lt;ref&gt;{{cite book
 | author=Veltman, Martinus
 | year=2003
 | title=Facts and Mysteries in Elementary Particle Physics
 | url=https://archive.org/details/factsmysteriesin0000velt
 | publisher=World Scientific
 | isbn=981-238-149-X
}}&lt;/ref&gt;

{{Elementêre deeltjies}}

’n Boson wat van die groter familie Higgsbosone kan wees, was teen Julie 2012 die laaste deeltjie wat waarskynlik ontdek is. Hoewel die Standaardmodel uiters suksesvol is, word dit beperk deur die weglating van swaartekrag en is 'n paar parameters lukraak, sonder verduideliking, bygevoeg.&lt;ref&gt;{{harvnb|Braibant|Giacomelli|Spurio|2012|p=384}}&lt;/ref&gt;

==Kosmiese omvang van elementêre deeltjies==
Volgens die huidige modelle van [[Groot Knal]]-[[nukleosintese]] behoort die oersamestelling van sigbare materie in die heelal ongeveer 75% [[waterstof]] en 25% [[helium-4]] (in massa) te wees. Neutrone bestaan uit een op- en twee afkwarke, terwyl protone uit twee op- en een afkwark bestaan. Aangesien ander algemene elementêre deeltjies (soos elektrone, [[Neutrino|neutrino's]] of swak bosone) óf baie lig óf baie skaars is in vergelyking met atoomkerne, kan ons hulle massabydrae tot die totale massa van die waarneembare heelal ignoreer. Daarom kan 'n mens aflei dat die meeste van die sigbare massa van die heelal uit protone en neutrone bestaan, wat, soos alle [[barion]]e, op hul beurt uit op- en afkwarke bestaan.

Sommige beramings dui daarop dat daar ongeveer {{val|e=80}} barione (byna alles protone en neutrone) in die waarneembare heelal is.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Padilla |first=Antonio |date=2022-08-13 |title=The universe by numbers |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0262407922014476 |journal=New Scientist |volume=255 |issue=3399 |pages=42–45 |doi=10.1016/S0262-4079(22)01447-6 |issn=0262-4079}}&lt;/ref&gt;Die getal protone in die waarneembare heelal staan bekend as die [[Eddingtongetal]].

Wat die getal deeltjies betref, dui sommige beramings daarop dat byna al die materie, uitgesluit [[donker materie]], in neutrino's voorkom, wat die meerderheid uitmaak van die ongeveer {{val|e=86}} elementêre deeltjies van materie wat in die sigbare heelal bestaan.&lt;ref name=mrob&gt;
{{cite web
|first=Robert |last=Munafo
|date=24 Jul 2013
|title=Notable Properties of Specific Numbers
|url=http://mrob.com/pub/math/numbers-19.html
|access-date=2013-08-28 |df=dmy-all
}}&lt;/ref&gt; Ander beramings dui daarop dat daar ongeveer {{val|e=97}} elementêre deeltjies in die sigbare heelal bestaan (sonder om donker materie in te sluit), meestal fotone en ander massalose kragdraers.&lt;ref name=mrob /&gt;

==Standaardmodel==
{{Hoofartikel|Standaardmodel}}
Die Standaardmodel van deeltjiefisika bevat 12 geure van elementêre [[fermion]]e, plus hul ooreenstemmende [[antideeltjie]]s, sowel as elementêre bosone wat die [[basiese natuurkrag]]te bemiddel en die [[Higgsboson]], wat op 4 Julie 2012 aangemeld is as waarskynlik opgespoor deur die twee belangrikste eksperimente by die [[Groot Hadronversneller]] en Compact Muon Solenoid.&lt;ref name=PFI /&gt;

Die Standaardmodel word egter wyd beskou as 'n voorlopige teorie eerder as 'n werklik fundamentele een, aangesien dit nie bekend is of dit versoenbaar is met [[Albert Einstein|Einstein]] se [[algemene relatiwiteitsteorie]] nie. Daar kan hipotetiese elementêre deeltjies wees wat nie deur die Standaardmodel beskryf word nie, soos die graviton, die deeltjie wat die swaartekrag sou dra, en [[S-deeltjie]]s, supersimmetriese maats van die gewone deeltjies.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Holstein |first=Barry R. |date=November 2006 |title=Graviton physics |journal=American Journal of Physics |volume=74 |issue=11 |pages=1002–1011 |doi=10.1119/1.2338547 |arxiv=gr-qc/0607045 |bibcode=2006AmJPh..74.1002H |s2cid=15972735 }}&lt;/ref&gt;

===Fermione===
====Generasies====
{| class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ '''Deeltjiegenerasies'''
|-
|colspan=&quot;6&quot;| '''[[Lepton]]e'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;| ''Eerste generasie''
|colspan=&quot;2&quot;| ''Tweede generasie''
|colspan=&quot;2&quot;| ''Derde generasie''
|-
|''Naam'' || ''Simbool'' || ''Naam'' || ''Simbool'' || ''Naam'' || ''Simbool''
|-
| [[elektron]] || {{Subatomiese deeltjie|elektron}} || [[muon]] || {{Subatomiese deeltjie|muon}} || [[tau (deeltjie)|tau]] || {{Subatomiese deeltjie|tau}}
|-
| [[elektronneutrino]] || {{Subatomiese deeltjie|elektronneutrino}} || [[muonneutrino]]|| {{Subatomiese deeltjie|Muonneutrino}} || [[tauneutrino]] || {{Subatomiese deeltjie|Tauneutrino}}
|-
|colspan=&quot;6&quot;| '''[[Kwark]]e'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;| ''Eerste generasie''
|colspan=&quot;2&quot;| ''Tweede generasie''
|colspan=&quot;2&quot;| ''Derde generasie''
|-
| [[opkwark]] || {{Subatomiese deeltjie|Opkwark}} || [[sjarmekwark]] || c || [[bokwark]] || {{Subatomiese deeltjie|Bokwark}}
|-
| [[afkwark]] || {{Subatomiese deeltjie|Afkwark}} || [[vreemdkwark]] || {{Subatomiese deeltjie|Vreemdkwark}} || [[onderkwark]]|| {{Subatomiese deeltjie|Onderkwark}}
|}

===Massa===
Die volgende tabel lys die huidige gemete massa en massaraming van al die fermione met dieselfde meeteenheid: [[elektronvolt|miljoene elektronvolts]] relatief tot die kwadraat van die [[ligsnelheid]] (MeV/''c''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;).

Die akkuraatste bekende kwarkmassa is byvoorbeeld dié van die topkwark teen {{val|172.7|u=GeV/c2}}.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:0 0 1em 1em;&quot;
|+ Huidige waardes vir die massa van fermione
|-
! Deeltjiesimbool
! Deeltjienaam
! Massawaarde
! Kwarkmassaramingskema
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/elektronneutrino}}, {{Subatomiese deeltjie/simbool/muonneutrino}}, {{Subatomiese deeltjie/simbool/tauneutrino}}
| [[Neutrino]]&lt;br /&gt;(enige&amp;nbsp;tipe)
| style=&quot;text-align:right;&quot; | &lt; {{val|2|ul=eV/c2}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tanabashi |first1=M. |last2=Hagiwara |first2=K. |last3=Hikasa |first3=K. |last4=Nakamura |first4=K. |last5=Sumino |first5=Y. |last6=Takahashi |first6=F. |last7=Tanaka |first7=J. |last8=Agashe |first8=K. |last9=Aielli |first9=G. |last10=Amsler |first10=C. |display-authors=6 |collaboration=Particle Data Group |title=Review of Particle Physics |journal=Physical Review D |volume=98 |issue=3 |date=2018-08-17 |page=030001 |df=dmy-all |doi=10.1103/physrevd.98.030001 |bibcode=2018PhRvD..98c0001T |pmid=10020536 |doi-access=free|hdl=10044/1/68623 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;
|
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/elektron}}
| [[Elektron]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|0.511|u=MeV/c2}}
|
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/opkwark}}
| [[Opkwark]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|1.9|u=MeV/c2}}
| MS-bar-skema ({{mvar|μ}}&lt;sub&gt;{{Bolyn|MS}}&lt;/sub&gt; = {{val|2|u=GeV}})
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/afkwark}}
| [[Afkwark]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|4.4|u=MeV/c2}}
| MS-bar-skema ({{mvar|μ}}&lt;sub&gt;{{Bolyn|MS}}&lt;/sub&gt; = {{val|2|u=GeV}})
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/vreemdkwark}}
| [[Vreemdkwark]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|87|u=MeV/c2}}
| MS-bar-skema ({{mvar|μ}}&lt;sub&gt;{{Bolyn|MS}}&lt;/sub&gt; = {{val|2|u=GeV}})
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/muon}}
| [[Muon]]&lt;br /&gt;(mulepton)
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|105.7|u=MeV/c2}}
|
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/sjarmekwark}}
| [[Sjarmekwark]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|1320|u=MeV/c2}}
| MS-bar-skema ({{mvar|μ}}&lt;sub&gt;{{Bolyn|MS}}&lt;/sub&gt; = {{mvar|m}}&lt;sub&gt;c&lt;/sub&gt;)
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/tau}}
| [[Tau (deeltjie)|Tauon]] (taulepton)
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|1780|u=MeV/c2}}
|
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/onderkwark}}
| [[Onderkwark]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|4240|u=MeV/c2}}
| MS-bar-skema ({{mvar|μ}}&lt;sub&gt;{{Bolyn|MS}}&lt;/sub&gt; = {{mvar|m}}&lt;sub&gt;b&lt;/sub&gt;)
|-
| {{Subatomiese deeltjie/simbool/bokwark}}
| [[Bokwark]]
| style=&quot;text-align:right;&quot; | {{val|172700|u=MeV/c2}}
|
|}

Ramings van kwarkmassas hang af van die weergawe van [[kwantumchromodinamika]] wat gebruik word om kwarkwisselwerkings te beskryf. Kwarke is altyd opgesluit in 'n omhulsel van gluone wat 'n baie groter massa aan die [[meson]]e en [[barion]]e gee waarin kwarke voorkom, en daarom kan kwarkmassas nie direk gemeet word nie. Aangesien hulle massa so klein is in vergelyking met die effektiewe massa van die omliggende gluone, kan klein verskille in die berekening groot verskille in die massa veroorsaak.

====Antideeltjies====
Daar is ook 12 fermioniese [[antideeltjie]]s wat met die 12 fermione ooreenstem. Die elektron het byvoorbeeld ’n antideeltjie met die naam anti-elektron, of [[positron]] (''{{Subatomiese deeltjie|anti-elektron}}''), met ’n [[elektriese lading]] van +1.&lt;ref&gt;
{{cite book
 |author=S.S.M. Wong
 |title=Introductory Nuclear Physics
 |edition=2nd
 |page=30
 |publisher=Wiley Interscience
 |year=1998
 |isbn=978-0-471-23973-4
 |url=https://books.google.com/books?id=YgkfZgFdui8C
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ '''Deeltjiegenerasies'''
|-
|colspan=&quot;6&quot;| '''[[Lepton|Antileptone]]'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;| ''Eerste generasie''
|colspan=&quot;2&quot;| ''Tweede generasie''
|colspan=&quot;2&quot;| ''Derde generasie''
|-
|''Naam'' || ''Simbool'' || ''Naam'' || ''Simbool'' || ''Naam'' || ''Simbool''
|-
| [[positron]] || {{Subatomiese deeltjie|anti-elektron}} || [[antimuon]] || {{Subatomiese deeltjie|antimuon}} || [[antitau]] || {{Subatomiese deeltjie|antitau}}
|-
| [[elektron-antineutrino]] || {{Subatomiese deeltjie|elektron-antineutrino}} || [[muon-antineutrino]]|| {{Subatomiese deeltjie|Muon-antineutrino}} || [[tau-antineutrino]] || {{Subatomiese deeltjie|Tau-antineutrino}}
|-
|colspan=&quot;6&quot;| '''[[Kwark|Antikwarke]]'''
|-
|colspan=&quot;2&quot;| ''Eerste generasie''
|colspan=&quot;2&quot;| ''Tweede generasie''
|colspan=&quot;2&quot;| ''Derde generasie''
|-
| [[op-antikwark]] || {{Subatomiese deeltjie|op-antikwark}} || [[sjarme-antikwark]] || {{Subatomiese deeltjie|sjarme-antikwark}} || [[bo-antikwark]] || {{Subatomiese deeltjie|bo-antikwark}}
|-
| [[af-antikwark]] || {{Subatomiese deeltjie|af-antikwark}} || [[vreemd-antikwark]] || {{Subatomiese deeltjie|vreemd-antikwark}}  ||  [[onder-antikwark]]|| {{Subatomiese deeltjie|onder-antikwark}}
|}

====Kwarke====
{{Hoofartikel|Kwark}}
Geïsoleerde kwarke en antikwarke is nog nooit opgespoor nie, 'n feit wat deur kleurbinding verklaar word. Elke kwark het een van drie [[kleurlading]]s van die [[sterk wisselwerking]]; antikwarke het 'n teenoorgestelde kleur. Kleurgelaaide deeltjies het 'n wisselwerking deur [[gluon]]-uitruiling op dieselfde manier as wat gelaaide deeltjies deur [[foton]]e 'n wisselwerking het. Gluone is self kleurgelaai, wat daartoe lei dat die sterk krag versterk word namate kleurgelaaide deeltjies van mekaar geskei word. Anders as die [[elektromagnetisme|elektromagnetiese krag]], wat afneem namate gelaaide deeltjies skei, ervaar kleurgelaaide deeltjies 'n toenemende krag.

Nietemin kan kleurgelaaide deeltjies kombineer om kleurneutrale [[saamgestelde deeltjie]]s genaamd [[hadron]]e te vorm. ’n Kwark kan met ’n antikwark 'n paar vorm: Die kwark het ’n kleur en die antikwark het die ooreenstemmende kleur (teenkleur). Die kleur en teenkleur kanselleer mekaar uit, wat ’n kleurneutrale [[meson]] vorm. Alternatiewelik kan drie kwarke saam bestaan, een kwark is &quot;rooi&quot;, ’n ander &quot;blou&quot; en ’n ander &quot;groen&quot;. Hierdie drie gekleurde kwarke vorm saam ’n kleurneutrale [[barion]]. Simmetries kan drie antikwarke met die kleure &quot;antirooi&quot;, &quot;antiblou&quot; en &quot;antigroen&quot; ’n kleurneutrale antibarion vorm.

Kwarke het ook fraksionele [[elektriese lading]]e, maar aangesien hulle binne hadrone opgesluit is, waarvan die ladings almal heelgetalle is, is fraksionele ladings nog nooit geïsoleer nie. Let daarop dat kwarke elektriese ladings van óf {{small|{{breuk|+|2|3}}}} ''e'' óf {{small|{{breuk|-|1|3}}}} ''e'' het, terwyl antikwarke ooreenstemmende elektriese ladings van óf {{small|{{breuk|-|2|3}}}} ''e'' óf {{small|{{breuk|+|1|3}}}} ''e'' het.

Bewyse vir die bestaan van kwarke kom uit onelastiese verstrooiing: deur [[elektron]]e op [[atoomkern]]s af te vuur om die verspreiding van lading binne [[nukleon]]e (wat barione is) te bepaal. As die lading eweredig versprei is, behoort die elektriese veld rondom die proton eenvormig te wees en die elektron behoort elasties te verstrooi. Lae-energie-elektrone verstrooi inderdaad op hierdie manier, maar bo 'n sekere energie buig protone sommige elektrone teen groot hoeke af. Die terugstuitende elektron het veel minder energie, en 'n straal deeltjies word uitgestraal. Hierdie onelastiese verstrooiing dui daarop dat die lading in die proton nie eenvormig is nie, maar in kleiner gelaaide deeltjies, naamlik kwarke, verdeel is.

===Fundamentele bosone===
In die Standaardmodel bemiddel vektorbosone ([[Spin (fisika)|spin]] -1) ([[gluon]]e, [[foton]]e en die [[W- en Z-bosone]]) kragte, terwyl die Higgsboson (spin 0) verantwoordelik is vir die [[massa]] van deeltjies. Bosone verskil van fermione deurdat veelvuldige bosone dieselfde kwantumtoestand kan beset ([[Pauli-uitsluitingsbeginsel]]). Bosone kan ook óf elementêr wees, soos fotone, óf 'n kombinasie, soos [[meson]]e. Die spin van bosone is heeltallig in plaas van halftallig.

====Gluone====
Gluone bemiddel die [[sterk wisselwerking]], wat kwarke saambind en sodoende [[hadron]]e vorm, wat óf [[barion]]e (drie kwarke) óf [[meson]]e (een kwark en een antikwark) is.&lt;ref&gt;Seksie 6.1. in
{{cite book
 |author=P. C. W. Davies
 |title=The Forces of Nature
 |publisher=Cambridge University Press
 |year=1979
 |isbn=978-0-521-22523-6
 |url=https://archive.org/details/forcesofnature0000davi
}}&lt;/ref&gt; Protone en neutrone is barione wat deur gluone verbind word om die [[atoomkern]] te vorm.&lt;ref name=&quot;Knowing&quot;&gt;
{{cite book
 |author=M. Munowitz
 |title=Knowing
 |url=https://archive.org/details/knowingnaturephy00mmun
 |url-access=limited
 |page=[https://archive.org/details/knowingnaturephy00mmun/page/n48 35]
 |publisher=Oxford University Press
 |year=2005
 |isbn=978-0-19-516737-5
}}&lt;/ref&gt; Soos kwarke toon gluone ook kleur en antikleur – wat nie verband hou met visuele kleur nie, maar eerder met die deeltjies se sterk wisselwerkings – soms in kombinasies, wat altesaam agt variasies van gluone tot gevolg het.&lt;ref name=&quot;Griff&quot;&gt;
{{cite book
 |author=David Griffiths
 |year=1987
 |title=Introduction to Elementary Particles
 |url=https://archive.org/details/introductiontoel0000grif_o7r4
 |pages=[https://archive.org/details/introductiontoel0000grif_o7r4/page/280 280]–281
 |publisher=John Wiley &amp; Sons
 |isbn=978-0-471-60386-3
}}&lt;/ref&gt;

====Elektroswak bosone====
Daar is drie swak bosone: W&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;, W&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt;, en Z&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;; hulle bemiddel die [[swak wisselwerking]]. Die W-bosone is bekend vir hulle rol in kernverval: Die W&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt; verander 'n neutron in 'n proton en verval dan in 'n elektron en 'n elektron-antineutrino-paar.

Die Z&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;SW1993&quot;&gt;{{cite book |last=Weinberg |first=Steven |title=Dreams of a Final Theory: The search for the fundamental laws of nature |year=1993 |publisher=Vintage Press |page=[https://archive.org/details/dreamsoffinalthe00wein/page/94 94] |isbn=978-0-09-922391-7 |url=https://archive.org/details/dreamsoffinalthe00wein |url-access=limited}}&lt;/ref&gt; verander nie die deeltjie se geur of lading nie, maar verander eerder momentum; dit is die enigste meganisme vir die elastiese verstrooiing van neutrino's. Die swak bosone is ontdek deur die verandering in momentum van elektrone as gevolg van neutrino-Z-uitruiling.

Die massalose [[foton]] bemiddel die [[elektromagnetisme|elektromagnetiese wisselwerking]]. Hierdie vier bosone vorm saam die elektroswak wisselwerking tussen elementêre deeltjies.

====Higgsboson====
{{Hoofartikel|Higgsboson}}
Alhoewel die swak en elektromagnetiese kragte by alledaagse energieë baie verskillend voorkom, word daar geteoretiseer dat hierdie twee kragte by hoë energieë as 'n enkele elektroswak krag verenig. Hierdie voorspelling is duidelik bevestig deur metings van die deursnee van hoë-energie-elektron-proton-verstrooiing by die HERA-deeltjieversneller by die  Deutsches Elektronen-Synchrotron.

Die verskille by lae energieë is 'n gevolg van die groot massas van die W- en Z-bosone, wat op hulle beurt 'n gevolg is van die Higgsmeganisme. Deur die proses van spontane simmetriebreking kies die Higgs 'n spesiale rigting in die elektroswak ruimte, wat veroorsaak dat drie elektroswak deeltjies baie swaar word (die swak bosone) en een sonder 'n gedefinieerde rusmassa bly omdat dit altyd in beweging is (die foton).

Op 4 Julie 2012, ná baie jare van eksperimentele soektogte na bewyse van sy bestaan, is die [[Higgsboson]] by die [[Groot Hadronversneller]] waargeneem. Peter Higgs, wat die bestaan van die Higgs-boson die eerste keer voorgestel het, was teenwoordig tydens die aankondiging.&lt;ref&gt;
{{cite news
 |first=Lizzy |last=Davies
 |date=4 July 2014
 |title=Higgs boson announcement live: CERN scientists discover subatomic particle
 |url=https://www.theguardian.com/science/blog/2012/jul/04/higgs-boson-discovered-live-coverage-cern
 |newspaper=The Guardian
 |access-date=2012-07-06 |df=dmy-all
}}&lt;/ref&gt; 

Die Higgsboson het vermoedelik 'n massa van sowat {{val|125|u=GeV/c2}}.&lt;ref&gt;
{{cite web
 |first=Lucas |last=Taylor
 |date=4 Jul 2014
 |title=Observation of a new particle with a mass of 125 GeV
 |url=http://cms.web.cern.ch/news/observation-new-particle-mass-125-gev
 |publisher=Compact Muon Solenoid
 |access-date=2012-07-06 |df=dmy-all
}}&lt;/ref&gt; Die statistiese betekenisvolheid van hierdie ontdekking is gerapporteer as 5&amp;nbsp;sigma, wat 'n sekerheid van ongeveer 99,99994% impliseer. In deeltjiefisika is dit die vlak van betekenisvolheid wat vereis word om eksperimentele waarnemings amptelik as 'n ontdekking te klassifiseer. Navorsing oor die eienskappe van die nuut ontdekte deeltjie duur voort.

In die media is die Higgsboson dikwels die &quot;Goddeeltjie&quot; genoem na aaleiding van die boek ''The God Particle'' deur Leon Lederman. Die naam is deur fisici gekritiseer,&lt;ref name=ISample29052009&gt;
{{cite news
 |last=Sample |first=Ian
 |date=29 May 2009
 |title=Anything but the God particle
 |newspaper=The Guardian
 |url=https://www.theguardian.com/science/blog/2009/may/29/why-call-it-the-god-particle-higgs-boson-cern-lhc
 |access-date=24 June 2009 |url-status=live
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725112437/https://www.theguardian.com/science/blog/2009/may/29/why-call-it-the-god-particle-higgs-boson-cern-lhc
 |archive-date=25 July 2018
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NatPost&quot;&gt;
{{cite news |last=Evans |first=Robert |date=14 December 2011 |title=The Higgs boson: Why scientists hate that you call it the 'God particle' |url=http://news.nationalpost.com/2011/12/14/the-higgs-boson-why-scientists-hate-that-you-call-it-the-god-particle/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223003531/http://news.nationalpost.com/2011/12/14/the-higgs-boson-why-scientists-hate-that-you-call-it-the-god-particle/ |archive-date=23 February 2015 |access-date=3 November 2013 |newspaper=National Post}}
&lt;/ref&gt; ook deur Peter Higgs.&lt;ref&gt;{{ cite web | url=https://www.reuters.com/article/idUSL07652872/ | title=Key scientist sure &quot;God particle&quot; will be found soon | first=Robert | last=Evans | editor1-first=Jonathan | editor1-last=Lynn | editor2-first=Chloe | editor2-last=Fussell | website=Reuters | location=[[Geneve]] | date=7 April 2008 | access-date=4 June 2024 }}&lt;/ref&gt;

====Graviton====
Die [[graviton]] is 'n hipotetiese elementêre deeltjie met 'n spin van 2 wat voorgestel is as die kragdraer van swaartekrag. Hoewel dit nog nie ontdek is nie omdat dit moeilik is om op te spoor, word dit soms ingesluit in tabelle van elementêre deeltjies.&lt;ref name=PFI /&gt; Die konvensionele graviton het geen massa nie, hoewel swaar gravitone volgens sommige modelle bestaan.&lt;ref&gt;{{cite journal |arxiv=0910.1535 |bibcode=2010PhLB..682..446C |title=Massless versus Kaluza-Klein gravitons at the LHC |journal=Physics Letters B |volume=682 |issue=4–5 |pages=446–449 |last1=Calmet |first1=Xavier |last2=de Aquino |first2=Priscila |last3=Rizzo |first3=Thomas G. |year=2010 |doi=10.1016/j.physletb.2009.11.045 |hdl=2078/31706|s2cid=16310404 }}&lt;/ref&gt;

==Verder as die Standaardmodel==
Hoewel eksperimentele bewyse die voorspellings wat van die Standaardmodel afgelei is oorweldigend bevestig, is sommige van die parameters arbitrêr bygevoeg en nie deur 'n spesifieke verklaring bepaal nie. Teorieë verder as die Standaardmodel probeer dié tekortkominge oplos.

===Groot vereniging===
Een uitbreiding van die Standaardmodel probeer om die [[Elektromagnetisme|elektromagnetiese]], [[Swak wisselwerking|swak]] en  [[sterk wisselwerking]] te kombineer in 'n enkele &quot;groot verenigingsteorie&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite arXiv |last=Altareli |first=Guido |title=The Standard Electroweak Theory and Beyond |eprint=hep-ph/9811456 |date=1998-11-24}}&lt;/ref&gt; So 'n krag sou deur spontane simmetriebreking deur 'n Higgsagtige meganisme in die drie kragte opgebreek word. Hierdie opbreking sal vermoedelik by hoë energieë plaasvind, wat dit moeilik maak om vereniging in 'n laboratorium waar te neem. Die dramatiesste voorspelling van groot vereniging is die bestaan van X- en Y-bosone, wat protonverval veroorsaak.

===Supersimmetrie===
{{Hoofartikel|Supersimmetrie}}
Supersimmetrie brei die Standaardmodel uit deur 'n bykomende klas simmetrieë by te voeg wat [[fermion]]iese deeltjies met [[boson]]iese deeltjies uitwissel. So 'n simmetrie voorspel die bestaan van supersimmetriese deeltjies, afgekort as [[S-deeltjie]]s, wat die sleptone, skwarke, neutralino's en chargino's insluit. Elke deeltjie in die Standaardmodel sou 'n supermaat hê waarvan die spil met {{small|{{breuk|1|2}}}} verskil van die gewone deeltjie. As gevolg van die supersimmetriebreking is die S-deeltjies baie swaarder as hul gewone eweknieë; hulle is so swaar dat bestaande [[deeltjieversneller]]s nie kragtig genoeg sou wees om hulle te produseer nie. Sommige fisici glo dat S-deeltjies deur die [[Groot Hadronversneller]] by [[CERN]] opgespoor sal word.

===Snaarteorie===
{{Hoofartikel|Snaarteorie}}
Die Snaarteorie is 'n model in die fisika waarvolgens alle &quot;deeltjies&quot; waaruit [[materie]] bestaan, saamgestel is uit snare (wat by die Planckskaal gemeet word) wat bestaan in 'n 11- of 12-dimensionele heelal. Dié snare vibreer teen verskillende frekwensies wat massa, elektriese lading, kleurlading en spin bepaal. 'n &quot;Snaar&quot; kan oop wees (’n lyn) of gesluit in ’n lus (’n een-dimensionele sfeer, dit wil sê 'n sirkel). 

Die Snaarteorie voorspel 1- tot 10-brane (waar 'n &quot;braan&quot; 'n snaar is en 'n 10-braan 'n 10-dimensionele voorwerp) wat skeure in die &quot;weefsel&quot; van die ruimte voorkom deur middel van die onbepaaldheidsbeginsel (byvoorbeeld, die elektron wat om 'n waterstofatoom wentel, het 'n waarskynlikheid, al is dit klein, dat dit op enige oomblik op enige ander plek in die heelal kan wees).

Die Snaarteorie stel voor ons heelal is bloot 'n 4-braan, waarin die [[Ruimtetyd|drie ruimtedimensies en een tyddimensie]] wat ons waarneem, bestaan. Die oorblywende 7 teoretiese dimensies is óf baie klein en opgerol (en dus te klein om makroskopies toeganklik te wees) óf bestaan eenvoudig nie in ons heelal nie (omdat hulle deel is van 'n groter struktuur genaamd die &quot;[[multiversum]]&quot; buite ons bekende heelal).

Sommige voorspellings van die Snaarteorie sluit in die bestaan van uiters swaar eweknieë van gewone deeltjies as gevolg van vibrasie-opwekkings van die fundamentele snaar, asook die bestaan van 'n massalose spin 2-deeltjie wat soos die graviton optree.

===Technicolor===
Technicolor-teorieë probeer om die Standaardmodel op 'n minimale manier te wysig deur 'n nuwe kwantumchromodinamika-agtige interaksie in te voer. Dit beteken dat 'n nuwe teorie van sogenaamde Techni-kwarke bygevoeg word, wat deur sogenaamde Techni-kluone met mekaar in wisselwerking tree. Die hoofidee is dat die Higgsboson nie 'n elementêre deeltjie is nie, maar 'n gebonde toestand van dié voorwerpe.

===Preonteorie===
Volgens die preonteorie is daar een of meer vlakke van deeltjies wat meer fundamenteel is as dié (of die meeste van dié) wat in die Standaardmodel voorkom.&lt;ref name=&quot;D'Souza&quot;&gt;
{{cite book
 |last1=D'Souza |first1=I.A.
 |last2=Kalman |first2=C.S.
 |year=1992
 |title=Preons: Models of Leptons, Quarks and Gauge Bosons as Composite Objects
 |publisher=World Scientific
 |isbn=978-981-02-1019-9
}}&lt;/ref&gt; Die mees fundamentele van hierdie deeltjies word gewoonlik preone genoem, 'n term afgelei van &quot;pre-kwarke&quot;. In wese probeer die preonteorie vir die Standaardmodel doen wat die Standaardmodel vir die sogenaamde &quot;[[deeltjiedieretuin]]&quot; gedoen het wat dit voorafgegaan het.

Die meeste modelle neem aan dat byna alles in die Standaardmodel verklaar kan word in terme van drie tot ses meer fundamentele deeltjies en die reëls wat hulle interaksies beheer. Belangstelling in preone het afgeneem sedert die eenvoudigste modelle in die 1980's eksperimenteel uitgeskakel is.

===Akseleron-teorie===
Akselerone is die hipotetiese elementêre deeltjies wat die nuutgevonde massa van die [[neutrino]] intrinsiek verbind met die [[donker energie]] wat vermoedelik die [[uitdying van die heelal]] versnel.&lt;ref name=acceleron /&gt;

In hierdie teorie word neutrino's beïnvloed deur 'n nuwe krag wat voortspruit uit hulle interaksies met akselerone, wat tot donker energie lei. Donker energie ontstaan omdat die heelal probeer om neutrino's van mekaar af weg te trek.&lt;ref name=acceleron&gt;
{{cite web
 |date=28 Jul 2004 |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2004/07/040728090338.htm
 |title=New theory links neutrino's slight mass to accelerating Universe expansion
 |website=ScienceDaily
 |access-date=2008-06-05 |df=dmy-all
}}&lt;/ref&gt; Daar word vermoed akselerone tree minder gereeld met materie in wisselwerking as met neutrino's.&lt;ref&gt;
{{cite news
 |url=https://astronomy.com/news/2004/07/acceleron-anyone
 |title=Acceleron, anyone?
 |first=Francis |last=Reddy
 |date=2004-07-27
 |magazine=Astronomy
 |access-date=2020-04-20 |df=dmy-all
}}&lt;/ref&gt;

==Sien ook==
* [[Deeltjiefisika]]
* [[Standaardmodel]]

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Nog leesstof==
===Algemeen===
{{refbegin|3}}
* {{cite book |last1=Feynman |first1=Richard Phillips  |url=https://archive.org/details/B-001-000-178/ |title=Elementary particles and the laws of physics: the 1986 Dirac memorial lectures |last2=Weinberg |first2=Steven |last3=MacKenzie |first3=Richard |last4=Doust |first4=Paul |date=1991 |publisher=Cambridge university press |isbn=978-0-521-34000-7 |location=Cambridge New York Port Chester [etc.]}}
* {{cite book |last=Ford |first=Kenneth W. |title=The quantum world: Quantum physics for erveryone |url=https://archive.org/details/quantumworldquan0000ford |date=2004 |publisher=Harvard Univ. Pr |isbn=978-0-674-01342-1 |location=Londen}}
* {{cite book |last=Greene |first=Brian |title=The elegant universe: superstrings, hidden dimensions, and the quest for the ultimate theory |url=https://archive.org/details/elegantuniverses0000gree_h6i2 |publisher=Norton |year=1999 |isbn=978-0-393-05858-1 |location=New York, Londen}}
* {{cite book |last1=Gribbin |first1=John |title=Q is for quantum: an encyclopedia of particle physics |url=https://archive.org/details/qisforquantumenc00grib |last2=Gribbin |first2=Mary |last3=Gribbin |first3=Jonathan |date=1998 |publisher=Free Press |isbn=978-0-684-85578-3 |location=New York, NY}}
* {{cite book |last=Oerter |first=Robert |title=The theory of almost everything: the Standard Model, the unsung triumph of modern physics |url=https://archive.org/details/theoryofalmostev0000oert_o0m7 |date=2006 |publisher=Pi Press |isbn=978-0-452-28786-0 |location=New York, NY}}
* {{cite book |last=Schumm |first=Bruce A. |title=Deep down things: the breathtaking beauty of particle physics |url=https://archive.org/details/deepdownthingsbr00schu |date=2004 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-7971-5 |location=Baltimore}}
* {{cite book |first=Martinus |last=Veltman |title=Facts and Mysteries in Elementary Particle Physics |url=https://archive.org/details/factsmysteriesin0000velt |url-access=registration |publisher=World Scientific |year=2003 |isbn=978-981-238-149-1}}
* {{cite book |first=Frank |last=Close |title=Particle Physics: A very short introduction |url=https://archive.org/details/particlephysicsv0000clos |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2004 |isbn=978-0-19-280434-1 }}
* {{cite book |last=Seiden |first=Abraham |title=Particle Physics: A comprehensive introduction |url=https://archive.org/details/particlephysicsc0000seid |publisher=Addison Wesley |year=2005 |isbn=978-0-8053-8736-0}}

===Handboeke===
* {{cite book |last=Bettini |first=Alessandro |title=Introduction to elementary particle physics |url=https://archive.org/details/introductiontoel0000bett |date=2008 |publisher=Cambridge Univ. Press |isbn=978-0-521-88021-3 |location=Cambridge}}
* {{cite book |last1=Coughlan |first1=Guy D. |title=The ideas of particle physics: an introduction for scientists |url=https://archive.org/details/ideasofparticlep0000coug |last2=Dodd |first2=James Edmund |date=1994 |publisher=Cambridge Univ. Press |isbn=978-0-521-38677-7 |edition=2., reprint |location=Cambridge}} An undergraduate text for those not majoring in physics.
* {{cite book |last=Griffiths |first=David Jeffrey |title=Introduction to elementary particles |url=https://archive.org/details/introductiontoel0000grif_o7r4 |date=1987 |publisher=J. Wiley and sons |isbn=978-0-471-60386-3 |location=New York Chichester Brisbane [etc.]}}
* {{cite book |last=Kane |first=Gordon L. |title=Modern elementary particle physics |publisher=Addison-Wesley |year=1987 |isbn=978-0-201-11749-3 |edition=2de. print |location=Redwood City, Calif.}}
* {{cite book |last=Perkins |first=Donald H. |title=Introduction to high energy physics |date=2000 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-62196-0 |edition=4de |location=Cambridge; New York}}
{{refend}}

==Skakels==
* {{Wikt-inlyn|elementêre deeltjie}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Elementary particle}}

{{Deeltjie}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Elementêre deeltjies| ]]
[[Kategorie:Kwantummeganika]]
[[Kategorie:Subatomiese deeltjies]]</text>
      <sha1>c03yi3tqlt1r2uck2fzhnyjs4cvg6sg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maserubrug</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78727</id>
    <revision>
      <id>2968986</id>
      <parentid>2729775</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>41217</id>
      </contributor>
      <comment>+ afb</comment>
      <origin>2968986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1583" sha1="7hm0m8y8wk7bq48q0slaup09lo6k9h5" xml:space="preserve">[[Lêer:Ladybrand Maseru Bridge border crossing seen from the west.jpg|duimnael|Maserubrug]]
[[Lêer:The National Archives UK - CO 1069-202-20.jpg|duimnael|300px|Collage wat onder andere die Maserubrug uitbeeld.]]

'''Maserubrug''' is 'n grenspos tussen [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]] op die [[Caledonrivier]] (''of Mohokarerivier''). Die naaste dorp aan die Lesotho-kant is [[Maseru]], feitlik teenaan die grenspos. 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!  !! [[Suid-Afrika]] !! [[Lesotho]]
|-
| Streek || [[Vrystaat]] || 
|-
| Naaste [[dorp]]|| [[Ladybrand]] || [[Maseru]]
|-
| [[Pad]]|| [[N8 (Suid-Afrika)|N8]] || A2, A3
|-
| Koördinate|| {{Koördinate|29|17|52|S|27|27|9|O|aansig=inlyn|type:landmark_scale:5000|naam=Maserubrug-grenspos}}||{{Koördinate|29|17|56|S|27|27|20|O|aansig=inlyn|type:landmark_scale:5000|naam=Maserubrug-grenspos}}
|-
| Telefoonnommer || +27 051 924 4300 ||
|-
| Faksnommer || +27 051 924 4000 ||
|-
| Posadres ||
||
|-
| Besigheidsure - Reisigers|| 24 uur|| 24 uur
|-
| Besigheidsure - Algemeen|| 07:30 - 16:15||
|}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dha.gov.za/index.php/immigration-services/south-african-ports-of-entry |title={{en}} Webblad - South African Ports of Entry |access-date=20 April 2021 |archive-date=15 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615220714/http://www.dha.gov.za/index.php/immigration-services/south-african-ports-of-entry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Grensposte van Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Saadjie}}

[[Kategorie:Grense van Lesotho]]
[[Kategorie:Grense van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>7hm0m8y8wk7bq48q0slaup09lo6k9h5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968987</id>
      <parentid>2968986</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>41217</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2968987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1589" sha1="0up4ebrl5rhaj8duae7tbk6415dsv16" xml:space="preserve">[[Lêer:Ladybrand Maseru Bridge border crossing seen from the west.jpg|300px|duimnael|Maserubrug]]
[[Lêer:The National Archives UK - CO 1069-202-20.jpg|duimnael|300px|Collage wat onder andere die Maserubrug uitbeeld.]]

'''Maserubrug''' is 'n grenspos tussen [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]] op die [[Caledonrivier]] (''of Mohokarerivier''). Die naaste dorp aan die Lesotho-kant is [[Maseru]], feitlik teenaan die grenspos. 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!  !! [[Suid-Afrika]] !! [[Lesotho]]
|-
| Streek || [[Vrystaat]] || 
|-
| Naaste [[dorp]]|| [[Ladybrand]] || [[Maseru]]
|-
| [[Pad]]|| [[N8 (Suid-Afrika)|N8]] || A2, A3
|-
| Koördinate|| {{Koördinate|29|17|52|S|27|27|9|O|aansig=inlyn|type:landmark_scale:5000|naam=Maserubrug-grenspos}}||{{Koördinate|29|17|56|S|27|27|20|O|aansig=inlyn|type:landmark_scale:5000|naam=Maserubrug-grenspos}}
|-
| Telefoonnommer || +27 051 924 4300 ||
|-
| Faksnommer || +27 051 924 4000 ||
|-
| Posadres ||
||
|-
| Besigheidsure - Reisigers|| 24 uur|| 24 uur
|-
| Besigheidsure - Algemeen|| 07:30 - 16:15||
|}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dha.gov.za/index.php/immigration-services/south-african-ports-of-entry |title={{en}} Webblad - South African Ports of Entry |access-date=20 April 2021 |archive-date=15 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230615220714/http://www.dha.gov.za/index.php/immigration-services/south-african-ports-of-entry |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Grensposte van Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Saadjie}}

[[Kategorie:Grense van Lesotho]]
[[Kategorie:Grense van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>0up4ebrl5rhaj8duae7tbk6415dsv16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trosvy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82407</id>
    <revision>
      <id>2969079</id>
      <parentid>2968155</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6119" sha1="icqz78hjvc67m7gi04qdovms675dasm" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| name = Trosvy
| image = Sycomoros old.jpg
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| taxon = Ficus sycomorus
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]], (1753)
| subdivision_ranks = Verspreiding
| synonyms = * ''Ficus chanas'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Ficus cocculifolia'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Ficus cocculifolia subsp. sakalavarum'' &lt;small&gt;(Baker) H.Perrier &amp; Leandri&lt;/small&gt;
* ''Ficus cocculifolia var. sakalavarum'' &lt;small&gt;(Baker) H.Perrier&lt;/small&gt;
* ''Ficus comorensis'' &lt;small&gt;Warb.&lt;/small&gt;
* ''Ficus damarensis'' &lt;small&gt;[[Adolf Engler|Engl.]]&lt;/small&gt;
* ''Ficus gnaphalocarpa'' &lt;small&gt;(Miq.) Steud. ex Miq.&lt;/small&gt;
* ''Ficus integrifolia'' &lt;small&gt;Sim&lt;/small&gt;
* ''Ficus sakalavarum'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Ficus scabra'' &lt;small&gt;Sim&lt;/small&gt;
* ''Ficus sycomorus subsp. gnaphalocarpa'' &lt;small&gt;(Miq.) C.C.Berg&lt;/small&gt;
* ''Ficus trachyphylla'' &lt;small&gt;(Fenzl ex Miq.) Miq.&lt;/small&gt;
* ''Sycomorus antiquorum'' &lt;small&gt;Gasp.&lt;/small&gt;
* ''Sycomorus gnaphalocarpa'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''Sycomorus rigida'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''Sycomorus trachyphyllus'' &lt;small&gt;Fenzl ex Miq.&lt;/small&gt;
}}
Die '''trosvy''' (''Ficus sycomorus'') is 'n groot wildevye[[boom]]spesie wat natuurlik langs riviere in die [[laeveld]] voorkom, maar ook sedert antieke tye in die Midde-Ooste verbou word. Hulle is inheems aan die [[Tugelarivier|Tugela]]-vallei in [[KwaZulu-Natal]], noordwaarts tot aan die rand van die [[Sahara]], en in die suidelike [[Arabiese Skiereiland]]. Die boom se FSA-nommer is 66.&lt;ref&gt;https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/&lt;/ref&gt;

==Verspreiding==
Die boom is [[inheems]] in [[Algerië]], [[Angola]], [[Benin]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Comore-eilande]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Djiboeti]], [[Egipte]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Gambië]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Guinee-Bissau]], [[Ivoorkus]], [[Jemen]], [[Kaap Verde]], [[Kenia]], [[Libanon]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mali]], [[Mauritanië]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Oman]], [[Palestina]], [[Republiek die Kongo]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Senegal]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Sirië]], [[Somalië]], [[Soedan]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].

==Bekende eksemplare==
Die Ilembe-boom is 'n baie groot trosvy, geleë op die oewer van die Mandlenispruit naby [[Kranskop]], KwaZulu-Natal. Dit is in 2013 as 'n [[kampioenboom]] verklaar en word bewaar in terme van die Nasionale Wet op Bosse (84/1998).&lt;ref name=joem&gt;Geleë te {{coord|28|52|50|S|30|58|52|E|region:ZA_type:landmark|display=inline|name=Ilembe-trosvy}} {{cite web|last1=Joemat-Pettersson |first1=Tina |title=Declaration of particular groups of trees as &quot;Champion Trees&quot; |url=http://cer.org.za/wp-content/uploads/2014/02/Champion-4.pdf |website=cer.org.za |publisher=Universiteit van Pretoria | date = 13 September 2013 |accessdate=7 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; 

Die skadu van die Umdlebe- of [[Ultimatumboom]] op die suidoewer van die Tugelarivier was die ligging waar die Britte in 1878 'n ultimatum aan [[Cetshwayo]] se indoenas sou stel, wat op die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] sou uitloop. Die oorspronklike boom (óf een wat daarmee verwar is) bestaan nie meer nie, maar 'n stiggie van die boom is in die nabye aangeplant en omhein. Dit is tans in die [[Harold Johnson-natuurreservaat]] geleë.&lt;ref&gt;[https://www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree/ www.battlefieldsroute.co.za/place/fort-pearson-and-ultimatum-tree]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;est1&quot;&gt;{{cite book |last1=Esterhuyse |first1=Neels |last2=Von Breitenbach |first2=Jutta |last3=Söhnge |first3=Hermien |last4=Van der Merwe |first4=Sakkie |title=Remarkable trees of South Africa |date=2016 |publisher=BRIZA |location=Pretoria, South Africa |isbn=9781920217662 |page=159 |edition=Tweede}}&lt;/ref&gt;&lt;!--volgens lg. bron was dit F. sycomorus, en nie F. sonderi--&gt;

[[Lêer:Sycomore in Ethiopia.jpg|duimnael|links|'n Trosvy in Ethiopië]]
[[Lêer:Sycamore fruits.jpg|duimnael|links|Vrugte]]
{{Clear}}
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}}
* [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1906-45 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:853797-1 Plants of the World Online]

== Eksterne skakels ==
* {{Commonskat-inlyn|Ficus sycomorus}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Ficus]]
[[Kategorie:Bome van Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Algerië]]
[[Kategorie:Flora van Angola]]
[[Kategorie:Flora van Benin]]
[[Kategorie:Flora van Botswana]]
[[Kategorie:Flora van Burkina Faso]]
[[Kategorie:Flora van Burundi]]
[[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]]
[[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Djiboeti]]
[[Kategorie:Flora van Egipte]]
[[Kategorie:Flora van Eritrea]]
[[Kategorie:Flora van Eswatini]]
[[Kategorie:Flora van Ethiopië]]
[[Kategorie:Flora van Gambië]]
[[Kategorie:Flora van Ghana]]
[[Kategorie:Flora van Guinee]]
[[Kategorie:Flora van Guinee-Bissau]]
[[Kategorie:Flora van Ivoorkus]]
[[Kategorie:Flora van Jemen]]
[[Kategorie:Flora van Kaap Verde]]
[[Kategorie:Flora van Kenia]]
[[Kategorie:Flora van Libanon]]
[[Kategorie:Flora van Madagaskar]]
[[Kategorie:Flora van Malawi]]
[[Kategorie:Flora van Mali]]
[[Kategorie:Flora van Mauritanië]]
[[Kategorie:Flora van Mosambiek]]
[[Kategorie:Flora van Namibië]]
[[Kategorie:Flora van Niger]]
[[Kategorie:Flora van Nigerië]]
[[Kategorie:Flora van Oman]]
[[Kategorie:Flora van Palestina]]
[[Kategorie:Flora van die Republiek die Kongo]]
[[Kategorie:Flora van Rwanda]]
[[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Flora van Senegal]]
[[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]]
[[Kategorie:Flora van Sirië]]
[[Kategorie:Flora van Somalië]]
[[Kategorie:Flora van Soedan]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Flora van Tanzanië]]
[[Kategorie:Flora van Togo]]
[[Kategorie:Flora van Uganda]]
[[Kategorie:Flora van Zambië]]
[[Kategorie:Flora van Zimbabwe]]</text>
      <sha1>icqz78hjvc67m7gi04qdovms675dasm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>KFC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90550</id>
    <revision>
      <id>2968900</id>
      <parentid>2668032</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T13:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50730-06</username>
        <id>214820</id>
      </contributor>
      <origin>2968900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5322" sha1="rmjdip4ih8qtd4ea89zewowiszi1cvs" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Maatskappy
|naam               = KFC
|kenteken           = [[Lêer:KFC logo.png|180px]]
|tipe               = Filiaalmaatskappy
|stigting           = Sanders Court &amp; Cafe:&lt;br /&gt;1930 in North Corbin, [[Kentucky]]&lt;br /&gt;Eerste tak:&lt;br /&gt;1952 in [[Salt Lake City]], [[Utah]]
|ligging_stad       = Gardinerlaan 1441, [[Louisville]], [[Kentucky]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|title=Annual Report 2012|url=http://www.yum.com/annualreport/#financials|publisher=Yum! Brands|accessdate=23 Augustus 2014}}&lt;/ref&gt;
|ligging_land       = [[Verenigde State]]
|liggings           = 24&amp;nbsp;104 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=KFC: restaurants worldwide 2019|url=https://www.statista.com/statistics/256793/kfc-restaurants-worldwide-by-geographic-region/|access-date=2021-04-05|website=Statista|language=en}}&lt;/ref&gt;
|sleutelpersone     = Tony Lowings (President en HUB)&lt;ref name=ceos&gt;{{cite web |title=Senior Officers &amp; Leadership Team |url=https://www.yum.com/wps/portal/yumbrands/Yumbrands/company/about-yum-brands/senior-officers-and-leadership-team/|publisher=Yum! Brands |access-date=15 Mei 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;Monica Rothgery (Operasies)&lt;br/&gt;Catherine Tan (Bemarking)&lt;br/&gt;Staci Rawls (Verhoudings)
|gebied_bedien      = Wêreldwyd
|industrie          = Kitskosrestaurante
|produkte           = Gebraaide hoender, hoenderburgers, wraps, [[slaptjips|aartappelskyfies]], koeldrank, slaaie, nageregte, ontbyt
|dienste            = 
|inkomste           = VS$ 27,9 miljard&lt;ref&gt;{{Cite web|title=KFC|url=https://www.forbes.com/companies/kfc/|access-date=2021-04-05|website=Forbes|language=en}}&lt;/ref&gt;
|bedryfsinkomste    = 
|netto_inkomste     = 
|getal_werknemers   = 
|ouer               = Yum! Brands
|afdelings          = 
|dogtermaatskappye  = 
|slagspreuk         = 
|tuisblad           = [http://www.kfc.com/ ''kfc.com'']
|ontbind            = 
|voetnotas          = 
|intl               = 
}}

[[Lêer:Colonel Harland Sanders in character.jpg|duimnael|links|upright|&quot;[[Kolonel Sanders]]&quot;]]
[[Lêer:KFC worldmap.svg|duimnael|links|320px|KFC-restourante wêreldwyd]]
'''KFC''' (die naam was oorspronklik 'n afkorting vir '''Kentucky Fried Chicken''') is 'n kitskosrestaurantketting wat spesialiseer in gebraaide [[hoendervleis|hoender]]. Hul hoofkantoor is in [[Louisville]], [[Kentucky]], in die Verenigde State. Dit is die wêreld se tweede grootste restaurantketting (volgens verkope) na [[McDonald's]], met 18&amp;nbsp;875 winkels in 118 lande en gebiede. Sedert Desember 2013 is die maatskappy 'n filiaal van Yum! Brands, 'n restaurantmaatskappy wat ook die eienaar van die [[Pizza Hut]] en Taco Bell-kettings is.

KFC is gestig deur kolonel Harland Sanders, 'n entrepreneur wat begin het om braaihoender by sy padrestaurant in Corbin, Kentucky te verkoop tydens die [[Groot Depressie]]. Sanders identifiseer die potensiaal van die restaurantfranchise-konsep, en die eerste &quot;Kentucky Fried Chicken&quot; franchise open in Utah in 1952. KFC se hoender word so gewild in die kitskosbedryf, dat dit uitloop op die diversifisering van die mark deur die uitdaging van die hamburger se gevestigde oorheersing. Deur homself as &quot;Kolonel Sanders&quot; te merk en bemark, het Harland Sanders 'n prominente figuur in die Amerikaanse kulturele geskiedenis geword, en sy beeld word steeds in KFC advertensies gebruik. Maar die maatskappy se vinnige uitbreiding, beide plaaslik en oorsee, het die ouerwordende Sanders later oorweldig, en in 1964 het hy die maatskappy verkoop aan 'n groep van beleggers gelei deur John Y. Brown, Jr en Jack C. Massey.
SAMOA
FIJI
ISLA SALOMON
VANUATU NIUE
NAURU TUVALU

== Produk ==
KFC verkoop hoenderprodukte wat volgens 'n spesiale bedryfsresep voorberei word. Deel van die bereidingsproses is dat die braai onder druk gebeur waardeur die bereidingstyd aansienlik verkort word. Saam met die belangrikste produk, hoender met 'n bros skil, bedien KFC ook ander geregte soos hoenderburgers, nuggets, skyfies of pap, toegevoudes, 'n verskeidenheid nie-alkoholiese drankies en nageregte. Verder is daar in verskeie lande 'n aparte spyskaat van produkte beskikbaar, soos kebabs, toebroodjies, tortilla's en koekies. Daarbenewens word daar in die 21ste eeu op sommige plekke ook [[beesvleis|bees]]-, [[varkvleis|vark]]- en [[vis (voedsel)|visprodukte]] probeer.

== Fasiliteit ==
KFC posisioneer homself as 'n kitskosrestaurant met 'n standaard spyskaart en binneafwerking, en die [[kleur]]e [[rooi]] en [[wit]] oorheers die restaurante. Daar is 'n toonbank met 'n ry kasregisters waar kliënte hul bestellings kan plaas en gewoonlik dit binne 'n paar minute ontvang. Die eetarea is helder verlig en voorsien van TV-skerms waarop geslote programmering vertoon word. Dit is dikwels videosnitte van liedjies wat inligting en advertensies oor KFC vertoon.

&lt;gallery mode=packed heights=150px&gt;
Lêer:Boycott KFC.jpg|Betogers voor 'n KFC-restaurant in Amerika
Lêer:N2 KFC.jpg|'n Tipiese KFC-maaltyd
Lêer:KFC Derwent Park Hobart Australia.jpg|'n KFC-restaurant in [[Australië]]
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van vername restaurante in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commons-kategorie inlyn|Kentucky Fried Chicken}}
* {{en}} [http://www.kfc.com/ Amptelike webwerf]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]]
[[Kategorie:Hoenders]]
[[Kategorie:Kitskosrestaurante]]</text>
      <sha1>rmjdip4ih8qtd4ea89zewowiszi1cvs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968901</id>
      <parentid>2968900</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T13:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-50730-06|~2026-50730-06]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:101.51.80.108|101.51.80.108]]</comment>
      <origin>2668032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5272" sha1="2upao4bqssbz7aaiymog9egr1jwhpcx" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Maatskappy
|naam               = KFC
|kenteken           = [[Lêer:KFC logo.png|180px]]
|tipe               = Filiaalmaatskappy
|stigting           = Sanders Court &amp; Cafe:&lt;br /&gt;1930 in North Corbin, [[Kentucky]]&lt;br /&gt;Eerste tak:&lt;br /&gt;1952 in [[Salt Lake City]], [[Utah]]
|ligging_stad       = Gardinerlaan 1441, [[Louisville]], [[Kentucky]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|title=Annual Report 2012|url=http://www.yum.com/annualreport/#financials|publisher=Yum! Brands|accessdate=23 Augustus 2014}}&lt;/ref&gt;
|ligging_land       = [[Verenigde State]]
|liggings           = 24&amp;nbsp;104 &lt;small&gt;(2020)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=KFC: restaurants worldwide 2019|url=https://www.statista.com/statistics/256793/kfc-restaurants-worldwide-by-geographic-region/|access-date=2021-04-05|website=Statista|language=en}}&lt;/ref&gt;
|sleutelpersone     = Tony Lowings (President en HUB)&lt;ref name=ceos&gt;{{cite web |title=Senior Officers &amp; Leadership Team |url=https://www.yum.com/wps/portal/yumbrands/Yumbrands/company/about-yum-brands/senior-officers-and-leadership-team/|publisher=Yum! Brands |access-date=15 Mei 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;Monica Rothgery (Operasies)&lt;br/&gt;Catherine Tan (Bemarking)&lt;br/&gt;Staci Rawls (Verhoudings)
|gebied_bedien      = Wêreldwyd
|industrie          = Kitskosrestaurante
|produkte           = Gebraaide hoender, hoenderburgers, wraps, [[slaptjips|aartappelskyfies]], koeldrank, slaaie, nageregte, ontbyt
|dienste            = 
|inkomste           = VS$ 27,9 miljard&lt;ref&gt;{{Cite web|title=KFC|url=https://www.forbes.com/companies/kfc/|access-date=2021-04-05|website=Forbes|language=en}}&lt;/ref&gt;
|bedryfsinkomste    = 
|netto_inkomste     = 
|getal_werknemers   = 
|ouer               = Yum! Brands
|afdelings          = 
|dogtermaatskappye  = 
|slagspreuk         = 
|tuisblad           = [http://www.kfc.com/ ''kfc.com'']
|ontbind            = 
|voetnotas          = 
|intl               = 
}}

[[Lêer:Colonel Harland Sanders in character.jpg|duimnael|links|upright|&quot;[[Kolonel Sanders]]&quot;]]
[[Lêer:KFC worldmap.svg|duimnael|links|320px|KFC-restourante wêreldwyd]]
'''KFC''' (die naam was oorspronklik 'n afkorting vir '''Kentucky Fried Chicken''') is 'n kitskosrestaurantketting wat spesialiseer in gebraaide [[hoendervleis|hoender]]. Hul hoofkantoor is in [[Louisville]], [[Kentucky]], in die Verenigde State. Dit is die wêreld se tweede grootste restaurantketting (volgens verkope) na [[McDonald's]], met 18&amp;nbsp;875 winkels in 118 lande en gebiede. Sedert Desember 2013 is die maatskappy 'n filiaal van Yum! Brands, 'n restaurantmaatskappy wat ook die eienaar van die [[Pizza Hut]] en Taco Bell-kettings is.

KFC is gestig deur kolonel Harland Sanders, 'n entrepreneur wat begin het om braaihoender by sy padrestaurant in Corbin, Kentucky te verkoop tydens die [[Groot Depressie]]. Sanders identifiseer die potensiaal van die restaurantfranchise-konsep, en die eerste &quot;Kentucky Fried Chicken&quot; franchise open in Utah in 1952. KFC se hoender word so gewild in die kitskosbedryf, dat dit uitloop op die diversifisering van die mark deur die uitdaging van die hamburger se gevestigde oorheersing. Deur homself as &quot;Kolonel Sanders&quot; te merk en bemark, het Harland Sanders 'n prominente figuur in die Amerikaanse kulturele geskiedenis geword, en sy beeld word steeds in KFC advertensies gebruik. Maar die maatskappy se vinnige uitbreiding, beide plaaslik en oorsee, het die ouerwordende Sanders later oorweldig, en in 1964 het hy die maatskappy verkoop aan 'n groep van beleggers gelei deur John Y. Brown, Jr en Jack C. Massey.

== Produk ==
KFC verkoop hoenderprodukte wat volgens 'n spesiale bedryfsresep voorberei word. Deel van die bereidingsproses is dat die braai onder druk gebeur waardeur die bereidingstyd aansienlik verkort word. Saam met die belangrikste produk, hoender met 'n bros skil, bedien KFC ook ander geregte soos hoenderburgers, nuggets, skyfies of pap, toegevoudes, 'n verskeidenheid nie-alkoholiese drankies en nageregte. Verder is daar in verskeie lande 'n aparte spyskaat van produkte beskikbaar, soos kebabs, toebroodjies, tortilla's en koekies. Daarbenewens word daar in die 21ste eeu op sommige plekke ook [[beesvleis|bees]]-, [[varkvleis|vark]]- en [[vis (voedsel)|visprodukte]] probeer.

== Fasiliteit ==
KFC posisioneer homself as 'n kitskosrestaurant met 'n standaard spyskaart en binneafwerking, en die [[kleur]]e [[rooi]] en [[wit]] oorheers die restaurante. Daar is 'n toonbank met 'n ry kasregisters waar kliënte hul bestellings kan plaas en gewoonlik dit binne 'n paar minute ontvang. Die eetarea is helder verlig en voorsien van TV-skerms waarop geslote programmering vertoon word. Dit is dikwels videosnitte van liedjies wat inligting en advertensies oor KFC vertoon.

&lt;gallery mode=packed heights=150px&gt;
Lêer:Boycott KFC.jpg|Betogers voor 'n KFC-restaurant in Amerika
Lêer:N2 KFC.jpg|'n Tipiese KFC-maaltyd
Lêer:KFC Derwent Park Hobart Australia.jpg|'n KFC-restaurant in [[Australië]]
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van vername restaurante in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commons-kategorie inlyn|Kentucky Fried Chicken}}
* {{en}} [http://www.kfc.com/ Amptelike webwerf]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]]
[[Kategorie:Hoenders]]
[[Kategorie:Kitskosrestaurante]]</text>
      <sha1>2upao4bqssbz7aaiymog9egr1jwhpcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Predikante van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96778</id>
    <revision>
      <id>2969122</id>
      <parentid>2911017</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Morne</username>
        <id>672</id>
      </contributor>
      <comment>/* In die bediening */</comment>
      <origin>2969122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="301399" sha1="0wvr4flzu4bllggtzl0qc4jcdwhy5pz" xml:space="preserve">'n Lys van alle '''predikante van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]]''' wat in die kerk gedien het van die stigting daarvan in 1859 tot die hede. Die gemeentename en jaartalle ná elke predikant se naam dui op die gemeente(s) wat hy bedien het en die tydperk wat hy in elke gemeente gestaan het. Onder afgestorwe predikante dui die simbool † voor die laaste datum by elke predikant telkens sy sterfdatum aan.

== In die bediening ==
[[Lêer:Gereformeerde predikante omstreeks 1905.jpg|duimnael|regs|320px|'n Groep predikante vroeg in die 20ste eeu. Agter: [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]. Middel: [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snyman. Voor: [[Willem Johannes de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[Totius|J.D. du Toit]] en [[G.H.J. Kruger]].]]

[[Lêer:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|320px|regs|Op dié foto wat in 1933 in [[Bloemfontein]] van die adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling geneem is, verskyn ses Gereformeerde predikante of teoloë (aangedui met 'n asterisk). Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel*, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]]* (Totius se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]]*, [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]]*, dr. [[Herman van Broekhuizen|H.D. van Broekhuizen]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]]*, [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], [[Totius]]*, ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers.]]

[[Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|duimnael|regs|320px|Die Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]] [[1924]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. [[Totius|J.D. du Toit]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], A. Duvenage, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], H.S. van Jaarsveld, H.J.R. du Plessis, [[J.H. Kruger]].]]

[[Lêer:Ds AA Venter Klerksdorp.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1935–1951, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1951–1975.]]

[[Beeld:Ds Johannes Beijer.jpg|regs|duimnael|160px|Ds. [[Johannes Beijer]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]], 1862-1869.]]

[[Lêer:Ds Lammert Stavast.jpg|150px|regs|duimnael|Ds. Lammert Stavast, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1957–1960, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] 1969–1972, [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] 1972–1974, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]]/[[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] met evangelisasie-opdrag 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] met evangelisasie-opdrag 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]] 1981–1982, [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]]/[[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 1982–1983, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 1983–1986, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]]/[[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1986–1991, [[Gereformeerde kerk Jeffreysbaai|Jeffreysbaai]] 1991–1996 (hulpdienspredikant).]]

[[Lêer:Ds Dirk Postma.jpg|regs|180px|duimnael|Ds. [[Dirk Postma]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]], 1859–1866, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]], 1866–1879.]]

[[Lêer:Jan Lion Cachet.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Jan Lion Cachet]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1868–1869, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1869–1875, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1875–1883, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1883–1894.]]

[[Lêer:Ds Isak David Kruger.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Izak Krüger|Izak David Krüger]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1911–1916, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1916–1923, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1923–1930, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1930–1945, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1949–1954.]]

[[Lêer:Ds MPA Coetsee sr..jpg|duimnael|regs|150px|Ds. M.P.A. Coetsee sr., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1869–1889, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-Wakkerstroom 1889–1903.]]

[[Lêer:Ds CJH Vorster.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. Casper Jan Hendrik Vorster, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1880–1882, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1882–1894, [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1894–1897, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1897–1899.]]

[[Lêer:Ds HJ Boshoff.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. H.J. Boshoff, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1955–1967, Sendeling [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]]-kombinasie 1967–1975, [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]]/[[Gereformeerde kerk Brandfort|Brandfort]] 1975–1985. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1985. †1990-05-02.]]

[[Lêer:Dr en mev WJ van der Merwe.jpg|duimnael|regs|240px|Dr. en mev. W.J. van der Merwe, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1934–1942, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1945–1975.]]

[[Lêer:Ds Stephanus Postma.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Stephanus Postma]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1898-†1904-02-08.]]

[[Lêer:Ds Pieter Biewenga.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Pieter Biewenga]], [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1903–1906, [[Gereformeerde kerk Que|Que]] 1906–1926. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1928. †1955-03-15 .]]

[[Lêer:Ds PJH Viljoen.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Petrus Viljoen|P.J. Viljoen]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1869–1879.]]

[[Lêer:Dr JA Schutte.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. J.A. Schutte, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1941–1950, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1950–1977.]]

[[Lêer:Ds C Hattingh.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. Christiaan Hattingh, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1953–1966, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1969–1986. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1986. †2001-08-01.]]

[[Lêer:Ds NH van der Walt.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[N.H. van der Walt|Nicolaas Hendrik van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]-kombinasie 1908–1925, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]]-kombinasie 1925–1947.]]

[[Lêer:Dr PJ Coetzee.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. Petrus Johannes Coetzee, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1945–1952, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1952–1958, redakteur van ''[[Die Kerkblad]]'' 1958–1963, redakteur Calvinistiese Stigting 1963–1965, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Wes|Klerksdorp-Wes]] 1965–1970.]]

[[Lêer:Dr en mev JJ van der Walt.jpg|duimnael|regs|200px|Dr. Jan Jacobus A. van der Walt en sy eggenote, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1952–1957, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1957–1958, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1958–1966, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1966–1975, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1975–1976, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1976–1988.]]

[[Lêer:Ds PW Bingle die oue.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Pieter Bingle|Pieter Willem Bingle]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1910–1921, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1921-†1923-03-08.]]

[[Lêer:Ds BR Krüger.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. B.R. Krüger, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1939–1956, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1956-†1973-05-31.]]

[[Lêer:Ds W Venter.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. Willem Venter, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1964–1989. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1989. †2004-07-09.]]

[[Lêer:Ds TN Venter.jpg|duimnael|150px|Ds. Tjaart Nicolaas Venter, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1907–1925, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1945–1947.]]

[[Lêer:Ds PW Buys.jpg|regs|150px|duimnael|Dr. [[P.W. Buys|Pieter Willem Buys]], [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1953–1966, [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1966–1973, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1973–1988.]]

[[Lêer:Ds Jan hendrik Boneschans.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Jan Boneschans|Jan Hendrik Boneschans]], [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1915–1917, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]]-kombinasie 1917–1919, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1919–1923, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1923–1926, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]-kombinasie 1926–1928, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1928–1946, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1946–1948, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1953–1955.]]

[[Lêer:Ds Derk Rumpff.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Derk Rumpff]], [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]]-kombinasie 1910–1913, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1913–1914, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1914–1920, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1920–1922, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1922–1941.]]

[[Lêer:Ds Benonie Duvenage.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. [[Benoon Duvenage|Benonie Duvenage]], [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1958–1967, professor [[PU vir CHO]] 1967–1988, [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] 1988–1992.]]

[[Lêer:Dr JP Jooste.jpg|regs|150px|duimnael|Dr. [[Joseph Petrus Jooste]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1928–1931, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1931–1942, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1942–1946. Professor aan die Teologiese Skool 1946–1970.]]

[[Lêer:Dr BR Kruger.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. B.R. Kruger, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1939–1956, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1956–1973.]]

[[Lêer:Ds GHJ Kruger GKSA.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Gerrit Kruger|G.H.J. Kruger]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1949–1951, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1951–1958, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1958–1969, [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] 1969–1977, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1977–1989. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1989. †2013-06-25.]]

[[Lêer:Ds MPA Coetsee jr.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. M.P.A. Coetsee jr., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1874–1883, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1883–1892.]]

[[Lêer:Ds JC Kruger.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. J.C. Kruger, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1948–1949, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] 1949–1966.]]

[[Lêer:Dr PJS de Klerk.jpg|regs|150px|duimnael|Dr. [[Philippus de Klerk|Philippus Jacobus Stephanus de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1924–1927, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1927–1930, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1930–1949.]]

[[Lêer:Ds LP Vorster.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Louis Vorster|Louis Petrus Vorster]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1884–1893, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1893–1905, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1905–1920, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1922–1929.]]

[[Lêer:Dirk Postma.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1905–1906, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1906-†1940-12-29.]]

[[Lêer:Ds JW Jansen van Ryssen.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Johan van Ryssen|Johan Wilhelm Jansen van Ryssen]], [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1937–1945, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1945–1948, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1953–1960, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1960–1968, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1968–1977.]]

[[Lêer:Dr SP van der Walt.jpg|regs|150px|duimnael|Dr. [[Sarel van der Walt|Sarel Petrus van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1932–1946, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1950–1953, professor Teologiese Skool 1953–1973. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1973, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1976–1983.]]

[[Lêer:Prof SJ van der Walt.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Stephanus van der Walt|Stephanus Johannes van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1941–1946, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1952–1961.]]

[[Lêer:Prof GCP van der Vyver.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1943–1946, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1955–1970. Professor Teologiese Skool Potchefstroom 1971–1975 (sy dood).]]

[[Lêer:Ds DNG Kotze.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[David Kotzé|David Nicolaas Gerhardus Kotze]], [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1915–1921, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1921–1946, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1946–1951, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1955–1960.]]

[[Lêer:Ds AL Aucamp.jpg|regs|150px|duimnael|Ds. [[Abraham Aucamp|Abraham Liebrecht Aucamp]], [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1933–1937, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1937–1942, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]]-kombinasie 1942–1948, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1948–1961.]]

[[Lêer:Ds ASE Yssel.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. A.S.E. Yssel, [[Gereformeerde kerk Parys|Vredefort]] 1918–1921, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1921–1948, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1948–1958.]]

[[Lêer:Ds W Postma.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Willem Postma]], [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1897–1903, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1903–1913. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1913–1914, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1914–1915, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1915-†1920-12-13.]]

[[Lêer:Ds HJR du Plessis.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. H.J.R. du Plessis, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Erasmus]] 1907–1953.]]

[[Lêer:Ds Simon van der Bijl.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. S.J. van der Bijl, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 1961–1967, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1967–1973, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1973–2000.]]

[[Lêer:Ds JV Coetzee.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[J.V. Coetzee|Jan Viljoen Coetzee]], [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1916–1918, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1918–1925, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1925–1930, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1930-†1952-12-26.]]

[[Lêer:Di TT Spoelstra en JV Coetsee Johannesburg 1926.jpg|duimnael|regs|200px|Di. [[J.V. Coetzee]] en [[T.T. Spoelstra]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1925–1927, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1927–1941, Sekretaris-penningmeester van die Administratiewe Buro 1941–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1950–1958, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1958–1965.]]

[[Lêer:Ds WJ de Klerk jonk.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1903–1904, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1904–1907, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1907–1911, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1911–1923, registrateur [[PU vir CHO]] 1923–1928, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1928–1943.]]

[[Lêer:Totius.jpg|duimnael|regs|150px|Dr. J.D. du Toit, oftewel [[Totius]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911, professor Teologiese Skool 1911–1949.]]

[[Lêer:Ds Martinus Pelser.jpg|regs|duimnael|150px|Ds. [[Maarten Pelser]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1876–1877, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1877–1892, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1892–1897, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1897-†1902-06-07.]]

[[Lêer:Ds HS van Jaarsveld.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. Hendrik Stephanus van Jaarsveld, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1918–1922, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1922–1924, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1924–1946, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1946–1952.]]

[[Lêer:Ds en mev ZC Grobler.jpg|regs|duimnael|230px|Ds. en mev. Zacharias Christiaan Grobler, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1949–1952, [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1954–1979.]]

[[Lêer:Ds J Beyer.jpg|regs|duimnael|150px|Ds. [[Johannes Beijer|J. Beyer]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1862–1869.]]

[[Lêer:Ds MJ Booyens.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. M.J. Booyens, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1948–1950, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1958–1964, Pretoria-[[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1964–1966, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1966–1977, [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 1977–1985. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1985. †2002-11-17.]]

[[Lêer:Ds HB Venter.jpg|duimnael|150px|regs|Ds. [[Hendrik Venter|H.B. Venter]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1880–1888.]]

[[Lêer:Ds SD Venter.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. S.D. Venter, Heidelberg ([[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]]) 1866–1877.]]

[[Lêer:Ds FW Buytendach.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. F.W. Buytendach, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1949, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1955–1989.]]

[[Lêer:Ds PHS Snyman, Heidelberg, Gereformeerde Kerk.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[P.S. Snyman]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1890–1891, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1891-†1900-01-17.]]

[[Lêer:Ds en mev W Venter.jpg|duimnael|regs|200px|Ds. en mev. W. Venter, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1964–1989. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1989.]]

[[Lêer:Ds WJ Snyman.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. W.J. Snyman, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1877–1913.]]

[[Lêer:Ds JA du Plessis.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Jacobus du Plessis|Du Plessis, Jacobus Albertus]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1903–1914, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1914–1921, professor Teologiese Skool 1921–1935.]]

[[Lêer:Ds HVF Kruger.jpg|duimnael|regs|150px|Ds. [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]]-kombinasie 1931–1935, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]-kombinasie 1935–1937, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1937–1942, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] 1949–1975.]]

# Modise, Motsitsi Abel, Dobsonville 1979–1982, Diepkloof 1983, Kwa-Thema/Ratanda/Tsakane.
# Ligege, Ndanganeni Norman, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1981–1989, SAOK 1989–1996, De Hoop 1996.
# Heystek, Pieter Hendrik, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] 1983–1985, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1985–1988, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] 1989–1999, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Montanapoort|Pretoria-Montanapoort]] 1999.
# Van Helden, Maarten, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] 1984–1988, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 1988–1997, [[Gereformeerde kerk Centurion|Verwoerdburg-Noord]] 1998–1999, [[Gereformeerde kerk Centurion|Centurion]] 1999.
# Van Wyk, Rodney Peter, Hons.-B.A., M.Phil., [[Gereformeerde kerk Grassy Park|Grassy Park]] 1984.
# Lartz, Deon, Th.B., M.A., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1986–1994, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1994–1998, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 2002.
# Swanepoel, Christoffel Bernardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1986–2002, [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]] 2002–2009, [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Lyttelton]] 2009.
# Van Rhyn, Hercules Philippus Malan, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 1987–1998, [[Gereformeerde kerk Wilropark|Wilropark]] 1998–2004, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 2010.
# Venter, Piet, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1987–1990, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1990–2007, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 2007.
# Lion-Cachet, Jan, Th.B., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1988–1996, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1996–2002, Reformed Church of Wellington in Nieu-Seeland 2002–2006, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 2007.
# Vermeulen, Petrus Johannes, M.A., Th.B., Th.D., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1988–2001, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2005.
# [[Gerhardus Stephanus Kruger|Kruger, Gerhardus Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1988–1997, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1997–2000, [[Gereformeerde kerk Centurion|Centurion]] [[29 Julie]] [[2000]]–2024, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] [[14 April]] [[2024]].
# Dreyer, Frederik Marthinus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1988.
# Van der Walt, Stephen Francois Flemming, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] 1989–1998, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstwon]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]]/[[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]]/[[Gereformeerde kerk Kathu|Kathu]] 2005.
# De Beer, Edmund Johannes, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1989.
# Van der Vyver, Lodewicus du Plessis, Hons.-B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1989–2002, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 2002.
# Van Wyk, Pieter, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1989–2000, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 2009.
# Modise, Paul Mahlose, Kagiso 1989.
# Myburgh, André Johan, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1990–2000, [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 2009.
# Pelser, Abraham Liebrecht, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 1990–2000, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 2009.
# Meijer, Gerard Johannes, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 1990–1998, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1998–2008, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 2008.
# Fleischmann, Johan Petrus, B.A., UDK, Th.B., M.B.A., [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Vleuels|Vleuels]] 1990–2008, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 2008.
# Van Rooy, Henri Charles, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1990–1997, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 2002–2007, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2008.
# Briel, Hendrik Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Jacobsdal|Jacobsdal]] 1991–1995, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1995–2004, [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 2004–2006, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 2006–2020, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] [[26 Januarie]] [[2020]].
# Jansen, Carl Albert, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord|Welkom-Noord]] 1999–2006, [[Gereformeerde kerk Secunda|Secunda]] 2006.
# Venter, Sarel Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1999–2006, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 2006.
# Nel, Elias Paulus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1991–1996, [[Gereformeerde kerk Brackenhof|Brackenhof]] 1996.
# Lubbinge, Paul, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 1991–1999, Christelijke Gereformeerde Kerk Delfzijl, Nederland 1999–2005, [[Gereformeerde kerk Mosselbaai|Mosselbaai]] 2005.
# Sithole, Jabulani Paulos, Kwa-Mashu/KwaMncane 1991.
# Van der Schyff, Stephanus Petrus, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1992–1999, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Mooirivier|Potchefstroom-Mooirivier]] 2003–2009, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2009.
# Botha, Willem Jacobus, B.A., Th.B., M.A., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 1992–1999, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 2000–2008, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 2008.
# Berg, Adderus Fenmo, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1992–1997, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1997–2001, [[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 2001–2011, [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 2011.
# Rheeder, Adriaan Louis, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1992–2006, [[Gereformeerde kerk Wesrand|Wesrand]] 2006–2011, Fakulteit Teologie Potchefstroom 2011.
# Stavast, Hendrik Lammert (Henk), B.A., Th.B., (NDK), [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1992–1997, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] 1997–2001, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 2002–2008, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 2009–[[23 Februarie]] [[2020]], [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]].
# Scheepers, Lucas Cornelius, B.Agric., Th.B., [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]] 1993–1998, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1998.
# Boy, Neville, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Chinhoyi|Chinhoyi]] 1993–1999, [[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1999–2008, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 2008.
# Venter, Petrus Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 1993–1999, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]]/[[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1999–2002, [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 2002–2009, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 2009–2019, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2019.
# Mbatha, Mbongeni Samuel, Nqutu 1993.
# Ntuli, Stevenson Jabulani, Nqutu 1993.
# Phungula, Siphosethu Zibona, Ndaleni 1993.
# Van Schaik, Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]/[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1994–1999, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 1999–2005, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] 2005–2011, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2011.
# Van der Walt, Johannes Gideon Lessing, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1994–2000, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 2000–2008, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Vleuels]] 2008–2009, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 2009.
# Schutte, Hendrik Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1995–2001, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 2001–2007, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]]/[[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]] 2007–2010, [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Wesrand|Wesrand]] 2012.
# Coetzee, Gideon Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1995–2003, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 2007–2012, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]]/[[Gereformeerde kerk Vrede|Vrede]] 2012.
# Pretorius, Jacob, B.Iuris, Th.B., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1995–1998, [[Gereformeerde kerk Bergbron|Bergbron]] 1998–2001, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 2001.
# Pelele, Ezekiel Ditswalemang, B.A., Uitkyk 1995.
# Mtshayisa, Velile Elliot, B.A., Th.B., M.Th., M.A., Tlokwe Botshabelo/Boskop/Kokosi 1996–2013, Tlokwe Botshabelo 2014.
# Smit, Stephanus Johannes Marthinus Swanepoel, B.Sc. (Hons.-Veekunde), B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1997–1999, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 1999–2007, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 2008–2013, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 2014–2023, [[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]]/[[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]] [[30 Julie]] [[2023]] 
# Vrey, Coenraad Christoffel Andries, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]]/Lyciumville 1997–2000, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 2000–2006, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noordoos|Rustenburg-Noordoos]] 2006–2011, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 2011.
# Booyens, Daniël Jan Andries, BLC, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1997–2001, [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 2001–2006, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 2006–2009, [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 2009–2014, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 2014.
# Van Vuuren, Thomas Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1997–1999, [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 1999–2004, [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 2004.
# Letebele, Masilo Johannes, B.A.-Hons., Th.B., Thabong/Meloding/Phomolong 1997.
# Van Heyningen, Cornelius Johannes, B.Sc.Agric., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 1998–2000, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 2009.
# Briel, Stephanus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Bergbron|Bergbron]] 2002.
# Viljoen, Werner, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]]/[[Gereformeerde kerk Philippolis|Philippolis]] 1998–2001, Christian Reformed Church of St. Mary's ([[Sydney]], [[Australië]]) 2001–2012, [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 2012–2016, [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] 2016.
# Kayayan, Eric, B.A., Th.B., M.-Frans, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2002.
# Muzenda, Piniel, Hons.-B.A., Th.B., Gweru/Karoi 1998–2006, Musina Nancefield 2006.
# Mashau, Thinandavha Derrick, B.A., M.A., Ph.D., De Hoop 1998–1999, Trans-Letaba 1999–2002, dosent Noordwes Universiteit 2001–2003, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2003–2013, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2013–2014, New Life City Church 2014.
# Bain, Ronald Alexander, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]/[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 2007, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 2016–2020, [[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]] [[1 Februarie]] [[2020]].
# Tredoux, Alwyn Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1999–2001, [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 2001–2011, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] 2012.
# Kurpershoek, Pieter Willem, B.Sc., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 2007, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] [[15 Oktober]] [[2023]].
# Smit, Erasmus Johannes, Hons.-B.A., Th.B., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]] 1999–2001, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 2002–2007, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suid]] 2007–2009, Vanderbijlpark-Trinitas 2009–2013, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2013.
# Oosthuizen, Ockert Almero, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Secunda-Oos|Secunda-Oos]] 1999–2005, [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 2005–2009, [[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 2010–2015, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 2015.
# De Bruyn, Albertus Stefanus Andries, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 2000–2005, [[Gereformeerde kerk Wilropark|Wilropark]] 2005.
# Vorster, Nicolaas, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] 2000–2009, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 2009–2011, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]]/Fakulteit Teologie Potchefstroom 2011.
# Aucamp, Johannes Petrus du Plessis, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2000.
# Erasmus, Jan Andries, Hons.-B.A., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 2000–2003, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 2003–2008, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 2008–2026, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Die Bult|Potchefstroom-Die Bult]] [[17 Januarie]] [[2026]].
# Mqokelo, Piet Boy, B.A., Th.B., Tshing 2000–2018, Ikageng Bophirima 2018.
# D'Assonville, Victor Edouard  (jr.), B.A., Hons.-B.A., Th.B., Th.M., Dr. Theol. (Duitsland), [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 2001–2008, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 2008–2020 (met opdrag KO, art 7), [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2020 (met opdrag KO, art 7).
# Du Plessis, Alwyn Nicolaas, B.A., Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]]/[[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 2001–2007, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2007–2014, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 2014.
# Semenya, Kwena David, B.A., Th.B., M.A., Ph.D., Knapdaar 2001–2005, [[Gereformeerde Kerk Atteridgeville|Atteridgeville]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2007–2018, Diepsloot [[18 November]] [[2018]].
# Rankhotha, Victor Adam, B.A., Hons.-B.A., Th.B., Phahameng/Emmanuel/Botshabelo/Thaba-Nchu 2001.
# Sekhaulelo, Motshine Amos, B.A., Th.B., M.A., Meadowlands 2001–2008, Mmakau 2008.
# Molokwane, Mosiwa Martin, B.A., Th.B., Tembisa 2001.
# Grové, Petrus Johannes, B.A., Hons.-Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 2002–2003, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 2004–2010, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] (as sendeling) 2010.
# Temba, Jabulani Emmanuel, B.A., Th.B., Kutloanong 2002.
# Nagel, Cornelius Johannes, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 2003–2006, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 2006–2009, [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]] 2009–2014, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 2014.
# De Jager, Andries Petrus, B.A., Th.B., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 2007–2011, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Noord|Klerksdorp-Noord]] 2012.
# Muhadi, Manda Nathaniel, B.A., Th.B., Metsi-a-Matala 2003–2004, Middle Letaba 2004.
# Phetoane, Solomon Tshikare Matlho, Itsoseng 2003.
# Zaca, AB, Mid-Illovo 2003.
# Van Rooy, Petrus Cornelius, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 2004–2008, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 2008–2012, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 2012.
# Erasmus, Matthys Jakobus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Pretoria-Wonderboom-Suid]] 2004–2011, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 2012.
# Makhobozi, Edwin Mmoi, B.A., Ikageng 2004–2006, [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] 2006–2011, Dube/Tlhadi 2011.
# Dhlamini, Gift Jan, B.A. Th.B., Khunwana 2004.
# [[Hendrik Stoltz|Stoltz, Hendrik Jacobus]], B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 2005–2008, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 2008–2013, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 2013.
# Venter, Henning Vorster, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] [[24 Januarie]] [[2005]]–2007, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 2007–2011, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 2011, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 2016.
# [[Heinrich Zwemstra|Zwemstra, Heinrich Martin]], B.Sc., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., Ph.D., Vereeniging '95 2005–2008, Zambië 2008–2011 (sendingopdrag), [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 2012–2017, [[Gereformeerde kerk Walvisbaai]] 2017.
# Struwig, Ockert Jacobus, B.Sc., Hons.-B.Sc., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 2005–2008, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 2008–2012, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 2013.
# De Bruyn, Paul Jacobus, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 2007–2011, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 2012–2017, [[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 2018. 
# Saaiman, De Wet, B.A., Hons.-B.A., M.Div., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 2005–2008, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 2008–2011, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 2012.
# Dreyer, Thomas Frederick, B.A., Th.B., Hons.-B.Th., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2007–2023, Cross Culture Church (Randburg) [[26 November]] [[2023]].
# Makungo, Ntshengedzeni Robert, SPTD, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] (met sendingopdrag) 2005–2008, Trans-Letaba 2008.
# De Kock, Henning Kruger, B.A., Th.B., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] (met opdrag bediening in [[Londen]]) 2005–2024, Cross Culture Church [[4 Augustus]] [[2024]].
# Masase, P Thomas, B.A., Th.B., Promosa 2005–2014, Boskop 2014.
# Van Wyk, Griffel, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 2006–2007, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2007–2014, Vanderbijlpark-Trinitas 2014–2016, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 2017.
# Potgieter, Jasper Dreyer, B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 2006–2008, [[Gereformeerde kerk Rooihuiskraal|Rooihuiskraal]] 2008-2016, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 2016.
# Hlela, Philemon Thulani, Th.B., Imbumbulu/Umlazi 2006.
# Jooste, Christiaan, B.Th., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]]/[[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Eloffsdal]] 2007–2009, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 2009-2016, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 2016–2024, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] [[14 September]] [[2024]].
# Le Cornu, Slabbert, B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 2007.
# Hobyane, Risimati Synod, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., D.Litt., Promosa/Lektor Teologiese Skool 2007–2014, Promosa/Professor Teologiese Skool 2014.
# Cilliers, Pierre, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] 2007–2013, [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]]/[[Gereformeerde kerk Duineveld|Duineveld]] 2013–2015, [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Duineveld|Duineveld]] 2015.
# Kumar, Rajesh, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2008 met opdrag sendingwerk in Indië.
# Van Jaarsveld, Leon Petrus, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]]/[[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]]/[[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 2008–2010, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 2010–2013, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 2013.
# Zwemstra, Dinant Gerrit, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] 2008–2010, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 2010–2015, [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 2015.
# Van Dyk, Jacobus Cornelius, B Com (Rek.), B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 2008.
# Motloung, Patrick Bulang, B.Th., Ekwandeni 2008.
# Mdluli, Mvaleliso George, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., Sharpeville/Sebokeng/Zamdela 2008–2012, Diepkloof 2012.
# Rossouw, Andries Jacobus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 2009–2019, [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] [[19 September]] [[2019]], [[Gereformeerde kerk Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] [[5 Oktober]] [[2024]].
# Venter, Lourens Johannes Erasmus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 2009–2014, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 2014–2020, [[Gereformeerde kerk Centurion|Centurion]] [[19 Januarie]] [[2020]].
# Gouws, Pieter Retief, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] 2009–2012, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 2012, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 2016–2018 (ná inlywing), [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] [[29 Julie]] [[2018]]–22023, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] [[29 Julie]] [[2023]]
# Van der Waal, Willem Maasjan, B.Th., Hons.-B.A. (Grieks), Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 2009.
# Fourie, Reynold Benjamin, B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2009–2011, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 2012.
# Dykstra, Dirk Jacob, B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Bloemburg|Bloemburg]] 2009–2013, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 2013–2025, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] [[10 Mei]] [[2025]].
# De Vries, Brian, BB.A. (Western Michigan University), M.Div., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2009–2013, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 2013–2019, Grace Reformed Church Northern Pretoria [[4 Mei]] [[2019]].
# Jansen van Vuuren, Riaan, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 2009–[[20 Januarie]] [[2019]], [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]], [[2 Februarie]] [[2019]] – hede.
# Swanepoel, Jacobus Stephanus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 2009.
# Moletsane, Tshidiso Maferika, B.Th., Hons.-B.A., Boichoko 2009–2013, [[Gereformeerde kerk Sanveld|Sanveld]] 2013.
# Moncho, Oageng Lazarus, B.Th., Hons.-B.A., Itsoseng Bokone 2009, Ikageng 2016.
# Ndou, Livhuwani Peter, B.Th., Makwarela 2010.
# Steyn, Willem Jacobus, B.Sc.-Arch., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]]/[[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Die Bult|Potchefstroom-Die Bult]] 2012.
# Steyn, Karel Petrus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 2012–2017, [[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]] 2017–2022, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] [[3 September]] [[2022]].
# Kotzee, Dirk, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Sanveld|Sanveld]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 2012–2015, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Pretoria-Alkantrant]] November 2015–2024, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]]/[[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] [[2 Desember]] [[2023]].
# Niemann, Gerhardus Johannes, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 2010.
# Jobse, Wilhan, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Jeffreysbaai|Jeffreysbaai]] 2013.
# Khumalo, B.W., iSandlwana 2010.
# Mathebula, P.L., Huhudi/Bontleng 2010–2018, Itsoseng Bokone 2018.
# Potgieter, Frederick Johannes, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 2011–2015, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 2015.
# Robinson, Cobus-Brahm, LL.B., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 2011–2014, [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]]/[[Gereformeerde kerk Hentiesbaai|Hentiesbaai]] 2014–2017, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 2017–2024, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] [[27 Januarie]] [[2024]].
# De Bruyn, Johannes Jacobus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 2011–2017, [[Gereformeerde kerk George|George]] 2017.
# Pelser, Hendrik Frederik Riekert, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 2012–2018, [[Gereformeerde kerk Kempton Park|Kempton Park]], Januarie 2019.
# Van Rensburg, Frederik Jakobus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noordoos|Rustenburg-Noordoos]] 2012.
# Pienaar, Nikolaas, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 2012-2017, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 2018–2023, [[Gereformeerde kerk Hermanus|Hermanus]] [[3 September]] [[2023]].
# Lee, Johannes Lodewikus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 2012-2015, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 2015–2018, [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] 2018–2025, [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[9 Augustus]] [[2025]].
# Van Rhyn, Gerhardus Petrus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2012–2018, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 2018–2025, [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] [[6 Desember]] [[2025]].
# Linde, Stephanus Johannes Lourens, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Pretoria-Wonderboom-Suid]] 2012–2026, [[Gereformeerde kerk Kameeldrift|Kameeldrift]] [[24 Januarie]] [[2026]].
# Nkoana, Herens Mohlehli, B.A., B.Th., Ramotse 2012.
# Lee, Sarel Johannes Barend, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]]/[[Gereformeerde kerk Tweespruit|Tweespruit]] 2012–2013, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 2014–2018, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 2018, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[28 Februarie]] [[2026]].
# Le Roux, Pieter Gerhardus Pretorius, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 2013-2016, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 2016.
# Pretorius, Rynhardt Jacobus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] 2013–2019, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] [[20 Januarie]] [[2019]].
# Mathundela, Chaka Class, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Daveyton 2013.
# Moruri, Tebogo Victor, B.Th., Hons.-B.A., Jouberton 2013.
# Potgieter, Izak Daniël De Vries, B.A., B.Th., B.Th.Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2014.
# Le Roux, Marco Herman, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] 2014–2019, [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 2019.
# De Bruyn, Dirk Jacobus, B.A., B.Th., B.Th.Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 2014–2016, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, Kaap]] 2016–2023, [[Gereformeerde kerk George|George]] [[29 Oktober]] [[2022]].
# Dednam, Antonie Johannes, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]]/[[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]] 2015–2018, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 2018–2023, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] [[6 Mei]] [[2023]]. 
# Pretorius, Franscois Renier, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 2015–2025, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] [[5 Oktober]] [[2024]].
# Tredoux, Jacques Gideon, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 2015, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2018.
# Botha, Christiaan, B.Th., M.Div., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]] 2015–2019, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] 2019, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] [[27 Julie]] [[2024]].
# Van Jaarsveld, Ernst Jacobus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 2015–2021, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]], [[26 September]] [[2021]].
# Mbonani, Johannes, Olieven Christian Church 2015. 
# Mdonga, Malwande, New Life City Church 2015.
# Meijer, Gerben Paul, B.A. (Antieke tale), Predikants Master (Theologische Universiteit, Kampen), [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]]/[[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 2015–2020, [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[18 Januarie]] [[2020]]–2025, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] [[10 Mei]] [[2025]].
# Van der Walt, Barend Aucamp, B.A., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 2016. 
# Boersema, Guido Marnix, B.A., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Graaff-Reinet|Graaff-Reinet]] [[14 Februarie]] [[2016]]–2024, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Meintjeskop|Pretoria-Meintjeskop]], [[20 Julie]] [[2024]]. 
# Van 't Zand, Zander, B.A., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Middelburg-Noord|Middelburg-Noord]] 2016–2021, [[Gereformeerde kerk Kameeldrift|Kameeldrift]] 2021–2024, [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] [[24 November]] [[2024]].
# Britz, Rudolph Marthinus, B.A., B.A (Hons.), B.Th., L.Th., D.Th., Diploma Hoër Onderwys, [[Gereformeerde kerk Bloemburg|Bloemburg]] 2016–2019.
# Sefadi, Lerato Josef, B.A., B.Th., M.Th., Dobsonville 2016. 
# Janse van Rensburg, Reghard, B.A. (Hons.), [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 2016–2019, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] [[10 Augustus]] [[2019]]–2024, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] [[4 Augustus]] [[2024]]. 
# Lee, Frederik Gerhardus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 2016–2024, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Pretoria-Alkantrant]] [[28 Januarie]] [[2024]].
# Brotherton, Werner, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 2016–2024, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] [[21 Januarie]] [[2024]]. 
# Cronje, Jaco, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 2016–2021, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] [[9 Oktober]] [[2021]]. 
# Ehlers, Jan Gerhardus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 2017, [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] [[27 Junie]] [[2026]].
# Mushayabasa, Paul, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Songozwi 2017. 
# Floor, Leendert Marcel, B.Ing. Meganiese Ingenieurswese, B.Ing.-Hons., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] [[5 Februarie]] [[2017]]–2024 [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]], [[7 April]] [[2024]]. 
# Venter, Petrus Frederik, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Vanderbijlpark-Trinitas 2017 (gebore [[28 Desember]]
# Burger, Andries Jacobus, B.Ing, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 2017. 
# Hattingh, Petrus Johannes, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] [[18 Junie]] [[2017]]–[[18 April]] [[2021]], [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Trinitas|Vanderbijlpark-Trinitas]] [[6 Junie]] [[2021]]. 
# Dunn, Johan, B.Sc., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 2017–2024, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]], [[4 Augustus]] [[2024]].
# Vogt, Ernest John, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] 2017–2024, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Hartbeespoort]] [[16 Maart]] [[2024]].
# Zulu, Benjamin Charless, B.Th., B.Th.-Hons. M.Div., [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 2017. 
# Venter, Gert Abraham, B.Soc.Sc., Sacrae Theologiae, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 2018. 
# Maritz, Daniël Jacobus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2018. 
# Myburgh, Lukas Daniël, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 2018–2024, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] [[3 Februarie]] [[2024]]. 
# De Villiers, Stephanus Albertus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 2018–2023, [[Gereformeerde kerk Randburg]] [[17 April]] [[2023]]. 
# Van Jaarsveld, Johannes Petrus Lodewikus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Magaliesburg|Magaliesburg]] 2018. 
# Henning, Jacobus Andriaans Gerhardus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 2018–2021, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[13 Maart]] [[2021]].
# Kim, Sang Eun, B.Th., [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 2018. 
# Smit, Pieter Wouter, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 2018–2024, [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] [[12 Oktober]] [[2024]].
# Hibbert, Josef Nienaber, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 2018.
# Lemmer, Charl Jacob, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] [[27 Januarie]] [[2019]]–2024, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] [[3 Februarie]] [[2024]].
# Stavast, Harmannus Marten (Herman), B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] [[23 Februarie]] [[2019]].
# Janse van Rensburg, Gerhard, B.A. Th.B., [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] [[2019]].
# Pelser, H.F.R. (Riekert), [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 2012–2019, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]], [[12 Januarie]] [[2019]].
# Van Rensburg, Gerhard Janse van, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] [[16 Maart]] [[2019]].
# Coetzee, Hermanus Jacobus (Herman), B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] [[25 Mei]] [[2019]], [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] [[31 Augustus]] [[2024]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, Kaap]] [[30 Mei]] [[2026]].
# Mienie, Johannes Diederick (Juan), Dipl. Sacrae Theol., B.Th.-Hons., M.A., D.Th., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[14 Julie]] [[2019]].
# Potgieter, Johannes Cornelius (JC), B.A.-Hons. (Cantab.), M.A. (Cantab.), B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Tshwane|Tshwane]] [[29 September]] [[2019]]. 
# Verryn, David Hendrik, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] [[12 Januarie]] [[2020]] - [[12 Januarie]] [[2025]], [[Gereformeerde kerk Groblersdal]], [[19 Januarie]] [[2025]].
# Meijer, M.D. (Dirk), [[Gereformeerde kerk Bloemburg|Bloemburg]] [[25 Januarie]] [[2020]].
# Kruger, Thinus, [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[25 Januarie]] [[2020]].
# Boersema, Reinhart, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] [[1 Februarie]] [[2020]]–2024, [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] [[2 Julie]] [[2024]].
# Steyn, Ruan, Gereformeerde Gemeenskapskerk Oshakati [[18 Julie]] [[2020]].
# Van Schaik, Johannes, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] [[23 Augustus]] [[2020]]–2024, [[Gereformeerde kerk Plettenbergbaai/Knysna|Plettenbergbaai/Knysna]] 2024.
# Andersen, Hans Christiaan, [[Gereformeerde kerk Rooihuiskraal|Rooihuiskraal]] [[10 April]] [[2021]].
# Hattingh, Philip, [[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]]/[[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]], [[29 Mei]] [[2021]]–2025, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] [[18 Januarie]] [[2025]]. 
# Linde, Jacobus Albertus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]], [[12 Junie]] [[2021]].
# Van der Westhuizen, Izak Johannes, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] [[19 Junie]] [[2021]]–2026, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] [[31 Januarie]] [[2026]].
# Venter, Erasmus Albertus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] [[7 Mei]] [[2022]], [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffelsdoorns]] [[8 Junie]] [[2024]].
# Kuhn, Jacques Hendrik, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] [[21 Augustus]] [[2022]].
# Mahlangu, Mduduzi Elias, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Idwala Lensindiso 2022.
# Van der Westhuizen, Albertus Petrus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] [[8 Januarie]] [[2023]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Magaliesburg|Magaliesburg]], [[23 Mei]] [[2026]].
# Noah, Kim, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] (opdrag: evangelisasie Engelssprekende studente), [[27 Junie]] [[2021]].
# Willemse, Matteus Johannes, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]], [[25 Februarie]] [[2023]].
# Janse van Vuuren, Willem Joseph, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, Kaap]] [[18 Maart]] [[2023]].
# Nagel, Izak de Villiers, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] [[25 Maart]] [[2023]].
# Van Staden, Floris, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Hons. (Grieks), [[Gereformeerde kerk Stilbaai|Stilbaai]] [[1 April]] [[2023]].
# Buys, Nardus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] [[6 Mei]] [[2023]].
# Van der Westhuizen, Sybrand Barend, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] [[19 Augustus]] [[2023]].
# Letebele, M. David, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Ikageng (met sendingopdrag) [[14 Oktober]] [[2023]].
# Coetzee, Jandré [[Gereformeerde kerk Kleinmond|Kleinmond]] [[3 Februarie]] [[2024]].
# Deysel, Frikkie, B.Div., B.Div.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] [[10 Februarie]] [[2024]], [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] [[6 Junie]] [[2026]].
# Van Heerden, Willem Hermanus, B.Div., B.Div.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] [[24 Februarie]] [[2024]].
# Magayisa, Desmond [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] (opdrag: sending en kerkstigting) [[10 Maart]] [[2024]].
# Wepener, Philip [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]]/[[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] [[17 Maart]] [[2024]].
# Swanepoel, Christiaan, B.Div., B.Div.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] [[20 April]] [[2024]].
# Matrose, Xolisa, Kanyamazane, [[13 Julie]] [[2024]], iBhayi [[25 April]] [[2026]].
# Boersema, Marten, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] [[24 Augustus]] [[2024]].
# De Waal, Johann, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]], [[19 Januarie]] [[2025]].
# De Bruyn, Theuns, [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] [[25 Januarie]] [[2025]].
# Wattel, Riaan, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[8 Februarie]] [[2025]].
# Venter, Quintin, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] [[31 Mei]] [[2025]].
# Buys, Schalk, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] [[26 Julie]] [[2025]].
# Van Heerden, Alistair, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] [[29 November]] [[2025]].
# Langa, Clerence, Reformed Family Worship Church (Ndaleni, KZN) [[6 Junie]] [[2026]].
# Du Plessis, Eugene, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] [[5 Julie]] [[2026]].

== Emeriti ==
# Smit, Daniël Willem Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1982–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994.
# Gerber, Jacobus Marthinus, B.A., Th.D., [[NG gemeente Tarkastad|Tarkastad]] (NG) 1958–1961, [[NG gemeente Stilfontein-Sentraal|Stilfontein-Sentraal]] (NG) 1961–1967, Welkom (NG)  1967–1972, Bethlehem-Oos (NG) 1972–1975, direkteur Vereniging vir Christelike Hoër Onderwys, [[NG gemeente Bloemfontein|Bloemfontein]] (NG) 1976–1985, [[NG gemeente Coligny-Oos|Coligny-Oos]] (NG) 1985–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994.
# [[Jacobus van Rooy|Van Rooy, Jacobus Albertus]], B.A., Th.D., Sendeling Siloam 1957–1963, sendeling [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1963–1966, Christelijke Gereformeerde Kerken, [[Nederland]] 1966–1975, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1975–1994, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1995–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998.
# Van Dalsen, Hubrecht Anthonie, B.A., D.Th., [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Vanjaarsveld]] 1957–1959, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Vanjaarsveld]]/[[Gereformeerde kerk Usakos|Usakos]] 1959–1960, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Outjo-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1964–1971, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1971–1972, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Brandfort|Brandfort]] 1972–1973, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1973–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998.
# Du Plessis, Jansen van Vuuren, M.A., Th.M., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]-kombinasie 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord|Welkom-Noord]] 1970–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999.
# Serobatse, Thobatsi Onismus, Ikageng (Potchefstroom) 1976–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999.
# Mohloki, JM, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1964–1966, Khutsong 1966–1968, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1968–1972, Kagiso 1972–1975, Tladi 1976–1977, Jouberton 1977–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999.
# Coetsee, Daniël Christiaan, B.A., Th.B., sendeling [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1960–1969, [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1969–1976, evangelisasie-opdrag [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1976–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000.
# Pretorius, Egbertus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]] 1973–1975, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1975–1980, polisiekapelaan [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1981–1990, polisie-kapelaan [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1990–1997, polisiekapelaan [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 1997–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000.
# Lessing, Francois Jacobus Du Toit, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1962–1966, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1966–1973, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 1973–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001.
# Badenhorst, Lourens Jurie, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Jacobsdal|Jacobsdal]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Oos|Rustenburg-Oos]] 1985–1993, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noordoos|Rustenburg-Noordoos]] 1994–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. (bedien [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] en [[Gereformeerde kerk Philippolis|Philippolis]] (bedieningsooreenkoms) 2013-hede as emeritus-predikant)
# Dijkstra, Hessel, B.A., Th.M., Drs. Theol., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1967–1971, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]]/[[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1971–1975, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1975–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002.
# [[Amie van Wyk|Van Wyk, Jan Harm]], Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1965–1973, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]]/[[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 1973–1981, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1981–1994, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1995–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002.
# Denkema, Francois (Faan), (gebore [[12 Augustus]]) B.A., Th.M., (gebore [[12 Augustus]]) sendeling [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1965–1975, [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]]/[[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1975–1981, sendeling [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 1981–1986, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1987–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002.
# De Bruyn, Frans Roelof Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Zastron|Zastron]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Wes|Klerksdorp-Wes]] 1971–1995, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1995–2003. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2003.
# Smit, Erasmus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]]/[[Gereformeerde kerk Waterval-Boven|Waterval-Boven]] 1969–1972, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suid]] 1972–1977, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] 1977–2003. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2003.
# Kirsten, Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mosselbaai|Mosselbaai]] 1988–1996. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2003.
# Postma, Ferdinand, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1972–1974, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1974–1979, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 1979–1990, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1990–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004.
# Steyn, Diederick Johannes Schutte, D.Litt. et Phil., Th.B., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 1972–1977, [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] 1977–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004.
# Vorster, Roelof Louis, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1979–1981, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1985–1994, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1994–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004.
# Ligthelm, Gysbertus Johannes, Hons.-B.A., T.H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1983–2001, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]]/[[Gereformeerde kerk Kathu|Kathu]] 2001–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005.
# Botha, Gabriël Nicolaas Venter, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1965–1968, sendeling [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 1968–1991, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 1991–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005.
# Heystek, Nicolaas Philippus (Klasie), B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Clanwilliam|Clanwilliam]]/[[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 1967–1972, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 1972–1977, [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]] 1977–1987, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1987–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005.
# Bekker, Izak Lukas, Th.B., M.Phil., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Chinhoyi|Sinoia]] 1973–1977, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1977–1985, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1986–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005.
# Du Plessis, Pieter Johannes Lodewyk, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1970–1981, [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] 1981–1998, [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]]/[[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1998–1999, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1999–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005.
# Kruger, Petrus Paulus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1970–1974, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1974–1982, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1982–1991, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 1991–2006. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2006.
# Laubscher, Nicolaas Gerhardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 1967–1973, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1973–1977, [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] 1977–2006. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2006.
# Van der Walt, Francois, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 1967–1970, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1970–1977, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 1978–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007.
# Le Roux, Johann, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1983–1988, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1988–1995, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1995–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007.
# Venter, Jacobus Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1972–1977, [[Gereformeerde kerk Kathu|Sishen]] 1977–1984, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1984–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007.
# Klopper, Andries Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1969–1975, [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]] 1975–1981, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1981–1986, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1987–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007.
# Van der Walt, Pieter Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1969–1975, [[Gereformeerde kerk Durban-Wes|Durban-Wes]] 1975–1982, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1982–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008.
# Saayman, Willem Jacobus Kruger, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 1978–1981, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1981–1997, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg-Melville]] 1997–2003, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2003–2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2009.
# Cooke, Marthinus Edmund, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 2006–2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2009.
# Van Tonder, Jacobus Machiel, B.A., Th.B., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1982–1984, [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 1984–1990, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1990–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010.
# Grové, Andreas Hendrik, Hons.-B.Sc., Th.B., M.A., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Secunda-Oos|Secunda-Oos]] 1981–1990, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Noord|Klerksdorp-Noord]] 1990–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010.
# De Klerk, Barend Jacobus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1970–1975, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 1975–1981, Direkteur Studenteburo PU vir CHO 1981–1984, [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] 1984–1987, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1987–1997, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1998–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010.
# Botha, Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]]/[[Gereformeerde kerk Estcourt|Estcourt]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1977–1985, [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1985–1992, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1992–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011.
# Mafojane, Makateng Jacob, Katlehong 1980–1982, Khutsong 1983–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011.
# Du Plessis, Marthinus Johannes, D.Litt., Th.D., [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1973–1975, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1975–1978, [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1978–1981, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1981–1986, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] 1986–1999, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 1999–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011.
# Van der Walt, Petrus Jacobus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Jamestown|Jamestown]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]]/[[Gereformeerde kerk Tweespruit|Tweespruit]] 1981–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011.
# Coetzee, Carel Frederick Christoffel, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]]/[[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 1976–1982, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1982–2003, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2003–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011.
# Vorster, Jacobus Marthinupiets, Th.B., D.Phil., Th.D., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1975–1978, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1978–1990, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1990–1994, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1995–2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2011.
# Aucamp, Roelof Grove, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 1971–1973, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1973–2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012.
# Buys, Philippus Jacobus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1973–1976, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1976–1989, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1989–1993, sendeling KwaNdebele 1993–2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012.
# Schalekamp, McDonald Etienne, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1978–1981, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 1981–1987, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Mooirivier|Potchefstroom-Mooirivier]] 1987–2002, [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 2003–2012, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012.
# Wijnbeek, Dirk Hendrik Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1971–1975, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Margate]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1983–2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012.
# Du Plessis, Jan Barend, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1977–1982, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Jamestown|Jamestown]]/[[Gereformeerde kerk Indwe|Indwe]]/[[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 1985–2000, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 2001–2008, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 2008–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013.
# Oostruis, Shadrack Leepile, Moshaweng 1995–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013.
# Lourens, Pieter Kruger, B.A., M.Th., Ph.D. [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] 1984–2008, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]]/[[Gereformeerde kerk Brandfort|Brandfort]] 2008–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013.
# Stemmer, Gohetameng Henry, Khuma. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013.
# Morweng, Gaopalelwe Simon, Kraaipan 1999–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013.
# Janse van Rensburg, Karel Anton, B.A., Th.M., sendeling [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1976–1981, kapelaan [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1981–1990, kapelaan [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1990–2004, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 2004–2005, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 2005–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014.
# Du Preez, Jan Adriaan, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 2008–2009, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 2009–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014.
# Van der Merwe, Sarel Jacobus, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] 1975–1978, sendeling [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Duineveld|Duineveld]] 1982–2008, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 2008–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014.
# Van der Walt, Sarel Jacobus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]]/[[Gereformeerde kerk George|George]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 1978–2003, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 2003–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014.
# Van Rooy, Herculaas Frederik, M.A., Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1977–1980, professor [[PU vir CHO]] 1980–1983, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1983–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014.
# Van Schaik, Leonardus Hieronimus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Springs-Oos|Springs-Oos]] 1976–2013, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 2013–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014.
# Labuscagne, Gert Christoffel Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 1983–2009, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Vleuels]] 2009–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015.
# Lekgetho, Philip Motshologi, Madibogo 1991–2010, Boikhutso 2011–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015.
# Semenya, Cypril P, Tembisa 1978–1980, Tembisa-Wes 1980–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015.
# Kruger, Stephanus Francois, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Middelburg-Noord|Middelburg-Noord]] 1982. Geëmeriteer 2015.
# Mahure, Tsietsi George, Lothlakane 1996. Geëmeriteer 2016.
# Schutte, Johan Ali, LL.B., Th.B., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1983–1989, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1989–2002, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 2002. Geëmeriteer 2015.
# Cloete, Jacobus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Noord|Klerksdorp-Noord]] 1981–1989, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1989–1995, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1995–2013, [[Gereformeerde kerk Hermanus|Hermanus]] 2013. Geëmeriteer 2016.
# Cilliers, Sarel Arnoldus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Witbank-Suid|Witbank-Suid]] 1982–1986, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1986–1997, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1998. Geëmeriteer 2016.
# Rasenyalo, Masike Joseph, Khunwana 1991–1993, Ebenhaeser 1994-2016. Geëmeriteer 2016.
# Coetzee, Petrus Albertus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1983–1992, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Suidkus]] 1992–2003, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 2003. Geëmeriteer 2016.
# Cilliers, Jacobus Hermanus, B.A., Th.B., kapelaan [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1978–1989, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1990–2007 (2002-2007 in kombinasie met [[Gereformeerde kerk Vrede|Vrede]]), [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 2007. Geëmeriteer 2016.
# Fanoy, Pieter, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Jamestown|Jamestown]]/[[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]/[[Gereformeerde kerk Indwe|Indwe]] 1985–1995, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 1995–2010, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 2010. Geëmeriteer 2016. 
# De Klerk, Theunis Christiaan, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1985–1989, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1990–1998, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 1998–2005, [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] 2005. Geëmeriteer 2016.
# Jordaan, Gert Johannes Cornelis, Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]]/[[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 1982–1986, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1986–1988, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1989. Geëmeriteer 2016
# Krüger, Petrus Paulus, M.A., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] 1979-1982, [[Gereformeerde kerk Brackenhurst|Brackenhurst]] 1982-1996, [[Gereformeerde kerk Brackenhof|Brackenhof]] 1996-2000, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 2000-2016. Geëmeriteer 2016.
# Janse van Rensburg, Johan Jacob, B.A. Hons., M.A., Th.D., D.Litt. (Honoris Causa), [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1981–1983, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 1983–2016. [[Emeritaat|Geëmeriteer]].
# Fourie, Matthys Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kriel|Kriel]] 1989–1999, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 2003–2016. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2016.
# De Kock, Servaas Daniël, B.A., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1987–1991, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 1991–2005, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 2005-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017.
# Smidt, Marthinus Johannes, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1978–2006, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 2006-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017
# Van der Merwe, Willem Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1985–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001–2006, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear-Elliot|Maclear-Elliot]] 2006–2009, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 2009-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] Junie [[2017]].
# Kruger, Lourens Marthinus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1980–1986, [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1986–1990, [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]]/[[Gereformeerde kerk Jeffreysbaai|Jeffreysbaai]] 1990–1993, [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1994-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017.
# Magome, Matthewis Matee, Matsau 1994-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017
# Nagel, Cornelius Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Stoffberg|Stoffberg]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1981–1986, [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 1986–1992, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1992–2006, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 2006-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017.
# [[Callie Opperman|Opperman, Wilhelm Carl]], B.A., B.A.-Hons., Th.B., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1983–1986, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1986–1989, [[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 1989-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[15 Oktober]] [[2017]].
# Venter, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1988–2001, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 2001-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017.
# Zulu, Charles, Lusaka (herstig) 2003-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017.
# Breed, Casper Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kameeldrift|Kameeldrift]] 1978–1986, [[Gereformeerde kerk Secunda|Secunda]] 1986-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018.
# Van der Walt, Nicolaas Jakobus, B.A., Th.B., sendeling [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] 1982-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018.
# Miskin, Arthur Gordon, B.Sc., M.B.Ch.B, M.Med. O&amp;G, FCOG, M.Div. (Puritan Reformed Theol. Seminary, Grand Rapids), [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2009-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018.
# Mouton, Jacobus Frederik, B.A., B.A.-Hons., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Mooirivier|Potchefstroom-Mooirivier]] 2010-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018.
# Tiemensma, Eduard Jacob, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1979–1990, [[Gereformeerde kerk Secunda-Oos|Secunda-Oos]] 1990–1999, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] 1999-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018.
# Bogaards, Arie Hendrik (Attie), M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 1984–1986, [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] 1986–2004, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] 2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[20 Junie]] [[2019]].
# De Kock, Daniël Jacobus, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1983–1987, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 1988–2005, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 2005–2019.  [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[20 Junie]] [[2019]].
# Breed, Douw Gerbrand, B.A., Th.B., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 1982–1987, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] Tvl. 1987–1995, [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] 1995–2019. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] November [[2020]]. (Afskeidspreek gelewer [[24 November]] [[2019]].)
# Bakker, Daniël Jakob, B.A., MWIV, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Witbank-Oos|Witbank-Oos]] 1984–1989, [[Gereformeerde kerk Witbank-Suidoos|Witbank-Suidoos]] 1989, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1989–2019. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2019]]. (Lewer afskeidspreek op [[24 November]] [[2019]].)
# Van den Berg, Paul Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1985–1990, polisiekapelaan [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1990–2006, polisiekapelaan [[Gereformeerde kerk Centurion|Centurion]] 2006–2019. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2019]]. (Lewer afskeidspreek op [[24 November]] [[2019]].)
# Venter, Jacobus Johannes, B.A., Th.B., sendeling [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1986–1997, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1997–2020. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] einde Desember [[2019]]. (Lewer afskeidspreek op [[3 November]] [[2019]].)
# Schutte, Hermanus Gerhardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbiljpark-Oos]] 1998–2001, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos|Krugersdorp-Oos]] 2001–2009, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Suidkus]] 2009–2020.  [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[31 Januarie]] [[2020]].
# De Kock, Jacobus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1985–1990, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1990–1992, [[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 1992–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 2007–2011, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]]/[[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 2011–2014, [[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]] 2014. (emeriteer op [[24 Februarie]] [[2020]])
# Malan, Jan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear|Maclear]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]]/[[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]] 1983–2006, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 2006–2008, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[Februarie]] [[2020]].
# Opperman, Gustav, Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]]/[[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 2005–2012, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 2012–2020. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] einde [[April]] [[2020]].
# Pansegrouw, Dirk, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1993–1998, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1998–2001, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 2001–2010, [[Gereformeerde kerk Hoëveld|Hoëveld]] 2011. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[Mei]] [[2020]]. (Afskeidspreek [[24 Mei]] [[2020]])
# Van Wyk, Hendrik Francois, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] 1985–1993, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1993–2004, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] 2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[31 Desember]] [[2020]].
# Hibbert, Simon, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Jacobsdal|Jacobsdal]] 1985–1990, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] (sendeling) 1991–2021.
# Naude, Emile, B.A., B.D., M.Th., [[Gereformeerde kerk Eden|Eden]] 2009–2015, [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2015–2020, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 2020–2021. (Afskeidspreek [[28 Maart]] [[2021]])
# Van 't Zand, Dirk, B.Sc., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1986–2007, [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 2007–2021. (Afskeidspreek [[18 April]] [[2021]])
# Malan, Cornelius Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1974–1976, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1976–1981, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1981–1998, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]], 2015–2021. [[Emeritaat|Emeriteer]] 2021.
# Aucamp, Casperus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1978–1984, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 1985–1999, [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]]/[[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 2005, [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]] 2018–2021. [[Emeritaat|Emeriteer]] Junie 2021.
# Van der Walt, Johann George, B.Com., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 2010–2013, [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 2013–2021. [[Emeritaat|Emeriteer]] Julie 2021.
# Stavast, Arie Harm, B.A., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1989–1997, [[Gereformeerde kerk Mosselbaai|Mosselbaai]] 1997–2004, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]/[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 2004–2006, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]/[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]]/[[Gereformeerde kerk Bloemburg|Bloemburg]] 2006–2007, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 2008–2021. (Emeriteer [[31 Augustus]] [[2021]])
# Verhoef, Gabriël Cornelis, B.A., Th.B., M.A., [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1985–1992, [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] 1992–1994, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 1994–2002, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 2002–2021. 
# Erasmus, Jacobus Johannes Jurgens, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1987–1992, [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]]/[[Gereformeerde kerk Vrede|Vrede]] 1992–2001, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 2001–2008, [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 2008–2022. (Emeriteer [[30 April]] [[2022]])
# Potgieter, Theunis Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1987–1998, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1998–2008, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 2008–2022. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2022]])
# Van den Berg, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 1986–1997, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 1997–1999, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 2007–2010, [[Gereformeerde kerk Midrand|Midrand]] 2010. (Emeriteer [[30 Junie]] [[2022]])
# Kruger, Abraham Pretorius, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1985–1989, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1989–1998, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1998–2002, [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2002–2007, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 2007, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 2016–2022. (Emeriteer [[31 Augustus]] [[2022]])
# Funeka, Mfulathelwa Moment, Mid-Illovo 1986, Idwala Lensindiso. (Emeriteer Sondag [[24 September]] [[2022]])
# Nel, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1984–1990, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1990–2005, [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 2005–2023. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2023]])
# Venter, Archibald, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 1991–2000, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 2000–2023. (Emeriteer Junie 2023)
# Van der Merwe, Rudolph Marthinus, B.A., Th.B., Th.M., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1987–2000, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 2000–2006, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 2006–2011, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 2011–2023. (Emeriteer [[29 Oktober]] [[2023]])
# Van der Walt, Jan Pelser, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 1987–1989, [[Gereformeerde kerk Birchleigh|Birchleigh]] 1989–1990, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1991–1998, [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 1998–2006, [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]]/[[Gereformeerde kerk Agulhas|Agulhas]] 2006–2007, [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 2007–2015, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 2015–2023. (Afskeidspreek [[19 November]] [[2023]])
# Franck, Jules Edgard, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]] 1986–1992, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]]/[[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]] 1992–2000, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 2001–2010, [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]]/[[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] 2010–2013, [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 2013–2023. (Emeriteer [[10 Desember]] [[2023]])
# Van der Walt, Abraham Barend, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1988–2000, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]]/[[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 2001–2002, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 2002–2004, [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 2009-2018, [[Gereformeerde kerk Eden|Eden]], [[8 Desember]] [[2018]]–2023. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2023]])
# Smit, Barend Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1985–1986, [[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Eloffsdal]] 1986–1998, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 1999–2004, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 2004–2010, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Meintjeskop|Pretoria-Meintjeskop]] 2010–2024. (Emeriteer [[31 Maart]] [[2024]])
# Roets, Cornelius Johannes Christiaan, B.A., Th.B., B.Sc. (Cou), [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1987–1996, [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 1996–2004, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] 2009–2024. (Emeriteer [[31 Maart]] [[2024]])
# De Beer, Hendrik Johannes Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1986–1990, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1990–1999, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Meintjeskop|Pretoria-Meintjeskop]] 1999–2010, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 2010–2024. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2024]])
# Erasmus, Lourens Jacobus, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 2005–2008, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 2008–2010, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 2010–2024. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2024]])
# Vermaak, Salmon Pieter Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1988–2008, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 2008–2024. (Emeriteer [[31 Julie]] [[2024]])
# Krüger, Abraham Jacobus, Th.B., M.A., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1989–2002, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni 2002]]–2024. (Emeriteer [[31 Augustus]] [[2024]])
# Kruger, Michael Andries Frans, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Centurion|Verwoerdburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1989–1991, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1999–2008, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 2008–2024 (Emeriteer [[22 September]] [[2024]])
# Vergeer, Willem Cornelis, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]] 1988–1999, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 1999–2007, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 2007–2024 (Emeriteer [[29 September]] [[2024]])
# Aucamp, Johannes Louis, Hons.-B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Clanwilliam|Clanwilliam]] 1991–2000, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 2000–2008, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 2008–2024 (Emeriteer [[29 September]] [[2024]])
# Hattingh, Hermanus Bernardus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1987–1989, [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] 1992–2005, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 2006., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1987–1989, [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] 1992–2005, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 2006–2024 (Emeriteer [[30 September]] [[2024]])
# Van der Schyff, Jan Louis, B.A., Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 1987–2001, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 2001–2006, [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord|Welkom-Noord]] 2006, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 2018–2024 (Emeriteer [[17 November]] [[2024]])
# Du Plessis, Lourens Stephanus Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1986–1991, [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1999–2003, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 2007–2024. (Emeriteer [[17 November]] [[2024]])
# Fatuse, James Vubunzima, Ph.D., iBhayi 2005–2024. (Emeriteer [[30 November]] [[2024]])
# Putter, Christiaan Johannes Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1990–2003, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 2003–2006, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 2006–2024. (Emeriteer [[1 Desember]] [[2024]])
# Van Vuuren, Christoffel Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]/[[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1987–1992, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 1992–2006, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 2006–2025. (Emeriteer [[9 Februarie]] [[2025]])
# Coetzee, Hendrik Stephanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1987–1990, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 1990–1999, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 2000–2011, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Die Bult|Potchefstroom-Die Bult]] 2012–2026. (Emeriteer [[31 Oktober]] [[2025]])
# Reinecke, Hendrik, B.A., Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk George|George]] 1999–2012, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 2012. (Emeriteer [[30 November]] [[2025]])
# Kingma, Brant Reinder, B.A., Hons.-B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1987–1990, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1990–2000, [[Gereformeerde kerk Bellville-Oos|Bellville-Oos]] 2000. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2025]])
# Viljoen, Francois Petrus, M.A., Th.D., sendeling [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1988–1990, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1990–1994, [[Gereformeerde kerk George|George]] 1994–1998, professor Teologiese Skool 1998. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2025]])
# Stoker, Hendrik Gerhardus, M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 1988–1995, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 1999–2011, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 2011–2012, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]]/Professor Teologiese Skool Potchefstroom 2012. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2025]])
# Jansen van Nieuwenhuizen, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1989–1993, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1993. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2025]])
# Steyn, Abel Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop-Sabie]] 1988–1999, [[Gereformeerde kerk Wondersig|Wondersig]] 1999–2001, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 2001–2026. (Emeriteer [[31 Mei]] [[2026]])

== Medies onbekwame predikante ==
# Malan, Daniël Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]/[[Gereformeerde kerk Steynsrus|Steynsrus]] 1986–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001.
# Venter, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1984–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 2000–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004.
# De Villiers, Izak Jacobus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1983–1986, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1986–1990, [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1990–1993. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1993–1997, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] 1997–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004.
# Erasmus, Daniël Pieter Jacobus, B.A., Th.B, (N.D.K.), [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1992–1997, [[Gereformeerde kerk Jeffreysbaai|Jeffreysbaai]] 1997–2012. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2012.
# Krüger, Hendrik Johannes Jakob, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Lyttelton]] 1986–2009, [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] 2009–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015. [[25 Oktober]] [[2024]] emeriteringsouderdom.
# Van Wyk, Gert Jacobus, Hons. B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 1982–1986, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1987–2016.
# Buys, Louis Johannes, B.A., (Hons.-Psig.), Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1999–2011, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 2011.
# Grobler, Johannes Hendrik, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1993–1996, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1996–2001, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 2001–2005, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 2005–2013, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]]/[[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 2014. Siekte-emeritaat [[30 Junie]] [[2025]]

== Afgestorwe predikante ==
# [[Dirk Postma|Postma, Dirk]], [[Nederland]] 1840–1859. Suid-Afrika, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]], 1859–1866, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]], 1866–1879, professor Teologiese Skool 1879-†[[28 Desember]] [[1890]].
# [[Johannes de Ridder|De Ridder, Johannes]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]], 1880–1896, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] †[[30 Oktober]] [[1896]].
# [[C.J.H. Vorster|Vorster, Casper Jan Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1880–1882, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1882–1894, [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1894–1897, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1897–1899; † [[20 Mei]] [[1899]].
# [[P.S. Snyman|Snyman, Philippus Stefanus]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1890–1891, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1891-†[[17 Januarie]] [[1900]].
# [[Maarten Pelser|Pelser, Maarten]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1876–1877, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1877–1892, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1892–1897, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1897-†[[7 Junie]] [[1902]].
# [[Stephanus Postma|Postma, Stephanus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1898-†[[8 Februarie]] [[1904]].
# [[Jan Krüger|Krüger, Jan Christoffel]], [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1898-†[[26 Junie]] [[1905]].
# [[A.A.J. de Klerk Coetsee|Coetsee, Abraham Adriaan Jacobus de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1869–1872, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1872–1903. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[26 April]] [[1906]].
# [[Petrus Viljoen|Viljoen, Petrus Jacobus Johannes]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1869–1879. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[1 November]] [[1906]].
# Coetsee, Maarten Petrus Albertus, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1869–1889, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-Wakkerstroom 1889–1903. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[3 Oktober]] [[1907]].
# Maury, Johann Leopold, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1877–1903. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[9 Augustus]] [[1911]].
# [[Jan Lion Cachet|Lion-Cachet, Jan]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1868–1869, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1869–1875, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1875–1883, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1883–1894, professor Teologiese Skool 1894–1911. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. [[21 September]] [[1912]].
# Snyman, Willem Jacobus, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1877–1913. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[2 April]] [[1915]].
# [[Flippie Snyman|Snyman, Philippus Christoffel]], Th.D., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1902-†[[9 Mei]] [[1915]].
# [[Louw du Plessis|Du Plessis, Lodewicus Johannes]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1872–1880, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1880–1896, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1896–1912. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[25 Desember]] [[1918]].
# [[Petrus Postma|Postma, Petrus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1880–1882, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1882–1904, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1904–1906, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1906–1919. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[4 Oktober]] [[1919]].
# [[Willem Postma|Postma, Willem]], [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1897–1903, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1903–1913. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1913–1914, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1914–1915, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1915-†[[13 Desember]] [[1920]].
# [[Johannes Petrus van der Walt|Van der Walt, Johannes Petrus]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1909-†[[2 Augustus]] [[1922]].
# [[Pieter Bingle|Bingle, Pieter Willem]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1910–1921, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1921-†[[8 Maart]] [[1923]].
# [[Pieter Bos|Bos, Pieter]], Uniondale 1910-†[[21 September]] [[1923]].
# [[Martinus Postma|Postma, Martinus]], M.A., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1890–1897, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1897–1904, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1904–1906, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1909-†[[26 Julie]] [[1926]].
# [[Taetse Hamersma|Hamersma, Taetse]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1893–1922, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1922-†[[9 Junie]] [[1932]].
# [[Jan du Plessis|Du Plessis, Jan Barend]], M.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]]-kombinasie 1931-†[[25 Februarie]] [[1934]].
# [[Louis Vorster|Vorster, Louis Petrus]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1884–1893, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1893–1905, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1905–1920, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1922–1929. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[16 September]] [[1934]].
# [[Jacobus du Plessis|Du Plessis, Jacobus Albertus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1903–1914, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1914–1921, professor Teologiese Skool 1921-†[[28 Februarie]] [[1935]].
# [[Hendrikus Pasch|Pasch, Hendricus Philippus Josephus]], [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1908–1911, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1911–1920, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1920–1927, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1927-†[[15 September]] [[1936]].
# [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Postma, Dirk]], B.A., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1905–1906, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1906-†[[29 Desember]] [[1940]].
# [[Dirk du Plessis|Du Plessis, Dirk Postma]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1909–1913, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1913–1920, [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1920-†[[11 Julie]] [[1941]].
# [[Willem Johannes de Klerk|De Klerk, Willem Johannes]], [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1903–1904, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1904–1907, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1907–1911, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1911–1923, registrateur PUK 1923–1928, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1928–1943. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[26 September]] [[1943]].
# [[Derk Rumpff|Rumpff, Derk]], [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]]-kombinasie 1910–1913, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1913–1914, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1914–1920, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1920–1922, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1922–1941. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[23 November]] [[1944]].
# Snyman, Francois Petrus Jacobus, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]/[[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]]-kombinasie 1912–1926, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1926-†[[16 Augustus]] [[1945]].
# [[Jopie Erasmus|Erasmus, Jopie Fourie]], B.A., Sendeling Siloam 1942-†[[27 Junie]] [[1946]].
# Venter, Ernst Lodewyk Johannes, Th.D., [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1918–1920, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1921-†[[3 Mei]] [[1947]].
# [[Pieter Snyman|Snyman, Pieter Gert Wessel]], M.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1931–1944, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] (Enkeldoorn) 1944-†[[8 Februarie]] [[1948]].
# [[N.H. van der Walt|Van der Walt, Nicolaas Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]].-kombinasie 1908–1925, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]]-kombinasie 1925–1947. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[19 Februarie]] [[1948]].
# [[Nicolaas Snyman|Snyman, Nicolaas Tjaart]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]]-kombinasie 1937–1939, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]]-kombinasie 1939–1943, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]]-kombinasie 1943–1946, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1946–1948, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1948–1949, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1949-†[[1 Julie]] [[1951]].
# [[W.J. Postma|Postma, Willem Jacobus]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie, 1927–1929, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]. 1929–1947, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1947–1951, evangelisasiepredikant [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1951. †[[4 Julie]] [[1952]].
# [[J.V. Coetzee|Coetzee, Jan Viljoen]], [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1916–1918, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1918–1925, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1925–1930, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1930-†[[26 Desember]] [[1952]].
# [[Barend de Klerk|De Klerk, Barend Jacobus]], M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]-kombinasie 1931–1939, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1939–1944, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]]-kombinasie 1944–1945, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1945–1952, professor Teologiese Skool 1952-†[[21 April]] [[1953]].
# [[Totius|Du Toit, Jacob Daniël]], D.Theol., D.D., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1903–1911, professor Teologiese Skool 1911–1949. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[1 Julie]] [[1953]].
# Van Jaarsveld, Hendrik Stephanus, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1918–1922, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1922–1924, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1924–1946, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1946–1952. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[17 Oktober]] [[1953]].
# [[Pieter Biewenga|Biewenga, Pieter]], [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]] 1903–1906, [[Gereformeerde kerk Que|Que]] 1906–1926. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1928. †[[15 Maart]] [[1955]]
# [[J.G.H. van der Walt|Van der Walt, Johannes Gerrit Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1899–1904, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1904–1939. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[6 Februarie]] [[1956]].
# [[G.H.J. Kruger|Kruger, Gert Hendrik Jacobus]], [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-kombinasie 1903–1905, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1905–1926, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1926–1949. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[19 Februarie]] [[1957]].
# Venter, Tjaart Nicolaas, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1907–1925, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1945–1947. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[23 September]] [[1958]].
# De Klerk, Barend Johannes, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]]-kombinasie 1917–1940, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1940–1947, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1947–1957. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[20 Januarie]] [[1959]].
# [[Gerrit Pasch|Pasch, Gerhardus Bartholomeus Schutteus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1950-†[[9 Februarie]] [[1960]].
# [[Abraham Aucamp|Aucamp, Abraham Liebrecht]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1933–1937, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1937–1942, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]]-kombinasie 1942–1948, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1948–1961. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[6 Junie]] [[1961]].
# [[Koos van Rooy|Van Rooy, Jacobus Albertus]], [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1895–1898, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] en [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1898–1905, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1905–1931. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. Sekretaris-penningmeester van die Administratiewe Buro 1931–1941. †[[11 Augustus]] [[1962]].
# Van der Walt, Louis Stefanus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1932–1936, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]]/[[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1936–1941, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1941–1946, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1955. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. Bybelgenootskap 1955–1962. †[[3 September]] [[1962]].
# [[Johannes Christiaan van der Walt|Van der Walt, Johannes Christiaan]], [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1916–1919, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]], 1919–1924, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1926–1945, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1955–1959. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[7 September]] [[1962]].
# [[J.H. Kruger|Kruger, Jan Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1907–1911, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1911–1952. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[3 September]] [[1963]].
# [[H.J.R. du Plessis|Du Plessis, Hendrik Jacob Roedolf]], [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Erasmus]] 1907–1953. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[11 Februarie]] [[1964]].
# [[Hendrik Johannes Venter|Venter, Hendrik Johannes]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1923–1960. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[18 Mei]] [[1964]].
# Venter, Jurie Johannes Stefanus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1941–1943, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]-kombinasie 1943–1945, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1953–1963. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[13 Julie]] [[1965]].
# [[Izak Krüger|Krüger, Izak David]], Teol. Drs., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1911–1916, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1916–1923, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1923–1930, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1930–1945, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1949–1954. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[6 Augustus]] [[1965]].
# Yssel, Abraham Stephanus Erasmus, [[Gereformeerde kerk Parys|Vredefort]] 1918–1921, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1921–1948, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1948–1958. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †[[11 Oktober]] [[1965]].
# [[Christian Malan|Malan, Christian Ernst Gerhardus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1936–1943, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1943–1948, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1951 †[[23 Maart]] [[1966]].
# Aucamp, Johannes Louis, B.A., Th.B., Sendeling [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1959-† [[28 Mei]] [[1966]].
# [[Jan Boneschans|Boneschans, Jan Hendrik]], [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1915–1917, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]]-kombinasie 1917–1919, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1919–1923, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1923–1926, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]]-kombinasie 1926–1928, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1928–1946, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1946–1948, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1953–1955. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[3 Augustus]] [[1967]].
# Duvenage, Abraham, M.A., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1924–1926, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1926–1943, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]]/[[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Eloffsdal]] 1943–1949, [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1949–1952, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 1953–1964. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[7 September]] [[1967]].
# [[Douw Venter|Venter, Douw Gerbrand]], [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1918–1920, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]-kombinasie 1920–1924, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1924–1947, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1947–1952, redakteur ''[[Die Kerkblad]]'' 1953–1958. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[27 Augustus]] [[1968]].
# Snyman, Johan Thomas Cornelius, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 1961–1965, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1965-† [[11 September]] [[1969]].
# Booysen, James John Herman, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1931–1950, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] 1950-† [[20 September]] [[1969]].
# [[Philippus de Klerk|De Klerk, Philippus Jacobus Stephanus]], B.A., D.Theol., [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1924–1927, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1927–1930, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1930–1949, professor Teologiese Skool 1949–1961. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[28 Augustus]] [[1971]].
# Boneschans, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] 1964–1965, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1965–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] [[1969]]-† [[27 Oktober]] [[1971]].
# [[Hugo du Plessis|Du Plessis, Hugo]], M.A., Sendeling Siloam 1928–1950, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1950–1955, dosent [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1956–1959, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 1959-† [[28 Desember]] [[1971]].
# Postma, Martinus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1933–1942, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1942–1946, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1946–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[6 Februarie]] [[1972]].
# [[Barend Krüger|Krüger, Barend Roedolf]], B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1939–1956, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1956-†[[1973]] [[31 Mei]].
# Steyn, Tjaart, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1956–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] [[1970]]-† [[6 Oktober]] [[1973]].
# Norval, Ernst Jacobus Gustavus, B.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1958-† [[1 November]] [[1974]]. 
# [[Herculaas Kruger|Kruger, Herculaas Frederik Venter]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]]-kombinasie 1931–1935, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]-kombinasie 1935–1937, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1937–1942, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] 1949-† [[29 Augustus]] [[1975]].
# [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, Gert Christoffel Petrus]], B.A., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1943–1946, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1955–[[1970]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1971]]-† [[2 September]] [[1975]]. 
# [[Izak van der Walt|Van der Walt, Izak Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1941–1945, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1945–1951, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]-[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1955–[[1969]]. † [[8 Desember]] [[1975]].
# Van der Walt, Gert Louis, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Delarey|Delarey]] 1955-† [[14 April]] [[1976]].
# [[Pietertjie van der Walt|Van der Walt, Pieter Willem]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] 1938–[[1969]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[18 Junie]] [[1977]].
# [[Peet Malan|Malan, Petrus Jacobus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1961–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] [[1966]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] [[1977]]-† [[5 Julie]] [[1977]].
# [[Rudolf van Wyk|Van Wyk, Rudolf Stephanus Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]-kombinasie 1938–1942, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 1954–[[1971]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[26 Julie]] [[1978]].
# [[Klaas van Wyk de Vries|Van Wyk de Vries, Klaas Speleveld]], B.A., M.Div., D.D., [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1952–1955, sekretaris van die deputate vir katkisasie 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1958-† [[10 Oktober]] [[1978]].
# [[Hennie Venter|Venter, Hendrik Johannes Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1964–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] [[1967]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] [[1975]]-† [[23 Desember]] [[1978]].
# Du Plessis, Willem Johannes Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1957–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] [[1967]]–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] [[1972]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] [[1977]]-† [[28 Desember]] [[1979]].
# [[Willem Snyman|Snyman, Willem Jacobus]], B.A., Drs. Theol., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1925–1927, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1927–1944, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1944–1946, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1946–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[6 Junie]] [[1981]].
# Grobler, Nicolaas Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 1959–1965, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1965–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] [[1970]]–[[1977]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1977]]. † [[9 Augustus]] [[1981]].
# [[Jacobus van Rooy|Van Rooy, Jacs]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]-kombinasie 1928–1942, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1942–1946, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1950–1957, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1957–1964. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1964. Bybelgenootskap 1964–[[1967]]. † [[14 September]] [[1981]].
# Du Toit, Stephanus, M.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1930–1936, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1936–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. † [[2 Februarie]] [[1982]].
# [[Koos du Plooy|Du Plooy, Jacobus Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suid]] 1963–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] [[1966]]-† [[14 Oktober]] [[1982]].
# [[Lourens van der Vyver|Van der Vyver, Lourens Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1956–1960, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1965–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] Kapelaan [[1969]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] [[1974]]-† [[12 Februarie]] [[1983]].
# [[Willie Maritz|Maritz, Willem Johannes]], B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] [[1967]]-† [[12 Augustus]] [[1983]].
# Du Plessis, Willem Jacobus Ignatius Michael (Naas), B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1956–1965, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1965–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] [[1971]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] [[1977]]-† [[15 Augustus]] [[1983]].
# [[Petrus Pelser|Pelser, Petrus Jacobus]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1956–1961, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[1967]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] [[1976]]-† [[24 Maart]] [[1984]].
# [[David Kotzé|Kotzé, David Nicolaas Gerhardus]], [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1915–1921, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1921–1946, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1946–1951, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1955–1960. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1960. † [[2 April]] [[1984]].
# Kroeze, Jan Hendrik, D.Theol., predikant van GKN op uitnodiging opgetree in GKSA tot en met afsterwe † [[5 November]] [[1984]].
# De Wet, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Pretoria-Suid]] 1954–1956, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1956–1964, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1964–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[1971]]-† [[24 Maart]] [[1985]].
# [[Dirk van der Walt|Van der Walt, Dirk Jacobus]], B.A., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1956–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg-Mayfair]] [[1966]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[5 November]] [[1985]].
# [[Willem Venter|Venter, Willem Frederick]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]]/[[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1930–1938, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1938–1946, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1949–[[1966]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1966]]. † [[18 November]] [[1985]].
# [[Izak Lessing|Lessing, Izak Jacobus]], M.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie 1942–1948. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1948. Administratiewe Buro 1948. Afgetree [[1977]]. † [[12 Julie]] [[1986]].
# [[Pieter van Schalkwyk|Van Schalkwyk, Pieter]], Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] [[1974]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[1977]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] [[1981]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] [[1986]]-† [[10 April]] [[1987]].
# [[Stephanus van der Walt|Van der Walt, Stephanus Johannes]], B.A., M.Div., D.D., [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1941–1946, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1952–1961, professor Teologiese Skool 1961–[[1970]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1970]]. † [[18 April]] [[1987]].
# [[Johan van Ryssen|Van Ryssen, Johan Wilhelm Jansen]], B.A., Theol Drs, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1937–1945, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1945–1948, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1953–1960, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1960–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] [[1968]]–[[1977]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1977]]. † [[12 Augustus]] [[1987]].
# [[T.T. Spoelstra|Spoelstra, Tjibbe Thomas]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1925–1927, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1927–1941, Sekretaris-penningmeester van die Administratiewe Buro 1941–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1950–1958, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1958–1965. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1965. † [[28 Augustus]] [[1987]].
# Van der Merwe, Johannes Lodewikus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1930–1939, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]]-kombinasie 1939–1944, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1944–1947, [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1947–1958, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1958–[[1966]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1966]]. † [[22 Desember]] [[1987]].
# Pelser, Andries Johannes, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1949–1952, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1952–1957, [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Lyttelton]] 1957–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[22 Januarie]] [[1989]].
# [[Ammi Venter|Venter, Abraham Adriaan]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1935–1951, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1951–[[1975]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1975]]. † [[28 Februarie]] [[1990]].
# [[Petrus de Klerk|De Klerk, Petrus Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]]-kombinasie 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]]-[[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1941–1945, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1945–[[1968]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1968]]. † [[20 Maart]] [[1990]].
# [[Wikus Vorster|Vorster, Johannes Lodewikus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1935–1938, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1939–1942, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]-kombinasie 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1944–1948, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1958–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]]. † [[2 Mei]] [[1990]].
# [[Hendrik-Jan Boshoff|Boshoff, Hendrik Jan]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] 1955–[[1967]], Sendeling [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]]-kombinasie [[1967]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]]/[[Gereformeerde kerk Brandfort|Brandfort]] [[1975]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[2 Mei]] [[1990]].
# Coetzee, Hendrik Bernardus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] [[1983]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Durban-Wes|Durban-Wes]] [[1989]]–[[1990]], [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] [[1990]]-† [[27 Julie]] [[1990]].
# Venter, Jan Hendrik, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] 1953–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] [[1966]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[18 Mei]] [[1991]].
# Labuschagne, Frans Jakob, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] [[1966]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] [[1974]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] [[1980]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] [[1988]]-† [[12 Junie]] [[1992]].
# Erasmus, Johannes Jacobus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] [[1973]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] [[1981]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[19 Junie]] [[1992]].
# [[Jan du Plooy|Du Plooy, Jan Frederick]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1933–1936, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1937–1943, [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1943–1958, [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1958–[[1974]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1974]]. † [[28 November]] [[1992]].
# Snyman, Johannes Lodewikus Jakobus, M.Sc., Th.B., [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1962–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] [[1966]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] [[1975]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[18 Januarie]] [[1993]].
# [[Sarel van der Walt|Van der Walt, Sarel Petrus]], B.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1932–1946, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1950–1953, professor Teologiese Skool 1953–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]], [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] [[1976]]–[[1983]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1983]]. † [[8 Oktober]] [[1994]].
# [[Petrus Venter|Venter, Petrus Johannes]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1944–1949, [[Gereformeerde kerk Harare|Enkeldoorn, S.R.]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1954–1957, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1957–[[1979]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1979]]. † [[1 Desember]] [[1994]].
# [[Jan de Bruin|De Bruin, Johannes Lodewickus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]]-kombinasie 1935–1943, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1943–1949, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1949–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] [[1971]]–[[1977]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1977]]. † [[25 Januarie]] [[1995]].
# [[Joseph Petrus Jooste|Jooste, Joseph Petrus]], B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1928–1931, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1931–1942, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1942–1946, professor Teologiese Skool 1946–[[1970]], emeritus professor [[1971]]. † [[17 Augustus]] [[1995]].
# Van der Walt, Hendrik Willem, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]] [[1994]]–[[1995]]. † [[18 Desember]] [[1995]].
# [[Alwyn Smit|Smit, Alwyn Schalk]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 1958–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. † [[26 Julie]] [[1996]].
# Steenkamp, Willem Frederik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] 1959–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] [[1966]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] [[1974]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] [[1981]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] [[1985]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. † [[2 November]] [[1996]].  
# Van der Merwe, Wynand Jacobs, B.A., M.Div., Th.D., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1934–1942, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1945–[[1975]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1975]]. † [[22 November]] [[1996]].
# Charlies, Nyama Jack, Karoi [[1977]]-† [[11 Januarie]] [[1997]].
# Enslin, Pieter Jacobus Johannes Stephanus, Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1963–1965, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1965–[[1966]], sendeling [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] [[1966]]–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Springs-Oos|Springs-Oos]] [[1968]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Centurion|Verwoerdburg-Noord]] [[1976]]-† [[28 April]] [[1997]].
# [[Lou van Wyk|Van Wyk, Lourens Andries Stephanus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 1962–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]] [[1966]]–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]]/[[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]] [[1967]]–[[1972]], [[Gereformeerde kerk Andeon|Pretoria-Booysens]] [[1972]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] [[1977]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[18 Junie]] [[1997]].
# [[Naas van der Walt|Van der Walt, Ignatius Johannes]], M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1951–1958, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1958–[[1967]], sendeling Potchefstroom-kombinasie [[1967]]–[[1977]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1978]]–[[1986]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1986]]. † [[28 Junie]] [[1997]].
# Du Plessis, Wynand Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] [[1982]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Bothaville|Bothaville]]/[[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] [[1986]]–[[1992]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] [[1992]]-† [[28 Julie]] [[1997]].
# [[Hendrik du Plessis|Du Plessis, Hendrik Lourens Marthinus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] [[1966]]–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]]. † [[1 September]] [[1997]]. 
# [[Dems van der Merwe|Van der Merwe, Daniël Charl Stephanus]], Th.D., Drs. Phil., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]-kombinasie 1941–1944, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]]-kombinasie 1944–1950, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1950–1957, sendeling [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1957–[[1967]], professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] [[1967]]–[[1972]], Teologiese Skool Potchefstroom [[1972]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]] [[1978]]–[[1982]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1982]]. † [[10 November]] [[1997]].
# [[Nicolas Malan|Malan, Nicolas Johannes]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1955–1963 (1956-1957 in kombinasie met [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]], [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1963–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] [[1967]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] [[1976]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[29 Januarie]] [[1998]].
# [[Jan Schutte|Schutte, Jan Albert]], B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1941–1950, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1950–[[1977]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1977]]. † [[26 Februarie]] [[1998]].
# [[Walter Meyer|Meyer, Ernst Walter]], B.Com., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1959–1965, [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]]/[[Gereformeerde kerk Goedgegun|Goedgegund]] 1965–[[1968]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1968]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] [[1977]]–[[1981]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1981]]. † [[3 Augustus]] [[1998]].
# [[G.P. Scheepers|Scheepers, Gideon Petrus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]]/[[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1948–1952, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]]/[[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1954–1961, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1961–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] [[1969]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1984]]. † [[31 Augustus]] [[1998]].
# Vermeulen, Andries Johannes Roos, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1957–1964, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]] 1964–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] [[1969]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] [[1974]]–[[1987]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1987]]. † [[14 Desember]] [[1998]].
# Van der Walt, Jan Jacobus, B.A., B.D., Th.D., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1952–1957, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1957–1958, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] [[1966]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] [[1975]]–[[1976]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1976]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. † [[12 Februarie]] [[1999]].
# Somerai, Pagiel Tirivashe, B.A., Th.B., Suid-Zimbabwe [[1984]]. † [[26 Mei]] [[1999]].
# Du Plooy, Jan Louis, Hons.-B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] [[1984]]–[[1991]], [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] [[1991]]–[[1998]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] [[1998]]-† [[15 Julie]] [[1999]].
# [[P.W. Buys|Buys, Pieter Willem]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1953–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] [[1966]]–[[1973]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1973]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. †[[27 November]] [[1999]].
# Van der Westhuizen, Philippus Jacobus Wilhelmus Schutte, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] sendeling [[1967]]–[[1978]]. Losgemaak [[1978]]–[[1987]], [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] [[1988]]-† [[9 Januarie]] [[2000]].
# Kruger, Tjaart Jan Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1959–1963, [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] [[1972]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] [[1975]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] [[1982]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[20 Oktober]] [[2000]].
# [[Dion Kempff|Kempff, Dionysius]], M.A., D.Theol., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1957–1963, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 1963. Redakteur ''[[Die Kerkblad]]'' 1964–[[1987]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1987]]. † [[12 Desember]] [[2000]].
# [[G.P.L. van der Linde|Van der Linde, Gerhardus Philippus Leonardus]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1958–[[1975]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1976]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[6 Maart]] [[2001]].
# Venter, Andries Gerhardus Schutte, B.A., Th.D., D.Litt. et Phil., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] [[1971]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] [[1973]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] [[1978]]–[[1987]], [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] [[1987]]- [[29 April]] [[2001]].
# [[Kosie de Klerk|De Klerk, Jacobus Johannes]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] [[1968]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] [[1970]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] [[1973]]–[[1998]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1998]]. † [[17 Junie]] [[2001]].
# [[Hennie Krüger|Krüger, Hendrik Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1951–1954, [[Gereformeerde kerk Bulawayo|Bulawayo]]/[[Gereformeerde kerk Gwelo-Gatooma|Gwelo-Gatooma]] 1954–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Clanwilliam|Clanwilliam]] [[1976]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] [[1986]]–[[1990]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[23 Junie]] [[2001]].
# [[Chris Hattingh|Hattingh, Christiaan]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1953–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] [[1966]]–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] [[1969]]–[[1986]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1986]]. † [[1 Augustus]] [[2001]].
# Buytendach, Frederick Wilhelm, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1949, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1955–[[1989]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1989]]. † [[21 Desember]] [[2001]].
# Lombard, Barend Jacobs, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1952–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] [[1966]]–[[1986]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1986]]. † [[1 Junie]] [[2002]].
# Van der Walt, Josef Cornelis, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1965–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] [[1967]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] [[1971]]–[[2002]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2002]]. † [[3 Oktober]] [[2002]].
# Coetzee, Johannes Christiaan, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1964–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] [[1968]]–[[1970]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1971]]–[[1998]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1998]]. † [[10 Oktober]] [[2002]].
# Booyens, Matthys Jacobus, B.Com., B.D., [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1948–1950, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1958–1964, Pretoria-[[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1964–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] [[1966]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] [[1977]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[17 November]] [[2002]].
# [[Gert Bester|Bester, Gert Barend Cornelius]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1965–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Durban-Wes|Durban-Wes]] [[1968]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] [[1975]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] [[1980]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] [[1987]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[14 Desember]] [[2002]].
# Vorster, Stephanus Christiaan, Hons.-B.A., Th.B., kapelaan [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] [[1990]]–[[1997]], kapelaan [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[1997]]–[[1999]], [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[1999]]-† [[11 Mei]] [[2003]].
# Vogel, Gert Marthinus, B.Com., UDK, Th.B., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] (sendeling) [[1991]]–[[1997]], [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]]/Vereeniging '95 [[1997]], Vereeniging '95 [[1998]]-† [[12 Desember]] [[2003]].
# Postma, Dirk, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1960–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] [[1966]]–[[1972]], [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] [[1972]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] [[1981]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] [[1988]]–[[1996]], [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] [[1996]]–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. † [[3 Januarie]] [[2004]].
# [[Dewald de Beer|De Beer, Dewald Lambertus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] [[1974]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] [[1974]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]]/[[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] [[1976]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] [[1980]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] [[1989]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. † [[28 Februarie]] [[2004]].
# [[Willie Venter|Venter, Willem]], B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]]/[[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1964–[[1989]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1989]]. † [[9 Julie]] [[2004]].
# Roos, Gerhardus Jacobus van Staden, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1964–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] [[1966]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] [[1975]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. † [[22 Julie]] [[2004]].
# Van der Walt, Hendrik Jacob, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] (vir bearbeiding van verspreidwonende lidmate) 1959–1960, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1960–1962, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1962–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] [[1966]]–[[1972]], [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] [[1973]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] [[1976]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] [[1986]]–[[1987]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] [[1987]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. †[[2004]]
# Rule, Petrus Cornelius, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1957–[[1986]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1986]]. † [[6 September]] [[2004]].
# [[Hein Kruger|Kruger, Hendrik Gerhardus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1960–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] [[1967]]–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Brits|Brits]] [[1969]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. † [[27 Desember]] [[2004]].
# [[P.W.A. Mulder|Mulder, Pieter Willem Adriaan]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] [[1970]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[1974]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] [[1977]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] [[1985]]–[[2003]], [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] [[2003]]-† [[4 Mei]] [[2005]].
# [[Schalk Buys|Buys, Schalk Petrus Bernardus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]1960-1965, [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1965–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] [[1968]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] [[1975]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[24 Junie]] [[2005]].
# [[Jan Coetzee|Coetzee, Johannes Petrus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1955–1963, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Meintjeskop|Pretoria-Meintjeskop]] 1963–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. † [[24 Julie]] [[2005]].
# [[Dirkie van der Walt|Van der Walt, Dirk Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]]-kombinasie 1939–1942, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom]] 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1944–1947, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1947–1951, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Pretoria-Suid]] Veldprediker 1955, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] kapelaan 1956–[[1979]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1979]]. † [[3 September]] [[2005]].
# Postma, Johannes, B.D., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1945–1946, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1949–1956, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1956–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] [[1969]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1984]]. † [[4 Desember]] [[2005]].
# [[Louis Kruger|Kruger, Louis Stephanus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1951–1954, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1958–1962. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1962. † [[11 Januarie]] [[2006]].
# Van der Walt, Marthinus Wessel, B.A., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] [[1971]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. † [[6 Februarie]] [[2006]].
# Venter, Roelof Vorster, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 1960–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] [[1971]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. † [[15 Februarie]] [[2006]].
# [[Drikus Buys|Buys, Gert Hendrikus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 1965–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] [[1970]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] [[1975]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[4 Maart]] [[2006]].
# Coetzee, Jan Hendrik, B.A., [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1961–1963, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1963–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] [[1972]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] [[1976]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1984]]. † [[3 September]] [[2006]].
# [[Henk Denkema|Denkema, Hendrik]], B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Westonaria|Westonaria]] 1962–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] [[1967]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[1981]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos|Krugersdorp-Oos]] [[1985]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. † [[9 Maart]] [[2007]].
# Vermeulen, Hendrik Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] [[1986]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] [[1989]]-† [[17 April]] [[2007]].
# [[Pierre Louw|Louw, Pieter Joachim Wilhelm]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1954–1957, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg-Mayfair]] 1957–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] [[1966]]–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]]. † [[5 Mei]] [[2007]].
# Buys, Pieter Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] (1962-1963) 1962–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] [[1967]]–[[1973]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1973]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Pretoria-Eloffsdal]] [[1977]]–[[1985]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1985]]. † [[1 Junie]] [[2007]].
# Van Tonder, Jacobus Machiel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]]/[[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]] [[1989]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[6 Januarie]] [[2008]].
# [[Thos Liebenberg|Liebenberg, Thomas Arnoldus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1965–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] [[1971]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[5 Februarie]] [[2008]].
# Minnaar, Izak Christoffel Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]]/[[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]] 1959–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]]/[[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[1971]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Delarey|Delarey]] [[1977]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[31 Maart]] [[2008]].
# Coetzee, Petrus Johannes, B.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1945–1952, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1952–1958, Redakteur van ''[[Die Kerkblad]]'' 1958–1963, redakteur Calvinistiese Stigting 1963–1965, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Wes|Klerksdorp-Wes]] 1965–[[1970]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[1970]]–[[1980]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1980]]. † [[20 April]] [[2008]].
# Van der Bijl, Simon Jan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] [[1967]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] [[1973]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. † [[12 Mei]] [[2008]].
# [[Blackie Kruger|Kruger, Philippus Cornelius]], M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1955–1957, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] [[1967]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] [[1975]]–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. † [[26 Julie]] [[2008]].
# Buys, Louis Johannes, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret 1949–1952]], [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1959–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] [[1970]]–[[1987]]. † [[31 Julie]] [[2008]].
# [[Peet Steyn|Steyn, Petrus Jacobus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]]/[[Gereformeerde kerk Goedgegun|Goedgegun]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1962–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Westonaria|Westonaria]] [[1967]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[3 Desember]] [[2008]].
# Hattingh, Christiaan, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] [[1977]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[1981]]–[[1987]], [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] [[1987]]–[[2001]], [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] [[2001]]–[[2003]], [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] [[2003]]–[[2007]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2007]]. † [[16 April]] [[2009]].
# Kruger, Christiaan, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] [[1980]]–[[1983]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] [[1983]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] [[1989]]-† [[8 Julie]] [[2009]].
# De Bruyn, Frans Roelof Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1958–1964, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 1964–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Noord|Kemptonpark-Noord]] [[1974]]–[[1995]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1995]]. † [[4 Augustus]] [[2009]].
# [[Abie Helberg|Helberg, Abraham Nicolas]], M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1960–1962, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1962–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] [[1966]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] [[1974]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] [[1981]]–[[1990]], [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]/[[Gereformeerde kerk Jamestown|Jamestown]]/[[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] [[1995]]–[[1998]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] [[1998]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. † [[24 Augustus]] [[2009]].
# Venter, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] [[1984]]–[[1997]], [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. †Onbekend.
# Kuperus, Willem Leendert, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] as sendeling te Siloam 1964–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] [[1970]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] [[1976]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[3 September]] [[2009]].
# Ligthelm, Johan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] [[1966]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Witbank-Suid|Witbank-Suid]] [[1970]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]] [[1981]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[28 September]] [[2009]].
# Krüger, Theron, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]]/[[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] [[1978]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] [[1982]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[1984]]–[[2007]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2007]]. † [[11 November]] [[2009]].
# [[Braam le Roux|Le Roux, Abraham Hercules]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] [[1981]]–[[1982]], sendeling [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] [[1982]]–[[1991]], [[Gereformeerde kerk D'Kar|D'Kar]] [[1992]]–[[1994]]. Gereformeerde Kerk Botswana. † [[18 November]] [[2009]].
# [[Schalk Duvenage|Duvenage, Schalk Carel Willem]], Th.D., D.Litt. et Phil., D.Phil., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1943–1946, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1958–[[1967]], professor [[PU vir CHO]] [[1968]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] [[1978]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] [[1980]]–[[1983]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1983]]. † [[3 Januarie]] [[2010]].
# [[Daan Fouché|Fouché, Daniël Rudolph]], D.Litt., Th.D., THOD, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] [[1972]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] [[1975]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]] [[1980]]–[[1983]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] [[1980]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] [[1985]]–[[1996]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1996]]. † [[21 Februarie]] [[2010]].
# [[Herman Grobler|Grobler, Hermanus Marthinus]], B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] [[1969]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] [[1974]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] [[1984]]–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. † [[4 April]] [[2010]].
# [[Ewert Snyman|Snyman, Ewert Frederik Johannes]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] [[1970]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] [[1974]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[5 Junie]] [[2010]].
# Smit, Cornelis Johannes, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] [[1972]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] [[1975]]–[[1979]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] [[1979]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] [[1986]]–[[1995]], [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] [[1996]]-† [[9 April]] [[2011]].
# Mandiwana, Thambatshira Alfred, Nzhelele [[1978]], Meadowlands [[1979]]. † [[24 Mei]] [[2011]].
# Odendaal, Pieter Abraham, Hons.-B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] [[1985]]–[[1991]], [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]]/[[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] [[1992]]–[[1993]], [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] [[1994]]–[[2001]], [[Gereformeerde kerk Kriel|Kriel]]/[[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] [[2001]]–[[2005]], [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] /Qwa-Qwa [[2006]]-† [[1 Junie]] [[2011]].
# Smit, Cornelius Hermanus, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] 1958–1965, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]] [[1966]]–[[1990]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1990]]. † [[10 Junie]] [[2011]].
# [[Benoon Duvenage|Duvenage, Benonie]], Th.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1958–[[1967]], professor [[PU vir CHO]] [[1967]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] [[1988]]–[[1992]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1992]]. † [[19 Julie]] [[2011]].
# Van Deventer, Frederik Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] [[1967]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] [[1970]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] [[1973]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. † [[17 September]] [[2011]].
# Schulze, Ludolf Ferdinand, B.Mus., U.O.D., Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1959–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] [[1969]]–[[1971]], professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] [[1971]]–[[1980]], professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] [[1980]]–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. † [[3 Oktober]] [[2011]].
# Schutte, Jan Harm, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] [[1972]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. † [[24 Januarie]] [[2012]].
# Minnaar, Andries Stephanus Lourens, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1956–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] [[1966]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] [[1970]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. † [[26 Februarie]] [[2012]].
# Van der Bijl, Hinne, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 1962–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] [[1969]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. † [[12 April]] [[2012]]
# Venter, Jacob, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 1961–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] [[1967]]–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] [[1969]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. †[[17 Junie]] [[2012]].
# Venter, Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] [[1972]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Oos|Rustenburg-Oos]] [[1976]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] [[1984]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. † [[26 Junie]] [[2012]].
# Van der Walt, Adriaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]]/[[Gereformeerde kerk Koppies|Koppies]] 1965–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Bergsig|Bergsig]] [[1967]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Stoffberg|Stoffberg]] [[1984]]–[[1993]], [[Gereformeerde kerk Stoffberg|Stoffberg]]/[[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] [[1993]]–[[1996]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1996]]. † [[13 Julie]] [[2012]].
# Vorster, Nikolaas, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] [[1967]]–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] [[1969]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] [[1971]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] kapelaandiens [[1977]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] [[1980]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] [[1984]]–[[1996]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1996]]. †[[4 Augustus]] [[2012]].
# Viljoen, Johannes Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] [[1967]]–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] [[1970]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] [[1974]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] [[1978]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. †[[6 Augustus]] [[2012]].
# [[Philippus Snyman|Snyman, Philippus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1954–1955, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1955–1960, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1960–1964, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1964–[[1970]], [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] [[1970]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] [[1976]]–[[1984]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1984]]. [[1 September]] [[2012]].
# Van der Walt, Jacobus Philippus Benjamin, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] [[1971]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] [[1981]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Kathu|Kathu]] [[1985]]–[[2000]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] [[2000]]–[[2002]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2002]]. † [[12 November]] [[2012]].
# Coetzee, Louis Johannes Jacobus, B.A., D.Min., [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]]/[[Gereformeerde kerk Magaliesburg|Magaliesburg]] [[1981]]–[[2003]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2003]]. † [[2 Januarie]] [[2013]].
# [[Jan Carel Erasmus|Erasmus, Jan Carel]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] [[1972]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] [[1974]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] [[1978]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[1984]]–[[2010]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2010]]. †[[5 Maart]] [[2013]].
# [[Johan Breedt|Breedt, Johannes Jacobus]], Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ficksburg|Ficksburg]]-[[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] [[1969]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] [[1975]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] [[1981]]–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. † [[31 Maart]] [[2013]].
# Coetzee, Johannes Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 1965–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] [[1971]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] [[1981]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. †[[6 Junie]] [[2013]].
# [[Gerrit Kruger|Kruger, Gerrit Hendrik Jacobus]], Hons.-B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1949–1951, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1951–1958, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1958–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] [[1969]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] [[1977]]–[[1989]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1989]]. †[[25 Junie]] [[2013]].
# [[Fires van Vuuren|Janse Van Vuuren, Cornelius Marthinus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 1954–1964, [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1964–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. †[[17 Julie]] [[2013]].
# [[Landman Vogel|Vogel, Landman van der Merwe]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] [[1977]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] [[1984]]–[[1997]], [[Gereformeerde kerk Nylstroom|Nylstroom]] [[1997]]–[[2002]], [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] [[2002]]–[[2006]], [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]]/[[Gereformeerde kerk Hentiesbaai|Hentiesbaai]], [[2006]]-†[[22 Julie]] [[2013]].
# Kruger, Markus Petrus, B.A., Th.M., Ph.D. [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 1963–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] [[1966]]–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]] [[1968]]–[[1975]], sendeling De Hoop [[1975]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]. †[[29 Augustus]] [[2013]].
# Van der Merwe, Carel Nicolaas, B.A., Th.M., Ph.D., Ph.D. (Kerk- en Dogmageskiedenis), [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] [[1969]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] [[1971]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] [[1975]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] [[1982]]–[[2002]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2002]]. †[[24 September]] [[2013]].
# Stoltz, Daniël Cias Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] [[1973]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Kriel|Kriel]] [[1979]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] [[1983]]–[[1989]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1989]]. †[[30 Oktober]] [[2013]].
# [[Krüger van Niekerk|Van Niekerk, Krüger]], B.A., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] [[1972]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Pretoria-Wonderboom-Suid]] [[1976]]–[[2003]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2003]]. † [[2 Maart]] [[2014]].
# De Klerk, Philippus Jacobus Stephanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] 1959–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] [[1971]]–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]]/[[Gereformeerde kerk Estcourt|Estcourt]] [[1978]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. †[[17 Mei]] [[2014]].
# Kits, Jelte, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] [[1973]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] [[1976]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]]/[[Gereformeerde kerk Waterval-Boven|Waterval-Boven]] [[1978]]–[[2000]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2000]]. † [[29 Julie]] [[2014]].
# Ras, Jan Louis, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1964–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] [[1967]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[1971]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] [[1976]]–[[2003]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2003]]. †[[17 November]] [[2014]].
# Louw, Hermanus Albertus, M.A., B.D., Sendeling De Hoop 1949–1951, Siloam 1951–1956, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1962–[[1968]], sendeling [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] [[1968]]–[[1987]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1987]]. †[[26 November]] [[2014]].
# Venter, Maarten Petrus Albertus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] [[1999]]–[[2003]], [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] [[2003]]–[[2006]], [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] [[2006]]–[[2008]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] [[2008]]–[[2011]], [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] [[2011]]–2012, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 2013-† [[10 Maart]] [[2015]].
# De Klerk, Pieter Bouman, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1957–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]]/[[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] [[1966]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]] [[1974]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] [[1977]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] [[1988]]–[[1998]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1998]]. † [[9 April]] [[2015]].
# Venter, Mechiêl, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 1961–[[1978]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] [[1978]]–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. †[[2 Junie]] [[2015]].
# [[Lammert Stavast|Stavast, Lammert Hendrik]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1957–1960, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1963–[[1969]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]] [[1969]]–[[1972]], [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] [[1972]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]]/[[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] met evangelisasie-opdrag [[1974]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] met evangelisasie-opdrag [[1977]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]] [[1981]]–[[1982]], [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]]/[[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] [[1982]]–[[1983]], [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] [[1983]]–[[1986]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]]/[[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] [[1986]]–[[1991]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1991]]. †[[23 Junie]] [[2015]].
# [[Abraham Coetsee|Coetsee, Abraham Jacobus]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1961–[[1968]], [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] [[1968]]–[[1994]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1994]]. †[[26 Julie]] [[2015]].
# [[Pieter du Plessis|Du Plessis, Pieter Gert Wessel]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1956–1961, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1961–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] [[1975]]–[[1993]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1993]]. †[[29 Julie]] [[2015]].
# [[Deon du Plessis|Du Plessis, Gideon]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1958–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Germiston|Germiston]] [[1966]]–[[1973]], [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] [[1973]]–[[1981]], [[Gereformeerde kerk Wilropark|Wilropark]] [[1981]]–[[1997]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1997]]. †[[19 Augustus]] [[2015]].
# Aucamp, Lourens Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]]/[[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] [[1967]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] [[1971]]–[[1975]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Dendron|Dendron]] [[1975]]–[[1980]], [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] [[1980]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] [[1985]]–[[1989]], [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] [[1989]]–[[2005]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2005]]. † [[5 September]] [[2015]].
# De Bruyn, Paulus Jacobus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 1964–1970, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1970–1988, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1989–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[11 November]] [[2015]].
# Linde, Philippus Jacobus Wilhelmus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1961–[[1966]], [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] [[1966]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] [[1971]]–[[1976]], [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] [[1976]]–[[1984]], [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] [[1984]]–[[1999]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1999]]. †[[24 November]] [[2015]].
# Duvenage, Abraham Petrus Carolus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1962–1971, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1971–1981, [[Gereformeerde kerk Bultfontein|Bultfontein]] 1981–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999. †[[8 Januarie]] [[2016]].
# De Wet, Friedrich Wilhelm, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] [[1990]]–[[1998]], [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] [[1998]]–[[2004]], professor Teologiese Skool Potchefstroom [[2005]]-†[[20 Januarie]] [[2016]].
# [[Herman Venter|Venter, Hermanus Johannes]], B.A., H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1991–1999, [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1999–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. †[[8 Maart]] [[2016]].
# Kruger, Mechiel Andries, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]-Ghanzi 1963–1968, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] sending onder Boesmans 1963–1966, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1968–1971, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1971–1974, Christelijk Gereformeerde Kerk Leeuwarden as sendeling te Sibasa 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] as sendeling 1977–1978, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1978–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. †[[6 Mei]] [[2016]].
# Vogel, Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] [[1982]]–[[1985]], [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] [[1985]]–[[2004]], [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] [[2004]]–†[[28 Junie]] [[2016]].
# Mokhele, T.M., Bontleng/Pampierstad 1980, †[[25 Augustus]] [[2016]].
# Van Vuuren, Christoffel Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1961–1966, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1969–1976, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 1976–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000.  †[[22 September]] [[2016]].
# [[Paul Opperman|Opperman, Paul Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]]/[[Gereformeerde kerk Koperstreek|Nkana]], [[Noord-Rhodesië]], 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1962–[[1967]], [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] [[1967]]–[[1974]], [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] [[1974]]–[[1988]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[1988]]. † [[12 Oktober]] [[2016]].
# Tsotetsi, Boy Raphael, Tshiawelo 1974–1979, Moroka 1979–1982, Daveyton 1983–2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2009. † [[14 Desember]] [[2016]].
# Baloyi, Leonard Ponani, B.Th., Hons.-B.Th., Meadowlands 2008. † [[16 Desember]] [[2016]].
# Prinsloo, Hendrik Petrus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Newcastle|Newcastle]] 1977–1984, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 1984–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[11 Januarie]] [[2017]].
# Mulder, Andries Hermanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] [[1969]]–[[1971]], [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] [[1971]]–[[1977]], [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] [[1977]]–[[1983]], [[Gereformeerde kerk Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]] [[1983]]–[[1988]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] [[1988]]–[[2001]]. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] [[2001]]–†[[28 April]] [[2017]].
# Mulder, Arnoldus Henderikus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 1974–1986, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1986–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. †[[4 Julie]] [[2017]].
# Mosimanekgosi, Molatlhegi Joseph, Agisanang 1999–2013. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2013.
# Van der Walt, Johannes Hendrik Snyman, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Danville-Wespark]] 1961–1966, sendeling De Hoop 1966–1974, Siloam 1974–1980, sendeling [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1980–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. †[[30 September]] [[2017]].
# Grobler, Zacharias Christiaan, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1949–1952, [[Gereformeerde kerk Eldoret|Eldoret]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1954–1979. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1979. † [[24 Desember]] [[2017]].
# Nkulu, Daniel Mwepu, B.A., Th.D., Église de la bonne nouvelle 1997. †[[19 Februarie]] [[2018]].
# [[Jan Venter|Venter, Jan Louis]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 1973–1976, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1976–1980, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1980–1984, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1984–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[4 Maart]] [[2018]].
# De Villiers, Hendrik Tjaart, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1973, [[Gereformeerde kerk Waterval-Boven|Waterval-Boven]] 1974–1975, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]/[[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1975–1981, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1981–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[20 Maart]] [[2018]]. (Gebore [[16 Junie]] [[1947]].)
# Howell, Jacobus Hercules, B.Rek., Th.B., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 1991–1997, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 1998–2004, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 2004–2013, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] 2013. † [[2 April]] [[2018]]. (Gebore [[8 Julie]] [[1962]].)
# Geertsema, Paul Geert, B.Sc. Ing., M.B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1996–2004, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]] 2009–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. † [[1 Junie]] [[2018]]
# Kruger, Johannes Jacob de Wet, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 1963–1966, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 1970–1983, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 1983–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[10 Junie]] [[2018]].
# [[Frans Lion-Cachet|Lion-Cachet, Francois Nicholas]], M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1956–1963, [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] 1963–1967, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1967–1970, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1970–1996. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1996. † [[14 Junie]] [[2018]].
# Du Plooy, Jacobus Stephanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1964–1976, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1976–1982, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 1982–1995. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1995. † [[5 Augustus]] [[2018]].
# Van der Walt, Pieter Gert Lodewyk, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]] 1959–1965, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1965–1970, Carletonville-Oos 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 1976–1990. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1990. † [[12 Augustus]] [[2018]].
# Heystek, Andries Stefanus (Fanus), B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Walvisbaai|Walvisbaai]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1974–1981, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 1981–1987, [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 1988–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. † [[15 November]] [[2018]]. (Gebore [[15 Februarie]] [[1934]].)
# Van der Walt, Tjaart, B.A., D.Theol., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1962–1968, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1969–1977, PU vir CHO, Potchefstroom 1977, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1996–2002. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2002. † [[22 Februarie]] [[2019]].
# Prinsloo, Barend Daniël Cornelius, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1969–1975, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1975–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[16 Maart]] [[2019]].
# Helberg, Jacob Lewis, M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1958–1961, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1961–1970, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1971–1993. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1993. † [[15 Julie]] [[2019]]. (Gebore op [[4 Desember]] [[1928]].)
# Myburg, Andries, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1967–1975, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1975–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. † [[6 November]] [[2019]].
# Fourie, Barend Christiaan Greyling, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Kameeldrift|Kameeldrift]] 1986. † [[1 Junie]] [[2020]].
# [[Pieter Willem Bingle|Bingle, Pieter Willem]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1964–1968, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1968–1973, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1973–2006. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2006.  † [[28 Junie]] [[2020]].
# [[Wouter ten Haaf|Ten Haaf, Wouter]], B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eloffsdal|Pretoria-Eloffsdal]] 1974–1976, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1976–1979, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]]/[[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]] 1979–1982, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1982–1992. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1992. † [[25 Julie]] [[2020]]
# Moshapo, Seforalo Peter Matsie, De Hoop 1963–1969, Tshitandani 1969–1973, Nzehele 1973–1978, Mahwelereng 1979–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[26 Julie]] [[2020]]
# Van der Walt, Pieter Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1978–1980, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1980–1989, [[Gereformeerde kerk Witrivier|Witrivier]] 1989. † [[29 Julie]] [[2020]]
# Coetsee, Christiaan De Wet, B.A, Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Alkantrant]]/[[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 1994–1996, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant]] 1996–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. † [[2 Augustus]] [[2020]]
# Du Plessis, Roelof Jacobus Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1968–1970, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1976–1982, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1982–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007. † [[13 Augustus]] [[2020]]
# Floor, Lambertus, Th.D., Sendeling vir die Christelijke Gereformeerde Kerk (Nederland) 1961–1964, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1965–1977, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 1978–1988. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1988. † [[6 Oktober]] [[2020]]
# Van der Walt, Philippus Johannes Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1969-1973,[[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1973–1984, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 1984–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[2 November]] [[2020]]
# Pelser, Abraham Zacharias, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1958–1964, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1964–1970, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 1970–1999. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1999. † [[6 November]] [[2020]]
# Du Plessis, Pieter, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1959–1964, [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1964–1969, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1969–1983, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1983–1990, [[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1993–1998. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1998. † [[24 November]] [[2020]]
# Van Dyk, Frans Johannes, B.A., Th.B., M.B.A., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1981–1985, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1999–2006, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 2006-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. † [[4 Januarie]] [[2021]]
# Zaca, AB, Mid-Illovo 2003. † [[6 Januarie]] [[2021]]
# Hendricks, Marthinus Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]]/[[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]] 1983–1985, [[Gereformeerde kerk Paarl]] 1985–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. † [[23 Januarie]] [[2021]]
# Grobler, Charl Stephanus, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1976–1983, [[Gereformeerde kerk Kriel|Kriel]] 1983–1989, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1989–1997, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1997–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[2 Februarie]] [[2021]]
# [[Kiepie Jaftha|Jaftha, Cupido David]], B.A., Th.B., Lyciumville (sendeling) 1977–1987, Heidedal/Bronville 1987–1994, Heidedal 1994–[[8 Desember]] [[2019]]. † [[2 Maart]] [[2021]].
# Coetzee, Dawid Francois, Hons.-B.A., T.H.O.D., Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1984–1991, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1991–2006, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 2006–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015.  † [[16 Maart]] [[2021]]
# Jooste, Jacobus Andries, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1962–1967, [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1967–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[17 Maart]] [[2021]]
# Du Plessis, Alwyn Johannes, B.A., Th.B., Steynsburg 1958–1961, Virginia 1961–1964, Bellville 1964–1974, Potchefstroom-Noord 1974–1987, Stellenbosch 1987–1997. Geëmeriteer 1997. † [[10 Junie]] [[2021]]
# [[Cassie Venter|Venter, Casper Jan Hendrik]], Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1965–1968, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1968–1972, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 1972–1981, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]]/[[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 1981–1982, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1982–1985, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1985–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005. † [[15 Junie]] [[2021]]
# De Vos, Wouter, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1969–1992. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1992. † [[26 Junie]] [[2021]]
# [[Jerry Hope|Hope, James Jerry Luckyboy]], B.A., M.A., D.Litt. et Phil., LL.B., Newclare 1972–1977, Eldoradopark/Reigerpark 1977–1998, [[Die Bybels Gereformeerde Kerk]] 1998–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[28 Junie]] [[2021]]
# Bingle, Johannes Petrus, B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1976-1979, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1979- 1984, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1984-2000, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 2000-2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[31 Julie]] [[2021]]
# Van der Walt, Benoni, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1969–1977, Kapelaan [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1977–1995, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1995–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997.  † [[15 Augustus]] [[2021]]
# [[Dirk Laufs|Laufs, Dirk]], B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1972–1975, [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1975–1976, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1976–1977, [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1977–1982, [[Gereformeerde kerk Durban-Wes|Durban-Wes]] 1982–1989, [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] 1989–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. † [[22 November]] [[2021]]
# Buys, Johannes Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 1967–1971, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]]/[[Gereformeerde kerk George|George]] 1971–1974, [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1974–1983, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]]/[[Gereformeerde kerk Maclear|Maclear]] 1983–1991, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1991–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. † [[22 November]] [[2021]]
# Ligthelm, Nicolaas Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] 1977–1979, [[Gereformeerde kerk Secunda|Secunda]] 1979–1986, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Pretoria-Alkantrant]] 1986–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. † [[28 Desember]] [[2021]]
# Van Bemmel, Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1986–1988, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Noord|Vanderbijlpark-Noord]] 1988–2000, Vanderbijl 2001–2009, Vanderbijlpark-Trinitas 2009–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014. † [[11 Januarie]] [[2022]]
# Malan, Christiaan Jacobus, Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Boksburg|Boksburg]] 1958–1964, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1964–1966, [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1966–1974, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1974–1978, [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1978–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[10 Junie]] [[2022]]
# Kruger, Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Koperstreek|Koperstreek]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Zastron|Zastron]] 1965–1968, [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1968–1982, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1982–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. † [[18 Julie]] [[2022]]
# Van Blerk, Petrus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Birchleigh|Birchleigh]] 1991–2000, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 2000–2005, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 2007–2015, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2015. † [[29 Oktober]] [[2022]]
# Hattingh, Gerhardus Arnoldus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Andeon|Pretoria-Booysens]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 1967–1974, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1974–1986, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1986–2001. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2001. † [[3 Januarie]] [[2023]]
# Spoelstra, Bouke, Th.M., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 1957–1964, [[Gereformeerde kerk Waterkloofrand|Waterkloofrand]] 1964–1970, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1970–1988, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 1989–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[26 Julie]] [[2023]]
# Van der Merwe, Lodewikus Johannes, B.A., Th.B., POS, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1962–1968, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1968–1971, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1971–1983, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1983–1993. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1993.  † [[5 Augustus]] [[2023]]
# Coetzer, Andries Lodewikus, Hons.-B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1966–1968, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]] 1968–1972, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 1976–2005. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2005 † [[4 September]] [[2023]]
# Aucamp, Marius, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] 1967–1970, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] 1970–1974, kapelaan [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] 1974–1979, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1979–1985, [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]] 2001–2003, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 2003–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[23 Oktober]] [[2023]]
# Marais, Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1976–1981, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 1982–2006. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2006. † [[31 Desember]] [[2023]]
# Companie, Benjamin, Lyciumville 1972–1980, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]]/Westdene 1980–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[11 Januarie]] [[2024]]
# Smit, Petrus Albertus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1959–1961, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1961–1965, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1965–1971, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 1971–1981, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1981–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. † [[8 Maart]] [[2024]]
# [[Louis Botha (predikant)|Botha, Louis Jacobus]], B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1944–1946, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie 1949–1954, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1954–1956, sendeling Thabong (Welkom) 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1958–1959, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1959–1989. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1990. (Gebore [[14 Oktober]] [[1919]]) † [[14 Mei]] [[2024]]
# Du Plooy, Andries Le Roux, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1970–1975, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Alkantrant|Pretoria-Alkantrant]] 1975–1986, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1986–2009. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2009. † [[19 Mei]] [[2024]]
# Lindhout, Anthonie, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 1974–1976, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1976–1984, [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1984–1994. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1994. † [[12 Julie]] [[2024]]
# Visser, Jan, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1959–1969, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1974–1980, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 1980–1997. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1997. † [[29 Oktober]] [[2024]]
# Breed, Gert, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1981–1984, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1985–1995, [[Gereformeerde kerk Bronkhorstspruit|Bronkhorstspruit]] 1995–2001, [[Gereformeerde kerk Randburg|Randburg]] 2001–2010, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2011–2020. (Emeriteer [[31 Desember]] [[2020]]) † [[29 September]] [[2024]]
# Kruger, Dirk Frederik Christiaan, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 2013–2019, [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 2019-2025. Geëmeriteer [[19 Januarie]] [[2025]]. † [[17 Februarie]] [[2025]]
# Van der Walt, Louis Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1969–1975, [[Gereformeerde kerk Kathu|Sishen]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suld]] 1977–2007. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2007. † [[9 April]] [[2025]]
# Van der Walt, Hendrik Bernardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1964-1967, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Suid|Vanderbijlpark-Suid]] 1967–1971, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1971–1980, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1980–1985, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 1985–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000. † [[21 April]] [[2025]]
# Du Plessis, Marthinus Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] 1974–1984, [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] 1984–1985. [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]] 2001–2004. Christian Reformed Church Wonga Park, Melbourne, Australië 2005–2015. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2015. † [[11 Mei]] [[2025]]
# Mentjies, Sebenzani Petrus, Monyakeng (Wesselsbron)/Phahameng (Bultfontein) 2009. † [[16 Junie]] [[2025]]
# Kruger, Izak Jacobus Vorster, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 1983–1986, [[Gereformeerde kerk Carletonville|Carletonville]] 1986–2000, [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]] 2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[13 Julie]] [[2025]]
# Jordaan, Johan Henry, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1998–2008, Vereeniging '95 2008–2014, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 2014-2017. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2017. † [[9 September]] [[2025]]
# Harris, Martin Peter, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1971–1982, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1982–1986, [[Gereformeerde kerk Witbank-Suid|Witbank-Suid]] 1986–1989, [[Gereformeerde kerk Witbank-Suidoos|Witbank-Suidoos]] 1989–2010. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2010. † [[23 Oktober]] [[2025]]
# Snyman, Sarel Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1983–1988, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1989–1995, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1995–2004, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] 2004-2018. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2018. † [[27 Oktober]] [[2025]]
# Venter, Petrus Albertus, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1965–1969, [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1971–1981, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1981–2008. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2008. † [[19 Desember]] [[2025]]
# Droomer, Nardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1960–1963, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1963–1968, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1968–1973, [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 1973–1983, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] 1983–2000. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2000. † [[26 Maart]] [[2026]]
# De Beer, Pieter Gert Wessel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1980–1983, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1983–1989, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1989–2004. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2004. † [[30 Mei]] [[2026]]

== 'n Tyd lank in die bediening ==
# [[Johannes Beijer|Beijer, Johannes]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1862–1869. †1876-03-01.
# [[Nicolaas Swart|Swart, Nicolaas Jacob Reinier]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1866–1872. †1892-02.20.
# [[Sarel Venter|Venter, Sarel Daniël]], Heidelberg ([[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]]) 1866–1877.
# Venter, Jan Sarel Louis, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1872–1880.
# Coetsee jr., Maarten Petrus Albertus, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1874–1883, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1883–1892. †1901-11-18.
# [[Hendrik Venter|Venter, Hendrik Bernardus]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1880–1888.
# [[Dirk Postma jr.|Postma, Dirk (D-Sn)]], [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1884–1888, St. Januario, [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]], Angola 1889–1890, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1891–1894, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1894–1897, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1897–1905. †1919-09-07.
# [[Sietse Los|Los, Sietse Oene]], [Dr.], Hilversum, [[Nederland]], [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1908–1914, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1914–1920. †1944-10-18.
# [[Charles du Toit|Du Toit, Charl Wynand Markelbach]], [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1917–1920, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1920–1925, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1925–1929, L.V. 1929.
# Postma, Ammi, M.A., [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] 1928–1940, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1940–1944, professor Potchefstroomse Universiteit 1973. †1973-08-06.
# [[C.J.H. de Wet|De Wet, Casparus Jan Hendrik]] (dr), [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1917–1923, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1923–1925, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1925–1946. †1959-10-18.
# Van den Berg, Jacobus Petrus, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]]-kombinasie 1930–1936, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1936–1946, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1946–1948.
# Delport, Petrus Jacobus Johannes, [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1937–1954. †1984-09-20.
# Van der Merwe, Christiaan Dirk Jacobus, B.A., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]] 1953–1954, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 1954–1960.
# De Wet, Johannes Marthinus, M.A., B.D., D.Phil., [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1931–1939, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1939–1946, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1946–1950, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1952–1957, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]-kombinasie 1957–1960. †1986-09-17.
# Malan, Daniël Francois, B.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1947–1949, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]] 1959–1961. †1967-11-10. (Oorgekom uit die NG Kerk. Gebore [[16 Maart]] [[1921]]. Sendeling van die NG Kerk te Mochudi; in 1946 oorgekom na die Gereformeerde Kerk.) 
# Taljaard, Daniël Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1960–1963.
# Van der Vinne, Jacob Albert Hendrik, [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1957–1960, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1960–1962, [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1962–1963. Predikant in [[Nederland]].
# Du Plessis, Jan Barend, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1959–1961, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1961–1963.
# Coetzee, Petrus Johannes, Hons.-B.A., Th.B., Sendingleraar [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wonderboom-Suid|Eloffsdal-Wonderboom-Suid]], [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] en [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1962–1966. †2005-08-11.
# Smit, Erasmus Johannes, Th.B., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Ladybrand|Ladybrand]]-kombinasie 1965–1966, professor aan [[PU vir CHO]].
# Kruger, Johannes Christiaan, B.A., B.D., D.D., [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1948–1949, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark|Kemptonpark]] 1949–1966. †1998-06-02.
# [[Sarel Jacobus du Plessis|Du Plessis, Sarel Jacobus]], D.D., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1946–1947, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]]/[[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1947–1953, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1953–1958. Professor aan [[PU vir CHO]] 1972. †1972-08-11.
# Venter, Jacobus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koperstreek|Nkana]] 1958–1961, Paul Kruger Kinderhuis 1961–1963, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1963–1966.
# Booyens, Johannes Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg-Mayfair]] 1954–1957, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1961–1966.
# [[Willem de Klerk|De Klerk, Willem Johannes]], Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1957–1963, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1963–1967. Professor aan PU vir CHO 1967–1973. †2009-08-07.
# Maas, Samuel, Groenwater/[[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1967.
# Matthysen, Jakobus William, Benoni, Newclare en Boksburg 1967.
# Van der Westhuizen, Willem Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Olifantshoek|Olifantshoek]] 1960–1964, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1964–1968. †1998-06-01.
# Pelser, Hendrik Stephanus, B.D., D.Litt., [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 1950–1955, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1955–1960, [[Gereformeerde kerk Andeon|Pretoria-Booysens]] 1960–1963. †1985-02-25.
# Opperman, Johannes Marthinus, M.A., B.D., Chubut Argentinië 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1953–1956, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1959–1968, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1968–1971, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1971–1974. †1979-04-28.
# Du Plessis, Dawid Gerhardus Cornelius, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1963–1964, [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]]/[[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] 1967–1974.
# Geertsema, Paul Geert, B.A., D.D., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Tvl.]] 1955–1956, sendeling [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1959–1963, Ref. Church of Perth (Australië) 1963–1967, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1967–1970, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] sendeling 1970–1974. †1986-04-28.
# Van der Walt, Andries Gustaaf Petrus, Th.B., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Volksrust|Volksrust]] 1965–1968, [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] 1968–1974, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Margate]] 1974. Dosent [[PU vir CHO]]. †1988-09-30.
# Lourens, Matthys Johannes, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]/[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]] 1970–1972, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1972–1975.
# Britz, Johannes Christoffel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]] 1961–1963, sendeling [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] 1963–1965, [[Gereformeerde kerk Elliot|Elliot]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 1971–1975.
# Snyman, Philippus Christoffel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] 1956–1957, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1957–1960, sendeling [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1960–1967, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1969–1975. †1993-08-22.
# Van den Berg, Adriaan Stephanus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]] 1968–1970, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1970–1976.
# Venter, Jurie Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]]/[[Gereformeerde kerk Estcourt|Estcourt]] 1967–1970, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1970–1972, [[Gereformeerde kerk Tsumeb|Tsumeb]]/[[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1976–1979. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) 
# Kruger, Gert Lodewikus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1965–1968, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1968–1980. † 16 Oktober 2023.
# Van der Schyff, Jan Adriaan Venter, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1962–1964, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1964–1966, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 1970–1974, [[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1974–1978, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1978–1981.
# Hutcheons, Marthinus Jacobus van Dyk, [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 1970–1972, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1972–1975, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1975–1981.
# Van Jaarsveld, Andries Sarel Marthinus, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1971–1975, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1975–1978, [[Gereformeerde kerk Nigel|Nigel]] 1978–1981.
# Earle, Johannes Matthys, [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]]/[[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]] 1978–1982, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1982.
# Nel, Christi Albertus, Promosa 1982.
# Van der Walt, Stephanus Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1981–1982.
# Lotter, George Adrian, B.A., Th.B., CCEF, D.Min., Th.D., [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 1978–1983. Dosent [[PU vir CHO]].
# Putter, Christiaan Johannes Jacobus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Heilbron|Heilbron]]/[[Gereformeerde kerk Koppies|Koppies]] 1968–1970, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Outjo-Wes]] 1970–1982, [[Gereformeerde kerk Stoffberg|Stoffberg]] 1982–1983.
# Cloete, Hendrik Bernardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Noord|Vereeniging-Noord]] 1983.
# Welding, Jozua Francois, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1966–1969, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]-Ghanzi 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]]/[[Gereformeerde kerk Magalakwin|Magalakwin]] 1983–1984.
# Van der Walt, Marthienus Frederik, Hons.-B.A., Th.B., M.A., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1973–1976, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1976–1980, [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 1980–1984.
# De Leeuw, Aubrey George, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1962–1968, [[Gereformeerde kerk Grassy Park|Grassy Park]] 1969–1984.
# Lessing, Johannes Christiaan, M.A., B.D., [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1951–1953, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 1954–1958, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1960–1967, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1969–1973, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] 1973–1974, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1979–1980. †1987-08-10. (5-2-1927 - 10-8-1987)
# Maré, Roelof, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Klipriviersberg|Klipriviersberg]] 1977–1982, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Suid|Johannesburg-Suid]] 1985. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]])
# Mouw, Evert Gerrit, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1982–1986.
# Van der Westhuizen, Stephanus Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Evander|Evander]] 1973–1976, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1976–1986.
# Venter, Herman Johannes Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Daniëlskuil|Daniëlskuil]]/[[Gereformeerde kerk Delportshoop|Delportshoop]] 1976–1982, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1985–1987.
# Coetzee, Carel Nicolaas, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1976–1984, [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1984–1987. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]])
# Van der Berg, Willem Nicolaas, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]/[[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]] 1982–1987.
# Van der Walt, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1957–1959, Sendeling [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1959–1963, [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] 1971–1976, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1976–1978, [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 1978–1987. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) (†[[5 Januarie]] [[November]] [[2013]])
# Wever, Tjitte, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1981–1985, [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1985–1987.
# Dreyer, Thomas Frederik, B.Juris., Th.B., [[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1981–1983, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1983–1987.
# Yssel, Andries Gerhardus Christiaan, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1962–1968, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1968–1988. (†[[19 November]] [[1990]])
# Van der Merwe, Wynand Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1964–1966, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1967–1968, [[Gereformeerde kerk Andeon|Pretoria-Booysens]] 1968–1971, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 1972–1976, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1976–1988.
# De Groot, Menno Pieter, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Wondersig|Graskop/Sabie]] 1984–1988.
# Kruger, Jan Adriaan, Hons.-B.A., Th.B. [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1973–1975, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1975–1979, [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 1979–1981, [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1981–1988.
# Smit, Gert, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1974–1976, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1976–1988. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]; † [[6 September]] [[2020]] aan Covid-19)
# Boshoff, Marthinus Christoffel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]]/[[Gereformeerde kerk Chinhoyi|Sinoia]] 1979–1982, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1982–1983, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]/[[Gereformeerde kerk Steynsrus|Steynsrus]] 1983–1985, [[Gereformeerde kerk Sasolburg-Grootfontein|Sasolburg-Grootfontein]] 1985–1988.
# Venter, Zacharias Christiaan, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pongola|Pongola]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1981–1989.
# Venter, Jacobus Johannes, M.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 1975–1980, [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1980–1982, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] 1982–1989. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]]) (Oorlede [[15 Desember]] [[2021]].)
# [[Theuns Eloff|Eloff, Theunis]], B.Jur., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 1983–1989.
# De Villiers, Philippus Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1984–1989.
# Kruger, Gert Daniël, B.Com., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1977–1980, sendeling [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1980–1989.
# De Jager, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1988–1990.
# Viljoen, Ernst Moller, M.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1981–1985, [[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1985–1990. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]])
# Scheepers, Gideon Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1989–1990.
# Aucamp, Petrus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Strand|Strand]] 1982–1991. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]])
# Minnie, Francois Gysbertus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] 1988–1991.
# Wylie, lan David, Th.B., [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1974–1980, Good News Community 1980–1991.
# Postma, Dirk Jan van Rooy, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Suidkus|Suidkus]] 1986–1991.
# [[V.E. d'Assonville|D'Assonville, Victor Edouard]], Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1954–1961, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1961–1965, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Sunnyside|Pretoria-Sunnyside]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1970–1971, [[Gereformeerde kerk Cachet|Cachet]] 1971–1974, [[Gereformeerde kerk Noordbrug|Noordbrug]] 1974–1978, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1978–1992.
# Venter, Tjaard Machiel, B.Juris, Th.B., [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]]/[[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] 1980–1982, sendeling [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1982–1985, [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] 1985–1992.
# Van der Merwe, Jacobus Lukas Marthinus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1991–1993.
# Combrink, Jan Jacob, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk George|George]]/[[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]] 1977–1981, [[Gereformeerde kerk George|George]] 1981–1994.
# Smith, Gerhard, B.A., Th.B.,[[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 1993–1994.
# Schalekamp, Marius, B.A., D.Min., [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1977–1978, [[Gereformeerde kerk Bulawayo|Bulawayo]]/[[Gereformeerde kerk Gwelo-Gatooma|Gatooma-Gwelo]] (later Suid-Zimbabwe) 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1983–1993, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1993–1994.
# Van Deventer, Hendrik Johannes Marthinus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]]/[[Gereformeerde kerk Karasburg|Karasburg]] 1994. Dosent Vaaldriehoek PU.
# Steyn, Jan Hendrik, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1987–1988, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Wes|Johannesburg-Wes]] 1988–1995.
# Haasbroek, Stephanus Martinus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]] 1985–1993, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noordoos|Rustenburg-Noordoos]] 1994–1995.
# Monacks, Clive Patrick Boetie, B.A., Riverlea-Noordgesig 1984–1992, Newclare 1992–1995.
# Rabali, Tshitangoni Christopher, Potchefstroom (sendeling) 1981–1984, Ga-Rankuwa 1984–1995, Dosent Noordwes Universiteit (Vaaldriehoekkampus) 1995.
# Van der Linde, Johannes Lodewicus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1984–1988, [[Gereformeerde kerk Oshakati|Oshakati]] 1988–1989, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]]/[[Gereformeerde kerk Rundu|Rundu]] 1989–1993, [[Gereformeerde kerk Grootfontein|Grootfontein]] 1993–1995, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1996–1997.
# Van der Walt, Marthinus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Senekal|Senekal]] 1984–1986, [[Gereformeerde kerk Cullinan|Cullinan]] 1987–1988, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] (sendeling) 1988–1991, [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] 1991–1998.
# Van der Walt, Johannes Petrus Lodewikus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Reitz|Reitz]]/[[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 1970–1974, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1974–1979, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 1979–1983, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 1983–1989, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1989–1998. Oorlede [[13 Junie]] [[2024]]
# De Jager, Johannes Jacobus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Uitenhage|Uitenhage]] 1964–1968, [[Gereformeerde kerk Oudtshoorn|Oudtshoorn]]/[[Gereformeerde kerk George|George]] 1968–1970, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1976–1984, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 1984–1987, [[Gereformeerde kerk Johannesburg|Johannesburg]] 1987–1998.
# Engelbrecht, Willem Gerhardus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1997–1999.
# Prinsloo, Wilhelm Francois, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Sasolburg|Sasolburg]] 1995–1999.
# Van der Merwe, Coert Grobbelaar, B.Sc., Th.B., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos|Krugersdorp-Oos]] 1979–1984, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Noord|Vereeniging-Noord]] 1984–1995, Vereeniging '95 1995–1999.
# Fourie, Willem Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1985–1987, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1987–2000.
# Venter, Lodewikus Johannes, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 1998–2000.
# [[Johan Myburg|Myburg, Johannes Lodewikus]], B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1984–2000.
# Van Voore, Jaftha William, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] (evangelisering in Eersterus en omgewing) 1995–2001.
# Kruger, Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Oos|Krugersdorp-Oos]] 1997–2001.
# Dyers, Sam, B.A., Th.B., Riverlea-Noordgesig 1992–2001.
# Olivier, Hendrik Willem, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]]/[[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] 1983–2001.
# Kruger, Gert Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]]/[[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]/[[Gereformeerde kerk Jacobsdal|Jacobsdal]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 2000–2001. (Oorgegaan na die [[Afrikaanse Protestantse Kerk|AP Kerk]])
# Viljoen, Johannes Joost, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] 1994–1998, [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]]/[[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1998–2000, [[Gereformeerde kerk Orkney|Orkney]] 2000–2001.
# Oostenbrink, Johann Wilhelm, Hons.-B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Delarey|Delarey]] 1990–1998, [[Gereformeerde kerk Bergbron|Bergbron]] 1998–2002.
# Meyer, Lukas Marten, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]]/[[Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Windhoek-Suid]] 2003–2004.
# Serfontein, Dawid Edmund, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 2000–2004.
# Combrink, Vorster, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1977–1982, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1982–1987, [[Gereformeerde kerk Andeon|Andeon]] 1987–2005.
# Prinsloo, Hendrik Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Glencoe|Glencoe]] 1989–2001, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 2001–2006.
# Pieterse, Wilhelmus Johannes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1999–2002, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 2002–2004, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 2004–2006.
# Van Dyk, Philippus Daniël, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hoedspruit|Hoedspruit]] 1988–1992, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1992–2001, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Mpumalanga|Middelburg, Mpumalanga]] 2001–2006.
# Eloff, Johannes Marthinus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Wes|Pretoria-Wes]] 1997–2000, [[Gereformeerde kerk Kemptonpark-Mooifontein|Kemptonpark-Mooifontein]] 2001–2007.
# Venter, Jan Daniël Philippus, Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Upington|Upington]] 2001–2003, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Suidkus]] 2003–2008.
# Van der Klashorst, Renier Johannes, B.A., Th.B., Th.M., [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] 2005–2008.
# Grobler, Paul Johannes, B.Th., Hons.-B.Th., [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 2008–2009.
# Nel, Pieter Andreas, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Hendrina|Hendrina]] 1996–2001, [[Gereformeerde kerk Harrismith|Harrismith]] 2001–2002, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]]/[[Gereformeerde kerk Boshof|Boshof]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 2005–2009. (16 Jan 1964 - † [[3 Februarie]] [[2026]])
# Ramalisa, Muthupei Richard, B.A., Th.B., M.Th., Ikageng Bophirima 2004–2010.
# Kruger, Leon, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Potgietersrus-Wes|Potgietersrus-Wes]] 1996–2002, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark-Oos|Vanderbijlpark-Oos]] 2002–2009, [[Gereformeerde kerk Frankfort|Frankfort]] 2009–2010. Presbyterian Church Australia, Albany.
# Baloyi, Magezi Elijah, B.Th., Ph.D., Malamulele 1999–2010.
# Galetlhobogwe, Aubuti France, Batho-Batho 1999–2010.
# Snyman, Willem Marthinus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Pretoria-Rooiwal|Pretoria-Rooiwal]] 1993–1996, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]/[[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 1996–1998, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1998–2006, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]/[[Gereformeerde kerk Namib-Kus|Namib-Kus]] 2006–2011.
# Aucamp, Jan Christoffel, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Outjo-Wes]] 1983–1985, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1985–1994, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1994–2005, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 2005–2011.
# Grönum, Nicolaas Johannes, B.A., Th.B., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 2002–2004, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 2005–2012.
# Momberg, Hendrik Lodewyk Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1989–1995, [[Gereformeerde kerk Okahandja|Okahandja]] 1995–1998, [[Gereformeerde kerk Die Kandelaar|Die Kandelaar]] 1998–2012.
# Nthangeni, Thinavhuyo Christopher, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M Div, M.Th., Songozwi 2011–2012.
# Mulaudzi, Muneri Leonard, B.A., B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., Trans-Letaba 2003–2007, [[Gereformeerde kerk Roodepoort|Roodepoort]] (Missionêre opdrag) 2007–2011, Dobsonville 2011–2013.
# Correia, Derick Victor, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 2010–2013.
# Ramantswana, Hulisani, B.A., Th.B., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., Tshikwelo 2004–2013.
# Kruger, Joseph Johannes Fritz, [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 1998–2003.
# Prinsloo, Daniël Petrus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Christiana|Christiana]]/[[Gereformeerde kerk Bloemhof|Bloemhof]] 2002–2003, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]]/[[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 2003–2014.
# Enslin, Gert Botha, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Vredenburg/Saldanha|Vredenburg/Saldanha]] 1985–1988, [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1988–1990, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1990–1997, [[Gereformeerde kerk Witbank|Witbank]] 1997–2001.
# Le Roux, Jacobus Petrus, B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]]/[[Gereformeerde kerk Strydenburg|Strydenburg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]]/[[Gereformeerde kerk Oranjerivier|Oranjerivier]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]]/[[Gereformeerde kerk Khomas-Hoogland|Khomas Hoogland]]/[[Gereformeerde kerk Namib-Kus|Namib Kus]] 2013.
# Van Niekerk, Rudolph Leon, Hons.-B.A., Th.B., M.A., D. Litt. et Phil., [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 1992–2001, [[Gereformeerde kerk Bergbron|Bergbron]] 2001–2015.
# Erasmus, Marthinus Johannes Jacobus, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Lyttelton|Lyttelton]] 2000–2003, [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 2003–2008, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 2008–2011, [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 2011–2015, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]]/[[Gereformeerde kerk Biermanskool|Biermanskool]] 2015.
# Berg, Jan Albert, B.A., Th.B., M.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] 2003–2017.
# Coetsee, Human Beukes, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Delarey|Delarey]] 1993–1998, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 1998–2008, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 2008–2012, [[Gereformeerde kerk George|George]] 2012–2017.
# [[Hannes Noëth|Noëth, Johannes Georg]], B.A., Th.B., Th.B.-Hons., Th.M., [[Gereformeerde kerk Wolmaransstad|Wolmaransstad]] 2000–2006, [[Gereformeerde kerk Naboomspruit|Naboomspruit]] 2006–2009, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 2010–2013, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 2014-2017.
# Buys, Roelof Pierre, B.Th., Hons.-B.Th., [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 2008–2013, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 2013–2017.
# Leuschner, Frederick Wilhelm, B.Com., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]]/[[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2002–2003, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2003–2018.
# Mulder, Johan Frederik Kelber, B.A. (Tale), H.O.D., Hons. B.A., B.A., Hons. (Teol.), M.A. (Teol,), [[Gereformeerde kerk Amanzimtoti|Amanzimtoti]]/[[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 2013-2018.
# Murambadoro, Nobington, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 2013–30 November [[2016]].
# Coetzer, Jan-Louis, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 2015–2019.
# Diphoko, Thapelo Petrus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde Kerk Atteridgeville|Atteridgeville]] 2008–2019.
# Kotze, Willem Gysberth McDonald, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1986–1988, [[Gereformeerde kerk Rooihuiskraal|Rooihuiskraal]] 1988–2020.
# Muswubi, Takalani Aaron, B.A., Th.B., M.Th., De Hoop/[[Gereformeerde kerk Laeveld|Laeveld]] 1993–1998, Tshiawelo 2001–2004, Good News Community Church 2010–2011, Good News Community Church/lektor Fakulteit Teologie 2011. Verlaat bediening in 2020.
# Scholtz, Izak Human, B.A., B.Th., M.Th., [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 2015. Verlaat bediening in 2021
# Erasmus, Gert Jacobus, B.Th., Hons.-B.Th., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vryburg|Vryburg]] 2009–2012, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 2012–2018, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Magalieskruin|Pretoria-Magalieskruin]] 2018. Verlaat die bediening in Oktober 2021.
# Kruger, Jacobus Petrus, B.A., Hons.-Th.B., M.A., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2002. Verlaat die bediening in Januarie 2022.
# Malan, Daniël Jacobus, B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 2017–2022.
# Buys, Abraham Lodewikus Adriaan, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1993–2001, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Noord|Pietersburg-Noord]] 2001–2010, [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 2010. Verlaat die bediening op 31 Augustus 2022.
# Mohotsi, Kabelo Vitallis, B.A., B.Th., M.Th., Kanyamazane 2016. Verlaat die bediening in 2023.
# Van der Merwe, Gideon Johannes Jakobus, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 2012–2018, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] [[9 Maart]] [[2018]]. Verlaat die bediening in April 2023.
# Jooste, Simon Nicolas, B.Sc. M.B.A., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] (opdrag kerkplanting) 2014–2019, Southern Suburbs [[6 Oktober]] [[2019]]. Verlaat die bediening in 2023 toe sy gemeente die kerkverband verlaat. Skrywe aan Klassis Boland op 12 September.
# Nkili, Mvula Jafta, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Ikageng 2012–2014, Khutsong 2014. Verlaat bediening op [[23 Julie]] [[2023]].
# Van den Heever, Werner, B.A., Hons.-B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Mariental|Mariental]] 2000–2002, [[Gereformeerde kerk Randfontein-Noord|Randfontein-Noord]] 2002–2005, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2005–2012, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 2012–2016, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 2016 – Julie 2023.
# Oosthuizen, Georg Diederik (Orrie), Dipl. Is-Eng., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]], [[12 Januarie]] [[2019]].
# De Beer, Christiaan, B.Th., Hons.-B.A., Hons.-B.Th., M.Div., M.Th., [[Gereformeerde kerk Hoëveld|Hoëveld]] 2010–2012, [[Gereformeerde kerk Boksburg-Suid|Boksburg-Suid]] 2012–2015, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Brooklyn|Pretoria-Brooklyn]] 2014–2024.
# Lourens, Matthys Johannes, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 2013-2016, [[Gereformeerde kerk Vaalpark|Vaalpark]] 2016-2018, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]]/[[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] [[9 Desember]] [[2018]]-2024. (Oorgegaan na die NG Gemeente Barberton)

== Predikante in diens van kerke met ekumeniese eenheid ==
# Du Plessis, Hendrik Johannes Marthinus, Hons.-B.A., Th.B., sendeling [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1990–1998. Gereformeerde Kerk Botswana.
# Jansen, Andre, B.A., Th.B., [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1992–2000. Christelijke Gereformeerde Kerk Aalsmeer, [[Nederland]].
# Van Blerk, Jan Abraham Theron, Hons.-B.A., Th.B, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1992–2000, [[Gereformeerde kerk Wapadrant|Wapadrant]] 2000–2002. Presbyterian Church of America, Tennesee.
# Van 't Zand, Jan Douwe, B.A., Th.M., [[Gereformeerde kerk Randburg-Oos|Randburg-Oos]] 1992–1999, [[Gereformeerde kerk Midrand|Midrand]] 1999–2003. Christelijke Gereformeerde Kerke Wildervank-Veendam en Zuidlaren, [[Nederland]].
# Kruger, Joseph Johannes Fritz, B.A., Th.B., Th.M., Th.D., [[Gereformeerde kerk Pinetown|Pinetown]] 1998–2003. Nederlands Gereformeerde Kerk Leerdam ([[Nederland]]) met sendingopdrag na die Gereformeerde Kerk Nqutu, [[Vryheid, KwaZulu-Natal]] 2003–2011, Nederlands Gereformeerde Kerk/Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt Zaandam 2011.
# Nel, Lourens Andries Stephanus, B.A., Th.B., M.Th., [[Gereformeerde kerk Messina|Messina]] 2003–2006, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 2006–2008, [[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 2008–2012. Christian Reformed Church of Langwarren in [[Melbourne]], [[Australië]].

== Professore Teologiese Skool ==
# Coetsee, Albert Johannes, B.A. B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 2012.
# Ferreira, Ignatius Wilhelm, B.A., B.Th., B.Th.-Hons., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1988-1998, [[Gereformeerde kerk Magol|Magol]] 1998-2002, [[Gereformeerde kerk Rietvallei|Rietvallei]] 2002-2014, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 2014.
# Fick, Paul Hendrik, Hons.-B.A., H.O.D.(G.), Th.B., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1990–1995, [[Gereformeerde kerk Springs|Springs]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1999–2007, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2007–2012, Studentedekaan NWU 2012.
# Goede, Hendrik, B.Com., LLB, B.Th., Hons.-B.Th., B.A.-Hons., M.A., M.Div., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 2008–2014, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 2014–2015, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 2015.
# Hobyane, Risimati Synod, B.Th., Hons.B.Th., M.Div., M.Th., D.Litt, Promosa/lektor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 2007-2014, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2014.
# Kruger, Ferdinand Petrus, B.A., Th.D., [[Gereformeerde kerk Witbank-Suidoos|Witbank-Suidoos]] 1991-1994, [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 1994-2000, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 2000–2004, [[Gereformeerde kerk Alberton-Wes|Alberton-Wes]] 2004–2009, [[Gereformeerde kerk Meyerspark|Meyerspark]] 2009-2014, professor [[Teologiese Skool Potchefstroom]] 2014.
# Letšosa, Rantoa Simon, B.A., Th.B., Th.M., Ph.D., Boskop/Kokosi 2000, dosent Noordwes Universiteit, Fakulteit Teologie 2001–2005, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2006.
# Moretsi, Lekgetho Haartlas, B.A., B.Th., Hons.-B.A. (Semitiese tale), Hons.-B.A. (Teologie), M.Th., Diepkloof 1999–2009, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2010.
# Muller, Daniel Francois, Hons.-B.A., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Komatipoort|Komatipoort]] 1995–1999, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1999–2006, [[Gereformeerde kerk Buffeldoorns|Buffeldoorns]] 2006–2012, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2012.
# Smit, Johannes, B.A., Th.B., M.Th., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Witpoortjie|Witpoortjie]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 2007–2009, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2010.
# Van der Walt, Petrus Christoffel, B.A., U.D.K., Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]]/[[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1990–1998, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1998–2005, [[Gereformeerde kerk Pietersburg-Suid|Pietersburg-Suid]] 2005–2010, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2011.
# Van der Walt, Sarel Petrus, B.Com., Th.B., Hons.-B.A. (Grieks), Hons.-B.A. (Teologie), Th.M., Ph.D., [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]]/[[Gereformeerde kerk Philippolis|Philippolis]] 2003–2005, [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Noord-Oosrand|Noord-Oosrand]] 2005–2007, [[Gereformeerde kerk Benoni-Noord|Benoni-Noord]] 2007–2009, [[Gereformeerde kerk Benoni|Benoni]] 2009–2011, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Noord|Klerksdorp-Noord]] 2011, professor Teologiese Skool Potchefstroom 2012.

== Galery: Individuele predikante ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Lêer:Ds Wikus Vorster.jpg|Ds. [[Wikus Vorster|Johannes Lodewikus Vorster]], [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1935–1938, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1939–1942, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]-kombinasie 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos]] 1944–1948, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1958–1973. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1973. †1990-05-02.
Beeld:Ds WJ Maritz, Gereformeerde predikant van Salisbury van 23 Febr 1958 tot 12 Febr 1961, oorlede 12 Aug 1983.jpg|Ds. [[Willie Maritz|Willem Johannes Maritz]], [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1961–1967, [[Gereformeerde kerk Florida|Florida]] 1967-†1983-08-12.
Beeld:Ds PGW SNyman, 1929.jpg|Ds. [[Pieter Snyman|Snyman, Pieter Gert Wessel]], [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1931–1944, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] (Enkeldoorn) 1944-†1948-02-08.
Beeld:Ds Braam le Roux.jpg|Ds. [[Braam le Roux]], [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1981–1982, sendeling [[Gereformeerde kerk Aranos|Aranos]] 1982–1991, [[Gereformeerde kerk D'Kar|D'Kar]] 1992–1994. Gereformeerde Kerk Botswana. †2009-11-24.
Lêer:Prof SJ van der Walt.jpg|Prof. dr. [[Stephanus van der Walt|Stephanus Johannes van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1941–1946, [[Gereformeerde kerk Brakpan|Brakpan]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1952–1961, professor Teologiese Skool 1961–1970. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1970. †1987-04-17.
Beeld:Ds WF Venter.jpg|Ds. [[Willem Venter|Willem Frederick Venter]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]]/[[Gereformeerde kerk Hartbeespoort|Die Moot]] 1930–1938, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1938–1946, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1949–1966. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1966. †1985-11-18.
Lêer:Ds IJ van der Walt.jpg|Ds. [[Izak van der Walt|Izak Jacobus van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1941–1945, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1945–1951, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1951–1955, [[Gereformeerde kerk Randfontein|Randfontein]] 1955–1969. †1975-12-08.
Beeld:Ds GBS Pasch.jpg|[[Gerrit Pasch|Pasch, Gerhardus Bartholomeus Schutteus]], [[Gereformeerde kerk Potgietersrus|Potgietersrus]] 1950-†1960-02-09.
Beeld:Zak en Tanya Scholtz.jpg|Ds. Zak en mev. Tanya Scholtz, [[Gereformeerde kerk Bloempark|Bloempark]] 2015-2022.
Lêer:Ds JP van den Berg.jpg|Ds. Jacobus Petrus van den Berg, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]]-kombinasie 1930–1936, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1936–1946, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1946–1948.
Beeld:Ds KAJ van Rensburg en gesin, Gereformeerde kerk Durban.jpg|Ds. K.A. Janse van Rensburg, sendeling [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suidheuwels|Bloemfontein-Suidheuwels]] 1976–1981, kapelaan [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1981–1990, kapelaan [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1990–2004, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 2004–2005, [[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 2005–2014. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 2014.
Lêer:Ds Ammi Postma.jpg|Prof. Ammi Postma, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-kombinasie 1928–1940, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1940–1944, professor Potchefstroomse Universiteit 1973. †1973-08-06.
Beeld:Ds GP Scheepers.jpg|Ds. G.P. Scheepers, [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]]/[[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1948–1952, [[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]]/[[Gereformeerde kerk Matlabas|Matlabas]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1954–1961, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]]/[[Gereformeerde kerk Drieviersboom|Drieviersboom]] 1961–1969, [[Gereformeerde kerk Thabazimbi|Thabazimbi]] 1969–1984. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1984. †1998-08-31.
Lêer:Ds BJ de Klerk.jpg|Prof. dr. [[Barend de Klerk|Barend Jacobus de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]]-kombinasie 1931–1939, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1939–1944, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]]-kombinasie 1944–1945, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1945–1952, professor Teologiese Skool 1952-†1953-04-21.
Lêer:Ds JP van der Walt.jpg|Ds. [[Johannes Petrus van der Walt]], [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]], 1909-†1922-08-02.
Lêer:Ds HA Louw.jpg|Ds. Hermanus Albertus Louw, sendeling De Hoop 1949–1951, Siloam 1951–1956, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafikeng]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Keetmanshoop|Keetmanshoop]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1962–1968, sendeling [[Gereformeerde kerk Innesdal|Innesdal]] 1968–1987.
Lêer:Ds NJ Malan.jpg|Ds. Nicolas Johannes Malan, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1955–1963, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1963–1967, [[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1967–1976, [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1976–1985.
Lêer:Ds FN Lion Cachet.jpg|Dr. [[Frans Lion-Cachet|Francois Nicholas Lion-Cachet]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1956–1963, [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] 1963–1967, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1967–1970, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1970–1996.
Lêer:Ds T Steyn.jpg|Ds. Tjaart Steyn, [[Gereformeerde kerk Kuruman|Kuruman]] 1956–1970, [[Gereformeerde kerk Ladysmith|Ladysmith]] 1970-†1973-10-06.
Lêer:Ds NJ Grobler.jpg|Ds. Nicolaas Johannes Grobler, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Nelspruit|Nelspruit]] 1959–1965, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1970–1977.
Lêer:Ds JA Jooste.jpg|Ds. Jacobus Andries Jooste, [[Gereformeerde kerk Koffiefontein|Koffiefontein]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Windhoek|Windhoek]] 1959–1962, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1962–1967, [[Gereformeerde kerk Noordrand|Noordrand]] 1967–1994.
Lêer:Ds PC Kruger kleur.jpg|Ds. Philippus Cornelius Kruger, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]] 1955–1957, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1961–1967, [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1967–1975, [[Gereformeerde kerk Ontdekkers|Ontdekkers]] 1975–1994.
Lêer:Ds LS van der Vyver.jpg|Ds. [[Lourens van der Vyver|Lourens Stephanus van der Vyver]], [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1956–1960, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Groblersdal|Groblersdal]] 1965–1969, [[Gereformeerde kerk Voortrekkerhoogte|Voortrekkerhoogte]] Kapelaan 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Wierdapark|Wierdapark]] 1974-†1983-02-12.
Lêer:Ds PJ Pelser.jpg|Dr. [[Petrus Pelser|Petrus Jacobus Pelser]], [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1956–1961, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1961–1967, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1967–1976, [[Gereformeerde kerk Brits-Wes|Brits-Wes]] 1976-†1984-03-24.
Lêer:Ds J Visser GKSA.jpg|Dr. Jan Visser, [[Gereformeerde kerk Bethlehem|Bethlehem]] 1956–1959, [[Gereformeerde kerk Primrose|Primrose]] 1959–1969, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Wes|Rustenburg-Wes]] 1974–1980, [[Gereformeerde kerk Brakpan-Suid|Brakpan-Suid]] 1980–1997.
Lêer:Ds ASL Minnaar.jpg|Ds. Andries Stephanus Lourens Minnaar, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1956–1966, [[Gereformeerde kerk Queenstown|Queenstown]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Suid|Potchefstroom-Suid]] 1970–1991.
Lêer:Ds FRP der Bruyn.jpg|Dr. Frans Roelof Petrus de Bruyn, [[Gereformeerde kerk Silverton|Silverton]] 1964–1967, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Zastron|Zastron]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp-Wes|Klerksdorp-Wes]] 1971–1995, [[Gereformeerde kerk Klerksdorp|Klerksdorp]] 1995–2003.
Lêer:Ds WJJ du Plessis GKSA.jpg|Ds. Willem Johannes Jacobus du Plessis, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1957–1967, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1967–1970.
Lêer:Ds PC Snyman 1958.jpg|Ds. Philippus Christoffel Snyman, [[Gereformeerde kerk Goeie Hoop|Goeie Hoop]] 1956–1957, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1957–1960, sendeling [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1960–1967, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1967–1969, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Annlin|Pretoria-Annlin]] 1969–1975.
Lêer:Ds AJ Coetzee.jpg|Ds. Abraham Jacobus Coetsee, [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1957–1961, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1961–1968, [[Gereformeerde kerk Meyerton|Meyerton]] 1968–1994.
Lêer:Ds JH van der Walt.jpg|Ds. Jan Hendrik van der Walt, [[Gereformeerde kerk Standerton|Standerton]] 1957–1959, Sendeling [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Noord|Johannesburg-Noord]] 1959–1963, [[Gereformeerde kerk Barberton|Barberton]] 1963–1969, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1969–1971, [[Gereformeerde kerk Elandspoort|Elandspoort]] 1971–1976, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1976–1978, [[Gereformeerde kerk Akasia|Akasia]] 1978–1987.
Lêer:Ds PB de Klerk.jpg|Ds. Pieter Bouman de Klerk, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1957–1966, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]]/[[Gereformeerde kerk Empangeni|Empangeni]] 1966–1974, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Noord-Durban]] 1974–1977, [[Gereformeerde kerk Koedoesrand|Koedoesrand]] 1977–1988, [[Gereformeerde kerk Stilfontein|Stilfontein]] 1988–1998.
Lêer:Ds JH Coetzee.jpg|Ds. Jan Hendrik Coetzee, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1961–1963, [[Gereformeerde kerk Derdepoort|Derdepoort]] 1963–1971, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1972–1975, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Oos|Bloemfontein-Oos]] 1976–1984.
Lêer:Ds JLJ Lood Snyman.jpg|Ds. Johannes Lodewikus Jakobus Snyman, [[Gereformeerde kerk Worcester|Worcester]]/[[Gereformeerde kerk Paarl|Paarl]] 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Zeerust|Zeerust]] 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1962–1966, [[Gereformeerde kerk Warmbad|Warmbad]] 1966–1975, [[Gereformeerde kerk Vaalwater|Vaalwater]] 1975–1991.
Lêer:Ds JJ De Wet Kruger.jpg|Ds. Johannes Jacob De Wet Kruger, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]] 1963–1966, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Noord|Bloemfontein-Noord]] 1966–1970, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Oos|Potchefstroom-Oos]] 1970–1983, [[Gereformeerde kerk Durban-Noord|Durban-Noord]] 1983–1998.
Lêer:Ds JJ Venter.jpg|Ds. Jacobus Johannes Venter, [[Gereformeerde kerk Koperstreek|Nkana]] 1958–1961, Paul Kruger Kinderhuis 1961–1963, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1963–1966.
Lêer:Ds Drikus Buys.jpg|Ds. [[Drikus Buys|Gert Hendrikus Buys]], [[Gereformeerde kerk Lusaka|Lusaka]] 1958–1960, [[Gereformeerde kerk Uitschot|Uitschot]] 1960–1965, [[Gereformeerde kerk Delmas|Delmas]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1970–1975, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1975–1993.
Lêer:Ds AZ Pelser.jpg|Ds. Abraham Zacharias Pelser, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1958–1964, [[Gereformeerde kerk Phalaborwa|Phalaborwa]] 1964–1970, [[Gereformeerde kerk Oos-Moot|Oos-Moot]] 1970–1999.
Lêer:Ds AJR Vermeulen.jpg|Ds. Andries Johannes Roos Vermeulen, [[Gereformeerde kerk Swartruggens|Swartruggens]] 1957–1964, [[Gereformeerde kerk Outjo|Outjo]] 1964–1969, [[Gereformeerde kerk Delareyville|Delareyville]] 1969–1974, [[Gereformeerde kerk Eendracht|Eendracht]] 1974–1987.
Lêer:Ds Hendrik du Plessis.jpg|Ds. [[Hendrik du Plessis]], [[Gereformeerde kerk Theunissen|Theunissen]] 1952–1955, [[Gereformeerde kerk Kaapstad|Kaapstad]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Welkom|Welkom]] 1958–1966, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1966–1973.
Lêer:Ds en mev BJ de Klerk.jpg|Ds. en mev. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]] en hul dogter, Dordrecht-kombinasie 1931–1939, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1939–1944, [[Gereformeerde kerk Kroonstad|Kroonstad]]-kombinasie 1944–1945, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1945–1952, professor Teologiese Skool 1952-†1953-04-21.
Lêer:Ds P Postma.jpg|Ds. [[Petrus Postma]], [[Gereformeerde kerk Burgersdorp|Burgersdorp]] 1880–1882, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1882–1904, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1904–1906, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1906–1919.
Lêer:Dr Flippie Snyman.jpg|Dr. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1902-†1915-05-09.
Lêer:Prof JA du Plessis.jpg|Ds. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1903–1914, [[Gereformeerde kerk Pretoria|Pretoria]] 1914–1921, professor Teologiese Skool 1921-†1935-02-28.
Lêer:Ds SJ du Plessis.jpg|Dr. [[Sarel Jacobus du Plessis]], [[Gereformeerde kerk Port Elizabeth|Port Elizabeth]] 1946–1947, [[Gereformeerde kerk Heidelberg|Heidelberg]] 1947–1953, [[Gereformeerde kerk Vanderbijlpark|Vanderbijlpark]] 1953–1958. Professor aan [[PU vir CHO]] 1972. †1972-08-11.
Lêer:Ds JH Kruger.jpg|Ds. [[J.H. Kruger|Jan Hendrik Kruger]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] 1907–1911, [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] 1911–1952.
Lêer:Dr CJH de Wet.jpg|Dr. [[Casparus de Wet]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1917–1923, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1923–1925, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1925–1946.
Lêer:Ds Dirk Postma jr Steynsburg.jpg|Ds. [[Dirk Postma jr.]], [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]] 1884–1888, St. Januario, [[Gereformeerde kerk Humpata|Humpata]], Angola 1889–1890, [[Gereformeerde kerk Fauresmith|Fauresmith]]-[[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1891–1894, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1894–1897, [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1897–1905.
Lêer:Ds Douw Venter.jpg|Ds. [[Douw Venter]], [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1918–1920, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]]-kombinasie 1920–1924, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1924–1947, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1947–1952, redakteur ''[[Die Kerkblad]]'' 1953–1958.
Lêer:Ds LJ du Plessis.jpg|Ds. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] 1872–1880, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1880–1896, [[Gereformeerde kerk Petrusburg|Petrusburg]] 1896–1912.
Lêer:Ds JC van der Walt.jpg|Ds. Johannes Christiaan van der Walt, [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1916–1919, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1919–1924, [[Gereformeerde kerk Lichtenburg|Lichtenburg]] 1926–1945, [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]] 1945–1949, [[Gereformeerde kerk Louis Trichardt|Louis Trichardt]] 1949–1955, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1955–1959.
Lêer:Ds KS Van Wyk de Vries.jpg|Dr. [[Klaas van Wyk de Vries|Klaas Speleveld van Wyk de Vries]], [[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]]/[[Gereformeerde kerk Eikenhof|Eikenhof]] 1946–1952, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein-Suid|Bloemfontein-Suid]] 1952–1955, sekretaris van die deputate vir katkisasie 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Oos|Pretoria-Oos]] 1958-†1978-10-10.
Lêer:Ds CE Malan.jpg|Ds. [[Christian Malan|Christian Ernst Gerhardus Malan]], [[Gereformeerde kerk Ermelo|Ermelo]]/[[Gereformeerde kerk Carolina|Carolina]] 1936–1943, [[Gereformeerde kerk Pretoria-Noord|Pretoria-Noord]] 1943–1948, [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]] 1948–1951, [[Gereformeerde kerk Linden|Linden]] 1951-†1966-03-23.
Lêer:Ds GHJ Kruger.jpg|Ds. [[G.H.J. Kruger]], [[Gereformeerde kerk Lydenburg|Lydenburg]]-kombinasie 1903–1905, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1905–1926, [[Gereformeerde kerk Parys|Parys]] 1926–1949. [[Emeritaat|Geëmeriteer]]. †1957-02-19.
Lêer:Ds PJ de Klerk.jpg|Ds. [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Pietersburg|Pietersburg]]-kombinasie 1930–1941, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]]-[[Gereformeerde kerk Alberton|Alberton]] 1941–1945, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1945–1968.
Lêer:Ds IJ lessing.jpg|Ds. [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1932–1941, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie 1942–1948. [[Emeritaat|Geëmeriteer]] 1948. Administratiewe Buro 1948–1977.
Lêer:Prof WJ Snyman.jpg|Prof. [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1925–1927, [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] 1927–1944, [[Gereformeerde kerk Krokodilrivier|Krokodilrivier]] 1944–1946, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1946–1970.
Lêer:Ds Philippus Snyman.jpg|Ds. [[Philippus Snyman]], [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1950–1952, [[Gereformeerde kerk Ventersdorp|Ventersdorp]] 1952–1954, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Sentraal|Johannesburg-Sentraal]] 1954–1955, [[Gereformeerde kerk Hennenman|Hennenman]] 1955–1960, [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] 1960–1964, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1964–1970, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1970–1976, [[Gereformeerde kerk Bloemfontein|Bloemfontein]] 1976–1984.
Lêer:Ds MW van der Walt.jpg|Ds. M.W. van der Walt, [[Gereformeerde kerk Rustenburg-Noord|Rustenburg-Noord]]/[[Gereformeerde kerk Elandskraal|Elandskraal]] 1950-1953, [[Gereformeerde kerk Belfast|Belfast]]/[[Gereformeerde kerk Dullstroom|Dullstroom]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1955–1958, [[Gereformeerde kerk Krugersdorp-Wes|Krugersdorp-Wes]] 1958–1966, [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1966–1971, [[Gereformeerde kerk Wonderboompoort|Wonderboompoort]] 1971–1988.
Lêer:Ds DF Malan GKSA.jpg|Ds. Daniël Francois Malan, [[Gereformeerde kerk Pietermaritzburg|Pietermaritzburg]] 1947–1949, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1949–1950, [[Gereformeerde kerk Odendaalsrus|Odendaalsrus]] 1950–1953, [[Gereformeerde kerk Vryheid|Vryheid]] 1953–1955, [[Gereformeerde kerk Schweizer-Reneke|Schweizer-Reneke]] 1955–1959, [[Gereformeerde kerk Mafikeng|Mafeking]] 1959–1961. †1967-11-10.
Lêer:Ds Dirk Wijnbeek.jpg|Ds. Dirk Wijnbeek, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1971–1975, [[Gereformeerde kerk Suidkus|Margate]] 1975–1977, [[Gereformeerde kerk Otjiwarongo|Otjiwarongo]] 1977–1983, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1983–2012.
Lêer:Ds AAJ De Klerk Coetsee.jpg|Ds. [[A.A.J. de Klerk Coetsee]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1869–1872, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1872–1903.
Lêer:Ds Taetse Hamersma.jpg|Ds. [[Taetse Hamersma]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] 1893–1922, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] 1922-†1932-06-09.
Lêer:Ds JL Vorster.jpg|Ds. Johannes Lodewikus Vorster, [[Gereformeerde kerk Piet Retief|Piet Retief]] 1935–1938, [[Gereformeerde kerk Durban|Durban]] 1939–1942, [[Gereformeerde kerk Ventersburg|Ventersburg]]-kombinasie 1942–1944, [[Gereformeerde kerk Johannesburg-Oos|Johannesburg-Oos 1944–1948]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1948–1953, [[Gereformeerde kerk Vleuels|Bloemfontein-Wes]] 1953–1958, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1958–1973.
Lêer:Dr en mev Johannes Postma.jpg|Dr. en mev. Johannes Postma, [[Gereformeerde kerk Lindley|Lindley]] 1945–1946, [[Gereformeerde kerk Kimberley|Kimberley]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Daspoort|Daspoort]] 1949–1956, [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] 1956–1969, [[Gereformeerde kerk Waterberg|Waterberg]] 1969–1984.
Lêer:Ds Willem de Klerk.jpg|Ds. [[Willem de Klerk]], [[Gereformeerde kerk Krugersdorp|Krugersdorp]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Totiusdal|Totiusdal]] 1957–1963, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1963–1967. Professor aan [[PU vir CHO]] 1967–1973.
Lêer:Ds WJ van der Merwe en gesin.jpg|Dr. W.J. van der Merwe en sy gesin, [[Gereformeerde kerk De Aar|De Aar]] 1934–1942, [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]] 1942–1945, [[Gereformeerde kerk Vereeniging|Vereeniging]] 1945–1975.
Lêer:Ds LJ Botha.jpg|Ds. Louis Jacobus Botha, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1944–1946, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1946–1949, [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]]-kombinasie 1949–1954, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1954–1956, sendeling Thabong (Welkom) 1956–1958, [[Gereformeerde kerk Dordrecht|Dordrecht]] 1958–1959, professor [[Hammanskraalse Teologiese Skool]] 1959–1989.
Lêer:Ds AJ du Plessis.jpg|Ds. Alwyn Johannes du Plessis, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] 1958–1961, [[Gereformeerde kerk Virginia|Virginia]] 1961–1964, [[Gereformeerde kerk Bellville|Bellville]] 1964–1974, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom-Noord|Potchefstroom-Noord]] 1974–1987, [[Gereformeerde kerk Stellenbosch|Stellenbosch]] 1987–1997.
Lêer:Dr en mev D Kempff.jpg|Dr. en mev. [[Dion Kempff]], [[Gereformeerde kerk Sannieshof|Sannieshof]] 1949–1953, [[Gereformeerde kerk Harare|Salisbury]] 1953–1957, [[Gereformeerde kerk Viljoenskroon|Viljoenskroon]] 1957–1963, [[Gereformeerde kerk Vereeniging-Oos|Vereeniging-Oos]] 1963. Redakteur ''[[Die Kerkblad]]'' 1964–1987.
Lêer:Ds FJ Labuschagne.jpg|Ds. F.J. Labuschagne, [[Gereformeerde kerk Gobabis|Gobabis]] 1958–1966, [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] 1966–1974, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] 1974–1980, [[Gereformeerde kerk Koster|Koster]] 1980–1988, [[Gereformeerde kerk Marble Hall|Marble Hall]] 1988–1992.
Lêer:Ds JGH van der Walt.jpg|Ds. Johannes Gerrit Hendrik van der Walt, [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] 1899–1904, [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, KP]] 1904–1939.
Lêer:Prof Stephanus du Toit.jpg|Dr. [[Stephanus du Toit]], [[Gereformeerde kerk Bethal|Bethal]] 1930–1936, professor Teologiese Skool Potchefstroom 1936–1970.
Lêer:Ds Jansen Van Vuuren du Plessis.jpg|Ds. Jansen Vuuren du Plessis, [[Gereformeerde kerk Vaalharts|Vaalharts]]-kombinasie 1958–1962, [[Gereformeerde kerk Beestekraal|Beestekraal]] 1962–1965, [[Gereformeerde kerk Edenvale|Edenvale]] 1965–1970, [[Gereformeerde kerk Welkom-Noord|Welkom-Noord]] 1970–1999.
&lt;/gallery&gt;

== Galery: Groepfoto's van predikante ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;185px&quot;&gt;
Beeld:Gereformeerde_predikante_omstreeks_1890.jpg|'n Groep predikante op die Algemene Sinode te Rustenburg, '''1891'''.Voor van links: J.L. Maury, [[Johannes de Ridder]], M.P.A. Coetsee (sr.), prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], [[A.A.J. de Klerk Coetsee]], M.P.A. Coetsee (jr.). Agter: [[Louis Vorster|L.P. Vorster]], W.J. Snyman, [[P.S. Snyman]], [[Maarten Pelser|M. Pelser]], [[Petrus Postma|P. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], [[Dirk Postma jr.|D. Postma]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]].

Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, gebou te Burgersdorp, 1897.jpg|Die Algemene Vergadering gehou te [[Burgersdorp]], '''1897'''. Eerste ry: (vyfde van links) prof. [[Stephanus Postma]], (sewende van links) ds. [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], ds. [[Taetse Hamersma]], ds. [[P.S. Snyman]], ds. [[Louis Vorster|L.J. Vorster]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], J.L. Maury, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], (moontlik [[Petrus Viljoen]]), prof. [[Jan Lion Cachet]], ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], [[Maarten Pelser]], M.P.A. Coetsee sr., [[Petrus Postma]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snyman.

Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Rustenburg, 1904.jpg|'''1904''': Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op [[Rustenburg]]. Eerste ry: Di. [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[Flippie Snyman]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Totius]], [[G.H.J. Kruger]]. Tweede ry: Di. [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], di. [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], W.J. Snijman. Derde ry: Di. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Willem Postma]], [[Louis Vorster]], [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]] en prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]].

Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], April '''1904''', waartydens besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]].

Beeld:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die OVS op Ladybrand in 1905.jpg|'''1905''': Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die OVS op Ladybrand. In die twee ry sit vanaf derde van links: ds. J.C. Kruger, onbekend, [[Louw du Plessis]], [[Willem Postma]] en [[Jacobus du Plessis]].

Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Pretoria, 1907.jpg|'''1907''': Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Pretoria]]. Voorste ry (derde van links) T.N. Venter. Tweede ry (van links): [[J.H. Kruger]], [[Jacobus du Plessis]], [[Koos van Rooy]], [[Willem Postma]], ses kerkraadslede, [[J.G.H. van der Walt]], T.N. van der Walt. Derde ry: Vyf kerkraadslede, [[Martinus Postma]], [[Louis Vorster]], [[Willem Johannes de Klerk]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], W.J. Snyman, [[Louw du Plessis]], [[Taetse Hamersma]]. Vierde ry: Twee kerkraadslede, [[H.J.R. du Plessis]].

Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerke in die OVS, 1908, Reddersburg.jpg|Algemene vergadering van die Gereformeerde Kerk in die OVS, '''1908''', in sitting te [[Reddersburg]]. Tweede ry: (van derde links) [[Willem Postma]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]].

Lêer:Afgevaardigdes na 'n Sinode van die Gereformeerde Kerk vroeg in die 20ste eeu.jpg|Afgevaardigdes na die Gereformeerde Kerk se Algemene Sinode te [[Reddersburg]], '''1910'''. Voor: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Martinus Postma]], [[Petrus Postma]], W.J. Snyman, [[Jan Lion Cachet]], [[Louw du Plessis]], [[Louis Vorster]], [[Pieter Biewenga]]. Middel: [[J.G.H. van der Walt]], [[Jacobus du Plessis]], [[Willem Johannes de Klerk|Willem de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Willem Postma]], [[Hendrikus Pasch]]. Agter: [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[N.H. van der Walt]], T.N. Venter, [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[J.H. Kruger]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Sietse Los]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Derk Rumpff]].
Lêer:Vergadering van die Klassis Kaapkolonie van die Gereformeerde Kerk op Molteno, omstreeks 1910.jpg|Die Klassis Kaapkolonie se vergadering op [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]], tussen 1907 en '''1911'''. Voor van links: [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], [[J.H. Kruger]], [[J.G.H. van der Walt]] en [[G.H.J. Kruger]]. Middel: Di. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], Taetse Hammersma, [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] en [[Louw du Plessis]]. Agter: Di. W.J. Snyman, [[Hendrikus Pasch]], [[Pieter Biewenga]] en dr. [[Flippie Snyman|P.J. Snyman]].

Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, Barkly-Oos, 1911.jpg|Die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie, gehou in '''1911''' te [[Barkly-Oos]]: Eerste ry: Izak van Heerden, onbekend (of andersom), ds [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]], ds. [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], onbekend. Tweede ry: Ds. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], ds. [[J.H. Kruger]], ds. W.J. Snyman, onbekend, ds. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]]. Derde ry: Nick van der Walt, ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], onder andere (nie in regte volgorde) I.J. Aucamp, D. Lessing, M. Neser. Vierde ry: G.C. Coetsee (onbekend watter plek).
Beeld:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerke in die OVS, 1912.jpg|'''1912''': Afgevaardigdes na die Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerke in die OVS. Voor: Onbekend, [[Willem Johannes de Klerk]], [[Andries Henning|A.G. Henning]], [[Willem Postma]], [[Louw du Plessis]], [[Koos van Rooy]], [[Hendrikus Pasch]], T.N. Venter, [[Pieter Bingle]], onbekend.

Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk op Steynsburg, 1913.jpg|Die Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting te [[Steynsburg]], '''1913''': Eerste ry: Onbekend, [[J.H. Kruger]], F.P.J. Snyman. Tweede ry: T.N. Venter, onbekend, [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[Totius]], [[H.J.R. du Plessis]], onbekend, onbekend, [[Jacobus du Plessis]], onbekend, [[Izak Krüger]], onbekend, onbekend, H.C. van Rooy, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]]. Derde ry: Onbekend, [[Hendrikus Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Petrus Postma]], [[Louis Vorster]], onbekend, [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], W.L. Steenkamp, onbekend (of dié twee andersom), W.J. Snyman, drie onbekend. Vierde ry: [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] (agtste van links), prof. [[Sietse Los]] (11de van links, skuins agter man voor hom), [[Derk Rumpff]] (derde van regs), [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]] (regs).

Beeld:Gereformeerde Kerk se Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie te Venterstad, omstreeks 1913.jpg| Die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie te [[Venterstad]], omstreeks '''1913'''. Die agterste twee rye is blykbaar die [[Gereformeerde kerk Venterstad]] se kerkraad. Voor sit van links: Di. [[Taetse Hamersma]], [[G.H.J. Kruger]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]] en [[Derk Rumpff]].

Lêer:Algemene Vergadering van die Gereformeerde Kerk gehou op Aliwal-Noord, 1917.jpg|Algemene Vergadering gehou te [[Aliwal-Noord]], '''1917''', geneem in ’n tuin op die dorp. Voor: Onbekend, prop. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], oudl. J.L. Hatting, onbekend (of andersom), ds. [[J.H. Kruger]], ds. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], ds. F.P.J. Snyman. Tweede ry: N.F. Alberts, J.H. Kruger en twee onbekende kerkraadslede (volgorde van dié vir onbekend), ds. [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[G.H.J. Kruger]] (res onbekend). Derde en vierde ry (saam gereken): (vierde van links) ds. [[Derk Rumpff]], (sewende van links) ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] en sy vader, [[Martinus Postma]], (heel regs) [[Taetse Hamersma]].

Beeld:GK Postmasburg KR 1918.jpg|Die kerkraad van [[Gereformeerde kerk Postmasburg|Postmasburg]] en besoekende predikante, onder andere dr. [[Casparus de Wet]] (eerste ry, tweede van links), [[J.G.H. van der Walt]] (eerste ry, vierde van links) en in die tweede ry vanaf vierde van links: [[Pieter Bingle]], [[Taetse Hamersma]], [[Martinus Postma]], [[G.H.J. Kruger]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] en [[J.H. Kruger]], in '''1918'''.

Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika op Rustenburg, 4 April 1924, onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof HH Kuyper as deputaat van die Geref Kerke in Nederland.jpg|'''1924''':Algemene Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] op [[Rustenburg]], [[4 April]], onder die seringboom waaronder die Kerk in 1859 gestig is en met prof. H.H. Kuyper as deputaat van die Geref. Kerke in [[Nederland]]. Eerste ry: A.S.E. Yssel, [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[J.V. Coetzee]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Tweede ry: [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], prof. H.H. Kuyper, [[Louis Vorster|L.P Vorster]], proff. [[Totius|J.D. du Toit]], [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Izak Krüger|I.D. Kruger]]. Derde ry: [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[N.H. van der Walt]], A. Duvenage, [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[G.H.J. Kruger]], [[Douw Venter|D.G. Venter]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vierde ry: F.P.J. Snyman, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[H.J.R. du Plessis]], [[J.H. Kruger]].

Beeld:Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika se Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie, 1926.jpg|Die Algemene Vergadering van die Kaapprovinsie in sitting te [[Aliwal-Noord]], '''1926'''. In die middelste ry sit van links: P.J du Plessis, ds. [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], dr. E.L.J. Venter, ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], ds. [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], ds. [[J.G.H. van der Walt]], ds. [[Douw Venter|D.G. Venter]], ds. [[H.S. van Jaarsveld]], W. Buys en J.A. Venter.

Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in sitting op Reddersburg, 1927.jpg|'''1927''': Die Algemene Sinode van die GKSA op [[Reddersburg]]. Eerste ry: [[Derk Rumpff|D. Rumpff]], [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], prof. [[Casparus de Wet| C.J.H. de Wet]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Louis Vorster|L.P Vorster]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Tweede ry: [[H.S. van Jaarsveld]], H. Venter, F.P.J. Snyman, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]], [[Izak Krüger|I.D Krüger]], [[H.J.R. du Plessis]]. Derde ry: [[J.V. Coetzee]], [[G.H.J. Kruger]], E.L.J. Venter, [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], A.S.E Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotze]]. Vierde ry: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[T.T. Spoelstra]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]].

Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp, 1930.jpg|'''1930''': Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting op [[Burgersdorp]]. Eerste ry: S. van der Walt, [[Jacs van Rooy]]. Tweede ry: Dr. E. Venter, [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[J.G.H. van der Walt]], [[G.H.J. Kruger]], [[W.J. Postma]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[Abraham Duvenage|A. Duvenage]]. Derde ry: [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[N.H. van der Walt]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Taetse Hamersma|T. Hamersma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.V. Coetzee]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], [[H.S. van Jaarsveld]] en [[Douw Venter|D.G. Venter]]. Vierde ry: H. du Plessis, A.S.E. Yssel, [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], A. Postma, [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]],  [[T.T. Spoelstra]], F.P.J. Snyman, dr. [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], prof. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[H.J.R. du Plessis]], [[Derk Rumpff]].

Beeld:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Pretoria, 1933.jpg|'''1933''': Die Algemene Sinode van die GKSA in sitting [[Pretoria]], afgeneem op die trap van die [[Uniegebou]]. Eerste ry: A. Postma, [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]], [[Derk Rumpff]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Izak Krüger|I.D. Krüger]], prof. [[J. Chris Coetzee|J.C. Coetzee]], [[T.T. Spoelstra]], A.S.E. Yssel, [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[W.J. Postma]], J.P. van den Berg, I.J. van der Walt. Tweede ry: [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], J.M. de Wet. Tweede ry: [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], B. de Klerk, [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]], L.S. van der Walt, [[Jan Schutte|J. Schutte]], [[N.H. van der Walt]], E.I.J. Venter, [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[J.V. Coetzee]]. Vierde ry: J. van Rooy, [[Abraham Aucamp|A. Aucamp]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Vyfde ry: [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], [[J.H. Kruger]], [[G.H.J. Kruger]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], [[Jan du Plessis|J.B. du Plessis]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], F.P.J. Snyman.

Beeld:Nasionale Sinode van die GKSA voor die Vrouemonument, Bloemfontein, 1939.jpg| Die Nasionale Sinode van die GKSA van '''1939''' voor die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]]. Eerste ry: [[H.S. van Jaarsveld]], F.N. Lion Cachet, [[W.J. Postma]], B. de Klerk, [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], J. van Rooy, [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[Pieter Snyman|P.G.W. Snyman]]. Tweede ry: [[N.H. van der Walt]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], dr. [[Totius|J.D. Du Toit]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], dr. [[Casparus de Wet|C.J.H de Wet]], dr. [[Sietse Los|S.O. Los]], dr. [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[J.V. Coetzee]], [[Izak Krüger|I.D Krüger]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]]. Derde ry: J.P. van der Berg, [[G.H.J. Kruger]], [[Abraham Aucamp|A.L Aucamp]], M. Postma, J.M. de Wet, [[Izak Lessing|I.J. Lessing]]. Vierde ry: [[Jacs van Rooy]], [[Jan de Bruin|J.L. de Bruin]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], A. Postma, E.L.J. Venter, [[Douw Venter|D.G. Venter]], J.L. Vorster, [[T.T. Spoelstra]], [[Derk Rumpff]], H. du Plessis. Vyfde ry: dr. [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]], J.J. Venter, [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], L.S. van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], J.F. du Plooy, A.S.E. Yssel. Sesde ry: [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[David Kotzé|D.N. Kotze]], [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Willem Venter|W.F. Venter]], [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ryssen]], N.J. Snyman, [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], D.J. van der Walt.

Lêer:Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 afskeid van Totius by die Teologiese Skool Potchesftroom.jpg|Studente, dosente en besoekende predikante neem in April 1949 tydens die Sinode van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|GKSA]] afskeid van Totius by die [[Teologiese Skool Potchefstroom]]. Eerste ry: D.F. Malan, G.P. Scheepers, C. Hatting, L.J Botha, [[P.W. Buys]], [[Schalk Duvenage|S.C.W. Duvenage]], [[Pietertjie van der Walt|P.W. van der Walt]], [[W.J. Postma]], [[G.P.L. van der Linde]], J.J.S. Venter, [[Gert van der Vyver|G.C.P. van der Vyver]], M.J. Booyens, [[Sarel Jacobus du Plessis|S.J. du Plessis]], [[Klaas van Wyk de Vries|K.S. van Wyk de Vries]]. Tweede ry: [[J.V. Coetzee]], P.J. Venter, P.J. Coetzee, [[Johan van Ryssen|J.W.J. van Ruyssen]], D.J. van der Walt, [[Hendrik Gerhardus Stoker|H.G. Stoker]], [[Johannes Christiaan van der Walt|J.C. van der Walt]], [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], prof. [[Totius| J.D. du Toit]], [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Douw Venter|D.G Venter]], [[A.S.E. Yssel]], [[H.S. van Jaarsveld]], [[Hendrik Johannes Venter|H.J. Venter]], [[David Kotzé|D.N. Kotzé]], [[Nicolaas Snyman|N.T. Snyman]]. Derde ry: [[Dems van der Merwe|D.C.S. van der Merwe]], [[Barend Krüger|B.R. Krüger]], J. Postma, R.S.J. van Wyk, M. Postma, [[Jan de Bruin|J.L de Bruin]], [[Christian Malan|C.E.G. Malan]], J.J.H. Booysen, [[Barend de Klerk|B.J. de Klerk]], [[Abraham Aucamp|A.L. Aucamp]], [[Jan Schutte|J.A. Schutte]], [[Izak van der Walt|I.J. van der Walt]], L.S. Van der Walt, [[Stephanus du Toit|S. du Toit]], A. Duvenage, [[Willem Snyman|W.J. Snyman]], [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]], [[T.T. Spoelstra]].Vierde ry: D.J. Delport, [[Wikus Vorster|J.L. Vorster]], [[Joseph Petrus Jooste|J.P. Jooste]], [[Ammi Venter|A.A. Venter]], [[J.F. du Plooy]], [[Herculaas Kruger|H.F.V. Kruger]], [[Jacs van Rooy]], [[Izak Lessing|I.J. Lessing]], J.M. de Wet, [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]], [[Petrus de Klerk|P.J. de Klerk]].
Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika op Potchefstroom, 31 Januarie 1964.jpg|Die Algemene Sinode in sitting te [[Potchefstroom]], afgeneem op [[31 Januarie]] [[1964]].
&lt;/gallery&gt;

== Bronne ==
* {{af}} Vogel, ds. Willem (red.). 2013. ''Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2014''. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* {{af}} Vogel, ds. Willem (red.). 2014. ''Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2015''. Potchefstroom: Administratiewe Buro.
* {{af}} Vogel, ds. Willem (red.). 2015. ''Die Almanak van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 2016''. Potchefstroom: Administratiewe Buro.

{{GKSA}}

[[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|*]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]</text>
      <sha1>0wvr4flzu4bllggtzl0qc4jcdwhy5pz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>98781</id>
    <revision>
      <id>2969053</id>
      <parentid>2887284</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89768" sha1="aqyhea70uzxlmq0nyg31cb0rxu9n3mb" xml:space="preserve">{{#switch: {{{1|}}}
|DC44 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Alfred Nzo-distriksmunisipaliteit]], [[Oos-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Alfred Nzo highlighted (2011).svg|125x125px|center|Alfred Nzo District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Mount Ayliff]]'''

| group1 = [[Matatiele Plaaslike Munisipaliteit|Matatiele]]
| list1  = [[Andris]] • [[Bethesda]] • [[Cedarville]] • [[Dengwane]] • [[Dumasini]] • [[Ha-Mohapi]] • 
[[Jabulani, Oos-Kaap|Jabulani]] • [[Kgubetsoana]] • [[Khoapa]] • [[KwaLunda]] • [[Lihetlane]] • [[Lugada]] • [[Luxeni]] • [[Mafa's Halt]] • [[Maloti]] • [[Matatiele]] • [[Mpharane]]

| group2 = [[Umzimvubu Plaaslike Munisipaliteit|Umzimvubu]]
| list2  = [[Mount Ayliff]] • [[Mount Frere]] • [[Ngwegweni]]

| group3 = [[Winnie Madikizela-Mandela Plaaslike Munisipaliteit|Winnie Madikizela-Mandela]]
| list3  = [[Bizana]] • [[Nkantolo]]

| group4 = [[Ntabankulu Plaaslike Munisipaliteit|Ntabankulu]]
| list4  = [[Tabankulu]]

}}
|DC25 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Amajuba-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Amajuba highlighted (2011).svg|125x125px|center|Amajuba District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Newcastle, KwaZulu-Natal|Newcastle]]'''

| group1 = [[Newcastle Plaaslike Munisipaliteit|Newcastle]]
| list1  = [[Charlestown, KwaZulu-Natal|Charlestown]] • [[Madadeni]] • [[Newcastle, KwaZulu-Natal|Newcastle]] • [[Ngagane]] • [[Osizweni]]

| group2 = [[eMadlangeni Plaaslike Munisipaliteit|eMadlangeni]]
| list2  = [[Berouw]] • [[Groenvlei, KwaZulu-Natal|Groenvlei]] • [[Kingsley, KwaZulu-Natal|Kingsley]] • [[Utrecht, KwaZulu-Natal|Utrecht]] • [[Waterval, KwaZulu-Natal|Waterval]]

| group3 = [[Dannhauser Plaaslike Munisipaliteit|Dannhauser]]
| list3  = [[Annieville]] • [[Anville, KwaZulu-Natal|Anville]] • [[Cloneen]] • [[Cork, KwaZulu-Natal|Cork]] • [[Curragh, KwaZulu-Natal|Curragh]] • [[Dannhauser]] • [[Doornkop, KwaZulu-Natal|Doornkop]] • [[Dorset, KwaZulu-Natal|Dorset]] • [[Durnacol]] • [[Eastbourne, KwaZulu-Natal|Eastbourne]] • [[Emafusini]] • [[Fairbreeze]] • [[Fulathela North]] • [[Grootgeluk]] • [[Hattingspruit]] • [[Hilltop, KwaZulu-Natal|Hilltop]] • [[Inverness, KwaZulu-Natal|Inverness]] • [[Jokis]] • [[Kempshoek]] • [[Kilegethe]] • [[Mbanane]] • [[Mtendeka]] • [[Naas, KwaZulu-Natal|Naas]] • [[Nellie, KwaZulu-Natal|Nellie]] • [[Nguqunguqu]] • [[Path Farm]] • [[Rutland, KwaZulu-Natal|Rutland]] • [[Skombaren]] • [[Springboklaagte, KwaZulu-Natal|Springboklaagte]] • [[Uitkyk, KwaZulu-Natal|Uitkyk]] • [[Verdriet]] • [[Zondo, KwaZulu-Natal|Zondo]]

}}
|DC12 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Amathole-distriksmunisipaliteit]], [[Oos-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Amathole highlighted (2011).svg|150x150px|center|Amathole District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Oos-Londen]]'''

| group1 = [[Amahlathi Plaaslike Munisipaliteit|Amahlathi]]
| list1  = [[Border Post, Oos-Kaap|Border Post]] • [[Braunschweig, Oos-Kaap|Braunschweig]] • [[Burnshill]] • [[Cathcart]] • [[Debenek]] • [[Frankfort, Oos-Kaap|Frankfort]] • [[Keiweg]] • [[Keiskammahoek]] • [[Mnyameni]] • [[Stutterheim]]

| group2 = [[Groot Kei Plaaslike Munisipaliteit|Groot Kei]]
| list2  = [[Chakatha]] • [[Chicargo]] • [[Chintsa]] • [[Cwili]] • [[Diphini]] • [[Haga Haga]] • [[Keimond]] • [[Komga]] • [[Morganbaai]] • [[Queensberrybaai]]

| group3 = [[Mbhashe Plaaslike Munisipaliteit|Mbhashe]]
| list3  = [[Dutywa]] • [[Elliotdale]] • [[Hobeni]] • [[Willowvale]]

| group4 = [[Mnquma Plaaslike Munisipaliteit|Mnquma]]
| list4  = [[Blythswood]] • [[Butterworth]] • [[Kentani]] • [[Mazeppabaai]] • [[Nqamakwe]] • [[Qoloramond]]

| group5 = [[Ngqushwa Plaaslike Munisipaliteit|Ngqushwa]]
| list5  = [[Barracks, Oos-Kaap|Barracks]] • [[Bekruipkop]] • [[Bell, Oos-Kaap|Bell]] • [[Bodiam, Oos-Kaap|Bodiam]] • [[Cisira]] • [[Hamburg, Oos-Kaap|Hamburg]] • [[Glenmore, Oos-Kaap|Glenmore]] • [[KwaMasele]] • [[Lujiko]] • [[Magqazeni]] • [[Nobumba]] • [[Peddie]] • [[Qugqwala]] • [[Tamara]] • [[Wesley]] • [[Wooldridge, Oos-Kaap|Wooldridge]] • [[Zweledinga]]

| group6 = [[Raymond Mhlaba Plaaslike Munisipaliteit|Raymond Mhlaba]]
| list6  = [[Adelaide (Suid-Afrika)|Adelaide]] • [[Alice, Oos-Kaap|Alice]] • [[Balfour, Oos-Kaap|Balfour]] • [[Bedford, Oos-Kaap|Bedford]] • [[Calderwood]] • [[Fort Beaufort]] • [[Healdtown]] • [[Hogsback]] • [[Katberg]] • [[Mhlangeni]] • [[Middeldrif, Oos-Kaap|Middeldrif]] • [[Seymour, Oos-Kaap|Seymour]]

}}

|DC37 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Bojanala Platinum-distriksmunisipaliteit]], [[Noordwes|Noordwes]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Bojanala Platinum highlighted (2011).svg|150x150px|center|Bojanala Platinum District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Rustenburg|Rustenburg]]'''

| group1 = [[Moretele Plaaslike Munisipaliteit|Moretele]]
| list1  = [[Makapanstad]] • [[Mathibestad]] • [[Mogogelo]] • [[Moretele]] • [[Syferskuil]]

| group2 = [[Madibeng Plaaslike Munisipaliteit|Madibeng]]
| list2  = [[Brits]] • [[Broederstroom]] • [[Damonsville]] • [[De Wildt]] • [[Hartbeespoort]] • [[Jericho, Noordwes|Jericho]] • [[Kosmos, Noordwes|Kosmos]] • [[Mmakau]] • [[Modderspruit]] • [[Mooinooi]] • [[Skeerpoort]] • [[Sonop]]

| group3 = [[Rustenburg Plaaslike Munisipaliteit|Rustenburg]]
| list3  = [[Barseba]] • [[Beestekraal]] • [[Bethanie, Noordwes|Bethanie]] • [[Freedom Park, Noordwes|Freedom Park]] • [[Kroondal]] • [[Mankwe]] • [[Marikana]] • [[Phokeng]] • [[Rustenburg]] • [[Wonderkop]] • [[Zinniaville]]

| group4 = [[Kgetlengrivier Plaaslike Munisipaliteit|Kgetlengrivier]]
| list4  = [[Derby]] • [[Koster]] • [[Swartruggens]]

| group5 = [[Moses Kotane Plaaslike Munisipaliteit|Moses Kotane]]
| list5  = [[Dwarsberg]] • [[Goedehoop]] • [[Koffiekraal]] • [[Kraalhoek]] • [[Lesetlheng]] • [[Mabalstad]] • [[Mabeskraal]] • [[Madikwe]] • [[Mogwase]] • [[Pella, Noordwes|Pella]] • [[Ramokokastad]] • [[Sandfontein]] • [[Saulspoort]] • [[Silwerkrans]] • [[Sun City, Noordwes|Sun City]] • [[Uitkyk, Noordwes|Uitkyk]] • [[Vleischfontein]]

}}
|BUF = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit]], [[Oos-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Buffalo City highlighted (2011).svg|75x75px|center|Buffalo City within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Oos-Londen]]'''

| group1 = Nedersettings
| list1  = [[Berlyn, Oos-Kaap|Berlyn]] • [[Bhisho]] • [[Breidbach]] • [[Cambridge, Oos-Londen|Cambridge]] • [[Dimbaza]] • [[Ducats]] • [[Duncan Village]] • [[Eluxolweni]] • [[Ententeni]] • [[Ginsberg]] • [[Goodhope, Buffalo City|Goodhope]] • [[Gompo]] • [[Gonubie]] • [[Ilitha]] • [[Inglewood]] • [[Kayser's Beach]] • [[Kidd's Beach]] • [[King William's Town]] • [[Kuni]] • [[KwaLini]] • [[KwaTshatshu]] • [[Kwetyana]] • [[Macleantown]] • [[Mbekweni]] • [[Mdantsane]] • [[Modaka]] • [[Mount Coke]] • [[Mzamomhle, Buffalo City|Mzamomhle]] • [[Ndevana]] • [[Need's Camp]] • [[Nompumelelo]] • [[Oos-Londen]] • [[Phakamisa, Oos-Kaap|Phakamisa]] • [[Potsdam, Oos-Kaap|Potsdam]] • [[Quigney]] • [[Sunrise-on-Sea]] • [[Tolofiyeni]] • [[Tyutyu]] • [[uMzantsi, Oos-Kaap|uMzantsi]] • [[Zwelitsha]]

}}
|DC35 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Capricorn-distriksmunisipaliteit]], [[Limpopo]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Capricorn highlighted (2011).svg|150x150px|center|Capricorn District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Polokwane]]'''

| group1 = [[Aganang Plaaslike Munisipaliteit|Aganang]]
| list1  = [[Bakone]] • [[Boratapelo]] • [[Chloe]] • [[Cornelia, Limpopo|Cornelia]] • [[Damplaats]] • [[Diana, Limpopo|Diana]]  • [[Dibeng, Aganang|Dibeng]] • [[Ga-Keetse]] • [[Ga-Kgoroshi]] • [[Ga-Kolopo]] • [[Ga-Lamola]] • [[Ga-Lepadima]] • [[Ga-Mabitsela]] • [[Ga-Madiba]] • [[Ga-Madietane]] • [[Ga-Mahoai]] • [[Ga-Mangou]] • [[Ga-Mankodi]] • [[Ga-Manyapje]] • [[Ga-Maribana]] • [[Ga-Masehlong]] • [[Ga-Mashashane]] • [[Ga-Matlapa]] • [[Ga-Matlhodi]] • [[Ga-Mmabasotho]] • [[Ga-Mmathongwana]] • [[Ga-Modikana]] • [[Ga-Mokobodi]] • [[Ga-Motlagomo]] • [[Ga-Ngwetsana]] • [[Ga-Nonyane]] • [[Ga-Phagodi]] • [[Ga-Piet]] • [[Ga-Ramakara]] • [[Ga-Rametlwana]] • [[Ga-Ramokadikadi]] • [[Ga-Ramoshwane]] • [[Ga-Ramotlokana]] • [[Ga-Rampuru]] • [[Ga-Rankuwa, Aganang|Ga-Rankuwa]] • [[Ga-Sebotse]] • [[Ga-Sechaba]] • [[Glen-Roy]] • [[Goedgevonden, Limpopo|Goedgevonden]] • [[Hwibi]] • [[Juno]] • [[Jupiter, Limpopo|Jupiter]] • [[Kalkspruit A (Ga-Maraba)]] • [[Kameelkop]] • [[Kanana, Aganang|Kanana]] • [[Leokaneng]] • [[Lepotlako]] • [[Madietane]]  • [[Makgobane]] • [[Mamehlabe]] • [[Maraba]] • [[Matlala]] • [[Matlaleng]] • [[Mohlajeng]] • [[Mohlonong]] • [[Moletji, Aganang|Moletji]] • [[Monywaneng]] • [[Monotwane]] • [[Morowe]] • [[Naledi, Aganang|Naledi]] • [[Ngwanallela]] • [[Nokayamatlala]] • [[Ntlolane]] • [[Phetole]] • [[Phofu]] • [[Ramalapa]] • [[Rapitsi]] • [[Schoongelegen]] • [[Sebora]] • [[Sechaba]] • [[Sefahlane]] • [[Segwahleng]] • [[Sekuruwe]] • [[Setumong]] • [[Takalane, Limpopo|Takalane]] • [[Taung, Limpopo|Taung]] • [[Tibane]] • [[Utsane]] • [[Venus, Limpopo|Venus]] • [[Waschbank, Limpopo|Waschbank]]

| group2 = [[Blouberg Plaaslike Munisipaliteit|Blouberg]]
| list2  = [[Alldays]] • [[Burgerregt]] • [[De Villiersdale]] • [[Eldorado, Limpopo|Eldorado]] • [[Grootdraai]] • [[Indermark]] • [[My Darling, Limpopo|My Darling]] • [[Senwabarwana]] • [[Taaiboschgroet]] • [[Vivo]]

| group3 = [[Molemole Plaaslike Munisipaliteit|Molemole]]
| list3  = [[Dendron]] • [[Soekmekaar]]

| group4 = [[Polokwane Plaaslike Munisipaliteit|Polokwane]]
| list4  = [[Chuniespoort]] • [[Eerstegoud]] • [[Ga-Makanye]] • [[Ga-Molepo]] • [[Koloti]] • [[Laaste Hoop]] • [[Mankweng]] • [[Moria]] • [[Polokwane]] • [[Seshego]]

| group5 = [[Lepelle-Nkumpi Plaaslike Munisipaliteit|Lepelle-Nkumpi]]
| list5  = [[Byldrift]] • [[Droogte, Limpopo|Droogte]] • [[Klipheuvel]] • [[Lebowakgomo]] • [[Schuinsrand]] • [[Zebediela]]

}}
|DC13 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Chris Hani-distriksmunisipaliteit]], [[Oos-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Chris Hani highlighted (2011).svg|150x150px|center|Chris Hani District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Komani]]'''

| group1 = [[Enoch Mgijima Plaaslike Munisipaliteit|Enoch Mgijima]]
| list1  = [[Baccle's Farm]] • [[Ezibeleni]] • [[Hofmeyr]] • [[Imvani]] • [[Komani]] • [[Lesseyton]] • [[Molteno, Oos-Kaap|Molteno]] •  
[[Mpofu]] • [[Sada]] • [[Sterkstroom]] • [[Tarkastad]] • [[Tentergate]] • [[Thornhill, Enoch Mgijima|Thornhill]] • [[Tylden]] • [[Whittlesea]]

| group2 = [[Engcobo Plaaslike Munisipaliteit|Engcobo]]
| list2  = [[Clarkebury]] • [[Coghlan]] • [[Ngcobo]]

| group3 = [[Emalahleni Plaaslike Munisipaliteit, Oos-Kaap|Emalahleni]]
| list3  = [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]] • [[Indwe]] • [[Lady Frere]]

| group4 = [[Intsika Yethu Plaaslike Munisipaliteit|Intsika Yethu]]
| list4  = [[Bolotwa]] • [[Cofimvaba]] • [[Ncora]] • [[Qamata]] • [[St Mark’s, Oos-Kaap|St Mark’s]] • [[Tsomo]]

| group5 = [[Inxuba Yethemba Plaaslike Munisipaliteit|Inxuba Yethemba]]
| list5  = [[Cradock]] • [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]] • [[Rosmead]]

| group6 = [[Sakhisizwe Plaaslike Munisipaliteit|Sakhisizwe]]
| list6  = [[Kala]] • [[Elliot]] • [[Mbewuleni]]

}}
|DC40 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Dr Kenneth Kaunda-distriksmunisipaliteit]], [[Noordwes|Noordwes]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Dr Kenneth Kaunda highlighted (2011).svg|150x150px|center|Dr Kenneth Kaunda District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Klerksdorp]]'''

| group1 = [[JB Marks Plaaslike Munisipaliteit|JB Marks]]
| list1  = [[Appeldraai]] • [[Boskop]] • [[Bruidegomskraal]] • [[Doornkop, Noordwes|Doornkop]] • [[GaMogopa]] • [[Goedgevonden A]] • [[Ikageng]] • [[Lindequesdrif]] • [[Makokskraal]] • [[Matlwang]] • [[Mohadin]] • [[Mooivalleipark]] • [[Potchefstroom]] • [[Promosa]] • [[Tshing]] • [[Ventersdorp]] • [[Venterskroon]] • [[Vlieger]] • [[Welgevonden]]

| group2 = [[Matlosana Plaaslike Munisipaliteit|Matlosana]]
| list2  = [[Dominionville]] • [[Doringkruin]] • [[Hartbeesfontein]] • [[Kanana, Noordwes|Kanana]] • [[Klerksdorp]] • [[Orkney, Noordwes|Orkney]] • [[Stilfontein]] • [[Tigane]] • [[Umzimhle]] • [[Vaal Reefs]]

| group3 = [[Maquassi Hills Plaaslike Munisipaliteit|Maquassi Hills]]
| list3  = [[Boskuil]] • [[Kgakala]] • [[Leeudoringstad]] • [[Makwassie]] • [[Rulaganyang]] • [[Trotsville]] • [[Tswelelang]] • [[Witpoort, Noordwes|Witpoort]] • [[Wolmaransstad]]

}}
|DC39 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Dr Ruth Segomotsi Mompati-distriksmunisipaliteit]], [[Noordwes|Noordwes]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Dr Ruth Segomotsi Mompati highlighted (2011).svg|150x150px|center|Dr Ruth Segomotsi Mompati District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Vryburg]]'''

| group1 = [[Naledi Plaaslike Munisipaliteit, Noordwes|Naledi]]
| list1  = [[Huhudi]] • [[Rekgaritlhile]] • [[Stella]]  • [[Thakwane]]• [[Vryburg]]

| group2 = [[Mamusa Plaaslike Munisipaliteit|Mamusa]]
| list2  = [[Amalia]] • [[Glaudina]] • [[Ipelegeng]] • [[Mamusa]] • [[Molatswanene]] • [[Migdol]] • [[Schweizer-Reneke]]

| group3 = [[Groter Taung Plaaslike Munisipaliteit|Groter Taung]]
| list3  = [[Kameelputs]] • [[Magogong]] • [[Majeakgoro]] • [[Manthe]] • [[Pudimoe]] • [[Reivilo]] • [[Taung]]

| group4 = [[Lekwa-Teemane Plaaslike Munisipaliteit|Lekwa-Teemane]]
| list4  = [[Bloemhof]] • [[Boitumelong]] • [[Christiana]] • [[Coverndale]] • [[Geluksoord]] • [[Utlwanang]]

| group5 = [[Kagisano-Molopo Plaaslike Munisipaliteit|Kagisano-Molopo]]
| list5  = [[Austrey]] • [[Bray]] • [[Ganyesa]] • [[Goodwood, Noordwes|Goodwood]] • [[Louwna]] • [[Morokweng]] • [[Piet Plessis]] • [[Pomfret, Noordwes|Pomfret]] • [[Tosca]]
}}

|DC32 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Ehlanzeni-distriksmunisipaliteit]], [[Mpumalanga]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Ehlanzeni highlighted (2011).svg|150x150px|center|Ehlanzeni District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Nelspruit]]'''

| group1 = [[Mbombela Plaaslike Munisipaliteit|Mbombela]]
| list1  = [[Aldie]] • [[Alkmaar, Mpumalanga|Alkmaar]] • [[Bhekiswayo]] • [[Daantjie, Mpumalanga|Daantjie]] • [[Dwaleni]] • [[Ga-Tshwene]] • [[Gutshwa]] • [[Gutshwakop]] • [[Hazyview]] •  [[Hlauhlau]] • [[Jerusalem, Mbombela|Jerusalem]] • [[Kaapsehoop]] • [[Kabokweni]] • [[Kanyamazane]] • [[Kiepersol, Mpumalanga|Kiepersol]] • [[Khumbula]] • [[Legogote]] • [[Mahushu]] • [[Malekutu]] • [[Manzini, Mpumalanga|Manzini]] • [[Matsulu]] • [[Msogwaba]] • [[Nelspruit]] • [[Newscom, Mpumalanga|Newscom]] • [[Ngodini]] • [[Ngodwana]] • [[Nkambeni]] • [[Numbi]] • [[Nyamazaneni]] • [[Nyongane]] • [[Phola]] • [[Pienaar, Mpumalanga|Pienaar]] • [[Skukuza]] • [[Swalala]] • [[Tekwane]] • [[Tekwane Estate]] • [[Tshabalala, Mbombela|Tshabalala]] • [[Witrivier]] • [[Zwelisha, Mpumalanga|Zwelisha]]

| group2 = [[Nkomazi Plaaslike Munisipaliteit|Nkomazi]]
| list2  = [[Boschfontein]] • [[Buffelspruit, Mpumalanga|Buffelspruit]] • [[Hectorspruit]] • [[Jeppesrif]] • [[Kaapmuiden]] • [[Kamatsamo]] • [[Komatipoort]] • [[Louieville]] • [[Magudu]] • [[Malalane]] • [[Marlothpark]] • [[Mbuzini]] • [[Tonga, Mpumalanga|Tonga]] • [[Vlakbult]]

| group3 = [[Thaba Chweu Plaaslike Munisipaliteit|Thaba Chweu]]
| list3  = [[Blyderivierspoort]] • [[Bosoord]] • [[Graskop]] • [[Hendriksdal]] • [[Krugerspos]] • [[Leroro]] • [[Lydenburg]] • [[Maartenshoop]] • [[Mashishing]] • [[Matibidi]] • [[Moremela]] • [[Pelgrimsrus]] • [[Sabie]] • [[Simile]]

| group4 = [[Umjindi Plaaslike Munisipaliteit|Umjindi]]
| list4  = [[Barberton]] • [[Emjindini]] • [[Sheba, Mpumalanga|Sheba]] • [[Verulam, Mpumalanga|Verulam]]

| group5 = [[Bosbokrand Plaaslike Munisipaliteit|Bosbokrand]]
| list5  = [[Acornhoek]] • [[Agincourt, Mpumalanga|Agincourt]] • [[Alexandria, Mpumalanga|Alexandria]] • [[Bosbokrand]] • [[Buffelshoek]] • [[Buyisonto]] • [[Casteel]] • [[Clare, Mpumalanga|Clare]] • [[Croquet Lawn A]] • [[Croquet Lawn B]] •  [[Cunningmoor]] • [[Dingledale]] • [[Edinburgh, Mpumalanga|Edinburgh]] • [[GaBoelang]] • [[Ga-Josepha]] • [[Godide]] • [[Hlanganani, Mpumalanga|Hlanganani]] • [[Hluvukani]] • [[Islington, Mpumalanga|Islington]] • [[Kamalamule]] • [[Kgapamadi]] • [[Khokhamoya]] • [[Khomanani]] • [[Kildare]] • [[Lillydale, Mpumalanga|Lillydale]] • [[Ludlow, Mpumalanga|Ludlow]] • [[Madras, Mpumalanga|Madras]] • [[Maotole]] • [[Marite]] • [[Matenten]] • [[Matsavana]] • [[Maviljan A]] • [[Maviljan B]] • [[Merry Pebble Stream]] • [[Mhlumeni]] • [[Mkhuhlu]] • [[Motlamogale]] • [[Motlamogatsane]] • [[Mphenyatsatsi]] • [[New Forest B]] • [[Newington, Mpumalanga|Newington]] • [[Okkerneutboom, Mpumalanga|Okkerneutboom]] • [[Orinoco A]] • [[Orinoco B]] • [[Orinoco C]] • [[Rolle]] • [[Ronaldsey]] • [[Rooiboklaagte]] • [[Rulani]] • [[Sekrepeng]] • [[Shata]] • [[Shatale]] • [[Somerset, Mpumalanga|Somerset]] • [[Thabakgolo]] • [[Thulamahashe]] • [[Tiyimeleni A]] • [[Tiyimeleni B]] • [[Tsakani]] • [[Violetbank C]] • [[Violetbank D]] • [[Waterval, Mpumalanga|Waterval]]  • [[Welverdiend, Ehlanzeni|Welverdiend]] • [[Xanthia]] • [[Xikhusese]] • [[Zoeknog A]] • [[Zoeknog B]]
}}

|EKU = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit]], [[Gauteng]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Ekurhuleni highlighted (2011).svg|75x75px|center|Ekurhuleni within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Germiston]]'''

| group1 = Nedersettings
| list1  = [[Alberton]] • [[Bapsfontein]] • [[Bedfordview]] • [[Benoni]] • [[Boksburg]] • [[Brakpan]] • [[Clayville]] • [[Daveyton]] • [[Dawnpark]] • [[Duduza]] • [[Edenvale]] • [[Elsburg]] • [[Etwatwa]] • [[Germiston]] • [[Isando]] • [[Katlehong]] • [[Kemptonpark]] • [[KwaThema]] • [[Nigel]] • [[Olifantsfontein]] • [[Primrose]] • [[Reigerpark]] • [[Springs]] • [[Tembisa]] • [[Thokoza]] • [[Tsakane]] • [[Vosloorus]] • [[Wattville]]

| group2 = Voorstede van&lt;br /&gt;[[Kemptonpark]]
| list2  = [[Allen Grove]] • [[Aston Manor]] • [[Birchleigh]] • [[Bonaeropark]] • [[Cresslawn]] • [[Croydon, Gauteng|Croydon]] • [[Edleen]] • [[Estherpark]] • [[Glen Marais]] • [[Nimrodpark]] • [[Norkempark]] • [[Rhodesfield]] • [[Spartan]] • [[Van Riebeeckpark]]
}}

|ETH = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[eThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with eThekwini highlighted (2011).svg|75x75px|center|eThekwini within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Durban]]'''

| group1 = Nedersettings
| list1  = [[Adams Mission]] • [[Amanzimtoti]] • [[Assagay]] • [[Buffelsdraai]] • [[Cato Ridge]] • [[Chatsworth, Durban|Chatsworth]] • [[Chesterville, KwaZulu-Natal|Chesterville]] • [[Clermont, KwaZulu-Natal|Clermont]] • [[Doonside, KwaZulu-Natal|Doonside]] • [[Drummond]] • [[Durban]] • [[Hillcrest, KwaZulu-Natal|Hillcrest]] • [[Illovo, KwaZulu-Natal|Illovo]] • [[Illovo Beach]] • [[Inanda, KwaZulu-Natal|Inanda]] • [[Inchanga]] • [[Karridene]] • [[Kingsburgh]] • [[KwaMashu]] • [[La Mercy]] • [[Lamontville]] • [[Mount Edgecombe]] • [[Mount Moreland]] • [[Mpumalanga, KwaZulu-Natal|Mpumalanga]] • [[New Germany, KwaZulu-Natal|New Germany]] • [[Phoenix, KwaZulu-Natal|Phoenix]] • [[Pinetown]] • [[Tongaat]] • [[Umbogintwini]] • [[Umbumbulu]] • [[Umdloti]] • [[Umgababa]] • [[Umhlanga]] • [[Umkomaas]] • [[Verulam]] • [[Warner Beach]] • [[Winklespruit]]

| group2 = [[Voorstede van Durban]]
| list2  = |DC44 = {{Navigasieboks
|listclass = hlist
|border = child
| selected = {{{selected|}}}

| group1 = Sentraal
| list1 = [[Asherville, Durban|Asherville]] (area) • [[Berea, Durban| Berea]] (area) • [[Bluff, KwaZulu-Natal|The Bluff]] (area) • [[Cato Manor, Durban|Cato Manor]] • [[Essenwood, Durban|Essenwood]] • [[Glenwood, KwaZulu-Natal|Glenwood]] • [[Mayville, Durban|Mayville]] • [[Morningside, Durban|Morningside]] • [[Overport]] (area) • [[Stamford Hill, Durban|Stamford Hill]] • [[Sydenham, Durban|Sydenham]] • [[Windermere, Durban|Windermere]] • [[Yellowwood Park]]

| group2 = Noordelik
| list2 = [[Durban North]] • [[KwaMashu]] • [[Mount Edgecombe, KwaZulu-Natal|Mount Edgecombe]] • [[Phoenix, Durban|Phoenix]] • [[Umdloti, KwaZulu-Natal|Umdloti]] • [[Umhlanga, KwaZulu-Natal|Umhlanga]]

| group3 = Westelik
| list3 = [[Botha's Hill]] • [[Cowies Hill]] • [[Gillitts, KwaZulu-Natal|Gillitts]] • [[Hillcrest, KwaZulu-Natal|Hillcrest]] • [[Kloof, KwaZulu-Natal|Kloof]] • [[New Germany, KwaZulu-Natal|New Germany]] • [[Pinetown]] • [[Queensburgh]] • [[Westville, KwaZulu-Natal|Westville]] • [[Winston Park]] • [[Shallcross, Durban|Shallcross]]

| group4 = Suidelik
| list4 = [[Amanzimtoti, KwaZulu-Natal|Amanzimtoti]] • [[Chatsworth, Durban|Chatsworth]] • [[Isipingo Beach, KwaZulu-Natal|Isipingo Beach]] • [[Umlazi]]

| group5 = Ander
| list5 = [[Bellaire, Durban|Bellaire]] • [[Montclair, Durban|Montclair]] • [[Reservoir Hills, Durban|Reservoir Hills]] • [[Rossburgh, Durban|Rossburgh]] • [[Umbilo, Durban|Umbilo]] • [[Woodhaven, Durban|Woodhaven]] • [[Woodlands, Durban|Woodlands]]
}}
}}

|DC20 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Fezile Dabi-distriksmunisipaliteit]], [[Vrystaat|Vrystaat]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Fezile Dabi highlighted (2011).svg|150x150px|center|Fezile Dabi District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Sasolburg|Sasolburg]]'''

| group1 = [[Moqhaka Plaaslike Munisipaliteit|Moqhaka]]
| list1  = [[Kroonstad]] • [[Maokeng]] • [[Matlwangtlwang]] • [[Rammulotsi]] • [[Steynsrus]] • [[Vierfontein]] • [[Viljoenskroon]]

| group2 = [[Ngwathe Plaaslike Munisipaliteit|Ngwathe]]
| list2  = [[Edenville]] • [[Heilbron]] • [[Koppies]] • [[Kwakwatsi]] • [[Mokwallo]] • [[Ngwathe]] • [[Parys, Vrystaat|Parys]] • [[Phiritona]] • [[Sandersville]] • [[Schonkenville]] • [[Tumahole]] • [[Vredefort]]

| group3 = [[Metsimaholo Plaaslike Munisipaliteit|Metsimaholo]]
| list3  = [[Deneysville]] • [[Holly Country]] • [[Kragbron]] • [[Liliandale]] • [[Oranjeville]] • [[Refengkgotso]] • [[Richmond, Vrystaat|Richmond]] • [[Rietfontein, Vrystaat|Rietfontein]] • [[Sasolburg]] • [[Viljoensdrif]] • [[Zamdela]]

| group4 = [[Mafube Plaaslike Munisipaliteit|Mafube]]
| list4  = [[Cornelia]] • [[Frankfort]] • [[Mafahlaneng]] • [[Namahadi]] • [[Ntswanatsatsi]] • [[Qalabotjha]] • [[Tweeling, Vrystaat|Tweeling]] • [[Villiers]]

}}
|DC9 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Frances Baard-distriksmunisipaliteit]], [[Noord-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Frances Baard highlighted (2011).svg|150x150px|center|Frances Baard District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Kimberley]]'''

| group1 = [[Sol Plaatje Plaaslike Munisipaliteit|Sol Plaatje]]
| list1  = [[Beaconsfield]] • [[Galeshewe]] • [[Kimberley]] • [[Modderrivier, Noord-Kaap|Modderrivier]] • [[Ritchie]] • [[Roodepan]]

| group2 = [[Phokwane Plaaslike Munisipaliteit|Phokwane]]
| list2  = [[Ganspan]] • [[Hartswater]] • [[Jan Kempdorp]] • [[Pampierstad]]

| group3 = [[Magareng Plaaslike Munisipaliteit|Magareng]]
| list3  = [[Warrenton, Noord-Kaap|Warrenton]]

| group4 = [[Dikgatlong Plaaslike Munisipaliteit|Dikgatlong]]
| list4  = [[Barkly-Wes]] • [[Boetsap]] • [[Delportshoop]] • [[Koopmansfontein]] • [[Sydney on Vaal]] • [[Ulco]] • [[Windsorton]]
}}

|DC30 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Gert Sibande-distriksmunisipaliteit]], [[Mpumalanga]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Gert Sibande highlighted (2011).svg|150x150px|center|Gert Sibande District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]]'''

| group1 = [[Govan Mbeki Plaaslike Munisipaliteit|Govan Mbeki]]
| list1  = [[Bethal]] • [[Charl Cilliers]] • [[Embalenhle]] • [[Evander]] • [[Kinross]] • [[Leandra]] • [[Lebohang]] • [[Leslie]] • [[Secunda]] • [[Trichardt]]

| group2 = [[Albert Luthuli Plaaslike Munisipaliteit|Albert Luthuli]]
| list2  = [[Badplaas]] • [[Bettysgoed]] • [[Carolina]] • [[Diepdale]] • [[Diepgezet]] • [[Dundonald]] • [[Eerstehoek]] • [[Hartebeeskop]] • [[Lochiel]] • [[Manaar]] • [[Moddergat]] • [[Mooiplaas, Mpumalanga|Mooiplaas]] • [[Steynsdorp]] • [[Tjakastad]]

| group3 = [[Mkhondo Plaaslike Munisipaliteit|Mkhondo]]
| list3  = [[Amsterdam, Mpumalanga|Amsterdam]] • [[Dirkiesdorp]] • [[Driefontein, Mpumalanga|Driefontein]] • [[Iswepe]] • [[KwaNgema]] • [[KwaThandeka]] • [[Mkhondo NU]] • [[Ngema Tribal Trust, Mpumalanga|Ngema Tribal Trust]] • [[Nkosanjaneni]] • [[Piet Retief, Mpumalanga|Piet Retief]] • [[Saul Mkhizeville]]

| group4 = [[Msukaligwa Plaaslike Munisipaliteit|Msukaligwa]]
| list4  = [[Breyten]] • [[Chrissiesmeer]] • [[Davel]] • [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] • [[KwaDela]] • [[Lothair]] • [[Sheepmoor]] • [[Warburton]]

| group5 = [[Lekwa Plaaslike Munisipaliteit|Lekwa]]
| list5  = [[Morgenzon]] • [[Sakhile, Mpumalanga|Sakhile]] • [[Sivukile]] • [[Standerton]] • [[Thuthukani]] 

| group6 = [[Pixley ka Seme Plaaslike Munisipaliteit|Pixley ka Seme]]
| list6  = [[Amersfoort, Mpumalanga|Amersfoort]] • [[Daggakraal]] • [[Palmietfontein, Mpumalanga|Palmietfontein]] • [[Perdekop]] • [[Volksrust]] • [[Wakkerstroom]]

| group7 = [[Dipaleseng Plaaslike Munisipaliteit|Dipaleseng]]
| list7  = [[Balfour, Mpumalanga|Balfour]] • [[Greylingstad]] • [[Grootvlei]] • [[Nthorwane]] • [[Siyathemba]]

}}
|DC43 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Harry Gwala-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Sisonke highlighted (2011).svg|150x150px|center|Harry Gwala District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Ixopo]]'''

| group1 = [[Nkosazana Dlamini-Zuma Plaaslike Munisipaliteit|Nkosazana Dlamini-Zuma]]
| list1  = [[Bulwer]] • [[Creighton]] • [[Donnybrook]] • [[Himeville]] • [[Hlabeni]] • [[Hlanganani, KwaZulu-Natal|Hlanganani]] • [[Ncwadi]] • [[Pevensey]] • [[Underberg]]

| group2 = [[Groter Kokstad Plaaslike Munisipaliteit|Groter Kokstad]]
| list2  = [[Aloekop]] • [[Franklin]] • [[Kokstad]] • [[Kransdraai]] • [[Pakkies, KwaZulu-Natal|Pakkies]]

| group3 = [[Ubuhlebezwe Plaaslike Munisipaliteit|Ubuhlebezwe]]
| list3  = [[Amashaka]] • [[Bovini]] • [[Echibini]] • [[Etshenilenduna]] • [[Hlokozi]] • [[Hlutankungu]] • [[Ixopo]] • [[Jolivet]] • [[KwaBhidla]] • [[KwaMagidigidi]] • [[KwaNokweja]] • [[Kweletsheni]] • [[Mahehle]] • [[Mandlekazi]] • [[Mgodi]] • [[Mhlabatshane]] • [[Mhlweni]] • [[Mpunga]] • [[Nhlozane]] • [[Ntabane]] • [[Ntapha]] • [[Sangcwaba]] • [[Tsheleni]] • [[Velabethuke]]

| group4 = [[Umzimkhulu Plaaslike Munisipaliteit|Umzimkhulu]]
| list4  = [[Bisi]] • [[Clydesdale]] • [[Rietvlei, KwaZulu-Natal|Rietvlei]] • [[Rondedraai]] • [[Umzimkhulu]]

}}
|DC29 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[ILembe-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with iLembe highlighted (2011).svg|150x150px|center|ILembe District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[KwaDukuza]] (voorheen Stanger)''' 

| group1 = [[Mandeni Plaaslike Munisipaliteit|Mandeni]]
| list1  = [[eMacambini]] • [[ISithebe]] • [[Mandeni]] • [[Nyoni]] • [[Tugela]]

| group2 = [[KwaDukuza Plaaslike Munisipaliteit|KwaDukuza]]
| list2  = [[Ballito]] • [[Darnall]] • [[Groutville]] • [[KwaDukuza]] • [[Nieu-Guelderland]] • [[Salt Rock]] • [[Sans Souci, KwaZulu-Natal|Sans Souci]] • [[Shaka's Rock]] • [[Shakaskraal]] • [[Zinkwazi Beach]]

| group3 = [[Ndwedwe Plaaslike Munisipaliteit|Ndwedwe]]
| list3  = [[Glendale Heights]] • [[Ndwedwe]] • [[Ozwathini]]

| group4 = [[Maphumulo Plaaslike Munisipaliteit|Maphumulo]]
| list4  = [[Maphumulo]]

}}
|DC14 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Joe Gqabi-distriksmunisipaliteit]], [[Oos-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Ukhahlamba highlighted (2011).svg|150x150px|center|Joe Gqabi District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Barkly-Oos]]'''

| group1 = [[Elundini Plaaslike Munisipaliteit|Elundini]]
| list1  = [[Maclear]] • [[Mount Fletcher]] • [[Ugie]]

| group2 = [[Senqu Plaaslike Munisipaliteit|Senqu]]
| list2  = [[Barkly-Oos]] • [[Herschel]] • [[Khwezinaledi]] • [[Lady Grey]] • [[Rhodes, Oos-Kaap|Rhodes]] • [[Rossouw, Oos-Kaap|Rossouw]] • [[Sterkspruit]] • [[Steve Tshwete, Lady Grey|Steve Tshwete]] • [[Zakhele]]

| group3 = [[Walter Sisulu Plaaslike Munisipaliteit|Walter Sisulu]]
| list3  = [[Aliwal-Noord]] • [[Burgersdorp]] • [[Jamestown, Oos-Kaap|Jamestown]] • [[Khayamnandi]] • [[Mzamomhle, Burgersdorp|Mzamomhle]] • [[Nozizwe]] • [[Oviston]] • [[Steynsburg]] • [[Teebus]] • [[Tembisa, Oos-Kaap|Tembisa]] • [[Venterstad]]

}}
|DC45 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[John Taolo Gaetsewe-distriksmunisipaliteit]], [[Noord-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with John Taolo Gaetsewe highlighted (2011).svg|150x150px|center|John Taolo Gaetsewe District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Kuruman|Kuruman]]'''

| group1 = [[Joe Morolong Plaaslike Munisipaliteit|Joe Morolong]]
| list1  = [[Cassel]] • [[Dithakong]] • [[Heuningvlei]] • [[Hotazel]] • [[Van Zylsrus]]

| group2 = [[Ga-Segonyana Plaaslike Munisipaliteit|Ga-Segonyana]]
| list2  = [[Bankhara]] • [[Gamopedi]] • [[Ga-Ntatelang]] • [[Havard, Noord-Kaap|Havard]] • [[Kuruman]] • [[Magobe]] • [[Maheane]] • [[Mamoratwe]] • [[Maruping]] • [[Mothibistad]] • [[Ntsweng]] • [[Phakane]] • [[Sedibeng, Noord-Kaap|Sedibeng]] • [[Seoding]] • [[West Derby]]

| group3 = [[Gamagara Plaaslike Munisipaliteit|Gamagara]]
| list3  = [[Dibeng]] • [[Dingleton|Dingleton (voorheen Sishen)]] • [[Kathu]] • [[Olifantshoek]]

}}
|DC2 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit]], [[Wes-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Cape Winelands highlighted (2011).svg|150x150px|center|Kaapse Wynlande District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Stellenbosch]]'''

| group1 = [[Witzenberg Plaaslike Munisipaliteit |Witzenberg]]
| list1  = [[Bella Vista]] • [[Ceres]] • [[Dwarsrivier (nedersetting)|Dwarsrivier]] • [[eNduli]] • [[Montana, Witzenberg|Montana]] • [[Op-die-Berg]] • [[Pine Valley, Witzenberg|Pine Valley]] • [[Prince Alfred Hamlet]] • [[Tulbagh]] • [[Wolseley]]

| group2 = [[Drakenstein Plaaslike Munisipaliteit |Drakenstein]]
| list2  = [[Gouda, Wes-Kaap|Gouda]] • [[Paarl]] • [[Saron]] • [[Simondium]] • [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]

| group3 = [[Stellenbosch Plaaslike Munisipaliteit|Stellenbosch]]
| list3  = [[Franschhoek]] • [[Groendal]] • [[Jamestown, Wes-Kaap|Jamestown]] • [[Kayamandi]] • [[Klapmuts]] • [[Kylemore]] • [[Langrug]] • [[Languedoc, Wes-Kaap|Languedoc]] • [[Pniel]] • [[Robertsvlei]] • [[Rozendal]] • [[Stellenbosch]] • [[Wemmershoek]]

| group4 = [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit|Breedevallei]]
| list4  = [[De Doorns]] • [[Rawsonville]] • [[Touwsrivier]] • [[Worcester]]

| group5 = [[Langeberg Plaaslike Munisipaliteit|Langeberg]]
| list5  = [[Ashton]] • [[Bonnievale]] • [[McGregor]] • [[Montagu]] • [[Robertson]]

}}
|DC28 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[King Cetshwayo-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with uThungulu highlighted (2011).svg|150x150px|center|King Cetshwayo District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Richardsbaai]]'''

| group1 = [[uMhlathuze Plaaslike Munisipaliteit|uMhlathuze]]
| list1  = [[eSikhawini]] • [[Empangeni]] • [[Felixton]] • [[Richardsbaai]]

| group2 = [[uMlalazi Plaaslike Munisipaliteit|uMlalazi]]
| list2  = [[aMatikulu]] • [[Eshowe]] • [[Gingindlovu]] • [[Mbongolwane]] • [[Mtunzini]]

| group3 = [[Nkandla Plaaslike Munisipaliteit|Nkandla]]
| list3  = [[Nkandla]]

| group4 = [[uMfolozi Plaaslike Munisipaliteit|uMfolozi]]
| list4  = [[KwaMbonambi]]

| group5 = [[Ntambanana Plaaslike Munisipaliteit|Ntambanana]]
| list5  = [[Bhucanana]]

| group6 = [[Mthonjaneni Plaaslike Munisipaliteit|Mthonjaneni]]
| list6  = [[Melmoth]]

}}
|DC18 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Lejweleputswa-distriksmunisipaliteit]], [[Vrystaat|Vrystaat]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Lejweleputswa highlighted (2011).svg|150x150px|center|Lejweleputswa District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Welkom]]'''

| group1 = [[Masilonyana Plaaslike Munisipaliteit|Masilonyana]]
| list1  = [[Brandfort]] • [[Ikgomotseng]] • [[Majemasweu]] • [[Makeleketle]] • [[Masilo]] • [[Soutpan]] • [[Theunissen]] • [[Tshepong]] • [[Verkeerdevlei]] • [[Winburg]]

| group2 = [[Tokologo Plaaslike Munisipaliteit|Tokologo]]
| list2  = [[Boshof]] • [[Dealesville]] • [[Hertzogville]] • [[Malebogo]] • [[Seretse]]

| group3 = [[Tswelopele Plaaslike Munisipaliteit|Tswelopele]]
| list3  = [[Bultfontein]] • [[Hoopstad]] • [[Phahameng, Tswelopele|Phahameng]] • [[Tikwana]]

| group4 = [[Matjhabeng Plaaslike Munisipaliteit|Matjhabeng]]
| list4  = [[Allanridge]] • [[Bronville]] • [[Hani Park]] • [[Hennenman]] • [[Kutloanong]] • [[Meloding]] • [[Mmamahabane]] • [[Odendaalsrus]] • [[Phathakahle]] • [[Phomolong]] • [[Riebeeckstad]] • [[Thabong]] • [[Tswelangpele]] • [[Ventersburg]] • [[Virginia]] • [[Welkom]] • [[Whites]]

| group5 = [[Nala Plaaslike Munisipaliteit|Nala]]
| list5  = [[Balkfontein]] • [[Bothaville]] • [[Kgotsong]] • [[Monyakeng]] • [[Wesselsbron]]

}}
|MAN = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Mangaung Metropolitaanse Munisipaliteit]], [[Vrystaat|Vrystaat]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Mangaung highlighted (2011).svg|75x75px|center|Mangaung within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Bloemfontein]]'''

| group1 = Nedersettings
| list1  = [[Bainsvlei]] • [[Bloemfontein]] • [[Botshabelo]] • [[Maselspoort]] • [[Thaba Nchu]] • [[Westminster]]

| group2 = Voorstede van&lt;br/&gt;[[Bloemfontein]]
| list2  = [[Arboretum, Bloemfontein|Arboretum]] • [[Ashbury, Bloemfontein|Ashbury]] • [[Baysvalley, Bloemfontein|Baysvalley]] • [[Bayswater, Bloemfontein|Bayswater]] • [[Bloemside]] • [[Brandwag, Bloemfontein|Brandwag]] • [[Dan Pienaar, Bloemfontein|Dan Pienaar]] • [[Ehrlichpark, Bloemfontein|Ehrlichpark]] • [[Fauna, Bloemfontein|Fauna]] • [[Fichardtpark]] • [[Fleurdal]] • [[Gardeniapark]] • [[Generaal De Wet, Bloemfontein|Generaal De Wet]] • [[Grasslands, Bloemfontein|Grasslands]] • [[Grootvlei-gevangenis]] • [[Heuwelsig, Bloemfontein|Heuwelsig]] • [[Hospitaalpark]] • [[Langenhovenpark]] • [[Lourierpark]] • [[Bloemfontein Lughawe|Lughawe]] • [[Navalsig]] • [[Noordhoek, Bloemfontein|Noordhoek]] • [[Pellissier, Bloemfontein|Pellissier]] • [[Rodenbeck]] • [[Bloemfontein Sentraal|Sentraal]] • [[Uitsig, Bloemfontein|Uitsig]] • [[Universitas, Bloemfontein|Universitas]] • [[Westdene, Bloemfontein|Westdene]] • [[Wilgehof, Bloemfontein|Wilgehof]] • [[Willows, Bloemfontein|Willows]] • [[Woodlands, Bloemfontein|Woodlands]]

}}
|DC33 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Mopani-distriksmunisipaliteit]], [[Limpopo]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Mopani highlighted (2011).svg|75x75px|South Africa Districts showing Mopani]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Giyani]]'''

| group1 = [[Ba-Phalaborwa Plaaslike Munisipaliteit|Ba-Phalaborwa]]
| list1  = [[Ben Farm]] • [[Ga-Mashishimale]] • [[Ga-Selwana]] • [[Gravelotte]] • [[Humulani]] • [[Leydsdorp]] • [[Lulekani]] • [[Mahale]] • [[Majeje]] • [[Makhushane]] • [[Maseke]] • [[Murchison, Limpopo|Murchison]] • [[Namakgale]] • [[Nondweni]] • [[Phalaborwa]] • [[Priska-Majeje]] • [[Vuyelani]]

| group2 = [[Groter Giyani Plaaslike Munisipaliteit|Groter Giyani]]
| list2  = [[Blinkwater, Limpopo|Blinkwater]] • [[Ghandlanani]] • [[Giyani]] • [[Hlopekani]] • [[KaDizingidzingi]] • [[KaDzumeri]] • [[KaGaula]] • [[KaHomu]] • [[KaMakhuva]] • [[KaMakosha]] • [[KaMapayeni]] • [[KaMininginisi]] • [[KaMpakani]] • [[KaNdengeza]] • [[KaNghalalume]] • [[KaNgove]] • [[KaNhlaneki]] • [[KaNkomo]] • [[KaNwadzekudzeku]] • [[KaNwamakena]] • [[KaSabulane]] • [[KaSiandana]] • [[KaSikhunyane]] • [[KaXikukwani]] • [[Mageva]] • [[Muyexe]] • [[Namenwamarhanga]] • [[Shimange]] • [[Shivulani]] • [[Sifasonke]] • [[Skhiming]] • [[Thomo]] • [[Xawela]] • [[Ximausa]]

| group3 = [[Groter Letaba Plaaslike Munisipaliteit|Groter Letaba]]

| list3  = [[Bellevue, Limpopo|Bellevue]] • [[Bolobedu]] • [[Bulasini]] • [[Buqa]] • [[Ditshoseng]] • [[Ga-Abele]] • [[Ga-Femane]] • [[Ga-Kgapane]] • [[GaMaphale]] • [[GaNtata]] • [[GaPhooko]] • [[GaRamaroka]] • [[Hlohlokwe, Groter Letaba|Hlohlokwe]] • [[Jamela]] • [[Klipkraal]] • [[Kuranta]] • [[Lebaka]] • [[Lehlareng]] • [[Lemondokop]] • [[Madibeng, Groter Letaba|Madibeng]] • [[Maekgwe]] • [[Mahembeni]] • [[Makgakabeng]] • [[Makgakgapatse]] • [[Malematsa]] • [[Mamaila]] • [[Mamokgadi]] • [[Mamphakathi]] • [[Matshwi]] • [[Medingeng]] • [[Modjadji Hoofkraal]] • [[Modjadjiskloof]] • [[Mojeketla]] • [[Mokgoba]] • [[Mokwasele]] • [[Mooketsi]] • [[Motsinoni]] • [[Nakampe]] • [[Phongololo]] • [[Roerfontein]] • [[Rotterdam, Limpopo|Rotterdam]] • [[Seaphole]] • [[Sedibeng, Groter Letaba|Sedibeng]] • [[Sekgopo]] • [[Sekgosese]] • [[Senwamokgope]] • [[Sephatwene]] • [[Thakgalane]]

| group4 = [[Groter Tzaneen Plaaslike Munisipaliteit|Groter Tzaneen]]
| list4  = [[Bordeaux, Limpopo|Bordeaux]] • [[Burgersdorp, Limpopo|Burgersdorp]] • [[Dan]] • [[Dwarsfontein]] • [[Ga-Kubjana]] • [[Ga-Matipane]] • [[Ga-Mookgo]] • [[Gabaza]] • [[Ga-Mokgwathi]] • [[Ga-Rakoma]] • [[Ga-Wally]] • [[Haenertsburg]] • [[Jokong]] • [[Joppie]] • [[Julesburg]] • [[Khujwana]] • [[Lenyenye]] • [[Letsitele]] • [[Longvalley]] • [[Maake]] • [[Mafarana]] • [[Magoboya]] • [[Makudibung]] • [[Mandlhakazi]] • [[Mariron]] • [[Mariveni]] • [[Mavele]] • [[Mawa]] • [[Miragoma]] • [[Mohlaba]] • [[Nkowankowa]] • [[Politsi]] • [[Ritakop]] • [[Sangoma, Limpopo|Sangoma]] • [[Shiluvane]] • [[Tzaneen]] • [[Xihoko]]

| group5 = [[Maruleng Plaaslike Munisipaliteit|Maruleng]]
| list5  = [[Balloon, Limpopo|Balloon]] • [[Bismark, Limpopo|Bismark]] • [[Butchwana]] • [[Calais, Limpopo|Calais]] • [[Enable, Limpopo|Enable]] • [[Finale, Limpopo|Finale]] • [[Hlohlokwe, Maruleng|Hlohlokwe]] • [[Hoedspruit]] • [[Kampersrus]] • [[Kanana, Maruleng|Kanana]] • [[Lorraine, Limpopo|Lorraine]] • [[Madeira, Limpopo|Madeira]] • [[Mabins]] • [[Makgaung]] • [[Mametja]] • [[Mathlomelong]] • [[Metz, Limpopo|Metz]] • [[Moetladimo]] • [[Molalane]] • [[Ofcolaco]] • [[Sadawa]] • [[Sandton, Limpopo|Sandton]] • [[Sefikeng]] • [[Shikwane]] • [[Sofaya]] • [[The Oaks, Limpopo|The Oaks]] • [[The Willows, Limpopo|The Willows]] • [[Turkey, Limpopo|Turkey]] • [[Worcester, Limpopo|Worcester]]

}}
|DC6 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Namakwa-distriksmunisipaliteit]], [[Noord-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Namakwa highlighted (2011).svg|150x150px|center|Namakwa District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]]'''

| group1 = [[Hantam Plaaslike Munisipaliteit|Hantam]]
| list1  = [[Brandvlei]] • [[Calvinia]] • [[Loeriesfontein]] • [[Nieuwoudtville]]

| group2 = [[Kamiesberg Plaaslike Munisipaliteit|Kamiesberg]]
| list2  = [[Garies]] • [[Hondeklipbaai]] • [[Kamassies]] • [[Kamieskroon]] • [[Karkams]] • [[Kheis]] • [[Koingnaas]] • [[Kotzesrus]] • [[Leliefontein]] • [[Soebatsfontein]] • [[Spoegrivier]]

| group3 = [[Karoo Hoogland Plaaslike Munisipaliteit|Karoo Hoogland]]
| list3  = [[Fraserburg]] • [[Sutherland]] • [[Williston, Noord-Kaap|Williston]]

| group4 = [[Khâi-Ma Plaaslike Munisipaliteit|Khâi-Ma]]
| list4  = [[Aggeneys]] • [[Onseepkans]] • [[Pella]] • [[Pofadder, Noord-Kaap|Pofadder]]

| group5 = [[Nama Khoi Plaaslike Munisipaliteit|Nama Khoi]]
| list5  = [[Buffelsrivier, Noord-Kaap|Buffelsrivier]] • [[Concordia]] • [[Goodhouse]] • [[Grootmis]] • [[Henkries]] • [[Kleinsee]] • [[Komaggas]] • [[Nababeep]] • [[Okiep]] • [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] • [[Steinkopf]] • [[Vioolsdrif]]

| group6 = [[Richtersveld Plaaslike Munisipaliteit|Richtersveld]]
| list6  = [[Alexanderbaai]] • [[Eksteenfontein]] • [[Kuboes]] • [[Lekkersing]] • [[Port Nolloth]] • [[Sanddrif]]

}}
|NMA = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit]], [[Oos-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Nelson Mandela Bay highlighted (2011).svg|100x100px|center|Nelson Mandelabaai within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Port Elizabeth]]'''

| group1 = Nedersettings
| list1  = [[Beachview, Oos-Kaap|Beachview]] • [[Bethelsdorp]] • [[Blue Horizon Bay]] • [[Colchester, Oos-Kaap|Colchester]] • [[Despatch]] • [[iBhayi]] • [[KwaNobuhle]] • [[Motherwell]] • [[New Brighton, Oos-Kaap|New Brighton]] • [[Port Elizabeth]] • [[Redhouse, Oos-Kaap|Redhouse]] • [[Seaview, Oos-Kaap|Seaview]] • [[Skoenmakerskop]] • [[Somerstrand]] • [[Swartkops]] • [[Uitenhage]] • [[Van Stadensriviermond]]

}}
|DC38 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Ngaka Modiri Molema-distriksmunisipaliteit]], [[Noordwes]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Ngaka Modiri Molema highlighted (2011).svg|150x150px|center|Ngaka Modiri Molema District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Mahikeng]]'''

| group1 = [[Ratlou Plaaslike Munisipaliteit|Ratlou]]
| list1  = [[Kraaipan]] • [[Setlagole]]

| group2 = [[Tswaing Plaaslike Munisipaliteit|Tswaing]]
| list2  = [[Delareyville]] • [[Ganalaagte]] • [[Geysdorp]] • [[Ottosdal]] • [[Sannieshof]] • [[Springbokfontein, Noordwes|Springbokfontein]]

| group3 = [[Mahikeng Plaaslike Munisipaliteit|Mahikeng]]
| list3  = [[Goedgevonden B]] • [[Mahikeng]] • [[Mmabatho]] • [[Ottoshoop]] • [[Ramatlabama]] • [[Rooigrond]] • [[Slurry]] • [[Tsetse, Noordwes|Tsetse]]

| group4 = [[Ditsobotla Plaaslike Munisipaliteit|Ditsobotla]]
| list4  = [[Bakerville]] • [[Biesiesvlei]] • [[Coligny]] • [[Itsoseng]] • [[Lichtenburg]]

| group5 = [[Ramotshere Moiloa Plaaslike Munisipaliteit|Ramotshere Moiloa]]
| list5  = [[Dinokana]] • [[Doornlaagte, Noordwes|Doornlaagte]] • [[Driefontein, Noordwes|Driefontein]] • [[Groot Marico]] • [[Jacobsdal, Noordwes|Jacobsdal]] • [[Leeufontein]] • [[Lehurutshe]] • [[Motswedi]] • [[Pachsdraai]] • [[Rietpan]] • [[Skilpadshek]] • [[Supingstad]] • [[Zeerust]]

}}
|DC31 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Nkangala-distriksmunisipaliteit]], [[Mpumalanga]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Nkangala highlighted (2011).svg|150x150px|center|Nkangala District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]]'''

| group1 = [[Emalahleni Plaaslike Munisipaliteit, Mpumalanga|Emalahleni]]
| list1  = [[Balmoral]] • [[Klarinet, Emalahleni|Klarinet]] • [[Kriel]] • [[KwaGuqa]] • [[Ogies]] • [[Witbank]]

| group2 = {{nowrap|[[Steve Tshwete Plaaslike Munisipaliteit|Steve Tshwete]]}}
| list2  = [[Botshabelo, Mpumalanga|Botshabelo]] • [[Hendrina]] • [[Mhluzi]] • [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]]

| group3 = [[Emakhazeni Plaaslike Munisipaliteit|Emakhazeni]]
| list3  = [[Belfast, Mpumalanga|Belfast]] • [[Dalmanutha]] • [[Dullstroom]] • [[Machadodorp]] • [[Vlakfontein, Mpumalanga|Vlakfontein]] • [[Waterval-Boven]] • [[Waterval-Onder]]

| group4 = [[Thembisile Hani Plaaslike Munisipaliteit|Thembisile Hani]]
| list4  = [[Boekenhouthoek]] • [[Klipfontein, Mpumalanga|Klipfontein]] • [[KwaMhlanga]] • [[Kwaggafontein]] • [[Loopspruit]] • [[Mathys Zyn Loop]] • [[Tweefontein]] • [[Wolvenkop]]

| group5 = [[Dr. J.S. Moroka Plaaslike Munisipaliteit|Dr. J.S. Moroka]]
| list5  = [[Allemansdrift]] • [[Greenside, Mpumalanga|Greenside]] • [[Kameelrivier (dorp)|Kameelrivier]] • [[Mapoch (dorp)|Mapoch]] • [[Mbibana]] • [[Pankop]] • [[Siyabuswa]] • [[Toitskraal]] • [[Vaalbank]] • [[Vrieskraal]] • [[Wolwekraal]]

| group6 = [[Victor Khanye Plaaslike Munisipaliteit|Victor Khanye]]
| list6  = [[Delmas]] • [[Eloff]] • [[Rietkol]] • [[Sundra]]

}}
|DC15 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[O.R. Tambo-distriksmunisipaliteit]], [[Oos-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with OR Tambo highlighted (2011).svg|150x150px|center|OR Tambo District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Mthatha]]'''

| group1 = [[Ngquza Hill Plaaslike Munisipaliteit|Ngquza Hill]]
| list1  = [[Flagstaff]] • [[Lusikisiki]]

| group2 = [[Port St Johns Plaaslike Munisipaliteit|Port St Johns]]
| list2  = [[Port St. Johns]]

| group3 = [[Nyandeni Plaaslike Munisipaliteit|Nyandeni]]
| list3  = [[Buntingville]] • [[Canzibe]] • [[Libode]] • [[Ngqeleni]] • [[Nomcamba]]

| group4 = [[Mhlontlo Plaaslike Munisipaliteit|Mhlontlo]]
| list4  = [[Qumbu]] • [[Tsolo]]

| group5 = {{nowrap|[[Koning Sabata Dalindyebo Plaaslike Munisipaliteit|Koning Sabata Dalindyebo]]}}
| list5  = [[Koffiebaai]] • [[Mqanduli]] • [[Mthatha]] • [[Mvezo]] • [[Qunu]]

}}
|DC3 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Overberg-distriksmunisipaliteit]], [[Wes-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Overberg highlighted (2011).svg|150x150px|center|Overberg District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Bredasdorp]]'''

| group1 = [[Kaap Agulhas Plaaslike Munisipaliteit|Kaap Agulhas]]
| list1  = [[Arniston]] • [[Bredasdorp]] • [[Elim, Wes-Kaap|Elim]] • [[Hotagterklip]] • [[L'Agulhas]] • [[Napier, Wes-Kaap|Napier]] • [[Protem]] • [[Skipskop]] • [[Struisbaai]] • [[Suiderstrand]]

| group2 = [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit|Overstrand]]
| list2  = [[Baardskeerdersbos]] • [[Bettysbaai]] • [[Birkenhead, Wes-Kaap|Birkenhead]] • [[Die Kelders]] • [[Fisherhaven]] • [[Franskraalstrand]] • [[Gansbaai]] • [[Hawston]] • [[Hermanus]] • [[Kleinbaai]] • [[Kleinmond]] • [[Mount Pleasant]] • [[Onrusrivier]] • [[Pearly Beach]] • [[Pringlebaai]] • [[Rooiels, Wes-Kaap|Rooiels]] • [[Sandbaai]] • [[Stanford]] • [[Van Dyksbaai]] • [[Vermont, Wes-Kaap|Vermont]] • [[Voëlklip]] • [[Wolvengat]] • [[Zwelihle]]

| group3 = [[Swellendam Plaaslike Munisipaliteit|Swellendam]]
| list3  = [[Barrydale]] • [[Infanta]] • [[Malgas]] • [[Stormsvlei]] • [[Suurbraak]] • [[Swellendam]]

| group4 = [[Theewaterskloof Plaaslike Munisipaliteit|Theewaterskloof]]
| list4  = [[Botrivier]] • [[Caledon]] • [[Dennehof]] • [[Genadendal]] • [[Grabouw]] • [[Greyton]] • [[Riviersonderend]] • [[Villiersdorp]]

}}
|DC7 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit]], [[Noord-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Pixley ka Seme highlighted (2011).svg|150x150px|center|Pixley ka Seme District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[De Aar]]'''

| group1 = [[Emthanjeni Plaaslike Munisipaliteit|Emthanjeni]]
| list1  = [[Britstown]] • [[De Aar]] • [[Deelfontein]] • [[Hanover]]

| group2 = [[Kareeberg Plaaslike Munisipaliteit|Kareeberg]]
| list2  = [[Carnarvon]] • [[Vanwyksvlei]] • [[Vosburg]]

| group3 = [[Orania Verteenwoordigende Raad|Orania]]
| list3   = [[Orania]]

| group4 = [[Renosterberg Plaaslike Munisipaliteit|Renosterberg]]
| list4  = [[Petrusville]] • [[Philipstown]] • [[Vanderkloof]]

| group5 = [[Siyancuma Plaaslike Munisipaliteit|Siyancuma]]
| list5  = [[Campbell]] • [[Douglas, Noord-Kaap|Douglas]] • [[Griekwastad]] • [[Plooysburg]] • [[Schmidtsdrif]]

| group6 = [[Siyathemba Plaaslike Munisipaliteit|Siyathemba]]
| list6  = [[Marydale]] • [[Niekerkshoop]] • [[Prieska]]

| group7 = [[Thembelihle Plaaslike Munisipaliteit|Thembelihle]]
| list7  = [[Hopetown]] • [[Strydenburg]]

| group8 = [[Ubuntu Plaaslike Munisipaliteit|Ubuntu]]
| list8  = [[Hutchinson]] • [[Loxton]] • [[Merriman]] • [[Richmond, Noord-Kaap|Richmond]] • [[Victoria-Wes]]

| group9 = [[Umsobomvu Plaaslike Munisipaliteit|Umsobomvu]]
| list9  = [[Colesberg]] • [[Norvalspont]] • [[Noupoort]]

}}
|DC10 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Sarah Baartman-distriksmunisipaliteit]], [[Oos-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Cacadu highlighted (2011).svg|150x150px|center]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Gqeberha]]'''

| group1 = [[Bloukraanroete Plaaslike Munisipaliteit|Bloukraanroete]]
| list1  = [[Kookhuis]] • [[Pearston]] • [[Somerset-Oos]]

| group2 = [[Dr Beyers Naudé Plaaslike Munisipaliteit|Dr Beyers Naudé]]
| list2  = [[Aberdeen, Oos-Kaap|Aberdeen]] • [[Adendorp]] • [[Graaff-Reinet]] • [[Jansenville]] • [[Kendrew]] • [[Klipplaat]] • [[Nieu-Bethesda]] • [[Rietbron]] • [[Steytlerville]] • [[Willowmore]]

| group3 = [[Kouga Plaaslike Munisipaliteit|Kouga]]
| list3  = [[Astonbaai]] • [[Gamtoosmond]] • [[Hankey]] • [[Humansdorp]] • [[Jeffreysbaai]] • [[Kaap St Francis]] • [[Kruisfontein]] • [[Loerie]] • [[Oesterbaai]] • [[Paradysstrand]] • [[Patensie]] • [[St. Francisbaai]] • [[Thornhill, Kouga|Thornhill]]

| group4 = [[Kou-Kamma Plaaslike Munisipaliteit|Kou-Kamma]]
| list4  = [[Clarkson]] • [[Coldstream]] • [[Joubertina]] • [[Kareedouw]] • [[Krakeelrivier (dorpie)|Krakeelrivier]] • [[Louterwater]] • [[Misgund]] • [[Stormsrivier, Oos-Kaap|Stormsrivier]] • [[Thornham]] • [[Tweeriviere]]

| group5 = [[Makana Plaaslike Munisipaliteit|Makana]]
| list5  = [[Alicedale]] • [[Grahamstad]] • [[Riebeek-Oos]] • [[Salem, Oos-Kaap|Salem]]

| group6 = [[Ndlambe Plaaslike Munisipaliteit|Ndlambe]]
| list6  = [[Alexandria, Oos-Kaap|Alexandria]] • [[Bathurst, Oos-Kaap|Bathurst]] • [[Boesmansriviermond]] • [[Boknesstrand]] • [[Cannon Rocks]] • [[Kasouga]] • [[Kenton-on-Sea]] • [[Port Alfred]]

| group7 = [[Sondagsriviervallei Plaaslike Munisipaliteit|Sondagsriviervallei]]
| list7  = [[Addo]] • [[Bontrug]] • [[Enon, Oos-Kaap|Enon]] • [[Kirkwood]] • [[KwaZenzele]] • [[Nomathamasanqa]] • [[Paterson]]

}}
|DC42 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Sedibeng-distriksmunisipaliteit]], [[Gauteng]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Sedibeng highlighted (2011).svg|100x100px|center|Sedibeng within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Vereeniging]]'''

| group1 = [[Emfuleni Plaaslike Munisipaliteit|Emfuleni]]
| list1  = [[Boipatong]] • [[Bophelong]] • [[Evaton]] • [[Sebokeng]] • [[Sharpeville]] • [[Vanderbijlpark]] • [[Vereeniging]]

| group2 = [[Lesedi Plaaslike Munisipaliteit|Lesedi]]
| list2  = [[Devon, Gauteng|Devon]] • [[Heidelberg, Gauteng|Heidelberg]] • [[Ratanda]]

| group3 = [[Midvaal Plaaslike Munisipaliteit|Midvaal]]
| list3  = [[Henley on Klip]] • [[Meyerton]] • [[Randvaal]] • [[Risiville]] • [[Vaal Marina]] • [[Walkerville]]

}}
|DC47 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Sekhukhune-distriksmunisipaliteit]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Sekhukhune highlighted (2011).svg|150x150px|center|Sekhukhune District within South Africa]]
| state     = autocollapse

| above = Setel: '''[[Groblersdal]]'''

| group1 = [[Elias Motsoaledi Plaaslike Munisipaliteit|Elias Motsoaledi]]
| list1  = [[Dennilton]] • [[Elandsdoorn]] • [[Frisgewaght, Elias Motsoaledi|Frisgewaght]] • [[Groblersdal]] • [[Keerom, Elias Motsoaledi|Keerom]] • [[Kgobokwane]] • [[Kikvorschfontein]] • [[Laersdrif]] • [[Roossenekal]] • [[Saaiplaas, Limpopo|Saaiplaas]] • [[Sterkfontein, Limpopo|Sterkfontein]] • [[Tafelkop]] • [[Tonteldoos, Limpopo|Tonteldoos]] • [[Waalkraal]] • [[Witfontein, Limpopo|Witfontein]]

| group2 = [[Ephraim Mogale Plaaslike Munisipaliteit|Ephraim Mogale]]
| list2  = [[Elandskraal]] • [[Kromdraai, Limpopo|Kromdraai]] • [[Marble Hall]]

| group3 = [[Fetakgomo Tubatse Plaaslike Munisipaliteit|Fetakgomo Tubatse]]
| list3  = [[Apel, Limpopo|Apel]] • [[Apiesdoring, Limpopo|Apiesdoring]] • [[Bogalatladi]] • [[Burgersfort]] • [[Driekop]] • [[Ga-Riba]] • [[GaRadingwana]] • [[GaSelepe]] • [[Mashung]] • [[Mecklenburg, Limpopo|Mecklenburg]] • [[Mogodumo]] • [[Moshate, Fetakgomo|Moshate]] • [[Mphanama]] • [[Ohrigstad]] • [[Penge]] • [[Praktiseer]] • [[Sefeteng B]] • [[Steelpoort]] • [[Strydkraal]] • [[Tsimeng]] • [[Tiekiedraai, Fetakgomo|Tiekiedraai]]

| group4 = [[Makhuduthamaga Plaaslike Munisipaliteit|Makhuduthamaga]]
| list4  = [[Center, Makhuduthamaga|Center]] • [[Dihlabeng]] • [[Diphagane]] • [[Diplaseng]] • [[Flaka]] • [[Ga-Machacha]] • [[GaMampane]] • [[GaMaroshi]] • [[Ga Masemola]] • [[GaMashabela]] • [[GaMohlala]] • [[GaMoloi]] • [[GaMolopane]] • [[GaMoretsela]] • [[Ga-Mosehla]] • [[GaSeopela]] • [[Ga-Tisana]] • [[Glen Cowie]] • [[Hlalanikahle]] • [[Jane Furse]] • [[Katlegong, Sekhukhune|Katlegong]] • [[Kgolane]] • [[Kolokotela]] • [[Kotsiri]] • [[Kutupu]] • [[Lebejane]] • [[Lehlakong]] • [[Lekgwareng]] • [[Lekwageng]] • [[Mabintwane]] • [[Mabopane, Sekhukhune|Mabopane]] • [[Madibaneng]] • [[Magneetshoogte]] • [[Magnetite, Sekhukhune|Magnetite]] • [[Magoreng]] • [[Mahabaneng]] • [[Mahlakole]] • [[Maila Modiketsi]] • [[Mailasegolo]] • [[Makapa]] • [[Makhutso]] • [[Malaka]] • [[Mamatsikili]] • [[Manganeng]] • [[Manyeleti, Sekhukhune|Manyeleti]] • [[Maretlwaneng]] • [[Marulaneng]] • [[Masateng]] • [[Masehlaneng]] • [[Mashegwane]] • [[Mashishing, Sekhukhune|Mashishing]] • [[Maswiakae]] • [[Mathibe]] • [[Mathibeng]] • [[Matlakatle]] • [[Matolokwale]] • [[Matsoke]] • [[Mmakoshala]] • [[Mogalabi]] • [[Mogashoa]] • [[Mogorwane]] • [[Mohlarekoma]] • [[Mokadi]] • [[Mokwete]] • [[Molelema]] • [[Molodi]] • [[Moraledi]] • [[Mosate]] • [[Nebo, Sekhukhune|Nebo]] • [[Ngwaritsi]] • [[Patantshwane]] • [[Phatametsane]] • [[Phokoane]] • [[Riverside, Sekhukhune|Riverside]] • [[Serageng]] • [[Schoonoord]] • [[Stocking, Sekhukhune|Stocking]] • [[Takataka]] • [[Thabampje Ga Sefoka]] • [[Thabaneng]] • [[Thoto]] • [[Tsatane]] • [[Tshehlwaneng]] • [[Tshesane]] • [[Tswatago]]
}}
|DC5 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Sentraal Karoo-distriksmunisipaliteit]], [[Wes-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Central Karoo highlighted (2011).svg|150x150px|center|Central Karoo District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Beaufort-Wes]]'''

| group1 = [[Laingsburg Plaaslike Munisipaliteit|Laingsburg]]
| list1  = [[Laingsburg]] • [[Matjiesfontein]] • [[Prins Albertweg]]

| group2 = [[Prins Albert Plaaslike Munisipaliteit|Prins Albert]]
| list2  = [[Bitterwater]] • [[Klaarstroom]] • [[Leeu-Gamka]] • [[Prins Albert]]

| group3 = [[Beaufort-Wes Plaaslike Munisipaliteit|Beaufort-Wes]]
| list3  = [[Beaufort-Wes]] • [[Kwa-Mandlenkosi]] • [[Merweville]] • [[Murraysburg]] • [[Nelspoort]] • [[Rooivlakte]] • [[Rustdene]]

}}

|DC19 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Thabo Mofutsanyana-distriksmunisipaliteit]], [[Vrystaat]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Thabo Mofutsanyana highlighted (2011).svg|150x150px|center|Thabo Mofutsanyana District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Phuthaditjhaba]]'''

| group1 = [[Setsoto Plaaslike Munisipaliteit|Setsoto]]
| list1  = [[Clocolan]] • [[Ficksburg]] • [[Marquard]] • [[Senekal]]

| group2 = [[Dihlabeng Plaaslike Munisipaliteit|Dihlabeng]]
| list2  = [[Bethlehem, Vrystaat|Bethlehem]] • [[Clarens, Vrystaat|Clarens]] • [[Fouriesburg]] • [[Paul Roux]] • [[Rosendal]]

| group3 = [[Nketoana Plaaslike Munisipaliteit|Nketoana]]
| list3  = [[Arlington, Vrystaat|Arlington]] • [[Leratswana]] • [[Lindley, Vrystaat|Lindley]] • [[Petrus Steyn]] • [[Reitz]]

| group4 = [[Maluti-a-Phofung Plaaslike Munisipaliteit|Maluti-a-Phofung]]
| list4  = [[Aberfeldy]] • [[Harrismith]] • [[Kestell]] • [[Makwane]] • [[Phahameng, Maluti-a-Phofung|Phahameng]] • [[Phuthaditjhaba]] • [[Swinburne]] • [[Tlholong]] • [[Tseki]]

| group5 = [[Phumelela Plaaslike Munisipaliteit|Phumelela]]
| list5  = [[Memel, Vrystaat|Memel]] • [[Verkykerskop]] • [[Vrede, Vrystaat|Vrede]] • [[Warden]]

| group6 = [[Mantsopa Plaaslike Munisipaliteit|Mantsopa]]
| list6  = [[Excelsior, Vrystaat|Excelsior]] • [[Hobhouse]] • [[Ladybrand]] • [[Marseilles, Vrystaat|Marseilles]] • [[Thaba Phatswa]] • [[Tweespruit]]

}}
|TSH = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]], [[Gauteng]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Tshwane highlighted (2011).svg|75x75px|center|City of Tshwane within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Pretoria]]'''

| group1 = Nedersettings
| list1  = [[Bronkhorstspruit]] • [[Centurion]] • [[Cullinan]] • [[Ekangala]] • [[Ga-Rankuwa]] • [[Hammanskraal]] • [[Kleinfontein]] • [[Mabopane]] • [[Mamelodi]] • [[Nuwe Eersterus]] • [[Onderstepoort, Gauteng|Onderstepoort]] • [[Onverwacht, Gauteng|Onverwacht]] • [[Pretoria]] • [[Rayton]] • [[Refilwe]] • [[Rosslyn]] • [[Saulsville]] • [[Soshanguve]] • [[Temba]] • [[Wallmannsthal]] • [[Zithobeni]]

| group2 = Voorstede van&lt;br/&gt;[[Centurion]]
| list2  = [[Amberfield]] • [[Blue Valley Gholflandgoed|Blue Valley]] • [[Brookelands Lewenstyllandgoed|Brookelands Lewenstyl]] • [[Bronberrick]] • [[Centurion Gholflandgoed]] • [[Claudius, Pretoria |Claudius]] • [[Clubview]] • [[Cornwall Hill]] • [[Doringkloof]] • [[Eco-Park Estate]] • [[Eldo Glen]] • [[Eldoraigne]] • [[Erasmia]] • [[Hennopspark]] • [[Heuweloord]] • [[Heuwelsig Landgoed]] • [[Highveld]] • [[Irene]] • [[Kloofsig]] • [[Laudium]] • [[Lyttelton]] • [[Olievenhoutbosch]] • [[Pierre van Ryneveldpark]] • [[Raslouw]] • [[Rooihuiskraal]] • [[Southdowns Irene Country Farm|Southdowns Irene]] • [[Sunderlandrif]] • [[Thatchfield]] • [[The Reeds]] • [[Valhalla]] • [[Wierdapark]] • [[Zwartkop]]

| group3 = Voorstede van&lt;br/&gt;[[Pretoria]]
| list3  = [[Akasia]] • [[Alphen Park]] • [[Amandasig]] • [[Annlin]] • [[Arcadia, Pretoria|Arcadia]] • [[Ashlea Gardens]] • [[Atteridgeville]] • [[Bailey's Muckleneuk]] • [[Booysens, Pretoria|Booysens]] • [[Brooklyn, Pretoria|Brooklyn]] • [[Brummeria]] • [[Capital Park]] • [[Chantelle]] • [[Claremont, Pretoria|Claremont]] • [[Clarina]] • [[Clearwater Flyfishing Estate]] • [[Colbyn]] • [[Constantiapark]] • [[Danville]] • [[Daspoort]] • [[Derdepoortpark]] • [[Die Wilgers]] • [[Doornpoort]] • [[Dorandia]] • [[Eastlynne]] • [[Eastwood]] • [[Eersterust]] • [[Ekklesia]] • [[Elandspoort]] • [[Elarduspark]] • [[Eloffsdal]] • [[Equestria]] • [[Erasmuskloof]] • [[Erasmusrand]] • [[Faerie Glen]] • [[Florauna]] • [[Fortina Landbouhoewes]] • [[Garsfontein]] • [[Gezina, Pretoria|Gezina]] • [[Groenkloof]] • [[Hatfield, Pretoria|Hatfield]] • [[Hazelwood]] • [[Heatherdale Landbouhoewes|Heatherdale LH]] • [[Hermanstad]] • [[Hesteapark]] • [[Hillcrest, Pretoria|Hillcrest]] • [[Hornsoord Landbouhoewes]] • [[Jan Niemand Park]] • [[Kameeldrift]] • [[Karenpark]] • [[Kilnerpark]] • [[Koedoespoort]] • [[Krauseville Hoewes]] • [[Kwaggasrand]] • [[Lady Selborne, Pretoria|Lady Selborne]] • [[La Montagne]] • [[Les Marais]] • [[Lindopark]] • [[Loftus Stadium]] • [[Lotus Gardens]] • [[Lotus Gardens uitb. 2]] • [[Lukasrand]] • [[Lydiana]] • [[Lynnwood]] • [[Lynnwood Glen]] • [[Lynnwood Manor]] • [[Lynnwood Park]] • [[Lynnwoodrif]] • [[Magalieskruin]] • [[Magaliesmoot]] • [[Mamelodi]] • [[Marabastad]] • [[Mayville]] • [[Menlopark, Pretoria|Menlopark]] • [[Menlyn]] • [[Meyerspark]] • [[Montana Hoewes]] • [[Montana Park]] • [[Montana Tuine]] • [[Monument Park]] • [[Mooikloof]] • [[Mooikloofrif]] • [[Môregloed]] • [[Moreletapark]] • [[Mountain View, Pretoria|Mountain View]] • [[Muckleneuk]] • [[Murrayfield]] • [[Newlands, Pretoria|Newlands]] • [[Nelmapius]] • [[Nieuw-Muckleneuk]] • [[Ninapark]] • [[Olympus, Pretoria|Olympus]] • [[Orchards, Gauteng|Orchards]] • [[Philip Nelpark]] • [[Pretoria-Noord]] • [[Pretoria-Tuine]] • [[Pretoria-Wes]] • [[Pretoriuspark]] • [[Prinshof]] • [[Proklamasieheuwel]] • [[Queenswood]] • [[Rietfontein, Pretoria|Rietfontein]] • [[Rietondale]] • [[Rietvalleirand]] • [[Riviera, Pretoria|Riviera]] • [[Roseville]] • [[Rosslyn Industrial]] • [[Salvokop]] • [[Shere]] • [[Silver Lakes]] • [[Silver Lakes Gholflandgoed]] • [[Silverton]] • [[Sinoville]] • [[Six Fountains]] • [[Sterrewag, Pretoria|Sterrewag]] • [[Suiderberg, Pretoria|Suiderberg]] • [[Sunnyside, Pretoria|Sunnyside]] • [[Thaba Tshwane]] • [[Theresapark]] • [[The Wilds, Pretoria|The Wilds]] • [[Tileba]] • [[Trevenna, Pretoria|Trevenna]] • [[Val de Grace]] • [[Villieria]] • [[Wapadrand]] • [[Waterkloof]] • [[Waterkloof Glen]] • [[Waterkloofpark]] • [[Waterkloofrif]] • [[Waltloo]] • [[Waverley]] • [[Weavind Park]] • [[Wespark]] • [[Wildebeesthoek SH]] • [[Willow Acres Landgoed]] • [[Willow Glen]] • [[Willow Park Manor]] • [[Wingate Park]] • [[Winternest Landbouhoewes|Winternest LH]] • [[Wonderboom-Suid]] • [[Woodhill]] • [[Woodlands, Pretoria|Woodlands]] • [[Zambezi Country Estate]] • [[Zwavelpoort]]

}}
|DC4 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Tuinroete-distriksmunisipaliteit]], [[Wes-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Eden highlighted (2011).svg|150x150px|center|Garden Route District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[George]]'''

| group1 = [[Bitou Plaaslike Munisipaliteit|Bitou]]
| list1  = [[Harkerville]] • [[Keurboomstrand]] • [[Kranshoek]] • [[Kurland]] • [[Nature's Valley]] • [[Plettenbergbaai]] • [[Wittedrif]]

| group2 = [[George Plaaslike Munisipaliteit|George]]
| list2  = [[Avontuur]] • [[De Vlugt]] • [[George]] • [[Haarlem, Wes-Kaap|Haarlem]] • [[Herold]] • [[Heroldsbaai]] • [[Hoekwil]] • [[Pacaltsdorp]] • [[Twee Rivieren]] • [[Uniondale]] • [[Victoriabaai]] • [[Wildernis]]

| group3 = [[Hessequa Plaaslike Munisipaliteit|Hessequa]]
| list3  = [[Albertinia]] • [[Gouritsmond]] • [[Groot-Jongensfontein]] • [[Heidelberg, Wes-Kaap|Heidelberg]] • [[Port Beaufort]] • [[Riversdal]] • [[Slangrivier]] • [[Stilbaai]] • [[Vermaaklikheid]] • [[Witsand]]

| group4 = [[Kannaland Plaaslike Munisipaliteit|Kannaland]]
| list4  = [[Amaliënstein]] • [[Calitzdorp]] • [[Ladismith]] • [[Vanwyksdorp]] • [[Zoar, Wes-Kaap|Zoar]]

| group5 = [[Knysna Plaaslike Munisipaliteit|Knysna]]
| list5  = [[Brenton-on-Sea]] • [[Buffelsbaai]] • [[Karatara]] • [[Knysna]] • [[Rheenendal]] • [[Sedgefield]]

| group6 = [[Mosselbaai Plaaslike Munisipaliteit|Mosselbaai]]
| list6  = [[Boggomsbaai]] • [[Brandwag]] • [[Danabaai]] • [[Friemersheim]] • [[Glentana]] • [[Groot-Brakrivier (dorp)|Groot-Brakrivier]] • [[Hartenbos]] • [[Herbertsdale]] • [[Klein-Brakrivier]] • [[Mosselbaai]] • [[Reebok]] • [[Tergniet]] • [[Vleesbaai]]

| group7 = [[Oudtshoorn Plaaslike Munisipaliteit|Oudtshoorn]]
| list7  = [[De Hoop, Wes-Kaap|De Hoop]] • [[De Rust]] • [[Dysselsdorp]] • [[Matjiesrivier, Tuinroete|Matjiesrivier]] • [[Oudtshoorn]] • [[Volmoed]]

}}
|DC21 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Ugu-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Ugu highlighted (2011).svg|150x150px|center|Ugu District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Port Shepstone]]'''

| group1 = [[Ray Nkonyeni Plaaslike Munisipaliteit|Ray Nkonyeni]]
| list1  = [[Anerley]] • [[Gamalakhe]] • [[Glenmore, KwaZulu-Natal|Glenmore]] • [[Glenmore Beach]] • [[Hibberdene]] • [[iZingolweni]] • [[Mahlabathini]] • [[Marburg]] • [[Margate, KwaZulu-Natal|Margate]] • [[Munster]] • [[Palm Beach]] • [[Port Edward]] • [[Port Shepstone]] • [[Ramsgate, KwaZulu-Natal|Ramsgate]] • [[Rennies Beach]] • [[Shelly Beach]] • [[Southbroom]] • [[St Michael's-on-Sea]] • [[Trafalgar, KwaZulu-Natal|Trafalgar]] • [[Umtentweni]] • [[Umzumbe]] • [[Uvongo]]

| group2 = [[Umzumbe Plaaslike Munisipaliteit|Umzumbe]]
| list2  = [[Mathulini]] • [[St Faith’s]]

| group3 = [[uMuziwabantu Plaaslike Munisipaliteit|uMuziwabantu]]
| list3  = [[Harding]] • [[Weza]]

| group4 = [[uMdoni Plaaslike Munisipaliteit|uMdoni]]
| list4  = [[Amahlongwa]] • [[Amandawe]] • [[Bazley]] • [[Ifafastrand]] • [[Kelso, KwaZulu-Natal|Kelso]] • [[KwaCele]] • [[Mayfield]] • [[Mtwalume]] • [[Nkwifa]] • [[Park Rynie]] • [[Pennington]] • [[Scottburgh]] • [[Sezela]] • [[Umzinto]]

}}
|DC22 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[uMgungundlovu-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with uMgungundlovu highlighted (2011).svg|150x150px|center|uMgungundlovu District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Pietermaritzburg]]'''

| group1 = [[uMshwathi Plaaslike Munisipaliteit|uMshwathi]]
| list1  = [[Albert Falls]] • [[Cool Air, KwaZulu-Natal|Cool Air]] • [[Dalton]] • [[New Hanover, KwaZulu-Natal|New Hanover]] • [[Trust Feed]] • [[Wartburg]]

| group2 = [[uMngeni Plaaslike Munisipaliteit|uMngeni]]
| list2  = [[Balgowan, KwaZulu-Natal|Balgowan]] • [[Hilton]] • [[Howick]] • [[Lidgetton]] • [[Leeurivier (dorpie)|Leeurivier]] • [[Merrivale, KwaZulu-Natal|Merrivale]] • [[Mpophomeni]] • [[Nottingham Road]]

| group3 = [[Mpofana Plaaslike Munisipaliteit|Mpofana]]
| list3  = [[Bruntville]] • [[Mooirivier (KwaZulu-Natal)|Mooirivier]] • [[Rosetta, KwaZulu-Natal|Rosetta]] • [[Townview, Mooirivier]]

| group4 = [[Impendle Plaaslike Munisipaliteit|Impendle]]
| list4  = [[Boston, KwaZulu-Natal|Boston]] • [[Impendle]]

| group5 = [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit|Msunduzi]]
| list5  = [[Ashburton, KwaZulu-Natal|Ashburton]] • [[Edendale, KwaZulu-Natal|Edendale]] • [[Imbali]] • [[Pietermaritzburg]]

| group6 = [[Mkhambathini Plaaslike Munisipaliteit|Mkhambathini]]
| list6  = [[Camperdown]]

| group7 = [[Richmond Plaaslike Munisipaliteit|Richmond]]
| list7  = [[Hopewell, KwaZulu-Natal|Hopewell]] • [[Richmond, KwaZulu-Natal|Richmond]] • [[Thornville]]

}}
|DC27 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Umkhanyakude-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with uMkhanyakude highlighted (2011).svg|150x150px|center|uMkhanyakude District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Mkuze]]'''

| group1 = [[Groot Vyf Hlabisa Plaaslike Munisipaliteit|Groot Vyf Hlabisa]]
| list1  = [[Amatshamnyama]] • [[Bazaneni]] • [[Dukumbane]] • [[Ezimbondweni]] • [[Giba]] • [[Hlabisa]] • [[Hlambanyathi]] • [[Hluhluwe]] • [[Koqhoqhoqho]] • [[KwaGula]] • [[KwaHlabisa]] • [[KwaMkenkethe]] • [[KwaQunwane]] • [[KwaSeme]] • [[KwaThembeka]] • [[Mabhokisini]] • [[Mabundeni]] • [[Madunjini]] • [[Matshamhlophe]] • [[Matshamnyama ]] • [[Mawuza]] • [[Mgangado]] • [[Mgwaqeni]] • [[Mpembeni]] • [[Mphakathini]] • [[Mphakathini B]] • [[Mthwadlana]] • [[Mzinene]] • [[Nhlawathi]] • [[Ngwenya, KwaZulu-Natal|Ngwenya]] • [[Njiya]] • [[Nkonyamaneni]] • [[Nomcondo]] • [[Nsimane]] • [[Nyathini]] • [[Papasi]] • [[Qomukuphila]] • [[Sikwakwaneni]] • [[Sitezi]] • [[Tanganeni]] • [[Thandanini]] • [[Zibayeni]] • [[Zidonini]]

| group2 = [[Jozini Plaaslike Munisipaliteit|Jozini]]
| list2  = [[Banjana]] • [[Bhambanani]] • [[Bhekindoda]] • [[Bhokweni]] • [[Biva]] • [[Dubulwayo]] • [[eGujini]] • [[Ekhuhlehleni]] • [[eMachobeni]] • [[eManqayini]] • [[Emanyiseni]] • [[Embandleni]] • [[eMombeni]] • [[eMthonjeni]] • [[ePhosheni]] • [[eSiweni ]] • [[eZinhlwathini]] • [[Ezinkunini]] • [[Fakude]] • [[Hlalanathi]] • [[Ingwavuma]] • [[Isihlangwini]] • [[Jozini]] • [[KwaGedle]] • [[KwaJobe]] • [[KwaLiweni]] • [[KwaMakhonyeni]] • [[KwaMangqwashu]] • [[KwaMbuzi]] • [[KwaNonjinjikazi]] • [[Kwaqondile]] • [[Lake View, Jozini|Lake View]] • [[Magugu]] • [[Makane]] • [[Malobeni]] • [[Mangwazane]] • [[Manhlali]] • [[Manyiseni]] • [[Masabe]] • [[Mathenjwa]] • [[Mbondla]] • [[Mhlekazi]] • [[Mjindi]] • [[Mkhanyeni]] • [[Mkhonjeni]] • [[Mkuze]] • [[Mkhuze]] • [[Mlambongwenya]] • [[Mngomezulu]] • [[Mphakathi]] • [[Mpileni]] • [[Mpondwana]] • [[Munywana]] • [[Mziki]] • [[Mzinyoni]] • [[Nambulungwana]] • [[Ndabeni]] • [[Ndumu]] • [[Ngonyameni]] • [[Nhlabezinde]] • [[Nkungwini]] • [[Nkwambane]] • [[Nohhihhi]] • [[Nondabuya]] • [[Ntabayengwe]] • [[Nyawo]] • [[Ohlalwini]] • [[Ophondweni, Jozini]] • [[Oshabeni]] • [[Phapheni]] • [[Pikinini Nyamazane]] • [[Qokolwane]] • [[Shemula]] • [[Sibongile]] • [[Sibonokuhle]] • [[Sihlangwini]] • [[Thembalethu]] • [[Tshaneni]] • [[Ubombo]] • [[Uphande]] • [[Zulwini]]

| group3 = [[Mtubatuba Plaaslike Munisipaliteit|Mtubatuba]]
| list3  = [[DukuDuku]] • [[Ebaswazini]] • [[Enqupheni]] • [[Ensolweni]] • [[Esiyembeni]] • [[Gunjaneni]] • [[Hoho]] • [[KwaMsane]] • [[KwaMthole]] • [[KwaSithole]] • [[Machibini]] • [[Madwaleni,  KwaZulu-Natal|Madwaleni]] • [[Makhambane]] • [[Mapheleni]] • [[Mfekayi]] • [[Mhujini]] • [[Mshaya]] • [[Mtubatuba]] •  [[Ndombeni]] • [[Nkatha]] • [[Nkolokoto]] • [[Nkombose]] • [[Ntondweni]] • [[Ogengele]] • [[Ophondweni, Mtubatuba]] • [[Phondweni]] • [[Qakwini]] • [[Shikishela]] • [[Somkele]] • [[St. Lucia, KwaZulu-Natal|St. Lucia]].

| group4 = [[uMhlabuyalingana Plaaslike Munisipaliteit|uMhlabuyalingana]]
| list4  = [[Kosibaai]] • [[Kwangwanase]] • [[Mbazwana]] • [[Mseleni]]
}}
|DC24 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[UMzinyathi-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with uMzinyathi highlighted (2011).svg|150x150px|center|UMzinyathi District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Dundee, KwaZulu-Natal|Dundee]]'''

| group1 = [[Endumeni Plaaslike Munisipaliteit|Endumeni]]
| list1  = [[Dundee]] • [[Glencoe]] • [[Talana]] • [[Wasbank]]

| group2 = [[Nquthu Plaaslike Munisipaliteit|Nquthu]]
| list2  = [[Barklieside]] • [[HlathiDlamini]] • [[HlathiNgudulwane]] • [[Luvisi]] • [[Masotsheni]] • [[Mhlungwane A]] • [[Mkhonjane A]] • [[Mkhonjane E]] • [[Mqhedlana]] • [[Ndatshana]] • [[Nquthu]] • [[St Mathews]] • [[Seven, Nquthu|Seven]]

| group3 = [[Msinga Plaaslike Munisipaliteit|Msinga]]
| list3  = [[Dolo]] • [[Dungamanzi]] • [[Embangweni]] • [[Emthaleni]] • [[Enyandu]] • [[Esijozini]] • [[Ezingulubeni]] • [[Gujini]] • [[Guqa]] • [[Malomeni]] • [[Matshematshe]] • [[Mbabane, Msinga|Mbabane]] • [[Mbindolo]] • [[Nxamalala]] • [[Othulini]] • [[Ophate]] • [[Pomeroy]] • [[Sampofu]] • [[Tugela Ferry]] • [[Zenzele]]

| group4 = [[Umvoti Plaaslike Munisipaliteit|Umvoti]]
| list4  =  [[Enhlalakahle]] • [[Eshane]] • [[Greytown]] • [[Hermannsburg]] • [[Kranskop]] • [[KwaZiba]] • [[Matimatolo]] • [[Mdlelanto]] • [[Mkhize]] • [[Mpanza]] • [[Muden]] • [[Ngwempisi]] • [[Perseverance]] • [[Vukaphanzi]] 
}}
|DC23 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[UThukela-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with uThukela highlighted (2011).svg|150x150px|center|UThukela District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Ladysmith]]'''

| group1 = [[Alfred Duma Plaaslike Munisipaliteit|Alfred Duma]]
| list1  = [[Brakfontein]] • [[Colenso]] • [[Driefontein, KwaZulu-Natal|Driefontein]] • [[Ekuvukeni]] • [[Elandslaagte]] • [[Helpmekaar, KwaZulu-Natal|Helpmekaar]] • [[Kleinfontein, KwaZulu-Natal|Kleinfontein]] • [[Kliprivier (dorp)|Kliprivier]] • [[Ladysmith]] • [[Van Reenen]] • [[Waayhoek]] • [[Watersmeet]]

| group3 = [[Inkosi Langalibalele Plaaslike Munisipaliteit|Inkosi Langalibalele]]
| list3  = [[Cornfields, KwaZulu-Natal|Cornfields]] • [[Estcourt]] • [[Frere]] • [[Goodhome]] • [[Weenen]] • [[Wembezi]]

| group4 = [[Okhahlamba Plaaslike Munisipaliteit|Okhahlamba]]
| list4  = [[Bergville]] • [[Geluksburg]] • [[Moyeni]] • [[Rookdale]] • [[Winterton]] 

}}
|DC34 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Vhembe-distriksmunisipaliteit]], [[Limpopo]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Vhembe highlighted (2011).svg|150x150px|center|Vhembe District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Thohoyandou]]'''

| group1 = [[Musina Plaaslike Munisipaliteit|Musina]]
| list1  = [[Bale, Limpopo|Bale]] • [[Beitbrug]] • [[Folovhodwe]] • [[Ha-Makuya]] • [[Mabvete]] • [[Madimbo]] • [[Makavhini]] • [[Malale]] • [[Mangaya]] • [[Mapuloni]] • [[Maseha]] • [[Masisi]] • [[Mataulu]] • [[Matshena]] • [[Mopane]] • [[Mukovhabale]] • [[Musina]] • [[Muswodi]] • [[Mutshikilini]] • [[Shakadza]] • [[Tshipise]] • [[Tshiungani]] • [[Zwigodini]]

| group2 = [[Collins Chabane Plaaslike Munisipaliteit|Collins Chabane]]
| list2  = [[Dzimauli]] • [[Hlanganani, Limpopo|Hlanganani]] • [[Khakhu]] • [[Malamulele]] • [[Mapakoni]] • [[Mutale]] • [[Thengwe]] • [[Tshilamba]] • [[Vuwani]]

| group3 = [[Thulamela Plaaslike Munisipaliteit|Thulamela]]
| list3  = [[Basani]] • [[Dopeni]] • [[Duthuni]] • [[Dzwerani]] • [[Gaba]] • [[Gandlanani]] • [[Gondeni A]] • [[Green Farm, Limpopo|Green Farm]] • [[Ha-Lambani]] • [[Hasane]] • [[Hatshisele]] • [[Itsani]] • [[Jerome, Limpopo|Jerome]] • [[Jilongo]] • [[Jimmy Jones, Limpopo|Jimmy Jones]] • [[Ka-Mahonisi]] • [[Ka-Matiani]] • [[Ka-Mchipise]] • [[Ka-Mhinga]] • [[Ka-Mphambo]] • [[Ka-Mulamula]] • [[Ka-Sunduza]] • [[Ka-Vhele]] • [[Ka-Xikundu]] • [[Ka-Xitlhelani]] • [[Khalavha]] • [[Khubvi]] • [[Lwamondo]] • [[Makumeke]] • [[Makwarela]] • [[Malamulele]] • [[Maranzhe]] • [[Nyavani]] • [[Shigalo]] • [[Sibasa]] • [[Thohoyandou]] • [[Tshixwadza]]

| group4 = [[Makhado Plaaslike Munisipaliteit|Makhado]]
| list4  = [[Bandelierkop]] • [[Bungeni]] • [[Buysdorp]] • [[Dzanani]] • [[Elim, Limpopo|Elim]] • [[Ha-Davhana]] • [[Ha-Rabali]] • [[Honingfontein]] • [[Kranspoort]] • [[Kutama]] • [[Laatsgevonden]] • [[Levubu]] • [[Louis Trichardt, Limpopo|Louis Trichardt]] • [[Makushu]] • [[Maranikhwe]] • [[Masakona]] • [[Mudimeli]] • [[Olifantshoek, Limpopo|Olifantshoek]] • [[Tiyani]] • [[Tshikota]] • [[Tshitale]] • [[Valdezia]] • [[Waterval, Limpopo|Waterval]]

}}
|DC36 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Waterberg-distriksmunisipaliteit]], [[Limpopo]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Waterberg highlighted (2011).svg|150x150px|center|Waterberg District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Modimolle]]'''

| group1 = [[Thabazimbi Plaaslike Munisipaliteit|Thabazimbi]]
| list1  = [[Amandelbult]] • [[Middeldrift, Limpopo|Middeldrift]] • [[Northam]] • [[Rooiberg]] • [[Swartklip]] • [[Thabazimbi]]

| group2 = [[Lephalale Plaaslike Munisipaliteit|Lephalale]]
| list2  = [[Abbotspoort]] • [[Lephalale]] (ou Ellisras) • [[Onverwacht, Limpopo|Onverwacht]] • [[Villa Nora]]

| group3 = [[Modimolle–Mookgophong Plaaslike Munisipaliteit|Modimolle–Mookgophong]]
| list3  = [[Alma, Limpopo|Alma]] • [[Lesideng]] • [[Modimolle]] (ou Nylstroom) • [[Mookgophong]] (ou Naboomspruit) • [[Phagameng]] • [[Roedtan]] • [[Vaalwater]]

| group4 = [[Bela-Bela Plaaslike Munisipaliteit|Bela-Bela]]
| list4  = [[Bela-Bela]] • [[Pienaarsrivier (dorpie)|Pienaarsrivier]]• [[Rapotokwane]] • [[Rust de Winter]] • [[Settlers]] • [[Vingerkraal]] • [[Welgegund Village]]

| group5 = [[Mogalakwena Plaaslike Munisipaliteit|Mogalakwena]]
| list5  = [[Eseldrift]] • [[Lyden]] • [[Mahwelereng]] • [[Matsitsileng]] • [[Mokopane]] (ou Potgietersrus) • [[Mosesetjane]] • [[Sterkwater]]

}}
|DC1 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Weskus-distriksmunisipaliteit]], [[Wes-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with West Coast highlighted (2011).svg|150x150px|center|Weskus District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Moorreesburg]]'''

| group1 = [[Matzikama Plaaslike Munisipaliteit|Matzikama]]
| list1  = [[Bitterfontein]] • [[Doringbaai]] • [[Ebenhaeser]] • [[Klawer, Wes-Kaap|Klawer]] • [[Kliprand]] • [[Koekenaap]] • [[Lutzville]] • [[Nuwerus]] • [[Papendorp, Wes-Kaap|Papendorp]] • [[Rietpoort]] • [[Strandfontein, Weskusdistrik|Strandfontein]] • [[Vanrhynsdorp]] • [[Vredendal]]

| group2 = [[Cederberg Plaaslike Munisipaliteit|Cederberg]]
| list2  = [[Citrusdal]] • [[Clanwilliam, Wes-Kaap|Clanwilliam]] • [[Elandsbaai]] • [[Graafwater]] • [[Lambertsbaai]] • [[Leipoldtville]] • [[Wupperthal]]

| group3 = [[Bergrivier Plaaslike Munisipaliteit|Bergrivier]]
| list3  = [[Aurora, Wes-Kaap|Aurora]] • [[Dwarskersbos]] • [[Eendekuil]] • [[Goedverwacht]] • [[Piketberg]] • [[Porterville]] • [[Redelinghuys]] • [[Velddrif]] • [[Wittewater]]

| group4 = [[Saldanhabaai Plaaslike Munisipaliteit|Saldanhabaai]]
| list4  = [[Brittaniabaai]] • [[Hopefield]] • [[Jacobsbaai]] • [[Langebaan]] • [[Langebaanweg]] • [[Paternoster]] • [[Saldanha]] • [[St. Helenabaai]] • [[Stompneusbaai]] • [[Vredenburg]]

| group5 = [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit|Swartland]]
| list5  = [[Abbotsdale]] • [[Chatsworth, Wes-Kaap|Chatsworth]] • [[Darling, Wes-Kaap|Darling]] • [[Grottobaai]] • [[Hermon]] • [[Jakkalsfontein]] • [[Kalbaskraal]] • [[Koringberg]] • [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] • [[Moorreesburg]] • [[Riebeek-Kasteel]] • [[Riebeek-Wes]] • [[Yzerfontein]]

}}
|DC48 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Wesrand-distriksmunisipaliteit]], [[Gauteng]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with West Rand highlighted (2011).svg|150x150px|center|Wesrand District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Randfontein]]'''

| group1 = [[Mogale City Plaaslike Munisipaliteit|Mogale City]]
| list1  = [[Azaadville]] • [[Kagiso]] • [[Krugersdorp]] • [[Lindley, Gauteng|Lindley]] • [[Magaliesburg]] • [[Muldersdrift]] • [[Munsieville]] • [[Rietvallei, Gauteng|Rietvallei]]

| group2 = [[Merafong City Plaaslike Munisipaliteit|Merafong City]]
| list2  = [[Blyvooruitzicht]] • [[Carletonville]] • [[Oos-Driefontein]] • [[Elandsrand]] • [[Fochville]] • [[Khutsong]] • [[Oberholzer]] • [[Welverdiend, Gauteng|Welverdiend]] • [[Wes-Driefontein]]

| group3 = [[Randfontein Plaaslike Munisipaliteit|Randfontein]]
| list3  = [[Mohlakeng]] • [[Randfontein]]

| group4 = [[Westonaria Plaaslike Munisipaliteit|Westonaria]]
| list4  = [[Bekkersdal]] • [[Modderfontein]] • [[Venterspos]] • [[Westonaria]]

}}
|DC16 = {{Navigasieboks
| name = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title = [[Xhariep-distriksmunisipaliteit]], [[Vrystaat|Vrystaat]]
| state  = {{{state|autocollapse}}}
| bodyclass = hlist

| above = Setel: '''[[Trompsburg]]'''
| image = [[Lêer:Map of South Africa with Xhariep highlighted (2011).svg|150x150px|center|Xhariep District within South Africa]]

| group1 = [[Kopanong Plaaslike Munisipaliteit|Kopanong]]
| list1  = [[Bethanie, Vrystaat|Bethanie]] • [[Bethulie]] • [[Edenburg]] • [[Fauresmith]] • [[Gariepdam (dorp)|Gariepdam]] • [[Jagersfontein]] • [[Philippolis]] • [[Reddersburg]] • [[Springfontein]] • [[Trompsburg]]

| group2 = [[Letsemeng Plaaslike Munisipaliteit|Letsemeng]]
| list2  = [[Jacobsdal]] • [[Koffiefontein]] • [[Luckhoff]] • [[Oppermansgronde]] • [[Petrusburg]] • [[Ratanang]] • [[Relebohile]] • [[Rooibult]] • [[Saundershoogte]] • [[Teisesville]]

| group3 = [[Mohokare Plaaslike Munisipaliteit|Mohokare]]
| list3  = [[Matlakeng]] • [[Mofulatshepe]] • [[Roleleyathunya]] • [[Rouxville]] • [[Smithfield]] • [[Uitkoms]] • [[Zastron]]

| group4 = [[Naledi Plaaslike Munisipaliteit, Vrystaat|Naledi]]
| list4  = [[Dewetsdorp]] • [[Qibing]] • [[Van Stadensrus]] • [[Wepener]]

}}
|DC8 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[ZF Mgcawu-distriksmunisipaliteit]], [[Noord-Kaap]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Siyanda highlighted (2011).svg|150x150px|center|ZF Mgcawu District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Upington]]'''

| group1 = [[Dawid Kruiper Plaaslike Munisipaliteit|Dawid Kruiper]]
| list1  = [[Askham]] • [[Karos]] • [[Klippunt]] • [[Leerkrans]] • [[Lambrechtsdrif]] • [[Louisvale]] • [[Paballelo]] • [[Raaswater]] • [[Rietfontein, Noord-Kaap|Rietfontein]] • [[Straussburg]] • [[Swartkop, Dawid Kruiper|Swartkop]] • [[Upington]]

| group2 = [[Kai !Garib Plaaslike Munisipaliteit|Kai !Garib]]
| list2  = [[Augrabies]] • [[Kakamas]] • [[Keimoes]] • [[Kenhardt]] • [[Marchand]] • [[Nakop]] • [[Riemvasmaak]]

| group3 = [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit|Kgatelopele]]
| list3  = [[Danielskuil]] • [[Lime Acres]] • [[Owendale, Noord-Kaap|Owendale]]

| group4 = [[!Kheis Plaaslike Munisipaliteit|!Kheis]]
| list4  = [[Brandboom]] • [[Gannaput]] • [[Groblershoop]] • [[Grootdrink]] • [[Putsonderwater]] • [[Wegdraai]]

| group5 = [[Tsantsabane Plaaslike Munisipaliteit|Tsantsabane]]
| list5  = [[Glosam]] • [[Goedgedacht]] • [[Groenwater]] • [[Postmasburg]]

}}
|DC26 = {{Navigasieboks
| name      = Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox
| title     = [[Zululand-distriksmunisipaliteit]], [[KwaZulu-Natal]]
| bodyclass = hlist
| image     = [[Lêer:Map of South Africa with Zululand highlighted (2011).svg|150x150px|center|Zululand District within South Africa]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}

| above = Setel: '''[[Ulundi]]'''

| group1 = [[Ulundi Plaaslike Munisipaliteit|Ulundi]]
| list1  = [[Babanango]] • [[Ceza, KwaZulu-Natal|Ceza]] • [[Mahlabatini]] • [[Ulundi]]

| group2 = [[Nongoma Plaaslike Munisipaliteit|Nongoma]]
| list2  = [[Nongoma]]

| group3 = [[Abaqulusi Plaaslike Munisipaliteit|Abaqulusi]]
| list3  = [[Glückstad]] • [[Hlobane]] • [[Louwsburg]] • [[Mondlo]] • [[Vryheid, KwaZulu-Natal|Vryheid]]

| group4 = [[uPhongolo Plaaslike Munisipaliteit|uPhongolo]]
| list4  = [[Belgrade, KwaZulu-Natal|Belgrade]] • [[Golela]] • [[Ncotshane]] • [[Pongola]]

| group5 = [[EDumbe Plaaslike Munisipaliteit|EDumbe]]
| list5  = [[Blinkwater]] • [[Eersteling]] • [[Lüneberg]] • [[Paulpietersburg]] • [[Pivaanspoort]] • [[Tamboekiesdraai]]

}}

}}&lt;noinclude&gt;
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC8}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; = {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC8}}
{{collapsible option}}
[[Kategorie:Aardrykskundige reekssjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aqyhea70uzxlmq0nyg31cb0rxu9n3mb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>McDonald's</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100632</id>
    <revision>
      <id>2968902</id>
      <parentid>2965859</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T13:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50730-06</username>
        <id>214820</id>
      </contributor>
      <origin>2968902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4939" sha1="2a0gfc4nk0j200nk5nmh51tocnmue6f" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Maatskappy
|naam               = McDonald's Corporation
|kenteken           = [[Lêer:McDonald's Golden Arches.svg|180px]]
|tipe               = Openbare maatskappy
|stigting           = 15 Mei 1940 in San Bernardino, [[Kalifornië]];&lt;br /&gt;McDonald's Corporation, 15 April 1955 in Des Plaines, [[Illinois]]
|ligging_stad       = Oak Brook, [[Illinois]]
|ligging_land       = [[Verenigde State van Amerika]]
|ligging            = 
|liggings           = 36&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aboutmcdonalds.com/mcd/our_company.html |title=Corporate FAQ |author=McDonald's publication |publisher=McDonald's Corporation |access-date=14 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820151200/http://www.aboutmcdonalds.com/mcd/our_company.html |archive-date=20 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|sleutelpersone     = Andrew J. McKenna &lt;small&gt;(Voorsitter)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Steve Easterbrook &lt;small&gt;(President en hoofuitvoerende beampte)&lt;/small&gt;
|gebied_bedien      = Wêreldwyd
|industrie          = [[Restaurant]]e
|produkte           = Kitskos&lt;br /&gt;([[hamburger]]s • [[hoendervleis|hoender]] • [[slaptjips]] • [[koeldrank]] • [[koffie]] • [[melkskommel]]s • slaaie • nageregte • [[ontbyt]])
|dienste            = 
|inkomste           = $&amp;nbsp;28,1057&amp;nbsp;miljard (2013)&lt;ref name='xbrlus_1'&gt;{{cite web |url=http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/63908/000006390814000019/0000063908-14-000019-index.htm |title=MCDONALDS CORP 2013 Annual Report Form (10-K) |publisher=United States Securities and Exchange Commission |format=XBRL |date=24 Februarie 2014 |access-date=14 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030165732/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/63908/000006390814000019/0000063908-14-000019-index.htm |archive-date=30 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;$&amp;nbsp;27,567 miljard (2012)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;
|bedryfsinkomste    = $&amp;nbsp;8,7643 miljard (2013)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;&lt;br /&gt;$&amp;nbsp;8,6046 miljard (2012)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;
|netto_inkomste     = $&amp;nbsp;5,5859 miljard (2013)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;&lt;br /&gt;$&amp;nbsp;5,4648 miljard (2012)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;
|getal_werknemers   = 420&amp;nbsp;000 (2014)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://yahoo.brand.edgar-online.com/displayfilinginfo.aspx?FilingID=10510072-813-338640 |title=McDONALD’S CORPORATION 10-K SEC Filing for the fiscal year ended December 31, 2014 |author=McDonald Corporation |access-date=14 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193141/http://yahoo.brand.edgar-online.com/displayfilinginfo.aspx?FilingID=10510072-813-338640 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|ouer               = 
|afdelings          = 
|dogtermaatskappye  = 
|slagspreuk         = ''I’m Lovin’ It''
|tuisblad           = [http://www.aboutmcdonalds.com/ aboutmcdonalds.com]
|ontbind            = 
|voetnotas          = 
|intl               = 
}}

[[Lêer:McDonaldsWorldLocations.svg|duimnael|links|300px|McDonald's-restaurante wêreldwyd]]
'''McDonald's Corporation''' is die wêreld se grootste ketting van [[hamburger]]- en kitskos[[restaurant]]e.

Die hoofkantoor van die firma – McDonald's Plaza genoem – is geleë in Oak Brook, 'n voorstad van [[Chicago]] in die [[Verenigde State]]. Hier is ook die &quot;Hamburger University&quot;, die opleidingsentrum van McDonald's.

Die maatskappy is deur die sakeman Ray Kroć uitgebou nadat hy in 1955 die regte oorgeneem het van 'n klein hamburgerketting wat gelei was deur Dick en Mac McDonald.

'n McDonald's-restaurant word bestuur deur 'n konsessienemer, 'n filiaal, of die maatskappy self. Die inkomste van die maatskappy kom uit die huur, kopiereg en fooie wat betaal word deur die konsessiehouers, en die verkope in selftoegeruste restaurante.
SAMOA FIJI NAURU TUVALU
McDonald's bedien hoofsaaklik hamburgers, [[kaasburger]]s, [[hoendervleis|hoender]], [[slaptjips|skyfies]], ontbytgeregte, [[koeldrank]], [[melkskommel]]s en nageregte. In reaksie op kritiek oor sy vervelige spyskaart, verkoop die maatskappy nou ook slaaie, garnale, gevoudes en [[vrugte]].

Die totale aantal bestellings by McDonald's beloop 68 miljoen per dag, versprei oor meer as 36&amp;nbsp;000 takke in 119 lande. Op 11 November 2015 het McDonald's hul 20ste jaar in [[Suid-Afrika]] met 234 takke gevier.

&lt;gallery mode=packed heights=&quot;100px&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Lêer:McDonald's Sandton.jpg|McDonald's in [[Sandton]]
Lêer:Big Mac hamburger.jpg|'n Big Mac-burger
Lêer:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|Chicken Mcnuggets
Lêer:McDonalds-French-Fries-Plate.jpg|McDonald's se [[slaptjips]]
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van vername restaurante in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commonskat-inlyn|McDonald's}}
* {{en}} [http://www.aboutmcdonalds.com/ Amptelike webwerf]

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]]
[[Kategorie:Kitskosrestaurante]]</text>
      <sha1>2a0gfc4nk0j200nk5nmh51tocnmue6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968904</id>
      <parentid>2968902</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T13:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-50730-06|~2026-50730-06]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Sobaka|Sobaka]]</comment>
      <origin>2965859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4916" sha1="cnh6ylkvum1f59bodp9lgtuvdk8iwvq" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Maatskappy
|naam               = McDonald's Corporation
|kenteken           = [[Lêer:McDonald's Golden Arches.svg|180px]]
|tipe               = Openbare maatskappy
|stigting           = 15 Mei 1940 in San Bernardino, [[Kalifornië]];&lt;br /&gt;McDonald's Corporation, 15 April 1955 in Des Plaines, [[Illinois]]
|ligging_stad       = Oak Brook, [[Illinois]]
|ligging_land       = [[Verenigde State van Amerika]]
|ligging            = 
|liggings           = 36&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aboutmcdonalds.com/mcd/our_company.html |title=Corporate FAQ |author=McDonald's publication |publisher=McDonald's Corporation |access-date=14 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820151200/http://www.aboutmcdonalds.com/mcd/our_company.html |archive-date=20 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|sleutelpersone     = Andrew J. McKenna &lt;small&gt;(Voorsitter)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Steve Easterbrook &lt;small&gt;(President en hoofuitvoerende beampte)&lt;/small&gt;
|gebied_bedien      = Wêreldwyd
|industrie          = [[Restaurant]]e
|produkte           = Kitskos&lt;br /&gt;([[hamburger]]s • [[hoendervleis|hoender]] • [[slaptjips]] • [[koeldrank]] • [[koffie]] • [[melkskommel]]s • slaaie • nageregte • [[ontbyt]])
|dienste            = 
|inkomste           = $&amp;nbsp;28,1057&amp;nbsp;miljard (2013)&lt;ref name='xbrlus_1'&gt;{{cite web |url=http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/63908/000006390814000019/0000063908-14-000019-index.htm |title=MCDONALDS CORP 2013 Annual Report Form (10-K) |publisher=United States Securities and Exchange Commission |format=XBRL |date=24 Februarie 2014 |access-date=14 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030165732/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/63908/000006390814000019/0000063908-14-000019-index.htm |archive-date=30 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;$&amp;nbsp;27,567 miljard (2012)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;
|bedryfsinkomste    = $&amp;nbsp;8,7643 miljard (2013)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;&lt;br /&gt;$&amp;nbsp;8,6046 miljard (2012)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;
|netto_inkomste     = $&amp;nbsp;5,5859 miljard (2013)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;&lt;br /&gt;$&amp;nbsp;5,4648 miljard (2012)&lt;ref name='xbrlus_1'/&gt;
|getal_werknemers   = 420&amp;nbsp;000 (2014)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://yahoo.brand.edgar-online.com/displayfilinginfo.aspx?FilingID=10510072-813-338640 |title=McDONALD’S CORPORATION 10-K SEC Filing for the fiscal year ended December 31, 2014 |author=McDonald Corporation |access-date=14 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193141/http://yahoo.brand.edgar-online.com/displayfilinginfo.aspx?FilingID=10510072-813-338640 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|ouer               = 
|afdelings          = 
|dogtermaatskappye  = 
|slagspreuk         = ''I’m Lovin’ It''
|tuisblad           = [http://www.aboutmcdonalds.com/ aboutmcdonalds.com]
|ontbind            = 
|voetnotas          = 
|intl               = 
}}

[[Lêer:McDonaldsWorldLocations.svg|duimnael|links|300px|McDonald's-restaurante wêreldwyd]]
'''McDonald's Corporation''' is die wêreld se grootste ketting van [[hamburger]]- en kitskos[[restaurant]]e.

Die hoofkantoor van die firma – McDonald's Plaza genoem – is geleë in Oak Brook, 'n voorstad van [[Chicago]] in die [[Verenigde State]]. Hier is ook die &quot;Hamburger University&quot;, die opleidingsentrum van McDonald's.

Die maatskappy is deur die sakeman Ray Kroć uitgebou nadat hy in 1955 die regte oorgeneem het van 'n klein hamburgerketting wat gelei was deur Dick en Mac McDonald.

'n McDonald's-restaurant word bestuur deur 'n konsessienemer, 'n filiaal, of die maatskappy self. Die inkomste van die maatskappy kom uit die huur, kopiereg en fooie wat betaal word deur die konsessiehouers, en die verkope in selftoegeruste restaurante.

McDonald's bedien hoofsaaklik hamburgers, [[kaasburger]]s, [[hoendervleis|hoender]], [[slaptjips|skyfies]], ontbytgeregte, [[koeldrank]], [[melkskommel]]s en nageregte. In reaksie op kritiek oor sy vervelige spyskaart, verkoop die maatskappy nou ook slaaie, garnale, gevoudes en [[vrugte]].

Die totale aantal bestellings by McDonald's beloop 68 miljoen per dag, versprei oor meer as 36&amp;nbsp;000 takke in 119 lande. Op 11 November 2015 het McDonald's hul 20ste jaar in [[Suid-Afrika]] met 234 takke gevier.

&lt;gallery mode=packed heights=&quot;100px&quot; perrow=&quot;3&quot;&gt;
Lêer:McDonald's Sandton.jpg|McDonald's in [[Sandton]]
Lêer:Big Mac hamburger.jpg|'n Big Mac-burger
Lêer:McDonalds-Chicken-McNuggets.jpg|Chicken Mcnuggets
Lêer:McDonalds-French-Fries-Plate.jpg|McDonald's se [[slaptjips]]
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van vername restaurante in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commonskat-inlyn|McDonald's}}
* {{en}} [http://www.aboutmcdonalds.com/ Amptelike webwerf]

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]]
[[Kategorie:Kitskosrestaurante]]</text>
      <sha1>cnh6ylkvum1f59bodp9lgtuvdk8iwvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lys van Afrikaanse vakwoordeboeke en terminologielyste</title>
    <ns>0</ns>
    <id>106627</id>
    <revision>
      <id>2969034</id>
      <parentid>2865649</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T07:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45605-78</username>
        <id>214868</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe weergawes van twee termelyste</comment>
      <origin>2969034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27263" sha1="8vr3fhxp7qqg12q6oa621o0pf4o42j0" xml:space="preserve">Hier volg 'n '''lys van Afrikaanse vakwoordeboeke en terminologielyste''':

* ''Akkerboulys/Field Husbandry List'' (1964) – [Taaldiensburo]
* ''Accounting and Commercial Dictionary (English-Afrikaans)'' (1958) – [B.S. Wiehahn]
* ''[https://alp.lib.sun.ac.za/handle/123456789/2475 Lys van Antarktiese terme]'' (1961)
* ''Aptekerswoordeboek'' (1965; 1981) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns]
* ''Verklarende vakwoordeboek vir antropologie en argeologie'' (1996) – [Pieter Johannes Coertze; Roelof Dewald Coertze]
* ''Asbesterme en -woordbepalings'' – [S.A. Buro van Standaarde]
* ''Basketbal, korfbal en netbal: sportterme'' (1975) – [S.A. Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Terminologieseksie; S.A. Köordinerende Vaktaalkomitee vir Sport]
* ''Betonwoordeboek'' (1988) – [B.J. Addis; L.C. Bekker]
[[Lêer:Chemiewoordeboek1968.JPG|duimnael|'''''Chemiewoordeboek''''' (1968)]]
* ''Biblioteekwoordeboek'' (1971) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
:: ''Woordeboek van biblioteekkundige, inligtingkundige en verwante terme: English-Afrikaans, Afrikaans-English'' (1989) - [A. Louw; J. A. Reyneke; S.A. Departement van Nasionale Opvoeding. Nasionale Vakterminologiediens; [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Vaktaalburo]
* ''Afrikaans verklarende woordeboek vir biologie'' (1982; 1984) – [Eulalie Munnik]
* ''Verklarende biologiewoordeboek'' (1983) – [Michael Webb; Meyer de Villiers; Johannes Jacobus du Plessis du Toit]
* ''Blommerangskikkingsterme'' (1964) – [Taaldiensburo]
* ''Borduurwoordeboek'' (1972) – [S.A. Departement van Kultuursake. Huisvlyttaalkomitee; S.A. Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Terminologieseksie]
* ''Bouwoordeboek'' (English-Afrikaans; Afrikaans-English) (1960–1987) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns; Vaktaalburo]
* [http://www.prolingua.org.za/dokumente/Brandweerwoordeboek.pdf  Brandweerwoordeboek] (1985) – [Terminologievereniging van Suid-Afrika; S.A. Brandweerinstituut; Rekenaarmatig en leksikografies herverwerk deur FJ Wolff en PJ Taljaard]
* [http://www.prolingua.org.za/dokumente/BRUGWOORDELYS.pdf Brugwoordelys] (2010) – [Johan Dorfling]
* Bybelkundeterme (1979)
* ''Engels-Afrikaanse skeikundige terminologie'' (1918) – [D.F. du Toit Malherbe]
:: ''Lys skeikundige terme, Engels-Afrikaans'' (1955) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
::: '''''Chemiewoordeboek (Afrikaans-Engels): Chemical dictionary (English-Afrikaans)''''' (1968) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo: Komitee vir Chemieterme]
:::: ''Die Nuwe chemiewoordeboek. Deel 1, Engels-Afrikaans'' (1991) – [D. F. Louw. S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns; S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo; S.A. Departement van Nasionale Opvoeding: Nasionale Vakterminologiediens]
:::: ''The New chemistry dictionary. Part 2, Afrikaans-English'' (1991) – [D. F. Louw. S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns; S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo; S.A. Departement van Nasionale Opvoeding. Nasionale Vakterminologiediens]
* ''Dierkundewoordeboek'' (1982) – [Nasionale Vakterminologiediens]
* ''Drukkersterme'' (English-Afrikaans; Afrikaans-English) (1971) – [S.A. Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Vaktaalseksie]
* ''Voorlopige duikbote woordelys'' (1969) – [Dept. van S.A. Verdediging. Vloottaalkantoor]
* ''Ekonomiewoordeboek'' (English-Afrikaans) (1976–1981) – [W.F.J. Steenkamp; S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Ekonomie en bedryfswoordeboek'' (Engels-Afrikaans) (2004) – [W.F.J. Steenkamp; Hendrik Johannes Jacobus Reynders]
* [http://www.prolingua.org.za/dokumente/ElektronieseWdbk-Cillie.pdf Woordeboek met elektrotegniese, elektroniese en aanverwante terme] – [Chris Cillie, vir die rekenaar verwerk deur Fritz Wolff]
* ''Elektrotegniese verklarende woordelys''  (1964) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Beveilingrelês'' (1967) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Elektriese traksie'' (1959) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Elektro-akoestika''
:: ''Elektromeganiese toepassing''
:: ''Elektronika'' (1964) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Golfleiers''
:: ''Grondterme (Elektrotegniek)'' (1962) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Masjiene en transformators'' (1964) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Skakelborde en toestelle vir aansluiting en spanningsreëling'' -(1967) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Statiese omsetters''
[[Lêer:Voorlopigegeneeskundigewoordelys1966.JPG|duimnael|Een van die voorlopers van die '''Afrikaanse geneeskundige woordeboeke''' (1966)]]
:: ''Toepassing van elektrisiteit by verhitting''
:: ''Transduktors'' (1958) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Verligting'' (1962) – [S.A. Buro vir Standaarde]
* [http://www0.sun.ac.za/taalsentrum/assets/files/Hulpbronne%20vir%20Taalpraktisyns/Eskom-woordeboek%201986.pdf ''Eskomwoordeboek vir kragontwikkeling en -verspreiding''] (1987) – [Eskom. Taaldiensteseksie van die Dienstegroep]
* ''Filatelieterme: Engels-Afrikaanse lys posseëlversamelaarsterme'' (1977) – [Afrikaanse Filateliese Vereniging]
* ''Finansiële woordeboek'' (English-Afrikaans) (1985) – [ [[J.D.U. Geldenhuys]]; E.E. Viljoen-Smook]
:: ''Sakewoordeboek'' (1991, 1993) – [J.D.U. Geldenhuys; E.E. Viljoen-Smook]
::: ''Drietalige sakewoordeboek'' (1995) – [J.D.U. Geldenhuys; K.D. Mboweni-Marais; E.E. Viljoen-Smook]
:::: ''Nuwe sakewoordeboek'' (2003) – [J.D.U. Geldenhuys; E.E. Viljoen-Smook]
::::: ''Sakewoordeboek'' (2009) – [J.D.U. Geldenhuys; E.E. Viljoen-Smook]
* ''[http://fskwdb.up.ac.za/Main.php Fisikawoordeboek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180527010808/http://fskwdb.up.ac.za/Main.php |date=27 Mei 2018 }}'' (1977) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Fotografiewoordeboek'' (1982) -[S.A. Departement van Nasionale Opvoeding. Vaktaalburo]
* ''Mediese Woordeboek (met inbegrip van Veeartsenykundige, Tandheelkundige en Hospitaalbenaminge)'' (1935) – [F.Z. van der Merwe; J.D. Louw]
:: '''Voorlopige Geneeskundige Woordelys''' (1944–1966) – [H. O. Mönnig; F.Z. van der Merwe; J.D. Louw]
::: ''Lys ontleedkundige terme: Engels-Afrikaans-Latyn'' (1953) – ([[S.P.E. Boshoff]]; Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo)
:::: ''Beknopte mediese woordeboek'' (1962) – [Hansen Ralph]
::::: ''Geneeskundige woordeboek'' (1972; 1988) – [Hendrik Willem Snyman]
:::::: ''Woordeboek van Afrikaanse Geneeskundeterme'' (1979; 1997; 2001) – [Andries Jacob Brink; Universiteit van Stellenbosch]
::::::: ''Oxford Mediese Woordeboek: vertalend &amp; verklarend'' (1993) – [Elizabeth A. Martin. Oxford]
:::::::: ''Woordeboek vir die Gesondheidswetenskappe'' (2011) – [Andries Jacob Brink; J. de V. Lochner]
* ''Tweetalige lys geologiese en verwante terme'' (Afrikaans-Engels; Engels-Afrikaans) (1970) – [S.A. Geologiese Opname]
* ''Geomorfologiese woordelys'' – [J.S. van der Merwe; A.B. de Villiers]
* ''Grondkundelys'' (Engels-Afrikaans) (1965) – [S.A. Departement van Landbou-Tegniese Dienste: Landboutaalkomitee; S.A. Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Vaktaalseksie]
:: '' 'n Verklarende woordeboek vir grondkunde'' (1990; 1995) – [H.v.H. van der Watt; Theo H. van Rooyen]
* ''Haarkappersterme (Eng.-Afr., Afr.-Eng.), insluitende dermatologie, fisiologie en higiëne, haarkaplaboratoriumwerk, haarkunde, kosmetologie, manikuring, salonwetenskap, skoonheidskunde'' (1970, 1971) – [S.A. Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Terminologieseksie]
* ''Handelsterme en -begrippe vir die sakeman'' (1978) – [S. Marx; H.J. Dekker]
* ''Handwerkwoordeboek: breiwerk, hekelwerk, knoopwerk, kantwerk / Handwork dictionary= knitting, crochet, knotting, lacework'' (1977) – [S.A.. Department of National Education. Terminology Bureau]
* ''Hoedeterme'' (1970) – [Taaldiensburo]
* ''Hokkieterme'' Eng.-Afr.: Afr.-Eng (1972) – [S.A. Departement van Sport en Ontspanning. Koördinerende Vaktaalkomitee vir Sport / Coordinating Terminology Committee for Sport; S.A. Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Terminologieseksie]
* ''Hotelontvangsterme met 'n lys uitdrukkings'' Eng.-Afr.: Afr.- Eng. (1979) – [Departement van Nasionale Opvoeding. Vaktaalburo]
* ''Glossarium van Houtterme en Definisies'' (1960) – [S.A. Buro vir Standaarde]
* ''Houtwerkterme'' (1980) – [Nasionale Vakterminologiediens]
* Huishoudkundewoordeboek – [Taaldiensburo]
* ''Ingenieursterme: hidroulies, pneumaties, fluïdies: English-Afrikaans / hydraulic, pneumatic, fluidic: Afrikaans-Engels'' (1976) – [Johannes Roux Uys; S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''[http://www.dac.gov.za/sites/default/files/Multilingual%20ICT%20Dictionary.pdf Veeltalige inligtingskommunikasietegnologiewoordeboek]'' (Maart 2013) – [Departement van Kuns en Kultuur]
* ''Gewone insekname / Common names of insects: insluitende bosluise, myte, aalwurms en spinnekoppe / including ticks, mites, eelworms and spiders'' (1963) – [S.A. Departement van Landbou-Tegniese Dienste. Navorsingsinstituut vir Plantbeskerming. Landboutaalkomitee]
:: ''Gewone insekname: insluitende bosluise, myte, aalwurms en spinnekoppe'' (1979) – [S.A. Departement van Landbou-Tegniese Dienste. Navorsingsinstituut vir Plantbeskerming.]
* ''Johannesburg Stock Exchange Terminology: English – Afrikaans'' (1963) – [Johannesburg Stock Exchange]
* ''Juridiese woordeboek, Afrikaans-Engels, English-Afrikaans / Juridical dictionary, Afrikaans-Engels , English-Afrikaans'' (1980) – [Claude A. Marais]
:: ''Marais se juridiese woordeboek / Marais' juridical dictionary'' (1983) – [Claude A. Marais]
[[Lêer:Kunsterme1967.JPG|duimnael|'''''Kunsterme''''' (1967)]]
* ''Handleiding van katoenterme vir Suidelike Afrika'' (1990) – [K.W. Sanderson]
* ''Kerkwoordeboek / Church Dictionary'' (1970) – [Catholic Bishop's Conference / Katolieke Boekhandel]
* ''Kernenergieterme'' (1976) – [Raad op Atoomkrag. Vaktaalburo; S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Terminologie in verband met en die klassifikasie van kleefmiddels vir hout'' – [S.A. Buro vir Standaarde]
* ''Krieketterme (2&amp;nbsp;217 terme)'' (197?) – [Chris Cillie; J.H. Jordaan. F.A.K.]
* ''Kriminologiewoordeboek. Afrikaans-Engels met verklarings. English-Afrikaans. 1&amp;nbsp;600 terme / 1&amp;nbsp;600 terms'' (1978) – [Daniël Andreas Louw; P.R. Smith; T.J. van Heerden. S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Kunsterme'' (1967) – [S.A. Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Vaktaalseksie]
* ''Kwaliteit-woordelys'' – [S.A. Buro vir Standaarde]
* ''Glossarium van terme vir kwaliteitsversekering en kwaliteitsbeheer''
* ''Landbou-ingenieursterme'' (1973) - [Nasionale Vakterminologiediens]
* [http://www.elsenburg.com/sites/default/files/agri_brochure/2015-04-29/trilingual-agricultural-dictionary2012.pdf Drietalige Landbouwoordeboek (Afrikaans, Xhosa, Engels)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151022231302/http://www.elsenburg.com/sites/default/files/agri_brochure/2015-04-29/trilingual-agricultural-dictionary2012.pdf |date=2015-10-22 }} (2011) – [Departement van Landbou]
* ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. (1963–1982) – [[A.P. Grové]]
:: [http://www.literaryterminology.com/index.php/trefwoordelys Literêre terme en teorieë]. 1992. - [Hein Viljoen; [[T.T. Cloete]] ]
* ''Terminologie vir Liggaamlike Opvoeding'' (1968) – [Departement van Kultuursake]
* ''Linguistiekwoordeboek''
* Lugvaarttermelys [http://b.org.za/fly/Lugvaartterme.pdf Weergawe 0.10 (Engels na Afrikaans)] (2021 bygewerk) – Chris R. Burger
*''Lys van lokomotiefterme'' (1953) – [S.A. Spoorweë. Taalburo]
* ''Defining Afrikaans dictionary of social work with equivalent terminology in English / Verklarende Afrikaanse woordeboek vir maatskaplike werk met ekwivalente terminologie in Engels'' (1971) – [Dept. van Volkswelsyn en Pensioene. Vaktaalkomitee vir Maatskaplike Werk]
:: ''Tweetalige definierende woordeboek vir maatskaplike werk'' (1984) – [Dept. van Volkswelsyn en Pensioene; Dept. van Gesondheid en Welsyn. Vaktaalkomitee vir Maatskaplike Werk; Dept. Nasionale Opvoeding. Vaktaalburo]
::: ''New dictionary of social work / Nuwe woordeboek vir maatskaplike werk'' (1995) – [Vaktaalkomitee vir Maatskaplike Werk]
* [http://www.gov.za/sites/www.gov.za/files/hiv-aids_termininology_multilingual.pdf Veeltalige MIV/Vigs-woordeboek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170330154936/http://www.gov.za/sites/www.gov.za/files/hiv-aids_termininology_multilingual.pdf |date=30 Maart 2017 }} (2012) – [Departement Kuns en Kultuur]
* ''Terme in die molekulêre biologie'' (1987) – [P.L. le Roux; D.F. Louw. Vakterminologiediens]
* ''Motor terms : English-Afrikaans, Afrikaans-English'' (1965) – [S.A. Spoorweë; Spoorwegtaalburo; S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
:: ''Motorwoordeboek''. English-Afrikaans, Afrikaans-Engels (1973) – [S.A. Spoorweë. Spoorwegtaalburo]
* ''Motorisme handboek / Manual de automobilisimo'' (1969) – [Afrikaans-Portguese Vriendskapvereniging]
* ''Engels-Afrikaanse terminologie van musiek'' (1950). M.C. Roode.
:: ''Musiekwoordeboek'' (1973; 1976) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo; S.A. Vereniging van Musiekonderwysers. Redaksiekomitee]
::: ''Afrikaanse verklarende musiekwoordeboek'' (1994) – [M.E. van Blerk]
:::: ''Suid-Afrikaanase musiekwoordeboek'' (2000) – [Izak Grové; Reino Ottermann; Maria Smit. Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns; Nasionale Terminologiediens Suid-Afrika]
* ''Mynbouwoordeboek'' (1983) – [Dept. van S.A. Nasionale Opvoeding. Vaktaalburo; Mynbouterminologiekomitee]
* ''Mynventilasieterme'' (1961) – [Mynventilasievereniging, Federale Mynbou, Johannesburg]
* ''Oftalmologiese leksikon'' (1972) – [S. Etzine; H. Meyer]
* ''Opmeetwoordeboek'' (1965) – [SA Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Opvoedkundewoordeboek'' (Boekdeel 1-6) (2008) – [Adriaan J. Smit]
* ''Oseanologiewoordeboek'' (2004) – [Johann R.E. Lutjeharms]
* ''Pad- en vervoerterme'' (1986) – [WNNR. Komitee vir Padterme]
* ''[http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2016/01/Gewysigde-Paramediese-Vakwoordeboek.pdf Gewysigde paramediese vakwoordeboek]'' (1996) – [Lynette van Rensburg]
* ''Papierterme'' (1970) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''[http://www.dac.gov.za/sites/default/files/Multilingual%20Parliamentary%20Dictionar.pdf Veeltalige Parlementêre/Politieke terminologielys]'' (Maart 2013) – [Departement van Kuns en Kultuur]
* ''Plantkundewoordeboek'' (1972) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Woordeboek vir tuinboukunde met plantname. English-Afrikaans, Afrikaans-Engels'' (1991) – [S.A. Departement van Nasionale Opvoeding. Nasionale Vakterminologiediens]
* ''Plastiekwoordeboek'' (1974) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Tweetalige polisiewoordeboek'' (1994) – [I.E. du Toit]
* ''Nuwerwetse politieke woordeboek'' (2003) – [ [[RAU]]. Sentrum vir Politieke en Verwante Terminologie in Suider-Afrikaanse Tale]
* ''Verklarende politieke handwoordeboek'' (2017) – [Albert Venter, Louis du Plessis, [[Mariëtta Alberts]].] 
[[Lêer:Poskantoorwoordeboek.jpg|duimnael|Omslag van die '''Poskantoorwoordeboek''' (1980)]]
* ''Poskantoorwoordeboek. Engels-Afrikaans, Afrikaans-Engels: insluitende 'n lys buitelandse plekname'' (1959; 1969) – [Dept. van Pos en Telegraafwese; Dept. van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo]
:: ''Poskantoorwoordeboek. aanvullende lys van ingenieursterme / supplementary list of engineering terms'' (1964) – [S.A. Departement van Pos- en Telegraafwese. Taalkomitee van die Poskantoor]
::: ''Poskantoorwoordeboek. met 'n vertalende lys van buitelandse plekname: Engels-Afrikaans, Afrikaans-Engels / with a bilingual list of foreign place names: English-Afrikaans, Afrikaans-English'' (1969) – [Departement van Pos- en Telegraafwese. Taalkomitee van die Poskantoor; Departement van Kultuursake. Taaldiensburo: Terminologieseksie]
:::: ''[http://www.researchgate.net/profile/Kas_Smit/publication/215671602_Poskantoorwoordeboek_-_Post_Office_Dictionary/links/54e46d260cf282dbed6fbb21 Poskantoorwoordeboek]'' (1990) -[Leksikografies herverwerk en uitgegee deur PJ Taljaard]
* ''Radio- en televisiewoordeboek'' (1982) – [Dept. van Nasionale Opvoeding. Vaktaalburo]
::[http://zs6ez.org.za/download/RadioWoordelys.pdf Radio-termelys] (2018) - [Chris R. Burger, Weergawe 1.0)
* ''Engels-Afrikaanse Regswoordeboek'' (1963) – [Victor Gustav Hiemstra; Henri Louis Gonin]
:: ''Drietalige Regswoordeboek / Trilingual Legal Dictionary. Latyn-Afrikaans-Engels / Latin-Afrikaans-English'' (1981, 1986) – [Victor Gustav Hiemstra; Henri Louis Gonin]
::: ''Drietalige Regswoordeboek / Trilingual Legal Dictionary. Engels-Afrikaans; Latyn-Afrikaans-Engels; Afrikaans-Engels'' (1992) – [Victor Gustav Hiemstra; Henri Louis Gonin]
:::: ''Woordeboek van regs- en handelsterme: verklarend en vertalend'' (1992) – [Johannes Smuts; I.J. Smuts]
::::: ''Regsterminologie: straf-, strafproses- en bewysreg'' (2015) – [Centre for Legal Terminology in African Languages; Juta Law]
* ''Rekenaarterme'' (1969) – [Taaldiensburo]
: ''Rekenaarwoordeboek'' (1984; 1987) – [Reg Dodds; Peter Grobbelaar]
:::'' Tweetalige rekenaarwoordeboek'' (1985–1987) – [N. Coetzee; August David de Villiers Cluver; N. F. du Plooy]
::::''Skoolwoordeboek''; Bonus: tweetalige ''Rekenaar- en Internetterme''. {{aut|Jan Kromhout}}. Pharos, 1998, {{ISBN|1-86890-012-6}}, 664 bls altesaam; 7 bls. vir rekenaarterme.
:::::''Kuberwoordeboek : Afrikaans-Engels, Engels-Afrikaans'' (2006) – [H. Christo Viljoen; N. F. Du Plooy, S. Murray]
* ''Rekeningkundeterme'' (1973) – [Taaldiensburo]
* ''Rugbyterme'' (1970) – [F.A.K.]
* ''Sasol-terminologie'' (1978) – [SASOL-taalkomitee]
* ''Voorlopige lys van opvoedkundige en sielkunde terms: Engels-Afrikaans'' (1957) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
: ''Sielkundewoordeboek'' (1978) – [Nasionale Vakterminologiediens]
:: ''Psigologie-woordeboek'' (1981) – [Louis Alma Gouws]
:::: ''Psigologie-woordeboek'' (1986–1989) – [C. Plug; W.F. Meyer; D.A. Louw; L.A. Gouws]
::::: ''Verklarende en vertalende sielkundewoordeboek'' (1997) – [C. Plug; W.F. Meyer; D.A. Louw; L.A. Gouws]
* ''Sinjaal- en treinbedryfsterme'' (1985) – [S.A. Vervoerdienste. Taalburo]
* ''Skoenlapperlys'' (1959) – [Dept. van S.A. Landbou. Landboutaalkomitee]
* ''Tweetalige Saketerme van Skryfbehoeftehandelaars/Bilingual Business Terms for the Stationery Trade'' (1970) – [Alex Pirie &amp; Sons]
* ''Sokkerwoordeboek'' (1982) – [S.A. Departement van Nasionale Opvoeding. Vaktaalburo]
:: ''[http://www.dac.gov.za/sites/default/files/Soccer_Terminology_2010_0.pdf Veeltalige sokkerterminologielys] (2010) – [Departement van Kuns en Kultuur]''
* ''Sosiologiewoordeboek'' (1980) – [Dept. van S.A. Nasionale Opvoeding. Vaktaalburo]
* ''Spoorbaanterme'' (1986) – [SA Vervoerdienste. Taalburo]
* ''Springstofterme'' (1970) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo; Kamer van Mynwese van Suid-Afrika. Komitee vir Springstofterme]
* ''Spyskaartwoordeboek'' – [Hotelskool]
* ''Staalwoordeboek. Afrikaans-Engels: English-Afrikaans'' (1978) – [Suid-Afrikaanse Yster en Staal Industriele Korporasie (Yskor). Taaldienste]
* ''Staatkundige en verwante terminologie'' (1989) – [Nasionale Vakterminologiediens van die Departement van Nasionale Opvoeding. Komitee vir Staatkundige en Verwante Terminologie]
* [http://www.prolingua.org.za/dokumente/Stadsbeplanningswoordeboek.pdf ''Stadsbeplanningswoordeboek''] (1990) – [Universiteit van Pretoria. Terminologievereniging van Suid-Afrika, in samewerking met die Departement Stads- en Streeksbeplanning]
* ''Statistiekwoordeboek: English-Afrikaans, Afrikaans-Engels / Statistical Dictionary'' (1965) – [B. de Loor]
:: ''Statistiekwoordeboek: English-Afrikaans, Afrikaans-Engels / Statistical Dictionary'' (1984) – [H.S. Schoeman]
::: ''[http://www.sastat.org.za/sites/default/files/documents/files/Eng_Afr_fin.pdf ''English-Afrikaans Glossary of Statistical Terms''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150807151939/http://www.sastat.org.za/sites/default/files/documents/files/Eng_Afr_fin.pdf |date= 7 Augustus 2015 }}'' – (Julie 2009) – [Faans Steyn, Chris Smit, Corna Vorster]
* ''Standaardnomenklatuur vir steke, nate en stiksels''
* ''Sterrekundewoordeboek'' (1966) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
:: ''[http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2016/01/Sterrekundewoordeboek_Afr-tuisblad.pdf Sterrekundewoordeboek: met aanvullende inligting en bylaes]'' (1990) – [J.H. de Klerk; S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo; Departement van Nasionale Opvoeding. Nasionale Vakterminologiediens]
:::''Engels/Afrikaans - Afrikaans/Engels woordeboek van ruimteterminologie'' (2015; 2011) - [H.C. Viljoen, J.J. du Plessis, P. Martinez en P. van Heerden]
* Verklarende woordelys van strategiese terme
* ''Suiwelterme. Eng.-Afr., Afr.-Eng.: insluitende botter- en kaasvervaardiging, suiwelbakteriologie, suiwelboerdery, suiwelchemie'' (1972) – [Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Terminologieseksie; Departement van Landbou-Tegniese Dienste; Raad van Toesig oor die Suiwelnywerheid]
* ''Gebruikskode vir Sweising Deel 1: Glossarium van Terme'' (1963) – [S.A. Buro vir Standaarde]
* ''Gebruikskode vir Sweising Deel 2: Simbole'' (1963) – [S.A. Buro vir Standaarde]
:: ''Sweiswoordeboek'' (1970) – [S.A. Vervoerdienste. Taalburo]
* ''Teaterwoordeboek. Afrikaans-Engels, English-Afrikaans: 3&amp;nbsp;200 terme / Afrikaans-Engels, English-Afrikaans: 3&amp;nbsp;200 terms'' (1977) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Tegniese tekenterme'' (1978) – [Nasionale Vakterminologiediens]
* ''Engels-Afrikaanse tegniese woordeboek'' (1953–1993) – [Hendrik Josephus Terblanche]
* ''Tekstielwoordeboek.'' Engels-Afrikaans, Afrikaans-Engels (1977) – [S.A. Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad (WNNR). Redaksiekomitee vir Tekstielterminologie]
* ''Terme: tennis, muurbal, tafeltennis, pluimbal, ringtennis, vlugbal'' (1978) – [Chris Cillie ; F.A.K.]
* Teologie
* ''Veeartsenykundige woordeboek'' (1978) – [S.A. Departement van Nasionale Onderwys. Vaktaalburo]
* ''Genetiese en statistiese woordeboek vir veekunde'' (1983) – [D.R. Osterhoff; L.C. Eksteen]
* ''Terminologie van vergaderingprosedure en redevoering. 'n fraseologiese woordeboek: Afrikaans-Engels, Engels-Afrikaans / a phraseological dictionary: Afrikaans-English, English-Afrikaans'' (1979) – [S.A. Departement van Nasionale Onderwys. Vaktaalburo]
* ''[http://www.dac.gov.za/sites/default/files/ElectionTerminologyDictionary.pdf Veeltalige verkiesingsterminologielys]'' (2012) – [Departement van Kuns en kultuur]
* ''Versekeringswoordeboek'' (1964, 1970) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Verpakkings- en behoueringswoordeboek'' (1982) – [SA Vervoerdienste. Taalburo]
* ''Verpleegsterswoordeboek Engels-Afrikaans'' (1975) – [H. Rompel]
* ''Veename''
* ''Portugees-Afrikaanse Visterme / Portugûes-Afrikaans lista dos peixes'' (1969) – [Afrikaans-Portguese Vriendskapvereniging]
* ''Vlegwerkterme'' (1964) – [J.L. Badenhorst]
* ''Voorligtingkundeterme / Extension Education Terms'' (1967)- [Taaldiensburo]
* ''Terme vir die gebruik in die vuurvastemateriaalnywerheid'' – [S.A. Buro vir Standaarde]
* ''Water- en rioolwerketerms'' (1967) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo; Instituut vir die Bestryding van Waterbesoedeling]
* ''Watertegnologieterme'' (1981) – [WNNR. Nasionale Vakterminologiediens]
* ''Weerkunde- en hidrologiewoordeboek'' (1983) – [Departement van Nasionale Onderwys. Vaktaalburo; Weerburo; S.A. Departement van Omgewingsake. Afdeling Hidrologie]
* ''Weermagswoordeboek'' (1954) – [Dept. van Verdediging. Krygstaalraad; S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
* ''Werktuigkundige terme'' (Engels-Afrikaans) (1963) – [Nasionale Vakterminologiediens]
::: ''Mechanical terms'' (Afrikaans-English) (1964) – [Nasionale Vakterminologiediens]
* ''Werkstudieterme'' (1971, 1979) – [Departement van Kultuursake. Taaldiensburo; S.A. Departement van Kultuursake. Taalkomitee vir Werkstudie: Terminologieseksie]
* ''[http://www.dac.gov.za/sites/default/files/Science%20Dictionary%20Sotho.pdf Veeltalige natuurwetenskap en tegnologie terminologielys (Graad 4 tot 6)]'' (Maart 2013) – [Departement van Kuns en Kultuur]
* ''Wiskundewoordeboek'' (1971, 1987) – [S.A. Akademie vir Wetenskap en Kuns. Vaktaalburo]
:: ''Die Cambridge wiskundewoordeboek vir skole'' (2009) – [Karen Press. Project for the Study of Alternative Education in South Africa]
::: ''[http://www.dac.gov.za/sites/default/files/Multilingual%20Mathematics%20Dictionary%20R%20-%206.pdf Veeltalige Wiskundewoordeboek (Graad R-6)]'' (Maart 2013) – [Departement van Kuns en Kultuur]
* ''Verklarende en vertalende woordeboek vir die wolbedryf'' (1958, 1959) – [Albertus J. Hanekom; Suid-Afrikaanse Wolraad]
* ''Wynbouwoordeboek: insluitende wingerdbou, wynbereiding, wynskeikunde'' (1973) – [Departement van Onderwys, Kuns en Wetenskap. Taaldiensburo: Terminologieseksie; Navorsingsinstituut vir Wynkunde en Wingerdbou]
:: ''[http://www.sawis.co.za/dictionary/index.php SA Drietalige Wynbedryfwoordeboek]'' (aanlyn sedert Augustus 2012)

== Ander ==
* [http://thompsonboeke.com/index.php?id_product=4&amp;controller=product TWWF- Thompson Woordeboek vir Wetenskapfiksie] (November 2012) – Thompson Boekdrukkery.
* [http://www.ibrarian.net/navon/paper/please_remain_this_link_information_when_you_repr.pdf?paperid=21335203 Versamellys]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Prolingua)

== Bronne ==
* [http://www.akademie.co.za/woordeboeke/ Akademie vir Wetenskap en Kuns (Woordeboeke)]
* &quot;Eenheid 3: Woordeboeke vir Afrika&quot;. 1989. In: Botha, Keriesa; Esterhuyse, Jan; Gouws, Ronél; Links, Tony; Pienaar, Japie; Weideman, George. ''Ruimland: 6''. Kaapstad: Maskew Miller Longman, bl. 119
* [http://www.satnt.ac.za/index.php/satnt/article/viewFile/473/848 ''Katalogus van vakwoordeboeke''. 1990. In: ''S.A. Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie'', 9(4):180-182] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409145333/http://www.satnt.ac.za/index.php/satnt/article/viewFile/473/848 |date= 9 April 2016 }}
* [http://wc.slims.gov.za/desktop/desktopwc/core/index.phtml?language=&amp;euser=&amp;session=&amp;service=&amp;robot=&amp;deskservice=desktop&amp;desktop=desktopwc&amp;workstation=&amp;extra= Wes-Kaapse Biblioteekkatalogus]
* [http://ids-pub.bsz-bw.de/frontdoor/deliver/index/docId/1351/file/Kloss_Die_Entwicklung_neuer_germanischer_Kultursprachen_seit_1800_1978.pdf Kloss, H. 1978. ''Die Entwicklung neuer Germanischer Kultursprache seit 1800.'' Düsseldorf: Pädagogischer Verlag Swann. S. 372–376]
* [http://www.prolingua.org.za/woordeboeke.php Prolingua.org.za (Woordeboeke)]

== Sien ook ==
* [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]]
* [[Lys van vertalings na Afrikaans]]

[[Kategorie:Terminologie]]
[[Kategorie:Woordeboeke]]</text>
      <sha1>8vr3fhxp7qqg12q6oa621o0pf4o42j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slawerny in Suid-Afrika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109756</id>
    <revision>
      <id>2968985</id>
      <parentid>2876263</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Lees ook */ skakel</comment>
      <origin>2968985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3518" sha1="866895ig7zttbnfp79n33thp514sldp" xml:space="preserve">[[Slawerny]] was algemeen in [[Suid-Afrika]] tot en met die afskaffing daarvan in [[1834]].

== Slawerny onder die Nederlandse bewind ==
In 1652 vestig [[Jan van Riebeeck]] 'n verversingstasie aan die suidpunt van [[Afrika]] by, wat nou bekend staan as [[Kaapstad]], en vra slawe aan vanaf sy Nederlandse base.&lt;ref name=&quot;timeline&quot;&gt;{{cite web |url=http://africanhistory.about.com/od/slaveryinsouthafrica/p/SlaveTimeline.htm |title=Timeline: Slavery in the Cape Colony |publisher=About.com |access-date=8 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906063800/http://africanhistory.about.com/od/slaveryinsouthafrica/p/SlaveTimeline.htm |archive-date=6 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste slaaf, Abraham van Batavië, kom in 1653 in die Kaap aan. Batavië was die naam van die hedendaagse [[Djakarta]] gedurende die [[Nederlandse Ryk]]. Kort na Abraham se aankoms is 'n seereis vanaf Kaapstad na [[Mauritius]] en [[Madagaskar]] onderneem om slawe vir die verversingspos daar te gaan haal.&lt;ref name=&quot;timeline&quot; /&gt;

In April 1657 was daar 10 slawe uit 'n totale bevolking van 144 mense aan die Kaap. Die slawetal het in die daaropvolgende jaar aansienlik vermeerder toe die Nederlanders 'n Portugese slaweskip met 500 Angolese slawe aan boord gekaap en in Kaapstad gaan aflaai het.&lt;ref name=&quot;historyOfSA&quot;&gt;{{Cite book|title=A History of South Africa|publisher=HarperCollins|author=Frank Welsh|year=1998|pages=35–36}}&lt;/ref&gt; Twee maande later het daar nog 228 slawe uit [[Guinee]] aangekom.&lt;ref name=&quot;historyOfSA&quot;/&gt;

== Slawerny onder die Britse bewind ==
[[Lêer:Emancipation commemoration plaque, Saron Mission Church.jpg|links|duimnael|320x320px|'n Gedenkplaat by die [[Saron]] sendingkerk in die Wes-Kaap ter nagedagtenis aan die vrystelling van die slawe.]]
In 1795 neem die Britte die Kaap oor en aanvaar in 1807 die wet op slawehandel. Dit is in 1808 afgedwing met 'n verbod op buitelandse slawehandel. Slawehandel is net binne die kolonie toegelaat.&lt;ref name=&quot;timeline&quot; /&gt;

Die eerste groot golf van Britse setlaars, die [[1820-Setlaars]], was nie toegelaat om slawe te besit nie.&lt;ref name=&quot;SlaveryToFreedom&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rebirth.co.za/slavery%20to%20freedom.htm |title=From Slavery to Freedom |publisher=rebirth.co.za |access-date=18 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914235854/http://www.rebirth.co.za/slavery%20to%20freedom.htm |archive-date=14 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

== Afskaffing van slawehandel ==
In 1833 is die wet op die [[afskaffing van slawerny]] by wyse van 'n koninklike bekragtiging goedgekeur. Dit het die weg gebaan vir die afskaffing van slawerny in die [[Britse Ryk]] en sy kolonies. Op 1 Augustus 1834 is alle slawe in die Britse Ryk vrygelaat, maar hulle is in die diens van hul voormalige eienaars geplaas in 'n soort van vakleerlingskap wat in twee fases ingestel is. Die eerste fase van vakleerlingskap het op 1 Augustus 1838 tot 'n einde gekom, en die finale sou op 1 Augustus 1844, ses jaar later, in werking tree.

== Lees ook ==
*[[Mardykers]]
* ''[[São José Paquete Africa]]''

== Bibliografie ==
* Van Bart, Marthinus: Kaap van Slawe - die Britse slawebedryf van 1562 tot 1910: met spesiale verwysing na die Kaap die Goeie Hoop vanaf 1680. Tokai: Historical Media, 2012. {{ISBN|978-0-9870443-2-7}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse samelewing]]
[[Kategorie:Slawerny]]</text>
      <sha1>866895ig7zttbnfp79n33thp514sldp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sandbaai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109760</id>
    <revision>
      <id>2969045</id>
      <parentid>1809057</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1733" sha1="6jj3o3le59x32rlyw02rg33nty7faje" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Sandbaai
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| nedersetting_tipe       = [[Voorstad]]
| beeld_stadsilhoeët      =
| beeldbyskrif            = 
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 34 |latm  = 25 |lats  = 8
| longd = 19 |longm = 11 |longs = 38
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = Overberg
| munisipaliteit          = Overstrand
| stigtingsdatum          = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 5.8%
| persent_kleurling       = 4.2%
| persent_asiër           = 0.3%
| persent_wit             = 89.0%
| persent_ander           = 0.8%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 68.9%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 28.6%
| demografie2_titel3      = 
| demografie2_info3       = 
| demografie2_titel4      = 
| demografie2_info4       = 
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 2.5%
| poskode                 = 7220
| poskode2                = 
| skakelkode              = 028
| sensuskode              = 172017
}}

'''Sandbaai''' is 'n [[voorstad|woonbuurt]] naby [[Hermanus]], [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit]] in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit]] in die [[Wes-Kaap]]provinsie van [[Suid-Afrika]].

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}

[[Kategorie:Baaie van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>6jj3o3le59x32rlyw02rg33nty7faje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Van Dyksbaai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109761</id>
    <revision>
      <id>2969041</id>
      <parentid>1810938</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:07:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1847" sha1="8khbjj5pur06ss6nuowlfwi79adl92t" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Van Dyksbaai
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| beeld_stadsilhoeët      = 
| beeldbyskrif            = 
| duimdrukkeretiketposisie= regs
| latd  = 34 |latm  = 36 |lats  = 50
| longd = 19 |longm = 21 |longs = 29
| provinsie               = Wes-Kaap
| distrik                 = Overberg
| munisipaliteit          = Overstrand
| stigtingsdatum          = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 5.0%
| persent_kleurling       = 3.4%
| persent_asiër           = 
| persent_wit             = 91.6%
| persent_ander           = 
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 90.8%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 8.6%
| demografie2_titel3      = 
| demografie2_info3       = 
| demografie2_titel4      = 
| demografie2_info4       = 
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 0.6%
| poskode                 = 7220
| poskode2                = 
| skakelkode              = 028
| sensuskode              = 172022
| webwerf                 = 
}}

'''Van Dyksbaai''' is 'n nedersetting van [[Overstrand Plaaslike Munisipaliteit|Overstrand]] in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit]], [[Wes-Kaap]]provinsie van [[Suid-Afrika]].

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC3}}

[[Kategorie:Baaie van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>8khbjj5pur06ss6nuowlfwi79adl92t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mpophomeni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110968</id>
    <revision>
      <id>2969003</id>
      <parentid>2729878</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2969003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5238" sha1="erlulj9izg786ijlerzbazd3zvpeatv" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Mpophomeni
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| beeld_stadsilhoeët      = Mpophomeni township 1998.JPG
| beeldbyskrif            = 
| duimdrukkeretiketposisie= 
| latd  = 29 |latm  = 33 |lats  = 32
| longd = 30 |longm = 11 |longs = 38
| provinsie               = KwaZulu-Natal
| distrik                 = UMgungundlovu
| munisipaliteit          = uMngeni
| stigtingsdatum          = 
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 99.6%
| persent_kleurling       = 0.2%
| persent_asiër           = 0.1%
| persent_wit             = 
| persent_ander           = 0.1%
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info1       = 90.2%
| demografie2_titel2      = [[Engels]]
| demografie2_info2       = 5.6%
| demografie2_titel3      = Ander
| demografie2_info3       = 4.2%
| demografie2_titel4      = 
| demografie2_info4       = 
| demografie2_titel5      = 
| demografie2_info5       = 
| poskode                 = 3290
| poskode2                = 3291
| skakelkode              = 033
| sensuskode              = 563015
| webwerf                 = 
}}

'''Mpophomeni''' is 'n dorp in die [[KwaZulu-Natal Middeland]] in [[Suid-Afrika]].

== Geskiedenis ==

In 1968 het die Suid-Afrikaanse regering in 'n oop veld 'n [[township]] genaamd Mpophomeni gebou om die swart mense wat in die omgewing van [[Howick]] woon, 'n skilderagtige dorpie in die Natalse Middellande, te hervestig. Mpophomeni (wat die plek van die waterval in [[Zoeloe|isiZulu]] beteken) ontleen sy naam aan die bekende Howick-waterval.

In die laat 1980's en vroeë 1990's was daar 'n stryd tussen die gemeenskap van Mpophomeni en die mense wat in die landelike gebiede van Kwa Shifu, Haza en Mashingeni woon. Die gemeenskap van Mpophomeni was [[African National Congress|ANC]] (African National Congress)-ondersteuners en die landelike gebiede was sterk agter die opponerende [[Inkatha-Vryheidsparty|IFP]] (Inkatha Freedom Party). Die dood van Nokulunga Gumede, 'n vyfjarige meisie wat deur 'n militêre voertuig (Casper) raak gery is tydens die geweld wat destyds in die township plaasgevind het, was 'n katalisator vir verandering.

Versoening het eers in 1993 en 1994 werklik tussen die township en die landelike bewoners begin. 'n Gedenkteken is ter herinnering hieraan gebou en vernoem na Nokulunga Gumede, sowel as die herdenking van die 120 mense wat tydens die konflik gesterf het.

Daar is drie hoërskole in die dorp, naamlik Mpophomeni High, Asibemunye en Umthombo sowel as vyf laerskole, naamlik Sifisesihle, Zamuthule, Qhamukile, Isibongo en Nhlanhleni.

Aktiwiteite sluit in die omvewing sluit in: jaarlikse hondeskou; Zulu Mpophomeni Toerisme-ervaring; Enviro-klubs; VIGS Bediening; ThinkQuest Kompetisie; Mpophomeni Rekenaarsentrum en SchoolNet; en die Sentrum vir Strafreg.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.zmte.co.za/contact.html|title=Contact|website=www.zmte.co.za|access-date=25 Desember 2023|archive-date=31 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231032741/https://www.zmte.co.za/contact.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/dailynews/news/oldest-township-dog-show-on-this-weekend-at-mpophomeni-1516779|title=Oldest township dog show on this weekend at Mpophomeni|website=www.iol.co.za}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.n3gateway.com/the-n3-gateway-route/zulu-mpophomeni-tourism-experience.htm|title=N3 Gateway - Zulu Mpophomeni Tourism Experience&lt;!-- Bot generated title --&gt;|access-date=25 Desember 2023|archive-date=18 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818040707/http://www.n3gateway.com/the-n3-gateway-route/zulu-mpophomeni-tourism-experience.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://350.org/en/about/blogs/great-artists-mpophomeni-township-south-africa|title = Great artists in Mpophomeni Township, South 'Africa|date = 7 May 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ethembeni.co.za/ Ethembeni HIV / AIDS MINISTRY | A Non-Profit Organisation that serves those affected by HIV and AIDS. A ministry of the Howick Community Church&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://library.thinkquest.org/C005269F/about_us.htm About Us&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925003022/http://library.thinkquest.org/C005269F/about_us.htm |date=2006-09-25 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ccj.ukzn.ac.za/SupportCentres/Mpophomeni.aspx |title=Mpophomeni&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=25 Desember 2023 |archive-date=13 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213111718/http://ccj.ukzn.ac.za/SupportCentres/Mpophomeni.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Suid-Afrika-geo-saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC22}}

[[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>erlulj9izg786ijlerzbazd3zvpeatv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Suid-Afrikaanse pioniers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117138</id>
    <revision>
      <id>2968979</id>
      <parentid>2965297</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* De Posthuys, Kaapstad */ skakel</comment>
      <origin>2968979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118580" sha1="ej8sq43qs92gltqix3dil4og6tr6c8f" xml:space="preserve">[[Lêer:Kaart van die Kaapse nedersetting 1688-1695.jpg|duimnael|Kaart van die Kaapse nedersetting 1688–1695]]

'''Suid-Afrikaanse pioniers''' was [[Europeër|Europese]] en plaaslike Suid-Afrikaanse setlaars wat noordweswaarts van die Kaapkolonie migreer het om hulle te vestig in en gebiede van Suid-Afrika te ontwikkel wat onbewoon of soms deur inheemse stamme beset was.&lt;ref&gt;{{af}} {{cite web |url=https://afrikanergeskiedenis.co.za/pioniers-1652-1820/ |title=Oorsig: Pioniers (1652–1820) |accessdate=2 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web |url=https://www.southafrica.com/blog/south-africa-s-historic-pioneers/ |title=South Africa’s Historic Pioneers |accessdate=2 September 2024 |archive-date=13 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213100940/https://www.southafrica.com/blog/south-africa-s-historic-pioneers/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&quot;''Hierdie standbeeld mag ons beskou as ’n huldeblyk aan een van die grootste pioniers – ’n pionier wat ’n doeltreffende regering saamgebring het, ’n praktiese beskawing ingevoer het en wat die seën van die Christendom aan die geweldige vasteland van Afrika geskenk het.''”

''Die burgemeester van Kaapstad se toespraak tydens die Van Riebeeck-standbeeld se onthulling, 1899''

== Oorsig ==

=== Eerste spore ===
Eeue voor [[Afrikaners]] hul eerste spore aan die Suidpunt van Afrika getrap het, was hier reeds vele ander spore. Die [[San]], ’n volk van jagters en versamelaars, het reeds sowat 35&amp;nbsp;000 jaar gelede in die [[Kaap]] gewoon. Die [[Nederlanders|Hollanders]] het na hulle as ''bosjemans'' verwys wat letterlik “''mense wat agter gevlegte takkies woon''” beteken. Hul leefwyse was eenvoudig, maar hulle het nogtans indrukwekkende rotsreliëfs, -tekeninge en -skilderye agtergelaat. Die [[Khoikhoi|Khoi-Khoi]] (letterlik “Mense-Mense”) was ’n tweede groep mense wat in die Kaap gewoon het. Hulle was ’n volk van skaap- en beestelers.

[[Bartolomeus Dias]] was die eerste Europeër wat op [[3 Februarie]] [[1488]] in [[Mosselbaai]] sy voet aan wal gesit en met plaaslike Khoi-Khoi-stamme handel gedryf het. Tydens sy terugreis na Europa het Dias ’n [[padrão]] by [[Kwaaihoek]] opgerig wat vandag die oudste Westerse gedenkteken in Suider-Afrika is. Hy het die Kaap, “Kaap van Storms” genoem, wat deur die Portugese koning herdoop is tot ''Cabo da Boa Esperança'' (“Kaap die Goeie Hoop”).

[[Lêer:Bartolomeus Dias uitgebeeld op 'n posseël van Suidwes-Afrika.jpg|duimnael|Dias uitgebeeld op 'n posseël van Suidwes-Afrika]]
Vanaf 1500 het Portugese skepe op pad na [[Indië]] gereeld in Mosselbaai aangedoen om vars water, voedsel en ander voorrade te laai. [[Tafelbaai]] is in 1503 deur die Portugees [[Antonio da Saldanha]] ontdek wat ook die eerste Europeër in die geskiedenis was om die [[Tafelberg]] te bestyg. Ten spyte van die Kaap se strategiese ligging het die Portugese geensins daarin belanggestel om hier ’n permanente nedersetting te stig nie. Daar was ander hawens aan die Afrika-kus soos [[Lourenço Marques]] (Maputo) in [[Mosambiek]] wat in teëstelling met die Kaap in alle Portugese behoeftes kon voorsien.

=== VOC ===
In die middel van die sestiende eeu het [[Spanje]] sy politieke mag regoor Europa gevestig. Kolonies, soos [[Suid-Amerika]], se rykdomme is geplunder. Spanje wou die Rooms-Katolieke staatsgodsdiens op kleiner volke afforseer. Die Nederlanders het hulle teen die Spaanse oorheersing verset. Die gevolg was ’n [[Tagtigjarige Oorlog|80-jarige oorlog]] tussen die magtige Spaanse ryk en die klein Nederlandse state. Die Spanjaarde het spottend na hulle verwys as die “geux de mer” of geuse. Dit beteken “bedelaars van die see”. In 1648 het die Geuse onder leiding van [[Willem van Oranje]] die Spaanse juk afgewerp en hul vryheid verwerf. Na afloop van die oorlog het Nederland vinnig ontwikkel tot die wêreld se belangrikste handelsnasie.

In 1602 is die [[VOC]] gestig en teen 1650 was dit die wêreld se grootste handelsonderneming. Dit kan in vandag se terme vergelyk word met die handelsryke van [[Henry Ford]] en [[Bill Gates]]. Net in die tydperk 1652 tot 1662 het 250 skepe met 40 200 mense aan boord verby die Kaap na die Ooste geseil. Om dié rede het die VOC besluit om ’n verversingspos aan die Kaap te stig.

Op 6 April 1652, vier jaar na die oorlog, het [[Jan van Riebeeck|Johan Anthonisz (Jan) van Riebeeck]] aan wal gestap om ’n VOC-nedersetting te stig. Van Riebeeck se opdrag was om ’n [[Fort de Goede Hoop|fort]] vir sowat 80 mense te bou, klein akkers aan te lê, groente en vrugte te verbou en handel met die inheemse bevolking te dryf. Aanvanklik was Van Riebeeck se fort vierhoekig en deur ’n wal met palissades om beskerm.
[[Lêer:Anonymous The Noord-Nieuwland in Table Bay, 1762.jpg|duimnael|Kaap de Goede Hoop tydens die VOC-jare]]
In Maart 1653 is die verversingspos vir die eerste keer op die proef gestel. ’n Vloot onder die bevel van admiraal Gerard Demmer het in Maart 1653 by Van Riebeeck se verversingspos aangedoen. Die vloot is van [[groente]], vleis en [[melk]] voorsien, en die kolonie se prestasies is deur admiraal Demmer ná sy terugkeer in Nederland geloof. Die landbou-aktiwiteite is geleidelik uitgebou, en reeds in 1659 is die eerste wyndruiwe geoes. Die Kaapse bevolking is versterk met die invoer van die eerste slawe in 1658. Saam met die slawebevolking is die [[Islam]]-godsdiens aan die Kaap gevestig.

=== 'n Nuwe taal ===
Die VOC se amptelike taal was Nederlands. Soos die skepe van verskillende lande die VOC-verversingstasie besoek, is daar spoedig in ’n mengelmoes van tale soos Frans, Engels en Portugees gekommunikeer. Skeepslui het van die plaaslike bevolking se woorde begin opteken. Khoi-woorde soos [[dagga]], [[boegoe]] en kierie was al voor 1652 opgeteken en is vandag steeds deel van die woordeskat van Afrikaans. Alhoewel Nederlands die oorheersende taal was, het daar stadig maar seker uit die mengelmoes van tale ’n nuwe taal ontstaan. Hierdie taal is Afrikaans – spontaan vernoem na die Afrika-bodem waaruit dit ontstaan en wortelgeskiet het.

=== Vryburgers ===
Die Vryburgers was werkers van die VOC aan wie toestemming verleen is om die VOC se diens te verlaat (dus “vry burgers” te word) en te gaan boer. Sedert 1657 is die eerste plase aan hulle toegeken. Aanvanklik moes die Vryburgers saai en plant wat die VOC voorskryf en die lae pryse van die VOC aanvaar. Reeds in 1658 het die Vryburgers in opstand gekom teen die VOC se ekonomiese voorskriftelike regeerwyse. Die Vryburgers was nie net pioniers wat deur landbou die kontinent moes tem nie, maar ook ekonomiese en politieke pioniers. Hul stryd om ekonomiese vryheid was die voorloper vir die latere stryd vir politieke vryheid. Hier is die eerste grondslag gelê vir Afrikaners se politieke en ekonomiese vryheidsideale.

Die despotiese regering van die VOC het inderwaarheid in skerp teenstelling met die Nederlandse regeerpraktyk gestaan. [[M.C.E. van Schoor]] wys dat die Nederlanders in die sestiende en sewentiende eeu politieke en godsdienstige vryhede geniet het soos geen ander volk ter wêreld nie. Die verskil is waarskynlik daaraan te wyte dat die Staten-generaal aan die VOC die volmag gegee het om handel te dryf, ooreenkomste met vorste en klante te sluit, goewerneurs en regters aan te stel en hul eie verdedigingstelsel te vestig. In praktyk het dit beteken dat die Nederlandse regering nooit sy invloed in die Kaap kon laat geld het nie, omdat die VOC as ’n staat binne ’n staat gefunksioneer het. Dit is ironies dat die nasate van die Geuse wat agt dekades baklei het vir politieke en ekonomiese vryheid, nou self die onderdrukkers van vryheidsideale geword het.

Die ontwikkeling van ’n eg Suid-Afrikaanse identiteit onder die pioniers het ongeveer 40 jaar later sigbaar geword toe vier jongmans op Sondag 6 Maart 1707 met ’n Stellenbosch-meulenaar stry gekry en toe handgemeen geraak het. Landdros Johannes Starrenburg het ondersoek ingestel en die jongmans met ’n rottang bygedam. Hendrik Biebouw, ’n 17-jarige jeugdige, het op die landdros geskree: “Ik wil niet loopen, ’k ben een Africaander al slaat die landrost mijn dood, of al setten hij mij in den tronk. Ik sal, nog wil niet swijgen.” Die landdros hét hom en die ander in die tronk gegooi, en in ’n brief aan die regering in Kaapstad het hy aanbeveel dat die vier seuns verban word.

Hendrik Biebouw se uitroep is om twee redes belangrik:

Eerstens was Hendrik Biebouw se openbare verset op Stellenbosch die eerste geleentheid dat daar aangeteken is dat ’n Europeër die naam Afrikaner vir homself gebruik. Die vier seuns is almal in Suid-Afrika gebore, terwyl die amptenare Nederlanders was. Die uitroep dat hy ’n Afrikaner is, staan in die teken dat hy nie die gesag van die Nederlandse landdros erken nie.

Tweedens staan Biebouw in die teken van die Vryburgers se toenemende ontevredenheid met die outokratiese bestuurstyl en korrupsie van die VOC-amptenare. Verskeie Vryburgers het onder leiding van [[Adam Tas]] in die geheim ’n klagskrif aan die [[Here XVII]] in Amsterdam gestuur. Nadat goewerneur Van der Stel daarvan te hore kom, word Tas verhoor en vir ongeveer ’n jaar in die [[Kasteel die Goeie Hoop]] aangehou. Die uiteinde was egter ’n oorwinning vir die Vryburgers. Die Kompanjie het ten gunste van die Vryburgers beslis en [[Willem Adriaan van der Stel]], sekundus Samuel Elsevier, landdros Johannes Starrenburg en Petrus Kalden is na Nederland teruggeroep. [[Francois van der Stel]], broer van die goewerneur, is uit die Kaap verban. Dit was die einde van Van der Stel en sy bondgenote se skrikbewind.

=== Die koms van die Franse Hugenote ===
Duisende Protestantse Christene is deur die Rooms-Katolieke Kerk vervolg, gemartel en doodgemaak nadat Koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] die [[Edik van Nantes]], wat godsdiensvryheid in Frankryk waarborg, herroep het. Protestante mag ook nie meer vir eredienste bymekaarkom nie, hul kerke is verwoes en hul predikante is verban of doodgemaak. Hierdie gebeure wat duisende kilometers ver in Europa afgespeel het, het ’n blywende invloed op die godsdienstige en ekonomiese ontwikkeling van die [[Kaapkolonie]] uitgeoefen.

Tussen 1688 en 1700 het sowat tweehonderd Franse [[Hugenote]] uit Frankryk gevlug en aan die Kaap gearriveer. Die meeste Hugenote het hulle in [[Franschhoek]] en Drakenstein gevestig. Bekende Hugenote-vanne is Du Plessis, Du Toit, Viljoen, Naude, De Villiers, Malan, Du Preez, Malherbe, Cronjé, Pienaar en Senekal. Gewilde Hugenote-name is Francois, Pierre, Etienne, Jacques en Louis. Die trekleier, [[Piet Retief]], was ’n afstammeling van die Hugenote.

Die Hugenote se vervolging toon watter opoffering geloofsoortuiging kan eis. Hulle koms na die Kaap het ’n nuwe diepte aan die Vryburgers se vryheidstrewe en identiteit gegee. Omrede hulle as Protestante geprotesteer het teen godsdiensonderdrukking, was een van hul grootste nalatenskappe godsdiens- en gewetensvryheid. Die Hugenote het ook blywende spore nagelaat op die Kaapse kultuur, wynbou, argitektuur en ekonomiese ontwikkeling.

=== Die eerste trekboere ===
In die loop van die agtiende eeu het ’n steeds groter plattelandse bevolking van boere ontwikkel. Hierdie boere was opsoek na nuwe en groter weivelde vir hul vee. Die swerwende boere, bekend as trekboere, met hul groot troppe vee het gaandeweg die Kolonie se grense na die [[Oos-Kaap]] verskuif. Soos wat die Kolonie se grense verskuif het, het hulle in aanraking gekom met die vyandige [[Xhosa]]-stamme. Die [[Groot-Visrivier]] is as die oostelike grens van die Kaapkolonie bepaal, maar reeds in 1779 het die [[Eerste Grensoorlog]] tussen die trekboere en die Xhosas uitgebreek vanweë botsings oor grond, weiding en vee. Die VOC was nie in staat om die setlaars teen Xhosa-aanvalle te beskerm nie, met die gevolg dat die trekboere op hulself aangewese was vir eie beskerming.

'''Vryheidsideaal'''

Die historikus Pieter Kapp wys daarop dat die Kaapse vryheidsideale saamgeval het met twee ingrypende internasionale gebeure, naamlik die Amerikaanse Vryheidstryd en die [[Franse Rewolusie]].
* Die Amerikaanse vryheidstrewe het die omskepping van 13 Amerikaanse kolonies in ’n federale republiek onafhanklik van Brittanje en Europa tot gevolg gehad.
* Die grusame Franse Rewolusie wat in 1789 uitgebreek het, was ’n ingrypende vorm van verset teen onderdrukkende heersers. Vryheid, gelykheid en broederskap het saam met republikeins-demokrasie, wat burgers se regte waarborg, krete geword wat regoor die wêreld weerklink het.
Aan die Kaap het die internasionale gebeure daartoe gelei dat die aanvanklike behoefte aan ekonomiese vryheid uitgebrei het na ’n strewe om politieke vryheid. Die Kaapse Patriotte-beweging (1778‒1787) het aangedring op die VOC se erkenning van die plaaslike burgers se politieke regte.

Die Franse Rewolusie in 1789 het ook die doodsklok vir die VOC gelui. In 1795 het Frankryk Nederland binnegeval en die Prins van Oranje het na Engeland gevlug. In Nederland het die Bataafse Republiek met Franse steun tot stand gekom.

In die Kaap het die burgers van [[Graaff-Reinet]] en Swellendam van die politieke omwenteling gebruik gemaak om in 1795 twee republieke te stig. In Graaff-Reinet het die inwoners vir landdros Maynier verjaag as gevolg van swak plaaslike bestuur en korrupsie. Alhoewel die twee republieke die band met die despotiese en onsimpatieke VOC wou verbreek, wou die burgers hulle nie losmaak van die Nederlandse Staten-generaal nie. Die twee republieke het kortstondig bestaan tot Brittanje die Kaap die eerste keer beset het.

=== Britse oorheersing ===
[[Lêer:Foto-4-300x198.png|duimnael|Die 1795-rebellie in Graaff-Reinet]]
Aanvanklik sou die Britse besetting net ’n tydelike reëling wees om Britse belange teen Frankryk te beskerm. Die strategiese posisie op die seeroete na die Ooste en die uitbreek van die [[Napoleontiese Oorloë]] het die Britte genoop om teen 1806 die Kaapkolonie finaal te beset. Die Kaap sou nooit weer Hollands wees nie. Die nuwe Britse bewind het weinig van die ou VOC se bestuurstyl verskil. Om die rede was die verhouding tussen die Britse besetters en die Kaapse bevolking van die begin af gespanne.

Dit was aan die begin van die negentiende eeu vir koloniale moondhede soos Brittanje ondenkbaar om selfbeskikkingsreg aan enige Britse kolonie toe te staan. Die Britse goewerneur aan die Kaap het sy outokratiese en selfregerende mag behou en kon op eie gesag proklamasies uitreik. Hy was slegs verantwoordelik aan die Britse Sekretaris van Kolonies.

Die Britte het hul taal- en kultuurstempel op alle lewensterreine probeer afdruk deur ’n imperialistiese verengelsingsbeleid. Daarby was die Britse regering in Kaapstad ver verwyderd van die probleme wat die plattelandse boere op die Oosgrens ondervind het. Die verwydering tussen die staat en sy burgers het spoedig aanleiding gegee tot groter vervreemding tussen die inheemse burgers en die staat. Die meeste burgers het soos vreemdelinge in hul eie land begin voel.

=== Slawerny as ekonomiese praktyk ===
Slawerny was destyds ’n algemene arbeidspraktyk en die hoeksteen van die wêreldekonomie. Brittanje het leiding geneem met radikale hervormings wat teen 1834 tot die algehele vrystelling van slawe binne die hele Britse Ryk gelei het.

Ten spyte van die Britse regering se beloftes van vergoeding het die grensboere groot finansiële skade gelei, wat bankrotskappe en skuldprobleme tot gevolg gehad het. Nie die vrystelling van slawe nie, maar die verbreekte beloftes oor vergoeding en die gevolglike finansiële skade was een van die redes van die [[Groot Trek]].

=== Europese setlaars ===
As gevolg van die langdurige oorloë in Europa het Europese immigrante reeds tydens die VOC-bewind hulle aan die Kaap gevestig. ’n Paar duisend Duitsers het tussen 1652 en 1795 hulle aan die Kaap gevestig. Die Duitse sendeling [[Georg Schmidt]] is in 1737 deur die [[Morawiese kerk|Morawiese Sendinggenootskap]] gestuur om die evangelie aan die Khoi-Khoin te verkondig. In 1806 is die naam van die sendingstasie na [[Genadendal]] verander. Die [[Berlynse Sendinggenootskap]] het ook sendingstasies soos Amandelboom (vandag [[Williston]]) gevestig. Na 1800 het ongeveer nog 5000 Duitsers hulle in die Kaap gevestig. Die Britse bewind het die Duitsers veral in die westelike dele van die Kaapkolonie gevestig. Duits-Suidwes-Afrika is in die 1880’s as ’n Duitse kolonie gevestig.

Die beëindiging van die Napoleontiese Oorloë, tesame met die industriële vooruitgang in Brittanje het ’n ernstige werkloosheids krisis veroorsaak. Om die probleem te oorbrug, het die Britse regering burgers in hul kolonies hervestig. Britse setlaars is gelok deur aan hulle vrye landbougrond in die Oos-Kaap te belowe. Die setlaars moes help om die Engelse leefwyse aan die Kaap te vestig en terselfdertyd ook die Oos-Kaapse grensgebied teen aanvalle van die Xhosa-stamme te verdedig.

Gedurende 1820 het 4000 Britse immigrante in Tafelbaai aangekom. Hulle is in Port Elizabeth, [[Grahamstad]], [[Oos-Londen]] en die Albanie-distrik hervestig.

=== Goeie verhoudinge ===
Die lewensomstandighede in die grensgebied was uiters moeilik as gevolg van droogtes, siektes, afstande, misdaad en die voortdurende aanvalle van Xhosa-stamme. Ten spyte van die moeilike omstandighede het die setlaars gewasse soos [[mielies]], [[rog]] en [[gars]] suksesvol verbou. Skaapteelt en wolvervaardiging wat deur hulle in die gebied ingevoer is, sou gaandeweg tot winsgewende bedrywe ontwikkel. Ander setlaars, wat hulle al in Engeland as handelaars en sakemanne bekwaam het, het ’n hupstoot aan die plaaslike handel en ekonomie gegee en die vinnige groei van nuwe nedersettings soos Grahamstad en Port Elizabeth bevorder.

Die grensbewoners was in die omstandighede afhanklik van mekaar se hulp en ondersteuning. Die Britse setlaars en die Hollandse oosgrensboere het uitstekend oor die weg gekom. Die goeie verhouding word ook later gesien, toe die vrederegter Thomas Phillips as verteenwoordiger van die Britse setlaars ’n [[Bybel]] as afskeidsgeskenk aan Jacobus Uys tydens die Groot Trek oorhandig het.

Tot 1795 het die VOC die vrye drukpers aan die Kaap verban. Saam met die koms van die Setlaars het koerante soos die ''Grahamstown Journal'' ontstaan. Hierdie koerant sou as kommunikasiemiddel ’n belangrike rol speel om die grensbewoners in te lig van internasionale tendense, maar ook aan hulle ’n stem te gee vir eie griewe. Die koerant het van tyd tot tyd berigte in Hollands geplaas en ook Piet Retief se manifes in 1837 gepubliseer.

’n Klein groepie 1820-setlaars het verder noordwaarts na Natal getrek, wat destyds deur [[Shaka]] met ’n leër van hoogs opgeleide en gedissiplineerde Zoeloe-krygers geregeer is. Hulle het hulle in Port-Natal ([[Durban]]) gevestig. Die Voortrekkers sou later weer met hierdie groep in aanraking kom.

== Monumente en erfenisterreine ==
=== Britse setlaarsmonument, Grahamstad ===
Die standbeeld gee erkenning aan die waardevolle bydrae wat die Britse setlaars gelewer het om die Westerse kultuur te verstewig en uit te bou. Soos die Duitse setlaarsmonument word die hegte gesinsbande beklemtoon.

=== De Posthuys, Kaapstad ===
De Posthuys was ’n militêre seinpos uit die vroeë Kompanjiestyd en is tans in gerestoureerde vorm in Muizenberg, Kaapstad, te besigtig.

Hoewel daar onder historici, argeoloë en argitekte meningsverskil bestaan oor die presiese datum van oprigting, is almal dit eens dat dit
die oudste bewoonde gebou in die land is. Sover vasgestel kan word, is dit in 1673 – dus nog vroeër as die Kasteel – opgerig.

Die moontlikheid het altyd bestaan dat die verversingspos aan  Tafelbaai in oorlogstyd van die rugkant, dit wil sê oor land vanuit [[Valsbaai]], aangeval en verower kan word. ’n Bemande sinjaalpos aan die Valsbaaise kus kon dus as ’n wyse voorsorgmaatreël dien. Vandaar sou die Kaap betyds gewaarsku kon word.

Toe daar in 1672 oorlog tussen Brittanje en Frankryk uitbreek, is op 30 Augustus ’n noodvergadering aan die Kaap gehou, ten einde die verdediging van die nedersetting te bespreek en maatreëls in dier voege te tref. [[Isbrand Goske]] wat reeds die naam “Fortbouer” verwerf het en onder wie se leiding die bou van die Kasteel so mooi gevorder het, was juis as nuwe goewerneur op pad Kaap toe.

Nog voordat Goske voet aan wal kon sit, het kommissarisse van die Kompanjie na Hout- en Valsbaai vertrek om die geskikte plek vir die oprigting van ’n seinpos te vind. Van daar af sou die owerhede aan die Kaap by wyse van vuur- of vlagseine aangaande die beweging van vreemde skepe ingelig kon word.

Die kommissarisse het hul werk deeglik gedoen, want ’n strategiese plek digby die see en reg onder ’n hoë punt teen die Steenberg, aan die suidwestelike kus van Valsbaai is gekies vir die bou van die seinpos.

Op 27 Januarie 1673 het die boot ''Goutvinck'' uit Tafelbaai vertrek en ’n werkspan van nagenoeg twaalf man, bygestaan deur ’n aantal vryburgers uit die omgewing, het aan die begin van Februarie aan die werk gespring. Die ''Goutvinck'' het tot 24 April in Valsbaai voor anker gelê – ’n aanduiding dat die werk teen dié tyd (na twaalf weke dus) voltooi was.

De Posthuys (Nederlandse benaming vir wag- of skildwagpos) het bestaan uit ’n klein sentraal-geplaaste vertrek met ’n langwerpige verlengstuk, 6&amp;nbsp;m breed, aan weerskante. Die mure, 80&amp;nbsp;cm dink, is van binne en buite gepleister en afgewit. Aan die seekant is ’n breë stoep aangebring – ’n verskynsel wat, hoewel vreemd aan die Hollandse woonhuis, kenmerkend was vir sewentiende-eeuse Hollandse waghuise. Hierdie stoep is die vroegste voorbeeld van die unieke Kaapse voorstoep. Die vensterrame was van ingevoerde eike-, denne- en kiaathout en die ruite van glas uit die periode 1700–1820. Nog vroeër sou die sogenaamde ruite waarskynlik van olieseildoek vervaardig gewees het. De Posthuys moes in die somer die tierende aanslae van Valsbaai se suidoostewind met sy kastydende sand verduur. ’n Ondersoek na die tipe hout wat as balke gebruik is, dui op die moontlikheid dat die bouers van die eikebome wat Jan van Riebeeck 18-19 jaar tevore by Rondebosch geplant het, gebruik gemaak het.

Met argeologiese opgrawings wat by De Posthuys gedoen is, is daar onder meer twee stuiwermuntstukke (wat in 1680 in Overijsel geslaan is), ’n koperduit uit die jaar 1736, ’n seldsame onderdeel van ’n ou geweer met ’n VOC-merk en porseleinstukke uitgehaal. Opgrawings het veral gebruiksartikels wat uit die middel van die agtiende eeu dateer, opgelewer.

In vredestyd is die gebou onbewoon gelaat, hoewel rondtrekkende veewagters, vissers en vryburgers ongetwyfeld periodiek daar vertoef het. Goewerneur WA van der Stel sou dit as verblyf vir sy persoonlike vissers gebruik het. Die hoeveelheid oorblyfsels van visaardige herkoms dui daarop dat die gebou intensief deur vissers benut is.

In die agtiende eeu is die gebou meermale deur die militêre owerhede gebruik, veral met die oorgang van die Hollandse na die Engelse bewind (1795–1815). In die [[Slag by Muizenberg]] (1795) is De Posthuys deur 'n kanonskoot getref.

In die negentiende eeu het De Posthuys sy militêr-strategiese betekenis verloor en die opeenvolgende huurders en eienaars het die aanskyn daarvan sodanig verander dat die gebou sy identiteit en boustyl ingeboet het. Dit het diens gedoen as vissershut, kantien, losieshuis, tolhuis en somervakansiehuis. Tot 1915 het dit militêre eiendom gebly, dog in die vorige honderd jaar is dit uitgehuur. Die vernaamste huurder, J.A. Stegmann, het dit van ongeveer 1880 tot 1912 tot sy beskikking gehad. Hy het in Claremont gewoon en in dié tydperk het sy gesin De Posthuys as vakansiehuis gebruik. Hy het die naam “Stegmann’s Rus” aan die huis gegee. In 1915 is die eiendom aan sir [[J.B. Robinson]] verkoop. Hy het tot 1917 daarin gewoon en toe hy in dié jaar na Wynberg verhuis, het hy De Posthuys as vakansiehuis behou.

In 1929 is die eiendom aan die heer W Leon verkoop. Hy het ingrypende veranderinge aangebring en onder meer die rietdak deur sink vervang.

In 1969 is Stegmann’s Rus deur ’n filiaal van [[Anglo American-korporasie]] van Suid-Afrika vir ontwikkelingsdoeleindes aangekoop. Danksy intensiewe historiese, argeologiese en argitektoniese navorsing, is die kultuurhistoriese waarde van die gebou bo alle twyfel vasgestel en is besluit om dit te restoureer. Die werk, onder leiding van die Kaapstadse argitek Dirk Visser, bygestaan deur die historikus Marian Robertson en die Stellenbosse historiese argeoloog H.N. Vos, het in 1979 ’n aanvang geneem.

Die gerestoureerde De Posthuys het op 15 September 1982 amptelik deur die toenmalige aangewese ondervoorsitter van Anglo American-kKorporasie, die heer [[Nicky Oppenheimer]], geopen en vir veilige bewaring namens die SA nasie aan die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]] oorhandig.

=== Dias-kruise ===
[[Lêer:Foto-71-300x231 (1).jpg|duimnael]]
Op 12 Maart 1488 het Bartolomeu Dias by Kwaaihoek tussen [[Boesmansriviermond]] en Boknes ’n kruis geplant. Die Dias-kruis by Kwaaihoek kan as die oudste monument in Suid-Afrika beskou word. Brokstukke van die kruis is in 1938 deur Eric Axelson gevind, wat die oorspronklike kruis gerestoureer het. Dias het op sy terugvaart ook kruise geplant by Mosselbaai, Kaappunt en [[Lüderitz]]. Die kruise dien as simbool en baken van die Christendom en die Westerse beskawing.

=== Die Drosdy, Swellendam ===
Een van die bekende historiese geboue in Suid-Afrika, die [[drosdy]] te Swellendam, is in 1747 voltooi. Dit is die enigste van die agtiende-eeuse drosdye wat nog bestaan.

Die Drosdy is aanvanklik T-vormig gebou met ’n noordwestelike front. Dit het ook ’n baie groot tuin gehad. Vandag staan vyf blokke huise daarop. Die eerste afbeelding van die Drosdy is in 1776 deur [[Johannes Schumacher]] gemaak. ’n Latere skets wat deur William Burchell, die bekende plantkundige, in 1815 gemaak is, toon dat die oorspronklike T-vormige huis toe reeds grootliks herbou is. Daar is naamlik ’n L-vormige deel aan die T-vorm vasgebou, sodat daar vandag min of meer ’n simmetriese U-vormige gebou staan waarvan die middelgedeelte ’n dubbelry vertrekke vorm. Die aanduiding is dat hierdie aanbouing teen ongeveer 1830 aangebring is. Vandag sien die Drosdy wesenlik uit soos dit in 1815 gelyk het. Die vernaamste verskil is dat die drie frontgewels verwyder en in wolwe-ente verander is, waarskynlik in die jare 1870–1880.

Geskiedenis is in die Drosdy gemaak toe die inwoners van hierdie landdrosdistrik op 17 Junie 1795 ’n nuwe, sogenaamd vrye republiek met middelpunt Swellendam uitgeroep het.

Die Swellendammers se nuutgevonde vryheid was egter van korte duur, aangesien die Britse bewind ongeveer drie maande later in die Kaap van krag geword het.

Baie belangrike besoekers het die Drosdy van tyd tot tyd besoek en ook daar tuisgegaan. ’n Baie interessante besoeker was doktor Ertman Balthasar Swellengrebel, seun van die goewerneur, [[Hendrik Swellengrebel]], na wie Swellendam vernoem is. Hy is in die Kaap gebore, maar het sy opleiding in Holland ontvang, waar hy uiteindelik ook gebly het. In 1776 het hy egter besoek aan die Kaap gebring. Tydens sy besoek aan Swellendam het hy ’n tekening daarvan deur Schumacher laat maak. Hierdie skets is nog steeds in besit van die Swellengrebel-familie. Ander vername besoekers aan die Drosdy was [[Andrew Barnard|Andrew]] en lady [[Anne Barnard]]; doktor [[Hinrich Lichtenstein]], wat ’n volledige joernaal oor sy besoek aan Swellendam geskryf het; die bekende [[William John Burchell|William Burchell]] wat, soos reeds genoem, in 1815 ’n baie volledige skets van die Drosdy en omgewing gemaak het, en nog vele ander. Kommissaris [[Jacob Abraham de Mist]], ook ’n besoeker aan die Drosdy, het tydens sy besoek aan die Kaap ook gereël dat ’n spesiale seël vir die Drosdy gemaak word.

Landdros H Rivers was die laaste landdros wat in die Drosdy gewoon het. Hy is in 1825 as landdros aangestel, maar in 1828 is die stelsel van Landdros en Heemrade afgeskaf. Die Drosdy het in 1845 in private besit gekom tot dit deur Daniel de Bruin gekoop is. Tien jaar later is die eiendom deur P.G. Steyn gekoop en dit het in die besit van die Steynfamilie gebly tot in 1939 toe dit deur die Staat oorgeneem is. President [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]], wat ’n kleinseun van P.G. Steyn was, het die Drosdy kort na afloop van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] besoek.

Na die oorname deur die Staat in 1939 is die vernaamste verandering wat aan die huis aangebring is, die vervanging van ’n veranda voor die huis deur ’n prieel. Die Drosdy-museum is in 1943 geopen. Die museum bestaan uit die  Drosdy plus enkele ander geboue wat as een van die treffendste argitektoniese komplekse in die land beskou kan word. Die gerestoureerde wynkelder vertoon van die beste pleisterwerk wat in Swellendam te sien is. Hierdie geboutjies is waarskynlik kort na 1830 opgerig.

Behalwe dat die gebou ’n goeie voorbeeld van die Kaapse boukuns is, huisves die Drosdy ’n uitstekende versameling Kaapse, plattelandse meubels. Hierdie meubels het ’n oorwegend konserwatiewe styl en word gekenmerk deur die reguit, neo-klassieke lyne. ’n Besondere eienskap van die huis is die beskilderde sitkamervloer wat uit ’n tyd voor 1798 dateer. Die kombuis het ’n grondvloer wat gereeld met beesmis gesmeer word, terwyl een van die ander vertrekke weer ’n perskepitvloer het. Die ou brandkas kom uit die dae toe die Drosdy deur die landdros en heemrade gebruik is.

Die Drosdy kan met reg beskou word as ’n belangrike koppeling met die vroeë Kaapse geskiedenis.

=== Die Koetsiershuis, Stellenbosch ===
In die noordwestelike hoek van [[Die Braak]] staan die bekoorlike rietdak-koetsiershuis wat as een van die oudste huisies op Stellenbosch beskou word. Oor die huisie se oprigtings geskiedenis bestaan geen volkome duidelikheid nie. Sedert 1770 het Christiaan Krijnauw die stuk grond waarop onder meer die huisie staan, as sy eiendom beskou. In 1786 is die betrokke stuk grond, anderhalwe hektaar groot, aan HL Bletterman, landdros van die dorp, toegeken. Die daaropvolgende jaar het hy die grond aan ene Martin Beyleveld verkoop, wat die hele stuk grond in erwe laat verdeel het. Een van die erwe is in 1792 aan Johann Georg Lankshoff, ’n kleremaker, verkoop. Kort daarna het Lankshoff die nou bekende koetsiershuisie daar opgerig.

Daar word beweer dat die sjarmante huisie se naam ontleen is aan die feit dat dit aan die ou wapad na Kaapstad geleë was en ’n tyd lank as koets-terminus gebruik is. Die bewering is waarskynlik ’n mite, aangesien geen grondige bewyse daarvoor bestaan nie. Ander weer beweer dat die gewelfde poort wat langs die huisie was, as koetsingang gedien het; vandaar die naam. Ook dié bewering is foutief. Die aanneemlikste verklaring vir die naam is dat ’n koetsier in die negentiende eeu ’n tyd lank daar gewoon het. Wat wel waar is, is dat die huisie een van die oudste geboue op Stellenbosch is, en, foutiewe benaming al dan nie, dit doen geen afbreuk aan sy bekoorlikheid nie. Inteendeel, dit verleen aan die geboutjie ’n sekere romantiese geheimsinnigheid.

Die historiese betekenis van die gebou is argitektonies van aard: dit is ’n kombinasie van fatsoenlikheid, prag en eweredigheid. Die huisie is volgens die ongewone, geslote, saamgedrukte H-plan gebou. Die twee rye kamers weerskante is met ’n sentrale kamer van volle lengte onder een dak met ’n effens breër oorspanning aan mekaar verbind. Dit is voorsien van ’n reuse kaggel om die rustige atmosfeer te bewaar. Die binnedeure was ook uitsonderlik van aard, met die breë panele en twee tot drie ligte gegote dwarslyste en riemskarniere. Aan die buitekant is sierlike holbolsygewels, dakvensters en ’n dakgeweltjie, ook wolwegeweltjie genoem, bokant die voordeur, wat een van die weiniges van sy soort in  Wes-Kaapland is wat bewaar gebly het.

Met die verloop van tyd het die geboutjie vervalle geraak. In 1959 het professor Erika Theron, toe burgemeesteres van Stellenbosch, die geboutjie, wat in ’n gevorderde staat van verval was, van sloping gered. Die munisipaliteit het die geboutjie aangekoop en fondse vir die restourasie ingesamel, onder meer deur ’n omvattende uitstalling van foto’s van Stellenbosch, wat toe vir die eerste keer byeengebring en gekodifiseer is. Aanvanklik het die munisipaliteit beoog om die gerestoureerde geboutjie as jeugherberg in te rig. Daarvan het niks tereg gekom nie.

Met die herstelwerk is daarin geslaag om die oorspronklike boustyl te behou. ’n Geelhoutvloer is gelê – maar om die gebou as kerksaal te kan gebruik, is die binnemure wat die vertrekkies verdeel het, verwyder.

Op 18 Maart 1966 is die huisie op grond van sy argitektoniese meriete en sy geografiese ligging aan Die Braak, wat toe reeds amptelik ’n historiese baken was, tot historiese monument verklaar.  Op die bronsplaat wat die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede buite die geboutjie aangebring het, staan die inskripsie:

==== Koetsiershuis ====
''Die grond waarop hierdie gebou staan, was sedert 1770 agtereenvolgens die eiendom van Christiaan Krijnauw, landdros Bletterman en Martin Beyleveld. In 1792 is die betrokke gedeelte gekoop deur Johann Georg Lankshoff, wat blykbaar hierdie huis opgerig het. Die naam “koetsiershuis” het waarskynlik ontstaan omdat dit in die negentiende eeu ’n tyd lank deur die koetsier van ’n poskoets bewoon is.''

=== Die Strooidakkerk, Paarl ===
Die historiese kruiskerk met sy strooidak aan die Paarlse hoofstraat is die oudste kerkgebou van die Ned. Geref. Kerk wat nog in die RSA in gebruik is.

Die gemeente van die Paarl (afhanklik Drakenstein genoem) is reeds in 1691 gevestig. In 1720 het die gemeente sy eerste volwaardige kerkgebou ingewy. Hierdie kerkgebou het tot April 1805 diens gedoen – 85 jaar lank dus. Deur hierdie periode het ’n aantal bekende predikante die Woord hier bedien, onder andere dominees PA van Aken, Salomon van Echten, Petrus van der Spuij en Robert Aling. Die Voortrekkerleiers Pieter Retief, Sarel Cilliers en Louis Tregardt was onder die talle dopelinge wat in dié ou kerkie, 24&amp;nbsp;m lank en 12&amp;nbsp;m breed, die sakrament ontvang het.

In 1799 het die kerkraad tot die oprigting van ’n nuwe kerkgebou besluit en terselfdertyd onderneem om self vir die befondsing van die projek in te staan. Die ywerige dominee Aling het die gemeente op roerende wyse opgeroep om tot die boufonds by te dra. Danksy die intensiewe huiskollekte wat deur die owerheid goedgekeur en deur diakens Jacobus Marais en Johannes Minnaar van stapel gestuur is, kon daar reeds vroeg in die volgende jaar bekend gemaak word dat 39 029 gulde, 50 slawe vir een maand se diens, drie messelaars vir ’n vasgestelde werktyd, 22 vragte riet en 23 transportwagtogte gekontroleer is.

Die gebou sou “in ene kruisgedaante” met ’n binnewerk van 30&amp;nbsp;m by 11&amp;nbsp;m opgerig word. Dominee Aling het persoonlik met die bekende agtiende-eeuse argitek, LM Thibault, onderhandel, dog hom met die oog op besparing versoek om slegs  ’n “uitwending” plan te teken. Die kerkraad het self ’n bou-opsigter, ene Petrus Jordaan, aangestel.

Dit was aanvanklik die plan om geelhoutbalke per boot van Mosselbaai te laat kom, maar nadat geblyk het dat dit te duur sou wees, is ander balke in Kaapstad aangekoop. Aangesien die gebou so hoog en breed sou wees, het argitek Thibault voorgestel dat dit verleng sou vernou en van meer pilare voorsien moet word. Die kerkraad het egter bevind dat ’n “menigte van pijlaren” sou veroorsaak dat sommige kerkgangers nie die preekstoel sou sien nie en gevolglik is van die plan en Thibault se dienste afsien. ’n Geskil in verband met laasgenoemde se rekening het daarop uitgeloop dat die kerkraad die bedrag van 200 riksdaalders aan Thibault moes oorbetaal.

In die jaar 1800 is die geliefde dominee Van Aken, yweraar vir die kerkbouprogram, oorlede en toe die kerkraad verder verneem dat die koste van hout gestyg het, is die werk ’n paar maande  gestaak. Spoedig is die spanpoging egter hervat. Reëlings is getref rakende die maak van bakstene en die vervoer van dekstrooi. Daar is selfs ooreenkomste met Paarliete aangegaan in verband met die huisvesting en voedsel vir ambagsmanne, handlangers en slawe. (Uit ’n Bolandse boere-oogpunt is dit insiggewend dat slaweambagsmanne en gewone handlangers onderskeidelik twee en drie “bierglazen” wyn, benewens voedsel, op gesette tye per dag moes ontvang.)

Thibault se bouplan is deur dié van mejuffrou Georg Conrad Küchler vervang. Küchler  het ook onderneem om die werk vir 50 000 riksdaalders te voltooi. Die here C.H. Niehaus en Johan Meyer het vir hom as borge geteken.

Teen die einde van 1802 was die kerkgebou sover voltooi dat die kerkraad dit deur kundige boumeesters uit Kaapstad kon laat inspekteer. Küchler moes enkele veranderinge en versterkings aanbring. Origens is besluit om die gebou van ’n steen- in plaas van kleivloer te voorsien. Voorlopig is om finansiële redes die soldering uitgestel.

Met die voltooiing van die kerk, kon die preekstoel nou uit die ou kerk oorgebring word – ’n taak wat deur meulenaar Bart Louw tee 15 riksdaalders onderneem is.

Die oprigting van die kerkgebou het vyf jaar in beslag geneem. Van binne is dit treffend en indrukwekkend vanweë die eenvoud en soberheid wat dit uitstraal. Aan die westergewel is die ou spreuk ''sol justiliae illustra nos'' aangebring.

Die inwyding van die “Paarlsche kerk” is op 28 April 1805 deur dominee JP Serrurier, emeritus-leraar van die gemeente Kaapstad, waargeneem. Op die Maandag na die inwyding van die nuwe kerk is die oue per openbare veiling van die hand gesit.

Deur die afgelope nagenoeg 180 jaar het die Strooidakkerk weinige veranderinge ondergaan. In 1824 is dit van ’n solder en twee galerye voorsien. In 1838 is die nuwe preekstoel, ’n skenking van mejuffrou MM Krynauw, in gebruik geneem. Die koperpen of -kapstok waaraan dominee GWA van der Lingen sy muts gehang het, is nog daar te sien. In  1852 is die gebou vergroot en van ’n konsistorie voorsien. In 1878 is nuwe kerkbanke, in 1872 lamplig en in 1882 ’n galery in die oostervleuel – waarop die orrel geïnstalleer is –aangebring.

Soos dit tans daar staan, met sy netjiese strooidak, wit mure, omring van sipres- en eikebome, straal die ou gebou ’n ou-wêreldse, landelike sjarme en statigheid uit. Hiertoe lewer die omringende kerkhof met sy grafkelders ’n wesenlike bydrae.

Die kerkhistoriese betekenis van die Strooidakkerk bestaan ook daarin dat sommige van ons land se voorste geestelike leiers as predikante in hierdie gemeente gestaan het. In meer as een geval het hul invloed tot ver buite die gemeentegrense en buite hul eie tyd heen gestrek.

Die Strooidakkerk het ook ’n unieke bydrae tot die Suid-Afrikaanse kerkmusiek en- sang gelewer. Van die beroemdstes onder ons eertydse orreliste het die orrels van die Strooidakkerk bespeel, gemeentesang gelei, orrellesse gegee en koor- en orreluitvoerings gelewer en sodoende ’n unieke kerkmusiektradisie geskep. Pieter Hugo was tien jaar lank ’n “goeie orrelis”. Tussen die jare 1847–1875 het die heer JS de Villiers (Jan Orrelis) wye bekendheid verwerf, onder meer in 1887 as orrelis aangestel. Veertien jaar lank het hy die kerksang en -musiek bevorder. Deur sy orreluitvoerings en dié van sy begaafde seun, PK, is die Paarlse gemeente en gemeenskap sterk musiekbewus gemaak. In die Strooidakkerk is Rocco de Villiers se bekende Koraalboek en geestelike kantate gebore. ’n Geëerde orrelis was AC van Velden, wat die kerkkoor as permanente instelling gevestig het, terwyl dit voorheen slegs by besonderse geleenthede opgetree het.

Die Strooidakkerk van die Paarl, waarvan die 175e bestaanjaar op luisterryke wyse in 1980 gevier is, neem ’n unieke plek onder ons nasionale gedenkwaardighede in. Kerkhistories en argitektonies is dit ’n ligbaken op die pad van ons Afrikaner volkswording en geestesgroei.

=== Duitse Setlaarsmonument, Oos-Londen ===
Die [[Duitse Setlaarsmonument]] herdenk die bydrae wat die Duitse pioniers gelewer het. Die eenheid van die Duitse gesin as die hoeksteen van beskawing word deur die monument beklemtoon. Die beeld is op 10 Oktober 1960 deur [[C.R. Swart]] onthul.

=== Groote Kerk, Kaapstad ===
Met die koms van Jan van Riebeeck en sy mense in April 1652 om aan die Kaap die Goeie Hoop vir die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie se skepe ’n verversingspos te stig, word daar aan ons Suiderstrand ’n loot van die lewenskragtige en toe reeds gelouterde Kerk van die Hervorming in Nederland geplant. Daar verloop egter ruim ’n halfeeu voordat die gemeente wat met verloop van tyd hier gegroei het, op Sondag 6 Januarie 1704 sy eerste werklike kerkgebou in gebruik kan neem. Hierdie eenvoudige, maar mooi agtkantige gebou is opgerig op die verlate onderste gedeelte van Kompanjiestuin wat al in Desember 1677 deur kommandeur Joan Bax en sy Raad vir die aanlê van ’n begraafplaas – en toe later vir ’n “behoorlyck proper kerckje” – aangewys is.

Die gebou het nie die gewone kruisvorm gehad wat in ons land so gewild sou word nie, want in dié geval is die arms van die Griekse kruis deur skuins dwarsmure verbind, sodat ’n gedeelte van elkeen van die vier oop hoeke gevul is. Dit is op die patroon van die sewentiende-eeuse “preekkerke” gebou, waarin die grondplan óm 'n middelpunt ontwerp is. Omdat die toring destyds nie óp die gebou nie, maar daar teenaan opgerig is, het dit die sloping van die eerste ou kerk oorleef.

Verskeie uitbreidings ten spyt, kon die beskikbare ruimte in die kerk mettertyd nie meer in die behoefte van die groeiende gemeente voorsien nie. Toe dit dus teen 1779 blyk dat die gedurige “swart leckagie” in die gebou die houtwerk bedreig, besluit die kerkraad om in plaas van slegs grootskaalse herstelwerk daaraan te laat doen, dit aanmerklik te vergroot. Deurdat hierdie vergroting, wat in 1781 voltooi is, in die uitbouing van die vier half-oop hoeke bestaan het, bly die kruisvorm van die skuins dak behoue, maar origens neem die kerk toe die vorm van ’n vierkant aan met plat dakke op die nuwe aanbousels.

Na meer as 84 jaar begin die mooi ou preekstoel ook tekens van verrotting en wurmbesmetting toon, met die gevolg dat die kerkraad dit in Augustus 1788 aan die Kompanjie se knap en die later so gevierde beeldhouer Anton Anreith, opdra om ’n nuwe te maak. Terwyl Anreith die beeldhouwerk tot volle bevrediging van die kerkraad uitvoer, doen die Kompanjie se baastimmerman, JJ Graaff, die houtwerk, en op 29 November 1789 lewer dominee JP Serrurier as oudste leraar van die gemeente, die eerste preek van die nuwe kansel af, wat vandag nog die bewondering van baie uitlok.

Sedert 1816 het veral die platte van die uitgeboude hoeke van die ou kerk meermale groot uitgawes aan herstelwerk geverg en algaande ook steeds groter kommer gewek … en toe stort daar tydens ’n oggenddiens in Februarie 1835, tot die ontsteltenis van baie kerkgangers, ’n stuk pleistering van die kapiteel van een van die vier groot pilare af!

Nadat daar lank bespiegel en geredeneer is oor die moontlikheid of die eerbiedwaardige ou gebou heeltemal gesloop en deur ’n nuwe vervang moet word, volg die besluit om die dak te vervang en terselfdertyd die kerk van binne – alles volgens die planne van luitenant-kolonel Robert Thomson, bevelvoerder van die Royal Engineers – so te laat verander dat dit met etlike honderde sitplekke vergroot kan word. Toe daar geen bevredigende tenders inkom nie, maak die kerkraad hom gereed om, onder toesig van die bekende argitek en bouer Herman Schutte, self te laat bou. Heel gou stel Schutte verskeie wysigings in die planne voor. Deur die vloer van die gebou een meter hoër te maak, sal die kerk nie alleen binne droër en gesonder wees nie, maar ook met sy treffende uiterlike voorkoms tussen die hoë openbare geboue in die omgewing baie beter vertoon. Nóg belangriker egter was die verandering van die dak.

Toe die dak afgegooi is en Schutte, saam met die goewermentsargitek, John Skirrow, die mure en fondamente deeglik kon ondersoek, blyk dit dat die ou mure en fondamente vir die beoogde herbou van die kerk geheel en al ongeskik is. Begin November 1836 het die kerkraad dus geen ander keuse as om te besluit dat die hele gebou, behalwe die toring en die konsistoriekamer, gesloop moet word nie!

Die planne vir die nuwe gebou word deur Skirrow en Schutte opgestel en die bouwerk staan onder Schutte se toesig, terwyl LF Anhuyser vir die timmerwerk verantwoordelik is. Op ’n dag ná, word die fondamentstene vir die nuwe kerk 136 jaar na dié van die oue, op 27 Desember 1836 gelê. In Mei 1837 moet daar oor die plafon besluit word. Vandag nog verkondig die indrukwekkende gewelf – met sy breë spanning sonder kolomme om dit te stut en sy mooi gestukadoorde rosette waar die kroonlugters hang – die kundige vaardigheid van die ou argitek-bouer wat byna hartstogtelik vir ’n gepleisterde plafon, as  baie duursamer en sierliker as een van plank gepleit word.

Nadat die Gereformeerdes sedert einde Augustus 1835 hul godsdiensoefeninge in die Lutherse kerk in Strandstraat gehou het, is hul reikhalsende verlange om weer in ’n kerk te aanbid, met die inwyding van die nuwe gebou op 31 Januarie 1841 vervul. Sedert die uiteindelike voltooiing van die kerkgebou in Breestraat en die inwyding daarvan in Oktober 1847, raak die een aan die Heerengracht mettertyd as die Groote Kerk en die ander een as die Tweede, die Nieuwe of ook die Bovenkerk bekend.

Nog voordat die ou kerkgebou afgebreek is, moes die grafkelders onder die vloer daarvan, opgevul word. Daarin is weggelê verskeie gesagvoerders uit die tyd van die  VOIK, ’n Britse goewerneur uit Oos-Indië en ook ’n hele aantal ander manne van rang en stand, sowel as talle gewone burgers en burgeresse uit die ou Kaapse samelewing, saam met hul kinders. Daarby kom die grafmonumente – waarvan die swierige stellig dié van goewerneur Simon van der Stel uit 1712 was – wat indertyd teen die mure in die kerk aangebring is. Hulle is blykbaar met die vergroting van die gebou teen 1870 verwyder, en tot dusver is slegs twee teruggevind. Gelukkig pryk ’n klompie van die historiese wapenskilde of rouborde wat vroeër in die begrafnisstoete, veral van vername manne, saamgedra en daarna in die kerk gehang is, vandag weer teen die mure onder die galerye.

Nadat die derde orrel van die ou kerk – ’n geskenk van die welgestelde handelaar Jan Hoets in 1826 – in telkens vergrote en verbeterde vorm nog gedurende meer as ’n eeu ook in die nuwe gebou diens gelewer het, word die huidige orrel begin Desember 1957 in gebruik geneem. Hierdie pragtige instrument, wat al die grootste kerkorrel in die suidelike halfrond genome is, speel ook in die ou Moederstad se musieklewe ’n vername rol.

Die klok wat vandag nog in die toring hang, en wat al sy aandeel in talle historiese plegtighede gehad het, dra die monogram van die VOIK (VOC) en is in 1726 deur JA de Grave in Amsterdam gegiet. Langs die grote hang daar ook ’n kleiner een, wat in 1810 deur Thomas Mears in Londen gemaak is.

[[Lêer:’n Wit en swart afdruk van ’n skildery deur TF Cromfield van die Groote Kerk en ou slawehuis in 1824.jpg|duimnael|’n Wit en swart afdruk van ’n skildery deur TF Cromfield van die Groote Kerk en ou slawehuis in 1824]]
Van onskatbare waarde is die kerksilwer wat in die Groote Kerk bewaar word. So is daar die twee klein gegraveerde Nagmaalbekers met deksels wat die kerkraad reeds in 1669 deur “daniel de silversmit” – Daniel Echt, ’n Sweed van geboorte – laat maak het. Hulle is onder die heel oudste bekende stukke Kaapse silwer – terwyl daar ook twee inkkokers is wat Matthias Lötter in 1737 vervaardig het. Die mooi doopbak waaruit duisende lede van agt of meer geslagte Kaapse kinders en andere gedoop is, is een van die weinige egte stukke wat van die kunsvaardigheid van die vroeë Kaapse silwersmid Johann Hasse getuig. Saam met die koperstander, is dit in 1752 deur ’n gesiene dame aan die kerk geskenk.

Op die plek waar die Groote Kerk staan, word die Here God dus nou al meer as 280 jaar lank aanbid. Vir geslagte van gelowige kerkgangers is die plek deur ’n ryke skat van gewaarwordinge en herinneringe ook van geestelike ervaringe geheilig, en vir die Afrikaners van Kaapstad was die kerk aan die Heerengracht – later Adderleystraat – nog altyd ’n waardige beliggaming van die Kerk van hul vaders en ’n helder ligbaken langs hul dikwels moeilike pad vorentoe.

=== Hugenote-monument, Franschhoek ===
Die herroeping van die Edik van Nantes in 1685 en die daaropvolgende vervolging van die Protestante het daartoe gelei dat ongeveer 200 Franse gesinne hulle aan die Kaap gevestig het. Die Hugenote was, soos die Hollandse koloniste, Calviniste – maar in ’n sterker graad.

Die godsvertroue in ’n almagtige, liefdevolle Vader, wat een van die wesenskenmerke van die Afrikaner se geloof vorm, is deur die Hugenote versterk.

Vandag staan daar in Franschhoek dié indrukwekkende monument ter ere van ons Hugenote-stamouers en hulle aandeel in die volkswording van die Afrikaner.

Op 11 Desember 1936 is op ’n vergadering, wat onder voorsitterskap van senator FS Malan in Kaapstad plaasgevind het, besluit om in 1938 ’n groot herdenkingsfees te hou om die vestiging van die Franse Hugenote aan die Kaap 250 jaar tevore te herdenk. Terselfdertyd het die vergadering besluit dat ’n monument vir die Hugenote opgerig sou word om hulde te bring aan hulle veelseggende bydraes op godsdienstige, kulturele, sosiale en politieke gebied.

Nadat verskeie ontwerpe vir die monument ontvang is, het die komitee besluit om ’n ontwerp van die bekende beeldhouer [[Coert Steynberg]], van Pretoria, met ’n ontwerp van meneer JC Jongens, ’n Nederlandse argitek van Kaapstad, te kombineer. Die sentrale motief van die monument sou bestaan uit ’n vrouefiguur met die aardbol onder haar voete (mnr. Steynberg se ontwerp), terwyl meneer Jongens se ontwerp van ’n suilegalery, ’n paar lugboë en ’n watervywer as agtergrond en voorgrond sou dien.

[[Lêer:00000-Hugenot Monument-Franschhoek-s.jpg|duimnael|Die [[Hugenotemonument]] Franschoek]]
Die hele monument is in Paarlse graniet uitgevoer onder toesig van die Kaapstadse argitek CP Walgate. Die bouwerk is aan die firma JR McKillop, van Kaapstad, opgedra, terwyl die sentrale  vrouefiguur deur Coert Steynberg self uitgebeitel is.

Die monument is teen die agtergrond van die Drakensteinberge opgerig op ongeveer vier hektaar grond wat geleë is aan die bopunt van Hugenoteweg, die hoofstraat van Franschhoek. Die monument het ongeveer £18 000 (R36 000) gekos.

Die monument, wat in 1947 voltooi is, is op 12 April 1948 ingewy. Die hoofspreker by dié geleentheid was dr AJ van der Merwe, Moderator van die Ned. Geref. Kerk in Kaapland. Die monument is deur ’n direkte afstammeling van die Hugenote-voorvaders, die 82-jarige Hester Beatrix Hugo (tant Hessie), die oudste dame op Franschhoek, onthul.

Die Hugenote-monument is om sy simboliese betekenis een van die belangrikste monumente in Suid-Afrika. Die vrouefiguur is eerstens die verpersoonliking van veral die gees van godsdiens- en gewetensvryheid van die Franse Hugenote. Dit word deur die Bybel in haar regterhand, en die verbreekte ketting in haar linkerhand, aangetoon. Tweedens versinnebeeld die vrouefiguur die vlug, in geestelike sin, van die vrygeworde Hugenote-gees na Suid-Afrika. Sy staan bo-op die aardbol van Frankryk, en haar blik is gerig op ’n grootste visioen van komende dinge in die verre toekoms. Op haar kleed is die patroon van die nasionale blom van Frankryk, die Franse lelie. Dit simboliseer die feit dat Frankryk baie van sy seuns en dogters verloor het toe hulle uit die land gevlug het. Op die see, ten weste van die reliëfkaart van Afrika, is ’n reliëfmodel van een van die skepies waarmee die Hugenote na die suidpunt van Afrika gereis het. In die suidhoek, waar hulle hul gevestig het, is die simbole van hulle godsdiens (die Bybel), kuns en kultuur (die harp), land- en wynbou (die koringgerf en druiwestok) en nywerheid (die spinwiel) te sien. Op die gedenkrol onderaan staan die jaartal ''1688'', wat die koms van die eerste Hugenote aandui, en op die voetstuk staan ''DIE HUGENOTE''.

Die bouwerk wat as agtergrond en voorgrond van die monument dien, bestaan uit die volgende: drie magtige lugboë wat deur vier slanke pilare van 12&amp;nbsp;m hoog gevorm word en die sinnebeeld is van die goddelike Drie-eenheid; die middelste boog wat deur ’n son en ’n kruis bekroon word en die Christelike geloof en Son van Geregtigheid voorstel, ’n suilegalery in die vorm van ’n halfsirkel, en op die voorgrond ’n vywer van 12&amp;nbsp;m by 18&amp;nbsp;m met waterlelies. Die watervywer en die suilegang is albei simbolies van ongestoorde gemoedsrus en sielevreugde ná veel stryd en woeling.

=== Kasteel de Goede Hoop, Kaapstad ===
{{Hoofartikel|Kasteel die Goeie Hoop}}
Gedurende die tydperk tussen 1666 en 1679 is die tydelike fort omskep tot die Kasteel wat vandag die oudste bewaarde gebou in Suid-Afrika is. Die Kasteel De Goede Hoop was beplan as ’n halfwegstasie, maar het die hoeksteen geword vir die vestiging van die Westerse beskawing in Afrika.

=== Koopmans-De Wet Huis, Kaapstad ===
Wanneer ’n mens in Strandstraat, Kaapstad, af beweeg en jy kom by die wit dubbelverdiepinghuis met sy indrukwekkende neo-klassistiese styl, kan jy nie anders as om vir ’n paar oomblikke na die geskiedenis teruggevoer te word nie. Die [[Koopmans-de Wet-huis]] staan hier rustig en statig, selfs uitdagend, teenoor die toringblokke wat hom aan alle kante omring – ’n kultuurerfenis, ’n Afrikanerbaken wat sy plek aan niks en niemand afstaan nie. Vandag herinner hierdie praggebou ons nie alleen aan vervloë dae in Kaapstad nie, maar ook aan ’n Afrikanervrou wat onuitwisbare spore in die Afrikanergeskiedenis nagelaat het.

Maria Margaretha de Wet is op 18 Maart 1834 in Kaapstad gebore in die huis wat vannag as die Koopmans-De Wet-museum bekend staan. Op dertigjarige leeftyd het Marie de Wet met Johan Christoffel Koopmans in die huwelik getree. Hy was ’n Hollander wat in 1857 na die Kaap gekom het. Ongelukkig is ’n baie gelukkige huwelik na 15 jaar beëindig toe Johan Koopmans oorlede is. [[Marie Koopmans-de Wet]] het kinderloos agtergebly. Na haar man se oorlye het sy en haar jonger suster, Margaretha, tot hul afsterwe in hul ouerhuis bly woon.

In haar lewe het Marie Koopmans-de Wet seker die bekendste vrou in Kaapstad geword. Sy het ’n baie goeie opvoeding ontvang en het ’n besondere talent vir die aanleer van tale gehad, sodat sy Frans en Duits goed kon bemeester en later selfs ook Italiaans aangeleer het. As intelligente en talentvolle mens, het sy ’n leidende rol in die sosiale lewe in die vroeë jare van die Kaap gespeel. Die salon van mevrou Koopmans-De Wet, geskoei op die beste voorbeeld van Europa, was mettertyd tot ver buite die grense van haar vaderland bekend. Reisigers na die Kaap het hulle gelukkig geag as hulle ’n besoek aan mevrou Koopmans kon bring. So het sy persone uit die hoogste sosiale lae ontvang en was daar gereeld buitelandse konsuls, regters, ministers, parlementslede, predikante en professore wat besoek by die bekende huis afgelê het. Die presidente van die Boererepublieke, soos Brand, Reitz, Kruger en Steyn was haar persoonlike vriende.

Vir die Afrikaner is dit egter die besondere Afrikanerskap van hierdie merkwaardige vrou wat die meeste beïndruk. Selde het ’n vrou in die openbare lewe die saak van die Afrikaner met soveel oorgawe en toewyding gedien.

Dit was veral in verband met haar ondersteuning van die Boere in die Tweede Vryheidsoorlog dat Marie Koopmans-de Wet haar plek in die Afrikaner geskiedenis verewig het. Aanvanklik het sy haar beywer om die oorlog te verhoed en later om vrede gesluit te kry. Met die oorlog ’n voldonge feit, het sy egter geen steen onaangeroer gelaat om hulp te verleen veral aan vroue en kinders in die konsentrasiekampe en die krygsgevangenes in die gevangenekampe nie.

Haar huis het ’n depot van allerlei middele geword wat van vredeskomitees en belangstellendes na haar gekanaliseer is om dit by die lydende Boere te kry. So het sy honderde kratte voedsel, medisyne, klerasie en nog wat uit haar huis na die oorlogsfront versend. Deur haar onverbloemde ondersteuning van die Boeremagte, het sy haar die gramskap van die Britse regering in die Kaap op die hals gehaal. Dit het haar egter in geen stadium afgeskrik om te doen wat sy as haar plig beskou het nie. Die aktiewe en kragdadige ondersteuning van die Republikeinse magte uit die hartjie van die Britse domein in Suid-Afrika, Kaapstad, is inderdaad ’n merkwaardige stukkie geskiedenis.

Marie Koopmans-de Wet is op 2 Augustus 1906 in Kaapstad oorlede. Sy en haar suster het die huis en al hulle besittings aan die volk van Suid-Afrika bemaak, en danksy hierdie gulle gebaar, is die Koopmans-De Wet-huis in 1913 gerestoureer en tot museum verklaar.

Die oorspronklike huis was vermoedelik die gewone Kaapstadse woning uit die agtiende eeu – ’n enkelverdieping gebou met ’n rietdak. Sedertdien is heelwat veranderinge egter aan die huis aangebring. Die vernaamste verfraaiing van die huis is waarskynlik tussen 1783 en 1789 deur die bekende argitek LM Thibault aangebring. Hy het die huidige front ontwerp en het waarskynlik ook die heel voorstuk van die huis aangebou, naamlik die sit- en eetkamer en die portaal op die onderste verdieping, en die twee slaapkamers en kleedkamertjie daarbo. Die treffende eienskap van die vooraansig is die vier gegroefde muurpilasters, die panele tussen die boonste en onderste vensters en die geweldriehoek van drie vensters in plaas van een oordek. Die meeste van die binnehoutwerk is van greinhout. Die kosyne en style van die deure sowel as die vloere en balke is van kiaat. Die binneste muurskilderye dateer waarskynlik uit ongeveer 1780, vermoedelik deur die Duitse kunstenaar Hartmann.

Vandag kan van die mooiste Kaapse meubels in die Koopmans-De Wet-museum gesien word. Die kosbare en smaakvolle meubels in die huis bekoor nie alleen die besoeker nie, maar dwing ook by hom bewondering af vir die besondere vrou wat toegesien het dat dit vir die nageslag bewaar sal bly.

Die Koopmans-De Wet-huis is een van die mooiste museums in Suid-Afrika, maar is ook ’n stukkie Afrikaner-heiligdom wat die Afrikaner tot die beste inspireer.

=== Van Riebeeck-standbeeld, Kaapstad ===
[[Lêer:Jan Van Riebeeck Statue Cape Town.jpg|duimnael|Van Riebeeck Standbeeld]]
n Groot standbeeld van Jan van Riebeeck staan aan die onderpunt van Adderleystraat in Kaapstad en is op 18 Mei 1899 ingewy. Van Riebeeck het nie net die eerste fort gebou nie, maar die kompanjietuine aangelê, waarvan enkele bome uit daardie tydperk vandag oorleef. Jan van Riebeeck se gesig was vir dekades op die banknote van die Republiek van Suid-Afrika. Daar is later ook ’n standbeeld van sy vrou Maria naby sy standbeeld opgerig.

== Historiese dokumente ==
=== Jan van Riebeeck gebed (1652) ===
Die eerste dokument is die gebed wat Van Riebeeck voorgelees het toe hy met sy bemanning op 6 April 1652 by Tafelbaai aan wal gestap het. Dit was wel nie ’n gebed uit sy hart uit nie, maar ’n voorgeskrewe gebed wat die VOC oral by nuwe vestings laat bid het. Tog gee dit ’n aanduiding van die Christelike grondslag van die Afrikaner – reg van die begin af.

=== Vrystelling van Vryburgers (1657) ===
[[Lêer:Vryburger grondbrief Jacob Cloete 1657.jpg|duimnael|Die eerste grondbrief aan 'n vryburger, in die naam van Jacob Cloete van Cologne. Die datum daarop is 1675 en dit verwys na grond langs die Liesbeekrivier.]]
Die tweede dokument handel met die vrystelling van vryburgers; wat hulle regte en pligte sou wees. Dit is belangrik, want sonder hierdie instelling, sou die Kaapse Nederlandse bevolking voortdurend gewissel het en ’n nuwe volk sou nooit kon ontstaan nie. Vir Van Riebeeck en die VOC was dit net ’n ekonomiese besluit, maar dit het veel groter gevolge ingehou.

=== Klagskrif teen WA van der Stel (1706) ===
Die vryburgers is nie altyd billik behandel nie. Amptenare was korrup en het, naas hulle salaris, ook vir eie rekening geboer. Vryburgers is van die handel uitgesluit of moes swak pryse aanvaar. Dié stand van sake het met goewerneur Willem Adriaan van der Stel ’n hoogtepunt bereik. Van der Stel het wel sy plaas Vergelegen (digby vandag se Somerset-Wes) tot ’n modelplaas opgebou, maar VOC-eiendomme en vryburger-dienste gebruik daarvoor. Teenstand het hy roekeloos onderdruk. Onder leiding van Adam Tas is ’n klagskrif hieroor na die Here XVII in Nederland gestuur en hulle het Van der Stel in oneer teruggeroep.

== Kulturele herdenkingsdae ==
=== Van Riebeeck-dag, 6 April ===
Jan van Riebeeck het self ’n besondere waarde aan die datum 6 April geheg. Dit was op die dag wat hy aan wal gestap het nadat hy met drie skepe, naamlik die ''[[Dromedaris (skip)|Dromedaris]]'', Reijger en Goede Hoope by Tafelbaai gearriveer het met die doel om ’n verversingstasie te vestig. Die gebeure is jaarliks herdenk. In 1752 is die dag met ’n erediens gevier. Sedert 1852 het die Kaapse kerk gevra dat die dag as ’n godsdienstige feesdag beskou moet word. Tydens die driehonderdste herdenking van 6 April in 1952 is dit tot openbare vakansiedag verklaar. Na 1994 het Van Riebeeck-dag as vakansiedag verval.

=== Hugenotefees, 13 April ===
Die eerste Hugenote het op 13 April 1688 in Tafelbaai aangekom. Alhoewel die dag deur die eeue in herinnering geroep is, was dit nooit erken as ’n amptelike feesdag of openbare vakansiedag nie. Die rede is waarskynlik dat die Afrikaanse gereformeerde kerke Hervormingsfees op die Sondag naaste aan 31 Oktober vier en die huldiging aan die Hugenote se godsdienstige bydrae hierby insluit.

== Kulturele simbole ==
=== Nederlandse vlag ===
Hierdie vlag het drie horisontale bane in rooi (soms oranje), wit en blou. Die VOC het dieselfde vlag gebruik en net die letters VOC in die middelste wit baan gedruk. Die Nederlandse vlag is die kultuurvlag wat die langste onder die skadu van Tafelberg gewapper het, vanaf 1652 tot 1795 en toe weer vanaf 1803 tot 1806.

=== Hugenote-kruis ===
Die kruis is deur die ou Hugenote gedra as simbool van hul geloof en ook as ’n manier om mekaar te herken. Die boonste ronde knoppies verteenwoordig die agt saligsprekinge, die Malteserkruis gevorm deur die vier blare van die Franse lelie verteenwoordig die vier evangelies, Die vier fleur-de-lis, elk met drie blare, verteenwoordig die 12 apostels, en die hangende duif verteenwoordig die Heilige Gees. Toe die vervolging op sy ergste was, het hulle in die middel van die kruis ’n pêrel geplaas as simbool van trane wat vloei.

== Pioniers Artikels ==
=== Gerhardus Marthinus Rudolph, CMG – Landdros van Ladysmith, 1881–1899 ===
Gert Rudolph, vernoem na sy vader se neef [[Gerrit Maritz|Gerhardus Marthinus Maritz]] (Voortrekkerleier), is gebore op 28 September 1828 te Port Elizabeth. Saam met sy ouers het hy by Gert Maritz op Saailaer aangesluit in Natal. As ’n seun van tien jaar, was hy saam met die Voortrekkers en [[Hans Dons de Lange|Hans (Dons) de Lange]] se laer op die wal van die Groot Boesmansrivier, ses myl bokant Estcourt, vir drie dae en nagte omsingel deur Zoeloes (13, 14 en 15 Augustus 1838). Hierdie plek is toe Veglaer genoem.

Sy skoolopleiding het hy in Pietermaritzburg ontvang. Op 14 November 1849 is hy in die huwelik bevestig met Anna, dogter van Matthys Marais van Umkomaas en later van die distrik Estcourt.

In 1853 het hy een van sy skoonvader se plase gekoop, grensende aan Estcourt, die geskiedkundige plaas “Zaailaager”, waar Gert Maritz, Hans Dons de Lange en ’n paar ander Voortrekkerlaers gestaan het.

In 1859 stuur hy aan as tolk in Engels, Afrikaans en Zoeloe by die Landdroskantoor Estcourt,  onder Landdros MacFarlane, eerste Landdros van Estcourt.

In 1873 verlaat hy Estcourt en gaan na Utrecht onder die Suid-Afrikaanse Republiek as Landdros. Hierdie pos beklee hy tot 1881.

Na die anneksasie van die Transvaal op 12 April 1877 is hy en Hendrique Shepstone benoem tot ’n tweeman-kommissie om die lang bestaande grensgeskil met [[Cetshwayo]] te besleg. Cetshwayo was uiters onvriendelik. Hy het die Landdros toegesnou: “Hoe durf jy ’n Engelsman in my land bring. Weet jy nie ’n Engelsman is soos ’n padda nie? Vanaand buite jou, stroois, more-aand is hy daar binne.”

Cetshwayo was so kwaad dat hy ’n aantal Zoeloes gestuur het om die twee op hulle terugreis te vermoor. Maar vir Rudolph was die barbaar se mentaliteit ’n ope boek. Hulle is met ’n ompad huis toe. Later het Cetshwayo hom raakgeloop en vertel van die moordpoging, en daarby toegevoeg: “Jy is ’n slim jakkals.”

In 1879 is berig ontvang dat Cetshwayo se wagte reeds tot tien myl van Utrecht af opgeruk het om die inwoners van die dorp uit te roei. Vir die Landdros het Cetshwayo baie agting gehad, en dit was begryplik dat Rudolph die aangewese man was om te probeer om die aanslag af te weer.

Hy het vrywilligers gevra om saam te gaan onderhandel, maar net 67 man het hulle aangemeld. Die volgende oggend het net sewe opgedaag. Met hierdie groepie en sy polisiejong het hy die vyand tegemoet gery. ’n Entjie van die Zoeloes af het die sewe man agtergebly, en hy met sy polisiejong het tot by die aanvoerders gegaan. Hy het op sy perd bly sit en uiteindelik die aanvoerders van Cetshwayo se magte oorreed om nie die bevele van hulle koning uit te voer nie.

Net na hierdie ooreenkoms het een van die Zoeloes egter met ’n assegaai op die Landdros afgestorm. Rudolph het die knopkierie van sy polisiejong gegryp en die Zoeloe se kop verpletter. Die Landdros wou sy rewolwer gebruik, maar die aanvoerders het geskree dat hy nie moet skiet nie. Daarop het die menigte die dooie Zoeloe met hulle assegaaie verder vermink. So is die aanval op Utrecht afgeweer. Vir hierdie kordaatstuk is hy op 24 Mei 1882 deur [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Koningin Victoria]] vereer met die toekenning van ’n ivoor en goue stervormige CMG- medalje, “The Companion of the most distinguished Order of St. Michael and St. George”.

In 1881 verlaat hy Utrecht, en word landdros van Ladysmith, Natal, tot 1899. Vanaf 1899 het hy by sy seun op sy plaas “Zaailaager” gebly tot na die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. In 1903 verhuis hy na sy nuwe tuiste te Greytown waar hy op 14 April 1906 oorlede is in die ouderdom van sewe-en-sewentig en-’n-half jaar.

=== Die Britse Setlaars, 1820 ===
Dis die oggend van 9 April 1820. Oor die groenblou horison van die see verskyn die seile van die ''Chapman'', ’n seilskip met ’n paar honderd mense aan boord. In Algoabaai word anker uitgegooi en met platboomskuite word mans, vrouens en kinders na die strand gebring. Waar die skuite nie nader aan die strand kan kom nie, word vrouens en kinders deur soldate deur die vlak water tot op Suid-Afrikaanse bodem gedra. Dit is die eerste groepie immigrante wat Engeland verlaat het om in Suid-Afrika ’n nuwe vaderland te vind. Hulle het die beskaafde wêreld vaarwel gesê omdat daar vir hul kinders geen toekoms meer was nie en omdat die Britse regering en die goewerneur aan die Kaap mense wou hê om die Suurveld te verdedig teen die aanvalle van die Xhosas.

Na die ''Chapman'' het nog 20 ander seilskepe in Algoabaai aangekom met immigrante uit Engeland, Skotland en Ierland. By die Baai is ’n groot tentekamp opgeslaan om die setlaars voorlopig te huisves. Die goewerneur het 200 ossewaens van Boere uit die distrikte Uitenhage en Graaff-Reinet gehuur om die setlaars na hul nuwe tuiste in die Suurveld te vervoer. Die Suurveld was die streek wes van Visrivier, die oostelike helfte van die distrik Uitenhage, tussen [[Sondagsrivier|Sondags-]] en Visrivier, ongeveer 70 myl lank en 50 myl breed.

Sommige gesinne moes 12 dae op die waens bly om hul bestemming te bereik. Die naaste plasies was ongeveer 80 myl van die Baai en ander tot 130 myl. Eers by hul aankoms in die Suurveld het die mense die ware oogmerk van die regering besef. Die afskeidswoorde van kolonel Cuyler, die landdros van Uitenhage, het die setlaars laat besef dat hulle hier aan groot gevare en sware ontberings blootgestel was. Hy het gesê: “Menere, as julle uitgaan om te ploeg, moet julle nooit julle gewere agterlaat nie.” Hulle hulpelose en weerlose toestand het verder duidelik geword toe die goedhartige Boere wat hulle na hul bestemming gebring het, met gevoelens van bejammering en verwondering hulle vaarwel gesê het. Die Britse regering het hulle nie vooraf ingelig oor die landstreek waarheen hulle immigreer nie. Daar is net verklaar dat hulle gevestig sou word êrens aan die suidooskus van Afrika.

Daar sit die setlaars nou op die vlakte met geen bedekking, geen vervoermiddel, maar met slegs hul bagasie op die lang gras neergesit, onbekend met die land en sy aard, hul enigste vertroue op God wat hulle duisende myle op gevaarlike oseane bewaar het. Maar te midde van die hopelose en onherbergsame toestand was daar tog een groot troosgedagte: hulle hou nou hulle eie grond besit en kon werk vir die toekoms van hul kinders.

Die gedagte aan ’n nuwe lewe het tot aksie en daadkrag besiel: tente is opgeslaan, die nagvure is aangesteek en die lewe van ’n setlaar het ’n aanvang geneem. Daar moes eers ’n huisie gebou word. Terwyl die mans hout gesaag en gekap het, het die vrouens en kinders riet en dekgras gesny. Die eerste huisies was eenvoudig met 2 vertrekke. Die mure was pale wat ingeplant is met latte en riete tussenin. Daarna is dit met grond gepleister. Die dak was van gras en die vloere van grond.

Die setlaars het nie trekdiere besit nie en daarom maar met ’n [[groentetuin]] begin. Toe enkele van hulle ’n paar osse gekoop het, het hulle ook ander gehelp om koring te saai. Hulle was nie toegelaat om werkvolk te huur nie. Hulle moes ’n pas hê as hulle van hul plasies wou gaan. Die plasies was heeltemal te klein en die grond en klimaat ongeskik vir landerye. Gedurende die eerste drie jaar is geen koring geoes nie omdat roes die gesaaide verwoes het. Mense moes soms tot 30 myl ver loop om kos te gaan haal en sakke van 50 pond gewig op die rug dra.

Sodra die setlaars beeste aangeskaf het, het die diefstal van die Xhosas begin. In September 1821 is ’n jong seun vermoor en ’n hele klomp beeste gesteel.

Die setlaars moes groot ellende en ontberings verduur. In 1824 was daar 1,800 van die boere in die Suurveld wat in die allerellendigste toestand verkeer het. Hulle klere en skoene was verweer en die meeste het net van mielies en pampoen gelewe. Maar deur volharding en harde werk het hulle uiteindelik die wildernis verower en vir hulle kinders ’n toekoms verseker.

Gedurende die Sesde Kafferoorlog van 1835 het die setlaars swaar verliese gely: 456 plase is verwoes, 5 700 perde, 12 000 beeste en 162 000 skape is geroof. Hierdie ramp was die oorsaak dat duisende Afrikaanssprekende boere die Kaapkolonie verlaat het. Dit is die Groot Trek. Die Engelse koloniste het egter gebly waar hulle soveel terugslae en teleurstellings verduur het. Hulle sou later ook nog die ellende van die sewende, agste en negende Kafferoorloë moes deurmaak. Die was vir hierdie mense ’n groot teleurstelling toe hulle mede-koloniste, die Afrikaners, die Kolonie verlaat het. Piet Retief was ’n vriend van die setlaars in die omgewing van Grahamstad. Hy was vir hulle die mondstuk en pleitbesorger by die Kaapse regering. Toe die Engelse vriende verneem dat Retief van plan was om by die Trek aan te sluit, het die setlaars ’n aantal manne na hom gestuur om hom te vra om van sy voorneme af te sien.

Toe die ou patriarg, Jacobus Uys, met sy seun Pieter Uys en ongeveer ’n honderd Trekkers buite Grahamstad uitgespan het op hul uittog na die noorde, het die setlaars uit agting vir hierdie ou vader en as ’n blyk van meegevoel en onder die besef van die tragiese verloop van sake, besluit om aan hom ’n aandenking te oorhandig. By wyse van ’n kollekte is ’n groot Bybel gekoop, in leer gebind en aan die ou volksvader oorhandig. Buite op die omslag was gegraveer: “Aanbieding deur die inwoners van Grahamstad en omgewing aan mnr. Jacobus Uys en sy trekkende mede-landgenote.”

Aan die binnekant van die omslag was geskryf: “Hierdie heilige Boek word aan mnr. Jacobus Uys en sy mede-trekkers aangebied deur die inwoners van Grahamstad en omgewing as ’n afskeidsgeskenk ter wille van die agting en die diepgevoelde spyt oor hul vertrek. Hulle innige begeerte en ernstige poging om ’n eie predikant te bekom en hulle strenge nakoming van die ordinansies van die gewyde Boek is voldoende waarborg dat hulle in hul swerftogte op soek na ’n ander vaderland, altyd gelei sal word deur die voorskrifte in hierdie heilige Boek en dat hulle standvastig by daardie ordinansies sal lewe, sal vashou aan die bevele van die Skepper van die Heelal, die God van alle nasies en volke.”

’n Groot aantal setlaars het die oorhandiging bygewoon. Thomas Phillips wat die Bybel oorhandig het, het in sy toespraak melding gemaak van die agting van die setlaars vir hulle mede-burgers en sy spyt uitgespreek oor hul vertrek: “… and we must always acknowledge the general and unbounded hospitality with which we have been welcomed in every portion of the Colony.” [[Piet Uys]] het namens sy ou vader gesê dat hy innig jammer was dat hulle van so baie getroue vriende moes afskeid neem. Hy het die blyk van agting en vriendskap baie hoog op prys gestel.

Die nageslag van hierdie manne en vroue wat ’n beskaafde land verlaat het om die Christelike beskawing in ons land te help vestig, woon vandag nog tussen ons. Baie van hulle het ’n groot aandeel geneem in die opbouing van ons land en hulle merk gemaak in ons volk se geskiedenis. Die name van [[Dick King|Richard (Dick) King]], [[Alexander Biggar]], [[Thomas Halstead]], William Robinson, Henry Hartley, [[Thomas Holden Bowker|Thomas Bowker]] en ander is nou verbonde aan ons nasiewording. Later vertel ons van hierdie manne.

=== Die koms van die Britse Setlaars ===
Die koms van die Britse setlaars van 1820 na die Kaapkolonie, het ’n nuwe tydperk in die ontwikkeling van suidelike Afrika ingelui. Hoewel Brittanje die Kaap reeds in 1806 verower het, was dit eers met die koms van die setlaars dat daar enigsins sprake was van ’n Engelssprekende bevolkingsgroep in Suid-Afrika. Dit het die ontwikkeling van die Kaap feitlik onlosmaakbaar geknoop aan Brittanje. Lg. sou nou ook deur bande van bloed aan die Kaap gebind word.

Die koms van hierdie Britse setlaars was in die teken van en omgeef met die groot probleme wat Brittanje en die Kaapkolonie aan die begin van die 19e eeu geteister het. Brittanje was uitgeput deur ’n jare lange oorlog teen Napoleon. Die Kaapkolonie is dan ook oorspronklik beset met die doel om te verhoed dat die Franse dalk beheer oor die Seeroete na die ooste verkry. Spoedig egter is die Britse owerheid betrek in duur grensbotsings met die Xhosas op die Oosgrens van die kolonie.

Vir goewerneur [[Charles Somerset]] was die enigste goedkoop en permanente oplossing van hierdie grensprobleem, die plasing van ’n groot aantal blanke koloniste op klein plasies langs die grens. Hulle sou dan die eerste linie-verdediging van die kolonie kon waarneem en so voorkom dat ’n groot troepemag gedurig op die grens gestasioneer moes word. Die Hollandssprekende koloniste het egter op uitgestrekte veeplase geboer en het in elk geval ná die eerste grensoorloë, nie meer in die Suurveld belanggestel nie. Die ideale oplossing vir Somerset was dus om immigrante uit Brittanje in te voer. Sy verengelsingsbeleid sou ook ’n groot stoor vorentoe kry as hy ’n groot aantal Engelssprekendes in die binneland kon vestig. Geesdriftig het hy toe aan die werk gespring om die Britse owerhede in so ’n skema geïnteresseerd te kry.

Die toestande in Brittanje was op daardie stadium baie haglik en duisende mense het emigrasie as hul enigste redding gesien. Die soldate wat na die einde van die [[Napoleontiese Oorloë]] teruggekeer het, moes nou vind dat daar geen werk vir hulle was nie. Nadat hulle jare lank vir Brittanje geveg het, kon hul eie land nie vir hulle ’n heenkome bied nie en het hulle verbitterde werkloses geword.

Die Industriële Omwenteling en die opkoms van fabrieke het verdere duisende werkloses veroorsaak. Waar hierdie mense vroeër ’n bestaan kon maak met tuisnywerhede, het die fabrieke hulle nou geruïneer en baie moes selfs hul jong kinders in die fabrieke laat werk om kop bo water te hou. Op die Engelse platteland is baie landbouers ook van ’n heenkome beroof deur die afkamping van die meent-gronde. Baie het ’n bestaan gemaak deur hul vee op hierdie meent-gronde te laat wei. Die regering het dit egter laat toekamp en aan die groot grondbesitters verkoop.

Toe die Britse regering dus bekend maak dat hulle R100,000 beskikbaar stel vir so ’n immigrasie-skema na die Kaapkolonie, was die aanvraag oorweldigend. Iets soos 90,000 aansoeke is ontvang. Ongelukkig kon hulle slegs 4,000 mense stuur. Hierdie immigrante moes hulself groepeer in groepies van minstens tien manlike persone. Die regering sou dan met die leiers van die groepe onderhandel. Elke volwasse manlike persoon moes R20 by die regering deponeer. Dit sou dan later in drie paaiemente aan hulle terugbetaal word. Hulle sou ’n gratis oortog en ’n plasie van ongeveer 50 morg verniet ontvang.

Salig onbewus van al die probleme wat nog op hulle wag, vertrek die immigrante toe in 1819 met 21 skepe uit Londen. Hulle arriveer in die volgende jaar in Algoabaai, waar hulle deur die waarnemende goewerneur sir Rufane Donkin, ontvang word.

Lord Charles Somerset het die Oos-Kaap beskryf as ’n vrugbare en pragtige park-landskap. Die setlaars was dus vreeslik teleurgesteld toe hulle by Algoabaai aankom en vind dat dit ’n droë, vaal en onaansienlike streek is – heeltemal anders as die groen landskap van Brittanje. Hier het die eerste wankelmoediges reeds begin wonder of hulle ’n wyse stap gedoen het.

Die nedersetting by Algoabaai het op daardie stadium slegs bestaan uit Fort Frederik en drie klein huisies. Die Setlaars is dus maar voorlopig in tente gehuisves, die armes in klein ronde tentjies en die hoër klas immigrante in gerieflike markiestente. Hierdie tradisionele Britse instelling van maatskaplike ongelykheid en klasseverskille moes egter gou voor die probleme en aanslae van Afrika wyk. Goewerneur Donkin verdoop dan ook op hierdie stadium die nedersettinkie tot Port Elizabeth – ter ere van sy oorlede vrou, Elizabeth Markham.

Die Setlaars moes eers ’n hele rukkie in hierdie tente-dorp bly voordat hulle na hul toekomstige plasies verskuif kon word. Donkin het eintlik net 2,000 van hulle verwag en toe daar dubbel soveel opdaag, was sy planne ’n bietjie in die war gestuur. Hy besluit toe om die Iere maar by Clanwilliam te laat vestig i.p.v. op die Oosgrens.

Vanaf Algoabaai is die Setlaars deur Hollandse koloniste uit die omgewing met ossewaens na hul standplase vervoer. Aangesien daar op daardie stadium slegs sowat 400 Boere in die hele kolonie Engels magtig was, kon die Setlaars glad nie eers met hul nuwe mede-landgenote gesels nie. Elke groepie is dan ook by hul plasie afgelaai, sonder dat hulle ’n idee gehad het van wat op hulle wag en watter probleme die nuwe land aan hulle sou bied. Daar, stokalleen op die verlate veld, het die Setlaars besef dat hulle sou moes wortel skiet of omkom in die proses. Daar was geen ander uitweg nie.

Die Setlaars se eerste taak was om vir hulself huise op te rig. Aangesien daar geen boumateriaal beskikbaar was nie, moes hulle maar gepleisterde wattelgehuggies met grondvloere bou. Hul meubels is geprakseer uit kissies en hout wat hulle self op hul plasies gekap het. Gedurende later jare, toe hulle darem meer gevestig was, het hulle stewige huise met klipmure gebou as beskerming teen die voortdurende rooftogte van die Xhosas. Baie van hierdie huise bestaan vandag nog.

Die oorgrote meerderheid van die Setlaars was oorspronklik stedeIinge en baie van hulle het nie die vaagste benul van boerdery gehad nie. Toe hulle dus hier in die wildernis ’n boerdery aan die gang moes sit, het dit maar sukkel-sukkel gegaan. So het een bv. sy wortelsaad in ’n sloot van twee voet diep gesaai. ’n Ander het mielies met die stronk en al geplant. Nog ’n volgende het sy uie onderstebo geplant en ’n lid van die Salemgeselskap het grawe vol koring gesaai. “As jy spaarsaam saai, sal jy spaarsaam maai,” het hy gesê.

[[Lêer:Britse-setlaars.png|duimnael|“Die Britse setlaars van 1820 land in Algoabaai”, deur Thomas Baines, 1853.]]
Daardie eerste paar jaar het die Setlaars werklik harde bene gekou. Waar die gereelde droogtes nie die oeste laat misluk het nie, was dit weer die rooi-roes wat die koringoes vernietig het. Die owerhede moes hulle ’n lang ruk van basiese lewensbehoeftes voorsien om hulle aan die lewe te hou. Volgens die voorwaardes van hul koms mog hulle glad nie hul plasies verlaat het om elders in die dorpe te gaan geld verdien nie. Die Suurveld was ook glad nie geskik vir gewone landbou nie. Dit was egter goeie bees- en skaapwêreld. Die Setlaars mag egter vir eers nie met beeste geboer het nie. Die owerhede was bang dat hulle dan groot uitgestrekte plase sou begin aanlê en dat die idee van ’n digbevolkte grensgebied daarmee heen sou wees. Hul grondjies was in elk geval ook te klein vir veeboerdery. Hierdie byna uitsluitlike landboubedrywighede van die Setlaars het darem die voordeel gehad dat die Xhosas hulle aan die begin redelik met rus gelaat het. Eers toe die Setlaars ook met beeste begin boer het, was daar iets vir die Xhosa-bendes om te roof en het hulle weer in die Setlaars-gebied begin belangstel.

Teen 1823 was die Setlaars se toestande haglik. Toe drie jaar se misoeste gevolg word deur ’n vloedstorm wat hul lande en gehuggies weggespoel het, moes die owerhede ingryp. Hulle is verlof toegestaan om hul plasies te verlaat en in die dorpe te gaan werk. Baie het dan ook van die kans gebruik gemaak en na dorpe soos Grahamstad en Port Elizabeth gestroom. Hier sou hulle nou die beroepe waarvoor hulle opgelei was, kon beoefen. Sommiges het skrynwerkers, wamakers en hoefsmede geword en gehelp om die ontwikkeling van hierdie dorpe te stimuleer. Ander weer het handelaars geword en met hul waens die land ingedring.

Die wat op die plasies agtergebly het, is nou toegelaat om hul grondgebied uit te brei en ook om met vee te boer. Hulle het beeste en skape aangeskaf en heel gou sterk kuddes opgebou. In plaas van die vetstertskape van die Boere, het hulle hulself toegelê op die teel van Merino’s. Die grondslag van Suid-Afrika se winsgewende Merino-boerdery is dan ook hier deur die Setlaars gelê. Ten spyte van die verwoestende Xhosa-oorloë, het die Setlaars hierna heel gou ontwikkel tot ’n vooruitstrewende en welvarende gemeenskap.

Behalwe hul bydraes op landbougebied, was hul belangrikste bydrae tot die ontwikkeling van Suid-Afrika seker die stigting van ’n vrye pers. Setlaars soos [[Thomas Pringle]], [[John Fairbairn]] en George Greig het ten spyte van teenstand deur die outokratiese Somerset, tog verlof verkry om hul “South African Journal” uit te gee. Die Setlaars is egter later teleurgestel deur hierdie koerante, toe hulle die Setlaars begin voorhou het as onderdrukkers van die nie-blankes.

Die oorhandiging van die Bybel aan die Voortrekkerleier Uys, een van die friese binne die Voortrekkermonument, Pretoria.

Hierdie gevoel van verontregting, tesame met ’n gemeenskaplike verset teen ’n outokratiese Britse owerheid en hul basies konserwatiewe lewensuitkyk het ’n besondere band tussen die Boere en die Setlaars laat ontstaan. Met die Groot Trek van 1836 was hulle dan ook werklik spyt dat die Boere wou wegtrek. Toe Jacobus Uys se geselskap Trekkers by Grahamstad verbytrek, het die Setlaars aan hulle ’n Bybel oorhandig as blyke van hul agting en welwillendheid. Miskien het hulle toe teruggedink aan 1820 en hoe hulle toe self van vooraf in ’n nuwe land moes begin.

Hoewel die Setlaars se invloed meer in ’n lokale verband in die Oos-Kaap van belang was en hulle miskien nie so ’n belangrike rol as ander immigrante-groepe, soos die Hugenote, gespeel het nie, was hul koms tog van groot belang vir Suid-Afrika. Hul koms kan beskou word as die bakermat van die ontstaan van die groot groep Engelssprekendes in die Suid-Afrika van vandag.

=== Die nasionale monument vir die Britse Setlaars van 1820 in Grahamstad ===
Die koms van die Britse setlaars in 1820 het Suid-Afrika se ontwikkeling baie bevorder. Suid-Afrika is toe ook met baie nou bande aan Brittanje geknoop. Die rede vir die Setlaars se koms, was die terugkeer van die soldate van die Napoleontiese oorloë – hulle was werkloos. Die industriële omwenteling het ook plaasgevind waar masjiene bo mense verkies is. Toe Lord Charles Somerset vra dat immigrante hulle in Suid-Afrika moes vestig, is iets soos 90 000 aansoeke ontvang. Ongelukkig kon hulle slegs 4 000 stuur. Lord Charles Somerset wou gehad het dat die immigrante hulle by die Oosgrens vestig om verdere botsings tussen die Xhosas en die Blankes te voorkom. Daar sou met ander woorde ’n sterker linie wees om die Xhosas te keer. Die Setlaars sou plasies van 50 morg ontvang. Daar was ook ’n tekort aan ambagsmanne in Suid-Afrika. Somerset het ook beoog om van die Kaap ’n Britse kolonie te maak. Hy het om daardie rede Setlaars aangevra. Dr. [[William Atherstone|William Guybon Atherstone]], bekend as die vader van geneeskunde in Suid-Afrika, was ook ’n vername 1820-Britse Setlaar. Ons het deur Pringle en Craig (al twee Britse Setlaars van 1820) se toedoen die vryheid van die pers verkry. Toe die Setlaars in 1820 in Suid-Afrika kom, was baie van hulle nie boere nie. Somerset het bepaal dat hulle nie van hulle plasies mag wegtrek nie. Een Setlaar het byvoorbeeld ’n sloot van 2 voet diep gemaak en wortelsaad daarin geplant. Iemand het uie onderstebo geplant en ’n lid van die Salemgeselskap het grawe vol koring gesaai en gesê: “Wie spaarsaam saai, sal spaarsaam maai.”

Vandag het ons ’n monument wat ons herinner aan die swaarkry van die Setlaars. Die gebou het sowat R5 miljoen gekos, beslaan sowat 6 240 meter2. Dit het sewe vlakke wat saamsmelt met die geskiedkundige Gunfire-heuwel by Grahamstad. In 1970 is die eerste sooi deur dr. Nico Malan, voorsitter van die monumentstigting, omgespit. Daar is begin! Toe kom die terugslae, helaas! weens die styging van boukoste. Maar die regering het weereens uitgehelp. Vandag staan die gebou daar. Dit is op 13 Julie 1974 ingewy.

Die monument is hoofsaaklik vir Engelssprekendes gebou. Die verhaal van hierdie gebou strek ver terug na 1957 toe wyle mnr. T. B. Bowker, L.V. van Albanie gesê het: “Ons moet die nageslag laat weet dat die Engelssprekende Setlaars asook die Nederlandse, Franse en Duitse tot die ontwikkeling van ons land bygedra het.” Die gebou sal gebruik word vir Engelse taalfeeste wat sal plaasvind in die gehoorsaal. Gedurende die feestyd is ’n reeks praatjies saam met rolprentvertonings in sewe aflewerings, oor die Suid-Afrikaanse lewe geloods.”

Bo die ouditorium is die konferensiesentrum. Behalwe die konferensiesaal met 400 sitplekke is daar nog ’n tweede konferensiesaal en kleiner vertrekke vir bestuursvergaderings en seminare. Daar is ook ’n ruim sitkamer vir afgevaardigdes en ’n restaurant agter glas met ’n pragtige uitsig oor die stad en omliggende landskap. Daar is moderne kombuisgeriewe en ’n banketsaal vir besondere bankette en byeenkomste wat in verband staan met ’n konferensieprogram. Voorsiening word gemaak vir pos-, projeksie-, kleurskyfie-, pers-, uitsaai-, televisie- en direkte vertalingsgeriewe. Die eerste konferensie het gehandel oor die onderwerp: “Engelssprekende Suid-Afrika – ’n waardebepaling”.

’n Silhoeët teen die blou lug, ’n grootse baken sigbaar van ver, so staan die Nasionale Monument vir die Setlaars van 1820. Dit is meer as net ’n monument, dit is ’n geleentheid, dit is ’n uitdaging!

=== Seevaarder Bartolomeu Dias was ook pionier van die transatlantiese slawebedryf ===
Die Portugese seevaarder Bartolomeu Dias (1450–1500), wie se brons standbeeld in die Roggebaaise Strandgebied van Kaapstad op ’n sentrale verkeerseiland aan die noordekant van die Heerengracht staan, is daarvoor bekend dat hy die seeweg tussen Europa en die Ooste om die suidpunt van Afrika ontdek het.

Minder bekend is dat hy die eerste Europese slawe-vergaardepot (faktory) by El Mina aan die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] ([[Ghana]]), aan die noordweskus van Afrika, opgerig het. Hy was drie jaar lank die bevelvoerder daarvan.

Daarmee was hy dus een van die baanbreker-pioniers van die slawebedryf wat in die 1490’s na die Amerika’s uitgekring het nadat die Nuwe Wêreld bloedig deur Spanje gekolonialiseer is. Hierdie driehoekige slawebedryf tussen Europa, Afrika en Amerika het mettertyd bekend gestaan as die transatlantiese slawebedryf en het nagenoeg 400  jaar geduur. Daartydens is meer as 12,5  miljoen Afrikane van die vasteland van Afrika ontvoer, na ander wêrelddele verskeep, en teen ’n enorme profyt as slawe-arbeid verhandel.

Voordat Dias om die suidpunt van Afrika gevaar en die [[transatlantiese slawehandel]] as nuwe fenomeen in die wêreldhandel posgevat het, is die handel in gewone gebruiksartikels tussen Europa en die Ooste toenemend deur die Moslem-lande, vernaamlik dié onder Turkse invloed, beheer. Die Westerse handelaars moes deur Moslem-gebied beweeg om die Oosterse markte te bereik, en weer daarvandaan terug te keer. Dit het bekend gestaan as die syroete vanweë die gewildheid van Oosterse sy-ware in die Weste.

Die gevaar dat die aggressiewe Moslems die hartland van die Europese handel, Venesië, kon binneval, het weens die mislukte Kruistogte en die val van Konstantinopel in Turkse hande toegeneem. Só ’n Moslem-inval sou ’n enorme katastrofe vir die res van Europa, onder invloed van die Rooms-Katolieke Christendom, tot gevolg hê. Daarom het die Europese lande naarstiglik na alternatiewe handelsroetes na die Ooste begin soek om deur verbeterde handel kapitaal te bekom waarmee die Moslem-gevaar die hoof gebied kon word. Bewapening, beveiliging en oorlog kos immers baie geld.

==== Twee spioene na Afrika ====
[[Lêer:Kaart-300x268.jpg|duimnael]]
Aangesien Granada in Spanje deels deur More, dus Moslems, oorheers is, was dit nie vreemd nie dat sy buurland, Portugal, die voortou sou neem om ’n alternatiewe handelsroete oor land deur Afrika na die Ooste te soek, of alternatiewelik ’n seeroete om Afrika te probeer vind nie om die Moslems te uitoorlê en af te weer.

Die hawestad Ceuta, ook Septa genoem, aan die Noord-Afrikaanse kus.

Reeds in 1413 het die Portugese monarg João I twee spioene, ’n diplomaat, kapt. Alfonso Furtrado, vergesel van ’n Hospitaalridder van die Kruistogte, na die Moorse hawestad Ceuta aan die kus van Morocco in Noord-Afrika gestuur om die militêre beveiliging daarvan vas te stel. Die hawestad was bekend as vername uitvoerplek van goud, ivoor en slawe.

Die spioene het voorgegee dat hulle op reis was na Sicilië, suid van Italië, om reëling te tref vir die huwelik tussen een van die vier Portugese prinse met die Siciliaanse koningin. Hulle is gasvry deur die Arabiese More ontvang, en die twee is toegelaat om oral in die stad rond te stap. So kon hulle op die militêre verdediging van Ceuta spioeneer. Daarna het hulle na Portugal teruggekeer en aan João I verslag gedoen.

Prins Hendrik (Portugees: ''Henrique''), pas mondig, was eintlik die ambisieuse avonturier wat agter sy vader gesit het om die spioene na Ceuta te stuur. Hy wou hê hulle moes die stad met oorlogskepe aanval en inneem. Dan sou Portugal ’n vastrapplek op die bodem van Afrika hê om sy soektog na ’n handelsroete oor land na die Ooste met vasberadenheid te begin. Met so ’n militêre veldtog kon prins Hendrik boonop ’n gesogte ridderskap verwerf.

Die Hospitaalridder, ervare vanweë sy deelname aan die Kruistogte in die Midde-Ooste, het met sand, ’n rol lint, boontjies en ’n kom ’n model van Ceuta gebou en presies aan die koninklike hof verduidelik hoedat die stad ingeneem kon word.

João I was oortuig: Hy het opdrag gegee dat ’n invalsvloot onder groot geheimhouding gereed gemaak moes word. Kort daarna het die vloot met 500 soldate onder aanvoering van die koning en sy seuns Pedro, Henrique (Hendrik) en Duarte die Straat van Gibraltar tussen Portugal en Afrika oorgesteek om Ceuta aan te val.

Die Portugese skepe was eenmaster-platboomvaartuie wat moeilik maneuvreerbaar was en maklik deur wind en seestrome van koers gedwing kon word. Dit is toe presies wat op die kritieke tydstip gebeur net toe die vloot Ceuta wou binnevaar vir die aanval. Al die skepe word deur ’n sterk landwind van koers gedwing, en hulle moes doodeenvoudig verbyvaar, die [[Middellandse See]] in. Die Portugese was egter nie geestelik van koers te dwing nie. Toe die wind bedaar, het die vloot omgedraai en vier dae later ’n verrassingsaanval op Ceuta geloods.

Luidens die weergawe van die koninklike kroniekskrywer Gomes Eanes de Zurara (opgeteken in 1450) het die stedelinge die Portugese inval  verwoed teengestaan, en in ’n stadium het dit gelyk of hulle die invallers gaan oorwin. Van Hendrik se lyfwag van 17 ridders was net vier nog lewend. Toe dit nag word, het hulle hulle in Ceuta se moskee verskans. Maar die volgende oggend was die stad verlate. Die inwoners het in die donker weggevlug. Ceuta was nou die eerste keer sedert die Romeinse tye die eerste Afrika-stad om in Europese besit te kom, en vir hul rol in die verowering daarvan is Hendrik, Duarte en Pedro op die slagveld tot ridders geslaan.

====  Priester Jan ====
[[Lêer:Prins-Hendrik-die-Seevaarder-254x300.jpg|duimnael|Prins-Hendrik-die-Seevaarder-]]
João I het Hendrik aangestel as eerste goewerneur van Ceuta, en dit is hier dat die prins in alle erns planne begin beraam het om na ’n nuwe handelsroete na die Ooste te soek. Hy het in Ceuta verneem dat iewers in Afrika, vermoedelik in Etiopië, ’n invloedryke, magtige Christen-heerser, [[Priester Jan]], was wat ’n alternatiewe handelsroete na die Ooste geken het. Indien die Portugese kontak met hom kon maak, sou hul gekombineerde leërs die Moslem-koninkryke van Afrika en die Midde-Ooste kon oorrompel en hul magsgreep op die ekonomie verbreek, het Hendrik gemeen.

Maar inligting oor die ryk van Priester Jan was vaag, en terwyl die soektog daarna aan die gang was, moes ook na alternatiewe roetes gesoek word. Die voor die hand liggendste opsie was om die weskus van Afrika te navigeer en te karteer totdat ’n seeweg om die vasteland na die Ooste gevind word.

Dit was veral deur die geskrifte van die antieke Griekse historikus Herodotus welbekend dat die Egiptiese farao Necho in 600-595 vC verskeie van sy skepe, beman deur Feniciese matrose, al langs die ooskus van Afrika af suidwaarts gestuur het. Hulle het om die suidpunt gevaar, en al langs die weskus op en deur die straat van Gibraltar na Egipte teruggevaar. Hulle het die son en sterre as riglyne gebruik. Geen seekaarte wat deur hulle geteken kon gewees het, kon tot dusver gevind word nie. Die vermoedelik ongekarteerde suidpunt van Afrika is die ''Prasum'' ''Promontorium'' genoem.

Portugese karvele soos uitgebeeld in ’n laat vyftiende-eeuse dokument.

In 1419 het prins Hendrik (1394–1460) by Sagres, aan die suidpunt van Portugal, ’n seevaart-akademie gestig. Hier het die navorsing na die seeweg om Afrika in alle erns begin. En dit is as gevolg hiervan dat hy die bynaam “die Seevaarder” (''Henrique o Navegador'') gekry het. Self het hy nooit op die verkenningstogte uitgevaar nie.

Toe prins Pedro van Portugal van 1425 tot 1428 ’n uitgebreide reis deur Europa

Hierdie replika van ’n Portugese karveel van die 1500’s is in 1988 gebou vir die 500-jarige herdenking van Bartolomeu Dias se vaart van 1488 om die suidpunt van Afrika in sy soektog na ’n seeweg na die Verre-Ooste. Foto: [[Gawie Fagan]]

onderneem, het hy onder meer die vername Italiaanse handelstad Venesië besoek en daar ’n kopie van Marco Polo se reisjoernaal na die Ooste bekom. Hy het ook eerstehandse inligting ingewin oor die Ottomaanse invloedrykheid om die handelsroetes na die Ooste te beheer, en van die bedreiging wat dié Moslem-ryk vir Europa ingehou het.

Die seiljagvaarder en argitek Gawie Fagan by die replika van Bartolomeu Dias se karveel van 1488. Die karveel word bewaar in die Dias/Karveel-museum in Mosselbaai. Fagan het die museum spesiaal vir die karveel ontwerp.

==== Die karveel ====
[[Lêer:Portugese-karvele-207x300.jpg|duimnael|Portugese-karvele]]
Hendrik se volgende stap om sy totaalplan vir ’n roete na die Ooste in die praktyk in werking te stel, was om opdrag te gee dat die Portugese skeepsbouers nuwe skepe moes ontwerp wat lang seereise kon onderneem en makliker beheerbaar was as die platboomskuite, bekend as ''barcas'', en die massiewe vestingskepe, bekend as ''galjoene'', waarmee oorlog gevoer is.

Die More van Noord-Afrika was gedugte seelui wat die Middellandse See met hul hoogs maneuvreerbare en vinnige tweemaster ''baggala''-, ''boom''– en ''dhow''-seilbote met driehoekige seile oorheers het. Hendrik het opdrag gegee dat die ontwerp van die Moorse skepe bestudeer en daarop verbeter moes word. Sonder beter skepe kon die kus van Afrika nie doeltreffend verken word nie.

Die Portugese skeepsbouers het toe met ’n twee- en driemasterskip van 50 ton tot 160 ton en 23 meter lank vorendag gekom wat hulle die ''karveel'' genoem het. Dié vaartuig was ’n groot verbetering op die ouer skepe en was in staat om selfs die diepsee te trotseer en teen die wind in te vaar.

Die eerste seevaarder wat in die nuwe karvele uitgevaar en die weskus van Afrika verken het, was [[Diogo Cão]] (ca. 1450–1486). In 1482 en 1484 het hy twee reise suidwaarts onderneem en so ver as die kus van Namibië verken en gekarteer. Sy mees suidelike baken was by Cabo de Padrão (Kruiskaap), waar hy ’n gegraveerde bakenkruis van kalkklip, ’n padrão genoem, opgerig het. Op dié reis is hy ter see oorlede.

Cão se opvolger was Bartolomeu Dias, wat die suidpunt van Afrika omvaar en die kus tot by die Groot Visrivier gekarteer het. In 1988, met die vyfhonderdjarige herdenking van Dias se landing by Mosselbaai in 1488, is ’n  replika van ’n karveel volgens oorspronklike historiese skeepswerfplanne in Lissabon gebou, en is daarin na Mosselbaai gevaar. Die skip kan vandag in die Dias-museum daar besigtig word. Die museum is spesiaal deur die Kaapse argitek Gawie Fagan ontwerp om die skip as sentrale uitstalling te huisves. As ervare seiljagvaarder was hy ook een van die bemanningslede wat die karveel na Mosselbaai gevaar het.

==== Portugal se slawehandel begin ====
Toe João I se oudste seun, Duarte, sy vader in 1433 as koning van Portugal opgevolg het, het Hendrik en sy broers Pedro en Fernando voortgegaan om die kus van Afrika te verken en die Azore-eilande te kolonialiseer. Toe Duarte in 1438 sterf, en Pedro regent word, het Hendrik sy amptelike toestemming verkry om met die kusverkennings voort te gaan – al was daar besware dat die ekspedisies blote geldvermorsing vir die staatskas was.

In 1441 het een van sy karvele van die weskus van Afrika teruggekeer met goudstof en slawe, en so kon Hendrik sy kritici die mond snoer. Afrikane wat as slawe in Portugal en ook elders in Europa verkoop is, was ’n baie ou verskynsel. Toe ’n Portugese oorlogskip in 1425 ’n Moslem-slaweskip van Marokko in die Middellandse See gevang, 56 Afrikane buitgemaak en hulle teen ’n groot wins in Lissabon verkoop het, het dit min aandag getrek. Krygsgevangenes was immers eeue lank as die slawe van die oorwinnaar gereken.

In 1441 het die kaptein van een van Hendrik se ekspedisies by Cabo Branco (nou Mauritanië), aan die weskus van die Boog van Afrika, volgens sy opdrag goudstof en fynsout gekoop. Toe sy matrose egter 112 Afrikane vang en na Portugal ontvoer om teen ’n groot wins te verkoop, het die belangstelling in slawehandel in dié land sterk opgevlam. Dit was ’n manier om maklik geld te maak.

In die volgende jaar is nog 10 Afrikane by Cabo Branco gekaap en in Lissabon verkoop. Hendrik was baie ingenome met die goud, maar oor die slawe het hy hom verheug: Die slawe word nou uit ’n staat van heidendom vir die Koninkryk van God gered deurdat hulle met die Portugese Christendom in aanraking kom, het hy verklaar. Die jag op Afrikane vir die slawemarkte van die Europa (en die latere Amerikas) was daarmee formeel oopgestel.

Twee jaar later, in 1443, het ’n ander verkenningsekspedisie van Hendrik 29 stamlede van die Azanaghi by Cabo Branco gevang en in Lagos (nou Nigerië) verder suid aan die weskus verkoop. In 1444 het Hendrik opdrag gegee dat ’n koninklike handelsorganisasie  gestig word om die handel in goud en slawe te stroomlyn. Teen 1448 was Portugal se slawehandel met die weskus van Afrika reeds besonder winsgewend.

Sao Jorges da Mina soos dit vandag daar uitsien. Dit is ’n Unesco-verklaarde erfenisterrein.

Die hawestad El Mina aan die Goudkus, aan die weskus van Ekwatoriaal Afrika met die Portugese slawevesting Sao Jorge da Mina.. El Mina is Arabies vir “Die Hawe”. In Portugees beteken Mina egter myn. Daar was 'n oopgroef-goudmyn naby El Mina waar fyngoud en alluviale goud (klontgoud) ontgin is. Die skildery in waterverf dateer van die Nederlandse tydperk toe die Portugese uit El Mina verdryf is. Dit is in die Blaeu van der Hem Atlas opgeneem.

Fort El Mina aan die Goudkus, nou bekend as Ghana, aan die weskus van Afrika.

==== El Mina aan die Golf van Guinee ====
[[Lêer:ElMina AtlasBlaeuvanderHem.jpg|duimnael|Hawestad-El-Mina]]
Toe een van Hendrik se voorste navigators, Diogo Cão, in 1471 langs die weskus van Afrika afvaar, het hy aan die suidekant van die Boog van Afrika in die [[Golf van Guinee]] ’n goudryke kusgebied, El Mina, Arabies vir “die hawe”, ontdek. Die landstrook is tussen die Volta- en Ankobrariviere geleë. Arabiese handelaars wat slawe vir El Mina se goudstof verruil het, het die gebied baie lank druk besoek. Die Portugese het die gebied nou ''Mina'' (myn) en “die Goudkus” genoem. Dat ''El Mina'' (Arabies vir “die hawe”) en ''Mina'' (Portugees vir “myn”)  na dieselfde woord lyk, is bloot toevallig.

By dié geleentheid het Cão drie Spaanse handelskepe in die Golf van [[Guinee]] aangetref,  hulle aangeval en gebuit. Van toe af was El Mina vir die Portugese handelsvaarders ’n handelspos én ’n verversingpos, waar vars water en proviand ingeskeep kon word.

Aanvanklik het die Portugese hul aangekarweide handelsware, tekstiele, sterkdrank, hardeware, wapens en ammunisie in El Mina vir die goudstof wat daar ontgin is, verruil. Die Arabiese slawehandelaars het slawe as ruilmiddel daarheen gebring om hulle vir fyngoud en spoelgoud te verruil. En so het die Portugese in El Mina ’n groot bron gevind van goudstof, slawe, vars water en proviand.

Twintig jaar ná prins Hendrik se dood (in 1460) was Portugal se weskus-slawebedryf, wat hy so ywerig bevorder het, ’n groot bron van inkomste en arbeid vir die land. [[Johan II van Portugal|João II]] besluit dus in 1481 om ’n slawe-inskeepvesting, bekend as ’n ''faktory'', by El Mina te laat oprig. Portugal het in daardie stadium toenemend op groot skaal Afrika-slawe as arbeiders ingevoer om sy landbou te verbeter.

Hierdie invoer van Afrika-slawe het egter ook ’n dramatiese uitwerking op die Portugese plattelandse gemeenskappe gehad. Ondertrouery tussen Christen-Portugese en heidense Afrikane het op groot skaal begin plaasgevind. Die godsdienstig-kulturele warboel wat ontstaan het, het die maatskaplike orde vinnig laat verval, die florerende landboubedryf het vinnig agteruitgegaan, en uiteindelik het die hele Portugal sodanig moreel en ekonomies verval, dat Spanje dit van 1580 tot 1640 kon oorheers.

Bartolomeu Dias die Seevaarder

==== Bartolomeu Dias verskyn op die toneel ====
[[Lêer:Bartolomeu-Dias-217x300.jpg|duimnael|Bartolomeu-Dias]]
In Desember 1481 het João II twee van sy voorste seevaarders, Diogo de Azambuja en Bartolomeu de Novaes Dias, na El Mina  gestuur om grond van die plaaslike heerser te huur en ’n handelstasie, die faktory ''São Jorge da Mina'', op te rig.

Dias (ca. 1450–1500) was van adellike afkoms en sy familie was vertrouelinge van die koningshuis. Hy was vermoedelik verwant aan João Dias, een van die eerste seevaarders wat in 1434 [[Kaap Bojador]] aan die kus van [[Wes-Sahara]] bereik het, en Diniz Dias, wat die Kaap Verdiese Eilande, wes van die boog van Afrika, in 1445 ontdek het.

Bartolomeu Dias was hoof van die skildwag van die koninklike hof en hoof doeane-beampte by die koninklike pakskure in Lissabon, waar ruilhandelsware vir en met Guinee, aan die weskus van Afrika, byeengebring is. Vanweë sy ervaring as  seevaarder en sy afkoms en status, was hy ’n bevelvoerende karveeloffisier in die vlooteskader wat na El Mina gestuur is om die vesting te gaan oprig.

Die Portugese ruilhandel in slawe en goudstof met tekstielware, vuurwapens en ammunisie, sterk drank en ysterware het teen dié tyd sulke afmetings in El Mina aangeneem, dat dit ’n heeltydse teenwoordigheid van amptenare en die oprigting van ’n bewapende fort geregverdig het.

==== Feitoria São Jorge da Mina aan die Goudkus ====
''Feitoria da Mina'', soos hierdie eerste Europese vesting aan die kus van Wes-Afrika voortaan bekend sou staan, was ook die eerste depot waar slawe vergaar is totdat daar voldoende siele byeen was om die ruime te vul van die skepe wat hulle na ander markte weggevoer het.

De Azambuja en Dias het in 10 karvele en 2 vragskepe altesaam 100 messelaars en skrynwerkers, asook vragte hout, bakstene, gekapte boustene, boukalk en selfs dakpanne, na die Goudkus aangebring. Die faktory is by die monding van die Ankobrarivier opgerig waar die reede so diep was dat skepe van tot 300  ton daar voor anker kon lê. Ook het die Portugese bouers ’n groot opgaartenk vir vars water met bakstene gebou en ’n pypleiding tot by die strand aangelê sodat vars water maklik in die skepe voor anker ingeskeep kon word. Hulle het ook ’n pad na ’n goudmyn in die Akan-woud gebou omdat die Portugese by die ontginning van die goud daar betrokke was.

Die argitektoniese boustyl van die vierkantige fort was in ooreenstemming met die indertydse Italiaanse vestingboukuns. Die hoektorings en bastionne was van soliede klip gebou om kanonaanvalle deur vyandige skepe te kon weerstaan. Die barakke kon ’n garnisoen van 50 soldate huisves. Ook is kwartiere vir die kommandeur en die opperkoopman (faktor) geskep en ’n kombuis, smidswinkel en skrynwerkerswinkel gebou. Uiteraard was daar ook die sentrale gevangenis, waar die slawe aangehou en opgegaar is totdat hulle in slaweskepe weggevoer kon word. Die vesting met sy hoë mure is oor die volgende 80 jaar stelselmatig vergroot sodat daar mettertyd ’n garnisoen van 200 soldate gehuisves is. Aan die landwaartse fasades is twee watergragte in die rotse uitgekap.

In 1666 is ’n tweede vesting, Fort Sint Jago, daar naby deur die Nederlandse besetters, wat die Portugese in 1637 verdryf het, opgerig.

Die eerste kommandeur van ''Feitoria São Jorge da Mina'' was Diogo de Azambuja. Dias, wat in Oktober 1486 doeane-hoof in Lissabon geword het, het Azambuja 15 jaar later, in 1496, vir ’n termyn van drie jaar as bevelvoerder van die vesting van El Mina opgevolg.

==== Dias soek die seeweg na die Ooste om die suidpunt van Afrika ====
In Julie of Augustus 1487 het João II beveel dat Bartolomeu Dias  langs die kus van Afrika afvaar om vas te stel waar die veel besproke onderpunt van Afrika was. Hy moes dan dié roete na die Ooste karteer.

Dias se ekspedisie het uit twee karvele van 100 ton elk, en ’n groter en swaarder voorradeskip, bestaan. Dias was in bevel van die vlagskip ''São Christóvão''. Sy stuurman was Pero d’Alenquer. Die tweede karveel, ''São Pantaleão'', is aangevoer deur João Infante en die stuurman was Alvaro Martins, en die proviandskip is aangevoer deur Dias se jonger broer Diogo Dias, met die stuurman João de Santarem.

Die vloot het eers by El Mina aangedoen om vars water en proviand in te skeep. Ook het Dias vier negerinne van Guinee laat ontvoer met die doel om hulle op uitgesoekte plekke aan die kus van suidelike Afrika los te laat met monsters goud, silwer en speserye. Hulle is in Portugese klere uitgedos en opdrag gegee om by die [[inheemse volke]] navraag te doen na die ryk van Priester Jan en om propaganda maak vir die Portugese handel. Een sterf egter ter see. Die tweede een word op die eiland Sao Tomé in die Golf van Guinee aan wal gesit, die derde een aan die kus van Suidwes-Afrika by die latere Lüderitzbucht, en die vierde by Algoabaai, waar die latere hawestad Port Elizabeth ontwikkel is.

Luidens die geskrifte (van 1551) van die Portugese koninklike  kroniekskrywer João de Barros (1496–1570) – hy was van 1522 tot 1525 kommandeur van die slawevesting by El Mina – is die swaar proviandskip en sommige bemanningslede in ’n baai aan die kus van Angola agtergelaat omdat die seestrome al hoe sterker en die see onstuimiger weens kwaai winde begin raak het.

Dit is waarskynlik dat Dias verwag het dat die suidpunt van Afrika naby was, want die karvele kon nie onbeperkte voorrade kos en water vir ’n lang reis inskeep nie. Hulle het die baai waar hulle vyf dae voor anker gelê het, ''Angra das Voltas'' genoem. Toe is anker gelig en het hulle verder suidwaarts gevaar.

Ná aan die Kaap was die wind vyf dae lank so erg en die seestrome so kwaai, dat Dias uit radeloosheid die skepe 13 dae lank suidwes laat vaar het om aan die ongure weer en onstuimige see te ontkom. Dias het dit ''Cabo Tormentoso'' (Stormkaap) genoem, skryf De Barros, maar Duarte Pacheco Periera, ’n seevaarder en tydgenoot van Dias, skryf dat Dias later van mening verander en dit ''Cabo de Bõa Esperança'' (Kaap die Goeie Hoop) genoem het.

Toe het hulle weer noordwaarts geseil. Gevolglik het die karvele ’n wye draai om die Kaap geseil. Die eerste plek waar land gesien is, was ’n baai waar beeste en herders op land was. Dias het die plek ''Baia dos Vaqueiros'' (“Baai van die veeherders”) genoem. Op 3 Februarie 1488 het die vloot by ''Cabo São Bras'' (later Mosselbaai) voor anker gaan lê, en het Dias en sy manskappe aan wal gegaan om vars water in te skeep. Hulle word deur vyandige Koina onder die klip gesteek, en Dias skiet een met sy kruisboog dood.

Daarna het die karvele verder gevaar in die hoop dat Indië naby was. Die volgende plekke op Dias se kaart is ''Cabo'' ''Talhado''(later Plettenbergbaai) en ''Baia da Lagoa'' (later Algoabaai, Port Elizabeth).  Op 15 Maart bereik die twee karvele die monding van die (latere) Groot Visrivier. Dias noem dit ''Rio de Infante'' omdat kaptein Joao Infante eerste aan wal stap. Vars water word ingeskeep, en op aandrang van die bemanning word omgedraai.

Daar het Dias ’n kruis-baken (''padrão São Gregorius'') van gekapte kalksteen opgerig. Die inskripsie lui in Portugees, Latyn en Arabies: “In die Jaar van Onse Heer Jesus Christus 1488. Soveel jaar ná die Skepping van die Wêreld het koning João aan Bartolomeu Dias, die bevelvoerder van sy skepe, opdrag gegee om hierdie kus te ontdek.”

So lyk die kruise van Portugese kalksteen wat Bartolomeu Dias al langs die suidwes- en suidkus van Afrika opgerig het as bakens vir die ryk van die Portugese koning Joao II.

En so het Dias die seeweg na Indië om die suidpunt van Afrika herontdek en gekarteer sonder dat hy die skilderagtige Tafelbaai, een van die mooiste landstonele vanaf die see ter wêreld, gesien het óf die Ooste bereik het.

Op sy terugvaart het hy nog drie kruise geplant by onderskeidelik die latere Kwaaihoek naby die monding van die Boesmansrivier, by die latere Kaap Maclear by Kaappunt, en by die latere Lüderitzbucht aan die Namibiese kus.

João II was so bly oor die nuus dat die seeweg om die suidpunt van Afrika na die Verre-Ooste gevind is, dat hy dit amptelik ''Cabo de Boa Esperança'' (Kaap die Goeie Hoop) genoem het.

==== Dias word kommandeur van Feitoria da Mina ====
[[Lêer:Kruise-van-Portugese-kalksteen-116x300.jpg|duimnael|So lyk die kruise van Portugese kalksteen wat Bartolomeu Dias al langs die suidwes- en suidkus van Afrika opgerig het as bakens vir die ryk van die Portugese koning Joao II.]]
In 1497 is Dias terug na die Goudkus omdat hy aangestel is as kommandeur van die faktory São Jorge da Mina. Hy het die buitepos byna drie jaar lank bestuur voordat hy in 1499 gelas is om saam met sy jonger broer, Diogo Dias, en die adellike seevaarder Pedro Alvares Cabral ’n vloot van 13 skepe na Indië te lei. Hulle is eers na Brasilië, voordat ’n vlooteskader van 11 skepe koers gekies het na Indië. Op 24 Mei 1500, noord van die eiland Tristan da Cunha, het ’n sikloon losgebars en vier skepe, waaronder Dias s’n, het onder die woeste golwe verdwyn. Diogo Dias en Cabral het ontkom.

Dias se kleinseun, Paulo Dias de Novais, het goewerneur van Angola geword en was in 1576 die stigter van die eerste Suider-Afrikaanse stad, Sao Paulo de Luanda, alom bekend as Luanda.

==== Spanje, Portugal, Brittanje en die slawebedryf ====
In 1493 het die Rooms-Katolieke Kerk die Amerikas, ook bekend as die Nuwe Wêreld, aan Spanje toegeken. Portugal, ’n handel-en-geloofsgenoot van Spanje, het Brasilië aan die noordooskus van Suid-Amerika, asook die eilande São Tomé en Principe, na aan die weskus van Afrika, as kolonies verkry. Ook is die alleenreg om slawe van Afrika na die Spaanse en Portugese kolonies uit te voer aan Portugal toegeken.

Portugal het sy handelsposisie in die Goudkus mettertyd uitgebrei deur nog drie faktorye, Axim, Shama en Accra, te laat bou, maar teen 1550 het sy handel daar begin taan. In 1580 het Spanje Portugal geannekseer, en in 1637 het Nederland al die Portugese forte aan die Goudkus met militêre geweld oorgeneem.

In 1662 trou prinses Catherine de Braganza van Portugal met koning Charles II van Brittanje, en so bekom Brittanje by wyse van ’n bruidskat al die slawekonsessies van Portugal in Afrika, soos in 1493 aan laasgenoemde toegeken deur die pous van die Rooms-Katolieke Kerk. Charles stig in 1663 The Company of Royal Adventurers of England Trading into Africa, ’n Britse slawehandelsonderneming met die koninklikes en adel as aandeelhouers. Die volgende jaar, in 1664, vestig die Britte hulle aan die Goudkus en beheer mettertyd die hele gebied.

In 1874 het sir Garnet Wolseley dit met uiterste militêre verskroeide-aarde-geweld vir Brittanje gekolonialiseer. Hy is ’n jaar later as goewerneur en militêre bevelvoerder van Natal aangestel. Die Bolandse dorp Wolseley is na hom genoem.

In 1957 het die Goudkus sy onafhanklikheid verkry en staan dit sedertdien bekend as Ghana.

Britse slawehandelaars het in die 1700’s meer as 750 000 Afrikane vanaf El Mina as slawe na die Amerikas uitgevoer. Vir die ontwikkeling van die Amerikaanse kolonies was die Afrikane gereken as fisiek sterker en beter werkers te wees as die inheemse nomadiese bevolkings van die Amerikas.

Die transatlantiese slawebedryf het tot die einde van die 19de eeu, en plek-plek tot selfs die vroeë 20ste eeu, voortgeduur.

Die sogenaamde vrystelling van die slawe in die 1830’s was ’n oëverblindery. Sir [[Andries Stockenström]], landdros op Graaff-Reinet  en luitenant-goewerneur van die Oos-Kaapkolonie, het dit “a parade of sham generosity” genoem, want die slawestelsel is bloot deur ’n selfs drastieser [[inboekstelsel]] vervang. Die sogenaamde “emansipasie” van die slawe was net ’n naamsverandering wat die kapitalistiese magshebbers vir dieselfde euwel, naamlik selfverryking deur goedkoop arbeid en die uitbuiting van mense, uitgedink het.

Die Dias-museumkompleks in Mosselbaai, Die Karveel-museum is die sandsteengebou met die blou spitsdak. Daar word die replika van Bartolomeu Dias se karveel van 1488 gehuisves.

==== 1988 se Dias-fees ====
In 1988 is die vyfhonderdjarige herdenking van Dias se seevaart om die suidpunt van Afrika gedenk. In Mosselbaai is ’n hele museumkompleks ingerig in talle historiese geboue aan die seefront. Daar is onder meer die Posboom, ’n reuse-melkhoutboom waar skeepskapteinsbriewe  in stewels aan die takke opgehang het of onder groot klippe geplaas het met inskripsies op die klippe dat daar briewe onder verberg is. Ook is ’n Dias/Karveel-museum opgerig om die replika van ’n Portugese karveel van die vyftiende eeu te huisves. Die karveel is in Portugal gebou en na Mosselbaai geseil. Een van die bouers en seevaarders was Gawie Fagan, bekende Kaapse argitek. Hy het die Dias/Karveel-museum ontwerp sodat die karveel daarin gehuisves kan word. Die hele museum word aan Dias en sy epiese vaart gewy. In 1988 is ook ’n spesiale gedenkkoevert deur die SA Hoofposkantoor uitgereik wat die geleentheid gedenk.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* {{af}} http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/pioniers/oorsig/
* {{af}} Booysen, B. 1989. De Posthuys. In ''Afrikanerbakens'', FAK: Aucklandpark, pp. 24–25.
* {{af}} http://www.drostdy.com/
* {{af}} Cronjé, B. 1989. Die Drosdy. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p. 60.
* {{af}} Booysen, B. 1989. Die Strooidakkerk. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 46–48.
* {{af}} Cronjé, B. 1989. Die Drosdy. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p. 60.
* {{af}} De Jongh, P.S. 1989. Die Koetsiershuis. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 36–37.
* {{af}} Hopkins, HC. 1989. Groote Kerk. In ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: FAK, pp. 32-35.
* {{af}} Van Zyl, D.J. 1989. Die Franse Hugenote. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 56–57.
* {{af}} Cronje, B. 1989. “Koopmans-De Wet-Huis”. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p.&amp;nbsp;26-27)

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>ej8sq43qs92gltqix3dil4og6tr6c8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968980</id>
      <parentid>2968979</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* De Posthuys, Kaapstad */ skakel</comment>
      <origin>2968980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118581" sha1="9x2q3vlo5zfo0mwjvtygqadfsyp6yj5" xml:space="preserve">[[Lêer:Kaart van die Kaapse nedersetting 1688-1695.jpg|duimnael|Kaart van die Kaapse nedersetting 1688–1695]]

'''Suid-Afrikaanse pioniers''' was [[Europeër|Europese]] en plaaslike Suid-Afrikaanse setlaars wat noordweswaarts van die Kaapkolonie migreer het om hulle te vestig in en gebiede van Suid-Afrika te ontwikkel wat onbewoon of soms deur inheemse stamme beset was.&lt;ref&gt;{{af}} {{cite web |url=https://afrikanergeskiedenis.co.za/pioniers-1652-1820/ |title=Oorsig: Pioniers (1652–1820) |accessdate=2 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web |url=https://www.southafrica.com/blog/south-africa-s-historic-pioneers/ |title=South Africa’s Historic Pioneers |accessdate=2 September 2024 |archive-date=13 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213100940/https://www.southafrica.com/blog/south-africa-s-historic-pioneers/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&quot;''Hierdie standbeeld mag ons beskou as ’n huldeblyk aan een van die grootste pioniers – ’n pionier wat ’n doeltreffende regering saamgebring het, ’n praktiese beskawing ingevoer het en wat die seën van die Christendom aan die geweldige vasteland van Afrika geskenk het.''”

''Die burgemeester van Kaapstad se toespraak tydens die Van Riebeeck-standbeeld se onthulling, 1899''

== Oorsig ==

=== Eerste spore ===
Eeue voor [[Afrikaners]] hul eerste spore aan die Suidpunt van Afrika getrap het, was hier reeds vele ander spore. Die [[San]], ’n volk van jagters en versamelaars, het reeds sowat 35&amp;nbsp;000 jaar gelede in die [[Kaap]] gewoon. Die [[Nederlanders|Hollanders]] het na hulle as ''bosjemans'' verwys wat letterlik “''mense wat agter gevlegte takkies woon''” beteken. Hul leefwyse was eenvoudig, maar hulle het nogtans indrukwekkende rotsreliëfs, -tekeninge en -skilderye agtergelaat. Die [[Khoikhoi|Khoi-Khoi]] (letterlik “Mense-Mense”) was ’n tweede groep mense wat in die Kaap gewoon het. Hulle was ’n volk van skaap- en beestelers.

[[Bartolomeus Dias]] was die eerste Europeër wat op [[3 Februarie]] [[1488]] in [[Mosselbaai]] sy voet aan wal gesit en met plaaslike Khoi-Khoi-stamme handel gedryf het. Tydens sy terugreis na Europa het Dias ’n [[padrão]] by [[Kwaaihoek]] opgerig wat vandag die oudste Westerse gedenkteken in Suider-Afrika is. Hy het die Kaap, “Kaap van Storms” genoem, wat deur die Portugese koning herdoop is tot ''Cabo da Boa Esperança'' (“Kaap die Goeie Hoop”).

[[Lêer:Bartolomeus Dias uitgebeeld op 'n posseël van Suidwes-Afrika.jpg|duimnael|Dias uitgebeeld op 'n posseël van Suidwes-Afrika]]
Vanaf 1500 het Portugese skepe op pad na [[Indië]] gereeld in Mosselbaai aangedoen om vars water, voedsel en ander voorrade te laai. [[Tafelbaai]] is in 1503 deur die Portugees [[Antonio da Saldanha]] ontdek wat ook die eerste Europeër in die geskiedenis was om die [[Tafelberg]] te bestyg. Ten spyte van die Kaap se strategiese ligging het die Portugese geensins daarin belanggestel om hier ’n permanente nedersetting te stig nie. Daar was ander hawens aan die Afrika-kus soos [[Lourenço Marques]] (Maputo) in [[Mosambiek]] wat in teëstelling met die Kaap in alle Portugese behoeftes kon voorsien.

=== VOC ===
In die middel van die sestiende eeu het [[Spanje]] sy politieke mag regoor Europa gevestig. Kolonies, soos [[Suid-Amerika]], se rykdomme is geplunder. Spanje wou die Rooms-Katolieke staatsgodsdiens op kleiner volke afforseer. Die Nederlanders het hulle teen die Spaanse oorheersing verset. Die gevolg was ’n [[Tagtigjarige Oorlog|80-jarige oorlog]] tussen die magtige Spaanse ryk en die klein Nederlandse state. Die Spanjaarde het spottend na hulle verwys as die “geux de mer” of geuse. Dit beteken “bedelaars van die see”. In 1648 het die Geuse onder leiding van [[Willem van Oranje]] die Spaanse juk afgewerp en hul vryheid verwerf. Na afloop van die oorlog het Nederland vinnig ontwikkel tot die wêreld se belangrikste handelsnasie.

In 1602 is die [[VOC]] gestig en teen 1650 was dit die wêreld se grootste handelsonderneming. Dit kan in vandag se terme vergelyk word met die handelsryke van [[Henry Ford]] en [[Bill Gates]]. Net in die tydperk 1652 tot 1662 het 250 skepe met 40 200 mense aan boord verby die Kaap na die Ooste geseil. Om dié rede het die VOC besluit om ’n verversingspos aan die Kaap te stig.

Op 6 April 1652, vier jaar na die oorlog, het [[Jan van Riebeeck|Johan Anthonisz (Jan) van Riebeeck]] aan wal gestap om ’n VOC-nedersetting te stig. Van Riebeeck se opdrag was om ’n [[Fort de Goede Hoop|fort]] vir sowat 80 mense te bou, klein akkers aan te lê, groente en vrugte te verbou en handel met die inheemse bevolking te dryf. Aanvanklik was Van Riebeeck se fort vierhoekig en deur ’n wal met palissades om beskerm.
[[Lêer:Anonymous The Noord-Nieuwland in Table Bay, 1762.jpg|duimnael|Kaap de Goede Hoop tydens die VOC-jare]]
In Maart 1653 is die verversingspos vir die eerste keer op die proef gestel. ’n Vloot onder die bevel van admiraal Gerard Demmer het in Maart 1653 by Van Riebeeck se verversingspos aangedoen. Die vloot is van [[groente]], vleis en [[melk]] voorsien, en die kolonie se prestasies is deur admiraal Demmer ná sy terugkeer in Nederland geloof. Die landbou-aktiwiteite is geleidelik uitgebou, en reeds in 1659 is die eerste wyndruiwe geoes. Die Kaapse bevolking is versterk met die invoer van die eerste slawe in 1658. Saam met die slawebevolking is die [[Islam]]-godsdiens aan die Kaap gevestig.

=== 'n Nuwe taal ===
Die VOC se amptelike taal was Nederlands. Soos die skepe van verskillende lande die VOC-verversingstasie besoek, is daar spoedig in ’n mengelmoes van tale soos Frans, Engels en Portugees gekommunikeer. Skeepslui het van die plaaslike bevolking se woorde begin opteken. Khoi-woorde soos [[dagga]], [[boegoe]] en kierie was al voor 1652 opgeteken en is vandag steeds deel van die woordeskat van Afrikaans. Alhoewel Nederlands die oorheersende taal was, het daar stadig maar seker uit die mengelmoes van tale ’n nuwe taal ontstaan. Hierdie taal is Afrikaans – spontaan vernoem na die Afrika-bodem waaruit dit ontstaan en wortelgeskiet het.

=== Vryburgers ===
Die Vryburgers was werkers van die VOC aan wie toestemming verleen is om die VOC se diens te verlaat (dus “vry burgers” te word) en te gaan boer. Sedert 1657 is die eerste plase aan hulle toegeken. Aanvanklik moes die Vryburgers saai en plant wat die VOC voorskryf en die lae pryse van die VOC aanvaar. Reeds in 1658 het die Vryburgers in opstand gekom teen die VOC se ekonomiese voorskriftelike regeerwyse. Die Vryburgers was nie net pioniers wat deur landbou die kontinent moes tem nie, maar ook ekonomiese en politieke pioniers. Hul stryd om ekonomiese vryheid was die voorloper vir die latere stryd vir politieke vryheid. Hier is die eerste grondslag gelê vir Afrikaners se politieke en ekonomiese vryheidsideale.

Die despotiese regering van die VOC het inderwaarheid in skerp teenstelling met die Nederlandse regeerpraktyk gestaan. [[M.C.E. van Schoor]] wys dat die Nederlanders in die sestiende en sewentiende eeu politieke en godsdienstige vryhede geniet het soos geen ander volk ter wêreld nie. Die verskil is waarskynlik daaraan te wyte dat die Staten-generaal aan die VOC die volmag gegee het om handel te dryf, ooreenkomste met vorste en klante te sluit, goewerneurs en regters aan te stel en hul eie verdedigingstelsel te vestig. In praktyk het dit beteken dat die Nederlandse regering nooit sy invloed in die Kaap kon laat geld het nie, omdat die VOC as ’n staat binne ’n staat gefunksioneer het. Dit is ironies dat die nasate van die Geuse wat agt dekades baklei het vir politieke en ekonomiese vryheid, nou self die onderdrukkers van vryheidsideale geword het.

Die ontwikkeling van ’n eg Suid-Afrikaanse identiteit onder die pioniers het ongeveer 40 jaar later sigbaar geword toe vier jongmans op Sondag 6 Maart 1707 met ’n Stellenbosch-meulenaar stry gekry en toe handgemeen geraak het. Landdros Johannes Starrenburg het ondersoek ingestel en die jongmans met ’n rottang bygedam. Hendrik Biebouw, ’n 17-jarige jeugdige, het op die landdros geskree: “Ik wil niet loopen, ’k ben een Africaander al slaat die landrost mijn dood, of al setten hij mij in den tronk. Ik sal, nog wil niet swijgen.” Die landdros hét hom en die ander in die tronk gegooi, en in ’n brief aan die regering in Kaapstad het hy aanbeveel dat die vier seuns verban word.

Hendrik Biebouw se uitroep is om twee redes belangrik:

Eerstens was Hendrik Biebouw se openbare verset op Stellenbosch die eerste geleentheid dat daar aangeteken is dat ’n Europeër die naam Afrikaner vir homself gebruik. Die vier seuns is almal in Suid-Afrika gebore, terwyl die amptenare Nederlanders was. Die uitroep dat hy ’n Afrikaner is, staan in die teken dat hy nie die gesag van die Nederlandse landdros erken nie.

Tweedens staan Biebouw in die teken van die Vryburgers se toenemende ontevredenheid met die outokratiese bestuurstyl en korrupsie van die VOC-amptenare. Verskeie Vryburgers het onder leiding van [[Adam Tas]] in die geheim ’n klagskrif aan die [[Here XVII]] in Amsterdam gestuur. Nadat goewerneur Van der Stel daarvan te hore kom, word Tas verhoor en vir ongeveer ’n jaar in die [[Kasteel die Goeie Hoop]] aangehou. Die uiteinde was egter ’n oorwinning vir die Vryburgers. Die Kompanjie het ten gunste van die Vryburgers beslis en [[Willem Adriaan van der Stel]], sekundus Samuel Elsevier, landdros Johannes Starrenburg en Petrus Kalden is na Nederland teruggeroep. [[Francois van der Stel]], broer van die goewerneur, is uit die Kaap verban. Dit was die einde van Van der Stel en sy bondgenote se skrikbewind.

=== Die koms van die Franse Hugenote ===
Duisende Protestantse Christene is deur die Rooms-Katolieke Kerk vervolg, gemartel en doodgemaak nadat Koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] die [[Edik van Nantes]], wat godsdiensvryheid in Frankryk waarborg, herroep het. Protestante mag ook nie meer vir eredienste bymekaarkom nie, hul kerke is verwoes en hul predikante is verban of doodgemaak. Hierdie gebeure wat duisende kilometers ver in Europa afgespeel het, het ’n blywende invloed op die godsdienstige en ekonomiese ontwikkeling van die [[Kaapkolonie]] uitgeoefen.

Tussen 1688 en 1700 het sowat tweehonderd Franse [[Hugenote]] uit Frankryk gevlug en aan die Kaap gearriveer. Die meeste Hugenote het hulle in [[Franschhoek]] en Drakenstein gevestig. Bekende Hugenote-vanne is Du Plessis, Du Toit, Viljoen, Naude, De Villiers, Malan, Du Preez, Malherbe, Cronjé, Pienaar en Senekal. Gewilde Hugenote-name is Francois, Pierre, Etienne, Jacques en Louis. Die trekleier, [[Piet Retief]], was ’n afstammeling van die Hugenote.

Die Hugenote se vervolging toon watter opoffering geloofsoortuiging kan eis. Hulle koms na die Kaap het ’n nuwe diepte aan die Vryburgers se vryheidstrewe en identiteit gegee. Omrede hulle as Protestante geprotesteer het teen godsdiensonderdrukking, was een van hul grootste nalatenskappe godsdiens- en gewetensvryheid. Die Hugenote het ook blywende spore nagelaat op die Kaapse kultuur, wynbou, argitektuur en ekonomiese ontwikkeling.

=== Die eerste trekboere ===
In die loop van die agtiende eeu het ’n steeds groter plattelandse bevolking van boere ontwikkel. Hierdie boere was opsoek na nuwe en groter weivelde vir hul vee. Die swerwende boere, bekend as trekboere, met hul groot troppe vee het gaandeweg die Kolonie se grense na die [[Oos-Kaap]] verskuif. Soos wat die Kolonie se grense verskuif het, het hulle in aanraking gekom met die vyandige [[Xhosa]]-stamme. Die [[Groot-Visrivier]] is as die oostelike grens van die Kaapkolonie bepaal, maar reeds in 1779 het die [[Eerste Grensoorlog]] tussen die trekboere en die Xhosas uitgebreek vanweë botsings oor grond, weiding en vee. Die VOC was nie in staat om die setlaars teen Xhosa-aanvalle te beskerm nie, met die gevolg dat die trekboere op hulself aangewese was vir eie beskerming.

'''Vryheidsideaal'''

Die historikus Pieter Kapp wys daarop dat die Kaapse vryheidsideale saamgeval het met twee ingrypende internasionale gebeure, naamlik die Amerikaanse Vryheidstryd en die [[Franse Rewolusie]].
* Die Amerikaanse vryheidstrewe het die omskepping van 13 Amerikaanse kolonies in ’n federale republiek onafhanklik van Brittanje en Europa tot gevolg gehad.
* Die grusame Franse Rewolusie wat in 1789 uitgebreek het, was ’n ingrypende vorm van verset teen onderdrukkende heersers. Vryheid, gelykheid en broederskap het saam met republikeins-demokrasie, wat burgers se regte waarborg, krete geword wat regoor die wêreld weerklink het.
Aan die Kaap het die internasionale gebeure daartoe gelei dat die aanvanklike behoefte aan ekonomiese vryheid uitgebrei het na ’n strewe om politieke vryheid. Die Kaapse Patriotte-beweging (1778‒1787) het aangedring op die VOC se erkenning van die plaaslike burgers se politieke regte.

Die Franse Rewolusie in 1789 het ook die doodsklok vir die VOC gelui. In 1795 het Frankryk Nederland binnegeval en die Prins van Oranje het na Engeland gevlug. In Nederland het die Bataafse Republiek met Franse steun tot stand gekom.

In die Kaap het die burgers van [[Graaff-Reinet]] en Swellendam van die politieke omwenteling gebruik gemaak om in 1795 twee republieke te stig. In Graaff-Reinet het die inwoners vir landdros Maynier verjaag as gevolg van swak plaaslike bestuur en korrupsie. Alhoewel die twee republieke die band met die despotiese en onsimpatieke VOC wou verbreek, wou die burgers hulle nie losmaak van die Nederlandse Staten-generaal nie. Die twee republieke het kortstondig bestaan tot Brittanje die Kaap die eerste keer beset het.

=== Britse oorheersing ===
[[Lêer:Foto-4-300x198.png|duimnael|Die 1795-rebellie in Graaff-Reinet]]
Aanvanklik sou die Britse besetting net ’n tydelike reëling wees om Britse belange teen Frankryk te beskerm. Die strategiese posisie op die seeroete na die Ooste en die uitbreek van die [[Napoleontiese Oorloë]] het die Britte genoop om teen 1806 die Kaapkolonie finaal te beset. Die Kaap sou nooit weer Hollands wees nie. Die nuwe Britse bewind het weinig van die ou VOC se bestuurstyl verskil. Om die rede was die verhouding tussen die Britse besetters en die Kaapse bevolking van die begin af gespanne.

Dit was aan die begin van die negentiende eeu vir koloniale moondhede soos Brittanje ondenkbaar om selfbeskikkingsreg aan enige Britse kolonie toe te staan. Die Britse goewerneur aan die Kaap het sy outokratiese en selfregerende mag behou en kon op eie gesag proklamasies uitreik. Hy was slegs verantwoordelik aan die Britse Sekretaris van Kolonies.

Die Britte het hul taal- en kultuurstempel op alle lewensterreine probeer afdruk deur ’n imperialistiese verengelsingsbeleid. Daarby was die Britse regering in Kaapstad ver verwyderd van die probleme wat die plattelandse boere op die Oosgrens ondervind het. Die verwydering tussen die staat en sy burgers het spoedig aanleiding gegee tot groter vervreemding tussen die inheemse burgers en die staat. Die meeste burgers het soos vreemdelinge in hul eie land begin voel.

=== Slawerny as ekonomiese praktyk ===
Slawerny was destyds ’n algemene arbeidspraktyk en die hoeksteen van die wêreldekonomie. Brittanje het leiding geneem met radikale hervormings wat teen 1834 tot die algehele vrystelling van slawe binne die hele Britse Ryk gelei het.

Ten spyte van die Britse regering se beloftes van vergoeding het die grensboere groot finansiële skade gelei, wat bankrotskappe en skuldprobleme tot gevolg gehad het. Nie die vrystelling van slawe nie, maar die verbreekte beloftes oor vergoeding en die gevolglike finansiële skade was een van die redes van die [[Groot Trek]].

=== Europese setlaars ===
As gevolg van die langdurige oorloë in Europa het Europese immigrante reeds tydens die VOC-bewind hulle aan die Kaap gevestig. ’n Paar duisend Duitsers het tussen 1652 en 1795 hulle aan die Kaap gevestig. Die Duitse sendeling [[Georg Schmidt]] is in 1737 deur die [[Morawiese kerk|Morawiese Sendinggenootskap]] gestuur om die evangelie aan die Khoi-Khoin te verkondig. In 1806 is die naam van die sendingstasie na [[Genadendal]] verander. Die [[Berlynse Sendinggenootskap]] het ook sendingstasies soos Amandelboom (vandag [[Williston]]) gevestig. Na 1800 het ongeveer nog 5000 Duitsers hulle in die Kaap gevestig. Die Britse bewind het die Duitsers veral in die westelike dele van die Kaapkolonie gevestig. Duits-Suidwes-Afrika is in die 1880’s as ’n Duitse kolonie gevestig.

Die beëindiging van die Napoleontiese Oorloë, tesame met die industriële vooruitgang in Brittanje het ’n ernstige werkloosheids krisis veroorsaak. Om die probleem te oorbrug, het die Britse regering burgers in hul kolonies hervestig. Britse setlaars is gelok deur aan hulle vrye landbougrond in die Oos-Kaap te belowe. Die setlaars moes help om die Engelse leefwyse aan die Kaap te vestig en terselfdertyd ook die Oos-Kaapse grensgebied teen aanvalle van die Xhosa-stamme te verdedig.

Gedurende 1820 het 4000 Britse immigrante in Tafelbaai aangekom. Hulle is in Port Elizabeth, [[Grahamstad]], [[Oos-Londen]] en die Albanie-distrik hervestig.

=== Goeie verhoudinge ===
Die lewensomstandighede in die grensgebied was uiters moeilik as gevolg van droogtes, siektes, afstande, misdaad en die voortdurende aanvalle van Xhosa-stamme. Ten spyte van die moeilike omstandighede het die setlaars gewasse soos [[mielies]], [[rog]] en [[gars]] suksesvol verbou. Skaapteelt en wolvervaardiging wat deur hulle in die gebied ingevoer is, sou gaandeweg tot winsgewende bedrywe ontwikkel. Ander setlaars, wat hulle al in Engeland as handelaars en sakemanne bekwaam het, het ’n hupstoot aan die plaaslike handel en ekonomie gegee en die vinnige groei van nuwe nedersettings soos Grahamstad en Port Elizabeth bevorder.

Die grensbewoners was in die omstandighede afhanklik van mekaar se hulp en ondersteuning. Die Britse setlaars en die Hollandse oosgrensboere het uitstekend oor die weg gekom. Die goeie verhouding word ook later gesien, toe die vrederegter Thomas Phillips as verteenwoordiger van die Britse setlaars ’n [[Bybel]] as afskeidsgeskenk aan Jacobus Uys tydens die Groot Trek oorhandig het.

Tot 1795 het die VOC die vrye drukpers aan die Kaap verban. Saam met die koms van die Setlaars het koerante soos die ''Grahamstown Journal'' ontstaan. Hierdie koerant sou as kommunikasiemiddel ’n belangrike rol speel om die grensbewoners in te lig van internasionale tendense, maar ook aan hulle ’n stem te gee vir eie griewe. Die koerant het van tyd tot tyd berigte in Hollands geplaas en ook Piet Retief se manifes in 1837 gepubliseer.

’n Klein groepie 1820-setlaars het verder noordwaarts na Natal getrek, wat destyds deur [[Shaka]] met ’n leër van hoogs opgeleide en gedissiplineerde Zoeloe-krygers geregeer is. Hulle het hulle in Port-Natal ([[Durban]]) gevestig. Die Voortrekkers sou later weer met hierdie groep in aanraking kom.

== Monumente en erfenisterreine ==
=== Britse setlaarsmonument, Grahamstad ===
Die standbeeld gee erkenning aan die waardevolle bydrae wat die Britse setlaars gelewer het om die Westerse kultuur te verstewig en uit te bou. Soos die Duitse setlaarsmonument word die hegte gesinsbande beklemtoon.

=== De Posthuys, Kaapstad ===
De Posthuys was ’n militêre seinpos uit die vroeë Kompanjiestyd en is tans in gerestoureerde vorm in Muizenberg, Kaapstad, te besigtig.

Hoewel daar onder historici, argeoloë en argitekte meningsverskil bestaan oor die presiese datum van oprigting, is almal dit eens dat dit
die oudste bewoonde gebou in die land is. Sover vasgestel kan word, is dit in 1673 – dus nog vroeër as die Kasteel – opgerig.

Die moontlikheid het altyd bestaan dat die verversingspos aan  Tafelbaai in oorlogstyd van die rugkant, dit wil sê oor land vanuit [[Valsbaai]], aangeval en verower kan word. ’n Bemande sinjaalpos aan die Valsbaaise kus kon dus as ’n wyse voorsorgmaatreël dien. Vandaar sou die Kaap betyds gewaarsku kon word.

Toe daar in 1672 oorlog tussen Brittanje en Frankryk uitbreek, is op 30 Augustus ’n noodvergadering aan die Kaap gehou, ten einde die verdediging van die nedersetting te bespreek en maatreëls in dier voege te tref. [[Isbrand Goske]] wat reeds die naam “Fortbouer” verwerf het en onder wie se leiding die bou van die Kasteel so mooi gevorder het, was juis as nuwe goewerneur op pad Kaap toe.

Nog voordat Goske voet aan wal kon sit, het kommissarisse van die Kompanjie na Hout- en Valsbaai vertrek om die geskikte plek vir die oprigting van ’n seinpos te vind. Van daar af sou die owerhede aan die Kaap by wyse van vuur- of vlagseine aangaande die beweging van vreemde skepe ingelig kon word.

Die kommissarisse het hul werk deeglik gedoen, want ’n strategiese plek digby die see en reg onder ’n hoë punt teen die Steenberg, aan die suidwestelike kus van Valsbaai is gekies vir die bou van die seinpos.

Op 27 Januarie 1673 het die boot ''Goutvinck'' uit Tafelbaai vertrek en ’n werkspan van nagenoeg twaalf man, bygestaan deur ’n aantal vryburgers uit die omgewing, het aan die begin van Februarie aan die werk gespring. Die ''Goutvinck'' het tot 24 April in Valsbaai voor anker gelê – ’n aanduiding dat die werk teen dié tyd (na twaalf weke dus) voltooi was.

De Posthuys (Nederlandse benaming vir wag- of skildwagpos) het bestaan uit ’n klein sentraal-geplaaste vertrek met ’n langwerpige verlengstuk, 6&amp;nbsp;m breed, aan weerskante. Die mure, 80&amp;nbsp;cm dink, is van binne en buite gepleister en afgewit. Aan die seekant is ’n breë stoep aangebring – ’n verskynsel wat, hoewel vreemd aan die Hollandse woonhuis, kenmerkend was vir sewentiende-eeuse Hollandse waghuise. Hierdie stoep is die vroegste voorbeeld van die unieke Kaapse voorstoep. Die vensterrame was van ingevoerde eike-, denne- en kiaathout en die ruite van glas uit die periode 1700–1820. Nog vroeër sou die sogenaamde ruite waarskynlik van olieseildoek vervaardig gewees het. De Posthuys moes in die somer die tierende aanslae van Valsbaai se suidoostewind met sy kastydende sand verduur. ’n Ondersoek na die tipe hout wat as balke gebruik is, dui op die moontlikheid dat die bouers van die eikebome wat Jan van Riebeeck 18-19 jaar tevore by Rondebosch geplant het, gebruik gemaak het.

Met argeologiese opgrawings wat by De Posthuys gedoen is, is daar onder meer twee stuiwermuntstukke (wat in 1680 in Overijsel geslaan is), ’n koperduit uit die jaar 1736, ’n seldsame onderdeel van ’n ou geweer met ’n VOC-merk en porseleinstukke uitgehaal. Opgrawings het veral gebruiksartikels wat uit die middel van die agtiende eeu dateer, opgelewer.

In vredestyd is die gebou onbewoon gelaat, hoewel rondtrekkende veewagters, vissers en vryburgers ongetwyfeld periodiek daar vertoef het. Goewerneur WA van der Stel sou dit as verblyf vir sy persoonlike vissers gebruik het. Die hoeveelheid oorblyfsels van visaardige herkoms dui daarop dat die gebou intensief deur vissers benut is.

In die agtiende eeu is die gebou meermale deur die militêre owerhede gebruik, veral met die oorgang van die Hollandse na die Engelse bewind (1795–1815). In die [[Slag van Muizenberg]] (1795) is De Posthuys deur 'n kanonskoot getref.

In die negentiende eeu het De Posthuys sy militêr-strategiese betekenis verloor en die opeenvolgende huurders en eienaars het die aanskyn daarvan sodanig verander dat die gebou sy identiteit en boustyl ingeboet het. Dit het diens gedoen as vissershut, kantien, losieshuis, tolhuis en somervakansiehuis. Tot 1915 het dit militêre eiendom gebly, dog in die vorige honderd jaar is dit uitgehuur. Die vernaamste huurder, J.A. Stegmann, het dit van ongeveer 1880 tot 1912 tot sy beskikking gehad. Hy het in Claremont gewoon en in dié tydperk het sy gesin De Posthuys as vakansiehuis gebruik. Hy het die naam “Stegmann’s Rus” aan die huis gegee. In 1915 is die eiendom aan sir [[J.B. Robinson]] verkoop. Hy het tot 1917 daarin gewoon en toe hy in dié jaar na Wynberg verhuis, het hy De Posthuys as vakansiehuis behou.

In 1929 is die eiendom aan die heer W Leon verkoop. Hy het ingrypende veranderinge aangebring en onder meer die rietdak deur sink vervang.

In 1969 is Stegmann’s Rus deur ’n filiaal van [[Anglo American-korporasie]] van Suid-Afrika vir ontwikkelingsdoeleindes aangekoop. Danksy intensiewe historiese, argeologiese en argitektoniese navorsing, is die kultuurhistoriese waarde van die gebou bo alle twyfel vasgestel en is besluit om dit te restoureer. Die werk, onder leiding van die Kaapstadse argitek Dirk Visser, bygestaan deur die historikus Marian Robertson en die Stellenbosse historiese argeoloog H.N. Vos, het in 1979 ’n aanvang geneem.

Die gerestoureerde De Posthuys het op 15 September 1982 amptelik deur die toenmalige aangewese ondervoorsitter van Anglo American-kKorporasie, die heer [[Nicky Oppenheimer]], geopen en vir veilige bewaring namens die SA nasie aan die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]] oorhandig.

=== Dias-kruise ===
[[Lêer:Foto-71-300x231 (1).jpg|duimnael]]
Op 12 Maart 1488 het Bartolomeu Dias by Kwaaihoek tussen [[Boesmansriviermond]] en Boknes ’n kruis geplant. Die Dias-kruis by Kwaaihoek kan as die oudste monument in Suid-Afrika beskou word. Brokstukke van die kruis is in 1938 deur Eric Axelson gevind, wat die oorspronklike kruis gerestoureer het. Dias het op sy terugvaart ook kruise geplant by Mosselbaai, Kaappunt en [[Lüderitz]]. Die kruise dien as simbool en baken van die Christendom en die Westerse beskawing.

=== Die Drosdy, Swellendam ===
Een van die bekende historiese geboue in Suid-Afrika, die [[drosdy]] te Swellendam, is in 1747 voltooi. Dit is die enigste van die agtiende-eeuse drosdye wat nog bestaan.

Die Drosdy is aanvanklik T-vormig gebou met ’n noordwestelike front. Dit het ook ’n baie groot tuin gehad. Vandag staan vyf blokke huise daarop. Die eerste afbeelding van die Drosdy is in 1776 deur [[Johannes Schumacher]] gemaak. ’n Latere skets wat deur William Burchell, die bekende plantkundige, in 1815 gemaak is, toon dat die oorspronklike T-vormige huis toe reeds grootliks herbou is. Daar is naamlik ’n L-vormige deel aan die T-vorm vasgebou, sodat daar vandag min of meer ’n simmetriese U-vormige gebou staan waarvan die middelgedeelte ’n dubbelry vertrekke vorm. Die aanduiding is dat hierdie aanbouing teen ongeveer 1830 aangebring is. Vandag sien die Drosdy wesenlik uit soos dit in 1815 gelyk het. Die vernaamste verskil is dat die drie frontgewels verwyder en in wolwe-ente verander is, waarskynlik in die jare 1870–1880.

Geskiedenis is in die Drosdy gemaak toe die inwoners van hierdie landdrosdistrik op 17 Junie 1795 ’n nuwe, sogenaamd vrye republiek met middelpunt Swellendam uitgeroep het.

Die Swellendammers se nuutgevonde vryheid was egter van korte duur, aangesien die Britse bewind ongeveer drie maande later in die Kaap van krag geword het.

Baie belangrike besoekers het die Drosdy van tyd tot tyd besoek en ook daar tuisgegaan. ’n Baie interessante besoeker was doktor Ertman Balthasar Swellengrebel, seun van die goewerneur, [[Hendrik Swellengrebel]], na wie Swellendam vernoem is. Hy is in die Kaap gebore, maar het sy opleiding in Holland ontvang, waar hy uiteindelik ook gebly het. In 1776 het hy egter besoek aan die Kaap gebring. Tydens sy besoek aan Swellendam het hy ’n tekening daarvan deur Schumacher laat maak. Hierdie skets is nog steeds in besit van die Swellengrebel-familie. Ander vername besoekers aan die Drosdy was [[Andrew Barnard|Andrew]] en lady [[Anne Barnard]]; doktor [[Hinrich Lichtenstein]], wat ’n volledige joernaal oor sy besoek aan Swellendam geskryf het; die bekende [[William John Burchell|William Burchell]] wat, soos reeds genoem, in 1815 ’n baie volledige skets van die Drosdy en omgewing gemaak het, en nog vele ander. Kommissaris [[Jacob Abraham de Mist]], ook ’n besoeker aan die Drosdy, het tydens sy besoek aan die Kaap ook gereël dat ’n spesiale seël vir die Drosdy gemaak word.

Landdros H Rivers was die laaste landdros wat in die Drosdy gewoon het. Hy is in 1825 as landdros aangestel, maar in 1828 is die stelsel van Landdros en Heemrade afgeskaf. Die Drosdy het in 1845 in private besit gekom tot dit deur Daniel de Bruin gekoop is. Tien jaar later is die eiendom deur P.G. Steyn gekoop en dit het in die besit van die Steynfamilie gebly tot in 1939 toe dit deur die Staat oorgeneem is. President [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]], wat ’n kleinseun van P.G. Steyn was, het die Drosdy kort na afloop van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] besoek.

Na die oorname deur die Staat in 1939 is die vernaamste verandering wat aan die huis aangebring is, die vervanging van ’n veranda voor die huis deur ’n prieel. Die Drosdy-museum is in 1943 geopen. Die museum bestaan uit die  Drosdy plus enkele ander geboue wat as een van die treffendste argitektoniese komplekse in die land beskou kan word. Die gerestoureerde wynkelder vertoon van die beste pleisterwerk wat in Swellendam te sien is. Hierdie geboutjies is waarskynlik kort na 1830 opgerig.

Behalwe dat die gebou ’n goeie voorbeeld van die Kaapse boukuns is, huisves die Drosdy ’n uitstekende versameling Kaapse, plattelandse meubels. Hierdie meubels het ’n oorwegend konserwatiewe styl en word gekenmerk deur die reguit, neo-klassieke lyne. ’n Besondere eienskap van die huis is die beskilderde sitkamervloer wat uit ’n tyd voor 1798 dateer. Die kombuis het ’n grondvloer wat gereeld met beesmis gesmeer word, terwyl een van die ander vertrekke weer ’n perskepitvloer het. Die ou brandkas kom uit die dae toe die Drosdy deur die landdros en heemrade gebruik is.

Die Drosdy kan met reg beskou word as ’n belangrike koppeling met die vroeë Kaapse geskiedenis.

=== Die Koetsiershuis, Stellenbosch ===
In die noordwestelike hoek van [[Die Braak]] staan die bekoorlike rietdak-koetsiershuis wat as een van die oudste huisies op Stellenbosch beskou word. Oor die huisie se oprigtings geskiedenis bestaan geen volkome duidelikheid nie. Sedert 1770 het Christiaan Krijnauw die stuk grond waarop onder meer die huisie staan, as sy eiendom beskou. In 1786 is die betrokke stuk grond, anderhalwe hektaar groot, aan HL Bletterman, landdros van die dorp, toegeken. Die daaropvolgende jaar het hy die grond aan ene Martin Beyleveld verkoop, wat die hele stuk grond in erwe laat verdeel het. Een van die erwe is in 1792 aan Johann Georg Lankshoff, ’n kleremaker, verkoop. Kort daarna het Lankshoff die nou bekende koetsiershuisie daar opgerig.

Daar word beweer dat die sjarmante huisie se naam ontleen is aan die feit dat dit aan die ou wapad na Kaapstad geleë was en ’n tyd lank as koets-terminus gebruik is. Die bewering is waarskynlik ’n mite, aangesien geen grondige bewyse daarvoor bestaan nie. Ander weer beweer dat die gewelfde poort wat langs die huisie was, as koetsingang gedien het; vandaar die naam. Ook dié bewering is foutief. Die aanneemlikste verklaring vir die naam is dat ’n koetsier in die negentiende eeu ’n tyd lank daar gewoon het. Wat wel waar is, is dat die huisie een van die oudste geboue op Stellenbosch is, en, foutiewe benaming al dan nie, dit doen geen afbreuk aan sy bekoorlikheid nie. Inteendeel, dit verleen aan die geboutjie ’n sekere romantiese geheimsinnigheid.

Die historiese betekenis van die gebou is argitektonies van aard: dit is ’n kombinasie van fatsoenlikheid, prag en eweredigheid. Die huisie is volgens die ongewone, geslote, saamgedrukte H-plan gebou. Die twee rye kamers weerskante is met ’n sentrale kamer van volle lengte onder een dak met ’n effens breër oorspanning aan mekaar verbind. Dit is voorsien van ’n reuse kaggel om die rustige atmosfeer te bewaar. Die binnedeure was ook uitsonderlik van aard, met die breë panele en twee tot drie ligte gegote dwarslyste en riemskarniere. Aan die buitekant is sierlike holbolsygewels, dakvensters en ’n dakgeweltjie, ook wolwegeweltjie genoem, bokant die voordeur, wat een van die weiniges van sy soort in  Wes-Kaapland is wat bewaar gebly het.

Met die verloop van tyd het die geboutjie vervalle geraak. In 1959 het professor Erika Theron, toe burgemeesteres van Stellenbosch, die geboutjie, wat in ’n gevorderde staat van verval was, van sloping gered. Die munisipaliteit het die geboutjie aangekoop en fondse vir die restourasie ingesamel, onder meer deur ’n omvattende uitstalling van foto’s van Stellenbosch, wat toe vir die eerste keer byeengebring en gekodifiseer is. Aanvanklik het die munisipaliteit beoog om die gerestoureerde geboutjie as jeugherberg in te rig. Daarvan het niks tereg gekom nie.

Met die herstelwerk is daarin geslaag om die oorspronklike boustyl te behou. ’n Geelhoutvloer is gelê – maar om die gebou as kerksaal te kan gebruik, is die binnemure wat die vertrekkies verdeel het, verwyder.

Op 18 Maart 1966 is die huisie op grond van sy argitektoniese meriete en sy geografiese ligging aan Die Braak, wat toe reeds amptelik ’n historiese baken was, tot historiese monument verklaar.  Op die bronsplaat wat die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede buite die geboutjie aangebring het, staan die inskripsie:

==== Koetsiershuis ====
''Die grond waarop hierdie gebou staan, was sedert 1770 agtereenvolgens die eiendom van Christiaan Krijnauw, landdros Bletterman en Martin Beyleveld. In 1792 is die betrokke gedeelte gekoop deur Johann Georg Lankshoff, wat blykbaar hierdie huis opgerig het. Die naam “koetsiershuis” het waarskynlik ontstaan omdat dit in die negentiende eeu ’n tyd lank deur die koetsier van ’n poskoets bewoon is.''

=== Die Strooidakkerk, Paarl ===
Die historiese kruiskerk met sy strooidak aan die Paarlse hoofstraat is die oudste kerkgebou van die Ned. Geref. Kerk wat nog in die RSA in gebruik is.

Die gemeente van die Paarl (afhanklik Drakenstein genoem) is reeds in 1691 gevestig. In 1720 het die gemeente sy eerste volwaardige kerkgebou ingewy. Hierdie kerkgebou het tot April 1805 diens gedoen – 85 jaar lank dus. Deur hierdie periode het ’n aantal bekende predikante die Woord hier bedien, onder andere dominees PA van Aken, Salomon van Echten, Petrus van der Spuij en Robert Aling. Die Voortrekkerleiers Pieter Retief, Sarel Cilliers en Louis Tregardt was onder die talle dopelinge wat in dié ou kerkie, 24&amp;nbsp;m lank en 12&amp;nbsp;m breed, die sakrament ontvang het.

In 1799 het die kerkraad tot die oprigting van ’n nuwe kerkgebou besluit en terselfdertyd onderneem om self vir die befondsing van die projek in te staan. Die ywerige dominee Aling het die gemeente op roerende wyse opgeroep om tot die boufonds by te dra. Danksy die intensiewe huiskollekte wat deur die owerheid goedgekeur en deur diakens Jacobus Marais en Johannes Minnaar van stapel gestuur is, kon daar reeds vroeg in die volgende jaar bekend gemaak word dat 39 029 gulde, 50 slawe vir een maand se diens, drie messelaars vir ’n vasgestelde werktyd, 22 vragte riet en 23 transportwagtogte gekontroleer is.

Die gebou sou “in ene kruisgedaante” met ’n binnewerk van 30&amp;nbsp;m by 11&amp;nbsp;m opgerig word. Dominee Aling het persoonlik met die bekende agtiende-eeuse argitek, LM Thibault, onderhandel, dog hom met die oog op besparing versoek om slegs  ’n “uitwending” plan te teken. Die kerkraad het self ’n bou-opsigter, ene Petrus Jordaan, aangestel.

Dit was aanvanklik die plan om geelhoutbalke per boot van Mosselbaai te laat kom, maar nadat geblyk het dat dit te duur sou wees, is ander balke in Kaapstad aangekoop. Aangesien die gebou so hoog en breed sou wees, het argitek Thibault voorgestel dat dit verleng sou vernou en van meer pilare voorsien moet word. Die kerkraad het egter bevind dat ’n “menigte van pijlaren” sou veroorsaak dat sommige kerkgangers nie die preekstoel sou sien nie en gevolglik is van die plan en Thibault se dienste afsien. ’n Geskil in verband met laasgenoemde se rekening het daarop uitgeloop dat die kerkraad die bedrag van 200 riksdaalders aan Thibault moes oorbetaal.

In die jaar 1800 is die geliefde dominee Van Aken, yweraar vir die kerkbouprogram, oorlede en toe die kerkraad verder verneem dat die koste van hout gestyg het, is die werk ’n paar maande  gestaak. Spoedig is die spanpoging egter hervat. Reëlings is getref rakende die maak van bakstene en die vervoer van dekstrooi. Daar is selfs ooreenkomste met Paarliete aangegaan in verband met die huisvesting en voedsel vir ambagsmanne, handlangers en slawe. (Uit ’n Bolandse boere-oogpunt is dit insiggewend dat slaweambagsmanne en gewone handlangers onderskeidelik twee en drie “bierglazen” wyn, benewens voedsel, op gesette tye per dag moes ontvang.)

Thibault se bouplan is deur dié van mejuffrou Georg Conrad Küchler vervang. Küchler  het ook onderneem om die werk vir 50 000 riksdaalders te voltooi. Die here C.H. Niehaus en Johan Meyer het vir hom as borge geteken.

Teen die einde van 1802 was die kerkgebou sover voltooi dat die kerkraad dit deur kundige boumeesters uit Kaapstad kon laat inspekteer. Küchler moes enkele veranderinge en versterkings aanbring. Origens is besluit om die gebou van ’n steen- in plaas van kleivloer te voorsien. Voorlopig is om finansiële redes die soldering uitgestel.

Met die voltooiing van die kerk, kon die preekstoel nou uit die ou kerk oorgebring word – ’n taak wat deur meulenaar Bart Louw tee 15 riksdaalders onderneem is.

Die oprigting van die kerkgebou het vyf jaar in beslag geneem. Van binne is dit treffend en indrukwekkend vanweë die eenvoud en soberheid wat dit uitstraal. Aan die westergewel is die ou spreuk ''sol justiliae illustra nos'' aangebring.

Die inwyding van die “Paarlsche kerk” is op 28 April 1805 deur dominee JP Serrurier, emeritus-leraar van die gemeente Kaapstad, waargeneem. Op die Maandag na die inwyding van die nuwe kerk is die oue per openbare veiling van die hand gesit.

Deur die afgelope nagenoeg 180 jaar het die Strooidakkerk weinige veranderinge ondergaan. In 1824 is dit van ’n solder en twee galerye voorsien. In 1838 is die nuwe preekstoel, ’n skenking van mejuffrou MM Krynauw, in gebruik geneem. Die koperpen of -kapstok waaraan dominee GWA van der Lingen sy muts gehang het, is nog daar te sien. In  1852 is die gebou vergroot en van ’n konsistorie voorsien. In 1878 is nuwe kerkbanke, in 1872 lamplig en in 1882 ’n galery in die oostervleuel – waarop die orrel geïnstalleer is –aangebring.

Soos dit tans daar staan, met sy netjiese strooidak, wit mure, omring van sipres- en eikebome, straal die ou gebou ’n ou-wêreldse, landelike sjarme en statigheid uit. Hiertoe lewer die omringende kerkhof met sy grafkelders ’n wesenlike bydrae.

Die kerkhistoriese betekenis van die Strooidakkerk bestaan ook daarin dat sommige van ons land se voorste geestelike leiers as predikante in hierdie gemeente gestaan het. In meer as een geval het hul invloed tot ver buite die gemeentegrense en buite hul eie tyd heen gestrek.

Die Strooidakkerk het ook ’n unieke bydrae tot die Suid-Afrikaanse kerkmusiek en- sang gelewer. Van die beroemdstes onder ons eertydse orreliste het die orrels van die Strooidakkerk bespeel, gemeentesang gelei, orrellesse gegee en koor- en orreluitvoerings gelewer en sodoende ’n unieke kerkmusiektradisie geskep. Pieter Hugo was tien jaar lank ’n “goeie orrelis”. Tussen die jare 1847–1875 het die heer JS de Villiers (Jan Orrelis) wye bekendheid verwerf, onder meer in 1887 as orrelis aangestel. Veertien jaar lank het hy die kerksang en -musiek bevorder. Deur sy orreluitvoerings en dié van sy begaafde seun, PK, is die Paarlse gemeente en gemeenskap sterk musiekbewus gemaak. In die Strooidakkerk is Rocco de Villiers se bekende Koraalboek en geestelike kantate gebore. ’n Geëerde orrelis was AC van Velden, wat die kerkkoor as permanente instelling gevestig het, terwyl dit voorheen slegs by besonderse geleenthede opgetree het.

Die Strooidakkerk van die Paarl, waarvan die 175e bestaanjaar op luisterryke wyse in 1980 gevier is, neem ’n unieke plek onder ons nasionale gedenkwaardighede in. Kerkhistories en argitektonies is dit ’n ligbaken op die pad van ons Afrikaner volkswording en geestesgroei.

=== Duitse Setlaarsmonument, Oos-Londen ===
Die [[Duitse Setlaarsmonument]] herdenk die bydrae wat die Duitse pioniers gelewer het. Die eenheid van die Duitse gesin as die hoeksteen van beskawing word deur die monument beklemtoon. Die beeld is op 10 Oktober 1960 deur [[C.R. Swart]] onthul.

=== Groote Kerk, Kaapstad ===
Met die koms van Jan van Riebeeck en sy mense in April 1652 om aan die Kaap die Goeie Hoop vir die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie se skepe ’n verversingspos te stig, word daar aan ons Suiderstrand ’n loot van die lewenskragtige en toe reeds gelouterde Kerk van die Hervorming in Nederland geplant. Daar verloop egter ruim ’n halfeeu voordat die gemeente wat met verloop van tyd hier gegroei het, op Sondag 6 Januarie 1704 sy eerste werklike kerkgebou in gebruik kan neem. Hierdie eenvoudige, maar mooi agtkantige gebou is opgerig op die verlate onderste gedeelte van Kompanjiestuin wat al in Desember 1677 deur kommandeur Joan Bax en sy Raad vir die aanlê van ’n begraafplaas – en toe later vir ’n “behoorlyck proper kerckje” – aangewys is.

Die gebou het nie die gewone kruisvorm gehad wat in ons land so gewild sou word nie, want in dié geval is die arms van die Griekse kruis deur skuins dwarsmure verbind, sodat ’n gedeelte van elkeen van die vier oop hoeke gevul is. Dit is op die patroon van die sewentiende-eeuse “preekkerke” gebou, waarin die grondplan óm 'n middelpunt ontwerp is. Omdat die toring destyds nie óp die gebou nie, maar daar teenaan opgerig is, het dit die sloping van die eerste ou kerk oorleef.

Verskeie uitbreidings ten spyt, kon die beskikbare ruimte in die kerk mettertyd nie meer in die behoefte van die groeiende gemeente voorsien nie. Toe dit dus teen 1779 blyk dat die gedurige “swart leckagie” in die gebou die houtwerk bedreig, besluit die kerkraad om in plaas van slegs grootskaalse herstelwerk daaraan te laat doen, dit aanmerklik te vergroot. Deurdat hierdie vergroting, wat in 1781 voltooi is, in die uitbouing van die vier half-oop hoeke bestaan het, bly die kruisvorm van die skuins dak behoue, maar origens neem die kerk toe die vorm van ’n vierkant aan met plat dakke op die nuwe aanbousels.

Na meer as 84 jaar begin die mooi ou preekstoel ook tekens van verrotting en wurmbesmetting toon, met die gevolg dat die kerkraad dit in Augustus 1788 aan die Kompanjie se knap en die later so gevierde beeldhouer Anton Anreith, opdra om ’n nuwe te maak. Terwyl Anreith die beeldhouwerk tot volle bevrediging van die kerkraad uitvoer, doen die Kompanjie se baastimmerman, JJ Graaff, die houtwerk, en op 29 November 1789 lewer dominee JP Serrurier as oudste leraar van die gemeente, die eerste preek van die nuwe kansel af, wat vandag nog die bewondering van baie uitlok.

Sedert 1816 het veral die platte van die uitgeboude hoeke van die ou kerk meermale groot uitgawes aan herstelwerk geverg en algaande ook steeds groter kommer gewek … en toe stort daar tydens ’n oggenddiens in Februarie 1835, tot die ontsteltenis van baie kerkgangers, ’n stuk pleistering van die kapiteel van een van die vier groot pilare af!

Nadat daar lank bespiegel en geredeneer is oor die moontlikheid of die eerbiedwaardige ou gebou heeltemal gesloop en deur ’n nuwe vervang moet word, volg die besluit om die dak te vervang en terselfdertyd die kerk van binne – alles volgens die planne van luitenant-kolonel Robert Thomson, bevelvoerder van die Royal Engineers – so te laat verander dat dit met etlike honderde sitplekke vergroot kan word. Toe daar geen bevredigende tenders inkom nie, maak die kerkraad hom gereed om, onder toesig van die bekende argitek en bouer Herman Schutte, self te laat bou. Heel gou stel Schutte verskeie wysigings in die planne voor. Deur die vloer van die gebou een meter hoër te maak, sal die kerk nie alleen binne droër en gesonder wees nie, maar ook met sy treffende uiterlike voorkoms tussen die hoë openbare geboue in die omgewing baie beter vertoon. Nóg belangriker egter was die verandering van die dak.

Toe die dak afgegooi is en Schutte, saam met die goewermentsargitek, John Skirrow, die mure en fondamente deeglik kon ondersoek, blyk dit dat die ou mure en fondamente vir die beoogde herbou van die kerk geheel en al ongeskik is. Begin November 1836 het die kerkraad dus geen ander keuse as om te besluit dat die hele gebou, behalwe die toring en die konsistoriekamer, gesloop moet word nie!

Die planne vir die nuwe gebou word deur Skirrow en Schutte opgestel en die bouwerk staan onder Schutte se toesig, terwyl LF Anhuyser vir die timmerwerk verantwoordelik is. Op ’n dag ná, word die fondamentstene vir die nuwe kerk 136 jaar na dié van die oue, op 27 Desember 1836 gelê. In Mei 1837 moet daar oor die plafon besluit word. Vandag nog verkondig die indrukwekkende gewelf – met sy breë spanning sonder kolomme om dit te stut en sy mooi gestukadoorde rosette waar die kroonlugters hang – die kundige vaardigheid van die ou argitek-bouer wat byna hartstogtelik vir ’n gepleisterde plafon, as  baie duursamer en sierliker as een van plank gepleit word.

Nadat die Gereformeerdes sedert einde Augustus 1835 hul godsdiensoefeninge in die Lutherse kerk in Strandstraat gehou het, is hul reikhalsende verlange om weer in ’n kerk te aanbid, met die inwyding van die nuwe gebou op 31 Januarie 1841 vervul. Sedert die uiteindelike voltooiing van die kerkgebou in Breestraat en die inwyding daarvan in Oktober 1847, raak die een aan die Heerengracht mettertyd as die Groote Kerk en die ander een as die Tweede, die Nieuwe of ook die Bovenkerk bekend.

Nog voordat die ou kerkgebou afgebreek is, moes die grafkelders onder die vloer daarvan, opgevul word. Daarin is weggelê verskeie gesagvoerders uit die tyd van die  VOIK, ’n Britse goewerneur uit Oos-Indië en ook ’n hele aantal ander manne van rang en stand, sowel as talle gewone burgers en burgeresse uit die ou Kaapse samelewing, saam met hul kinders. Daarby kom die grafmonumente – waarvan die swierige stellig dié van goewerneur Simon van der Stel uit 1712 was – wat indertyd teen die mure in die kerk aangebring is. Hulle is blykbaar met die vergroting van die gebou teen 1870 verwyder, en tot dusver is slegs twee teruggevind. Gelukkig pryk ’n klompie van die historiese wapenskilde of rouborde wat vroeër in die begrafnisstoete, veral van vername manne, saamgedra en daarna in die kerk gehang is, vandag weer teen die mure onder die galerye.

Nadat die derde orrel van die ou kerk – ’n geskenk van die welgestelde handelaar Jan Hoets in 1826 – in telkens vergrote en verbeterde vorm nog gedurende meer as ’n eeu ook in die nuwe gebou diens gelewer het, word die huidige orrel begin Desember 1957 in gebruik geneem. Hierdie pragtige instrument, wat al die grootste kerkorrel in die suidelike halfrond genome is, speel ook in die ou Moederstad se musieklewe ’n vername rol.

Die klok wat vandag nog in die toring hang, en wat al sy aandeel in talle historiese plegtighede gehad het, dra die monogram van die VOIK (VOC) en is in 1726 deur JA de Grave in Amsterdam gegiet. Langs die grote hang daar ook ’n kleiner een, wat in 1810 deur Thomas Mears in Londen gemaak is.

[[Lêer:’n Wit en swart afdruk van ’n skildery deur TF Cromfield van die Groote Kerk en ou slawehuis in 1824.jpg|duimnael|’n Wit en swart afdruk van ’n skildery deur TF Cromfield van die Groote Kerk en ou slawehuis in 1824]]
Van onskatbare waarde is die kerksilwer wat in die Groote Kerk bewaar word. So is daar die twee klein gegraveerde Nagmaalbekers met deksels wat die kerkraad reeds in 1669 deur “daniel de silversmit” – Daniel Echt, ’n Sweed van geboorte – laat maak het. Hulle is onder die heel oudste bekende stukke Kaapse silwer – terwyl daar ook twee inkkokers is wat Matthias Lötter in 1737 vervaardig het. Die mooi doopbak waaruit duisende lede van agt of meer geslagte Kaapse kinders en andere gedoop is, is een van die weinige egte stukke wat van die kunsvaardigheid van die vroeë Kaapse silwersmid Johann Hasse getuig. Saam met die koperstander, is dit in 1752 deur ’n gesiene dame aan die kerk geskenk.

Op die plek waar die Groote Kerk staan, word die Here God dus nou al meer as 280 jaar lank aanbid. Vir geslagte van gelowige kerkgangers is die plek deur ’n ryke skat van gewaarwordinge en herinneringe ook van geestelike ervaringe geheilig, en vir die Afrikaners van Kaapstad was die kerk aan die Heerengracht – later Adderleystraat – nog altyd ’n waardige beliggaming van die Kerk van hul vaders en ’n helder ligbaken langs hul dikwels moeilike pad vorentoe.

=== Hugenote-monument, Franschhoek ===
Die herroeping van die Edik van Nantes in 1685 en die daaropvolgende vervolging van die Protestante het daartoe gelei dat ongeveer 200 Franse gesinne hulle aan die Kaap gevestig het. Die Hugenote was, soos die Hollandse koloniste, Calviniste – maar in ’n sterker graad.

Die godsvertroue in ’n almagtige, liefdevolle Vader, wat een van die wesenskenmerke van die Afrikaner se geloof vorm, is deur die Hugenote versterk.

Vandag staan daar in Franschhoek dié indrukwekkende monument ter ere van ons Hugenote-stamouers en hulle aandeel in die volkswording van die Afrikaner.

Op 11 Desember 1936 is op ’n vergadering, wat onder voorsitterskap van senator FS Malan in Kaapstad plaasgevind het, besluit om in 1938 ’n groot herdenkingsfees te hou om die vestiging van die Franse Hugenote aan die Kaap 250 jaar tevore te herdenk. Terselfdertyd het die vergadering besluit dat ’n monument vir die Hugenote opgerig sou word om hulde te bring aan hulle veelseggende bydraes op godsdienstige, kulturele, sosiale en politieke gebied.

Nadat verskeie ontwerpe vir die monument ontvang is, het die komitee besluit om ’n ontwerp van die bekende beeldhouer [[Coert Steynberg]], van Pretoria, met ’n ontwerp van meneer JC Jongens, ’n Nederlandse argitek van Kaapstad, te kombineer. Die sentrale motief van die monument sou bestaan uit ’n vrouefiguur met die aardbol onder haar voete (mnr. Steynberg se ontwerp), terwyl meneer Jongens se ontwerp van ’n suilegalery, ’n paar lugboë en ’n watervywer as agtergrond en voorgrond sou dien.

[[Lêer:00000-Hugenot Monument-Franschhoek-s.jpg|duimnael|Die [[Hugenotemonument]] Franschoek]]
Die hele monument is in Paarlse graniet uitgevoer onder toesig van die Kaapstadse argitek CP Walgate. Die bouwerk is aan die firma JR McKillop, van Kaapstad, opgedra, terwyl die sentrale  vrouefiguur deur Coert Steynberg self uitgebeitel is.

Die monument is teen die agtergrond van die Drakensteinberge opgerig op ongeveer vier hektaar grond wat geleë is aan die bopunt van Hugenoteweg, die hoofstraat van Franschhoek. Die monument het ongeveer £18 000 (R36 000) gekos.

Die monument, wat in 1947 voltooi is, is op 12 April 1948 ingewy. Die hoofspreker by dié geleentheid was dr AJ van der Merwe, Moderator van die Ned. Geref. Kerk in Kaapland. Die monument is deur ’n direkte afstammeling van die Hugenote-voorvaders, die 82-jarige Hester Beatrix Hugo (tant Hessie), die oudste dame op Franschhoek, onthul.

Die Hugenote-monument is om sy simboliese betekenis een van die belangrikste monumente in Suid-Afrika. Die vrouefiguur is eerstens die verpersoonliking van veral die gees van godsdiens- en gewetensvryheid van die Franse Hugenote. Dit word deur die Bybel in haar regterhand, en die verbreekte ketting in haar linkerhand, aangetoon. Tweedens versinnebeeld die vrouefiguur die vlug, in geestelike sin, van die vrygeworde Hugenote-gees na Suid-Afrika. Sy staan bo-op die aardbol van Frankryk, en haar blik is gerig op ’n grootste visioen van komende dinge in die verre toekoms. Op haar kleed is die patroon van die nasionale blom van Frankryk, die Franse lelie. Dit simboliseer die feit dat Frankryk baie van sy seuns en dogters verloor het toe hulle uit die land gevlug het. Op die see, ten weste van die reliëfkaart van Afrika, is ’n reliëfmodel van een van die skepies waarmee die Hugenote na die suidpunt van Afrika gereis het. In die suidhoek, waar hulle hul gevestig het, is die simbole van hulle godsdiens (die Bybel), kuns en kultuur (die harp), land- en wynbou (die koringgerf en druiwestok) en nywerheid (die spinwiel) te sien. Op die gedenkrol onderaan staan die jaartal ''1688'', wat die koms van die eerste Hugenote aandui, en op die voetstuk staan ''DIE HUGENOTE''.

Die bouwerk wat as agtergrond en voorgrond van die monument dien, bestaan uit die volgende: drie magtige lugboë wat deur vier slanke pilare van 12&amp;nbsp;m hoog gevorm word en die sinnebeeld is van die goddelike Drie-eenheid; die middelste boog wat deur ’n son en ’n kruis bekroon word en die Christelike geloof en Son van Geregtigheid voorstel, ’n suilegalery in die vorm van ’n halfsirkel, en op die voorgrond ’n vywer van 12&amp;nbsp;m by 18&amp;nbsp;m met waterlelies. Die watervywer en die suilegang is albei simbolies van ongestoorde gemoedsrus en sielevreugde ná veel stryd en woeling.

=== Kasteel de Goede Hoop, Kaapstad ===
{{Hoofartikel|Kasteel die Goeie Hoop}}
Gedurende die tydperk tussen 1666 en 1679 is die tydelike fort omskep tot die Kasteel wat vandag die oudste bewaarde gebou in Suid-Afrika is. Die Kasteel De Goede Hoop was beplan as ’n halfwegstasie, maar het die hoeksteen geword vir die vestiging van die Westerse beskawing in Afrika.

=== Koopmans-De Wet Huis, Kaapstad ===
Wanneer ’n mens in Strandstraat, Kaapstad, af beweeg en jy kom by die wit dubbelverdiepinghuis met sy indrukwekkende neo-klassistiese styl, kan jy nie anders as om vir ’n paar oomblikke na die geskiedenis teruggevoer te word nie. Die [[Koopmans-de Wet-huis]] staan hier rustig en statig, selfs uitdagend, teenoor die toringblokke wat hom aan alle kante omring – ’n kultuurerfenis, ’n Afrikanerbaken wat sy plek aan niks en niemand afstaan nie. Vandag herinner hierdie praggebou ons nie alleen aan vervloë dae in Kaapstad nie, maar ook aan ’n Afrikanervrou wat onuitwisbare spore in die Afrikanergeskiedenis nagelaat het.

Maria Margaretha de Wet is op 18 Maart 1834 in Kaapstad gebore in die huis wat vannag as die Koopmans-De Wet-museum bekend staan. Op dertigjarige leeftyd het Marie de Wet met Johan Christoffel Koopmans in die huwelik getree. Hy was ’n Hollander wat in 1857 na die Kaap gekom het. Ongelukkig is ’n baie gelukkige huwelik na 15 jaar beëindig toe Johan Koopmans oorlede is. [[Marie Koopmans-de Wet]] het kinderloos agtergebly. Na haar man se oorlye het sy en haar jonger suster, Margaretha, tot hul afsterwe in hul ouerhuis bly woon.

In haar lewe het Marie Koopmans-de Wet seker die bekendste vrou in Kaapstad geword. Sy het ’n baie goeie opvoeding ontvang en het ’n besondere talent vir die aanleer van tale gehad, sodat sy Frans en Duits goed kon bemeester en later selfs ook Italiaans aangeleer het. As intelligente en talentvolle mens, het sy ’n leidende rol in die sosiale lewe in die vroeë jare van die Kaap gespeel. Die salon van mevrou Koopmans-De Wet, geskoei op die beste voorbeeld van Europa, was mettertyd tot ver buite die grense van haar vaderland bekend. Reisigers na die Kaap het hulle gelukkig geag as hulle ’n besoek aan mevrou Koopmans kon bring. So het sy persone uit die hoogste sosiale lae ontvang en was daar gereeld buitelandse konsuls, regters, ministers, parlementslede, predikante en professore wat besoek by die bekende huis afgelê het. Die presidente van die Boererepublieke, soos Brand, Reitz, Kruger en Steyn was haar persoonlike vriende.

Vir die Afrikaner is dit egter die besondere Afrikanerskap van hierdie merkwaardige vrou wat die meeste beïndruk. Selde het ’n vrou in die openbare lewe die saak van die Afrikaner met soveel oorgawe en toewyding gedien.

Dit was veral in verband met haar ondersteuning van die Boere in die Tweede Vryheidsoorlog dat Marie Koopmans-de Wet haar plek in die Afrikaner geskiedenis verewig het. Aanvanklik het sy haar beywer om die oorlog te verhoed en later om vrede gesluit te kry. Met die oorlog ’n voldonge feit, het sy egter geen steen onaangeroer gelaat om hulp te verleen veral aan vroue en kinders in die konsentrasiekampe en die krygsgevangenes in die gevangenekampe nie.

Haar huis het ’n depot van allerlei middele geword wat van vredeskomitees en belangstellendes na haar gekanaliseer is om dit by die lydende Boere te kry. So het sy honderde kratte voedsel, medisyne, klerasie en nog wat uit haar huis na die oorlogsfront versend. Deur haar onverbloemde ondersteuning van die Boeremagte, het sy haar die gramskap van die Britse regering in die Kaap op die hals gehaal. Dit het haar egter in geen stadium afgeskrik om te doen wat sy as haar plig beskou het nie. Die aktiewe en kragdadige ondersteuning van die Republikeinse magte uit die hartjie van die Britse domein in Suid-Afrika, Kaapstad, is inderdaad ’n merkwaardige stukkie geskiedenis.

Marie Koopmans-de Wet is op 2 Augustus 1906 in Kaapstad oorlede. Sy en haar suster het die huis en al hulle besittings aan die volk van Suid-Afrika bemaak, en danksy hierdie gulle gebaar, is die Koopmans-De Wet-huis in 1913 gerestoureer en tot museum verklaar.

Die oorspronklike huis was vermoedelik die gewone Kaapstadse woning uit die agtiende eeu – ’n enkelverdieping gebou met ’n rietdak. Sedertdien is heelwat veranderinge egter aan die huis aangebring. Die vernaamste verfraaiing van die huis is waarskynlik tussen 1783 en 1789 deur die bekende argitek LM Thibault aangebring. Hy het die huidige front ontwerp en het waarskynlik ook die heel voorstuk van die huis aangebou, naamlik die sit- en eetkamer en die portaal op die onderste verdieping, en die twee slaapkamers en kleedkamertjie daarbo. Die treffende eienskap van die vooraansig is die vier gegroefde muurpilasters, die panele tussen die boonste en onderste vensters en die geweldriehoek van drie vensters in plaas van een oordek. Die meeste van die binnehoutwerk is van greinhout. Die kosyne en style van die deure sowel as die vloere en balke is van kiaat. Die binneste muurskilderye dateer waarskynlik uit ongeveer 1780, vermoedelik deur die Duitse kunstenaar Hartmann.

Vandag kan van die mooiste Kaapse meubels in die Koopmans-De Wet-museum gesien word. Die kosbare en smaakvolle meubels in die huis bekoor nie alleen die besoeker nie, maar dwing ook by hom bewondering af vir die besondere vrou wat toegesien het dat dit vir die nageslag bewaar sal bly.

Die Koopmans-De Wet-huis is een van die mooiste museums in Suid-Afrika, maar is ook ’n stukkie Afrikaner-heiligdom wat die Afrikaner tot die beste inspireer.

=== Van Riebeeck-standbeeld, Kaapstad ===
[[Lêer:Jan Van Riebeeck Statue Cape Town.jpg|duimnael|Van Riebeeck Standbeeld]]
n Groot standbeeld van Jan van Riebeeck staan aan die onderpunt van Adderleystraat in Kaapstad en is op 18 Mei 1899 ingewy. Van Riebeeck het nie net die eerste fort gebou nie, maar die kompanjietuine aangelê, waarvan enkele bome uit daardie tydperk vandag oorleef. Jan van Riebeeck se gesig was vir dekades op die banknote van die Republiek van Suid-Afrika. Daar is later ook ’n standbeeld van sy vrou Maria naby sy standbeeld opgerig.

== Historiese dokumente ==
=== Jan van Riebeeck gebed (1652) ===
Die eerste dokument is die gebed wat Van Riebeeck voorgelees het toe hy met sy bemanning op 6 April 1652 by Tafelbaai aan wal gestap het. Dit was wel nie ’n gebed uit sy hart uit nie, maar ’n voorgeskrewe gebed wat die VOC oral by nuwe vestings laat bid het. Tog gee dit ’n aanduiding van die Christelike grondslag van die Afrikaner – reg van die begin af.

=== Vrystelling van Vryburgers (1657) ===
[[Lêer:Vryburger grondbrief Jacob Cloete 1657.jpg|duimnael|Die eerste grondbrief aan 'n vryburger, in die naam van Jacob Cloete van Cologne. Die datum daarop is 1675 en dit verwys na grond langs die Liesbeekrivier.]]
Die tweede dokument handel met die vrystelling van vryburgers; wat hulle regte en pligte sou wees. Dit is belangrik, want sonder hierdie instelling, sou die Kaapse Nederlandse bevolking voortdurend gewissel het en ’n nuwe volk sou nooit kon ontstaan nie. Vir Van Riebeeck en die VOC was dit net ’n ekonomiese besluit, maar dit het veel groter gevolge ingehou.

=== Klagskrif teen WA van der Stel (1706) ===
Die vryburgers is nie altyd billik behandel nie. Amptenare was korrup en het, naas hulle salaris, ook vir eie rekening geboer. Vryburgers is van die handel uitgesluit of moes swak pryse aanvaar. Dié stand van sake het met goewerneur Willem Adriaan van der Stel ’n hoogtepunt bereik. Van der Stel het wel sy plaas Vergelegen (digby vandag se Somerset-Wes) tot ’n modelplaas opgebou, maar VOC-eiendomme en vryburger-dienste gebruik daarvoor. Teenstand het hy roekeloos onderdruk. Onder leiding van Adam Tas is ’n klagskrif hieroor na die Here XVII in Nederland gestuur en hulle het Van der Stel in oneer teruggeroep.

== Kulturele herdenkingsdae ==
=== Van Riebeeck-dag, 6 April ===
Jan van Riebeeck het self ’n besondere waarde aan die datum 6 April geheg. Dit was op die dag wat hy aan wal gestap het nadat hy met drie skepe, naamlik die ''[[Dromedaris (skip)|Dromedaris]]'', Reijger en Goede Hoope by Tafelbaai gearriveer het met die doel om ’n verversingstasie te vestig. Die gebeure is jaarliks herdenk. In 1752 is die dag met ’n erediens gevier. Sedert 1852 het die Kaapse kerk gevra dat die dag as ’n godsdienstige feesdag beskou moet word. Tydens die driehonderdste herdenking van 6 April in 1952 is dit tot openbare vakansiedag verklaar. Na 1994 het Van Riebeeck-dag as vakansiedag verval.

=== Hugenotefees, 13 April ===
Die eerste Hugenote het op 13 April 1688 in Tafelbaai aangekom. Alhoewel die dag deur die eeue in herinnering geroep is, was dit nooit erken as ’n amptelike feesdag of openbare vakansiedag nie. Die rede is waarskynlik dat die Afrikaanse gereformeerde kerke Hervormingsfees op die Sondag naaste aan 31 Oktober vier en die huldiging aan die Hugenote se godsdienstige bydrae hierby insluit.

== Kulturele simbole ==
=== Nederlandse vlag ===
Hierdie vlag het drie horisontale bane in rooi (soms oranje), wit en blou. Die VOC het dieselfde vlag gebruik en net die letters VOC in die middelste wit baan gedruk. Die Nederlandse vlag is die kultuurvlag wat die langste onder die skadu van Tafelberg gewapper het, vanaf 1652 tot 1795 en toe weer vanaf 1803 tot 1806.

=== Hugenote-kruis ===
Die kruis is deur die ou Hugenote gedra as simbool van hul geloof en ook as ’n manier om mekaar te herken. Die boonste ronde knoppies verteenwoordig die agt saligsprekinge, die Malteserkruis gevorm deur die vier blare van die Franse lelie verteenwoordig die vier evangelies, Die vier fleur-de-lis, elk met drie blare, verteenwoordig die 12 apostels, en die hangende duif verteenwoordig die Heilige Gees. Toe die vervolging op sy ergste was, het hulle in die middel van die kruis ’n pêrel geplaas as simbool van trane wat vloei.

== Pioniers Artikels ==
=== Gerhardus Marthinus Rudolph, CMG – Landdros van Ladysmith, 1881–1899 ===
Gert Rudolph, vernoem na sy vader se neef [[Gerrit Maritz|Gerhardus Marthinus Maritz]] (Voortrekkerleier), is gebore op 28 September 1828 te Port Elizabeth. Saam met sy ouers het hy by Gert Maritz op Saailaer aangesluit in Natal. As ’n seun van tien jaar, was hy saam met die Voortrekkers en [[Hans Dons de Lange|Hans (Dons) de Lange]] se laer op die wal van die Groot Boesmansrivier, ses myl bokant Estcourt, vir drie dae en nagte omsingel deur Zoeloes (13, 14 en 15 Augustus 1838). Hierdie plek is toe Veglaer genoem.

Sy skoolopleiding het hy in Pietermaritzburg ontvang. Op 14 November 1849 is hy in die huwelik bevestig met Anna, dogter van Matthys Marais van Umkomaas en later van die distrik Estcourt.

In 1853 het hy een van sy skoonvader se plase gekoop, grensende aan Estcourt, die geskiedkundige plaas “Zaailaager”, waar Gert Maritz, Hans Dons de Lange en ’n paar ander Voortrekkerlaers gestaan het.

In 1859 stuur hy aan as tolk in Engels, Afrikaans en Zoeloe by die Landdroskantoor Estcourt,  onder Landdros MacFarlane, eerste Landdros van Estcourt.

In 1873 verlaat hy Estcourt en gaan na Utrecht onder die Suid-Afrikaanse Republiek as Landdros. Hierdie pos beklee hy tot 1881.

Na die anneksasie van die Transvaal op 12 April 1877 is hy en Hendrique Shepstone benoem tot ’n tweeman-kommissie om die lang bestaande grensgeskil met [[Cetshwayo]] te besleg. Cetshwayo was uiters onvriendelik. Hy het die Landdros toegesnou: “Hoe durf jy ’n Engelsman in my land bring. Weet jy nie ’n Engelsman is soos ’n padda nie? Vanaand buite jou, stroois, more-aand is hy daar binne.”

Cetshwayo was so kwaad dat hy ’n aantal Zoeloes gestuur het om die twee op hulle terugreis te vermoor. Maar vir Rudolph was die barbaar se mentaliteit ’n ope boek. Hulle is met ’n ompad huis toe. Later het Cetshwayo hom raakgeloop en vertel van die moordpoging, en daarby toegevoeg: “Jy is ’n slim jakkals.”

In 1879 is berig ontvang dat Cetshwayo se wagte reeds tot tien myl van Utrecht af opgeruk het om die inwoners van die dorp uit te roei. Vir die Landdros het Cetshwayo baie agting gehad, en dit was begryplik dat Rudolph die aangewese man was om te probeer om die aanslag af te weer.

Hy het vrywilligers gevra om saam te gaan onderhandel, maar net 67 man het hulle aangemeld. Die volgende oggend het net sewe opgedaag. Met hierdie groepie en sy polisiejong het hy die vyand tegemoet gery. ’n Entjie van die Zoeloes af het die sewe man agtergebly, en hy met sy polisiejong het tot by die aanvoerders gegaan. Hy het op sy perd bly sit en uiteindelik die aanvoerders van Cetshwayo se magte oorreed om nie die bevele van hulle koning uit te voer nie.

Net na hierdie ooreenkoms het een van die Zoeloes egter met ’n assegaai op die Landdros afgestorm. Rudolph het die knopkierie van sy polisiejong gegryp en die Zoeloe se kop verpletter. Die Landdros wou sy rewolwer gebruik, maar die aanvoerders het geskree dat hy nie moet skiet nie. Daarop het die menigte die dooie Zoeloe met hulle assegaaie verder vermink. So is die aanval op Utrecht afgeweer. Vir hierdie kordaatstuk is hy op 24 Mei 1882 deur [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Koningin Victoria]] vereer met die toekenning van ’n ivoor en goue stervormige CMG- medalje, “The Companion of the most distinguished Order of St. Michael and St. George”.

In 1881 verlaat hy Utrecht, en word landdros van Ladysmith, Natal, tot 1899. Vanaf 1899 het hy by sy seun op sy plaas “Zaailaager” gebly tot na die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. In 1903 verhuis hy na sy nuwe tuiste te Greytown waar hy op 14 April 1906 oorlede is in die ouderdom van sewe-en-sewentig en-’n-half jaar.

=== Die Britse Setlaars, 1820 ===
Dis die oggend van 9 April 1820. Oor die groenblou horison van die see verskyn die seile van die ''Chapman'', ’n seilskip met ’n paar honderd mense aan boord. In Algoabaai word anker uitgegooi en met platboomskuite word mans, vrouens en kinders na die strand gebring. Waar die skuite nie nader aan die strand kan kom nie, word vrouens en kinders deur soldate deur die vlak water tot op Suid-Afrikaanse bodem gedra. Dit is die eerste groepie immigrante wat Engeland verlaat het om in Suid-Afrika ’n nuwe vaderland te vind. Hulle het die beskaafde wêreld vaarwel gesê omdat daar vir hul kinders geen toekoms meer was nie en omdat die Britse regering en die goewerneur aan die Kaap mense wou hê om die Suurveld te verdedig teen die aanvalle van die Xhosas.

Na die ''Chapman'' het nog 20 ander seilskepe in Algoabaai aangekom met immigrante uit Engeland, Skotland en Ierland. By die Baai is ’n groot tentekamp opgeslaan om die setlaars voorlopig te huisves. Die goewerneur het 200 ossewaens van Boere uit die distrikte Uitenhage en Graaff-Reinet gehuur om die setlaars na hul nuwe tuiste in die Suurveld te vervoer. Die Suurveld was die streek wes van Visrivier, die oostelike helfte van die distrik Uitenhage, tussen [[Sondagsrivier|Sondags-]] en Visrivier, ongeveer 70 myl lank en 50 myl breed.

Sommige gesinne moes 12 dae op die waens bly om hul bestemming te bereik. Die naaste plasies was ongeveer 80 myl van die Baai en ander tot 130 myl. Eers by hul aankoms in die Suurveld het die mense die ware oogmerk van die regering besef. Die afskeidswoorde van kolonel Cuyler, die landdros van Uitenhage, het die setlaars laat besef dat hulle hier aan groot gevare en sware ontberings blootgestel was. Hy het gesê: “Menere, as julle uitgaan om te ploeg, moet julle nooit julle gewere agterlaat nie.” Hulle hulpelose en weerlose toestand het verder duidelik geword toe die goedhartige Boere wat hulle na hul bestemming gebring het, met gevoelens van bejammering en verwondering hulle vaarwel gesê het. Die Britse regering het hulle nie vooraf ingelig oor die landstreek waarheen hulle immigreer nie. Daar is net verklaar dat hulle gevestig sou word êrens aan die suidooskus van Afrika.

Daar sit die setlaars nou op die vlakte met geen bedekking, geen vervoermiddel, maar met slegs hul bagasie op die lang gras neergesit, onbekend met die land en sy aard, hul enigste vertroue op God wat hulle duisende myle op gevaarlike oseane bewaar het. Maar te midde van die hopelose en onherbergsame toestand was daar tog een groot troosgedagte: hulle hou nou hulle eie grond besit en kon werk vir die toekoms van hul kinders.

Die gedagte aan ’n nuwe lewe het tot aksie en daadkrag besiel: tente is opgeslaan, die nagvure is aangesteek en die lewe van ’n setlaar het ’n aanvang geneem. Daar moes eers ’n huisie gebou word. Terwyl die mans hout gesaag en gekap het, het die vrouens en kinders riet en dekgras gesny. Die eerste huisies was eenvoudig met 2 vertrekke. Die mure was pale wat ingeplant is met latte en riete tussenin. Daarna is dit met grond gepleister. Die dak was van gras en die vloere van grond.

Die setlaars het nie trekdiere besit nie en daarom maar met ’n [[groentetuin]] begin. Toe enkele van hulle ’n paar osse gekoop het, het hulle ook ander gehelp om koring te saai. Hulle was nie toegelaat om werkvolk te huur nie. Hulle moes ’n pas hê as hulle van hul plasies wou gaan. Die plasies was heeltemal te klein en die grond en klimaat ongeskik vir landerye. Gedurende die eerste drie jaar is geen koring geoes nie omdat roes die gesaaide verwoes het. Mense moes soms tot 30 myl ver loop om kos te gaan haal en sakke van 50 pond gewig op die rug dra.

Sodra die setlaars beeste aangeskaf het, het die diefstal van die Xhosas begin. In September 1821 is ’n jong seun vermoor en ’n hele klomp beeste gesteel.

Die setlaars moes groot ellende en ontberings verduur. In 1824 was daar 1,800 van die boere in die Suurveld wat in die allerellendigste toestand verkeer het. Hulle klere en skoene was verweer en die meeste het net van mielies en pampoen gelewe. Maar deur volharding en harde werk het hulle uiteindelik die wildernis verower en vir hulle kinders ’n toekoms verseker.

Gedurende die Sesde Kafferoorlog van 1835 het die setlaars swaar verliese gely: 456 plase is verwoes, 5 700 perde, 12 000 beeste en 162 000 skape is geroof. Hierdie ramp was die oorsaak dat duisende Afrikaanssprekende boere die Kaapkolonie verlaat het. Dit is die Groot Trek. Die Engelse koloniste het egter gebly waar hulle soveel terugslae en teleurstellings verduur het. Hulle sou later ook nog die ellende van die sewende, agste en negende Kafferoorloë moes deurmaak. Die was vir hierdie mense ’n groot teleurstelling toe hulle mede-koloniste, die Afrikaners, die Kolonie verlaat het. Piet Retief was ’n vriend van die setlaars in die omgewing van Grahamstad. Hy was vir hulle die mondstuk en pleitbesorger by die Kaapse regering. Toe die Engelse vriende verneem dat Retief van plan was om by die Trek aan te sluit, het die setlaars ’n aantal manne na hom gestuur om hom te vra om van sy voorneme af te sien.

Toe die ou patriarg, Jacobus Uys, met sy seun Pieter Uys en ongeveer ’n honderd Trekkers buite Grahamstad uitgespan het op hul uittog na die noorde, het die setlaars uit agting vir hierdie ou vader en as ’n blyk van meegevoel en onder die besef van die tragiese verloop van sake, besluit om aan hom ’n aandenking te oorhandig. By wyse van ’n kollekte is ’n groot Bybel gekoop, in leer gebind en aan die ou volksvader oorhandig. Buite op die omslag was gegraveer: “Aanbieding deur die inwoners van Grahamstad en omgewing aan mnr. Jacobus Uys en sy trekkende mede-landgenote.”

Aan die binnekant van die omslag was geskryf: “Hierdie heilige Boek word aan mnr. Jacobus Uys en sy mede-trekkers aangebied deur die inwoners van Grahamstad en omgewing as ’n afskeidsgeskenk ter wille van die agting en die diepgevoelde spyt oor hul vertrek. Hulle innige begeerte en ernstige poging om ’n eie predikant te bekom en hulle strenge nakoming van die ordinansies van die gewyde Boek is voldoende waarborg dat hulle in hul swerftogte op soek na ’n ander vaderland, altyd gelei sal word deur die voorskrifte in hierdie heilige Boek en dat hulle standvastig by daardie ordinansies sal lewe, sal vashou aan die bevele van die Skepper van die Heelal, die God van alle nasies en volke.”

’n Groot aantal setlaars het die oorhandiging bygewoon. Thomas Phillips wat die Bybel oorhandig het, het in sy toespraak melding gemaak van die agting van die setlaars vir hulle mede-burgers en sy spyt uitgespreek oor hul vertrek: “… and we must always acknowledge the general and unbounded hospitality with which we have been welcomed in every portion of the Colony.” [[Piet Uys]] het namens sy ou vader gesê dat hy innig jammer was dat hulle van so baie getroue vriende moes afskeid neem. Hy het die blyk van agting en vriendskap baie hoog op prys gestel.

Die nageslag van hierdie manne en vroue wat ’n beskaafde land verlaat het om die Christelike beskawing in ons land te help vestig, woon vandag nog tussen ons. Baie van hulle het ’n groot aandeel geneem in die opbouing van ons land en hulle merk gemaak in ons volk se geskiedenis. Die name van [[Dick King|Richard (Dick) King]], [[Alexander Biggar]], [[Thomas Halstead]], William Robinson, Henry Hartley, [[Thomas Holden Bowker|Thomas Bowker]] en ander is nou verbonde aan ons nasiewording. Later vertel ons van hierdie manne.

=== Die koms van die Britse Setlaars ===
Die koms van die Britse setlaars van 1820 na die Kaapkolonie, het ’n nuwe tydperk in die ontwikkeling van suidelike Afrika ingelui. Hoewel Brittanje die Kaap reeds in 1806 verower het, was dit eers met die koms van die setlaars dat daar enigsins sprake was van ’n Engelssprekende bevolkingsgroep in Suid-Afrika. Dit het die ontwikkeling van die Kaap feitlik onlosmaakbaar geknoop aan Brittanje. Lg. sou nou ook deur bande van bloed aan die Kaap gebind word.

Die koms van hierdie Britse setlaars was in die teken van en omgeef met die groot probleme wat Brittanje en die Kaapkolonie aan die begin van die 19e eeu geteister het. Brittanje was uitgeput deur ’n jare lange oorlog teen Napoleon. Die Kaapkolonie is dan ook oorspronklik beset met die doel om te verhoed dat die Franse dalk beheer oor die Seeroete na die ooste verkry. Spoedig egter is die Britse owerheid betrek in duur grensbotsings met die Xhosas op die Oosgrens van die kolonie.

Vir goewerneur [[Charles Somerset]] was die enigste goedkoop en permanente oplossing van hierdie grensprobleem, die plasing van ’n groot aantal blanke koloniste op klein plasies langs die grens. Hulle sou dan die eerste linie-verdediging van die kolonie kon waarneem en so voorkom dat ’n groot troepemag gedurig op die grens gestasioneer moes word. Die Hollandssprekende koloniste het egter op uitgestrekte veeplase geboer en het in elk geval ná die eerste grensoorloë, nie meer in die Suurveld belanggestel nie. Die ideale oplossing vir Somerset was dus om immigrante uit Brittanje in te voer. Sy verengelsingsbeleid sou ook ’n groot stoor vorentoe kry as hy ’n groot aantal Engelssprekendes in die binneland kon vestig. Geesdriftig het hy toe aan die werk gespring om die Britse owerhede in so ’n skema geïnteresseerd te kry.

Die toestande in Brittanje was op daardie stadium baie haglik en duisende mense het emigrasie as hul enigste redding gesien. Die soldate wat na die einde van die [[Napoleontiese Oorloë]] teruggekeer het, moes nou vind dat daar geen werk vir hulle was nie. Nadat hulle jare lank vir Brittanje geveg het, kon hul eie land nie vir hulle ’n heenkome bied nie en het hulle verbitterde werkloses geword.

Die Industriële Omwenteling en die opkoms van fabrieke het verdere duisende werkloses veroorsaak. Waar hierdie mense vroeër ’n bestaan kon maak met tuisnywerhede, het die fabrieke hulle nou geruïneer en baie moes selfs hul jong kinders in die fabrieke laat werk om kop bo water te hou. Op die Engelse platteland is baie landbouers ook van ’n heenkome beroof deur die afkamping van die meent-gronde. Baie het ’n bestaan gemaak deur hul vee op hierdie meent-gronde te laat wei. Die regering het dit egter laat toekamp en aan die groot grondbesitters verkoop.

Toe die Britse regering dus bekend maak dat hulle R100,000 beskikbaar stel vir so ’n immigrasie-skema na die Kaapkolonie, was die aanvraag oorweldigend. Iets soos 90,000 aansoeke is ontvang. Ongelukkig kon hulle slegs 4,000 mense stuur. Hierdie immigrante moes hulself groepeer in groepies van minstens tien manlike persone. Die regering sou dan met die leiers van die groepe onderhandel. Elke volwasse manlike persoon moes R20 by die regering deponeer. Dit sou dan later in drie paaiemente aan hulle terugbetaal word. Hulle sou ’n gratis oortog en ’n plasie van ongeveer 50 morg verniet ontvang.

Salig onbewus van al die probleme wat nog op hulle wag, vertrek die immigrante toe in 1819 met 21 skepe uit Londen. Hulle arriveer in die volgende jaar in Algoabaai, waar hulle deur die waarnemende goewerneur sir Rufane Donkin, ontvang word.

Lord Charles Somerset het die Oos-Kaap beskryf as ’n vrugbare en pragtige park-landskap. Die setlaars was dus vreeslik teleurgesteld toe hulle by Algoabaai aankom en vind dat dit ’n droë, vaal en onaansienlike streek is – heeltemal anders as die groen landskap van Brittanje. Hier het die eerste wankelmoediges reeds begin wonder of hulle ’n wyse stap gedoen het.

Die nedersetting by Algoabaai het op daardie stadium slegs bestaan uit Fort Frederik en drie klein huisies. Die Setlaars is dus maar voorlopig in tente gehuisves, die armes in klein ronde tentjies en die hoër klas immigrante in gerieflike markiestente. Hierdie tradisionele Britse instelling van maatskaplike ongelykheid en klasseverskille moes egter gou voor die probleme en aanslae van Afrika wyk. Goewerneur Donkin verdoop dan ook op hierdie stadium die nedersettinkie tot Port Elizabeth – ter ere van sy oorlede vrou, Elizabeth Markham.

Die Setlaars moes eers ’n hele rukkie in hierdie tente-dorp bly voordat hulle na hul toekomstige plasies verskuif kon word. Donkin het eintlik net 2,000 van hulle verwag en toe daar dubbel soveel opdaag, was sy planne ’n bietjie in die war gestuur. Hy besluit toe om die Iere maar by Clanwilliam te laat vestig i.p.v. op die Oosgrens.

Vanaf Algoabaai is die Setlaars deur Hollandse koloniste uit die omgewing met ossewaens na hul standplase vervoer. Aangesien daar op daardie stadium slegs sowat 400 Boere in die hele kolonie Engels magtig was, kon die Setlaars glad nie eers met hul nuwe mede-landgenote gesels nie. Elke groepie is dan ook by hul plasie afgelaai, sonder dat hulle ’n idee gehad het van wat op hulle wag en watter probleme die nuwe land aan hulle sou bied. Daar, stokalleen op die verlate veld, het die Setlaars besef dat hulle sou moes wortel skiet of omkom in die proses. Daar was geen ander uitweg nie.

Die Setlaars se eerste taak was om vir hulself huise op te rig. Aangesien daar geen boumateriaal beskikbaar was nie, moes hulle maar gepleisterde wattelgehuggies met grondvloere bou. Hul meubels is geprakseer uit kissies en hout wat hulle self op hul plasies gekap het. Gedurende later jare, toe hulle darem meer gevestig was, het hulle stewige huise met klipmure gebou as beskerming teen die voortdurende rooftogte van die Xhosas. Baie van hierdie huise bestaan vandag nog.

Die oorgrote meerderheid van die Setlaars was oorspronklik stedeIinge en baie van hulle het nie die vaagste benul van boerdery gehad nie. Toe hulle dus hier in die wildernis ’n boerdery aan die gang moes sit, het dit maar sukkel-sukkel gegaan. So het een bv. sy wortelsaad in ’n sloot van twee voet diep gesaai. ’n Ander het mielies met die stronk en al geplant. Nog ’n volgende het sy uie onderstebo geplant en ’n lid van die Salemgeselskap het grawe vol koring gesaai. “As jy spaarsaam saai, sal jy spaarsaam maai,” het hy gesê.

[[Lêer:Britse-setlaars.png|duimnael|“Die Britse setlaars van 1820 land in Algoabaai”, deur Thomas Baines, 1853.]]
Daardie eerste paar jaar het die Setlaars werklik harde bene gekou. Waar die gereelde droogtes nie die oeste laat misluk het nie, was dit weer die rooi-roes wat die koringoes vernietig het. Die owerhede moes hulle ’n lang ruk van basiese lewensbehoeftes voorsien om hulle aan die lewe te hou. Volgens die voorwaardes van hul koms mog hulle glad nie hul plasies verlaat het om elders in die dorpe te gaan geld verdien nie. Die Suurveld was ook glad nie geskik vir gewone landbou nie. Dit was egter goeie bees- en skaapwêreld. Die Setlaars mag egter vir eers nie met beeste geboer het nie. Die owerhede was bang dat hulle dan groot uitgestrekte plase sou begin aanlê en dat die idee van ’n digbevolkte grensgebied daarmee heen sou wees. Hul grondjies was in elk geval ook te klein vir veeboerdery. Hierdie byna uitsluitlike landboubedrywighede van die Setlaars het darem die voordeel gehad dat die Xhosas hulle aan die begin redelik met rus gelaat het. Eers toe die Setlaars ook met beeste begin boer het, was daar iets vir die Xhosa-bendes om te roof en het hulle weer in die Setlaars-gebied begin belangstel.

Teen 1823 was die Setlaars se toestande haglik. Toe drie jaar se misoeste gevolg word deur ’n vloedstorm wat hul lande en gehuggies weggespoel het, moes die owerhede ingryp. Hulle is verlof toegestaan om hul plasies te verlaat en in die dorpe te gaan werk. Baie het dan ook van die kans gebruik gemaak en na dorpe soos Grahamstad en Port Elizabeth gestroom. Hier sou hulle nou die beroepe waarvoor hulle opgelei was, kon beoefen. Sommiges het skrynwerkers, wamakers en hoefsmede geword en gehelp om die ontwikkeling van hierdie dorpe te stimuleer. Ander weer het handelaars geword en met hul waens die land ingedring.

Die wat op die plasies agtergebly het, is nou toegelaat om hul grondgebied uit te brei en ook om met vee te boer. Hulle het beeste en skape aangeskaf en heel gou sterk kuddes opgebou. In plaas van die vetstertskape van die Boere, het hulle hulself toegelê op die teel van Merino’s. Die grondslag van Suid-Afrika se winsgewende Merino-boerdery is dan ook hier deur die Setlaars gelê. Ten spyte van die verwoestende Xhosa-oorloë, het die Setlaars hierna heel gou ontwikkel tot ’n vooruitstrewende en welvarende gemeenskap.

Behalwe hul bydraes op landbougebied, was hul belangrikste bydrae tot die ontwikkeling van Suid-Afrika seker die stigting van ’n vrye pers. Setlaars soos [[Thomas Pringle]], [[John Fairbairn]] en George Greig het ten spyte van teenstand deur die outokratiese Somerset, tog verlof verkry om hul “South African Journal” uit te gee. Die Setlaars is egter later teleurgestel deur hierdie koerante, toe hulle die Setlaars begin voorhou het as onderdrukkers van die nie-blankes.

Die oorhandiging van die Bybel aan die Voortrekkerleier Uys, een van die friese binne die Voortrekkermonument, Pretoria.

Hierdie gevoel van verontregting, tesame met ’n gemeenskaplike verset teen ’n outokratiese Britse owerheid en hul basies konserwatiewe lewensuitkyk het ’n besondere band tussen die Boere en die Setlaars laat ontstaan. Met die Groot Trek van 1836 was hulle dan ook werklik spyt dat die Boere wou wegtrek. Toe Jacobus Uys se geselskap Trekkers by Grahamstad verbytrek, het die Setlaars aan hulle ’n Bybel oorhandig as blyke van hul agting en welwillendheid. Miskien het hulle toe teruggedink aan 1820 en hoe hulle toe self van vooraf in ’n nuwe land moes begin.

Hoewel die Setlaars se invloed meer in ’n lokale verband in die Oos-Kaap van belang was en hulle miskien nie so ’n belangrike rol as ander immigrante-groepe, soos die Hugenote, gespeel het nie, was hul koms tog van groot belang vir Suid-Afrika. Hul koms kan beskou word as die bakermat van die ontstaan van die groot groep Engelssprekendes in die Suid-Afrika van vandag.

=== Die nasionale monument vir die Britse Setlaars van 1820 in Grahamstad ===
Die koms van die Britse setlaars in 1820 het Suid-Afrika se ontwikkeling baie bevorder. Suid-Afrika is toe ook met baie nou bande aan Brittanje geknoop. Die rede vir die Setlaars se koms, was die terugkeer van die soldate van die Napoleontiese oorloë – hulle was werkloos. Die industriële omwenteling het ook plaasgevind waar masjiene bo mense verkies is. Toe Lord Charles Somerset vra dat immigrante hulle in Suid-Afrika moes vestig, is iets soos 90 000 aansoeke ontvang. Ongelukkig kon hulle slegs 4 000 stuur. Lord Charles Somerset wou gehad het dat die immigrante hulle by die Oosgrens vestig om verdere botsings tussen die Xhosas en die Blankes te voorkom. Daar sou met ander woorde ’n sterker linie wees om die Xhosas te keer. Die Setlaars sou plasies van 50 morg ontvang. Daar was ook ’n tekort aan ambagsmanne in Suid-Afrika. Somerset het ook beoog om van die Kaap ’n Britse kolonie te maak. Hy het om daardie rede Setlaars aangevra. Dr. [[William Atherstone|William Guybon Atherstone]], bekend as die vader van geneeskunde in Suid-Afrika, was ook ’n vername 1820-Britse Setlaar. Ons het deur Pringle en Craig (al twee Britse Setlaars van 1820) se toedoen die vryheid van die pers verkry. Toe die Setlaars in 1820 in Suid-Afrika kom, was baie van hulle nie boere nie. Somerset het bepaal dat hulle nie van hulle plasies mag wegtrek nie. Een Setlaar het byvoorbeeld ’n sloot van 2 voet diep gemaak en wortelsaad daarin geplant. Iemand het uie onderstebo geplant en ’n lid van die Salemgeselskap het grawe vol koring gesaai en gesê: “Wie spaarsaam saai, sal spaarsaam maai.”

Vandag het ons ’n monument wat ons herinner aan die swaarkry van die Setlaars. Die gebou het sowat R5 miljoen gekos, beslaan sowat 6 240 meter2. Dit het sewe vlakke wat saamsmelt met die geskiedkundige Gunfire-heuwel by Grahamstad. In 1970 is die eerste sooi deur dr. Nico Malan, voorsitter van die monumentstigting, omgespit. Daar is begin! Toe kom die terugslae, helaas! weens die styging van boukoste. Maar die regering het weereens uitgehelp. Vandag staan die gebou daar. Dit is op 13 Julie 1974 ingewy.

Die monument is hoofsaaklik vir Engelssprekendes gebou. Die verhaal van hierdie gebou strek ver terug na 1957 toe wyle mnr. T. B. Bowker, L.V. van Albanie gesê het: “Ons moet die nageslag laat weet dat die Engelssprekende Setlaars asook die Nederlandse, Franse en Duitse tot die ontwikkeling van ons land bygedra het.” Die gebou sal gebruik word vir Engelse taalfeeste wat sal plaasvind in die gehoorsaal. Gedurende die feestyd is ’n reeks praatjies saam met rolprentvertonings in sewe aflewerings, oor die Suid-Afrikaanse lewe geloods.”

Bo die ouditorium is die konferensiesentrum. Behalwe die konferensiesaal met 400 sitplekke is daar nog ’n tweede konferensiesaal en kleiner vertrekke vir bestuursvergaderings en seminare. Daar is ook ’n ruim sitkamer vir afgevaardigdes en ’n restaurant agter glas met ’n pragtige uitsig oor die stad en omliggende landskap. Daar is moderne kombuisgeriewe en ’n banketsaal vir besondere bankette en byeenkomste wat in verband staan met ’n konferensieprogram. Voorsiening word gemaak vir pos-, projeksie-, kleurskyfie-, pers-, uitsaai-, televisie- en direkte vertalingsgeriewe. Die eerste konferensie het gehandel oor die onderwerp: “Engelssprekende Suid-Afrika – ’n waardebepaling”.

’n Silhoeët teen die blou lug, ’n grootse baken sigbaar van ver, so staan die Nasionale Monument vir die Setlaars van 1820. Dit is meer as net ’n monument, dit is ’n geleentheid, dit is ’n uitdaging!

=== Seevaarder Bartolomeu Dias was ook pionier van die transatlantiese slawebedryf ===
Die Portugese seevaarder Bartolomeu Dias (1450–1500), wie se brons standbeeld in die Roggebaaise Strandgebied van Kaapstad op ’n sentrale verkeerseiland aan die noordekant van die Heerengracht staan, is daarvoor bekend dat hy die seeweg tussen Europa en die Ooste om die suidpunt van Afrika ontdek het.

Minder bekend is dat hy die eerste Europese slawe-vergaardepot (faktory) by El Mina aan die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] ([[Ghana]]), aan die noordweskus van Afrika, opgerig het. Hy was drie jaar lank die bevelvoerder daarvan.

Daarmee was hy dus een van die baanbreker-pioniers van die slawebedryf wat in die 1490’s na die Amerika’s uitgekring het nadat die Nuwe Wêreld bloedig deur Spanje gekolonialiseer is. Hierdie driehoekige slawebedryf tussen Europa, Afrika en Amerika het mettertyd bekend gestaan as die transatlantiese slawebedryf en het nagenoeg 400  jaar geduur. Daartydens is meer as 12,5  miljoen Afrikane van die vasteland van Afrika ontvoer, na ander wêrelddele verskeep, en teen ’n enorme profyt as slawe-arbeid verhandel.

Voordat Dias om die suidpunt van Afrika gevaar en die [[transatlantiese slawehandel]] as nuwe fenomeen in die wêreldhandel posgevat het, is die handel in gewone gebruiksartikels tussen Europa en die Ooste toenemend deur die Moslem-lande, vernaamlik dié onder Turkse invloed, beheer. Die Westerse handelaars moes deur Moslem-gebied beweeg om die Oosterse markte te bereik, en weer daarvandaan terug te keer. Dit het bekend gestaan as die syroete vanweë die gewildheid van Oosterse sy-ware in die Weste.

Die gevaar dat die aggressiewe Moslems die hartland van die Europese handel, Venesië, kon binneval, het weens die mislukte Kruistogte en die val van Konstantinopel in Turkse hande toegeneem. Só ’n Moslem-inval sou ’n enorme katastrofe vir die res van Europa, onder invloed van die Rooms-Katolieke Christendom, tot gevolg hê. Daarom het die Europese lande naarstiglik na alternatiewe handelsroetes na die Ooste begin soek om deur verbeterde handel kapitaal te bekom waarmee die Moslem-gevaar die hoof gebied kon word. Bewapening, beveiliging en oorlog kos immers baie geld.

==== Twee spioene na Afrika ====
[[Lêer:Kaart-300x268.jpg|duimnael]]
Aangesien Granada in Spanje deels deur More, dus Moslems, oorheers is, was dit nie vreemd nie dat sy buurland, Portugal, die voortou sou neem om ’n alternatiewe handelsroete oor land deur Afrika na die Ooste te soek, of alternatiewelik ’n seeroete om Afrika te probeer vind nie om die Moslems te uitoorlê en af te weer.

Die hawestad Ceuta, ook Septa genoem, aan die Noord-Afrikaanse kus.

Reeds in 1413 het die Portugese monarg João I twee spioene, ’n diplomaat, kapt. Alfonso Furtrado, vergesel van ’n Hospitaalridder van die Kruistogte, na die Moorse hawestad Ceuta aan die kus van Morocco in Noord-Afrika gestuur om die militêre beveiliging daarvan vas te stel. Die hawestad was bekend as vername uitvoerplek van goud, ivoor en slawe.

Die spioene het voorgegee dat hulle op reis was na Sicilië, suid van Italië, om reëling te tref vir die huwelik tussen een van die vier Portugese prinse met die Siciliaanse koningin. Hulle is gasvry deur die Arabiese More ontvang, en die twee is toegelaat om oral in die stad rond te stap. So kon hulle op die militêre verdediging van Ceuta spioeneer. Daarna het hulle na Portugal teruggekeer en aan João I verslag gedoen.

Prins Hendrik (Portugees: ''Henrique''), pas mondig, was eintlik die ambisieuse avonturier wat agter sy vader gesit het om die spioene na Ceuta te stuur. Hy wou hê hulle moes die stad met oorlogskepe aanval en inneem. Dan sou Portugal ’n vastrapplek op die bodem van Afrika hê om sy soektog na ’n handelsroete oor land na die Ooste met vasberadenheid te begin. Met so ’n militêre veldtog kon prins Hendrik boonop ’n gesogte ridderskap verwerf.

Die Hospitaalridder, ervare vanweë sy deelname aan die Kruistogte in die Midde-Ooste, het met sand, ’n rol lint, boontjies en ’n kom ’n model van Ceuta gebou en presies aan die koninklike hof verduidelik hoedat die stad ingeneem kon word.

João I was oortuig: Hy het opdrag gegee dat ’n invalsvloot onder groot geheimhouding gereed gemaak moes word. Kort daarna het die vloot met 500 soldate onder aanvoering van die koning en sy seuns Pedro, Henrique (Hendrik) en Duarte die Straat van Gibraltar tussen Portugal en Afrika oorgesteek om Ceuta aan te val.

Die Portugese skepe was eenmaster-platboomvaartuie wat moeilik maneuvreerbaar was en maklik deur wind en seestrome van koers gedwing kon word. Dit is toe presies wat op die kritieke tydstip gebeur net toe die vloot Ceuta wou binnevaar vir die aanval. Al die skepe word deur ’n sterk landwind van koers gedwing, en hulle moes doodeenvoudig verbyvaar, die [[Middellandse See]] in. Die Portugese was egter nie geestelik van koers te dwing nie. Toe die wind bedaar, het die vloot omgedraai en vier dae later ’n verrassingsaanval op Ceuta geloods.

Luidens die weergawe van die koninklike kroniekskrywer Gomes Eanes de Zurara (opgeteken in 1450) het die stedelinge die Portugese inval  verwoed teengestaan, en in ’n stadium het dit gelyk of hulle die invallers gaan oorwin. Van Hendrik se lyfwag van 17 ridders was net vier nog lewend. Toe dit nag word, het hulle hulle in Ceuta se moskee verskans. Maar die volgende oggend was die stad verlate. Die inwoners het in die donker weggevlug. Ceuta was nou die eerste keer sedert die Romeinse tye die eerste Afrika-stad om in Europese besit te kom, en vir hul rol in die verowering daarvan is Hendrik, Duarte en Pedro op die slagveld tot ridders geslaan.

====  Priester Jan ====
[[Lêer:Prins-Hendrik-die-Seevaarder-254x300.jpg|duimnael|Prins-Hendrik-die-Seevaarder-]]
João I het Hendrik aangestel as eerste goewerneur van Ceuta, en dit is hier dat die prins in alle erns planne begin beraam het om na ’n nuwe handelsroete na die Ooste te soek. Hy het in Ceuta verneem dat iewers in Afrika, vermoedelik in Etiopië, ’n invloedryke, magtige Christen-heerser, [[Priester Jan]], was wat ’n alternatiewe handelsroete na die Ooste geken het. Indien die Portugese kontak met hom kon maak, sou hul gekombineerde leërs die Moslem-koninkryke van Afrika en die Midde-Ooste kon oorrompel en hul magsgreep op die ekonomie verbreek, het Hendrik gemeen.

Maar inligting oor die ryk van Priester Jan was vaag, en terwyl die soektog daarna aan die gang was, moes ook na alternatiewe roetes gesoek word. Die voor die hand liggendste opsie was om die weskus van Afrika te navigeer en te karteer totdat ’n seeweg om die vasteland na die Ooste gevind word.

Dit was veral deur die geskrifte van die antieke Griekse historikus Herodotus welbekend dat die Egiptiese farao Necho in 600-595 vC verskeie van sy skepe, beman deur Feniciese matrose, al langs die ooskus van Afrika af suidwaarts gestuur het. Hulle het om die suidpunt gevaar, en al langs die weskus op en deur die straat van Gibraltar na Egipte teruggevaar. Hulle het die son en sterre as riglyne gebruik. Geen seekaarte wat deur hulle geteken kon gewees het, kon tot dusver gevind word nie. Die vermoedelik ongekarteerde suidpunt van Afrika is die ''Prasum'' ''Promontorium'' genoem.

Portugese karvele soos uitgebeeld in ’n laat vyftiende-eeuse dokument.

In 1419 het prins Hendrik (1394–1460) by Sagres, aan die suidpunt van Portugal, ’n seevaart-akademie gestig. Hier het die navorsing na die seeweg om Afrika in alle erns begin. En dit is as gevolg hiervan dat hy die bynaam “die Seevaarder” (''Henrique o Navegador'') gekry het. Self het hy nooit op die verkenningstogte uitgevaar nie.

Toe prins Pedro van Portugal van 1425 tot 1428 ’n uitgebreide reis deur Europa

Hierdie replika van ’n Portugese karveel van die 1500’s is in 1988 gebou vir die 500-jarige herdenking van Bartolomeu Dias se vaart van 1488 om die suidpunt van Afrika in sy soektog na ’n seeweg na die Verre-Ooste. Foto: [[Gawie Fagan]]

onderneem, het hy onder meer die vername Italiaanse handelstad Venesië besoek en daar ’n kopie van Marco Polo se reisjoernaal na die Ooste bekom. Hy het ook eerstehandse inligting ingewin oor die Ottomaanse invloedrykheid om die handelsroetes na die Ooste te beheer, en van die bedreiging wat dié Moslem-ryk vir Europa ingehou het.

Die seiljagvaarder en argitek Gawie Fagan by die replika van Bartolomeu Dias se karveel van 1488. Die karveel word bewaar in die Dias/Karveel-museum in Mosselbaai. Fagan het die museum spesiaal vir die karveel ontwerp.

==== Die karveel ====
[[Lêer:Portugese-karvele-207x300.jpg|duimnael|Portugese-karvele]]
Hendrik se volgende stap om sy totaalplan vir ’n roete na die Ooste in die praktyk in werking te stel, was om opdrag te gee dat die Portugese skeepsbouers nuwe skepe moes ontwerp wat lang seereise kon onderneem en makliker beheerbaar was as die platboomskuite, bekend as ''barcas'', en die massiewe vestingskepe, bekend as ''galjoene'', waarmee oorlog gevoer is.

Die More van Noord-Afrika was gedugte seelui wat die Middellandse See met hul hoogs maneuvreerbare en vinnige tweemaster ''baggala''-, ''boom''– en ''dhow''-seilbote met driehoekige seile oorheers het. Hendrik het opdrag gegee dat die ontwerp van die Moorse skepe bestudeer en daarop verbeter moes word. Sonder beter skepe kon die kus van Afrika nie doeltreffend verken word nie.

Die Portugese skeepsbouers het toe met ’n twee- en driemasterskip van 50 ton tot 160 ton en 23 meter lank vorendag gekom wat hulle die ''karveel'' genoem het. Dié vaartuig was ’n groot verbetering op die ouer skepe en was in staat om selfs die diepsee te trotseer en teen die wind in te vaar.

Die eerste seevaarder wat in die nuwe karvele uitgevaar en die weskus van Afrika verken het, was [[Diogo Cão]] (ca. 1450–1486). In 1482 en 1484 het hy twee reise suidwaarts onderneem en so ver as die kus van Namibië verken en gekarteer. Sy mees suidelike baken was by Cabo de Padrão (Kruiskaap), waar hy ’n gegraveerde bakenkruis van kalkklip, ’n padrão genoem, opgerig het. Op dié reis is hy ter see oorlede.

Cão se opvolger was Bartolomeu Dias, wat die suidpunt van Afrika omvaar en die kus tot by die Groot Visrivier gekarteer het. In 1988, met die vyfhonderdjarige herdenking van Dias se landing by Mosselbaai in 1488, is ’n  replika van ’n karveel volgens oorspronklike historiese skeepswerfplanne in Lissabon gebou, en is daarin na Mosselbaai gevaar. Die skip kan vandag in die Dias-museum daar besigtig word. Die museum is spesiaal deur die Kaapse argitek Gawie Fagan ontwerp om die skip as sentrale uitstalling te huisves. As ervare seiljagvaarder was hy ook een van die bemanningslede wat die karveel na Mosselbaai gevaar het.

==== Portugal se slawehandel begin ====
Toe João I se oudste seun, Duarte, sy vader in 1433 as koning van Portugal opgevolg het, het Hendrik en sy broers Pedro en Fernando voortgegaan om die kus van Afrika te verken en die Azore-eilande te kolonialiseer. Toe Duarte in 1438 sterf, en Pedro regent word, het Hendrik sy amptelike toestemming verkry om met die kusverkennings voort te gaan – al was daar besware dat die ekspedisies blote geldvermorsing vir die staatskas was.

In 1441 het een van sy karvele van die weskus van Afrika teruggekeer met goudstof en slawe, en so kon Hendrik sy kritici die mond snoer. Afrikane wat as slawe in Portugal en ook elders in Europa verkoop is, was ’n baie ou verskynsel. Toe ’n Portugese oorlogskip in 1425 ’n Moslem-slaweskip van Marokko in die Middellandse See gevang, 56 Afrikane buitgemaak en hulle teen ’n groot wins in Lissabon verkoop het, het dit min aandag getrek. Krygsgevangenes was immers eeue lank as die slawe van die oorwinnaar gereken.

In 1441 het die kaptein van een van Hendrik se ekspedisies by Cabo Branco (nou Mauritanië), aan die weskus van die Boog van Afrika, volgens sy opdrag goudstof en fynsout gekoop. Toe sy matrose egter 112 Afrikane vang en na Portugal ontvoer om teen ’n groot wins te verkoop, het die belangstelling in slawehandel in dié land sterk opgevlam. Dit was ’n manier om maklik geld te maak.

In die volgende jaar is nog 10 Afrikane by Cabo Branco gekaap en in Lissabon verkoop. Hendrik was baie ingenome met die goud, maar oor die slawe het hy hom verheug: Die slawe word nou uit ’n staat van heidendom vir die Koninkryk van God gered deurdat hulle met die Portugese Christendom in aanraking kom, het hy verklaar. Die jag op Afrikane vir die slawemarkte van die Europa (en die latere Amerikas) was daarmee formeel oopgestel.

Twee jaar later, in 1443, het ’n ander verkenningsekspedisie van Hendrik 29 stamlede van die Azanaghi by Cabo Branco gevang en in Lagos (nou Nigerië) verder suid aan die weskus verkoop. In 1444 het Hendrik opdrag gegee dat ’n koninklike handelsorganisasie  gestig word om die handel in goud en slawe te stroomlyn. Teen 1448 was Portugal se slawehandel met die weskus van Afrika reeds besonder winsgewend.

Sao Jorges da Mina soos dit vandag daar uitsien. Dit is ’n Unesco-verklaarde erfenisterrein.

Die hawestad El Mina aan die Goudkus, aan die weskus van Ekwatoriaal Afrika met die Portugese slawevesting Sao Jorge da Mina.. El Mina is Arabies vir “Die Hawe”. In Portugees beteken Mina egter myn. Daar was 'n oopgroef-goudmyn naby El Mina waar fyngoud en alluviale goud (klontgoud) ontgin is. Die skildery in waterverf dateer van die Nederlandse tydperk toe die Portugese uit El Mina verdryf is. Dit is in die Blaeu van der Hem Atlas opgeneem.

Fort El Mina aan die Goudkus, nou bekend as Ghana, aan die weskus van Afrika.

==== El Mina aan die Golf van Guinee ====
[[Lêer:ElMina AtlasBlaeuvanderHem.jpg|duimnael|Hawestad-El-Mina]]
Toe een van Hendrik se voorste navigators, Diogo Cão, in 1471 langs die weskus van Afrika afvaar, het hy aan die suidekant van die Boog van Afrika in die [[Golf van Guinee]] ’n goudryke kusgebied, El Mina, Arabies vir “die hawe”, ontdek. Die landstrook is tussen die Volta- en Ankobrariviere geleë. Arabiese handelaars wat slawe vir El Mina se goudstof verruil het, het die gebied baie lank druk besoek. Die Portugese het die gebied nou ''Mina'' (myn) en “die Goudkus” genoem. Dat ''El Mina'' (Arabies vir “die hawe”) en ''Mina'' (Portugees vir “myn”)  na dieselfde woord lyk, is bloot toevallig.

By dié geleentheid het Cão drie Spaanse handelskepe in die Golf van [[Guinee]] aangetref,  hulle aangeval en gebuit. Van toe af was El Mina vir die Portugese handelsvaarders ’n handelspos én ’n verversingpos, waar vars water en proviand ingeskeep kon word.

Aanvanklik het die Portugese hul aangekarweide handelsware, tekstiele, sterkdrank, hardeware, wapens en ammunisie in El Mina vir die goudstof wat daar ontgin is, verruil. Die Arabiese slawehandelaars het slawe as ruilmiddel daarheen gebring om hulle vir fyngoud en spoelgoud te verruil. En so het die Portugese in El Mina ’n groot bron gevind van goudstof, slawe, vars water en proviand.

Twintig jaar ná prins Hendrik se dood (in 1460) was Portugal se weskus-slawebedryf, wat hy so ywerig bevorder het, ’n groot bron van inkomste en arbeid vir die land. [[Johan II van Portugal|João II]] besluit dus in 1481 om ’n slawe-inskeepvesting, bekend as ’n ''faktory'', by El Mina te laat oprig. Portugal het in daardie stadium toenemend op groot skaal Afrika-slawe as arbeiders ingevoer om sy landbou te verbeter.

Hierdie invoer van Afrika-slawe het egter ook ’n dramatiese uitwerking op die Portugese plattelandse gemeenskappe gehad. Ondertrouery tussen Christen-Portugese en heidense Afrikane het op groot skaal begin plaasgevind. Die godsdienstig-kulturele warboel wat ontstaan het, het die maatskaplike orde vinnig laat verval, die florerende landboubedryf het vinnig agteruitgegaan, en uiteindelik het die hele Portugal sodanig moreel en ekonomies verval, dat Spanje dit van 1580 tot 1640 kon oorheers.

Bartolomeu Dias die Seevaarder

==== Bartolomeu Dias verskyn op die toneel ====
[[Lêer:Bartolomeu-Dias-217x300.jpg|duimnael|Bartolomeu-Dias]]
In Desember 1481 het João II twee van sy voorste seevaarders, Diogo de Azambuja en Bartolomeu de Novaes Dias, na El Mina  gestuur om grond van die plaaslike heerser te huur en ’n handelstasie, die faktory ''São Jorge da Mina'', op te rig.

Dias (ca. 1450–1500) was van adellike afkoms en sy familie was vertrouelinge van die koningshuis. Hy was vermoedelik verwant aan João Dias, een van die eerste seevaarders wat in 1434 [[Kaap Bojador]] aan die kus van [[Wes-Sahara]] bereik het, en Diniz Dias, wat die Kaap Verdiese Eilande, wes van die boog van Afrika, in 1445 ontdek het.

Bartolomeu Dias was hoof van die skildwag van die koninklike hof en hoof doeane-beampte by die koninklike pakskure in Lissabon, waar ruilhandelsware vir en met Guinee, aan die weskus van Afrika, byeengebring is. Vanweë sy ervaring as  seevaarder en sy afkoms en status, was hy ’n bevelvoerende karveeloffisier in die vlooteskader wat na El Mina gestuur is om die vesting te gaan oprig.

Die Portugese ruilhandel in slawe en goudstof met tekstielware, vuurwapens en ammunisie, sterk drank en ysterware het teen dié tyd sulke afmetings in El Mina aangeneem, dat dit ’n heeltydse teenwoordigheid van amptenare en die oprigting van ’n bewapende fort geregverdig het.

==== Feitoria São Jorge da Mina aan die Goudkus ====
''Feitoria da Mina'', soos hierdie eerste Europese vesting aan die kus van Wes-Afrika voortaan bekend sou staan, was ook die eerste depot waar slawe vergaar is totdat daar voldoende siele byeen was om die ruime te vul van die skepe wat hulle na ander markte weggevoer het.

De Azambuja en Dias het in 10 karvele en 2 vragskepe altesaam 100 messelaars en skrynwerkers, asook vragte hout, bakstene, gekapte boustene, boukalk en selfs dakpanne, na die Goudkus aangebring. Die faktory is by die monding van die Ankobrarivier opgerig waar die reede so diep was dat skepe van tot 300  ton daar voor anker kon lê. Ook het die Portugese bouers ’n groot opgaartenk vir vars water met bakstene gebou en ’n pypleiding tot by die strand aangelê sodat vars water maklik in die skepe voor anker ingeskeep kon word. Hulle het ook ’n pad na ’n goudmyn in die Akan-woud gebou omdat die Portugese by die ontginning van die goud daar betrokke was.

Die argitektoniese boustyl van die vierkantige fort was in ooreenstemming met die indertydse Italiaanse vestingboukuns. Die hoektorings en bastionne was van soliede klip gebou om kanonaanvalle deur vyandige skepe te kon weerstaan. Die barakke kon ’n garnisoen van 50 soldate huisves. Ook is kwartiere vir die kommandeur en die opperkoopman (faktor) geskep en ’n kombuis, smidswinkel en skrynwerkerswinkel gebou. Uiteraard was daar ook die sentrale gevangenis, waar die slawe aangehou en opgegaar is totdat hulle in slaweskepe weggevoer kon word. Die vesting met sy hoë mure is oor die volgende 80 jaar stelselmatig vergroot sodat daar mettertyd ’n garnisoen van 200 soldate gehuisves is. Aan die landwaartse fasades is twee watergragte in die rotse uitgekap.

In 1666 is ’n tweede vesting, Fort Sint Jago, daar naby deur die Nederlandse besetters, wat die Portugese in 1637 verdryf het, opgerig.

Die eerste kommandeur van ''Feitoria São Jorge da Mina'' was Diogo de Azambuja. Dias, wat in Oktober 1486 doeane-hoof in Lissabon geword het, het Azambuja 15 jaar later, in 1496, vir ’n termyn van drie jaar as bevelvoerder van die vesting van El Mina opgevolg.

==== Dias soek die seeweg na die Ooste om die suidpunt van Afrika ====
In Julie of Augustus 1487 het João II beveel dat Bartolomeu Dias  langs die kus van Afrika afvaar om vas te stel waar die veel besproke onderpunt van Afrika was. Hy moes dan dié roete na die Ooste karteer.

Dias se ekspedisie het uit twee karvele van 100 ton elk, en ’n groter en swaarder voorradeskip, bestaan. Dias was in bevel van die vlagskip ''São Christóvão''. Sy stuurman was Pero d’Alenquer. Die tweede karveel, ''São Pantaleão'', is aangevoer deur João Infante en die stuurman was Alvaro Martins, en die proviandskip is aangevoer deur Dias se jonger broer Diogo Dias, met die stuurman João de Santarem.

Die vloot het eers by El Mina aangedoen om vars water en proviand in te skeep. Ook het Dias vier negerinne van Guinee laat ontvoer met die doel om hulle op uitgesoekte plekke aan die kus van suidelike Afrika los te laat met monsters goud, silwer en speserye. Hulle is in Portugese klere uitgedos en opdrag gegee om by die [[inheemse volke]] navraag te doen na die ryk van Priester Jan en om propaganda maak vir die Portugese handel. Een sterf egter ter see. Die tweede een word op die eiland Sao Tomé in die Golf van Guinee aan wal gesit, die derde een aan die kus van Suidwes-Afrika by die latere Lüderitzbucht, en die vierde by Algoabaai, waar die latere hawestad Port Elizabeth ontwikkel is.

Luidens die geskrifte (van 1551) van die Portugese koninklike  kroniekskrywer João de Barros (1496–1570) – hy was van 1522 tot 1525 kommandeur van die slawevesting by El Mina – is die swaar proviandskip en sommige bemanningslede in ’n baai aan die kus van Angola agtergelaat omdat die seestrome al hoe sterker en die see onstuimiger weens kwaai winde begin raak het.

Dit is waarskynlik dat Dias verwag het dat die suidpunt van Afrika naby was, want die karvele kon nie onbeperkte voorrade kos en water vir ’n lang reis inskeep nie. Hulle het die baai waar hulle vyf dae voor anker gelê het, ''Angra das Voltas'' genoem. Toe is anker gelig en het hulle verder suidwaarts gevaar.

Ná aan die Kaap was die wind vyf dae lank so erg en die seestrome so kwaai, dat Dias uit radeloosheid die skepe 13 dae lank suidwes laat vaar het om aan die ongure weer en onstuimige see te ontkom. Dias het dit ''Cabo Tormentoso'' (Stormkaap) genoem, skryf De Barros, maar Duarte Pacheco Periera, ’n seevaarder en tydgenoot van Dias, skryf dat Dias later van mening verander en dit ''Cabo de Bõa Esperança'' (Kaap die Goeie Hoop) genoem het.

Toe het hulle weer noordwaarts geseil. Gevolglik het die karvele ’n wye draai om die Kaap geseil. Die eerste plek waar land gesien is, was ’n baai waar beeste en herders op land was. Dias het die plek ''Baia dos Vaqueiros'' (“Baai van die veeherders”) genoem. Op 3 Februarie 1488 het die vloot by ''Cabo São Bras'' (later Mosselbaai) voor anker gaan lê, en het Dias en sy manskappe aan wal gegaan om vars water in te skeep. Hulle word deur vyandige Koina onder die klip gesteek, en Dias skiet een met sy kruisboog dood.

Daarna het die karvele verder gevaar in die hoop dat Indië naby was. Die volgende plekke op Dias se kaart is ''Cabo'' ''Talhado''(later Plettenbergbaai) en ''Baia da Lagoa'' (later Algoabaai, Port Elizabeth).  Op 15 Maart bereik die twee karvele die monding van die (latere) Groot Visrivier. Dias noem dit ''Rio de Infante'' omdat kaptein Joao Infante eerste aan wal stap. Vars water word ingeskeep, en op aandrang van die bemanning word omgedraai.

Daar het Dias ’n kruis-baken (''padrão São Gregorius'') van gekapte kalksteen opgerig. Die inskripsie lui in Portugees, Latyn en Arabies: “In die Jaar van Onse Heer Jesus Christus 1488. Soveel jaar ná die Skepping van die Wêreld het koning João aan Bartolomeu Dias, die bevelvoerder van sy skepe, opdrag gegee om hierdie kus te ontdek.”

So lyk die kruise van Portugese kalksteen wat Bartolomeu Dias al langs die suidwes- en suidkus van Afrika opgerig het as bakens vir die ryk van die Portugese koning Joao II.

En so het Dias die seeweg na Indië om die suidpunt van Afrika herontdek en gekarteer sonder dat hy die skilderagtige Tafelbaai, een van die mooiste landstonele vanaf die see ter wêreld, gesien het óf die Ooste bereik het.

Op sy terugvaart het hy nog drie kruise geplant by onderskeidelik die latere Kwaaihoek naby die monding van die Boesmansrivier, by die latere Kaap Maclear by Kaappunt, en by die latere Lüderitzbucht aan die Namibiese kus.

João II was so bly oor die nuus dat die seeweg om die suidpunt van Afrika na die Verre-Ooste gevind is, dat hy dit amptelik ''Cabo de Boa Esperança'' (Kaap die Goeie Hoop) genoem het.

==== Dias word kommandeur van Feitoria da Mina ====
[[Lêer:Kruise-van-Portugese-kalksteen-116x300.jpg|duimnael|So lyk die kruise van Portugese kalksteen wat Bartolomeu Dias al langs die suidwes- en suidkus van Afrika opgerig het as bakens vir die ryk van die Portugese koning Joao II.]]
In 1497 is Dias terug na die Goudkus omdat hy aangestel is as kommandeur van die faktory São Jorge da Mina. Hy het die buitepos byna drie jaar lank bestuur voordat hy in 1499 gelas is om saam met sy jonger broer, Diogo Dias, en die adellike seevaarder Pedro Alvares Cabral ’n vloot van 13 skepe na Indië te lei. Hulle is eers na Brasilië, voordat ’n vlooteskader van 11 skepe koers gekies het na Indië. Op 24 Mei 1500, noord van die eiland Tristan da Cunha, het ’n sikloon losgebars en vier skepe, waaronder Dias s’n, het onder die woeste golwe verdwyn. Diogo Dias en Cabral het ontkom.

Dias se kleinseun, Paulo Dias de Novais, het goewerneur van Angola geword en was in 1576 die stigter van die eerste Suider-Afrikaanse stad, Sao Paulo de Luanda, alom bekend as Luanda.

==== Spanje, Portugal, Brittanje en die slawebedryf ====
In 1493 het die Rooms-Katolieke Kerk die Amerikas, ook bekend as die Nuwe Wêreld, aan Spanje toegeken. Portugal, ’n handel-en-geloofsgenoot van Spanje, het Brasilië aan die noordooskus van Suid-Amerika, asook die eilande São Tomé en Principe, na aan die weskus van Afrika, as kolonies verkry. Ook is die alleenreg om slawe van Afrika na die Spaanse en Portugese kolonies uit te voer aan Portugal toegeken.

Portugal het sy handelsposisie in die Goudkus mettertyd uitgebrei deur nog drie faktorye, Axim, Shama en Accra, te laat bou, maar teen 1550 het sy handel daar begin taan. In 1580 het Spanje Portugal geannekseer, en in 1637 het Nederland al die Portugese forte aan die Goudkus met militêre geweld oorgeneem.

In 1662 trou prinses Catherine de Braganza van Portugal met koning Charles II van Brittanje, en so bekom Brittanje by wyse van ’n bruidskat al die slawekonsessies van Portugal in Afrika, soos in 1493 aan laasgenoemde toegeken deur die pous van die Rooms-Katolieke Kerk. Charles stig in 1663 The Company of Royal Adventurers of England Trading into Africa, ’n Britse slawehandelsonderneming met die koninklikes en adel as aandeelhouers. Die volgende jaar, in 1664, vestig die Britte hulle aan die Goudkus en beheer mettertyd die hele gebied.

In 1874 het sir Garnet Wolseley dit met uiterste militêre verskroeide-aarde-geweld vir Brittanje gekolonialiseer. Hy is ’n jaar later as goewerneur en militêre bevelvoerder van Natal aangestel. Die Bolandse dorp Wolseley is na hom genoem.

In 1957 het die Goudkus sy onafhanklikheid verkry en staan dit sedertdien bekend as Ghana.

Britse slawehandelaars het in die 1700’s meer as 750 000 Afrikane vanaf El Mina as slawe na die Amerikas uitgevoer. Vir die ontwikkeling van die Amerikaanse kolonies was die Afrikane gereken as fisiek sterker en beter werkers te wees as die inheemse nomadiese bevolkings van die Amerikas.

Die transatlantiese slawebedryf het tot die einde van die 19de eeu, en plek-plek tot selfs die vroeë 20ste eeu, voortgeduur.

Die sogenaamde vrystelling van die slawe in die 1830’s was ’n oëverblindery. Sir [[Andries Stockenström]], landdros op Graaff-Reinet  en luitenant-goewerneur van die Oos-Kaapkolonie, het dit “a parade of sham generosity” genoem, want die slawestelsel is bloot deur ’n selfs drastieser [[inboekstelsel]] vervang. Die sogenaamde “emansipasie” van die slawe was net ’n naamsverandering wat die kapitalistiese magshebbers vir dieselfde euwel, naamlik selfverryking deur goedkoop arbeid en die uitbuiting van mense, uitgedink het.

Die Dias-museumkompleks in Mosselbaai, Die Karveel-museum is die sandsteengebou met die blou spitsdak. Daar word die replika van Bartolomeu Dias se karveel van 1488 gehuisves.

==== 1988 se Dias-fees ====
In 1988 is die vyfhonderdjarige herdenking van Dias se seevaart om die suidpunt van Afrika gedenk. In Mosselbaai is ’n hele museumkompleks ingerig in talle historiese geboue aan die seefront. Daar is onder meer die Posboom, ’n reuse-melkhoutboom waar skeepskapteinsbriewe  in stewels aan die takke opgehang het of onder groot klippe geplaas het met inskripsies op die klippe dat daar briewe onder verberg is. Ook is ’n Dias/Karveel-museum opgerig om die replika van ’n Portugese karveel van die vyftiende eeu te huisves. Die karveel is in Portugal gebou en na Mosselbaai geseil. Een van die bouers en seevaarders was Gawie Fagan, bekende Kaapse argitek. Hy het die Dias/Karveel-museum ontwerp sodat die karveel daarin gehuisves kan word. Die hele museum word aan Dias en sy epiese vaart gewy. In 1988 is ook ’n spesiale gedenkkoevert deur die SA Hoofposkantoor uitgereik wat die geleentheid gedenk.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* {{af}} http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/pioniers/oorsig/
* {{af}} Booysen, B. 1989. De Posthuys. In ''Afrikanerbakens'', FAK: Aucklandpark, pp. 24–25.
* {{af}} http://www.drostdy.com/
* {{af}} Cronjé, B. 1989. Die Drosdy. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p. 60.
* {{af}} Booysen, B. 1989. Die Strooidakkerk. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 46–48.
* {{af}} Cronjé, B. 1989. Die Drosdy. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p. 60.
* {{af}} De Jongh, P.S. 1989. Die Koetsiershuis. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 36–37.
* {{af}} Hopkins, HC. 1989. Groote Kerk. In ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: FAK, pp. 32-35.
* {{af}} Van Zyl, D.J. 1989. Die Franse Hugenote. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 56–57.
* {{af}} Cronje, B. 1989. “Koopmans-De Wet-Huis”. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p.&amp;nbsp;26-27)

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>9x2q3vlo5zfo0mwjvtygqadfsyp6yj5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968990</id>
      <parentid>2968980</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/*  Priester Jan */</comment>
      <origin>2968990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118585" sha1="40awofa7523ewbj9oozi513yf15h013" xml:space="preserve">[[Lêer:Kaart van die Kaapse nedersetting 1688-1695.jpg|duimnael|Kaart van die Kaapse nedersetting 1688–1695]]

'''Suid-Afrikaanse pioniers''' was [[Europeër|Europese]] en plaaslike Suid-Afrikaanse setlaars wat noordweswaarts van die Kaapkolonie migreer het om hulle te vestig in en gebiede van Suid-Afrika te ontwikkel wat onbewoon of soms deur inheemse stamme beset was.&lt;ref&gt;{{af}} {{cite web |url=https://afrikanergeskiedenis.co.za/pioniers-1652-1820/ |title=Oorsig: Pioniers (1652–1820) |accessdate=2 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web |url=https://www.southafrica.com/blog/south-africa-s-historic-pioneers/ |title=South Africa’s Historic Pioneers |accessdate=2 September 2024 |archive-date=13 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241213100940/https://www.southafrica.com/blog/south-africa-s-historic-pioneers/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&quot;''Hierdie standbeeld mag ons beskou as ’n huldeblyk aan een van die grootste pioniers – ’n pionier wat ’n doeltreffende regering saamgebring het, ’n praktiese beskawing ingevoer het en wat die seën van die Christendom aan die geweldige vasteland van Afrika geskenk het.''”

''Die burgemeester van Kaapstad se toespraak tydens die Van Riebeeck-standbeeld se onthulling, 1899''

== Oorsig ==

=== Eerste spore ===
Eeue voor [[Afrikaners]] hul eerste spore aan die Suidpunt van Afrika getrap het, was hier reeds vele ander spore. Die [[San]], ’n volk van jagters en versamelaars, het reeds sowat 35&amp;nbsp;000 jaar gelede in die [[Kaap]] gewoon. Die [[Nederlanders|Hollanders]] het na hulle as ''bosjemans'' verwys wat letterlik “''mense wat agter gevlegte takkies woon''” beteken. Hul leefwyse was eenvoudig, maar hulle het nogtans indrukwekkende rotsreliëfs, -tekeninge en -skilderye agtergelaat. Die [[Khoikhoi|Khoi-Khoi]] (letterlik “Mense-Mense”) was ’n tweede groep mense wat in die Kaap gewoon het. Hulle was ’n volk van skaap- en beestelers.

[[Bartolomeus Dias]] was die eerste Europeër wat op [[3 Februarie]] [[1488]] in [[Mosselbaai]] sy voet aan wal gesit en met plaaslike Khoi-Khoi-stamme handel gedryf het. Tydens sy terugreis na Europa het Dias ’n [[padrão]] by [[Kwaaihoek]] opgerig wat vandag die oudste Westerse gedenkteken in Suider-Afrika is. Hy het die Kaap, “Kaap van Storms” genoem, wat deur die Portugese koning herdoop is tot ''Cabo da Boa Esperança'' (“Kaap die Goeie Hoop”).

[[Lêer:Bartolomeus Dias uitgebeeld op 'n posseël van Suidwes-Afrika.jpg|duimnael|Dias uitgebeeld op 'n posseël van Suidwes-Afrika]]
Vanaf 1500 het Portugese skepe op pad na [[Indië]] gereeld in Mosselbaai aangedoen om vars water, voedsel en ander voorrade te laai. [[Tafelbaai]] is in 1503 deur die Portugees [[Antonio da Saldanha]] ontdek wat ook die eerste Europeër in die geskiedenis was om die [[Tafelberg]] te bestyg. Ten spyte van die Kaap se strategiese ligging het die Portugese geensins daarin belanggestel om hier ’n permanente nedersetting te stig nie. Daar was ander hawens aan die Afrika-kus soos [[Lourenço Marques]] (Maputo) in [[Mosambiek]] wat in teëstelling met die Kaap in alle Portugese behoeftes kon voorsien.

=== VOC ===
In die middel van die sestiende eeu het [[Spanje]] sy politieke mag regoor Europa gevestig. Kolonies, soos [[Suid-Amerika]], se rykdomme is geplunder. Spanje wou die Rooms-Katolieke staatsgodsdiens op kleiner volke afforseer. Die Nederlanders het hulle teen die Spaanse oorheersing verset. Die gevolg was ’n [[Tagtigjarige Oorlog|80-jarige oorlog]] tussen die magtige Spaanse ryk en die klein Nederlandse state. Die Spanjaarde het spottend na hulle verwys as die “geux de mer” of geuse. Dit beteken “bedelaars van die see”. In 1648 het die Geuse onder leiding van [[Willem van Oranje]] die Spaanse juk afgewerp en hul vryheid verwerf. Na afloop van die oorlog het Nederland vinnig ontwikkel tot die wêreld se belangrikste handelsnasie.

In 1602 is die [[VOC]] gestig en teen 1650 was dit die wêreld se grootste handelsonderneming. Dit kan in vandag se terme vergelyk word met die handelsryke van [[Henry Ford]] en [[Bill Gates]]. Net in die tydperk 1652 tot 1662 het 250 skepe met 40 200 mense aan boord verby die Kaap na die Ooste geseil. Om dié rede het die VOC besluit om ’n verversingspos aan die Kaap te stig.

Op 6 April 1652, vier jaar na die oorlog, het [[Jan van Riebeeck|Johan Anthonisz (Jan) van Riebeeck]] aan wal gestap om ’n VOC-nedersetting te stig. Van Riebeeck se opdrag was om ’n [[Fort de Goede Hoop|fort]] vir sowat 80 mense te bou, klein akkers aan te lê, groente en vrugte te verbou en handel met die inheemse bevolking te dryf. Aanvanklik was Van Riebeeck se fort vierhoekig en deur ’n wal met palissades om beskerm.
[[Lêer:Anonymous The Noord-Nieuwland in Table Bay, 1762.jpg|duimnael|Kaap de Goede Hoop tydens die VOC-jare]]
In Maart 1653 is die verversingspos vir die eerste keer op die proef gestel. ’n Vloot onder die bevel van admiraal Gerard Demmer het in Maart 1653 by Van Riebeeck se verversingspos aangedoen. Die vloot is van [[groente]], vleis en [[melk]] voorsien, en die kolonie se prestasies is deur admiraal Demmer ná sy terugkeer in Nederland geloof. Die landbou-aktiwiteite is geleidelik uitgebou, en reeds in 1659 is die eerste wyndruiwe geoes. Die Kaapse bevolking is versterk met die invoer van die eerste slawe in 1658. Saam met die slawebevolking is die [[Islam]]-godsdiens aan die Kaap gevestig.

=== 'n Nuwe taal ===
Die VOC se amptelike taal was Nederlands. Soos die skepe van verskillende lande die VOC-verversingstasie besoek, is daar spoedig in ’n mengelmoes van tale soos Frans, Engels en Portugees gekommunikeer. Skeepslui het van die plaaslike bevolking se woorde begin opteken. Khoi-woorde soos [[dagga]], [[boegoe]] en kierie was al voor 1652 opgeteken en is vandag steeds deel van die woordeskat van Afrikaans. Alhoewel Nederlands die oorheersende taal was, het daar stadig maar seker uit die mengelmoes van tale ’n nuwe taal ontstaan. Hierdie taal is Afrikaans – spontaan vernoem na die Afrika-bodem waaruit dit ontstaan en wortelgeskiet het.

=== Vryburgers ===
Die Vryburgers was werkers van die VOC aan wie toestemming verleen is om die VOC se diens te verlaat (dus “vry burgers” te word) en te gaan boer. Sedert 1657 is die eerste plase aan hulle toegeken. Aanvanklik moes die Vryburgers saai en plant wat die VOC voorskryf en die lae pryse van die VOC aanvaar. Reeds in 1658 het die Vryburgers in opstand gekom teen die VOC se ekonomiese voorskriftelike regeerwyse. Die Vryburgers was nie net pioniers wat deur landbou die kontinent moes tem nie, maar ook ekonomiese en politieke pioniers. Hul stryd om ekonomiese vryheid was die voorloper vir die latere stryd vir politieke vryheid. Hier is die eerste grondslag gelê vir Afrikaners se politieke en ekonomiese vryheidsideale.

Die despotiese regering van die VOC het inderwaarheid in skerp teenstelling met die Nederlandse regeerpraktyk gestaan. [[M.C.E. van Schoor]] wys dat die Nederlanders in die sestiende en sewentiende eeu politieke en godsdienstige vryhede geniet het soos geen ander volk ter wêreld nie. Die verskil is waarskynlik daaraan te wyte dat die Staten-generaal aan die VOC die volmag gegee het om handel te dryf, ooreenkomste met vorste en klante te sluit, goewerneurs en regters aan te stel en hul eie verdedigingstelsel te vestig. In praktyk het dit beteken dat die Nederlandse regering nooit sy invloed in die Kaap kon laat geld het nie, omdat die VOC as ’n staat binne ’n staat gefunksioneer het. Dit is ironies dat die nasate van die Geuse wat agt dekades baklei het vir politieke en ekonomiese vryheid, nou self die onderdrukkers van vryheidsideale geword het.

Die ontwikkeling van ’n eg Suid-Afrikaanse identiteit onder die pioniers het ongeveer 40 jaar later sigbaar geword toe vier jongmans op Sondag 6 Maart 1707 met ’n Stellenbosch-meulenaar stry gekry en toe handgemeen geraak het. Landdros Johannes Starrenburg het ondersoek ingestel en die jongmans met ’n rottang bygedam. Hendrik Biebouw, ’n 17-jarige jeugdige, het op die landdros geskree: “Ik wil niet loopen, ’k ben een Africaander al slaat die landrost mijn dood, of al setten hij mij in den tronk. Ik sal, nog wil niet swijgen.” Die landdros hét hom en die ander in die tronk gegooi, en in ’n brief aan die regering in Kaapstad het hy aanbeveel dat die vier seuns verban word.

Hendrik Biebouw se uitroep is om twee redes belangrik:

Eerstens was Hendrik Biebouw se openbare verset op Stellenbosch die eerste geleentheid dat daar aangeteken is dat ’n Europeër die naam Afrikaner vir homself gebruik. Die vier seuns is almal in Suid-Afrika gebore, terwyl die amptenare Nederlanders was. Die uitroep dat hy ’n Afrikaner is, staan in die teken dat hy nie die gesag van die Nederlandse landdros erken nie.

Tweedens staan Biebouw in die teken van die Vryburgers se toenemende ontevredenheid met die outokratiese bestuurstyl en korrupsie van die VOC-amptenare. Verskeie Vryburgers het onder leiding van [[Adam Tas]] in die geheim ’n klagskrif aan die [[Here XVII]] in Amsterdam gestuur. Nadat goewerneur Van der Stel daarvan te hore kom, word Tas verhoor en vir ongeveer ’n jaar in die [[Kasteel die Goeie Hoop]] aangehou. Die uiteinde was egter ’n oorwinning vir die Vryburgers. Die Kompanjie het ten gunste van die Vryburgers beslis en [[Willem Adriaan van der Stel]], sekundus Samuel Elsevier, landdros Johannes Starrenburg en Petrus Kalden is na Nederland teruggeroep. [[Francois van der Stel]], broer van die goewerneur, is uit die Kaap verban. Dit was die einde van Van der Stel en sy bondgenote se skrikbewind.

=== Die koms van die Franse Hugenote ===
Duisende Protestantse Christene is deur die Rooms-Katolieke Kerk vervolg, gemartel en doodgemaak nadat Koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] die [[Edik van Nantes]], wat godsdiensvryheid in Frankryk waarborg, herroep het. Protestante mag ook nie meer vir eredienste bymekaarkom nie, hul kerke is verwoes en hul predikante is verban of doodgemaak. Hierdie gebeure wat duisende kilometers ver in Europa afgespeel het, het ’n blywende invloed op die godsdienstige en ekonomiese ontwikkeling van die [[Kaapkolonie]] uitgeoefen.

Tussen 1688 en 1700 het sowat tweehonderd Franse [[Hugenote]] uit Frankryk gevlug en aan die Kaap gearriveer. Die meeste Hugenote het hulle in [[Franschhoek]] en Drakenstein gevestig. Bekende Hugenote-vanne is Du Plessis, Du Toit, Viljoen, Naude, De Villiers, Malan, Du Preez, Malherbe, Cronjé, Pienaar en Senekal. Gewilde Hugenote-name is Francois, Pierre, Etienne, Jacques en Louis. Die trekleier, [[Piet Retief]], was ’n afstammeling van die Hugenote.

Die Hugenote se vervolging toon watter opoffering geloofsoortuiging kan eis. Hulle koms na die Kaap het ’n nuwe diepte aan die Vryburgers se vryheidstrewe en identiteit gegee. Omrede hulle as Protestante geprotesteer het teen godsdiensonderdrukking, was een van hul grootste nalatenskappe godsdiens- en gewetensvryheid. Die Hugenote het ook blywende spore nagelaat op die Kaapse kultuur, wynbou, argitektuur en ekonomiese ontwikkeling.

=== Die eerste trekboere ===
In die loop van die agtiende eeu het ’n steeds groter plattelandse bevolking van boere ontwikkel. Hierdie boere was opsoek na nuwe en groter weivelde vir hul vee. Die swerwende boere, bekend as trekboere, met hul groot troppe vee het gaandeweg die Kolonie se grense na die [[Oos-Kaap]] verskuif. Soos wat die Kolonie se grense verskuif het, het hulle in aanraking gekom met die vyandige [[Xhosa]]-stamme. Die [[Groot-Visrivier]] is as die oostelike grens van die Kaapkolonie bepaal, maar reeds in 1779 het die [[Eerste Grensoorlog]] tussen die trekboere en die Xhosas uitgebreek vanweë botsings oor grond, weiding en vee. Die VOC was nie in staat om die setlaars teen Xhosa-aanvalle te beskerm nie, met die gevolg dat die trekboere op hulself aangewese was vir eie beskerming.

'''Vryheidsideaal'''

Die historikus Pieter Kapp wys daarop dat die Kaapse vryheidsideale saamgeval het met twee ingrypende internasionale gebeure, naamlik die Amerikaanse Vryheidstryd en die [[Franse Rewolusie]].
* Die Amerikaanse vryheidstrewe het die omskepping van 13 Amerikaanse kolonies in ’n federale republiek onafhanklik van Brittanje en Europa tot gevolg gehad.
* Die grusame Franse Rewolusie wat in 1789 uitgebreek het, was ’n ingrypende vorm van verset teen onderdrukkende heersers. Vryheid, gelykheid en broederskap het saam met republikeins-demokrasie, wat burgers se regte waarborg, krete geword wat regoor die wêreld weerklink het.
Aan die Kaap het die internasionale gebeure daartoe gelei dat die aanvanklike behoefte aan ekonomiese vryheid uitgebrei het na ’n strewe om politieke vryheid. Die Kaapse Patriotte-beweging (1778‒1787) het aangedring op die VOC se erkenning van die plaaslike burgers se politieke regte.

Die Franse Rewolusie in 1789 het ook die doodsklok vir die VOC gelui. In 1795 het Frankryk Nederland binnegeval en die Prins van Oranje het na Engeland gevlug. In Nederland het die Bataafse Republiek met Franse steun tot stand gekom.

In die Kaap het die burgers van [[Graaff-Reinet]] en Swellendam van die politieke omwenteling gebruik gemaak om in 1795 twee republieke te stig. In Graaff-Reinet het die inwoners vir landdros Maynier verjaag as gevolg van swak plaaslike bestuur en korrupsie. Alhoewel die twee republieke die band met die despotiese en onsimpatieke VOC wou verbreek, wou die burgers hulle nie losmaak van die Nederlandse Staten-generaal nie. Die twee republieke het kortstondig bestaan tot Brittanje die Kaap die eerste keer beset het.

=== Britse oorheersing ===
[[Lêer:Foto-4-300x198.png|duimnael|Die 1795-rebellie in Graaff-Reinet]]
Aanvanklik sou die Britse besetting net ’n tydelike reëling wees om Britse belange teen Frankryk te beskerm. Die strategiese posisie op die seeroete na die Ooste en die uitbreek van die [[Napoleontiese Oorloë]] het die Britte genoop om teen 1806 die Kaapkolonie finaal te beset. Die Kaap sou nooit weer Hollands wees nie. Die nuwe Britse bewind het weinig van die ou VOC se bestuurstyl verskil. Om die rede was die verhouding tussen die Britse besetters en die Kaapse bevolking van die begin af gespanne.

Dit was aan die begin van die negentiende eeu vir koloniale moondhede soos Brittanje ondenkbaar om selfbeskikkingsreg aan enige Britse kolonie toe te staan. Die Britse goewerneur aan die Kaap het sy outokratiese en selfregerende mag behou en kon op eie gesag proklamasies uitreik. Hy was slegs verantwoordelik aan die Britse Sekretaris van Kolonies.

Die Britte het hul taal- en kultuurstempel op alle lewensterreine probeer afdruk deur ’n imperialistiese verengelsingsbeleid. Daarby was die Britse regering in Kaapstad ver verwyderd van die probleme wat die plattelandse boere op die Oosgrens ondervind het. Die verwydering tussen die staat en sy burgers het spoedig aanleiding gegee tot groter vervreemding tussen die inheemse burgers en die staat. Die meeste burgers het soos vreemdelinge in hul eie land begin voel.

=== Slawerny as ekonomiese praktyk ===
Slawerny was destyds ’n algemene arbeidspraktyk en die hoeksteen van die wêreldekonomie. Brittanje het leiding geneem met radikale hervormings wat teen 1834 tot die algehele vrystelling van slawe binne die hele Britse Ryk gelei het.

Ten spyte van die Britse regering se beloftes van vergoeding het die grensboere groot finansiële skade gelei, wat bankrotskappe en skuldprobleme tot gevolg gehad het. Nie die vrystelling van slawe nie, maar die verbreekte beloftes oor vergoeding en die gevolglike finansiële skade was een van die redes van die [[Groot Trek]].

=== Europese setlaars ===
As gevolg van die langdurige oorloë in Europa het Europese immigrante reeds tydens die VOC-bewind hulle aan die Kaap gevestig. ’n Paar duisend Duitsers het tussen 1652 en 1795 hulle aan die Kaap gevestig. Die Duitse sendeling [[Georg Schmidt]] is in 1737 deur die [[Morawiese kerk|Morawiese Sendinggenootskap]] gestuur om die evangelie aan die Khoi-Khoin te verkondig. In 1806 is die naam van die sendingstasie na [[Genadendal]] verander. Die [[Berlynse Sendinggenootskap]] het ook sendingstasies soos Amandelboom (vandag [[Williston]]) gevestig. Na 1800 het ongeveer nog 5000 Duitsers hulle in die Kaap gevestig. Die Britse bewind het die Duitsers veral in die westelike dele van die Kaapkolonie gevestig. Duits-Suidwes-Afrika is in die 1880’s as ’n Duitse kolonie gevestig.

Die beëindiging van die Napoleontiese Oorloë, tesame met die industriële vooruitgang in Brittanje het ’n ernstige werkloosheids krisis veroorsaak. Om die probleem te oorbrug, het die Britse regering burgers in hul kolonies hervestig. Britse setlaars is gelok deur aan hulle vrye landbougrond in die Oos-Kaap te belowe. Die setlaars moes help om die Engelse leefwyse aan die Kaap te vestig en terselfdertyd ook die Oos-Kaapse grensgebied teen aanvalle van die Xhosa-stamme te verdedig.

Gedurende 1820 het 4000 Britse immigrante in Tafelbaai aangekom. Hulle is in Port Elizabeth, [[Grahamstad]], [[Oos-Londen]] en die Albanie-distrik hervestig.

=== Goeie verhoudinge ===
Die lewensomstandighede in die grensgebied was uiters moeilik as gevolg van droogtes, siektes, afstande, misdaad en die voortdurende aanvalle van Xhosa-stamme. Ten spyte van die moeilike omstandighede het die setlaars gewasse soos [[mielies]], [[rog]] en [[gars]] suksesvol verbou. Skaapteelt en wolvervaardiging wat deur hulle in die gebied ingevoer is, sou gaandeweg tot winsgewende bedrywe ontwikkel. Ander setlaars, wat hulle al in Engeland as handelaars en sakemanne bekwaam het, het ’n hupstoot aan die plaaslike handel en ekonomie gegee en die vinnige groei van nuwe nedersettings soos Grahamstad en Port Elizabeth bevorder.

Die grensbewoners was in die omstandighede afhanklik van mekaar se hulp en ondersteuning. Die Britse setlaars en die Hollandse oosgrensboere het uitstekend oor die weg gekom. Die goeie verhouding word ook later gesien, toe die vrederegter Thomas Phillips as verteenwoordiger van die Britse setlaars ’n [[Bybel]] as afskeidsgeskenk aan Jacobus Uys tydens die Groot Trek oorhandig het.

Tot 1795 het die VOC die vrye drukpers aan die Kaap verban. Saam met die koms van die Setlaars het koerante soos die ''Grahamstown Journal'' ontstaan. Hierdie koerant sou as kommunikasiemiddel ’n belangrike rol speel om die grensbewoners in te lig van internasionale tendense, maar ook aan hulle ’n stem te gee vir eie griewe. Die koerant het van tyd tot tyd berigte in Hollands geplaas en ook Piet Retief se manifes in 1837 gepubliseer.

’n Klein groepie 1820-setlaars het verder noordwaarts na Natal getrek, wat destyds deur [[Shaka]] met ’n leër van hoogs opgeleide en gedissiplineerde Zoeloe-krygers geregeer is. Hulle het hulle in Port-Natal ([[Durban]]) gevestig. Die Voortrekkers sou later weer met hierdie groep in aanraking kom.

== Monumente en erfenisterreine ==
=== Britse setlaarsmonument, Grahamstad ===
Die standbeeld gee erkenning aan die waardevolle bydrae wat die Britse setlaars gelewer het om die Westerse kultuur te verstewig en uit te bou. Soos die Duitse setlaarsmonument word die hegte gesinsbande beklemtoon.

=== De Posthuys, Kaapstad ===
De Posthuys was ’n militêre seinpos uit die vroeë Kompanjiestyd en is tans in gerestoureerde vorm in Muizenberg, Kaapstad, te besigtig.

Hoewel daar onder historici, argeoloë en argitekte meningsverskil bestaan oor die presiese datum van oprigting, is almal dit eens dat dit
die oudste bewoonde gebou in die land is. Sover vasgestel kan word, is dit in 1673 – dus nog vroeër as die Kasteel – opgerig.

Die moontlikheid het altyd bestaan dat die verversingspos aan  Tafelbaai in oorlogstyd van die rugkant, dit wil sê oor land vanuit [[Valsbaai]], aangeval en verower kan word. ’n Bemande sinjaalpos aan die Valsbaaise kus kon dus as ’n wyse voorsorgmaatreël dien. Vandaar sou die Kaap betyds gewaarsku kon word.

Toe daar in 1672 oorlog tussen Brittanje en Frankryk uitbreek, is op 30 Augustus ’n noodvergadering aan die Kaap gehou, ten einde die verdediging van die nedersetting te bespreek en maatreëls in dier voege te tref. [[Isbrand Goske]] wat reeds die naam “Fortbouer” verwerf het en onder wie se leiding die bou van die Kasteel so mooi gevorder het, was juis as nuwe goewerneur op pad Kaap toe.

Nog voordat Goske voet aan wal kon sit, het kommissarisse van die Kompanjie na Hout- en Valsbaai vertrek om die geskikte plek vir die oprigting van ’n seinpos te vind. Van daar af sou die owerhede aan die Kaap by wyse van vuur- of vlagseine aangaande die beweging van vreemde skepe ingelig kon word.

Die kommissarisse het hul werk deeglik gedoen, want ’n strategiese plek digby die see en reg onder ’n hoë punt teen die Steenberg, aan die suidwestelike kus van Valsbaai is gekies vir die bou van die seinpos.

Op 27 Januarie 1673 het die boot ''Goutvinck'' uit Tafelbaai vertrek en ’n werkspan van nagenoeg twaalf man, bygestaan deur ’n aantal vryburgers uit die omgewing, het aan die begin van Februarie aan die werk gespring. Die ''Goutvinck'' het tot 24 April in Valsbaai voor anker gelê – ’n aanduiding dat die werk teen dié tyd (na twaalf weke dus) voltooi was.

De Posthuys (Nederlandse benaming vir wag- of skildwagpos) het bestaan uit ’n klein sentraal-geplaaste vertrek met ’n langwerpige verlengstuk, 6&amp;nbsp;m breed, aan weerskante. Die mure, 80&amp;nbsp;cm dink, is van binne en buite gepleister en afgewit. Aan die seekant is ’n breë stoep aangebring – ’n verskynsel wat, hoewel vreemd aan die Hollandse woonhuis, kenmerkend was vir sewentiende-eeuse Hollandse waghuise. Hierdie stoep is die vroegste voorbeeld van die unieke Kaapse voorstoep. Die vensterrame was van ingevoerde eike-, denne- en kiaathout en die ruite van glas uit die periode 1700–1820. Nog vroeër sou die sogenaamde ruite waarskynlik van olieseildoek vervaardig gewees het. De Posthuys moes in die somer die tierende aanslae van Valsbaai se suidoostewind met sy kastydende sand verduur. ’n Ondersoek na die tipe hout wat as balke gebruik is, dui op die moontlikheid dat die bouers van die eikebome wat Jan van Riebeeck 18-19 jaar tevore by Rondebosch geplant het, gebruik gemaak het.

Met argeologiese opgrawings wat by De Posthuys gedoen is, is daar onder meer twee stuiwermuntstukke (wat in 1680 in Overijsel geslaan is), ’n koperduit uit die jaar 1736, ’n seldsame onderdeel van ’n ou geweer met ’n VOC-merk en porseleinstukke uitgehaal. Opgrawings het veral gebruiksartikels wat uit die middel van die agtiende eeu dateer, opgelewer.

In vredestyd is die gebou onbewoon gelaat, hoewel rondtrekkende veewagters, vissers en vryburgers ongetwyfeld periodiek daar vertoef het. Goewerneur WA van der Stel sou dit as verblyf vir sy persoonlike vissers gebruik het. Die hoeveelheid oorblyfsels van visaardige herkoms dui daarop dat die gebou intensief deur vissers benut is.

In die agtiende eeu is die gebou meermale deur die militêre owerhede gebruik, veral met die oorgang van die Hollandse na die Engelse bewind (1795–1815). In die [[Slag van Muizenberg]] (1795) is De Posthuys deur 'n kanonskoot getref.

In die negentiende eeu het De Posthuys sy militêr-strategiese betekenis verloor en die opeenvolgende huurders en eienaars het die aanskyn daarvan sodanig verander dat die gebou sy identiteit en boustyl ingeboet het. Dit het diens gedoen as vissershut, kantien, losieshuis, tolhuis en somervakansiehuis. Tot 1915 het dit militêre eiendom gebly, dog in die vorige honderd jaar is dit uitgehuur. Die vernaamste huurder, J.A. Stegmann, het dit van ongeveer 1880 tot 1912 tot sy beskikking gehad. Hy het in Claremont gewoon en in dié tydperk het sy gesin De Posthuys as vakansiehuis gebruik. Hy het die naam “Stegmann’s Rus” aan die huis gegee. In 1915 is die eiendom aan sir [[J.B. Robinson]] verkoop. Hy het tot 1917 daarin gewoon en toe hy in dié jaar na Wynberg verhuis, het hy De Posthuys as vakansiehuis behou.

In 1929 is die eiendom aan die heer W Leon verkoop. Hy het ingrypende veranderinge aangebring en onder meer die rietdak deur sink vervang.

In 1969 is Stegmann’s Rus deur ’n filiaal van [[Anglo American-korporasie]] van Suid-Afrika vir ontwikkelingsdoeleindes aangekoop. Danksy intensiewe historiese, argeologiese en argitektoniese navorsing, is die kultuurhistoriese waarde van die gebou bo alle twyfel vasgestel en is besluit om dit te restoureer. Die werk, onder leiding van die Kaapstadse argitek Dirk Visser, bygestaan deur die historikus Marian Robertson en die Stellenbosse historiese argeoloog H.N. Vos, het in 1979 ’n aanvang geneem.

Die gerestoureerde De Posthuys het op 15 September 1982 amptelik deur die toenmalige aangewese ondervoorsitter van Anglo American-kKorporasie, die heer [[Nicky Oppenheimer]], geopen en vir veilige bewaring namens die SA nasie aan die [[Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede]] oorhandig.

=== Dias-kruise ===
[[Lêer:Foto-71-300x231 (1).jpg|duimnael]]
Op 12 Maart 1488 het Bartolomeu Dias by Kwaaihoek tussen [[Boesmansriviermond]] en Boknes ’n kruis geplant. Die Dias-kruis by Kwaaihoek kan as die oudste monument in Suid-Afrika beskou word. Brokstukke van die kruis is in 1938 deur Eric Axelson gevind, wat die oorspronklike kruis gerestoureer het. Dias het op sy terugvaart ook kruise geplant by Mosselbaai, Kaappunt en [[Lüderitz]]. Die kruise dien as simbool en baken van die Christendom en die Westerse beskawing.

=== Die Drosdy, Swellendam ===
Een van die bekende historiese geboue in Suid-Afrika, die [[drosdy]] te Swellendam, is in 1747 voltooi. Dit is die enigste van die agtiende-eeuse drosdye wat nog bestaan.

Die Drosdy is aanvanklik T-vormig gebou met ’n noordwestelike front. Dit het ook ’n baie groot tuin gehad. Vandag staan vyf blokke huise daarop. Die eerste afbeelding van die Drosdy is in 1776 deur [[Johannes Schumacher]] gemaak. ’n Latere skets wat deur William Burchell, die bekende plantkundige, in 1815 gemaak is, toon dat die oorspronklike T-vormige huis toe reeds grootliks herbou is. Daar is naamlik ’n L-vormige deel aan die T-vorm vasgebou, sodat daar vandag min of meer ’n simmetriese U-vormige gebou staan waarvan die middelgedeelte ’n dubbelry vertrekke vorm. Die aanduiding is dat hierdie aanbouing teen ongeveer 1830 aangebring is. Vandag sien die Drosdy wesenlik uit soos dit in 1815 gelyk het. Die vernaamste verskil is dat die drie frontgewels verwyder en in wolwe-ente verander is, waarskynlik in die jare 1870–1880.

Geskiedenis is in die Drosdy gemaak toe die inwoners van hierdie landdrosdistrik op 17 Junie 1795 ’n nuwe, sogenaamd vrye republiek met middelpunt Swellendam uitgeroep het.

Die Swellendammers se nuutgevonde vryheid was egter van korte duur, aangesien die Britse bewind ongeveer drie maande later in die Kaap van krag geword het.

Baie belangrike besoekers het die Drosdy van tyd tot tyd besoek en ook daar tuisgegaan. ’n Baie interessante besoeker was doktor Ertman Balthasar Swellengrebel, seun van die goewerneur, [[Hendrik Swellengrebel]], na wie Swellendam vernoem is. Hy is in die Kaap gebore, maar het sy opleiding in Holland ontvang, waar hy uiteindelik ook gebly het. In 1776 het hy egter besoek aan die Kaap gebring. Tydens sy besoek aan Swellendam het hy ’n tekening daarvan deur Schumacher laat maak. Hierdie skets is nog steeds in besit van die Swellengrebel-familie. Ander vername besoekers aan die Drosdy was [[Andrew Barnard|Andrew]] en lady [[Anne Barnard]]; doktor [[Hinrich Lichtenstein]], wat ’n volledige joernaal oor sy besoek aan Swellendam geskryf het; die bekende [[William John Burchell|William Burchell]] wat, soos reeds genoem, in 1815 ’n baie volledige skets van die Drosdy en omgewing gemaak het, en nog vele ander. Kommissaris [[Jacob Abraham de Mist]], ook ’n besoeker aan die Drosdy, het tydens sy besoek aan die Kaap ook gereël dat ’n spesiale seël vir die Drosdy gemaak word.

Landdros H Rivers was die laaste landdros wat in die Drosdy gewoon het. Hy is in 1825 as landdros aangestel, maar in 1828 is die stelsel van Landdros en Heemrade afgeskaf. Die Drosdy het in 1845 in private besit gekom tot dit deur Daniel de Bruin gekoop is. Tien jaar later is die eiendom deur P.G. Steyn gekoop en dit het in die besit van die Steynfamilie gebly tot in 1939 toe dit deur die Staat oorgeneem is. President [[Marthinus Theunis Steyn|M.T. Steyn]], wat ’n kleinseun van P.G. Steyn was, het die Drosdy kort na afloop van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] besoek.

Na die oorname deur die Staat in 1939 is die vernaamste verandering wat aan die huis aangebring is, die vervanging van ’n veranda voor die huis deur ’n prieel. Die Drosdy-museum is in 1943 geopen. Die museum bestaan uit die  Drosdy plus enkele ander geboue wat as een van die treffendste argitektoniese komplekse in die land beskou kan word. Die gerestoureerde wynkelder vertoon van die beste pleisterwerk wat in Swellendam te sien is. Hierdie geboutjies is waarskynlik kort na 1830 opgerig.

Behalwe dat die gebou ’n goeie voorbeeld van die Kaapse boukuns is, huisves die Drosdy ’n uitstekende versameling Kaapse, plattelandse meubels. Hierdie meubels het ’n oorwegend konserwatiewe styl en word gekenmerk deur die reguit, neo-klassieke lyne. ’n Besondere eienskap van die huis is die beskilderde sitkamervloer wat uit ’n tyd voor 1798 dateer. Die kombuis het ’n grondvloer wat gereeld met beesmis gesmeer word, terwyl een van die ander vertrekke weer ’n perskepitvloer het. Die ou brandkas kom uit die dae toe die Drosdy deur die landdros en heemrade gebruik is.

Die Drosdy kan met reg beskou word as ’n belangrike koppeling met die vroeë Kaapse geskiedenis.

=== Die Koetsiershuis, Stellenbosch ===
In die noordwestelike hoek van [[Die Braak]] staan die bekoorlike rietdak-koetsiershuis wat as een van die oudste huisies op Stellenbosch beskou word. Oor die huisie se oprigtings geskiedenis bestaan geen volkome duidelikheid nie. Sedert 1770 het Christiaan Krijnauw die stuk grond waarop onder meer die huisie staan, as sy eiendom beskou. In 1786 is die betrokke stuk grond, anderhalwe hektaar groot, aan HL Bletterman, landdros van die dorp, toegeken. Die daaropvolgende jaar het hy die grond aan ene Martin Beyleveld verkoop, wat die hele stuk grond in erwe laat verdeel het. Een van die erwe is in 1792 aan Johann Georg Lankshoff, ’n kleremaker, verkoop. Kort daarna het Lankshoff die nou bekende koetsiershuisie daar opgerig.

Daar word beweer dat die sjarmante huisie se naam ontleen is aan die feit dat dit aan die ou wapad na Kaapstad geleë was en ’n tyd lank as koets-terminus gebruik is. Die bewering is waarskynlik ’n mite, aangesien geen grondige bewyse daarvoor bestaan nie. Ander weer beweer dat die gewelfde poort wat langs die huisie was, as koetsingang gedien het; vandaar die naam. Ook dié bewering is foutief. Die aanneemlikste verklaring vir die naam is dat ’n koetsier in die negentiende eeu ’n tyd lank daar gewoon het. Wat wel waar is, is dat die huisie een van die oudste geboue op Stellenbosch is, en, foutiewe benaming al dan nie, dit doen geen afbreuk aan sy bekoorlikheid nie. Inteendeel, dit verleen aan die geboutjie ’n sekere romantiese geheimsinnigheid.

Die historiese betekenis van die gebou is argitektonies van aard: dit is ’n kombinasie van fatsoenlikheid, prag en eweredigheid. Die huisie is volgens die ongewone, geslote, saamgedrukte H-plan gebou. Die twee rye kamers weerskante is met ’n sentrale kamer van volle lengte onder een dak met ’n effens breër oorspanning aan mekaar verbind. Dit is voorsien van ’n reuse kaggel om die rustige atmosfeer te bewaar. Die binnedeure was ook uitsonderlik van aard, met die breë panele en twee tot drie ligte gegote dwarslyste en riemskarniere. Aan die buitekant is sierlike holbolsygewels, dakvensters en ’n dakgeweltjie, ook wolwegeweltjie genoem, bokant die voordeur, wat een van die weiniges van sy soort in  Wes-Kaapland is wat bewaar gebly het.

Met die verloop van tyd het die geboutjie vervalle geraak. In 1959 het professor Erika Theron, toe burgemeesteres van Stellenbosch, die geboutjie, wat in ’n gevorderde staat van verval was, van sloping gered. Die munisipaliteit het die geboutjie aangekoop en fondse vir die restourasie ingesamel, onder meer deur ’n omvattende uitstalling van foto’s van Stellenbosch, wat toe vir die eerste keer byeengebring en gekodifiseer is. Aanvanklik het die munisipaliteit beoog om die gerestoureerde geboutjie as jeugherberg in te rig. Daarvan het niks tereg gekom nie.

Met die herstelwerk is daarin geslaag om die oorspronklike boustyl te behou. ’n Geelhoutvloer is gelê – maar om die gebou as kerksaal te kan gebruik, is die binnemure wat die vertrekkies verdeel het, verwyder.

Op 18 Maart 1966 is die huisie op grond van sy argitektoniese meriete en sy geografiese ligging aan Die Braak, wat toe reeds amptelik ’n historiese baken was, tot historiese monument verklaar.  Op die bronsplaat wat die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede buite die geboutjie aangebring het, staan die inskripsie:

==== Koetsiershuis ====
''Die grond waarop hierdie gebou staan, was sedert 1770 agtereenvolgens die eiendom van Christiaan Krijnauw, landdros Bletterman en Martin Beyleveld. In 1792 is die betrokke gedeelte gekoop deur Johann Georg Lankshoff, wat blykbaar hierdie huis opgerig het. Die naam “koetsiershuis” het waarskynlik ontstaan omdat dit in die negentiende eeu ’n tyd lank deur die koetsier van ’n poskoets bewoon is.''

=== Die Strooidakkerk, Paarl ===
Die historiese kruiskerk met sy strooidak aan die Paarlse hoofstraat is die oudste kerkgebou van die Ned. Geref. Kerk wat nog in die RSA in gebruik is.

Die gemeente van die Paarl (afhanklik Drakenstein genoem) is reeds in 1691 gevestig. In 1720 het die gemeente sy eerste volwaardige kerkgebou ingewy. Hierdie kerkgebou het tot April 1805 diens gedoen – 85 jaar lank dus. Deur hierdie periode het ’n aantal bekende predikante die Woord hier bedien, onder andere dominees PA van Aken, Salomon van Echten, Petrus van der Spuij en Robert Aling. Die Voortrekkerleiers Pieter Retief, Sarel Cilliers en Louis Tregardt was onder die talle dopelinge wat in dié ou kerkie, 24&amp;nbsp;m lank en 12&amp;nbsp;m breed, die sakrament ontvang het.

In 1799 het die kerkraad tot die oprigting van ’n nuwe kerkgebou besluit en terselfdertyd onderneem om self vir die befondsing van die projek in te staan. Die ywerige dominee Aling het die gemeente op roerende wyse opgeroep om tot die boufonds by te dra. Danksy die intensiewe huiskollekte wat deur die owerheid goedgekeur en deur diakens Jacobus Marais en Johannes Minnaar van stapel gestuur is, kon daar reeds vroeg in die volgende jaar bekend gemaak word dat 39 029 gulde, 50 slawe vir een maand se diens, drie messelaars vir ’n vasgestelde werktyd, 22 vragte riet en 23 transportwagtogte gekontroleer is.

Die gebou sou “in ene kruisgedaante” met ’n binnewerk van 30&amp;nbsp;m by 11&amp;nbsp;m opgerig word. Dominee Aling het persoonlik met die bekende agtiende-eeuse argitek, LM Thibault, onderhandel, dog hom met die oog op besparing versoek om slegs  ’n “uitwending” plan te teken. Die kerkraad het self ’n bou-opsigter, ene Petrus Jordaan, aangestel.

Dit was aanvanklik die plan om geelhoutbalke per boot van Mosselbaai te laat kom, maar nadat geblyk het dat dit te duur sou wees, is ander balke in Kaapstad aangekoop. Aangesien die gebou so hoog en breed sou wees, het argitek Thibault voorgestel dat dit verleng sou vernou en van meer pilare voorsien moet word. Die kerkraad het egter bevind dat ’n “menigte van pijlaren” sou veroorsaak dat sommige kerkgangers nie die preekstoel sou sien nie en gevolglik is van die plan en Thibault se dienste afsien. ’n Geskil in verband met laasgenoemde se rekening het daarop uitgeloop dat die kerkraad die bedrag van 200 riksdaalders aan Thibault moes oorbetaal.

In die jaar 1800 is die geliefde dominee Van Aken, yweraar vir die kerkbouprogram, oorlede en toe die kerkraad verder verneem dat die koste van hout gestyg het, is die werk ’n paar maande  gestaak. Spoedig is die spanpoging egter hervat. Reëlings is getref rakende die maak van bakstene en die vervoer van dekstrooi. Daar is selfs ooreenkomste met Paarliete aangegaan in verband met die huisvesting en voedsel vir ambagsmanne, handlangers en slawe. (Uit ’n Bolandse boere-oogpunt is dit insiggewend dat slaweambagsmanne en gewone handlangers onderskeidelik twee en drie “bierglazen” wyn, benewens voedsel, op gesette tye per dag moes ontvang.)

Thibault se bouplan is deur dié van mejuffrou Georg Conrad Küchler vervang. Küchler  het ook onderneem om die werk vir 50 000 riksdaalders te voltooi. Die here C.H. Niehaus en Johan Meyer het vir hom as borge geteken.

Teen die einde van 1802 was die kerkgebou sover voltooi dat die kerkraad dit deur kundige boumeesters uit Kaapstad kon laat inspekteer. Küchler moes enkele veranderinge en versterkings aanbring. Origens is besluit om die gebou van ’n steen- in plaas van kleivloer te voorsien. Voorlopig is om finansiële redes die soldering uitgestel.

Met die voltooiing van die kerk, kon die preekstoel nou uit die ou kerk oorgebring word – ’n taak wat deur meulenaar Bart Louw tee 15 riksdaalders onderneem is.

Die oprigting van die kerkgebou het vyf jaar in beslag geneem. Van binne is dit treffend en indrukwekkend vanweë die eenvoud en soberheid wat dit uitstraal. Aan die westergewel is die ou spreuk ''sol justiliae illustra nos'' aangebring.

Die inwyding van die “Paarlsche kerk” is op 28 April 1805 deur dominee JP Serrurier, emeritus-leraar van die gemeente Kaapstad, waargeneem. Op die Maandag na die inwyding van die nuwe kerk is die oue per openbare veiling van die hand gesit.

Deur die afgelope nagenoeg 180 jaar het die Strooidakkerk weinige veranderinge ondergaan. In 1824 is dit van ’n solder en twee galerye voorsien. In 1838 is die nuwe preekstoel, ’n skenking van mejuffrou MM Krynauw, in gebruik geneem. Die koperpen of -kapstok waaraan dominee GWA van der Lingen sy muts gehang het, is nog daar te sien. In  1852 is die gebou vergroot en van ’n konsistorie voorsien. In 1878 is nuwe kerkbanke, in 1872 lamplig en in 1882 ’n galery in die oostervleuel – waarop die orrel geïnstalleer is –aangebring.

Soos dit tans daar staan, met sy netjiese strooidak, wit mure, omring van sipres- en eikebome, straal die ou gebou ’n ou-wêreldse, landelike sjarme en statigheid uit. Hiertoe lewer die omringende kerkhof met sy grafkelders ’n wesenlike bydrae.

Die kerkhistoriese betekenis van die Strooidakkerk bestaan ook daarin dat sommige van ons land se voorste geestelike leiers as predikante in hierdie gemeente gestaan het. In meer as een geval het hul invloed tot ver buite die gemeentegrense en buite hul eie tyd heen gestrek.

Die Strooidakkerk het ook ’n unieke bydrae tot die Suid-Afrikaanse kerkmusiek en- sang gelewer. Van die beroemdstes onder ons eertydse orreliste het die orrels van die Strooidakkerk bespeel, gemeentesang gelei, orrellesse gegee en koor- en orreluitvoerings gelewer en sodoende ’n unieke kerkmusiektradisie geskep. Pieter Hugo was tien jaar lank ’n “goeie orrelis”. Tussen die jare 1847–1875 het die heer JS de Villiers (Jan Orrelis) wye bekendheid verwerf, onder meer in 1887 as orrelis aangestel. Veertien jaar lank het hy die kerksang en -musiek bevorder. Deur sy orreluitvoerings en dié van sy begaafde seun, PK, is die Paarlse gemeente en gemeenskap sterk musiekbewus gemaak. In die Strooidakkerk is Rocco de Villiers se bekende Koraalboek en geestelike kantate gebore. ’n Geëerde orrelis was AC van Velden, wat die kerkkoor as permanente instelling gevestig het, terwyl dit voorheen slegs by besonderse geleenthede opgetree het.

Die Strooidakkerk van die Paarl, waarvan die 175e bestaanjaar op luisterryke wyse in 1980 gevier is, neem ’n unieke plek onder ons nasionale gedenkwaardighede in. Kerkhistories en argitektonies is dit ’n ligbaken op die pad van ons Afrikaner volkswording en geestesgroei.

=== Duitse Setlaarsmonument, Oos-Londen ===
Die [[Duitse Setlaarsmonument]] herdenk die bydrae wat die Duitse pioniers gelewer het. Die eenheid van die Duitse gesin as die hoeksteen van beskawing word deur die monument beklemtoon. Die beeld is op 10 Oktober 1960 deur [[C.R. Swart]] onthul.

=== Groote Kerk, Kaapstad ===
Met die koms van Jan van Riebeeck en sy mense in April 1652 om aan die Kaap die Goeie Hoop vir die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie se skepe ’n verversingspos te stig, word daar aan ons Suiderstrand ’n loot van die lewenskragtige en toe reeds gelouterde Kerk van die Hervorming in Nederland geplant. Daar verloop egter ruim ’n halfeeu voordat die gemeente wat met verloop van tyd hier gegroei het, op Sondag 6 Januarie 1704 sy eerste werklike kerkgebou in gebruik kan neem. Hierdie eenvoudige, maar mooi agtkantige gebou is opgerig op die verlate onderste gedeelte van Kompanjiestuin wat al in Desember 1677 deur kommandeur Joan Bax en sy Raad vir die aanlê van ’n begraafplaas – en toe later vir ’n “behoorlyck proper kerckje” – aangewys is.

Die gebou het nie die gewone kruisvorm gehad wat in ons land so gewild sou word nie, want in dié geval is die arms van die Griekse kruis deur skuins dwarsmure verbind, sodat ’n gedeelte van elkeen van die vier oop hoeke gevul is. Dit is op die patroon van die sewentiende-eeuse “preekkerke” gebou, waarin die grondplan óm 'n middelpunt ontwerp is. Omdat die toring destyds nie óp die gebou nie, maar daar teenaan opgerig is, het dit die sloping van die eerste ou kerk oorleef.

Verskeie uitbreidings ten spyt, kon die beskikbare ruimte in die kerk mettertyd nie meer in die behoefte van die groeiende gemeente voorsien nie. Toe dit dus teen 1779 blyk dat die gedurige “swart leckagie” in die gebou die houtwerk bedreig, besluit die kerkraad om in plaas van slegs grootskaalse herstelwerk daaraan te laat doen, dit aanmerklik te vergroot. Deurdat hierdie vergroting, wat in 1781 voltooi is, in die uitbouing van die vier half-oop hoeke bestaan het, bly die kruisvorm van die skuins dak behoue, maar origens neem die kerk toe die vorm van ’n vierkant aan met plat dakke op die nuwe aanbousels.

Na meer as 84 jaar begin die mooi ou preekstoel ook tekens van verrotting en wurmbesmetting toon, met die gevolg dat die kerkraad dit in Augustus 1788 aan die Kompanjie se knap en die later so gevierde beeldhouer Anton Anreith, opdra om ’n nuwe te maak. Terwyl Anreith die beeldhouwerk tot volle bevrediging van die kerkraad uitvoer, doen die Kompanjie se baastimmerman, JJ Graaff, die houtwerk, en op 29 November 1789 lewer dominee JP Serrurier as oudste leraar van die gemeente, die eerste preek van die nuwe kansel af, wat vandag nog die bewondering van baie uitlok.

Sedert 1816 het veral die platte van die uitgeboude hoeke van die ou kerk meermale groot uitgawes aan herstelwerk geverg en algaande ook steeds groter kommer gewek … en toe stort daar tydens ’n oggenddiens in Februarie 1835, tot die ontsteltenis van baie kerkgangers, ’n stuk pleistering van die kapiteel van een van die vier groot pilare af!

Nadat daar lank bespiegel en geredeneer is oor die moontlikheid of die eerbiedwaardige ou gebou heeltemal gesloop en deur ’n nuwe vervang moet word, volg die besluit om die dak te vervang en terselfdertyd die kerk van binne – alles volgens die planne van luitenant-kolonel Robert Thomson, bevelvoerder van die Royal Engineers – so te laat verander dat dit met etlike honderde sitplekke vergroot kan word. Toe daar geen bevredigende tenders inkom nie, maak die kerkraad hom gereed om, onder toesig van die bekende argitek en bouer Herman Schutte, self te laat bou. Heel gou stel Schutte verskeie wysigings in die planne voor. Deur die vloer van die gebou een meter hoër te maak, sal die kerk nie alleen binne droër en gesonder wees nie, maar ook met sy treffende uiterlike voorkoms tussen die hoë openbare geboue in die omgewing baie beter vertoon. Nóg belangriker egter was die verandering van die dak.

Toe die dak afgegooi is en Schutte, saam met die goewermentsargitek, John Skirrow, die mure en fondamente deeglik kon ondersoek, blyk dit dat die ou mure en fondamente vir die beoogde herbou van die kerk geheel en al ongeskik is. Begin November 1836 het die kerkraad dus geen ander keuse as om te besluit dat die hele gebou, behalwe die toring en die konsistoriekamer, gesloop moet word nie!

Die planne vir die nuwe gebou word deur Skirrow en Schutte opgestel en die bouwerk staan onder Schutte se toesig, terwyl LF Anhuyser vir die timmerwerk verantwoordelik is. Op ’n dag ná, word die fondamentstene vir die nuwe kerk 136 jaar na dié van die oue, op 27 Desember 1836 gelê. In Mei 1837 moet daar oor die plafon besluit word. Vandag nog verkondig die indrukwekkende gewelf – met sy breë spanning sonder kolomme om dit te stut en sy mooi gestukadoorde rosette waar die kroonlugters hang – die kundige vaardigheid van die ou argitek-bouer wat byna hartstogtelik vir ’n gepleisterde plafon, as  baie duursamer en sierliker as een van plank gepleit word.

Nadat die Gereformeerdes sedert einde Augustus 1835 hul godsdiensoefeninge in die Lutherse kerk in Strandstraat gehou het, is hul reikhalsende verlange om weer in ’n kerk te aanbid, met die inwyding van die nuwe gebou op 31 Januarie 1841 vervul. Sedert die uiteindelike voltooiing van die kerkgebou in Breestraat en die inwyding daarvan in Oktober 1847, raak die een aan die Heerengracht mettertyd as die Groote Kerk en die ander een as die Tweede, die Nieuwe of ook die Bovenkerk bekend.

Nog voordat die ou kerkgebou afgebreek is, moes die grafkelders onder die vloer daarvan, opgevul word. Daarin is weggelê verskeie gesagvoerders uit die tyd van die  VOIK, ’n Britse goewerneur uit Oos-Indië en ook ’n hele aantal ander manne van rang en stand, sowel as talle gewone burgers en burgeresse uit die ou Kaapse samelewing, saam met hul kinders. Daarby kom die grafmonumente – waarvan die swierige stellig dié van goewerneur Simon van der Stel uit 1712 was – wat indertyd teen die mure in die kerk aangebring is. Hulle is blykbaar met die vergroting van die gebou teen 1870 verwyder, en tot dusver is slegs twee teruggevind. Gelukkig pryk ’n klompie van die historiese wapenskilde of rouborde wat vroeër in die begrafnisstoete, veral van vername manne, saamgedra en daarna in die kerk gehang is, vandag weer teen die mure onder die galerye.

Nadat die derde orrel van die ou kerk – ’n geskenk van die welgestelde handelaar Jan Hoets in 1826 – in telkens vergrote en verbeterde vorm nog gedurende meer as ’n eeu ook in die nuwe gebou diens gelewer het, word die huidige orrel begin Desember 1957 in gebruik geneem. Hierdie pragtige instrument, wat al die grootste kerkorrel in die suidelike halfrond genome is, speel ook in die ou Moederstad se musieklewe ’n vername rol.

Die klok wat vandag nog in die toring hang, en wat al sy aandeel in talle historiese plegtighede gehad het, dra die monogram van die VOIK (VOC) en is in 1726 deur JA de Grave in Amsterdam gegiet. Langs die grote hang daar ook ’n kleiner een, wat in 1810 deur Thomas Mears in Londen gemaak is.

[[Lêer:’n Wit en swart afdruk van ’n skildery deur TF Cromfield van die Groote Kerk en ou slawehuis in 1824.jpg|duimnael|’n Wit en swart afdruk van ’n skildery deur TF Cromfield van die Groote Kerk en ou slawehuis in 1824]]
Van onskatbare waarde is die kerksilwer wat in die Groote Kerk bewaar word. So is daar die twee klein gegraveerde Nagmaalbekers met deksels wat die kerkraad reeds in 1669 deur “daniel de silversmit” – Daniel Echt, ’n Sweed van geboorte – laat maak het. Hulle is onder die heel oudste bekende stukke Kaapse silwer – terwyl daar ook twee inkkokers is wat Matthias Lötter in 1737 vervaardig het. Die mooi doopbak waaruit duisende lede van agt of meer geslagte Kaapse kinders en andere gedoop is, is een van die weinige egte stukke wat van die kunsvaardigheid van die vroeë Kaapse silwersmid Johann Hasse getuig. Saam met die koperstander, is dit in 1752 deur ’n gesiene dame aan die kerk geskenk.

Op die plek waar die Groote Kerk staan, word die Here God dus nou al meer as 280 jaar lank aanbid. Vir geslagte van gelowige kerkgangers is die plek deur ’n ryke skat van gewaarwordinge en herinneringe ook van geestelike ervaringe geheilig, en vir die Afrikaners van Kaapstad was die kerk aan die Heerengracht – later Adderleystraat – nog altyd ’n waardige beliggaming van die Kerk van hul vaders en ’n helder ligbaken langs hul dikwels moeilike pad vorentoe.

=== Hugenote-monument, Franschhoek ===
Die herroeping van die Edik van Nantes in 1685 en die daaropvolgende vervolging van die Protestante het daartoe gelei dat ongeveer 200 Franse gesinne hulle aan die Kaap gevestig het. Die Hugenote was, soos die Hollandse koloniste, Calviniste – maar in ’n sterker graad.

Die godsvertroue in ’n almagtige, liefdevolle Vader, wat een van die wesenskenmerke van die Afrikaner se geloof vorm, is deur die Hugenote versterk.

Vandag staan daar in Franschhoek dié indrukwekkende monument ter ere van ons Hugenote-stamouers en hulle aandeel in die volkswording van die Afrikaner.

Op 11 Desember 1936 is op ’n vergadering, wat onder voorsitterskap van senator FS Malan in Kaapstad plaasgevind het, besluit om in 1938 ’n groot herdenkingsfees te hou om die vestiging van die Franse Hugenote aan die Kaap 250 jaar tevore te herdenk. Terselfdertyd het die vergadering besluit dat ’n monument vir die Hugenote opgerig sou word om hulde te bring aan hulle veelseggende bydraes op godsdienstige, kulturele, sosiale en politieke gebied.

Nadat verskeie ontwerpe vir die monument ontvang is, het die komitee besluit om ’n ontwerp van die bekende beeldhouer [[Coert Steynberg]], van Pretoria, met ’n ontwerp van meneer JC Jongens, ’n Nederlandse argitek van Kaapstad, te kombineer. Die sentrale motief van die monument sou bestaan uit ’n vrouefiguur met die aardbol onder haar voete (mnr. Steynberg se ontwerp), terwyl meneer Jongens se ontwerp van ’n suilegalery, ’n paar lugboë en ’n watervywer as agtergrond en voorgrond sou dien.

[[Lêer:00000-Hugenot Monument-Franschhoek-s.jpg|duimnael|Die [[Hugenotemonument]] Franschoek]]
Die hele monument is in Paarlse graniet uitgevoer onder toesig van die Kaapstadse argitek CP Walgate. Die bouwerk is aan die firma JR McKillop, van Kaapstad, opgedra, terwyl die sentrale  vrouefiguur deur Coert Steynberg self uitgebeitel is.

Die monument is teen die agtergrond van die Drakensteinberge opgerig op ongeveer vier hektaar grond wat geleë is aan die bopunt van Hugenoteweg, die hoofstraat van Franschhoek. Die monument het ongeveer £18 000 (R36 000) gekos.

Die monument, wat in 1947 voltooi is, is op 12 April 1948 ingewy. Die hoofspreker by dié geleentheid was dr AJ van der Merwe, Moderator van die Ned. Geref. Kerk in Kaapland. Die monument is deur ’n direkte afstammeling van die Hugenote-voorvaders, die 82-jarige Hester Beatrix Hugo (tant Hessie), die oudste dame op Franschhoek, onthul.

Die Hugenote-monument is om sy simboliese betekenis een van die belangrikste monumente in Suid-Afrika. Die vrouefiguur is eerstens die verpersoonliking van veral die gees van godsdiens- en gewetensvryheid van die Franse Hugenote. Dit word deur die Bybel in haar regterhand, en die verbreekte ketting in haar linkerhand, aangetoon. Tweedens versinnebeeld die vrouefiguur die vlug, in geestelike sin, van die vrygeworde Hugenote-gees na Suid-Afrika. Sy staan bo-op die aardbol van Frankryk, en haar blik is gerig op ’n grootste visioen van komende dinge in die verre toekoms. Op haar kleed is die patroon van die nasionale blom van Frankryk, die Franse lelie. Dit simboliseer die feit dat Frankryk baie van sy seuns en dogters verloor het toe hulle uit die land gevlug het. Op die see, ten weste van die reliëfkaart van Afrika, is ’n reliëfmodel van een van die skepies waarmee die Hugenote na die suidpunt van Afrika gereis het. In die suidhoek, waar hulle hul gevestig het, is die simbole van hulle godsdiens (die Bybel), kuns en kultuur (die harp), land- en wynbou (die koringgerf en druiwestok) en nywerheid (die spinwiel) te sien. Op die gedenkrol onderaan staan die jaartal ''1688'', wat die koms van die eerste Hugenote aandui, en op die voetstuk staan ''DIE HUGENOTE''.

Die bouwerk wat as agtergrond en voorgrond van die monument dien, bestaan uit die volgende: drie magtige lugboë wat deur vier slanke pilare van 12&amp;nbsp;m hoog gevorm word en die sinnebeeld is van die goddelike Drie-eenheid; die middelste boog wat deur ’n son en ’n kruis bekroon word en die Christelike geloof en Son van Geregtigheid voorstel, ’n suilegalery in die vorm van ’n halfsirkel, en op die voorgrond ’n vywer van 12&amp;nbsp;m by 18&amp;nbsp;m met waterlelies. Die watervywer en die suilegang is albei simbolies van ongestoorde gemoedsrus en sielevreugde ná veel stryd en woeling.

=== Kasteel de Goede Hoop, Kaapstad ===
{{Hoofartikel|Kasteel die Goeie Hoop}}
Gedurende die tydperk tussen 1666 en 1679 is die tydelike fort omskep tot die Kasteel wat vandag die oudste bewaarde gebou in Suid-Afrika is. Die Kasteel De Goede Hoop was beplan as ’n halfwegstasie, maar het die hoeksteen geword vir die vestiging van die Westerse beskawing in Afrika.

=== Koopmans-De Wet Huis, Kaapstad ===
Wanneer ’n mens in Strandstraat, Kaapstad, af beweeg en jy kom by die wit dubbelverdiepinghuis met sy indrukwekkende neo-klassistiese styl, kan jy nie anders as om vir ’n paar oomblikke na die geskiedenis teruggevoer te word nie. Die [[Koopmans-de Wet-huis]] staan hier rustig en statig, selfs uitdagend, teenoor die toringblokke wat hom aan alle kante omring – ’n kultuurerfenis, ’n Afrikanerbaken wat sy plek aan niks en niemand afstaan nie. Vandag herinner hierdie praggebou ons nie alleen aan vervloë dae in Kaapstad nie, maar ook aan ’n Afrikanervrou wat onuitwisbare spore in die Afrikanergeskiedenis nagelaat het.

Maria Margaretha de Wet is op 18 Maart 1834 in Kaapstad gebore in die huis wat vannag as die Koopmans-De Wet-museum bekend staan. Op dertigjarige leeftyd het Marie de Wet met Johan Christoffel Koopmans in die huwelik getree. Hy was ’n Hollander wat in 1857 na die Kaap gekom het. Ongelukkig is ’n baie gelukkige huwelik na 15 jaar beëindig toe Johan Koopmans oorlede is. [[Marie Koopmans-de Wet]] het kinderloos agtergebly. Na haar man se oorlye het sy en haar jonger suster, Margaretha, tot hul afsterwe in hul ouerhuis bly woon.

In haar lewe het Marie Koopmans-de Wet seker die bekendste vrou in Kaapstad geword. Sy het ’n baie goeie opvoeding ontvang en het ’n besondere talent vir die aanleer van tale gehad, sodat sy Frans en Duits goed kon bemeester en later selfs ook Italiaans aangeleer het. As intelligente en talentvolle mens, het sy ’n leidende rol in die sosiale lewe in die vroeë jare van die Kaap gespeel. Die salon van mevrou Koopmans-De Wet, geskoei op die beste voorbeeld van Europa, was mettertyd tot ver buite die grense van haar vaderland bekend. Reisigers na die Kaap het hulle gelukkig geag as hulle ’n besoek aan mevrou Koopmans kon bring. So het sy persone uit die hoogste sosiale lae ontvang en was daar gereeld buitelandse konsuls, regters, ministers, parlementslede, predikante en professore wat besoek by die bekende huis afgelê het. Die presidente van die Boererepublieke, soos Brand, Reitz, Kruger en Steyn was haar persoonlike vriende.

Vir die Afrikaner is dit egter die besondere Afrikanerskap van hierdie merkwaardige vrou wat die meeste beïndruk. Selde het ’n vrou in die openbare lewe die saak van die Afrikaner met soveel oorgawe en toewyding gedien.

Dit was veral in verband met haar ondersteuning van die Boere in die Tweede Vryheidsoorlog dat Marie Koopmans-de Wet haar plek in die Afrikaner geskiedenis verewig het. Aanvanklik het sy haar beywer om die oorlog te verhoed en later om vrede gesluit te kry. Met die oorlog ’n voldonge feit, het sy egter geen steen onaangeroer gelaat om hulp te verleen veral aan vroue en kinders in die konsentrasiekampe en die krygsgevangenes in die gevangenekampe nie.

Haar huis het ’n depot van allerlei middele geword wat van vredeskomitees en belangstellendes na haar gekanaliseer is om dit by die lydende Boere te kry. So het sy honderde kratte voedsel, medisyne, klerasie en nog wat uit haar huis na die oorlogsfront versend. Deur haar onverbloemde ondersteuning van die Boeremagte, het sy haar die gramskap van die Britse regering in die Kaap op die hals gehaal. Dit het haar egter in geen stadium afgeskrik om te doen wat sy as haar plig beskou het nie. Die aktiewe en kragdadige ondersteuning van die Republikeinse magte uit die hartjie van die Britse domein in Suid-Afrika, Kaapstad, is inderdaad ’n merkwaardige stukkie geskiedenis.

Marie Koopmans-de Wet is op 2 Augustus 1906 in Kaapstad oorlede. Sy en haar suster het die huis en al hulle besittings aan die volk van Suid-Afrika bemaak, en danksy hierdie gulle gebaar, is die Koopmans-De Wet-huis in 1913 gerestoureer en tot museum verklaar.

Die oorspronklike huis was vermoedelik die gewone Kaapstadse woning uit die agtiende eeu – ’n enkelverdieping gebou met ’n rietdak. Sedertdien is heelwat veranderinge egter aan die huis aangebring. Die vernaamste verfraaiing van die huis is waarskynlik tussen 1783 en 1789 deur die bekende argitek LM Thibault aangebring. Hy het die huidige front ontwerp en het waarskynlik ook die heel voorstuk van die huis aangebou, naamlik die sit- en eetkamer en die portaal op die onderste verdieping, en die twee slaapkamers en kleedkamertjie daarbo. Die treffende eienskap van die vooraansig is die vier gegroefde muurpilasters, die panele tussen die boonste en onderste vensters en die geweldriehoek van drie vensters in plaas van een oordek. Die meeste van die binnehoutwerk is van greinhout. Die kosyne en style van die deure sowel as die vloere en balke is van kiaat. Die binneste muurskilderye dateer waarskynlik uit ongeveer 1780, vermoedelik deur die Duitse kunstenaar Hartmann.

Vandag kan van die mooiste Kaapse meubels in die Koopmans-De Wet-museum gesien word. Die kosbare en smaakvolle meubels in die huis bekoor nie alleen die besoeker nie, maar dwing ook by hom bewondering af vir die besondere vrou wat toegesien het dat dit vir die nageslag bewaar sal bly.

Die Koopmans-De Wet-huis is een van die mooiste museums in Suid-Afrika, maar is ook ’n stukkie Afrikaner-heiligdom wat die Afrikaner tot die beste inspireer.

=== Van Riebeeck-standbeeld, Kaapstad ===
[[Lêer:Jan Van Riebeeck Statue Cape Town.jpg|duimnael|Van Riebeeck Standbeeld]]
n Groot standbeeld van Jan van Riebeeck staan aan die onderpunt van Adderleystraat in Kaapstad en is op 18 Mei 1899 ingewy. Van Riebeeck het nie net die eerste fort gebou nie, maar die kompanjietuine aangelê, waarvan enkele bome uit daardie tydperk vandag oorleef. Jan van Riebeeck se gesig was vir dekades op die banknote van die Republiek van Suid-Afrika. Daar is later ook ’n standbeeld van sy vrou Maria naby sy standbeeld opgerig.

== Historiese dokumente ==
=== Jan van Riebeeck gebed (1652) ===
Die eerste dokument is die gebed wat Van Riebeeck voorgelees het toe hy met sy bemanning op 6 April 1652 by Tafelbaai aan wal gestap het. Dit was wel nie ’n gebed uit sy hart uit nie, maar ’n voorgeskrewe gebed wat die VOC oral by nuwe vestings laat bid het. Tog gee dit ’n aanduiding van die Christelike grondslag van die Afrikaner – reg van die begin af.

=== Vrystelling van Vryburgers (1657) ===
[[Lêer:Vryburger grondbrief Jacob Cloete 1657.jpg|duimnael|Die eerste grondbrief aan 'n vryburger, in die naam van Jacob Cloete van Cologne. Die datum daarop is 1675 en dit verwys na grond langs die Liesbeekrivier.]]
Die tweede dokument handel met die vrystelling van vryburgers; wat hulle regte en pligte sou wees. Dit is belangrik, want sonder hierdie instelling, sou die Kaapse Nederlandse bevolking voortdurend gewissel het en ’n nuwe volk sou nooit kon ontstaan nie. Vir Van Riebeeck en die VOC was dit net ’n ekonomiese besluit, maar dit het veel groter gevolge ingehou.

=== Klagskrif teen WA van der Stel (1706) ===
Die vryburgers is nie altyd billik behandel nie. Amptenare was korrup en het, naas hulle salaris, ook vir eie rekening geboer. Vryburgers is van die handel uitgesluit of moes swak pryse aanvaar. Dié stand van sake het met goewerneur Willem Adriaan van der Stel ’n hoogtepunt bereik. Van der Stel het wel sy plaas Vergelegen (digby vandag se Somerset-Wes) tot ’n modelplaas opgebou, maar VOC-eiendomme en vryburger-dienste gebruik daarvoor. Teenstand het hy roekeloos onderdruk. Onder leiding van Adam Tas is ’n klagskrif hieroor na die Here XVII in Nederland gestuur en hulle het Van der Stel in oneer teruggeroep.

== Kulturele herdenkingsdae ==
=== Van Riebeeck-dag, 6 April ===
Jan van Riebeeck het self ’n besondere waarde aan die datum 6 April geheg. Dit was op die dag wat hy aan wal gestap het nadat hy met drie skepe, naamlik die ''[[Dromedaris (skip)|Dromedaris]]'', Reijger en Goede Hoope by Tafelbaai gearriveer het met die doel om ’n verversingstasie te vestig. Die gebeure is jaarliks herdenk. In 1752 is die dag met ’n erediens gevier. Sedert 1852 het die Kaapse kerk gevra dat die dag as ’n godsdienstige feesdag beskou moet word. Tydens die driehonderdste herdenking van 6 April in 1952 is dit tot openbare vakansiedag verklaar. Na 1994 het Van Riebeeck-dag as vakansiedag verval.

=== Hugenotefees, 13 April ===
Die eerste Hugenote het op 13 April 1688 in Tafelbaai aangekom. Alhoewel die dag deur die eeue in herinnering geroep is, was dit nooit erken as ’n amptelike feesdag of openbare vakansiedag nie. Die rede is waarskynlik dat die Afrikaanse gereformeerde kerke Hervormingsfees op die Sondag naaste aan 31 Oktober vier en die huldiging aan die Hugenote se godsdienstige bydrae hierby insluit.

== Kulturele simbole ==
=== Nederlandse vlag ===
Hierdie vlag het drie horisontale bane in rooi (soms oranje), wit en blou. Die VOC het dieselfde vlag gebruik en net die letters VOC in die middelste wit baan gedruk. Die Nederlandse vlag is die kultuurvlag wat die langste onder die skadu van Tafelberg gewapper het, vanaf 1652 tot 1795 en toe weer vanaf 1803 tot 1806.

=== Hugenote-kruis ===
Die kruis is deur die ou Hugenote gedra as simbool van hul geloof en ook as ’n manier om mekaar te herken. Die boonste ronde knoppies verteenwoordig die agt saligsprekinge, die Malteserkruis gevorm deur die vier blare van die Franse lelie verteenwoordig die vier evangelies, Die vier fleur-de-lis, elk met drie blare, verteenwoordig die 12 apostels, en die hangende duif verteenwoordig die Heilige Gees. Toe die vervolging op sy ergste was, het hulle in die middel van die kruis ’n pêrel geplaas as simbool van trane wat vloei.

== Pioniers Artikels ==
=== Gerhardus Marthinus Rudolph, CMG – Landdros van Ladysmith, 1881–1899 ===
Gert Rudolph, vernoem na sy vader se neef [[Gerrit Maritz|Gerhardus Marthinus Maritz]] (Voortrekkerleier), is gebore op 28 September 1828 te Port Elizabeth. Saam met sy ouers het hy by Gert Maritz op Saailaer aangesluit in Natal. As ’n seun van tien jaar, was hy saam met die Voortrekkers en [[Hans Dons de Lange|Hans (Dons) de Lange]] se laer op die wal van die Groot Boesmansrivier, ses myl bokant Estcourt, vir drie dae en nagte omsingel deur Zoeloes (13, 14 en 15 Augustus 1838). Hierdie plek is toe Veglaer genoem.

Sy skoolopleiding het hy in Pietermaritzburg ontvang. Op 14 November 1849 is hy in die huwelik bevestig met Anna, dogter van Matthys Marais van Umkomaas en later van die distrik Estcourt.

In 1853 het hy een van sy skoonvader se plase gekoop, grensende aan Estcourt, die geskiedkundige plaas “Zaailaager”, waar Gert Maritz, Hans Dons de Lange en ’n paar ander Voortrekkerlaers gestaan het.

In 1859 stuur hy aan as tolk in Engels, Afrikaans en Zoeloe by die Landdroskantoor Estcourt,  onder Landdros MacFarlane, eerste Landdros van Estcourt.

In 1873 verlaat hy Estcourt en gaan na Utrecht onder die Suid-Afrikaanse Republiek as Landdros. Hierdie pos beklee hy tot 1881.

Na die anneksasie van die Transvaal op 12 April 1877 is hy en Hendrique Shepstone benoem tot ’n tweeman-kommissie om die lang bestaande grensgeskil met [[Cetshwayo]] te besleg. Cetshwayo was uiters onvriendelik. Hy het die Landdros toegesnou: “Hoe durf jy ’n Engelsman in my land bring. Weet jy nie ’n Engelsman is soos ’n padda nie? Vanaand buite jou, stroois, more-aand is hy daar binne.”

Cetshwayo was so kwaad dat hy ’n aantal Zoeloes gestuur het om die twee op hulle terugreis te vermoor. Maar vir Rudolph was die barbaar se mentaliteit ’n ope boek. Hulle is met ’n ompad huis toe. Later het Cetshwayo hom raakgeloop en vertel van die moordpoging, en daarby toegevoeg: “Jy is ’n slim jakkals.”

In 1879 is berig ontvang dat Cetshwayo se wagte reeds tot tien myl van Utrecht af opgeruk het om die inwoners van die dorp uit te roei. Vir die Landdros het Cetshwayo baie agting gehad, en dit was begryplik dat Rudolph die aangewese man was om te probeer om die aanslag af te weer.

Hy het vrywilligers gevra om saam te gaan onderhandel, maar net 67 man het hulle aangemeld. Die volgende oggend het net sewe opgedaag. Met hierdie groepie en sy polisiejong het hy die vyand tegemoet gery. ’n Entjie van die Zoeloes af het die sewe man agtergebly, en hy met sy polisiejong het tot by die aanvoerders gegaan. Hy het op sy perd bly sit en uiteindelik die aanvoerders van Cetshwayo se magte oorreed om nie die bevele van hulle koning uit te voer nie.

Net na hierdie ooreenkoms het een van die Zoeloes egter met ’n assegaai op die Landdros afgestorm. Rudolph het die knopkierie van sy polisiejong gegryp en die Zoeloe se kop verpletter. Die Landdros wou sy rewolwer gebruik, maar die aanvoerders het geskree dat hy nie moet skiet nie. Daarop het die menigte die dooie Zoeloe met hulle assegaaie verder vermink. So is die aanval op Utrecht afgeweer. Vir hierdie kordaatstuk is hy op 24 Mei 1882 deur [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Koningin Victoria]] vereer met die toekenning van ’n ivoor en goue stervormige CMG- medalje, “The Companion of the most distinguished Order of St. Michael and St. George”.

In 1881 verlaat hy Utrecht, en word landdros van Ladysmith, Natal, tot 1899. Vanaf 1899 het hy by sy seun op sy plaas “Zaailaager” gebly tot na die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. In 1903 verhuis hy na sy nuwe tuiste te Greytown waar hy op 14 April 1906 oorlede is in die ouderdom van sewe-en-sewentig en-’n-half jaar.

=== Die Britse Setlaars, 1820 ===
Dis die oggend van 9 April 1820. Oor die groenblou horison van die see verskyn die seile van die ''Chapman'', ’n seilskip met ’n paar honderd mense aan boord. In Algoabaai word anker uitgegooi en met platboomskuite word mans, vrouens en kinders na die strand gebring. Waar die skuite nie nader aan die strand kan kom nie, word vrouens en kinders deur soldate deur die vlak water tot op Suid-Afrikaanse bodem gedra. Dit is die eerste groepie immigrante wat Engeland verlaat het om in Suid-Afrika ’n nuwe vaderland te vind. Hulle het die beskaafde wêreld vaarwel gesê omdat daar vir hul kinders geen toekoms meer was nie en omdat die Britse regering en die goewerneur aan die Kaap mense wou hê om die Suurveld te verdedig teen die aanvalle van die Xhosas.

Na die ''Chapman'' het nog 20 ander seilskepe in Algoabaai aangekom met immigrante uit Engeland, Skotland en Ierland. By die Baai is ’n groot tentekamp opgeslaan om die setlaars voorlopig te huisves. Die goewerneur het 200 ossewaens van Boere uit die distrikte Uitenhage en Graaff-Reinet gehuur om die setlaars na hul nuwe tuiste in die Suurveld te vervoer. Die Suurveld was die streek wes van Visrivier, die oostelike helfte van die distrik Uitenhage, tussen [[Sondagsrivier|Sondags-]] en Visrivier, ongeveer 70 myl lank en 50 myl breed.

Sommige gesinne moes 12 dae op die waens bly om hul bestemming te bereik. Die naaste plasies was ongeveer 80 myl van die Baai en ander tot 130 myl. Eers by hul aankoms in die Suurveld het die mense die ware oogmerk van die regering besef. Die afskeidswoorde van kolonel Cuyler, die landdros van Uitenhage, het die setlaars laat besef dat hulle hier aan groot gevare en sware ontberings blootgestel was. Hy het gesê: “Menere, as julle uitgaan om te ploeg, moet julle nooit julle gewere agterlaat nie.” Hulle hulpelose en weerlose toestand het verder duidelik geword toe die goedhartige Boere wat hulle na hul bestemming gebring het, met gevoelens van bejammering en verwondering hulle vaarwel gesê het. Die Britse regering het hulle nie vooraf ingelig oor die landstreek waarheen hulle immigreer nie. Daar is net verklaar dat hulle gevestig sou word êrens aan die suidooskus van Afrika.

Daar sit die setlaars nou op die vlakte met geen bedekking, geen vervoermiddel, maar met slegs hul bagasie op die lang gras neergesit, onbekend met die land en sy aard, hul enigste vertroue op God wat hulle duisende myle op gevaarlike oseane bewaar het. Maar te midde van die hopelose en onherbergsame toestand was daar tog een groot troosgedagte: hulle hou nou hulle eie grond besit en kon werk vir die toekoms van hul kinders.

Die gedagte aan ’n nuwe lewe het tot aksie en daadkrag besiel: tente is opgeslaan, die nagvure is aangesteek en die lewe van ’n setlaar het ’n aanvang geneem. Daar moes eers ’n huisie gebou word. Terwyl die mans hout gesaag en gekap het, het die vrouens en kinders riet en dekgras gesny. Die eerste huisies was eenvoudig met 2 vertrekke. Die mure was pale wat ingeplant is met latte en riete tussenin. Daarna is dit met grond gepleister. Die dak was van gras en die vloere van grond.

Die setlaars het nie trekdiere besit nie en daarom maar met ’n [[groentetuin]] begin. Toe enkele van hulle ’n paar osse gekoop het, het hulle ook ander gehelp om koring te saai. Hulle was nie toegelaat om werkvolk te huur nie. Hulle moes ’n pas hê as hulle van hul plasies wou gaan. Die plasies was heeltemal te klein en die grond en klimaat ongeskik vir landerye. Gedurende die eerste drie jaar is geen koring geoes nie omdat roes die gesaaide verwoes het. Mense moes soms tot 30 myl ver loop om kos te gaan haal en sakke van 50 pond gewig op die rug dra.

Sodra die setlaars beeste aangeskaf het, het die diefstal van die Xhosas begin. In September 1821 is ’n jong seun vermoor en ’n hele klomp beeste gesteel.

Die setlaars moes groot ellende en ontberings verduur. In 1824 was daar 1,800 van die boere in die Suurveld wat in die allerellendigste toestand verkeer het. Hulle klere en skoene was verweer en die meeste het net van mielies en pampoen gelewe. Maar deur volharding en harde werk het hulle uiteindelik die wildernis verower en vir hulle kinders ’n toekoms verseker.

Gedurende die Sesde Kafferoorlog van 1835 het die setlaars swaar verliese gely: 456 plase is verwoes, 5 700 perde, 12 000 beeste en 162 000 skape is geroof. Hierdie ramp was die oorsaak dat duisende Afrikaanssprekende boere die Kaapkolonie verlaat het. Dit is die Groot Trek. Die Engelse koloniste het egter gebly waar hulle soveel terugslae en teleurstellings verduur het. Hulle sou later ook nog die ellende van die sewende, agste en negende Kafferoorloë moes deurmaak. Die was vir hierdie mense ’n groot teleurstelling toe hulle mede-koloniste, die Afrikaners, die Kolonie verlaat het. Piet Retief was ’n vriend van die setlaars in die omgewing van Grahamstad. Hy was vir hulle die mondstuk en pleitbesorger by die Kaapse regering. Toe die Engelse vriende verneem dat Retief van plan was om by die Trek aan te sluit, het die setlaars ’n aantal manne na hom gestuur om hom te vra om van sy voorneme af te sien.

Toe die ou patriarg, Jacobus Uys, met sy seun Pieter Uys en ongeveer ’n honderd Trekkers buite Grahamstad uitgespan het op hul uittog na die noorde, het die setlaars uit agting vir hierdie ou vader en as ’n blyk van meegevoel en onder die besef van die tragiese verloop van sake, besluit om aan hom ’n aandenking te oorhandig. By wyse van ’n kollekte is ’n groot Bybel gekoop, in leer gebind en aan die ou volksvader oorhandig. Buite op die omslag was gegraveer: “Aanbieding deur die inwoners van Grahamstad en omgewing aan mnr. Jacobus Uys en sy trekkende mede-landgenote.”

Aan die binnekant van die omslag was geskryf: “Hierdie heilige Boek word aan mnr. Jacobus Uys en sy mede-trekkers aangebied deur die inwoners van Grahamstad en omgewing as ’n afskeidsgeskenk ter wille van die agting en die diepgevoelde spyt oor hul vertrek. Hulle innige begeerte en ernstige poging om ’n eie predikant te bekom en hulle strenge nakoming van die ordinansies van die gewyde Boek is voldoende waarborg dat hulle in hul swerftogte op soek na ’n ander vaderland, altyd gelei sal word deur die voorskrifte in hierdie heilige Boek en dat hulle standvastig by daardie ordinansies sal lewe, sal vashou aan die bevele van die Skepper van die Heelal, die God van alle nasies en volke.”

’n Groot aantal setlaars het die oorhandiging bygewoon. Thomas Phillips wat die Bybel oorhandig het, het in sy toespraak melding gemaak van die agting van die setlaars vir hulle mede-burgers en sy spyt uitgespreek oor hul vertrek: “… and we must always acknowledge the general and unbounded hospitality with which we have been welcomed in every portion of the Colony.” [[Piet Uys]] het namens sy ou vader gesê dat hy innig jammer was dat hulle van so baie getroue vriende moes afskeid neem. Hy het die blyk van agting en vriendskap baie hoog op prys gestel.

Die nageslag van hierdie manne en vroue wat ’n beskaafde land verlaat het om die Christelike beskawing in ons land te help vestig, woon vandag nog tussen ons. Baie van hulle het ’n groot aandeel geneem in die opbouing van ons land en hulle merk gemaak in ons volk se geskiedenis. Die name van [[Dick King|Richard (Dick) King]], [[Alexander Biggar]], [[Thomas Halstead]], William Robinson, Henry Hartley, [[Thomas Holden Bowker|Thomas Bowker]] en ander is nou verbonde aan ons nasiewording. Later vertel ons van hierdie manne.

=== Die koms van die Britse Setlaars ===
Die koms van die Britse setlaars van 1820 na die Kaapkolonie, het ’n nuwe tydperk in die ontwikkeling van suidelike Afrika ingelui. Hoewel Brittanje die Kaap reeds in 1806 verower het, was dit eers met die koms van die setlaars dat daar enigsins sprake was van ’n Engelssprekende bevolkingsgroep in Suid-Afrika. Dit het die ontwikkeling van die Kaap feitlik onlosmaakbaar geknoop aan Brittanje. Lg. sou nou ook deur bande van bloed aan die Kaap gebind word.

Die koms van hierdie Britse setlaars was in die teken van en omgeef met die groot probleme wat Brittanje en die Kaapkolonie aan die begin van die 19e eeu geteister het. Brittanje was uitgeput deur ’n jare lange oorlog teen Napoleon. Die Kaapkolonie is dan ook oorspronklik beset met die doel om te verhoed dat die Franse dalk beheer oor die Seeroete na die ooste verkry. Spoedig egter is die Britse owerheid betrek in duur grensbotsings met die Xhosas op die Oosgrens van die kolonie.

Vir goewerneur [[Charles Somerset]] was die enigste goedkoop en permanente oplossing van hierdie grensprobleem, die plasing van ’n groot aantal blanke koloniste op klein plasies langs die grens. Hulle sou dan die eerste linie-verdediging van die kolonie kon waarneem en so voorkom dat ’n groot troepemag gedurig op die grens gestasioneer moes word. Die Hollandssprekende koloniste het egter op uitgestrekte veeplase geboer en het in elk geval ná die eerste grensoorloë, nie meer in die Suurveld belanggestel nie. Die ideale oplossing vir Somerset was dus om immigrante uit Brittanje in te voer. Sy verengelsingsbeleid sou ook ’n groot stoor vorentoe kry as hy ’n groot aantal Engelssprekendes in die binneland kon vestig. Geesdriftig het hy toe aan die werk gespring om die Britse owerhede in so ’n skema geïnteresseerd te kry.

Die toestande in Brittanje was op daardie stadium baie haglik en duisende mense het emigrasie as hul enigste redding gesien. Die soldate wat na die einde van die [[Napoleontiese Oorloë]] teruggekeer het, moes nou vind dat daar geen werk vir hulle was nie. Nadat hulle jare lank vir Brittanje geveg het, kon hul eie land nie vir hulle ’n heenkome bied nie en het hulle verbitterde werkloses geword.

Die Industriële Omwenteling en die opkoms van fabrieke het verdere duisende werkloses veroorsaak. Waar hierdie mense vroeër ’n bestaan kon maak met tuisnywerhede, het die fabrieke hulle nou geruïneer en baie moes selfs hul jong kinders in die fabrieke laat werk om kop bo water te hou. Op die Engelse platteland is baie landbouers ook van ’n heenkome beroof deur die afkamping van die meent-gronde. Baie het ’n bestaan gemaak deur hul vee op hierdie meent-gronde te laat wei. Die regering het dit egter laat toekamp en aan die groot grondbesitters verkoop.

Toe die Britse regering dus bekend maak dat hulle R100,000 beskikbaar stel vir so ’n immigrasie-skema na die Kaapkolonie, was die aanvraag oorweldigend. Iets soos 90,000 aansoeke is ontvang. Ongelukkig kon hulle slegs 4,000 mense stuur. Hierdie immigrante moes hulself groepeer in groepies van minstens tien manlike persone. Die regering sou dan met die leiers van die groepe onderhandel. Elke volwasse manlike persoon moes R20 by die regering deponeer. Dit sou dan later in drie paaiemente aan hulle terugbetaal word. Hulle sou ’n gratis oortog en ’n plasie van ongeveer 50 morg verniet ontvang.

Salig onbewus van al die probleme wat nog op hulle wag, vertrek die immigrante toe in 1819 met 21 skepe uit Londen. Hulle arriveer in die volgende jaar in Algoabaai, waar hulle deur die waarnemende goewerneur sir Rufane Donkin, ontvang word.

Lord Charles Somerset het die Oos-Kaap beskryf as ’n vrugbare en pragtige park-landskap. Die setlaars was dus vreeslik teleurgesteld toe hulle by Algoabaai aankom en vind dat dit ’n droë, vaal en onaansienlike streek is – heeltemal anders as die groen landskap van Brittanje. Hier het die eerste wankelmoediges reeds begin wonder of hulle ’n wyse stap gedoen het.

Die nedersetting by Algoabaai het op daardie stadium slegs bestaan uit Fort Frederik en drie klein huisies. Die Setlaars is dus maar voorlopig in tente gehuisves, die armes in klein ronde tentjies en die hoër klas immigrante in gerieflike markiestente. Hierdie tradisionele Britse instelling van maatskaplike ongelykheid en klasseverskille moes egter gou voor die probleme en aanslae van Afrika wyk. Goewerneur Donkin verdoop dan ook op hierdie stadium die nedersettinkie tot Port Elizabeth – ter ere van sy oorlede vrou, Elizabeth Markham.

Die Setlaars moes eers ’n hele rukkie in hierdie tente-dorp bly voordat hulle na hul toekomstige plasies verskuif kon word. Donkin het eintlik net 2,000 van hulle verwag en toe daar dubbel soveel opdaag, was sy planne ’n bietjie in die war gestuur. Hy besluit toe om die Iere maar by Clanwilliam te laat vestig i.p.v. op die Oosgrens.

Vanaf Algoabaai is die Setlaars deur Hollandse koloniste uit die omgewing met ossewaens na hul standplase vervoer. Aangesien daar op daardie stadium slegs sowat 400 Boere in die hele kolonie Engels magtig was, kon die Setlaars glad nie eers met hul nuwe mede-landgenote gesels nie. Elke groepie is dan ook by hul plasie afgelaai, sonder dat hulle ’n idee gehad het van wat op hulle wag en watter probleme die nuwe land aan hulle sou bied. Daar, stokalleen op die verlate veld, het die Setlaars besef dat hulle sou moes wortel skiet of omkom in die proses. Daar was geen ander uitweg nie.

Die Setlaars se eerste taak was om vir hulself huise op te rig. Aangesien daar geen boumateriaal beskikbaar was nie, moes hulle maar gepleisterde wattelgehuggies met grondvloere bou. Hul meubels is geprakseer uit kissies en hout wat hulle self op hul plasies gekap het. Gedurende later jare, toe hulle darem meer gevestig was, het hulle stewige huise met klipmure gebou as beskerming teen die voortdurende rooftogte van die Xhosas. Baie van hierdie huise bestaan vandag nog.

Die oorgrote meerderheid van die Setlaars was oorspronklik stedeIinge en baie van hulle het nie die vaagste benul van boerdery gehad nie. Toe hulle dus hier in die wildernis ’n boerdery aan die gang moes sit, het dit maar sukkel-sukkel gegaan. So het een bv. sy wortelsaad in ’n sloot van twee voet diep gesaai. ’n Ander het mielies met die stronk en al geplant. Nog ’n volgende het sy uie onderstebo geplant en ’n lid van die Salemgeselskap het grawe vol koring gesaai. “As jy spaarsaam saai, sal jy spaarsaam maai,” het hy gesê.

[[Lêer:Britse-setlaars.png|duimnael|“Die Britse setlaars van 1820 land in Algoabaai”, deur Thomas Baines, 1853.]]
Daardie eerste paar jaar het die Setlaars werklik harde bene gekou. Waar die gereelde droogtes nie die oeste laat misluk het nie, was dit weer die rooi-roes wat die koringoes vernietig het. Die owerhede moes hulle ’n lang ruk van basiese lewensbehoeftes voorsien om hulle aan die lewe te hou. Volgens die voorwaardes van hul koms mog hulle glad nie hul plasies verlaat het om elders in die dorpe te gaan geld verdien nie. Die Suurveld was ook glad nie geskik vir gewone landbou nie. Dit was egter goeie bees- en skaapwêreld. Die Setlaars mag egter vir eers nie met beeste geboer het nie. Die owerhede was bang dat hulle dan groot uitgestrekte plase sou begin aanlê en dat die idee van ’n digbevolkte grensgebied daarmee heen sou wees. Hul grondjies was in elk geval ook te klein vir veeboerdery. Hierdie byna uitsluitlike landboubedrywighede van die Setlaars het darem die voordeel gehad dat die Xhosas hulle aan die begin redelik met rus gelaat het. Eers toe die Setlaars ook met beeste begin boer het, was daar iets vir die Xhosa-bendes om te roof en het hulle weer in die Setlaars-gebied begin belangstel.

Teen 1823 was die Setlaars se toestande haglik. Toe drie jaar se misoeste gevolg word deur ’n vloedstorm wat hul lande en gehuggies weggespoel het, moes die owerhede ingryp. Hulle is verlof toegestaan om hul plasies te verlaat en in die dorpe te gaan werk. Baie het dan ook van die kans gebruik gemaak en na dorpe soos Grahamstad en Port Elizabeth gestroom. Hier sou hulle nou die beroepe waarvoor hulle opgelei was, kon beoefen. Sommiges het skrynwerkers, wamakers en hoefsmede geword en gehelp om die ontwikkeling van hierdie dorpe te stimuleer. Ander weer het handelaars geword en met hul waens die land ingedring.

Die wat op die plasies agtergebly het, is nou toegelaat om hul grondgebied uit te brei en ook om met vee te boer. Hulle het beeste en skape aangeskaf en heel gou sterk kuddes opgebou. In plaas van die vetstertskape van die Boere, het hulle hulself toegelê op die teel van Merino’s. Die grondslag van Suid-Afrika se winsgewende Merino-boerdery is dan ook hier deur die Setlaars gelê. Ten spyte van die verwoestende Xhosa-oorloë, het die Setlaars hierna heel gou ontwikkel tot ’n vooruitstrewende en welvarende gemeenskap.

Behalwe hul bydraes op landbougebied, was hul belangrikste bydrae tot die ontwikkeling van Suid-Afrika seker die stigting van ’n vrye pers. Setlaars soos [[Thomas Pringle]], [[John Fairbairn]] en George Greig het ten spyte van teenstand deur die outokratiese Somerset, tog verlof verkry om hul “South African Journal” uit te gee. Die Setlaars is egter later teleurgestel deur hierdie koerante, toe hulle die Setlaars begin voorhou het as onderdrukkers van die nie-blankes.

Die oorhandiging van die Bybel aan die Voortrekkerleier Uys, een van die friese binne die Voortrekkermonument, Pretoria.

Hierdie gevoel van verontregting, tesame met ’n gemeenskaplike verset teen ’n outokratiese Britse owerheid en hul basies konserwatiewe lewensuitkyk het ’n besondere band tussen die Boere en die Setlaars laat ontstaan. Met die Groot Trek van 1836 was hulle dan ook werklik spyt dat die Boere wou wegtrek. Toe Jacobus Uys se geselskap Trekkers by Grahamstad verbytrek, het die Setlaars aan hulle ’n Bybel oorhandig as blyke van hul agting en welwillendheid. Miskien het hulle toe teruggedink aan 1820 en hoe hulle toe self van vooraf in ’n nuwe land moes begin.

Hoewel die Setlaars se invloed meer in ’n lokale verband in die Oos-Kaap van belang was en hulle miskien nie so ’n belangrike rol as ander immigrante-groepe, soos die Hugenote, gespeel het nie, was hul koms tog van groot belang vir Suid-Afrika. Hul koms kan beskou word as die bakermat van die ontstaan van die groot groep Engelssprekendes in die Suid-Afrika van vandag.

=== Die nasionale monument vir die Britse Setlaars van 1820 in Grahamstad ===
Die koms van die Britse setlaars in 1820 het Suid-Afrika se ontwikkeling baie bevorder. Suid-Afrika is toe ook met baie nou bande aan Brittanje geknoop. Die rede vir die Setlaars se koms, was die terugkeer van die soldate van die Napoleontiese oorloë – hulle was werkloos. Die industriële omwenteling het ook plaasgevind waar masjiene bo mense verkies is. Toe Lord Charles Somerset vra dat immigrante hulle in Suid-Afrika moes vestig, is iets soos 90 000 aansoeke ontvang. Ongelukkig kon hulle slegs 4 000 stuur. Lord Charles Somerset wou gehad het dat die immigrante hulle by die Oosgrens vestig om verdere botsings tussen die Xhosas en die Blankes te voorkom. Daar sou met ander woorde ’n sterker linie wees om die Xhosas te keer. Die Setlaars sou plasies van 50 morg ontvang. Daar was ook ’n tekort aan ambagsmanne in Suid-Afrika. Somerset het ook beoog om van die Kaap ’n Britse kolonie te maak. Hy het om daardie rede Setlaars aangevra. Dr. [[William Atherstone|William Guybon Atherstone]], bekend as die vader van geneeskunde in Suid-Afrika, was ook ’n vername 1820-Britse Setlaar. Ons het deur Pringle en Craig (al twee Britse Setlaars van 1820) se toedoen die vryheid van die pers verkry. Toe die Setlaars in 1820 in Suid-Afrika kom, was baie van hulle nie boere nie. Somerset het bepaal dat hulle nie van hulle plasies mag wegtrek nie. Een Setlaar het byvoorbeeld ’n sloot van 2 voet diep gemaak en wortelsaad daarin geplant. Iemand het uie onderstebo geplant en ’n lid van die Salemgeselskap het grawe vol koring gesaai en gesê: “Wie spaarsaam saai, sal spaarsaam maai.”

Vandag het ons ’n monument wat ons herinner aan die swaarkry van die Setlaars. Die gebou het sowat R5 miljoen gekos, beslaan sowat 6 240 meter2. Dit het sewe vlakke wat saamsmelt met die geskiedkundige Gunfire-heuwel by Grahamstad. In 1970 is die eerste sooi deur dr. Nico Malan, voorsitter van die monumentstigting, omgespit. Daar is begin! Toe kom die terugslae, helaas! weens die styging van boukoste. Maar die regering het weereens uitgehelp. Vandag staan die gebou daar. Dit is op 13 Julie 1974 ingewy.

Die monument is hoofsaaklik vir Engelssprekendes gebou. Die verhaal van hierdie gebou strek ver terug na 1957 toe wyle mnr. T. B. Bowker, L.V. van Albanie gesê het: “Ons moet die nageslag laat weet dat die Engelssprekende Setlaars asook die Nederlandse, Franse en Duitse tot die ontwikkeling van ons land bygedra het.” Die gebou sal gebruik word vir Engelse taalfeeste wat sal plaasvind in die gehoorsaal. Gedurende die feestyd is ’n reeks praatjies saam met rolprentvertonings in sewe aflewerings, oor die Suid-Afrikaanse lewe geloods.”

Bo die ouditorium is die konferensiesentrum. Behalwe die konferensiesaal met 400 sitplekke is daar nog ’n tweede konferensiesaal en kleiner vertrekke vir bestuursvergaderings en seminare. Daar is ook ’n ruim sitkamer vir afgevaardigdes en ’n restaurant agter glas met ’n pragtige uitsig oor die stad en omliggende landskap. Daar is moderne kombuisgeriewe en ’n banketsaal vir besondere bankette en byeenkomste wat in verband staan met ’n konferensieprogram. Voorsiening word gemaak vir pos-, projeksie-, kleurskyfie-, pers-, uitsaai-, televisie- en direkte vertalingsgeriewe. Die eerste konferensie het gehandel oor die onderwerp: “Engelssprekende Suid-Afrika – ’n waardebepaling”.

’n Silhoeët teen die blou lug, ’n grootse baken sigbaar van ver, so staan die Nasionale Monument vir die Setlaars van 1820. Dit is meer as net ’n monument, dit is ’n geleentheid, dit is ’n uitdaging!

=== Seevaarder Bartolomeu Dias was ook pionier van die transatlantiese slawebedryf ===
Die Portugese seevaarder Bartolomeu Dias (1450–1500), wie se brons standbeeld in die Roggebaaise Strandgebied van Kaapstad op ’n sentrale verkeerseiland aan die noordekant van die Heerengracht staan, is daarvoor bekend dat hy die seeweg tussen Europa en die Ooste om die suidpunt van Afrika ontdek het.

Minder bekend is dat hy die eerste Europese slawe-vergaardepot (faktory) by El Mina aan die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] ([[Ghana]]), aan die noordweskus van Afrika, opgerig het. Hy was drie jaar lank die bevelvoerder daarvan.

Daarmee was hy dus een van die baanbreker-pioniers van die slawebedryf wat in die 1490’s na die Amerika’s uitgekring het nadat die Nuwe Wêreld bloedig deur Spanje gekolonialiseer is. Hierdie driehoekige slawebedryf tussen Europa, Afrika en Amerika het mettertyd bekend gestaan as die transatlantiese slawebedryf en het nagenoeg 400  jaar geduur. Daartydens is meer as 12,5  miljoen Afrikane van die vasteland van Afrika ontvoer, na ander wêrelddele verskeep, en teen ’n enorme profyt as slawe-arbeid verhandel.

Voordat Dias om die suidpunt van Afrika gevaar en die [[transatlantiese slawehandel]] as nuwe fenomeen in die wêreldhandel posgevat het, is die handel in gewone gebruiksartikels tussen Europa en die Ooste toenemend deur die Moslem-lande, vernaamlik dié onder Turkse invloed, beheer. Die Westerse handelaars moes deur Moslem-gebied beweeg om die Oosterse markte te bereik, en weer daarvandaan terug te keer. Dit het bekend gestaan as die syroete vanweë die gewildheid van Oosterse sy-ware in die Weste.

Die gevaar dat die aggressiewe Moslems die hartland van die Europese handel, Venesië, kon binneval, het weens die mislukte Kruistogte en die val van Konstantinopel in Turkse hande toegeneem. Só ’n Moslem-inval sou ’n enorme katastrofe vir die res van Europa, onder invloed van die Rooms-Katolieke Christendom, tot gevolg hê. Daarom het die Europese lande naarstiglik na alternatiewe handelsroetes na die Ooste begin soek om deur verbeterde handel kapitaal te bekom waarmee die Moslem-gevaar die hoof gebied kon word. Bewapening, beveiliging en oorlog kos immers baie geld.

==== Twee spioene na Afrika ====
[[Lêer:Kaart-300x268.jpg|duimnael]]
Aangesien Granada in Spanje deels deur More, dus Moslems, oorheers is, was dit nie vreemd nie dat sy buurland, Portugal, die voortou sou neem om ’n alternatiewe handelsroete oor land deur Afrika na die Ooste te soek, of alternatiewelik ’n seeroete om Afrika te probeer vind nie om die Moslems te uitoorlê en af te weer.

Die hawestad Ceuta, ook Septa genoem, aan die Noord-Afrikaanse kus.

Reeds in 1413 het die Portugese monarg João I twee spioene, ’n diplomaat, kapt. Alfonso Furtrado, vergesel van ’n Hospitaalridder van die Kruistogte, na die Moorse hawestad Ceuta aan die kus van Morocco in Noord-Afrika gestuur om die militêre beveiliging daarvan vas te stel. Die hawestad was bekend as vername uitvoerplek van goud, ivoor en slawe.

Die spioene het voorgegee dat hulle op reis was na Sicilië, suid van Italië, om reëling te tref vir die huwelik tussen een van die vier Portugese prinse met die Siciliaanse koningin. Hulle is gasvry deur die Arabiese More ontvang, en die twee is toegelaat om oral in die stad rond te stap. So kon hulle op die militêre verdediging van Ceuta spioeneer. Daarna het hulle na Portugal teruggekeer en aan João I verslag gedoen.

Prins Hendrik (Portugees: ''Henrique''), pas mondig, was eintlik die ambisieuse avonturier wat agter sy vader gesit het om die spioene na Ceuta te stuur. Hy wou hê hulle moes die stad met oorlogskepe aanval en inneem. Dan sou Portugal ’n vastrapplek op die bodem van Afrika hê om sy soektog na ’n handelsroete oor land na die Ooste met vasberadenheid te begin. Met so ’n militêre veldtog kon prins Hendrik boonop ’n gesogte ridderskap verwerf.

Die Hospitaalridder, ervare vanweë sy deelname aan die Kruistogte in die Midde-Ooste, het met sand, ’n rol lint, boontjies en ’n kom ’n model van Ceuta gebou en presies aan die koninklike hof verduidelik hoedat die stad ingeneem kon word.

João I was oortuig: Hy het opdrag gegee dat ’n invalsvloot onder groot geheimhouding gereed gemaak moes word. Kort daarna het die vloot met 500 soldate onder aanvoering van die koning en sy seuns Pedro, Henrique (Hendrik) en Duarte die Straat van Gibraltar tussen Portugal en Afrika oorgesteek om Ceuta aan te val.

Die Portugese skepe was eenmaster-platboomvaartuie wat moeilik maneuvreerbaar was en maklik deur wind en seestrome van koers gedwing kon word. Dit is toe presies wat op die kritieke tydstip gebeur net toe die vloot Ceuta wou binnevaar vir die aanval. Al die skepe word deur ’n sterk landwind van koers gedwing, en hulle moes doodeenvoudig verbyvaar, die [[Middellandse See]] in. Die Portugese was egter nie geestelik van koers te dwing nie. Toe die wind bedaar, het die vloot omgedraai en vier dae later ’n verrassingsaanval op Ceuta geloods.

Luidens die weergawe van die koninklike kroniekskrywer Gomes Eanes de Zurara (opgeteken in 1450) het die stedelinge die Portugese inval  verwoed teengestaan, en in ’n stadium het dit gelyk of hulle die invallers gaan oorwin. Van Hendrik se lyfwag van 17 ridders was net vier nog lewend. Toe dit nag word, het hulle hulle in Ceuta se moskee verskans. Maar die volgende oggend was die stad verlate. Die inwoners het in die donker weggevlug. Ceuta was nou die eerste keer sedert die Romeinse tye die eerste Afrika-stad om in Europese besit te kom, en vir hul rol in die verowering daarvan is Hendrik, Duarte en Pedro op die slagveld tot ridders geslaan.

====  Priester Jan ====
[[Lêer:Prins-Hendrik-die-Seevaarder-254x300.jpg|duimnael|Prins-Hendrik-die-Seevaarder-]]
João I het Hendrik aangestel as eerste goewerneur van Ceuta, en dit is hier dat die prins in alle erns planne begin beraam het om na ’n nuwe handelsroete na die Ooste te soek. Hy het in Ceuta verneem dat iewers in Afrika, vermoedelik in Etiopië, ’n invloedryke, magtige Christen-heerser, [[Priester Jan]], was wat ’n alternatiewe handelsroete na die Ooste geken het. Indien die Portugese kontak met hom kon maak, sou hul gekombineerde leërs die Moslem-koninkryke van Afrika en die Midde-Ooste kon oorrompel en hul magsgreep op die ekonomie verbreek, het Hendrik gemeen.

Maar inligting oor die ryk van Priester Jan was vaag, en terwyl die soektog daarna aan die gang was, moes ook na alternatiewe roetes gesoek word. Die voor die hand liggendste opsie was om die weskus van Afrika te navigeer en te karteer totdat ’n seeweg om die vasteland na die Ooste gevind word.

Dit was veral deur die geskrifte van die antieke Griekse historikus [[Herodotos]] welbekend dat die Egiptiese farao Necho in 600-595 vC verskeie van sy skepe, beman deur Feniciese matrose, al langs die ooskus van Afrika af suidwaarts gestuur het. Hulle het om die suidpunt gevaar, en al langs die weskus op en deur die straat van Gibraltar na Egipte teruggevaar. Hulle het die son en sterre as riglyne gebruik. Geen seekaarte wat deur hulle geteken kon gewees het, kon tot dusver gevind word nie. Die vermoedelik ongekarteerde suidpunt van Afrika is die ''Prasum'' ''Promontorium'' genoem.

Portugese karvele soos uitgebeeld in ’n laat vyftiende-eeuse dokument.

In 1419 het prins Hendrik (1394–1460) by Sagres, aan die suidpunt van Portugal, ’n seevaart-akademie gestig. Hier het die navorsing na die seeweg om Afrika in alle erns begin. En dit is as gevolg hiervan dat hy die bynaam “die Seevaarder” (''Henrique o Navegador'') gekry het. Self het hy nooit op die verkenningstogte uitgevaar nie.

Toe prins Pedro van Portugal van 1425 tot 1428 ’n uitgebreide reis deur Europa

Hierdie replika van ’n Portugese karveel van die 1500’s is in 1988 gebou vir die 500-jarige herdenking van Bartolomeu Dias se vaart van 1488 om die suidpunt van Afrika in sy soektog na ’n seeweg na die Verre-Ooste. Foto: [[Gawie Fagan]]

onderneem, het hy onder meer die vername Italiaanse handelstad Venesië besoek en daar ’n kopie van Marco Polo se reisjoernaal na die Ooste bekom. Hy het ook eerstehandse inligting ingewin oor die Ottomaanse invloedrykheid om die handelsroetes na die Ooste te beheer, en van die bedreiging wat dié Moslem-ryk vir Europa ingehou het.

Die seiljagvaarder en argitek Gawie Fagan by die replika van Bartolomeu Dias se karveel van 1488. Die karveel word bewaar in die Dias/Karveel-museum in Mosselbaai. Fagan het die museum spesiaal vir die karveel ontwerp.

==== Die karveel ====
[[Lêer:Portugese-karvele-207x300.jpg|duimnael|Portugese-karvele]]
Hendrik se volgende stap om sy totaalplan vir ’n roete na die Ooste in die praktyk in werking te stel, was om opdrag te gee dat die Portugese skeepsbouers nuwe skepe moes ontwerp wat lang seereise kon onderneem en makliker beheerbaar was as die platboomskuite, bekend as ''barcas'', en die massiewe vestingskepe, bekend as ''galjoene'', waarmee oorlog gevoer is.

Die More van Noord-Afrika was gedugte seelui wat die Middellandse See met hul hoogs maneuvreerbare en vinnige tweemaster ''baggala''-, ''boom''– en ''dhow''-seilbote met driehoekige seile oorheers het. Hendrik het opdrag gegee dat die ontwerp van die Moorse skepe bestudeer en daarop verbeter moes word. Sonder beter skepe kon die kus van Afrika nie doeltreffend verken word nie.

Die Portugese skeepsbouers het toe met ’n twee- en driemasterskip van 50 ton tot 160 ton en 23 meter lank vorendag gekom wat hulle die ''karveel'' genoem het. Dié vaartuig was ’n groot verbetering op die ouer skepe en was in staat om selfs die diepsee te trotseer en teen die wind in te vaar.

Die eerste seevaarder wat in die nuwe karvele uitgevaar en die weskus van Afrika verken het, was [[Diogo Cão]] (ca. 1450–1486). In 1482 en 1484 het hy twee reise suidwaarts onderneem en so ver as die kus van Namibië verken en gekarteer. Sy mees suidelike baken was by Cabo de Padrão (Kruiskaap), waar hy ’n gegraveerde bakenkruis van kalkklip, ’n padrão genoem, opgerig het. Op dié reis is hy ter see oorlede.

Cão se opvolger was Bartolomeu Dias, wat die suidpunt van Afrika omvaar en die kus tot by die Groot Visrivier gekarteer het. In 1988, met die vyfhonderdjarige herdenking van Dias se landing by Mosselbaai in 1488, is ’n  replika van ’n karveel volgens oorspronklike historiese skeepswerfplanne in Lissabon gebou, en is daarin na Mosselbaai gevaar. Die skip kan vandag in die Dias-museum daar besigtig word. Die museum is spesiaal deur die Kaapse argitek Gawie Fagan ontwerp om die skip as sentrale uitstalling te huisves. As ervare seiljagvaarder was hy ook een van die bemanningslede wat die karveel na Mosselbaai gevaar het.

==== Portugal se slawehandel begin ====
Toe João I se oudste seun, Duarte, sy vader in 1433 as koning van Portugal opgevolg het, het Hendrik en sy broers Pedro en Fernando voortgegaan om die kus van Afrika te verken en die Azore-eilande te kolonialiseer. Toe Duarte in 1438 sterf, en Pedro regent word, het Hendrik sy amptelike toestemming verkry om met die kusverkennings voort te gaan – al was daar besware dat die ekspedisies blote geldvermorsing vir die staatskas was.

In 1441 het een van sy karvele van die weskus van Afrika teruggekeer met goudstof en slawe, en so kon Hendrik sy kritici die mond snoer. Afrikane wat as slawe in Portugal en ook elders in Europa verkoop is, was ’n baie ou verskynsel. Toe ’n Portugese oorlogskip in 1425 ’n Moslem-slaweskip van Marokko in die Middellandse See gevang, 56 Afrikane buitgemaak en hulle teen ’n groot wins in Lissabon verkoop het, het dit min aandag getrek. Krygsgevangenes was immers eeue lank as die slawe van die oorwinnaar gereken.

In 1441 het die kaptein van een van Hendrik se ekspedisies by Cabo Branco (nou Mauritanië), aan die weskus van die Boog van Afrika, volgens sy opdrag goudstof en fynsout gekoop. Toe sy matrose egter 112 Afrikane vang en na Portugal ontvoer om teen ’n groot wins te verkoop, het die belangstelling in slawehandel in dié land sterk opgevlam. Dit was ’n manier om maklik geld te maak.

In die volgende jaar is nog 10 Afrikane by Cabo Branco gekaap en in Lissabon verkoop. Hendrik was baie ingenome met die goud, maar oor die slawe het hy hom verheug: Die slawe word nou uit ’n staat van heidendom vir die Koninkryk van God gered deurdat hulle met die Portugese Christendom in aanraking kom, het hy verklaar. Die jag op Afrikane vir die slawemarkte van die Europa (en die latere Amerikas) was daarmee formeel oopgestel.

Twee jaar later, in 1443, het ’n ander verkenningsekspedisie van Hendrik 29 stamlede van die Azanaghi by Cabo Branco gevang en in Lagos (nou Nigerië) verder suid aan die weskus verkoop. In 1444 het Hendrik opdrag gegee dat ’n koninklike handelsorganisasie  gestig word om die handel in goud en slawe te stroomlyn. Teen 1448 was Portugal se slawehandel met die weskus van Afrika reeds besonder winsgewend.

Sao Jorges da Mina soos dit vandag daar uitsien. Dit is ’n Unesco-verklaarde erfenisterrein.

Die hawestad El Mina aan die Goudkus, aan die weskus van Ekwatoriaal Afrika met die Portugese slawevesting Sao Jorge da Mina.. El Mina is Arabies vir “Die Hawe”. In Portugees beteken Mina egter myn. Daar was 'n oopgroef-goudmyn naby El Mina waar fyngoud en alluviale goud (klontgoud) ontgin is. Die skildery in waterverf dateer van die Nederlandse tydperk toe die Portugese uit El Mina verdryf is. Dit is in die Blaeu van der Hem Atlas opgeneem.

Fort El Mina aan die Goudkus, nou bekend as Ghana, aan die weskus van Afrika.

==== El Mina aan die Golf van Guinee ====
[[Lêer:ElMina AtlasBlaeuvanderHem.jpg|duimnael|Hawestad-El-Mina]]
Toe een van Hendrik se voorste navigators, Diogo Cão, in 1471 langs die weskus van Afrika afvaar, het hy aan die suidekant van die Boog van Afrika in die [[Golf van Guinee]] ’n goudryke kusgebied, El Mina, Arabies vir “die hawe”, ontdek. Die landstrook is tussen die Volta- en Ankobrariviere geleë. Arabiese handelaars wat slawe vir El Mina se goudstof verruil het, het die gebied baie lank druk besoek. Die Portugese het die gebied nou ''Mina'' (myn) en “die Goudkus” genoem. Dat ''El Mina'' (Arabies vir “die hawe”) en ''Mina'' (Portugees vir “myn”)  na dieselfde woord lyk, is bloot toevallig.

By dié geleentheid het Cão drie Spaanse handelskepe in die Golf van [[Guinee]] aangetref,  hulle aangeval en gebuit. Van toe af was El Mina vir die Portugese handelsvaarders ’n handelspos én ’n verversingpos, waar vars water en proviand ingeskeep kon word.

Aanvanklik het die Portugese hul aangekarweide handelsware, tekstiele, sterkdrank, hardeware, wapens en ammunisie in El Mina vir die goudstof wat daar ontgin is, verruil. Die Arabiese slawehandelaars het slawe as ruilmiddel daarheen gebring om hulle vir fyngoud en spoelgoud te verruil. En so het die Portugese in El Mina ’n groot bron gevind van goudstof, slawe, vars water en proviand.

Twintig jaar ná prins Hendrik se dood (in 1460) was Portugal se weskus-slawebedryf, wat hy so ywerig bevorder het, ’n groot bron van inkomste en arbeid vir die land. [[Johan II van Portugal|João II]] besluit dus in 1481 om ’n slawe-inskeepvesting, bekend as ’n ''faktory'', by El Mina te laat oprig. Portugal het in daardie stadium toenemend op groot skaal Afrika-slawe as arbeiders ingevoer om sy landbou te verbeter.

Hierdie invoer van Afrika-slawe het egter ook ’n dramatiese uitwerking op die Portugese plattelandse gemeenskappe gehad. Ondertrouery tussen Christen-Portugese en heidense Afrikane het op groot skaal begin plaasgevind. Die godsdienstig-kulturele warboel wat ontstaan het, het die maatskaplike orde vinnig laat verval, die florerende landboubedryf het vinnig agteruitgegaan, en uiteindelik het die hele Portugal sodanig moreel en ekonomies verval, dat Spanje dit van 1580 tot 1640 kon oorheers.

Bartolomeu Dias die Seevaarder

==== Bartolomeu Dias verskyn op die toneel ====
[[Lêer:Bartolomeu-Dias-217x300.jpg|duimnael|Bartolomeu-Dias]]
In Desember 1481 het João II twee van sy voorste seevaarders, Diogo de Azambuja en Bartolomeu de Novaes Dias, na El Mina  gestuur om grond van die plaaslike heerser te huur en ’n handelstasie, die faktory ''São Jorge da Mina'', op te rig.

Dias (ca. 1450–1500) was van adellike afkoms en sy familie was vertrouelinge van die koningshuis. Hy was vermoedelik verwant aan João Dias, een van die eerste seevaarders wat in 1434 [[Kaap Bojador]] aan die kus van [[Wes-Sahara]] bereik het, en Diniz Dias, wat die Kaap Verdiese Eilande, wes van die boog van Afrika, in 1445 ontdek het.

Bartolomeu Dias was hoof van die skildwag van die koninklike hof en hoof doeane-beampte by die koninklike pakskure in Lissabon, waar ruilhandelsware vir en met Guinee, aan die weskus van Afrika, byeengebring is. Vanweë sy ervaring as  seevaarder en sy afkoms en status, was hy ’n bevelvoerende karveeloffisier in die vlooteskader wat na El Mina gestuur is om die vesting te gaan oprig.

Die Portugese ruilhandel in slawe en goudstof met tekstielware, vuurwapens en ammunisie, sterk drank en ysterware het teen dié tyd sulke afmetings in El Mina aangeneem, dat dit ’n heeltydse teenwoordigheid van amptenare en die oprigting van ’n bewapende fort geregverdig het.

==== Feitoria São Jorge da Mina aan die Goudkus ====
''Feitoria da Mina'', soos hierdie eerste Europese vesting aan die kus van Wes-Afrika voortaan bekend sou staan, was ook die eerste depot waar slawe vergaar is totdat daar voldoende siele byeen was om die ruime te vul van die skepe wat hulle na ander markte weggevoer het.

De Azambuja en Dias het in 10 karvele en 2 vragskepe altesaam 100 messelaars en skrynwerkers, asook vragte hout, bakstene, gekapte boustene, boukalk en selfs dakpanne, na die Goudkus aangebring. Die faktory is by die monding van die Ankobrarivier opgerig waar die reede so diep was dat skepe van tot 300  ton daar voor anker kon lê. Ook het die Portugese bouers ’n groot opgaartenk vir vars water met bakstene gebou en ’n pypleiding tot by die strand aangelê sodat vars water maklik in die skepe voor anker ingeskeep kon word. Hulle het ook ’n pad na ’n goudmyn in die Akan-woud gebou omdat die Portugese by die ontginning van die goud daar betrokke was.

Die argitektoniese boustyl van die vierkantige fort was in ooreenstemming met die indertydse Italiaanse vestingboukuns. Die hoektorings en bastionne was van soliede klip gebou om kanonaanvalle deur vyandige skepe te kon weerstaan. Die barakke kon ’n garnisoen van 50 soldate huisves. Ook is kwartiere vir die kommandeur en die opperkoopman (faktor) geskep en ’n kombuis, smidswinkel en skrynwerkerswinkel gebou. Uiteraard was daar ook die sentrale gevangenis, waar die slawe aangehou en opgegaar is totdat hulle in slaweskepe weggevoer kon word. Die vesting met sy hoë mure is oor die volgende 80 jaar stelselmatig vergroot sodat daar mettertyd ’n garnisoen van 200 soldate gehuisves is. Aan die landwaartse fasades is twee watergragte in die rotse uitgekap.

In 1666 is ’n tweede vesting, Fort Sint Jago, daar naby deur die Nederlandse besetters, wat die Portugese in 1637 verdryf het, opgerig.

Die eerste kommandeur van ''Feitoria São Jorge da Mina'' was Diogo de Azambuja. Dias, wat in Oktober 1486 doeane-hoof in Lissabon geword het, het Azambuja 15 jaar later, in 1496, vir ’n termyn van drie jaar as bevelvoerder van die vesting van El Mina opgevolg.

==== Dias soek die seeweg na die Ooste om die suidpunt van Afrika ====
In Julie of Augustus 1487 het João II beveel dat Bartolomeu Dias  langs die kus van Afrika afvaar om vas te stel waar die veel besproke onderpunt van Afrika was. Hy moes dan dié roete na die Ooste karteer.

Dias se ekspedisie het uit twee karvele van 100 ton elk, en ’n groter en swaarder voorradeskip, bestaan. Dias was in bevel van die vlagskip ''São Christóvão''. Sy stuurman was Pero d’Alenquer. Die tweede karveel, ''São Pantaleão'', is aangevoer deur João Infante en die stuurman was Alvaro Martins, en die proviandskip is aangevoer deur Dias se jonger broer Diogo Dias, met die stuurman João de Santarem.

Die vloot het eers by El Mina aangedoen om vars water en proviand in te skeep. Ook het Dias vier negerinne van Guinee laat ontvoer met die doel om hulle op uitgesoekte plekke aan die kus van suidelike Afrika los te laat met monsters goud, silwer en speserye. Hulle is in Portugese klere uitgedos en opdrag gegee om by die [[inheemse volke]] navraag te doen na die ryk van Priester Jan en om propaganda maak vir die Portugese handel. Een sterf egter ter see. Die tweede een word op die eiland Sao Tomé in die Golf van Guinee aan wal gesit, die derde een aan die kus van Suidwes-Afrika by die latere Lüderitzbucht, en die vierde by Algoabaai, waar die latere hawestad Port Elizabeth ontwikkel is.

Luidens die geskrifte (van 1551) van die Portugese koninklike  kroniekskrywer João de Barros (1496–1570) – hy was van 1522 tot 1525 kommandeur van die slawevesting by El Mina – is die swaar proviandskip en sommige bemanningslede in ’n baai aan die kus van Angola agtergelaat omdat die seestrome al hoe sterker en die see onstuimiger weens kwaai winde begin raak het.

Dit is waarskynlik dat Dias verwag het dat die suidpunt van Afrika naby was, want die karvele kon nie onbeperkte voorrade kos en water vir ’n lang reis inskeep nie. Hulle het die baai waar hulle vyf dae voor anker gelê het, ''Angra das Voltas'' genoem. Toe is anker gelig en het hulle verder suidwaarts gevaar.

Ná aan die Kaap was die wind vyf dae lank so erg en die seestrome so kwaai, dat Dias uit radeloosheid die skepe 13 dae lank suidwes laat vaar het om aan die ongure weer en onstuimige see te ontkom. Dias het dit ''Cabo Tormentoso'' (Stormkaap) genoem, skryf De Barros, maar Duarte Pacheco Periera, ’n seevaarder en tydgenoot van Dias, skryf dat Dias later van mening verander en dit ''Cabo de Bõa Esperança'' (Kaap die Goeie Hoop) genoem het.

Toe het hulle weer noordwaarts geseil. Gevolglik het die karvele ’n wye draai om die Kaap geseil. Die eerste plek waar land gesien is, was ’n baai waar beeste en herders op land was. Dias het die plek ''Baia dos Vaqueiros'' (“Baai van die veeherders”) genoem. Op 3 Februarie 1488 het die vloot by ''Cabo São Bras'' (later Mosselbaai) voor anker gaan lê, en het Dias en sy manskappe aan wal gegaan om vars water in te skeep. Hulle word deur vyandige Koina onder die klip gesteek, en Dias skiet een met sy kruisboog dood.

Daarna het die karvele verder gevaar in die hoop dat Indië naby was. Die volgende plekke op Dias se kaart is ''Cabo'' ''Talhado''(later Plettenbergbaai) en ''Baia da Lagoa'' (later Algoabaai, Port Elizabeth).  Op 15 Maart bereik die twee karvele die monding van die (latere) Groot Visrivier. Dias noem dit ''Rio de Infante'' omdat kaptein Joao Infante eerste aan wal stap. Vars water word ingeskeep, en op aandrang van die bemanning word omgedraai.

Daar het Dias ’n kruis-baken (''padrão São Gregorius'') van gekapte kalksteen opgerig. Die inskripsie lui in Portugees, Latyn en Arabies: “In die Jaar van Onse Heer Jesus Christus 1488. Soveel jaar ná die Skepping van die Wêreld het koning João aan Bartolomeu Dias, die bevelvoerder van sy skepe, opdrag gegee om hierdie kus te ontdek.”

So lyk die kruise van Portugese kalksteen wat Bartolomeu Dias al langs die suidwes- en suidkus van Afrika opgerig het as bakens vir die ryk van die Portugese koning Joao II.

En so het Dias die seeweg na Indië om die suidpunt van Afrika herontdek en gekarteer sonder dat hy die skilderagtige Tafelbaai, een van die mooiste landstonele vanaf die see ter wêreld, gesien het óf die Ooste bereik het.

Op sy terugvaart het hy nog drie kruise geplant by onderskeidelik die latere Kwaaihoek naby die monding van die Boesmansrivier, by die latere Kaap Maclear by Kaappunt, en by die latere Lüderitzbucht aan die Namibiese kus.

João II was so bly oor die nuus dat die seeweg om die suidpunt van Afrika na die Verre-Ooste gevind is, dat hy dit amptelik ''Cabo de Boa Esperança'' (Kaap die Goeie Hoop) genoem het.

==== Dias word kommandeur van Feitoria da Mina ====
[[Lêer:Kruise-van-Portugese-kalksteen-116x300.jpg|duimnael|So lyk die kruise van Portugese kalksteen wat Bartolomeu Dias al langs die suidwes- en suidkus van Afrika opgerig het as bakens vir die ryk van die Portugese koning Joao II.]]
In 1497 is Dias terug na die Goudkus omdat hy aangestel is as kommandeur van die faktory São Jorge da Mina. Hy het die buitepos byna drie jaar lank bestuur voordat hy in 1499 gelas is om saam met sy jonger broer, Diogo Dias, en die adellike seevaarder Pedro Alvares Cabral ’n vloot van 13 skepe na Indië te lei. Hulle is eers na Brasilië, voordat ’n vlooteskader van 11 skepe koers gekies het na Indië. Op 24 Mei 1500, noord van die eiland Tristan da Cunha, het ’n sikloon losgebars en vier skepe, waaronder Dias s’n, het onder die woeste golwe verdwyn. Diogo Dias en Cabral het ontkom.

Dias se kleinseun, Paulo Dias de Novais, het goewerneur van Angola geword en was in 1576 die stigter van die eerste Suider-Afrikaanse stad, Sao Paulo de Luanda, alom bekend as Luanda.

==== Spanje, Portugal, Brittanje en die slawebedryf ====
In 1493 het die Rooms-Katolieke Kerk die Amerikas, ook bekend as die Nuwe Wêreld, aan Spanje toegeken. Portugal, ’n handel-en-geloofsgenoot van Spanje, het Brasilië aan die noordooskus van Suid-Amerika, asook die eilande São Tomé en Principe, na aan die weskus van Afrika, as kolonies verkry. Ook is die alleenreg om slawe van Afrika na die Spaanse en Portugese kolonies uit te voer aan Portugal toegeken.

Portugal het sy handelsposisie in die Goudkus mettertyd uitgebrei deur nog drie faktorye, Axim, Shama en Accra, te laat bou, maar teen 1550 het sy handel daar begin taan. In 1580 het Spanje Portugal geannekseer, en in 1637 het Nederland al die Portugese forte aan die Goudkus met militêre geweld oorgeneem.

In 1662 trou prinses Catherine de Braganza van Portugal met koning Charles II van Brittanje, en so bekom Brittanje by wyse van ’n bruidskat al die slawekonsessies van Portugal in Afrika, soos in 1493 aan laasgenoemde toegeken deur die pous van die Rooms-Katolieke Kerk. Charles stig in 1663 The Company of Royal Adventurers of England Trading into Africa, ’n Britse slawehandelsonderneming met die koninklikes en adel as aandeelhouers. Die volgende jaar, in 1664, vestig die Britte hulle aan die Goudkus en beheer mettertyd die hele gebied.

In 1874 het sir Garnet Wolseley dit met uiterste militêre verskroeide-aarde-geweld vir Brittanje gekolonialiseer. Hy is ’n jaar later as goewerneur en militêre bevelvoerder van Natal aangestel. Die Bolandse dorp Wolseley is na hom genoem.

In 1957 het die Goudkus sy onafhanklikheid verkry en staan dit sedertdien bekend as Ghana.

Britse slawehandelaars het in die 1700’s meer as 750 000 Afrikane vanaf El Mina as slawe na die Amerikas uitgevoer. Vir die ontwikkeling van die Amerikaanse kolonies was die Afrikane gereken as fisiek sterker en beter werkers te wees as die inheemse nomadiese bevolkings van die Amerikas.

Die transatlantiese slawebedryf het tot die einde van die 19de eeu, en plek-plek tot selfs die vroeë 20ste eeu, voortgeduur.

Die sogenaamde vrystelling van die slawe in die 1830’s was ’n oëverblindery. Sir [[Andries Stockenström]], landdros op Graaff-Reinet  en luitenant-goewerneur van die Oos-Kaapkolonie, het dit “a parade of sham generosity” genoem, want die slawestelsel is bloot deur ’n selfs drastieser [[inboekstelsel]] vervang. Die sogenaamde “emansipasie” van die slawe was net ’n naamsverandering wat die kapitalistiese magshebbers vir dieselfde euwel, naamlik selfverryking deur goedkoop arbeid en die uitbuiting van mense, uitgedink het.

Die Dias-museumkompleks in Mosselbaai, Die Karveel-museum is die sandsteengebou met die blou spitsdak. Daar word die replika van Bartolomeu Dias se karveel van 1488 gehuisves.

==== 1988 se Dias-fees ====
In 1988 is die vyfhonderdjarige herdenking van Dias se seevaart om die suidpunt van Afrika gedenk. In Mosselbaai is ’n hele museumkompleks ingerig in talle historiese geboue aan die seefront. Daar is onder meer die Posboom, ’n reuse-melkhoutboom waar skeepskapteinsbriewe  in stewels aan die takke opgehang het of onder groot klippe geplaas het met inskripsies op die klippe dat daar briewe onder verberg is. Ook is ’n Dias/Karveel-museum opgerig om die replika van ’n Portugese karveel van die vyftiende eeu te huisves. Die karveel is in Portugal gebou en na Mosselbaai geseil. Een van die bouers en seevaarders was Gawie Fagan, bekende Kaapse argitek. Hy het die Dias/Karveel-museum ontwerp sodat die karveel daarin gehuisves kan word. Die hele museum word aan Dias en sy epiese vaart gewy. In 1988 is ook ’n spesiale gedenkkoevert deur die SA Hoofposkantoor uitgereik wat die geleentheid gedenk.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronnelys ==
* {{af}} http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/pioniers/oorsig/
* {{af}} Booysen, B. 1989. De Posthuys. In ''Afrikanerbakens'', FAK: Aucklandpark, pp. 24–25.
* {{af}} http://www.drostdy.com/
* {{af}} Cronjé, B. 1989. Die Drosdy. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p. 60.
* {{af}} Booysen, B. 1989. Die Strooidakkerk. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 46–48.
* {{af}} Cronjé, B. 1989. Die Drosdy. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p. 60.
* {{af}} De Jongh, P.S. 1989. Die Koetsiershuis. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 36–37.
* {{af}} Hopkins, HC. 1989. Groote Kerk. In ''Afrikanerbakens''. Aucklandpark: FAK, pp. 32-35.
* {{af}} Van Zyl, D.J. 1989. Die Franse Hugenote. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, pp. 56–57.
* {{af}} Cronje, B. 1989. “Koopmans-De Wet-Huis”. In ''Afrikanerbakens'', Aucklandpark: FAK, p.&amp;nbsp;26-27)

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>40awofa7523ewbj9oozi513yf15h013</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Burger King</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121630</id>
    <revision>
      <id>2968898</id>
      <parentid>2471720</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T13:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50730-06</username>
        <id>214820</id>
      </contributor>
      <origin>2968898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3746" sha1="i448ingugr2yygth50sw4bvlbfscauk" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Maatskappy
|naam               = Burger King
|kenteken           = [[Lêer:Burger King 2020.svg|200px]]
|tipe               = Filiaalmaatskappy
|stigting           = '''Insta-Burger King''': 1953;&lt;br /&gt;[[Jacksonville]], [[Florida]]&lt;br /&gt;'''Burger King''': 1954;&lt;br /&gt;[[Miami]], [[Florida]]
|ligging_stad       = 5505 Blue Lagoon Drive, Miami-Dade County, Florida
|ligging_land       = 
|ligging            = 
|liggings           = 17&amp;nbsp;796 (2018)
|sleutelpersone     = Alexandre Behring (voorsitter RBI)&lt;br /&gt;Daniel S. Schwartz ([[hoof- uitvoerende beampte]])&lt;br /&gt;José E. Cil (president)&lt;br /&gt;Joshua Kobza (hoof- finansiële beampte)
|gebied_bedien      = Wêreldwyd
|industrie          = [[Restaurant]]e
|produkte           = Hamburgers, hoendergeregte, french fries, frisdranke, melkskommels, slaaie, nageregte, ontbyte
|dienste            = 
|inkomste           = $1,970&amp;nbsp;miljard &lt;small&gt;(''FY 2015'')&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;2015 10-K&quot;&gt;{{en}} {{Citation | title=2015 10-K SEC Filing | url=http://hsprod.investis.com/shared/v2/irwizard/sec_item_new.jsp?epic=burger_king&amp;ipage=10775491&amp;DSEQ=&amp;SEQ=&amp;SQDESC= | publisher=Restaurant Brands International | date=31 Desember 2015 | accessdate=12 Mei 2015 | archivedate= 5 Oktober 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005090316/http://hsprod.investis.com/shared/v2/irwizard/sec_item_new.jsp?epic=burger_king&amp;ipage=10775491&amp;DSEQ=&amp;SEQ=&amp;SQDESC= }}&lt;/ref&gt;
|bedryfsinkomste    = $363,0&amp;nbsp;miljoen &lt;small&gt;(''FY 2015'' RBI)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;2015 10-K&quot;/&gt;
|netto_inkomste     = $1,970 miljard &lt;small&gt;(''FY 2015'' RBI)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;2015 10-K&quot;/&gt;
|getal_werknemers   = 34&amp;nbsp;248 &lt;small&gt;(''FY 2015'' RBI)&lt;/small&gt;
|ouer               = Restaurant Brands International
|afdelings          = 
|dogtermaatskappye  = 
|slagspreuk         = ''Be Your Way''&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nypost.com/2014/05/21/burger-kings-revamped-be-your-way-slogan-isnt-meaty-enough/ |title=Burger King's revamped 'Be Your Way' slogan isn't meaty enough |first=John |last=Crudele |date=22 Mei 2014 |work=nypost.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214122/https://nypost.com/2014/05/21/burger-kings-revamped-be-your-way-slogan-isnt-meaty-enough/ |archive-date=24 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|tuisblad           = [http://www.bk.com/ ''bk.com'']
|ontbind            = 
|voetnotas          = 
|intl               = yes
}}

[[Lêer:Burger king world locations.png|duimnael|links|350px|Burger King-restaurante wêreldwyd]]
'''Burger King''' (dikwels afgekort as '''BK''') is 'n kettinggroep van kitskos[[restaurant]]e. Hulle verkoop [[hamburger]]s, [[slaptjips]] en [[koeldrank]]. In [[Australië]] staan die groep se afsetpunte bekend as '''Hungry Jack's'''.

Dit is in 1954 in [[Miami]], [[Florida]], [[Verenigde State]], deur [[James McLamore]] en [[David Edgerton]] gestig. Die restaurantgroep bedryf in 2021 byna 18&amp;nbsp;000 Burger King-restaurante in 91 lande wêreldwyd.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fool.com/investing/general/2013/11/24/a-few-fun-facts-about-burger-king.aspx |title=A Few Fun Facts About Burger King |publisher=The Motley Fool |access-date=28 Mei 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417101655/https://www.fool.com/investing/general/2013/11/24/a-few-fun-facts-about-burger-king.aspx |archive-date=17 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

SAMOA

FIJI 

ISLA SALOMON

VANUATU

NAURU

TUVALU

== Sien ook ==
* [[Lys van vername restaurante in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
* {{en}} [http://www.bk.com/ Amptelike webwerf]

{{Saadjie}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]]
[[Kategorie:Kitskosrestaurante]]</text>
      <sha1>i448ingugr2yygth50sw4bvlbfscauk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968899</id>
      <parentid>2968898</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T13:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-50730-06|~2026-50730-06]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]</comment>
      <origin>2471720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3694" sha1="98y316cji6qwzerzer4l5crao31tz5x" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Maatskappy
|naam               = Burger King
|kenteken           = [[Lêer:Burger King 2020.svg|200px]]
|tipe               = Filiaalmaatskappy
|stigting           = '''Insta-Burger King''': 1953;&lt;br /&gt;[[Jacksonville]], [[Florida]]&lt;br /&gt;'''Burger King''': 1954;&lt;br /&gt;[[Miami]], [[Florida]]
|ligging_stad       = 5505 Blue Lagoon Drive, Miami-Dade County, Florida
|ligging_land       = 
|ligging            = 
|liggings           = 17&amp;nbsp;796 (2018)
|sleutelpersone     = Alexandre Behring (voorsitter RBI)&lt;br /&gt;Daniel S. Schwartz ([[hoof- uitvoerende beampte]])&lt;br /&gt;José E. Cil (president)&lt;br /&gt;Joshua Kobza (hoof- finansiële beampte)
|gebied_bedien      = Wêreldwyd
|industrie          = [[Restaurant]]e
|produkte           = Hamburgers, hoendergeregte, french fries, frisdranke, melkskommels, slaaie, nageregte, ontbyte
|dienste            = 
|inkomste           = $1,970&amp;nbsp;miljard &lt;small&gt;(''FY 2015'')&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;2015 10-K&quot;&gt;{{en}} {{Citation | title=2015 10-K SEC Filing | url=http://hsprod.investis.com/shared/v2/irwizard/sec_item_new.jsp?epic=burger_king&amp;ipage=10775491&amp;DSEQ=&amp;SEQ=&amp;SQDESC= | publisher=Restaurant Brands International | date=31 Desember 2015 | accessdate=12 Mei 2015 | archivedate= 5 Oktober 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005090316/http://hsprod.investis.com/shared/v2/irwizard/sec_item_new.jsp?epic=burger_king&amp;ipage=10775491&amp;DSEQ=&amp;SEQ=&amp;SQDESC= }}&lt;/ref&gt;
|bedryfsinkomste    = $363,0&amp;nbsp;miljoen &lt;small&gt;(''FY 2015'' RBI)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;2015 10-K&quot;/&gt;
|netto_inkomste     = $1,970 miljard &lt;small&gt;(''FY 2015'' RBI)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;2015 10-K&quot;/&gt;
|getal_werknemers   = 34&amp;nbsp;248 &lt;small&gt;(''FY 2015'' RBI)&lt;/small&gt;
|ouer               = Restaurant Brands International
|afdelings          = 
|dogtermaatskappye  = 
|slagspreuk         = ''Be Your Way''&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nypost.com/2014/05/21/burger-kings-revamped-be-your-way-slogan-isnt-meaty-enough/ |title=Burger King's revamped 'Be Your Way' slogan isn't meaty enough |first=John |last=Crudele |date=22 Mei 2014 |work=nypost.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324214122/https://nypost.com/2014/05/21/burger-kings-revamped-be-your-way-slogan-isnt-meaty-enough/ |archive-date=24 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|tuisblad           = [http://www.bk.com/ ''bk.com'']
|ontbind            = 
|voetnotas          = 
|intl               = yes
}}

[[Lêer:Burger king world locations.png|duimnael|links|350px|Burger King-restaurante wêreldwyd]]
'''Burger King''' (dikwels afgekort as '''BK''') is 'n kettinggroep van kitskos[[restaurant]]e. Hulle verkoop [[hamburger]]s, [[slaptjips]] en [[koeldrank]]. In [[Australië]] staan die groep se afsetpunte bekend as '''Hungry Jack's'''.

Dit is in 1954 in [[Miami]], [[Florida]], [[Verenigde State]], deur [[James McLamore]] en [[David Edgerton]] gestig. Die restaurantgroep bedryf in 2021 byna 18&amp;nbsp;000 Burger King-restaurante in 91 lande wêreldwyd.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fool.com/investing/general/2013/11/24/a-few-fun-facts-about-burger-king.aspx |title=A Few Fun Facts About Burger King |publisher=The Motley Fool |access-date=28 Mei 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417101655/https://www.fool.com/investing/general/2013/11/24/a-few-fun-facts-about-burger-king.aspx |archive-date=17 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van vername restaurante in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
* {{en}} [http://www.bk.com/ Amptelike webwerf]

{{Saadjie}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]]
[[Kategorie:Kitskosrestaurante]]</text>
      <sha1>98y316cji6qwzerzer4l5crao31tz5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Elementêre deeltjie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>174073</id>
    <revision>
      <id>2968967</id>
      <parentid>2743022</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ [[Sjabloon:Voorbladartikel]]</comment>
      <origin>2968967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="gnl1iv5yax5n904wuhcx2kh9mf64cg8" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
{{voorbladartikel
|week = 39
|jaar = 2026
}}</text>
      <sha1>gnl1iv5yax5n904wuhcx2kh9mf64cg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Melaatsekolonie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>181126</id>
    <revision>
      <id>2968954</id>
      <parentid>1739446</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T18:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>BurgertB het bladsy [[Bespreking:Melaatse kolonie]] na [[Bespreking:Melaatsekolonie]] geskuif: Een woord</comment>
      <origin>1739446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jessica Brown Findlay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>257316</id>
    <revision>
      <id>2968982</id>
      <parentid>2789176</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>61970</id>
      </contributor>
      <comment>+ Beeld</comment>
      <origin>2968982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2105" sha1="hjmfd8fzl7mxkpyxm552zy1j9yzrkjk" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Jessica Brown Findlay
| Beeld                     = Jessica Brown Findlay in 2017.png
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = 
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|9|14}}
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = [[Engeland|Engels]]
| Sterfdatum                = 
| Sterfplek                 = 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Aktrise
| Aktiewe jare              = 2009–nou
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 3726887
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Jessica Brown Findlay''' (gebore 14 September 1989) is 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Albatross'' (2011), ''Winter's Tale'' (2014), en ''Victor Frankenstein'' (2015), en in die televisiereeks ''Downton Abbey'' (2010).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 2011: ''Albatross''
* 2014: ''Winter's Tale''
* 2014: ''Lullaby''
* 2014: ''The Riot Club''
* 2015: ''Victor Frankenstein''
* 2016: ''This Beautiful Fantastic''
* 2017: ''England Is Mine''
* 2017: ''Monster Family''
* 2018: ''The Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society''
* 2019: ''Iris Warriors''
* ''The Angel Makers''

=== Televisiereekse ===
* 2010: ''Downton Abbey''
* 2017: ''Harlots''

=== Televisierolprente ===
* 2011: ''Downton Abbey: Behind the Drama''
* 2012: ''Downton Abbey Revisited''
* 2018: ''Hamlet''

=== Video's ===
* 2009: ''Razorlight: Hostage of Love''
* 2016: ''The Making of Victor Frankenstein''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|3726887|Jessica Brown Findlay}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Brown Findlay, Jessica}}
[[Kategorie:Engelse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Geboortes in 1987]]</text>
      <sha1>hjmfd8fzl7mxkpyxm552zy1j9yzrkjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968983</id>
      <parentid>2968982</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>61970</id>
      </contributor>
      <comment>Kategorie:Geboortes in 1987 ➯ Kategorie:Geboortes in 1989 ⚠</comment>
      <origin>2968983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2105" sha1="qhpiflltl9v7pnl3s244uaupdxm0ii3" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Jessica Brown Findlay
| Beeld                     = Jessica Brown Findlay in 2017.png
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = 
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{Geboortedatum en ouderdom|1989|9|14}}
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = [[Engeland|Engels]]
| Sterfdatum                = 
| Sterfplek                 = 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Aktrise
| Aktiewe jare              = 2009–nou
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 3726887
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Jessica Brown Findlay''' (gebore 14 September 1989) is 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''Albatross'' (2011), ''Winter's Tale'' (2014), en ''Victor Frankenstein'' (2015), en in die televisiereeks ''Downton Abbey'' (2010).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 2011: ''Albatross''
* 2014: ''Winter's Tale''
* 2014: ''Lullaby''
* 2014: ''The Riot Club''
* 2015: ''Victor Frankenstein''
* 2016: ''This Beautiful Fantastic''
* 2017: ''England Is Mine''
* 2017: ''Monster Family''
* 2018: ''The Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society''
* 2019: ''Iris Warriors''
* ''The Angel Makers''

=== Televisiereekse ===
* 2010: ''Downton Abbey''
* 2017: ''Harlots''

=== Televisierolprente ===
* 2011: ''Downton Abbey: Behind the Drama''
* 2012: ''Downton Abbey Revisited''
* 2018: ''Hamlet''

=== Video's ===
* 2009: ''Razorlight: Hostage of Love''
* 2016: ''The Making of Victor Frankenstein''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|3726887|Jessica Brown Findlay}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Brown Findlay, Jessica}}
[[Kategorie:Engelse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Geboortes in 1989]]</text>
      <sha1>qhpiflltl9v7pnl3s244uaupdxm0ii3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ross Perot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>265251</id>
    <revision>
      <id>2969002</id>
      <parentid>2716988</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:28:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Viinasen tuttu</username>
        <id>214725</id>
      </contributor>
      <origin>2969002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1439" sha1="ofdyb7xcpdc5ujraejtquy7hziwdc4k" xml:space="preserve">[[Lêer:Ross Perot in his office, by Allan Warren (cropped).jpg|duimnael|Ross Perot (1986)]]

'''Henry Ross Perot''' (Texarkana, [[27 Junie]] [[1930]] - [[Dallas]], [[9 Julie]] [[2019]]) was 'n [[Amerikaanse]] [[sakeman]], [[politikus]] en miljardnêr. Hy was in 1992 en 1996 'n onafhanklike Amerikaanse presidensiële kandidaat.

== Biografie ==
Perot het in 1957 as 'n verkoper by [[IBM]] begin. Hy het in 1962 bedank en sy eie maatskappy Electronic Data Systems (EDS) begin, waarmee hy sukses behaal het, onder meer deur die verkryging van regeringskontrakte.

In 1992 het hy vir die eerste keer in die presidensiële verkiesing as 'n onafhanklike kandidaat teen [[George H.W. Bush]] en [[Bill Clinton]]. Hy het temas soos 'n &quot;gebalanseerde owerheidsbegroting&quot; en &quot;direkte elektroniese demokrasie&quot; aangespreek. Hy het 19% van die stemme gewen, wat hom sedert 1912 die mees suksesvolle onafhanklike kandidaat in die [[Verenigde State]] gemaak het.
In 1996 het hy weer probeer, maar hierdie keer het hy net 8% van die stemme gekry.

Perot word  89 jaar oud.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-us-canada-48927718 Ross Perot, billionaire and ex-presidential candidate, dies at 89]&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Notas ==
{{nl-vertaal|Ross Perot}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Perot, Ross}}
[[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Amerikaanse politici]]
[[Kategorie:Geboortes in 1930]]
[[Kategorie:Sterftes in 2019]]</text>
      <sha1>ofdyb7xcpdc5ujraejtquy7hziwdc4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michael Kremer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278434</id>
    <revision>
      <id>2968991</id>
      <parentid>2928084</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T21:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9328" sha1="pntu2vicyscq9cgs4niqf2ksnbod461" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam                      = Michael Kremer
| beeld                     =Kremer bio (cropped).jpg
| beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| beeldonderskrif           = Michael Robert Kremer
| geboortenaam              = 
| geboortedatum             = {{Geboortedatum|1964|11|12}}
| geboorteplek              = 
| sterftedatum              = 
| sterfteplek               = 
| plek van graf             = 
| blyplek                   = 
| burgerskap                = 
| nasionaliteit             = {{vlagland|Verenigde State}}
| vakgebied                 = [[Ekonomie]] 
| werkplek                  = [[Harvard-universiteit]] 
| alma mater                = Harvard-universiteit (BA, MA &amp; PhD)
| doktorale promotor        = 
| akademiese adviseurs      = 
| doktorale studente        = 
| ander studente            = 
| bekend vir                = Ontwikkelingsekonomie, Onderwysekonomie, Gesondheidsekonomie, O-Ringteorie van ekonomiese ontwikkeling
| beïnvloed deur            = 
| invloed op                = [[Esther Duflo]]
| toekennings               = [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] (2019)
| handtekening              = 
| webblad                   = 
| voetnotas                 = 
}}

'''Michael Robert Kremer''' (gebore op [[12 November]] [[1964]])&lt;ref&gt;''U.S. Public Records Index'' Vol 1 &amp; 2 (Provo, UT: Ancestry.com Operations, Inc.), 2010.&lt;/ref&gt; is 'n [[Amerikaanse]] ontwikkelingsekonoom wat die Gates-professor in ontwikkelende samelewings aan die [[Harvard-universiteit]] is. In 2019 word hy saam met Abhijit Banerjee en Esther Duflo, die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]], toegeken  &quot;vir hul eksperimentele benadering om wêreldwye [[armoede]] te verlig.&quot;

==  Vroeë lewe en onderwys  ==
Kremer studeer aan die Harvard-universiteit (B.A. in sosiale studies in 1985 en Ph.D. in ekonomie in 1992).&lt;ref&gt;{{cite news | last = Aggarwal-Schifellite | first = Manisha | title = Nobel in economic sciences awarded: Michael Kremer wins Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel | newspaper = The Harvard Gazette | date = October 14, 2019 | url = https://news.harvard.edu/gazette/story/2019/10/harvards-michael-kremer-recognized-with-nobel-in-economics/}}&lt;/ref&gt;  Hy was 'n postdoktorale medewerker aan die Massachusetts Institute of Technology (MIT) van 1992 tot 1993, besoekende assistent-professor aan die Universiteit van Chicago in die lente van 1993 en professor aan MIT van 1993 tot 1999. Sedert 1999 was hy professor aan Harvard.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Curriculum Vitae (Michael Kremer) |url=https://scholar.harvard.edu/files/kremer/files/kremer_cv_19.05.03.pdf |publisher=Harvard University |accessdate=October 14, 2019 |archive-date=14 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014105816/https://scholar.harvard.edu/files/kremer/files/kremer_cv_19.05.03.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Loopbaan ==
Kremer het sy navorsing gefokus op die vermindering van armoede, dikwels met betrekking tot onderwysekonomie en gesondheidsekonomie.  Hy werk saam met Abhijit Banerjee en Esther Duflo&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/business/live/2019/oct/14/nobel-prize-in-economic-sciences-2019-sveriges-riksbank-live-updates |title=Nobel Prize in Economics won by Banerjee, Duflo and Kremer - live updates |last=Wearden |first=Graeme |date=14 Oktober 2019 |work=The Guardian |access-date=14 Oktober 2019 |issn=0261-3077 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219031614/https://www.theguardian.com/business/live/2019/oct/14/nobel-prize-in-economic-sciences-2019-sveriges-riksbank-live-updates |archive-date=19 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; (met wie hy die Nobelprys vir Ekonomie in 2019 gedeel het) en help om die doeltreffendheid van ewekansige beheerde proewe vas te stel om voorgestelde maatreëls teen armoede te toets.&lt;ref name=nobelpressrelease&gt;{{cite press release |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=October 14, 2019 |title=The Prize in Economic Sciences 2019 |url=https://www.nobelprize.org/uploads/2019/10/press-economicsciences2019.pdf |publisher=Royal Swedish Academy of Sciences}}&lt;/ref&gt;

Kremer is 'n medewerker van die ''American Academy of Arts and Sciences'', ontvanger van 'n MacArthur-Fellowship (1997)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.macfound.org/fellows/556/ |title=MacArthur Foundation |website=www.macfound.org |access-date=Julie 23, 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219031557/https://www.macfound.org/fellows/556/ |archive-date=19 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en 'n presidensiële fakulteitsgenoot, en is deur die [[World Economic Forum]] aangewys as 'n jong wêreldleier. Hy is 'n navorsingsgenoot by ''Innovations for Poverty Action'', 'n navorsingsuitrusting in [[New Haven]], [[Connecticut]], wat hom toespits op oplossings vir sosiale en internasionale ontwikkelingsprobleme. Kremer is lid van ''Giving What We Can'', 'n internasionale organisasie ter bevordering van [[armoedeverligting]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.givingwhatwecan.org/about-us/members/ |title=Members |website=www.givingwhatwecan.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512001719/https://www.givingwhatwecan.org/about-us/members/ |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hy is die stigter en president van ''WorldTeach'', 'n Harvard-gebaseerde organisasie wat universiteitstudente en pas gegradueerdes as vrywillige onderwysers plaas op die somer- en jaarlange programme in [[ontwikkelende land]]e regoor die wêreld. Hy is ook medestigter van ''Precision Agriculture for Development'' (PAD), 'n organisasie sonder winsoogmerk wat die wêreldwye opkoms van die [[selfoon]] benut om digitale agronomiese adviesdienste aan [[kleinboer]]e op groot skaal te lewer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.precisionag.org|title=PAD|website=www.precisionag.org}}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Kremer het die gevorderde markverbintenis begin, wat fokus op die daarstelling van aansporingsmeganismes om die ontwikkeling van entstowwe vir gebruik in ontwikkelende lande aan te moedig, en die gebruik van ewekansige proewe om intervensies in die sosiale wetenskappe te evalueer. Hy het die bekende ekonomiese teorie aangaande vaardigheidskomplementariteite, Kremer het die  O-Ringteorie van ekonomiese ontwikkeling, geskep.&lt;ref name=&quot;kremer1993&quot;&gt;{{Cite journal
  | last1 = Kremer | first1 = Michael | authorlink1 = Michael Kremer
  | year = 1993
  | title = The O-Ring Theory of Economic Development
  | url = https://archive.org/details/sim_quarterly-journal-of-economics_1993-08_108_3/page/551 | journal = [[The Quarterly Journal of Economics|Q. J. Econ.]]
  | volume = 108 | issue = 3 | pages = 551–575
  | publisher = [[Oxford University Press]]
  | jstor = 2118400
  | doi = 10.2307/2118400
}}&lt;/ref&gt; In 2000 het Kremer saam met Charles Morcom 'n studie gepubliseer waarin hy aanbeveel het dat regerings die stroping van [[olifant]]e beveg deur [[ivoor]] op te pot en sodoende die mark proaktief te kan oorstroom as die olifantbevolkings te erg daal.&lt;ref name=&quot;elephants&quot;&gt;{{cite journal |last1=Kremer |first1=Michael |last2=Morcom |first2=Charles |title=Elephants |journal=American Economic Review |date=March 2000 |volume=90 |issue=1 |pages=212–234 |url=https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/aer.90.1.212 |accessdate=15 Oktober 2019}}&lt;/ref&gt;

Kremer het een van die mees oortuigende verduidelikings voorgestel vir die verskynsel van die hiperboliese groei van die wêreldstelselbevolking wat voor die vroeë 1970's waargeneem is, asook die ekonomiese meganismes van die demografiese oorgang.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Khan |first1=Razib |title=At the intersection of evolution &amp; intelligence |url=http://blogs.discovermagazine.com/gnxp/2009/10/at-the-intersection-of-evolution-intelligence/#.XaTkvTeWwdU |access-date=14 Oktober 2019 |work=Discover Magazine |date=19 Oktober 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140907062021/http://blogs.discovermagazine.com/gnxp/2009/10/at-the-intersection-of-evolution-intelligence/ |archive-date=7 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kremer |first1=Michael |title=Population Growth and Technological Change: One Million B.C. to 1990 |journal=The Quarterly Journal of Economics |date=August 1, 1993 |volume=108 |issue=3 |pages=681–716 |url=https://academic.oup.com/qje/article-abstract/108/3/681/1881850?redirectedFrom=fulltext |accessdate=Oktober 14, 2019}}&lt;/ref&gt; Kremer het tydens die International Growth Centre se Groeiweek 2010 'n paneel oor die hervorming van onderwysstelsels gelei.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theigc.org/wp-content/uploads/2014/08/GROWTH-WEEK-2010-Summary.pdf|title=Growth Week 2010 – Summary|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
{{en-vertaal|Michael Kremer}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Kremer, Michael}}
[[Kategorie:Amerikaanse akademici]]
[[Kategorie:Amerikaanse ekonome]]
[[Kategorie:Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe-wenners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1964]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>pntu2vicyscq9cgs4niqf2ksnbod461</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Gabriel Agíou-Dimitríou</title>
    <ns>3</ns>
    <id>292254</id>
    <revision>
      <id>2969082</id>
      <parentid>2878238</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ontzak</username>
        <id>16183</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ontzak het bladsy [[Gebruikerbespreking:Gabriel Philadelpho]] na [[Gebruikerbespreking:Gabriel Agíou-Dimitríou]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Gabriel Philadelpho|Gabriel Philadelpho]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Gabriel Agíou-Dimitríou|Gabriel Agíou-Dimitríou]]&quot;</comment>
      <origin>2127211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4947" sha1="n5468l5vg6i7xqv73icmsl5hl4tr4ww" xml:space="preserve">== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&amp;nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt; 
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.  
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br/&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op &quot;Stoor bladsy&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

— [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 22:07, 16 Februarie 2020 (UTC)</text>
      <sha1>n5468l5vg6i7xqv73icmsl5hl4tr4ww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pandoer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301952</id>
    <revision>
      <id>2968973</id>
      <parentid>2919769</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Beeld</comment>
      <origin>2968973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2796" sha1="gry3x75na7wagijgy58m11qia9vxca8" xml:space="preserve">[[Lêer:Korps Pandoeren (1781).jpg|duimnael|Model van 'n soldaat van die Pandoer-korps, wat na die [[Britse inval van 1795]] ontbind is]]
‘n '''Pandoer''' was ‘n soldaat van ‘n regiment wat hoofsaaklik bestaan het uit Khoikhoi-lede en wat gestig is in 1793 ter verdediging van die [[Kaap die Goeie Hoop]].

Oorloë in [[Europa]] tussen [[Engeland]] en [[Frankryk]] (en sy bondgenoot Nederland) het ‘n bedreiging vir die [[VOC]]-bewind aan die Kaap ingehou. ‘n Besetting deur die Engelse van die strategiese hawe aan die suidpunt van [[Afrika]] op hul roete na hul kolonies in die Ooste was ‘n sterk moontlikheid. As noodmaatreël het die besoekende kommissarisse [[Sebastiaan Cornelis Nederburgh|S.C. Nederburgh]] en [[Simon Hendrik Frijkenius|S.H. Frijkenius]] besluit om die Kaap se verdediging te versterk met ‘n regiment bekend as die Corps Pandouren. Dit het bestaan uit ontstamde lede van die [[Khoikhoi]]-gemeenskap en persone van gemengde bloed. ‘n Vereiste was dat hulle Nederlands kon verstaan en ervare was in die gebruik van “snaphaanen”, die destydse gewere. Rekrute was plaasarbeiders van oor die hele kolonie en selfs van [[Genadendal]]. Tydens die Slag van [[Muizenberg]] in Augustus 1795 het 150 pandoere opgetree en veral in die guerilla-oorlogvoering het hulle uitgeblink. Tydens die eerste Britse bewind is die korps omskep in die [[Kaapse Korps|Cape Corps]]. Die daaropvolgende Bataafse bewind van 1803 tot 1806 het die korps behou. In die tyd van die [[Kaapkolonie]] (dus na 1806) het die Engelse ook regimente van pandoere gestig wat onder andere tydens die [[Kaapse grensoorloë]] op die Oosgrens van die kolonie diens verrig het. Pandoere het ook ‘n bydrae gelewer in die onderdrukking van die Van Jaarsveld-opstand onder leiding van [[Adriaan van Jaarsveld]] van 1799 en die [[Slagtersnek-rebellie]] van 1815.

==Naam==
Pandoere was oorspronklik ‘n gewapende mag wat in 1741 deur baron Von der Trenck vir grensverdediging teen die Turke gevorm is. Hulle was berug vir hul wreedheid en snelheid. Die naam kom van die Serwo-Kroaties en Hongaarse woord ‘’pàndûr’’, met die betekenis van gewapende dienaar.

==Lees ook==
*[[Dragonder]]
*[[Husaar]]
*[[Vaandrig]]
*[[Veldkornet]]

==Bibliografie==
*de Villiers, J.: The Pandour Corps at the Cape during the rule of the Dutch East India Company. Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging Joernaal, deel 3, nr. 3, Junie 1975. (op internet)
*de Villiers, Johan: Die “Corps Pandoeren”, 1793-1795: krygers te verdediging van die Kaapkolonie teen die einde van die Nederlandse bewind. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Maart 2020. Jaargang 60 nr. 1. (researchgate.net/publication/340755200)

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Pandurs}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Militêre range]]</text>
      <sha1>gry3x75na7wagijgy58m11qia9vxca8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968974</id>
      <parentid>2968973</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skakel</comment>
      <origin>2968974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2829" sha1="exlugfdlkzarlcyrofbg45fhdmtvyci" xml:space="preserve">[[Lêer:Korps Pandoeren (1781).jpg|duimnael|Model van 'n soldaat van die Pandoer-korps, wat na die [[Inval van die Kaapkolonie (1795)|Britse inval van 1795]] ontbind is]]
‘n '''Pandoer''' was ‘n soldaat van ‘n regiment wat hoofsaaklik bestaan het uit Khoikhoi-lede en wat gestig is in 1793 ter verdediging van die [[Kaap die Goeie Hoop]].

Oorloë in [[Europa]] tussen [[Engeland]] en [[Frankryk]] (en sy bondgenoot Nederland) het ‘n bedreiging vir die [[VOC]]-bewind aan die Kaap ingehou. ‘n Besetting deur die Engelse van die strategiese hawe aan die suidpunt van [[Afrika]] op hul roete na hul kolonies in die Ooste was ‘n sterk moontlikheid. As noodmaatreël het die besoekende kommissarisse [[Sebastiaan Cornelis Nederburgh|S.C. Nederburgh]] en [[Simon Hendrik Frijkenius|S.H. Frijkenius]] besluit om die Kaap se verdediging te versterk met ‘n regiment bekend as die Corps Pandouren. Dit het bestaan uit ontstamde lede van die [[Khoikhoi]]-gemeenskap en persone van gemengde bloed. ‘n Vereiste was dat hulle Nederlands kon verstaan en ervare was in die gebruik van “snaphaanen”, die destydse gewere. Rekrute was plaasarbeiders van oor die hele kolonie en selfs van [[Genadendal]]. Tydens die Slag van [[Muizenberg]] in Augustus 1795 het 150 pandoere opgetree en veral in die guerilla-oorlogvoering het hulle uitgeblink. Tydens die eerste Britse bewind is die korps omskep in die [[Kaapse Korps|Cape Corps]]. Die daaropvolgende Bataafse bewind van 1803 tot 1806 het die korps behou. In die tyd van die [[Kaapkolonie]] (dus na 1806) het die Engelse ook regimente van pandoere gestig wat onder andere tydens die [[Kaapse grensoorloë]] op die Oosgrens van die kolonie diens verrig het. Pandoere het ook ‘n bydrae gelewer in die onderdrukking van die Van Jaarsveld-opstand onder leiding van [[Adriaan van Jaarsveld]] van 1799 en die [[Slagtersnek-rebellie]] van 1815.

==Naam==
Pandoere was oorspronklik ‘n gewapende mag wat in 1741 deur baron Von der Trenck vir grensverdediging teen die Turke gevorm is. Hulle was berug vir hul wreedheid en snelheid. Die naam kom van die Serwo-Kroaties en Hongaarse woord ‘’pàndûr’’, met die betekenis van gewapende dienaar.

==Lees ook==
*[[Dragonder]]
*[[Husaar]]
*[[Vaandrig]]
*[[Veldkornet]]

==Bibliografie==
*de Villiers, J.: The Pandour Corps at the Cape during the rule of the Dutch East India Company. Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging Joernaal, deel 3, nr. 3, Junie 1975. (op internet)
*de Villiers, Johan: Die “Corps Pandoeren”, 1793-1795: krygers te verdediging van die Kaapkolonie teen die einde van die Nederlandse bewind. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Maart 2020. Jaargang 60 nr. 1. (researchgate.net/publication/340755200)

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Pandurs}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Militêre range]]</text>
      <sha1>exlugfdlkzarlcyrofbg45fhdmtvyci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Shark2Ocean</title>
    <ns>3</ns>
    <id>317974</id>
    <revision>
      <id>2968988</id>
      <parentid>2292048</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cabayi</username>
        <id>76297</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cabayi het bladsy [[Gebruikerbespreking:Oyin Bucknor Arigbede]] na [[Gebruikerbespreking:Shark2Ocean]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Oyin Bucknor Arigbede|Oyin Bucknor Arigbede]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Shark2Ocean|Shark2Ocean]]&quot;</comment>
      <origin>2292048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4945" sha1="99e04n6qv48uo4debytumow368tjxhj" xml:space="preserve">== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&amp;nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt;
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br /&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op &quot;Stoor bladsy&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

— [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 17:00, 15 Oktober 2020 (UTC)</text>
      <sha1>99e04n6qv48uo4debytumow368tjxhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tydlyn van Suid-Afrika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>368531</id>
    <revision>
      <id>2968957</id>
      <parentid>2654709</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T18:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 1700s */ skakel</comment>
      <origin>2968957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13992" sha1="sal9f6fasvao0lbfqbwfpcpxaset36g" xml:space="preserve">{{Versmelt|Lys van jare in Suid-Afrika}}
'''Tydlyn''' van gebeure in die [[Geskiedenis van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse geskiedenis]].
== Voor Christus ==
*Jagter-versamelaars, voorouers van die [[Khoisan]] (Khoikhoi en San), bly in [[Suider-Afrika]].
== 1400s ==
'''1487'''
*Portugese ekspedisie onder leiding van [[Bartolomeus Dias]] bereik [[Mosselbaai]].
== 1600s ==
'''1652''' 
*Die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] stig 'n verversingstasie aan die [[Kaap die Goeie Hoop]].
'''1652–1795'''
*Ontstaan en uitbreiding van die [[Afrikaners]];  die Khoisan oorwin; slawe wat van [[Indonesië]], [[Indië]], [[Ceylon]], [[Madagaskar]] en [[Mosambiek]] ingevoer is.
== 1700s ==
'''1779-1781'''
*[[Eerste Grensoorlog]]
'''1793'''
*[[Tweede Grensoorlog]]
'''1795'''
*[[Inval van die Kaapkolonie (1795)|Brittanje verower die Kaapkolonie van die Nederlanders]].

== 1800s ==
'''1803'''
*Die Nederlanders ([[Bataafse Republiek]]) herwin die Kaapkolonie deur ‘n verdrag.
'''1806'''
*Brittanje verower die Kaapkolonie.
'''1811–12'''
*Britse en koloniale magte verdryf die [[Xhosas]] uit die gebied wes van die [[Groot-Visrivier]].
'''1815'''
*Opkoms van grensboere ([[Slagtersnek-rebellie]]).
'''1816–28'''
*[[Shaka]] skep die [[Zoeloe-koninkryk]]; oorlogvoering onder Afrikane in die grootste deel van Suidoos-Afrika (die [[Mfecane]]).
'''1820'''
*[[Britse setlaars]] arriveer in die Kaapkolonie.
'''1828'''
*Die Kaapse koloniale regering herroep die paswette wat in 1809 ingestel is en die Khoisan raak.
'''1834–38'''
*Kaapse koloniale [[Slawerny|slawe]] word vrygestel.
'''1834–35'''
*Britse en koloniale magte verslaan die [[Xhosas]].
'''1835–40'''
*Vyfduisend [[Afrikaners]] (later bekend as [[Voortrekkers]]) verlaat die Kaapkolonie; 'n beweging wat later bekend staan as die [[Groot Trek]].
'''1838'''
*'n Afrikaner-[[kommando]] verslaan die Zoeloe-leër tydens die [[slag van Bloedrivier]].
'''1843'''
*Brittanje annekseer [[Natal (kolonie)|Natal]].
'''1846–47'''
*Britse en koloniale magte verslaan die Xhosas.
'''1852 &amp; 1854''' 
*Brittanje erken die Transvaal en Oranje-Vrystaat as onafhanklike Afrikanerrepublieke
'''1856–57'''
*Die [[Nasionale Selfmoord van Xhosas]].
'''1858'''
*[[Basotho]] wen die oorlog teen die [[Oranje-Vrystaat]].
'''1862-1864'''
*[[Transvaalse Burgeroorlog]]
'''1865–67'''
*Die Oranje-Vrystaat verslaan die [[Basotho]].
'''1867'''
*Diamantontginning begin in [[Griekwaland-Wes]].
'''1868'''
*Brittanje annekseer [[Basoetoland]] (hedendaagse [[Lesotho]]). 
'''1873'''
*[[Langalibalele-rebellie]]
'''1875'''
* Die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] word gestig. 
'''1877'''
*Brittanje annekseer Transvaal.
'''1879'''
*Britse en koloniale magte [[Anglo-Zoeloeoorlog|verslaan die Zoeloes]] nadat hulle 'n regiment in Isandhlwana verloor het.
'''1880–81'''
*[[Eerste Vryheidsoorlog|Transvaalse Afrikaners herwin hul onafhanklikheid]].
'''1886'''
*Goudmynbou begin aan die [[Witwatersrand]].
'''1895–96'''
*[[Leander Starr Jameson]] lei 'n onsuksesvolle [[Jameson-inval|inval]] in Transvaal.
'''1897–98'''
*[[Runderpes]] veroorsaak groot hoeveelheid veevrektes.
'''1898'''
*Transvaalse kommando's verower die [[Vendas|Venda]] en voltooi daarmee die wit verowering van die Swartbevolking van Suider-Afrika.
'''1899–1902'''
*Die [[Tweede Vryheidsoorlog]], Brittanje verower die Afrikanerrepublieke.

== 1900s ==
'''1904–7'''
*Kamer van Mynwese bring 63 397 Chinese werkers in Suid-Afrika in om op die myne te werk.
'''1906–7'''
*Brittanje gee die parlementêre regering aan die voormalige republieke; net Blankes het stemreg.
'''1910'''
*Die Kaapkolonie, Natal, Transvaal en die Oranje-Vrystaat sluit aan om die [[Unie van Suid-Afrika]] te vorm.
'''1912'''
*South African Native National Congress (NNC) gestig; word later die [[African National Congress]] (ANC).
'''1913'''
*Die [[Wet op Naturellengrond]] beperk die grondeienaarskap van Afrika tot die reservate; die begin van 'n reeks skeidingswette.
'''1914–19'''
*As lid van die [[Britse Ryk]] neem [[Suid-Afrika]] deel aan die [[Eerste Wêreldoorlog]].
'''1917'''
*[[Anglo American-korporasie]] word gestig.
'''1921'''
*[[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|Kommunistiese party van Suid-Afrika]] gestig
*[[Bulhoek-opstand]]
'''1922'''
*[[1922-staking|Wit stakers neem beheer oor Johannesburg]] maar is verslaan deur regeringstroepe.
'''1936'''
*Swart parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
'''1939–45'''
*Suid-Afrika neem aan die Geallieerdes deel aan die [[Tweede Wêreldoorlog]].
'''1946'''
*70 000 tot 100 000 swart goudmynwerkers staak vir hoër lone; troepe dryf hulle terug na die myne.
'''1948'''
*Die  [[Nasionale Party|Herenigde Nasionale Party]] wen 'n [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|algemene verkiesing]] en begin om sy beleid van [[apartheid]] toe te pas.
'''1950'''
*Die [[Wet op Bevolkingsregistrasie]] klassifiseer mense volgens ras; die [[Wet op Groepsgebiede]] het verskillende dele van residensiële en sakegebiede in stede en dorpe eksklusief aan verskillende rasse toegeken.
'''1952'''
*Die ANC en sy bondgenote begin 'n passiewe versetveldtog.
'''1953'''
*Die regering neem beheer oor swart-onderwys oor.
'''1955'''
*Die Congress of the People neem die [[Vryheidsmanifes]] aan.
'''1956'''
*156 lede van Congress Alliance word van hoogverraad aangekla.
* [[Bruin mense|Gekleurde]] parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
'''1958–66'''
*[[Hendrik Verwoerd]] is eerste minister.
'''1959'''
*[[Pan Africanist Congress of Azania]] (PAC) gestig.
'''1960'''
*Die Swart- en Bruinverteenwoordiging in die Parlement (deur Blankes) is beëindig.
*Die polisie [[Sharpeville-slagting|skiet 67 betogers]] dood wat teen paswette in Sharpeville betoog het; die regering verbied talle swart politieke organisasies.
'''1961'''
*Suid-Afrika word 'n [[republiek]] en verlaat die Britse [[Statebond]].
'''1964'''
*[[Nelson Mandela]] en ander ANC- en PAC-leiers tot lewenslange tronkstraf gevonnis.
'''1966'''
*[[Lesotho]] en [[Botswana]] word onafhanklike state.
*[[Hendrik Verwoerd]] sterf in 'n [[sluipmoord]]-aanval.
'''1968'''
*[[Eswatini]] word onafhanklik.
'''1975–76'''
*[[Mosambiek]] en [[Angola]] word onafhanklike state.
'''1976–77'''
*Minstens 575 mense sterf in [[Soweto-opstand|konfrontasies tussen swartes en polisie]] in [[Soweto]] en ander [[Township|townships]] in Suid-Afrika.
'''1976–81'''
*Suid-Afrika verleen &quot;onafhanklikheid&quot; aan die [[Transkei]], [[Bophuthatswana]], [[Venda]] en die [[Ciskei]]-tuislande, maar hulle word nie in die buiteland erken nie.
'''1977'''
*Die VN-[[Veiligheidsraad]] stel 'n verpligte verbod op die verskaffing van wapens aan Suid-Afrika.
'''1978–84'''
*[[PW Botha]] word eerste minister
'''1979'''
*Swart-vakbonde kan registreer en toegang kry tot die nywerheidshof en die reg om te staak.
'''1980'''
*[[Zimbabwe]] (voorheen [[Rhodesië]]) word onafhanklik.
'''1981–88'''
*Suid-Afrikaanse magte val Angola binne en doen hakkejag-operasies in Lesotho, Mosambiek, Zimbabwe en Zambië; ANC guerrillas lood saboteer aanvalle in Suid-Afrikaanse stede.
'''1983'''
*[[United Democratic Front]] (UDF) gestig.
'''1984'''
*'n Nuwe grondwet gee aan Asiërs en Bruinmense beperkte deelname aan die sentrale regering, maar nie aan Swartes nie.
*[[PW Botha]] word staatspresident.
'''1984–86'''
*Langdurige en wydverspreide en geweldadige weerstand teen die regering in swart Suid-Afrikaanse townships.
*Gewelddadige regeringsreaksies om die opstande te beheer.
'''1985'''
* [[Rubicon-toespraak]].
*Eerste kontakte tussen die regering en gevange en verbanne ANC-leiers.
'''1986'''
*Paswette herroep.
*Die regering verkondig 'n landwye noodtoestand, hou duisende mense aan en verbied die pers, radio en televisie om oor die onrus te berig.
*Die Amerikaanse Kongres aanvaar ‘n omvattende anti-apartheidswet ten spyte van president [[Ronald Reagan]] se veto daarvan.
'''1986–95'''
*Hewige konflik tussen Zoeloe-ondersteuners van [[Inkatha]] en die ANC in [[KwaZulu]] en aan die Witwatersrand.
'''1987'''
*Drie weke staking deur 250 000 swart mynwerkers.
'''1988'''
*Suid-Afrika onderneem om uit Angola te onttrek en saam te werk aan die VN-gemonitorde onafhanklikheidsproses in Namibië.
'''1989'''
*[[Frederik Willem de Klerk]] volg Botha op, eers as leier van die Nasionale Party, daarna president.
'''1990'''
*De Klerk ontban die ANC, PAC en SAKP; Mandela en ander politieke gevangenes word vrygelaat.
*Namibië word onafhanklik.
'''1990–91'''
*1913 en 1936 Grondwette, Groepsgebiedewet, Wet op Bevolkingsregistrasie en Afsonderlike Geriewe opgehef.
*Politieke organisasies ontban; noodtoestand word herroep; te midde van wydverspreide geweld.
*Begin van formele [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|onderhandelinge]] tussen afgevaardigdes van 18 partye.
'''1992'''
*Wit kiesers steun die onderhandelingsproses in 'n  [[Suid-Afrikaanse referendum van 1992 |referendum]].
*Boipatong-slagting vind plaas  met 45 inwoners van Boipatong wat deur  Zoeloe-hostel-inwoners vermoor is lei tot die ANC wat aan die onderhandelinge onttrek.
'''1993'''
*Onderhandelinge hervat; de Klerk, Mandela en leiers van 18 ander partye onderskryf 'n tussentydse grondwet.
'''1994'''
*Regerings van die &quot;Tuislande&quot; van Bophuthatswana en Ciskei stort ineen.
*Die ANC wen [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|die eerste nie-rassige-verkiesing]] (27–30 April).
*Nelson Mandela word as president ingesweer (10 Mei) en vorm die regering van nasionale eenheid.
*Buitelandse regerings hef sanksies op; Suid-Afrika sluit weer by die Britse Statebond aan.
'''1995'''
*Inhuldiging van die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|konstitusionele hof]] (Februarie); dit skaf die doodstraf af (Mei).
*Inkatha onttrek hom aan die Grondwetlike Vergadering (April)
*Inhuldiging van die Kommissie vir die Herstel van Grondregte (Mei)
*Die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] begin werk.
'''1996'''
*[[Grondwet van Suid-Afrika]] aanvaar.
*Die Nasionale Party onttrek hom aan die regering van nasionale eenheid.
'''1998'''
*Publikasie van die Waarheids- en Versoeningskommissie se verslag
'''1999'''
*[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999| Algemene verkiesing]], die ANC wen 66 persent van die stemme.
*Die [[Demokratiese Party]] vervang die Nasionale Party as die amptelike opposisie.
*Mandela tree af as president en word opgevolg deur [[Thabo Mbeki]].
*Stakings deur staatsamptenare, insluitend onderwysers.

==2000s==
'''2000'''
*Grootskaalse industriële staking.
*13de internasionale konferensie oor vigs vergader in Durban.
'''2001'''
*Die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting tree in werking.
*Grootboom se reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof beslis.
'''2002'''
*Behandeling aksie veldtog saak oor toegang tot anti-retrovirale middels beslis deur die konstitusionele hof.
*Vorming van [[Demokratiese Alliansie]].
*[[Afrika Unie]] in [[Durban]] gestig.
*Nuwe vennootskap vir Afrika-ontwikkeling gesig.
'''2003'''
*[[Patricia de Lille]] stig die [[Onafhanklike Demokrate]].
*Die kabinet oorheers Mbeki en kondig die plan vir die implementering van antiretrovirale middels aan.
*Inwerkingstelling van breëbasiswet vir [[Swart Ekonomiese Bemagtiging |swart bemagtiging]].
'''2004'''
*Mbeki vir die tweede termyn verkies.
*Antiterrorisme Wet aanvaar.
*Jaftha v. Schoeman reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof.
'''2005'''
*Nuwe Nasionale Party ontbind.
*Mbeki verwyder Jacob Zuma as adjunkpresident.
'''2006'''
*Zuma vrygespreek van aanklag van [[verkragting]].
*Regterlike Dienskommissie verwerp openbare ondersoek na die aktiwiteite van Kaapse regter [[John Hlophe]].
*VN se spesiale afgevaardigde vir vigs in Afrika, sê Suid-Afrika bevorder 'n “kranksinnige” houding teenoor [[vigs]]
'''2007'''
* [[Direktoraat van Spesiale Operasies|Skerpioene]] kla Jacob Zuma aan op aanklagte van korrupsie.
*Regters van die konstitusionele hof dien aanklagte in teen regter Hlophe.
*Zuma verslaan Mbeki vir ANC-presidentskap op die ANC-konferensie in [[Polokwane]].
'''2008'''
*Magsdelingsooreenkoms in Zimbabwe.
*Korrupsieklagte teen Zuma teruggetrek.
*Mbeki bedank
*[[Kgalema Motlanthe]] ingehuldig as president.
*[[Barbara Hogan]] word minister van gesondheid.
*[[Congress of the People]] (COPE) gestig.
'''2009'''
*[[Jacob Zuma]] tot president verkies.
*Zuma stel Sandile Ngcobo aan as [[Hoofregter van Suid-Afrika|hoofregter]].
*Zuma lewer toespraak op die Wêreldvigsdag waarin hy beleid aankondig om [[Teenretrovirale middel|antiretrovirale middels]] wyd te versprei.
'''2010'''
*[[Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling]] verklaar Suid-Afrika as een van die wêreld se ongelykste samelewings.
*Die regering erken dat die breë swart ekonomiese bemagtigingsprogram grotendeels 'n mislukking was
*Suid-Afrika reik nie visum aan die  [[Dalai Lama]] uit om [[Desmond Tutu]] se tagtigste verjaardagpartytjie by te woon nie
'''2011'''
*Aktivis Andries Tatane gedood deur polisie tydens protes oor dienslewering.
*Die [[Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie]] ondersoek klagtes oor waterkwaliteit en probleme met voorsiening.
'''2012'''
*ANC-eeufeesvieringe
*[[Marikana-slagting]]
*Moody’s gradeer Suid-Afrika af.
*ANC-konferensie in [[Mangaung]], het Zuma die ANC-president herkies.
'''2013''' 
*[[Mamphela Ramphele]] stig [[Agang|Agang SA]]
*Suid-Afrikaanse troepe dood in gevegte in die Sentraal-Afrikaanse Republiek.
*[[Julius Malema]] stig die [[Economic Freedom Fighters]]
'''2014''' 
*Twintigste herdenking van ‘n demokratiese Suid-Afrika.
'''2019'''
* [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|Sesde demokratiese algemene verkiesing]] vind plaas en die ANC verwerf 57% van die stemme.
'''2018'''
*[[Cyril Ramaphosa]] word president.
'''2020'''
*Landswye staat van inperking as gevolg van die [[Covid-19-pandemie]].
'''2021'''
*[[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]]

== Bronne ==
*Leonard Thompson, (Opgedateer deur Lynn Berat ), 2014. ''A History of South Africa.'' 4de Uitgawe, New Haven: Yale University Press.</text>
      <sha1>sal9f6fasvao0lbfqbwfpcpxaset36g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969121</id>
      <parentid>2968957</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13985" sha1="qhj04jdtzom8r4b0kuh8ht2ov08zyjd" xml:space="preserve">Hierdie is 'n '''tydlyn''' van die [[Geskiedenis van Suid-Afrika|geskiedenis]] van die gebied in die huidige [[Suid-Afrika]].

== Voor Christus ==
*Jagter-versamelaars, voorouers van die [[Khoisan]] (Khoikhoi en San), bly in [[Suider-Afrika]].
== 1400s ==
'''1487'''
*Portugese ekspedisie onder leiding van [[Bartolomeus Dias]] bereik [[Mosselbaai]].
== 1600s ==
'''1652''' 
*Die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] stig 'n verversingstasie aan die [[Kaap die Goeie Hoop]].
'''1652–1795'''
*Ontstaan en uitbreiding van die [[Afrikaners]];  die Khoisan oorwin; slawe wat van [[Indonesië]], [[Indië]], [[Ceylon]], [[Madagaskar]] en [[Mosambiek]] ingevoer is.
== 1700s ==
'''1779-1781'''
*[[Eerste Grensoorlog]]
'''1793'''
*[[Tweede Grensoorlog]]
'''1795'''
*[[Inval van die Kaapkolonie (1795)|Brittanje verower die Kaapkolonie van die Nederlanders]].

== 1800s ==
'''1803'''
*Die Nederlanders ([[Bataafse Republiek]]) herwin die Kaapkolonie deur ‘n verdrag.
'''1806'''
*Brittanje verower die Kaapkolonie.
'''1811–12'''
*Britse en koloniale magte verdryf die [[Xhosas]] uit die gebied wes van die [[Groot-Visrivier]].
'''1815'''
*Opkoms van grensboere ([[Slagtersnek-rebellie]]).
'''1816–28'''
*[[Shaka]] skep die [[Zoeloe-koninkryk]]; oorlogvoering onder Afrikane in die grootste deel van Suidoos-Afrika (die [[Mfecane]]).
'''1820'''
*[[Britse setlaars]] arriveer in die Kaapkolonie.
'''1828'''
*Die Kaapse koloniale regering herroep die paswette wat in 1809 ingestel is en die Khoisan raak.
'''1834–38'''
*Kaapse koloniale [[Slawerny|slawe]] word vrygestel.
'''1834–35'''
*Britse en koloniale magte verslaan die [[Xhosas]].
'''1835–40'''
*Vyfduisend [[Afrikaners]] (later bekend as [[Voortrekkers]]) verlaat die Kaapkolonie; 'n beweging wat later bekend staan as die [[Groot Trek]].
'''1838'''
*'n Afrikaner-[[kommando]] verslaan die Zoeloe-leër tydens die [[slag van Bloedrivier]].
'''1843'''
*Brittanje annekseer [[Natal (kolonie)|Natal]].
'''1846–47'''
*Britse en koloniale magte verslaan die Xhosas.
'''1852 &amp; 1854''' 
*Brittanje erken die Transvaal en Oranje-Vrystaat as onafhanklike Afrikanerrepublieke
'''1856–57'''
*Die [[Nasionale Selfmoord van Xhosas]].
'''1858'''
*[[Basotho]] wen die oorlog teen die [[Oranje-Vrystaat]].
'''1862-1864'''
*[[Transvaalse Burgeroorlog]]
'''1865–67'''
*Die Oranje-Vrystaat verslaan die [[Basotho]].
'''1867'''
*Diamantontginning begin in [[Griekwaland-Wes]].
'''1868'''
*Brittanje annekseer [[Basoetoland]] (hedendaagse [[Lesotho]]). 
'''1873'''
*[[Langalibalele-rebellie]]
'''1875'''
* Die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] word gestig. 
'''1877'''
*Brittanje annekseer Transvaal.
'''1879'''
*Britse en koloniale magte [[Anglo-Zoeloeoorlog|verslaan die Zoeloes]] nadat hulle 'n regiment in Isandhlwana verloor het.
'''1880–81'''
*[[Eerste Vryheidsoorlog|Transvaalse Afrikaners herwin hul onafhanklikheid]].
'''1886'''
*Goudmynbou begin aan die [[Witwatersrand]].
'''1895–96'''
*[[Leander Starr Jameson]] lei 'n onsuksesvolle [[Jameson-inval|inval]] in Transvaal.
'''1897–98'''
*[[Runderpes]] veroorsaak groot hoeveelheid veevrektes.
'''1898'''
*Transvaalse kommando's verower die [[Vendas|Venda]] en voltooi daarmee die wit verowering van die Swartbevolking van Suider-Afrika.
'''1899–1902'''
*Die [[Tweede Vryheidsoorlog]], Brittanje verower die Afrikanerrepublieke.

== 1900s ==
'''1904–7'''
*Kamer van Mynwese bring 63 397 Chinese werkers in Suid-Afrika in om op die myne te werk.
'''1906–7'''
*Brittanje gee die parlementêre regering aan die voormalige republieke; net Blankes het stemreg.
'''1910'''
*Die Kaapkolonie, Natal, Transvaal en die Oranje-Vrystaat sluit aan om die [[Unie van Suid-Afrika]] te vorm.
'''1912'''
*South African Native National Congress (NNC) gestig; word later die [[African National Congress]] (ANC).
'''1913'''
*Die [[Wet op Naturellengrond]] beperk die grondeienaarskap van Afrika tot die reservate; die begin van 'n reeks skeidingswette.
'''1914–19'''
*As lid van die [[Britse Ryk]] neem [[Suid-Afrika]] deel aan die [[Eerste Wêreldoorlog]].
'''1917'''
*[[Anglo American-korporasie]] word gestig.
'''1921'''
*[[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|Kommunistiese party van Suid-Afrika]] gestig
*[[Bulhoek-opstand]]
'''1922'''
*[[1922-staking|Wit stakers neem beheer oor Johannesburg]] maar is verslaan deur regeringstroepe.
'''1936'''
*Swart parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
'''1939–45'''
*Suid-Afrika neem aan die Geallieerdes deel aan die [[Tweede Wêreldoorlog]].
'''1946'''
*70 000 tot 100 000 swart goudmynwerkers staak vir hoër lone; troepe dryf hulle terug na die myne.
'''1948'''
*Die  [[Nasionale Party|Herenigde Nasionale Party]] wen 'n [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|algemene verkiesing]] en begin om sy beleid van [[apartheid]] toe te pas.
'''1950'''
*Die [[Wet op Bevolkingsregistrasie]] klassifiseer mense volgens ras; die [[Wet op Groepsgebiede]] het verskillende dele van residensiële en sakegebiede in stede en dorpe eksklusief aan verskillende rasse toegeken.
'''1952'''
*Die ANC en sy bondgenote begin 'n passiewe versetveldtog.
'''1953'''
*Die regering neem beheer oor swart-onderwys oor.
'''1955'''
*Die Congress of the People neem die [[Vryheidsmanifes]] aan.
'''1956'''
*156 lede van Congress Alliance word van hoogverraad aangekla.
* [[Bruin mense|Gekleurde]] parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
'''1958–66'''
*[[Hendrik Verwoerd]] is eerste minister.
'''1959'''
*[[Pan Africanist Congress of Azania]] (PAC) gestig.
'''1960'''
*Die Swart- en Bruinverteenwoordiging in die Parlement (deur Blankes) is beëindig.
*Die polisie [[Sharpeville-slagting|skiet 67 betogers]] dood wat teen paswette in Sharpeville betoog het; die regering verbied talle swart politieke organisasies.
'''1961'''
*Suid-Afrika word 'n [[republiek]] en verlaat die Britse [[Statebond]].
'''1964'''
*[[Nelson Mandela]] en ander ANC- en PAC-leiers tot lewenslange tronkstraf gevonnis.
'''1966'''
*[[Lesotho]] en [[Botswana]] word onafhanklike state.
*[[Hendrik Verwoerd]] sterf in 'n [[sluipmoord]]-aanval.
'''1968'''
*[[Eswatini]] word onafhanklik.
'''1975–76'''
*[[Mosambiek]] en [[Angola]] word onafhanklike state.
'''1976–77'''
*Minstens 575 mense sterf in [[Soweto-opstand|konfrontasies tussen swartes en polisie]] in [[Soweto]] en ander [[Township|townships]] in Suid-Afrika.
'''1976–81'''
*Suid-Afrika verleen &quot;onafhanklikheid&quot; aan die [[Transkei]], [[Bophuthatswana]], [[Venda]] en die [[Ciskei]]-tuislande, maar hulle word nie in die buiteland erken nie.
'''1977'''
*Die VN-[[Veiligheidsraad]] stel 'n verpligte verbod op die verskaffing van wapens aan Suid-Afrika.
'''1978–84'''
*[[PW Botha]] word eerste minister
'''1979'''
*Swart-vakbonde kan registreer en toegang kry tot die nywerheidshof en die reg om te staak.
'''1980'''
*[[Zimbabwe]] (voorheen [[Rhodesië]]) word onafhanklik.
'''1981–88'''
*Suid-Afrikaanse magte val Angola binne en doen hakkejag-operasies in Lesotho, Mosambiek, Zimbabwe en Zambië; ANC guerrillas lood saboteer aanvalle in Suid-Afrikaanse stede.
'''1983'''
*[[United Democratic Front]] (UDF) gestig.
'''1984'''
*'n Nuwe grondwet gee aan Asiërs en Bruinmense beperkte deelname aan die sentrale regering, maar nie aan Swartes nie.
*[[PW Botha]] word staatspresident.
'''1984–86'''
*Langdurige en wydverspreide en geweldadige weerstand teen die regering in swart Suid-Afrikaanse townships.
*Gewelddadige regeringsreaksies om die opstande te beheer.
'''1985'''
* [[Rubicon-toespraak]].
*Eerste kontakte tussen die regering en gevange en verbanne ANC-leiers.
'''1986'''
*Paswette herroep.
*Die regering verkondig 'n landwye noodtoestand, hou duisende mense aan en verbied die pers, radio en televisie om oor die onrus te berig.
*Die Amerikaanse Kongres aanvaar ‘n omvattende anti-apartheidswet ten spyte van president [[Ronald Reagan]] se veto daarvan.
'''1986–95'''
*Hewige konflik tussen Zoeloe-ondersteuners van [[Inkatha]] en die ANC in [[KwaZulu]] en aan die Witwatersrand.
'''1987'''
*Drie weke staking deur 250 000 swart mynwerkers.
'''1988'''
*Suid-Afrika onderneem om uit Angola te onttrek en saam te werk aan die VN-gemonitorde onafhanklikheidsproses in Namibië.
'''1989'''
*[[Frederik Willem de Klerk]] volg Botha op, eers as leier van die Nasionale Party, daarna president.
'''1990'''
*De Klerk ontban die ANC, PAC en SAKP; Mandela en ander politieke gevangenes word vrygelaat.
*Namibië word onafhanklik.
'''1990–91'''
*1913 en 1936 Grondwette, Groepsgebiedewet, Wet op Bevolkingsregistrasie en Afsonderlike Geriewe opgehef.
*Politieke organisasies ontban; noodtoestand word herroep; te midde van wydverspreide geweld.
*Begin van formele [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|onderhandelinge]] tussen afgevaardigdes van 18 partye.
'''1992'''
*Wit kiesers steun die onderhandelingsproses in 'n  [[Suid-Afrikaanse referendum van 1992 |referendum]].
*Boipatong-slagting vind plaas  met 45 inwoners van Boipatong wat deur  Zoeloe-hostel-inwoners vermoor is lei tot die ANC wat aan die onderhandelinge onttrek.
'''1993'''
*Onderhandelinge hervat; de Klerk, Mandela en leiers van 18 ander partye onderskryf 'n tussentydse grondwet.
'''1994'''
*Regerings van die &quot;Tuislande&quot; van Bophuthatswana en Ciskei stort ineen.
*Die ANC wen [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|die eerste nie-rassige-verkiesing]] (27–30 April).
*Nelson Mandela word as president ingesweer (10 Mei) en vorm die regering van nasionale eenheid.
*Buitelandse regerings hef sanksies op; Suid-Afrika sluit weer by die Britse Statebond aan.
'''1995'''
*Inhuldiging van die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|konstitusionele hof]] (Februarie); dit skaf die doodstraf af (Mei).
*Inkatha onttrek hom aan die Grondwetlike Vergadering (April)
*Inhuldiging van die Kommissie vir die Herstel van Grondregte (Mei)
*Die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] begin werk.
'''1996'''
*[[Grondwet van Suid-Afrika]] aanvaar.
*Die Nasionale Party onttrek hom aan die regering van nasionale eenheid.
'''1998'''
*Publikasie van die Waarheids- en Versoeningskommissie se verslag
'''1999'''
*[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999| Algemene verkiesing]], die ANC wen 66 persent van die stemme.
*Die [[Demokratiese Party]] vervang die Nasionale Party as die amptelike opposisie.
*Mandela tree af as president en word opgevolg deur [[Thabo Mbeki]].
*Stakings deur staatsamptenare, insluitend onderwysers.

==2000s==
'''2000'''
*Grootskaalse industriële staking.
*13de internasionale konferensie oor vigs vergader in Durban.
'''2001'''
*Die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting tree in werking.
*Grootboom se reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof beslis.
'''2002'''
*Behandeling aksie veldtog saak oor toegang tot anti-retrovirale middels beslis deur die konstitusionele hof.
*Vorming van [[Demokratiese Alliansie]].
*[[Afrika Unie]] in [[Durban]] gestig.
*Nuwe vennootskap vir Afrika-ontwikkeling gesig.
'''2003'''
*[[Patricia de Lille]] stig die [[Onafhanklike Demokrate]].
*Die kabinet oorheers Mbeki en kondig die plan vir die implementering van antiretrovirale middels aan.
*Inwerkingstelling van breëbasiswet vir [[Swart Ekonomiese Bemagtiging |swart bemagtiging]].
'''2004'''
*Mbeki vir die tweede termyn verkies.
*Antiterrorisme Wet aanvaar.
*Jaftha v. Schoeman reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof.
'''2005'''
*Nuwe Nasionale Party ontbind.
*Mbeki verwyder Jacob Zuma as adjunkpresident.
'''2006'''
*Zuma vrygespreek van aanklag van [[verkragting]].
*Regterlike Dienskommissie verwerp openbare ondersoek na die aktiwiteite van Kaapse regter [[John Hlophe]].
*VN se spesiale afgevaardigde vir vigs in Afrika, sê Suid-Afrika bevorder 'n “kranksinnige” houding teenoor [[vigs]]
'''2007'''
* [[Direktoraat van Spesiale Operasies|Skerpioene]] kla Jacob Zuma aan op aanklagte van korrupsie.
*Regters van die konstitusionele hof dien aanklagte in teen regter Hlophe.
*Zuma verslaan Mbeki vir ANC-presidentskap op die ANC-konferensie in [[Polokwane]].
'''2008'''
*Magsdelingsooreenkoms in Zimbabwe.
*Korrupsieklagte teen Zuma teruggetrek.
*Mbeki bedank
*[[Kgalema Motlanthe]] ingehuldig as president.
*[[Barbara Hogan]] word minister van gesondheid.
*[[Congress of the People]] (COPE) gestig.
'''2009'''
*[[Jacob Zuma]] tot president verkies.
*Zuma stel Sandile Ngcobo aan as [[Hoofregter van Suid-Afrika|hoofregter]].
*Zuma lewer toespraak op die Wêreldvigsdag waarin hy beleid aankondig om [[Teenretrovirale middel|antiretrovirale middels]] wyd te versprei.
'''2010'''
*[[Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling]] verklaar Suid-Afrika as een van die wêreld se ongelykste samelewings.
*Die regering erken dat die breë swart ekonomiese bemagtigingsprogram grotendeels 'n mislukking was
*Suid-Afrika reik nie visum aan die  [[Dalai Lama]] uit om [[Desmond Tutu]] se tagtigste verjaardagpartytjie by te woon nie
'''2011'''
*Aktivis Andries Tatane gedood deur polisie tydens protes oor dienslewering.
*Die [[Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie]] ondersoek klagtes oor waterkwaliteit en probleme met voorsiening.
'''2012'''
*ANC-eeufeesvieringe
*[[Marikana-slagting]]
*Moody’s gradeer Suid-Afrika af.
*ANC-konferensie in [[Mangaung]], het Zuma die ANC-president herkies.
'''2013''' 
*[[Mamphela Ramphele]] stig [[Agang|Agang SA]]
*Suid-Afrikaanse troepe dood in gevegte in die Sentraal-Afrikaanse Republiek.
*[[Julius Malema]] stig die [[Economic Freedom Fighters]]
'''2014''' 
*Twintigste herdenking van ‘n demokratiese Suid-Afrika.
'''2019'''
* [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|Sesde demokratiese algemene verkiesing]] vind plaas en die ANC verwerf 57% van die stemme.
'''2018'''
*[[Cyril Ramaphosa]] word president.
'''2020'''
*Landswye staat van inperking as gevolg van die [[Covid-19-pandemie]].
'''2021'''
*[[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]]

== Bronne ==
*Leonard Thompson, (Opgedateer deur Lynn Berat ), 2014. ''A History of South Africa.'' 4de Uitgawe, New Haven: Yale University Press.</text>
      <sha1>qhj04jdtzom8r4b0kuh8ht2ov08zyjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969123</id>
      <parentid>2969121</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rooiratel het bladsy [[Tydlyn van die geskiedenis van Suid-Afrika]] na [[Tydlyn van Suid-Afrika]] geskuif: Beter titel</comment>
      <origin>2969121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13985" sha1="qhj04jdtzom8r4b0kuh8ht2ov08zyjd" xml:space="preserve">Hierdie is 'n '''tydlyn''' van die [[Geskiedenis van Suid-Afrika|geskiedenis]] van die gebied in die huidige [[Suid-Afrika]].

== Voor Christus ==
*Jagter-versamelaars, voorouers van die [[Khoisan]] (Khoikhoi en San), bly in [[Suider-Afrika]].
== 1400s ==
'''1487'''
*Portugese ekspedisie onder leiding van [[Bartolomeus Dias]] bereik [[Mosselbaai]].
== 1600s ==
'''1652''' 
*Die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] stig 'n verversingstasie aan die [[Kaap die Goeie Hoop]].
'''1652–1795'''
*Ontstaan en uitbreiding van die [[Afrikaners]];  die Khoisan oorwin; slawe wat van [[Indonesië]], [[Indië]], [[Ceylon]], [[Madagaskar]] en [[Mosambiek]] ingevoer is.
== 1700s ==
'''1779-1781'''
*[[Eerste Grensoorlog]]
'''1793'''
*[[Tweede Grensoorlog]]
'''1795'''
*[[Inval van die Kaapkolonie (1795)|Brittanje verower die Kaapkolonie van die Nederlanders]].

== 1800s ==
'''1803'''
*Die Nederlanders ([[Bataafse Republiek]]) herwin die Kaapkolonie deur ‘n verdrag.
'''1806'''
*Brittanje verower die Kaapkolonie.
'''1811–12'''
*Britse en koloniale magte verdryf die [[Xhosas]] uit die gebied wes van die [[Groot-Visrivier]].
'''1815'''
*Opkoms van grensboere ([[Slagtersnek-rebellie]]).
'''1816–28'''
*[[Shaka]] skep die [[Zoeloe-koninkryk]]; oorlogvoering onder Afrikane in die grootste deel van Suidoos-Afrika (die [[Mfecane]]).
'''1820'''
*[[Britse setlaars]] arriveer in die Kaapkolonie.
'''1828'''
*Die Kaapse koloniale regering herroep die paswette wat in 1809 ingestel is en die Khoisan raak.
'''1834–38'''
*Kaapse koloniale [[Slawerny|slawe]] word vrygestel.
'''1834–35'''
*Britse en koloniale magte verslaan die [[Xhosas]].
'''1835–40'''
*Vyfduisend [[Afrikaners]] (later bekend as [[Voortrekkers]]) verlaat die Kaapkolonie; 'n beweging wat later bekend staan as die [[Groot Trek]].
'''1838'''
*'n Afrikaner-[[kommando]] verslaan die Zoeloe-leër tydens die [[slag van Bloedrivier]].
'''1843'''
*Brittanje annekseer [[Natal (kolonie)|Natal]].
'''1846–47'''
*Britse en koloniale magte verslaan die Xhosas.
'''1852 &amp; 1854''' 
*Brittanje erken die Transvaal en Oranje-Vrystaat as onafhanklike Afrikanerrepublieke
'''1856–57'''
*Die [[Nasionale Selfmoord van Xhosas]].
'''1858'''
*[[Basotho]] wen die oorlog teen die [[Oranje-Vrystaat]].
'''1862-1864'''
*[[Transvaalse Burgeroorlog]]
'''1865–67'''
*Die Oranje-Vrystaat verslaan die [[Basotho]].
'''1867'''
*Diamantontginning begin in [[Griekwaland-Wes]].
'''1868'''
*Brittanje annekseer [[Basoetoland]] (hedendaagse [[Lesotho]]). 
'''1873'''
*[[Langalibalele-rebellie]]
'''1875'''
* Die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] word gestig. 
'''1877'''
*Brittanje annekseer Transvaal.
'''1879'''
*Britse en koloniale magte [[Anglo-Zoeloeoorlog|verslaan die Zoeloes]] nadat hulle 'n regiment in Isandhlwana verloor het.
'''1880–81'''
*[[Eerste Vryheidsoorlog|Transvaalse Afrikaners herwin hul onafhanklikheid]].
'''1886'''
*Goudmynbou begin aan die [[Witwatersrand]].
'''1895–96'''
*[[Leander Starr Jameson]] lei 'n onsuksesvolle [[Jameson-inval|inval]] in Transvaal.
'''1897–98'''
*[[Runderpes]] veroorsaak groot hoeveelheid veevrektes.
'''1898'''
*Transvaalse kommando's verower die [[Vendas|Venda]] en voltooi daarmee die wit verowering van die Swartbevolking van Suider-Afrika.
'''1899–1902'''
*Die [[Tweede Vryheidsoorlog]], Brittanje verower die Afrikanerrepublieke.

== 1900s ==
'''1904–7'''
*Kamer van Mynwese bring 63 397 Chinese werkers in Suid-Afrika in om op die myne te werk.
'''1906–7'''
*Brittanje gee die parlementêre regering aan die voormalige republieke; net Blankes het stemreg.
'''1910'''
*Die Kaapkolonie, Natal, Transvaal en die Oranje-Vrystaat sluit aan om die [[Unie van Suid-Afrika]] te vorm.
'''1912'''
*South African Native National Congress (NNC) gestig; word later die [[African National Congress]] (ANC).
'''1913'''
*Die [[Wet op Naturellengrond]] beperk die grondeienaarskap van Afrika tot die reservate; die begin van 'n reeks skeidingswette.
'''1914–19'''
*As lid van die [[Britse Ryk]] neem [[Suid-Afrika]] deel aan die [[Eerste Wêreldoorlog]].
'''1917'''
*[[Anglo American-korporasie]] word gestig.
'''1921'''
*[[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|Kommunistiese party van Suid-Afrika]] gestig
*[[Bulhoek-opstand]]
'''1922'''
*[[1922-staking|Wit stakers neem beheer oor Johannesburg]] maar is verslaan deur regeringstroepe.
'''1936'''
*Swart parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
'''1939–45'''
*Suid-Afrika neem aan die Geallieerdes deel aan die [[Tweede Wêreldoorlog]].
'''1946'''
*70 000 tot 100 000 swart goudmynwerkers staak vir hoër lone; troepe dryf hulle terug na die myne.
'''1948'''
*Die  [[Nasionale Party|Herenigde Nasionale Party]] wen 'n [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|algemene verkiesing]] en begin om sy beleid van [[apartheid]] toe te pas.
'''1950'''
*Die [[Wet op Bevolkingsregistrasie]] klassifiseer mense volgens ras; die [[Wet op Groepsgebiede]] het verskillende dele van residensiële en sakegebiede in stede en dorpe eksklusief aan verskillende rasse toegeken.
'''1952'''
*Die ANC en sy bondgenote begin 'n passiewe versetveldtog.
'''1953'''
*Die regering neem beheer oor swart-onderwys oor.
'''1955'''
*Die Congress of the People neem die [[Vryheidsmanifes]] aan.
'''1956'''
*156 lede van Congress Alliance word van hoogverraad aangekla.
* [[Bruin mense|Gekleurde]] parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
'''1958–66'''
*[[Hendrik Verwoerd]] is eerste minister.
'''1959'''
*[[Pan Africanist Congress of Azania]] (PAC) gestig.
'''1960'''
*Die Swart- en Bruinverteenwoordiging in die Parlement (deur Blankes) is beëindig.
*Die polisie [[Sharpeville-slagting|skiet 67 betogers]] dood wat teen paswette in Sharpeville betoog het; die regering verbied talle swart politieke organisasies.
'''1961'''
*Suid-Afrika word 'n [[republiek]] en verlaat die Britse [[Statebond]].
'''1964'''
*[[Nelson Mandela]] en ander ANC- en PAC-leiers tot lewenslange tronkstraf gevonnis.
'''1966'''
*[[Lesotho]] en [[Botswana]] word onafhanklike state.
*[[Hendrik Verwoerd]] sterf in 'n [[sluipmoord]]-aanval.
'''1968'''
*[[Eswatini]] word onafhanklik.
'''1975–76'''
*[[Mosambiek]] en [[Angola]] word onafhanklike state.
'''1976–77'''
*Minstens 575 mense sterf in [[Soweto-opstand|konfrontasies tussen swartes en polisie]] in [[Soweto]] en ander [[Township|townships]] in Suid-Afrika.
'''1976–81'''
*Suid-Afrika verleen &quot;onafhanklikheid&quot; aan die [[Transkei]], [[Bophuthatswana]], [[Venda]] en die [[Ciskei]]-tuislande, maar hulle word nie in die buiteland erken nie.
'''1977'''
*Die VN-[[Veiligheidsraad]] stel 'n verpligte verbod op die verskaffing van wapens aan Suid-Afrika.
'''1978–84'''
*[[PW Botha]] word eerste minister
'''1979'''
*Swart-vakbonde kan registreer en toegang kry tot die nywerheidshof en die reg om te staak.
'''1980'''
*[[Zimbabwe]] (voorheen [[Rhodesië]]) word onafhanklik.
'''1981–88'''
*Suid-Afrikaanse magte val Angola binne en doen hakkejag-operasies in Lesotho, Mosambiek, Zimbabwe en Zambië; ANC guerrillas lood saboteer aanvalle in Suid-Afrikaanse stede.
'''1983'''
*[[United Democratic Front]] (UDF) gestig.
'''1984'''
*'n Nuwe grondwet gee aan Asiërs en Bruinmense beperkte deelname aan die sentrale regering, maar nie aan Swartes nie.
*[[PW Botha]] word staatspresident.
'''1984–86'''
*Langdurige en wydverspreide en geweldadige weerstand teen die regering in swart Suid-Afrikaanse townships.
*Gewelddadige regeringsreaksies om die opstande te beheer.
'''1985'''
* [[Rubicon-toespraak]].
*Eerste kontakte tussen die regering en gevange en verbanne ANC-leiers.
'''1986'''
*Paswette herroep.
*Die regering verkondig 'n landwye noodtoestand, hou duisende mense aan en verbied die pers, radio en televisie om oor die onrus te berig.
*Die Amerikaanse Kongres aanvaar ‘n omvattende anti-apartheidswet ten spyte van president [[Ronald Reagan]] se veto daarvan.
'''1986–95'''
*Hewige konflik tussen Zoeloe-ondersteuners van [[Inkatha]] en die ANC in [[KwaZulu]] en aan die Witwatersrand.
'''1987'''
*Drie weke staking deur 250 000 swart mynwerkers.
'''1988'''
*Suid-Afrika onderneem om uit Angola te onttrek en saam te werk aan die VN-gemonitorde onafhanklikheidsproses in Namibië.
'''1989'''
*[[Frederik Willem de Klerk]] volg Botha op, eers as leier van die Nasionale Party, daarna president.
'''1990'''
*De Klerk ontban die ANC, PAC en SAKP; Mandela en ander politieke gevangenes word vrygelaat.
*Namibië word onafhanklik.
'''1990–91'''
*1913 en 1936 Grondwette, Groepsgebiedewet, Wet op Bevolkingsregistrasie en Afsonderlike Geriewe opgehef.
*Politieke organisasies ontban; noodtoestand word herroep; te midde van wydverspreide geweld.
*Begin van formele [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|onderhandelinge]] tussen afgevaardigdes van 18 partye.
'''1992'''
*Wit kiesers steun die onderhandelingsproses in 'n  [[Suid-Afrikaanse referendum van 1992 |referendum]].
*Boipatong-slagting vind plaas  met 45 inwoners van Boipatong wat deur  Zoeloe-hostel-inwoners vermoor is lei tot die ANC wat aan die onderhandelinge onttrek.
'''1993'''
*Onderhandelinge hervat; de Klerk, Mandela en leiers van 18 ander partye onderskryf 'n tussentydse grondwet.
'''1994'''
*Regerings van die &quot;Tuislande&quot; van Bophuthatswana en Ciskei stort ineen.
*Die ANC wen [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|die eerste nie-rassige-verkiesing]] (27–30 April).
*Nelson Mandela word as president ingesweer (10 Mei) en vorm die regering van nasionale eenheid.
*Buitelandse regerings hef sanksies op; Suid-Afrika sluit weer by die Britse Statebond aan.
'''1995'''
*Inhuldiging van die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|konstitusionele hof]] (Februarie); dit skaf die doodstraf af (Mei).
*Inkatha onttrek hom aan die Grondwetlike Vergadering (April)
*Inhuldiging van die Kommissie vir die Herstel van Grondregte (Mei)
*Die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] begin werk.
'''1996'''
*[[Grondwet van Suid-Afrika]] aanvaar.
*Die Nasionale Party onttrek hom aan die regering van nasionale eenheid.
'''1998'''
*Publikasie van die Waarheids- en Versoeningskommissie se verslag
'''1999'''
*[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999| Algemene verkiesing]], die ANC wen 66 persent van die stemme.
*Die [[Demokratiese Party]] vervang die Nasionale Party as die amptelike opposisie.
*Mandela tree af as president en word opgevolg deur [[Thabo Mbeki]].
*Stakings deur staatsamptenare, insluitend onderwysers.

==2000s==
'''2000'''
*Grootskaalse industriële staking.
*13de internasionale konferensie oor vigs vergader in Durban.
'''2001'''
*Die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting tree in werking.
*Grootboom se reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof beslis.
'''2002'''
*Behandeling aksie veldtog saak oor toegang tot anti-retrovirale middels beslis deur die konstitusionele hof.
*Vorming van [[Demokratiese Alliansie]].
*[[Afrika Unie]] in [[Durban]] gestig.
*Nuwe vennootskap vir Afrika-ontwikkeling gesig.
'''2003'''
*[[Patricia de Lille]] stig die [[Onafhanklike Demokrate]].
*Die kabinet oorheers Mbeki en kondig die plan vir die implementering van antiretrovirale middels aan.
*Inwerkingstelling van breëbasiswet vir [[Swart Ekonomiese Bemagtiging |swart bemagtiging]].
'''2004'''
*Mbeki vir die tweede termyn verkies.
*Antiterrorisme Wet aanvaar.
*Jaftha v. Schoeman reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof.
'''2005'''
*Nuwe Nasionale Party ontbind.
*Mbeki verwyder Jacob Zuma as adjunkpresident.
'''2006'''
*Zuma vrygespreek van aanklag van [[verkragting]].
*Regterlike Dienskommissie verwerp openbare ondersoek na die aktiwiteite van Kaapse regter [[John Hlophe]].
*VN se spesiale afgevaardigde vir vigs in Afrika, sê Suid-Afrika bevorder 'n “kranksinnige” houding teenoor [[vigs]]
'''2007'''
* [[Direktoraat van Spesiale Operasies|Skerpioene]] kla Jacob Zuma aan op aanklagte van korrupsie.
*Regters van die konstitusionele hof dien aanklagte in teen regter Hlophe.
*Zuma verslaan Mbeki vir ANC-presidentskap op die ANC-konferensie in [[Polokwane]].
'''2008'''
*Magsdelingsooreenkoms in Zimbabwe.
*Korrupsieklagte teen Zuma teruggetrek.
*Mbeki bedank
*[[Kgalema Motlanthe]] ingehuldig as president.
*[[Barbara Hogan]] word minister van gesondheid.
*[[Congress of the People]] (COPE) gestig.
'''2009'''
*[[Jacob Zuma]] tot president verkies.
*Zuma stel Sandile Ngcobo aan as [[Hoofregter van Suid-Afrika|hoofregter]].
*Zuma lewer toespraak op die Wêreldvigsdag waarin hy beleid aankondig om [[Teenretrovirale middel|antiretrovirale middels]] wyd te versprei.
'''2010'''
*[[Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling]] verklaar Suid-Afrika as een van die wêreld se ongelykste samelewings.
*Die regering erken dat die breë swart ekonomiese bemagtigingsprogram grotendeels 'n mislukking was
*Suid-Afrika reik nie visum aan die  [[Dalai Lama]] uit om [[Desmond Tutu]] se tagtigste verjaardagpartytjie by te woon nie
'''2011'''
*Aktivis Andries Tatane gedood deur polisie tydens protes oor dienslewering.
*Die [[Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie]] ondersoek klagtes oor waterkwaliteit en probleme met voorsiening.
'''2012'''
*ANC-eeufeesvieringe
*[[Marikana-slagting]]
*Moody’s gradeer Suid-Afrika af.
*ANC-konferensie in [[Mangaung]], het Zuma die ANC-president herkies.
'''2013''' 
*[[Mamphela Ramphele]] stig [[Agang|Agang SA]]
*Suid-Afrikaanse troepe dood in gevegte in die Sentraal-Afrikaanse Republiek.
*[[Julius Malema]] stig die [[Economic Freedom Fighters]]
'''2014''' 
*Twintigste herdenking van ‘n demokratiese Suid-Afrika.
'''2019'''
* [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|Sesde demokratiese algemene verkiesing]] vind plaas en die ANC verwerf 57% van die stemme.
'''2018'''
*[[Cyril Ramaphosa]] word president.
'''2020'''
*Landswye staat van inperking as gevolg van die [[Covid-19-pandemie]].
'''2021'''
*[[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]]

== Bronne ==
*Leonard Thompson, (Opgedateer deur Lynn Berat ), 2014. ''A History of South Africa.'' 4de Uitgawe, New Haven: Yale University Press.</text>
      <sha1>qhj04jdtzom8r4b0kuh8ht2ov08zyjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969127</id>
      <parentid>2969123</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Tydlyne volgens land]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14021" sha1="r549x8r3p84t9fryvqyxfvo1hztwpqi" xml:space="preserve">Hierdie is 'n '''tydlyn''' van die [[Geskiedenis van Suid-Afrika|geskiedenis]] van die gebied in die huidige [[Suid-Afrika]].

== Voor Christus ==
*Jagter-versamelaars, voorouers van die [[Khoisan]] (Khoikhoi en San), bly in [[Suider-Afrika]].
== 1400s ==
'''1487'''
*Portugese ekspedisie onder leiding van [[Bartolomeus Dias]] bereik [[Mosselbaai]].
== 1600s ==
'''1652''' 
*Die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] stig 'n verversingstasie aan die [[Kaap die Goeie Hoop]].
'''1652–1795'''
*Ontstaan en uitbreiding van die [[Afrikaners]];  die Khoisan oorwin; slawe wat van [[Indonesië]], [[Indië]], [[Ceylon]], [[Madagaskar]] en [[Mosambiek]] ingevoer is.
== 1700s ==
'''1779-1781'''
*[[Eerste Grensoorlog]]
'''1793'''
*[[Tweede Grensoorlog]]
'''1795'''
*[[Inval van die Kaapkolonie (1795)|Brittanje verower die Kaapkolonie van die Nederlanders]].

== 1800s ==
'''1803'''
*Die Nederlanders ([[Bataafse Republiek]]) herwin die Kaapkolonie deur ‘n verdrag.
'''1806'''
*Brittanje verower die Kaapkolonie.
'''1811–12'''
*Britse en koloniale magte verdryf die [[Xhosas]] uit die gebied wes van die [[Groot-Visrivier]].
'''1815'''
*Opkoms van grensboere ([[Slagtersnek-rebellie]]).
'''1816–28'''
*[[Shaka]] skep die [[Zoeloe-koninkryk]]; oorlogvoering onder Afrikane in die grootste deel van Suidoos-Afrika (die [[Mfecane]]).
'''1820'''
*[[Britse setlaars]] arriveer in die Kaapkolonie.
'''1828'''
*Die Kaapse koloniale regering herroep die paswette wat in 1809 ingestel is en die Khoisan raak.
'''1834–38'''
*Kaapse koloniale [[Slawerny|slawe]] word vrygestel.
'''1834–35'''
*Britse en koloniale magte verslaan die [[Xhosas]].
'''1835–40'''
*Vyfduisend [[Afrikaners]] (later bekend as [[Voortrekkers]]) verlaat die Kaapkolonie; 'n beweging wat later bekend staan as die [[Groot Trek]].
'''1838'''
*'n Afrikaner-[[kommando]] verslaan die Zoeloe-leër tydens die [[slag van Bloedrivier]].
'''1843'''
*Brittanje annekseer [[Natal (kolonie)|Natal]].
'''1846–47'''
*Britse en koloniale magte verslaan die Xhosas.
'''1852 &amp; 1854''' 
*Brittanje erken die Transvaal en Oranje-Vrystaat as onafhanklike Afrikanerrepublieke
'''1856–57'''
*Die [[Nasionale Selfmoord van Xhosas]].
'''1858'''
*[[Basotho]] wen die oorlog teen die [[Oranje-Vrystaat]].
'''1862-1864'''
*[[Transvaalse Burgeroorlog]]
'''1865–67'''
*Die Oranje-Vrystaat verslaan die [[Basotho]].
'''1867'''
*Diamantontginning begin in [[Griekwaland-Wes]].
'''1868'''
*Brittanje annekseer [[Basoetoland]] (hedendaagse [[Lesotho]]). 
'''1873'''
*[[Langalibalele-rebellie]]
'''1875'''
* Die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] word gestig. 
'''1877'''
*Brittanje annekseer Transvaal.
'''1879'''
*Britse en koloniale magte [[Anglo-Zoeloeoorlog|verslaan die Zoeloes]] nadat hulle 'n regiment in Isandhlwana verloor het.
'''1880–81'''
*[[Eerste Vryheidsoorlog|Transvaalse Afrikaners herwin hul onafhanklikheid]].
'''1886'''
*Goudmynbou begin aan die [[Witwatersrand]].
'''1895–96'''
*[[Leander Starr Jameson]] lei 'n onsuksesvolle [[Jameson-inval|inval]] in Transvaal.
'''1897–98'''
*[[Runderpes]] veroorsaak groot hoeveelheid veevrektes.
'''1898'''
*Transvaalse kommando's verower die [[Vendas|Venda]] en voltooi daarmee die wit verowering van die Swartbevolking van Suider-Afrika.
'''1899–1902'''
*Die [[Tweede Vryheidsoorlog]], Brittanje verower die Afrikanerrepublieke.

== 1900s ==
'''1904–7'''
*Kamer van Mynwese bring 63 397 Chinese werkers in Suid-Afrika in om op die myne te werk.
'''1906–7'''
*Brittanje gee die parlementêre regering aan die voormalige republieke; net Blankes het stemreg.
'''1910'''
*Die Kaapkolonie, Natal, Transvaal en die Oranje-Vrystaat sluit aan om die [[Unie van Suid-Afrika]] te vorm.
'''1912'''
*South African Native National Congress (NNC) gestig; word later die [[African National Congress]] (ANC).
'''1913'''
*Die [[Wet op Naturellengrond]] beperk die grondeienaarskap van Afrika tot die reservate; die begin van 'n reeks skeidingswette.
'''1914–19'''
*As lid van die [[Britse Ryk]] neem [[Suid-Afrika]] deel aan die [[Eerste Wêreldoorlog]].
'''1917'''
*[[Anglo American-korporasie]] word gestig.
'''1921'''
*[[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|Kommunistiese party van Suid-Afrika]] gestig
*[[Bulhoek-opstand]]
'''1922'''
*[[1922-staking|Wit stakers neem beheer oor Johannesburg]] maar is verslaan deur regeringstroepe.
'''1936'''
*Swart parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
'''1939–45'''
*Suid-Afrika neem aan die Geallieerdes deel aan die [[Tweede Wêreldoorlog]].
'''1946'''
*70 000 tot 100 000 swart goudmynwerkers staak vir hoër lone; troepe dryf hulle terug na die myne.
'''1948'''
*Die  [[Nasionale Party|Herenigde Nasionale Party]] wen 'n [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|algemene verkiesing]] en begin om sy beleid van [[apartheid]] toe te pas.
'''1950'''
*Die [[Wet op Bevolkingsregistrasie]] klassifiseer mense volgens ras; die [[Wet op Groepsgebiede]] het verskillende dele van residensiële en sakegebiede in stede en dorpe eksklusief aan verskillende rasse toegeken.
'''1952'''
*Die ANC en sy bondgenote begin 'n passiewe versetveldtog.
'''1953'''
*Die regering neem beheer oor swart-onderwys oor.
'''1955'''
*Die Congress of the People neem die [[Vryheidsmanifes]] aan.
'''1956'''
*156 lede van Congress Alliance word van hoogverraad aangekla.
* [[Bruin mense|Gekleurde]] parlementêre kiesers word op 'n aparte rol geplaas.
'''1958–66'''
*[[Hendrik Verwoerd]] is eerste minister.
'''1959'''
*[[Pan Africanist Congress of Azania]] (PAC) gestig.
'''1960'''
*Die Swart- en Bruinverteenwoordiging in die Parlement (deur Blankes) is beëindig.
*Die polisie [[Sharpeville-slagting|skiet 67 betogers]] dood wat teen paswette in Sharpeville betoog het; die regering verbied talle swart politieke organisasies.
'''1961'''
*Suid-Afrika word 'n [[republiek]] en verlaat die Britse [[Statebond]].
'''1964'''
*[[Nelson Mandela]] en ander ANC- en PAC-leiers tot lewenslange tronkstraf gevonnis.
'''1966'''
*[[Lesotho]] en [[Botswana]] word onafhanklike state.
*[[Hendrik Verwoerd]] sterf in 'n [[sluipmoord]]-aanval.
'''1968'''
*[[Eswatini]] word onafhanklik.
'''1975–76'''
*[[Mosambiek]] en [[Angola]] word onafhanklike state.
'''1976–77'''
*Minstens 575 mense sterf in [[Soweto-opstand|konfrontasies tussen swartes en polisie]] in [[Soweto]] en ander [[Township|townships]] in Suid-Afrika.
'''1976–81'''
*Suid-Afrika verleen &quot;onafhanklikheid&quot; aan die [[Transkei]], [[Bophuthatswana]], [[Venda]] en die [[Ciskei]]-tuislande, maar hulle word nie in die buiteland erken nie.
'''1977'''
*Die VN-[[Veiligheidsraad]] stel 'n verpligte verbod op die verskaffing van wapens aan Suid-Afrika.
'''1978–84'''
*[[PW Botha]] word eerste minister
'''1979'''
*Swart-vakbonde kan registreer en toegang kry tot die nywerheidshof en die reg om te staak.
'''1980'''
*[[Zimbabwe]] (voorheen [[Rhodesië]]) word onafhanklik.
'''1981–88'''
*Suid-Afrikaanse magte val Angola binne en doen hakkejag-operasies in Lesotho, Mosambiek, Zimbabwe en Zambië; ANC guerrillas lood saboteer aanvalle in Suid-Afrikaanse stede.
'''1983'''
*[[United Democratic Front]] (UDF) gestig.
'''1984'''
*'n Nuwe grondwet gee aan Asiërs en Bruinmense beperkte deelname aan die sentrale regering, maar nie aan Swartes nie.
*[[PW Botha]] word staatspresident.
'''1984–86'''
*Langdurige en wydverspreide en geweldadige weerstand teen die regering in swart Suid-Afrikaanse townships.
*Gewelddadige regeringsreaksies om die opstande te beheer.
'''1985'''
* [[Rubicon-toespraak]].
*Eerste kontakte tussen die regering en gevange en verbanne ANC-leiers.
'''1986'''
*Paswette herroep.
*Die regering verkondig 'n landwye noodtoestand, hou duisende mense aan en verbied die pers, radio en televisie om oor die onrus te berig.
*Die Amerikaanse Kongres aanvaar ‘n omvattende anti-apartheidswet ten spyte van president [[Ronald Reagan]] se veto daarvan.
'''1986–95'''
*Hewige konflik tussen Zoeloe-ondersteuners van [[Inkatha]] en die ANC in [[KwaZulu]] en aan die Witwatersrand.
'''1987'''
*Drie weke staking deur 250 000 swart mynwerkers.
'''1988'''
*Suid-Afrika onderneem om uit Angola te onttrek en saam te werk aan die VN-gemonitorde onafhanklikheidsproses in Namibië.
'''1989'''
*[[Frederik Willem de Klerk]] volg Botha op, eers as leier van die Nasionale Party, daarna president.
'''1990'''
*De Klerk ontban die ANC, PAC en SAKP; Mandela en ander politieke gevangenes word vrygelaat.
*Namibië word onafhanklik.
'''1990–91'''
*1913 en 1936 Grondwette, Groepsgebiedewet, Wet op Bevolkingsregistrasie en Afsonderlike Geriewe opgehef.
*Politieke organisasies ontban; noodtoestand word herroep; te midde van wydverspreide geweld.
*Begin van formele [[Onderhandelinge om apartheid te beëindig|onderhandelinge]] tussen afgevaardigdes van 18 partye.
'''1992'''
*Wit kiesers steun die onderhandelingsproses in 'n  [[Suid-Afrikaanse referendum van 1992 |referendum]].
*Boipatong-slagting vind plaas  met 45 inwoners van Boipatong wat deur  Zoeloe-hostel-inwoners vermoor is lei tot die ANC wat aan die onderhandelinge onttrek.
'''1993'''
*Onderhandelinge hervat; de Klerk, Mandela en leiers van 18 ander partye onderskryf 'n tussentydse grondwet.
'''1994'''
*Regerings van die &quot;Tuislande&quot; van Bophuthatswana en Ciskei stort ineen.
*Die ANC wen [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|die eerste nie-rassige-verkiesing]] (27–30 April).
*Nelson Mandela word as president ingesweer (10 Mei) en vorm die regering van nasionale eenheid.
*Buitelandse regerings hef sanksies op; Suid-Afrika sluit weer by die Britse Statebond aan.
'''1995'''
*Inhuldiging van die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|konstitusionele hof]] (Februarie); dit skaf die doodstraf af (Mei).
*Inkatha onttrek hom aan die Grondwetlike Vergadering (April)
*Inhuldiging van die Kommissie vir die Herstel van Grondregte (Mei)
*Die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] begin werk.
'''1996'''
*[[Grondwet van Suid-Afrika]] aanvaar.
*Die Nasionale Party onttrek hom aan die regering van nasionale eenheid.
'''1998'''
*Publikasie van die Waarheids- en Versoeningskommissie se verslag
'''1999'''
*[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1999| Algemene verkiesing]], die ANC wen 66 persent van die stemme.
*Die [[Demokratiese Party]] vervang die Nasionale Party as die amptelike opposisie.
*Mandela tree af as president en word opgevolg deur [[Thabo Mbeki]].
*Stakings deur staatsamptenare, insluitend onderwysers.

==2000s==
'''2000'''
*Grootskaalse industriële staking.
*13de internasionale konferensie oor vigs vergader in Durban.
'''2001'''
*Die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting tree in werking.
*Grootboom se reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof beslis.
'''2002'''
*Behandeling aksie veldtog saak oor toegang tot anti-retrovirale middels beslis deur die konstitusionele hof.
*Vorming van [[Demokratiese Alliansie]].
*[[Afrika Unie]] in [[Durban]] gestig.
*Nuwe vennootskap vir Afrika-ontwikkeling gesig.
'''2003'''
*[[Patricia de Lille]] stig die [[Onafhanklike Demokrate]].
*Die kabinet oorheers Mbeki en kondig die plan vir die implementering van antiretrovirale middels aan.
*Inwerkingstelling van breëbasiswet vir [[Swart Ekonomiese Bemagtiging |swart bemagtiging]].
'''2004'''
*Mbeki vir die tweede termyn verkies.
*Antiterrorisme Wet aanvaar.
*Jaftha v. Schoeman reg op behuisingsaak beslis deur die konstitusionele hof.
'''2005'''
*Nuwe Nasionale Party ontbind.
*Mbeki verwyder Jacob Zuma as adjunkpresident.
'''2006'''
*Zuma vrygespreek van aanklag van [[verkragting]].
*Regterlike Dienskommissie verwerp openbare ondersoek na die aktiwiteite van Kaapse regter [[John Hlophe]].
*VN se spesiale afgevaardigde vir vigs in Afrika, sê Suid-Afrika bevorder 'n “kranksinnige” houding teenoor [[vigs]]
'''2007'''
* [[Direktoraat van Spesiale Operasies|Skerpioene]] kla Jacob Zuma aan op aanklagte van korrupsie.
*Regters van die konstitusionele hof dien aanklagte in teen regter Hlophe.
*Zuma verslaan Mbeki vir ANC-presidentskap op die ANC-konferensie in [[Polokwane]].
'''2008'''
*Magsdelingsooreenkoms in Zimbabwe.
*Korrupsieklagte teen Zuma teruggetrek.
*Mbeki bedank
*[[Kgalema Motlanthe]] ingehuldig as president.
*[[Barbara Hogan]] word minister van gesondheid.
*[[Congress of the People]] (COPE) gestig.
'''2009'''
*[[Jacob Zuma]] tot president verkies.
*Zuma stel Sandile Ngcobo aan as [[Hoofregter van Suid-Afrika|hoofregter]].
*Zuma lewer toespraak op die Wêreldvigsdag waarin hy beleid aankondig om [[Teenretrovirale middel|antiretrovirale middels]] wyd te versprei.
'''2010'''
*[[Die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling]] verklaar Suid-Afrika as een van die wêreld se ongelykste samelewings.
*Die regering erken dat die breë swart ekonomiese bemagtigingsprogram grotendeels 'n mislukking was
*Suid-Afrika reik nie visum aan die  [[Dalai Lama]] uit om [[Desmond Tutu]] se tagtigste verjaardagpartytjie by te woon nie
'''2011'''
*Aktivis Andries Tatane gedood deur polisie tydens protes oor dienslewering.
*Die [[Suid-Afrikaanse Menseregtekommissie]] ondersoek klagtes oor waterkwaliteit en probleme met voorsiening.
'''2012'''
*ANC-eeufeesvieringe
*[[Marikana-slagting]]
*Moody’s gradeer Suid-Afrika af.
*ANC-konferensie in [[Mangaung]], het Zuma die ANC-president herkies.
'''2013''' 
*[[Mamphela Ramphele]] stig [[Agang|Agang SA]]
*Suid-Afrikaanse troepe dood in gevegte in die Sentraal-Afrikaanse Republiek.
*[[Julius Malema]] stig die [[Economic Freedom Fighters]]
'''2014''' 
*Twintigste herdenking van ‘n demokratiese Suid-Afrika.
'''2019'''
* [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|Sesde demokratiese algemene verkiesing]] vind plaas en die ANC verwerf 57% van die stemme.
'''2018'''
*[[Cyril Ramaphosa]] word president.
'''2020'''
*Landswye staat van inperking as gevolg van die [[Covid-19-pandemie]].
'''2021'''
*[[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]]

== Bronne ==
*Leonard Thompson, (Opgedateer deur Lynn Berat ), 2014. ''A History of South Africa.'' 4de Uitgawe, New Haven: Yale University Press.

[[Kategorie:Tydlyne volgens land]]</text>
      <sha1>r549x8r3p84t9fryvqyxfvo1hztwpqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Tydlyn van Suid-Afrika</title>
    <ns>1</ns>
    <id>368533</id>
    <revision>
      <id>2969125</id>
      <parentid>2367005</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rooiratel het bladsy [[Bespreking:Tydlyn van die geskiedenis van Suid-Afrika]] na [[Bespreking:Tydlyn van Suid-Afrika]] geskuif: Beter titel</comment>
      <origin>2367005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kleinrivier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>385199</id>
    <revision>
      <id>2969064</id>
      <parentid>2452489</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T09:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1439" sha1="5k0yff1jeqszaetq6c32i70b053zgup" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Kleinrivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = 
|beeld_byskrif            = 
|oorsprong                = 
|monding                  = [[Atlantiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande       = [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 1 m
|afloop                   = 
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = Suid-Afrika
|duimdrukkeretiketposisie = bokant
|duimdrukkerkaartgrootte  = 250
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 34
|breedtegraad_m           = 24
|breedtegraad_s           = 42.8
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 19
|lengtegraad_m            = 22
|lengtegraad_s            = 54
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Kleinrivier''' is 'n [[rivier]] wat naby [[Hermanus]] in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit|Overberg-distrik]] van die [[Wes-Kaap]] in 'n [[strandmeer]] uitmond.

[[Beeld:Klein River Cheese Gruberg.jpg|duimnael|links|170px|Kaas wat naby die Kleinrivier geproduseer word]]
== Eksterne skakel ==
* [http://www.geonames.org/3365726/kleinrivier.html Google-kaart van die Kleinrivier se monding] by Geonames.org (cc-by)

{{Wikivertaling|taal=ceb |titel=Kleinrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -34,41, long 19,38)|datum=20210919}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Riviere in Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>5k0yff1jeqszaetq6c32i70b053zgup</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969073</id>
      <parentid>2969064</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1451" sha1="050vcgfh13xuggppumdxz516j28o9nb" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rivier
|rivier_naam              = Kleinrivier
|ander_naam               = 
|beeld                    = 
|beeld_byskrif            = 
|oorsprong                = 
|monding                  = [[Atlantiese Oseaan]]
|stroomgebied_lande       = [[Wes-Kaap]], [[Suid-Afrika]]
|lengte                   = 
|hoogte                   = 
|monding_hoogte           = 1 m
|afloop                   = 
|stroomgebied             = 
|duimdrukkerkaart         = Suid-Afrika
|duimdrukkeretiketposisie = bokant
|duimdrukkerkaartgrootte  = 250
|duimdrukkerkaartbyskrif  = 
|breedtegraad             = 34
|breedtegraad_m           = 24
|breedtegraad_s           = 42.8
|breedtegraad_NS          = S
|lengtegraad              = 19
|lengtegraad_m            = 22
|lengtegraad_s            = 54
|lengtegraad_OW           = O
}}

Die '''Kleinrivier''' is 'n [[rivier]] wat naby [[Hermanus]] in die [[Overberg-distriksmunisipaliteit|Overberg-distrik]] van die [[Wes-Kaap]] in 'n [[strandmeer]] uitmond.

[[Beeld:Klein River Cheese Gruberg.jpg|duimnael|links|180px|Kaas wat by 'n plaas aan die Kleinrivier geproduseer word.]]
== Eksterne skakel ==
* [http://www.geonames.org/3365726/kleinrivier.html Google-kaart van die Kleinrivier se monding] by Geonames.org (cc-by)

{{Wikivertaling|taal=ceb |titel=Kleinrivier (suba sa Habagatang Aprika, Province of the Western Cape, lat -34,41, long 19,38)|datum=20210919}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Riviere in Wes-Kaap]]</text>
      <sha1>050vcgfh13xuggppumdxz516j28o9nb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Satanskoraal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>390690</id>
    <revision>
      <id>2969089</id>
      <parentid>2620142</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2969089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2293" sha1="g4bjlwtec2psxifi7my1lrid0p57jhk" xml:space="preserve">'''''Satanskoraal''''' is 'n 1959 Suid-Afrikaanse [[aksiefilm]] geregisseer deur [[Elmo de Witt]] en vervaardig deur [[Jamie Uys]] vir Jamie Uys Filmproduksies.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://mubi.com/films/satanskoraal| title=SATANSKORAAL: Directed by Elmo De Witt, South Africa, 1959 | publisher=MUBI | accessdate=17 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.goldposter.com/movie/10294276/| title=Satanskoraal (1959) | publisher=goldposter | accessdate=17 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt;Dit is die eerste Suid-Afrikaanse rolprent wat onderwater verfilm is.

Die film se intrige draai om 'n ryk pierewaaier en 'n kenner van [[koraal]] wat wetenskaplikes help om stukkies koraal te ontdek wat aan die [[Mosambiek]]se kus vermis word.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.mimosafilms.co.za/Archive/Film/58/satanskoraal| title=Satanskoraal| publisher=Mimosa Films| accessdate=14 Oktober 2020| archive-date=15 November 2021| archive-url=https://web.archive.org/web/20211115150854/http://www.mimosafilms.co.za/Archive/Film/58/satanskoraal| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die rolprent vertolk Ponie de Wet in die hoofrol saam met Tessa Laubscher, Gabriel Bayman en Lindea Bosman in ondersteunende rolle.&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8e078380| title=Satanskoraal (1959)| publisher=British Film Institute| accessdate=14 Oktober 2020| archive-date=17 Oktober 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201017154347/https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8e078380| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.loot.co.za/product/ponie-de-wet-satanskoraal/vkbx-2025-g010| title=Satanskoraal (Afrikaans, DVD) | publisher=loot | accessdate=14 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt;

== Rolverdeling ==
* Ponie de Wet as homself
* Tessa Laubscher as Anita Dumont
* Gabriel Bayman as Gamat Slingers
* Lindea Bosman as Mejuffrou Malan
* Desmond Varaday as Baas
* [[Jan Bruijns]] as du Plooy
* Willie Herbst as ‘n handlanger
* Felix Sevell as ‘n handlanger
* Peter Chiswell as die Konsul se sekretaris
* [[Dana Niehaus]] as buitelandse sake amptenaar
* Hans Kaniuk as van Wyk

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Sien ook ==
* [[Lys van Afrikaanse rolprente]]

{{Normdata}}

[[Kategorie:Afrikaanse rolprente]]
[[Kategorie:Aksierolprente]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse rolprente]]</text>
      <sha1>g4bjlwtec2psxifi7my1lrid0p57jhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Dostojewskij/Bydraes</title>
    <ns>2</ns>
    <id>396481</id>
    <revision>
      <id>2969016</id>
      <parentid>2908234</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>61970</id>
      </contributor>
      <comment>20 September 2026 ① 🎖</comment>
      <origin>2969016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8357" sha1="h7obhg01uaxmq5hip0udkg38foql3kp" xml:space="preserve">[[Lêer:Idioma afrikáans.png|thumb|[[Afrikaans]]]]
{| align=&quot;center&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;border: 1px solid #A4FFA4; background-color: #F3FFF3; border: 5px solid #F3FFF3&quot;
|-
| 
* User ID: 61 970
* Registration date: 2014-09-14
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages edited (total)
|-
| 14 Januarie 2015 || 1 || 0 || 1 || 1 || 1
|-
| 26 Junie 2022 || 32 || 0 || 32 || 29 || 31
|-
| 9 Julie 2023 || 39 || 0 || 39 || 34 || 37
|-
| 15 Januarie 2024 || 44 || 0 || 44 || 38 || 40
|-
| 7 Januarie 2025 || 51 || 0 || 51 || 44 || 46
|-
| 27 Januarie 2026 || 67 || 0 || 67 || 58 || 60
|-
| 31 Mei 2026 || 77 || 0 || 77 || 67 || 68
|-
| 20 September 2026 || 85 || 0 || 85 || 74 || 74
|-
! Date !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Main !! Pages edited (total)
|-
|}

== Year counts ==
[[Lêer:Wikipedia-logo-v2-af.svg|thumb|[[Afrikaanse Wikipedia]]]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Live edits !! Deleted edits !! Total edits !! Namespace Main !! 🎖
|-
| 2014 || 0 || 0 || 0 || 0
|-
| 2015 || 2 || 0 || 2 || 1 || &lt;big&gt;⑨&lt;/big&gt;
|-
| 2016 || 0 || 0 || 0 || 0
|-
| 2017 || 1 || 0 || 1 || 0
|-
| 2018 || 1 || 0 || 1 || 0
|-
| 2019 || 4 || 0 || 4 || 4 || &lt;big&gt;⑧&lt;/big&gt;
|-style='background:#DDAA77'
| 2020 || 11 || 0 || 11 || 11 || &lt;big&gt;③&lt;/big&gt;
|-
| 2021 || 7 || 0 || 7 || 7 || &lt;big&gt;⑥&lt;/big&gt;
|-
| 2022 || 8 || 0 || 8 || 6 || &lt;big&gt;⑤&lt;/big&gt;
|-
| 2023 || 9 || 0 || 9 || 8 || &lt;big&gt;④&lt;/big&gt;
|-
| 2024 || 7 || 0 || 7 || 6 || &lt;big&gt;⑦&lt;/big&gt;
|-style='background:#C0C0C0'
| 2025 || 16 || 0 || 16 || 14 || &lt;big&gt;②&lt;/big&gt;
|-style='background:#FFEE77'
| 2026&lt;br/&gt;&lt;small&gt;&lt;small&gt;(21.09.2026)&lt;/small&gt;&lt;/small&gt; || '''19''' || 0 || '''19''' || '''17''' || &lt;big&gt;①&lt;/big&gt;
|-
|}

* [https://xtools.wmflabs.org/ec/af.wikipedia.org/Dostojewskij xtools.wmflabs]
* [https://af.wikiscan.org/?menu=userstats&amp;user=Dostojewskij af.wikiscan]

&lt;div style=&quot;border: 3px solid green; margin: 2px; background-color: white;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin: 10px;&quot;&gt;
* [[Lêer:Wikidata-logo.svg|20px]] [[wikidata:User:Dostojewskij/Contributions]]
* [[Lêer:Commons-logo.svg|20px]] [[commons:User:Dostojewskij/Contributions]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

[[de:Benutzer:Dostojewskij/Bearbeitungen]]
[[ca:Usuari:Dostojewskij/Contribucions]]
[[oc:Utilizaire:Dostojewskij/Contribucions]]
[[ru:Участник:Dostojewskij/Мои правки]]
[[pl:Wikipedysta:Dostojewskij/Wkład]]
[[nl:Gebruiker:Dostojewskij/Gebruikersbijdragen]]
[[scn:Utenti:Dostojewskij/Cuntribbuti]]
[[fr:Utilisateur:Dostojewskij/Contributions]]
[[pt:Usuário(a):Dostojewskij/Contribuições]]
[[en:User:Dostojewskij/Contributions]]
[[es:Usuario:Dostojewskij/Contribuciones]]
[[uk:Користувач:Dostojewskij/Внесок]]
[[no:Bruker:Dostojewskij/Bidrag]]
[[wuu:User:Dostojewskij/我个贡献]]
[[sv:Användare:Dostojewskij/Bidrag]]
[[zh-min-nan:Iōng-chiá:Dostojewskij/Kòng-hiàn]]
[[cs:Wikipedista:Dostojewskij/Příspěvky]]
[[ht:Itilizatè:Dostojewskij/Kontribisyon]]
[[ast:Usuariu:Dostojewskij/Collaboraciones]]
[[ro:Utilizator:Dostojewskij/Contribuții]]
[[bg:Потребител:Dostojewskij/Приноси]]
[[tr:Kullanıcı:Dostojewskij/Katkılarım]]
[[lv:Dalībnieks:Dostojewskij/Devums]]
[[mai:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/योगदान]]
[[id:Pengguna:Dostojewskij/Kontribusi]]
[[mg:Mpikambana:Dostojewskij/Fandraisan'anjara]]
[[da:Bruger:Dostojewskij/Bidrag]]
[[ml:ഉപയോക്താവ്:Dostojewskij/സംഭാവനകൾ]]
[[bn:ব্যবহারকারী:Dostojewskij/অবদান]]
[[lmo:Utent:Dostojewskij/Contribuzzion]]
[[szl:Używacz:Dostojewskij/Edycyje]]
[[kn:ಸದಸ್ಯ:Dostojewskij/ನನ್ನ ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]
[[crh:Qullanıcı:Dostojewskij/İsseler]]
[[mk:Корисник:Dostojewskij/Придонеси]]
[[ky:Колдонуучу:Dostojewskij/Салымдарым]]
[[sk:Redaktor:Dostojewskij/Príspevky]]
[[ne:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/मेरो योगदानहरू]]
[[ko:사용자:Dostojewskij/기여]]
[[zh:User:Dostojewskij/贡献]]
[[mn:Хэрэглэгч:Dostojewskij/Хэрэглэгчийн хувь нэмэр]]
[[ja:利用者:Dostojewskij/投稿記録]]
[[kk:Қатысушы:Dostojewskij/Үлесім]]
[[it:Utente:Dostojewskij/Contributi]]
[[be:Удзельнік:Dostojewskij/Уклад]]
[[pa:ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Dostojewskij/ਯੋਗਦਾਨ]]
[[ceb:Gumagamit:Dostojewskij/Mga tampo]]
[[hi:सदस्य:Dostojewskij/योगदान]]
[[fi:Käyttäjä:Dostojewskij/Muokkaukset]]
[[uz:Foydalanuvchi:Dostojewskij/Hissam]]
[[ms:Pengguna:Dostojewskij/Sumbangan]]
[[bcl:Paragamit:Dostojewskij/Mga ambag]]
[[pam:User:Dostojewskij/Deng ambag]]
[[la:Usor:Dostojewskij/Conlationes]]
[[sat:ᱵᱮᱵᱷᱟᱨᱤᱭᱟᱹ:Dostojewskij/ᱮᱱᱮᱢᱠᱩ]]
[[nn:Brukar:Dostojewskij/Bidrag]]
[[fa:کاربر:Dostojewskij/مشارکت‌ها]]
[[sh:Korisnik:Dostojewskij/Doprinos]]
[[bs:Korisnik:Dostojewskij/Doprinosi]]
[[vi:Thành viên:Dostojewskij/Đóng góp]]
[[tg:Корбар:Dostojewskij/Ҳисса]]
[[sq:Përdoruesi:Dostojewskij/Kontributet]]
[[cv:Хутшăнакан:Dostojewskij/Хывнӑ тӳпе]]
[[tl:Tagagamit:Dostojewskij/Mga ambag ko]]
[[te:వాడుకరి:Dostojewskij/నా మార్పులు]]
[[simple:User:Dostojewskij/My changes]]
[[mr:सदस्य:Dostojewskij/माझे योगदान]]
[[so:User:Dostojewskij/Ku darsashooyinka]]
[[yo:Oníṣe:Dostojewskij/Àwọn àfikún]]
[[et:Kasutaja:Dostojewskij/Kaastöö]]
[[war:Gumaramit:Dostojewskij/Akon mga ámot]]
[[nds:Bruker:Dostojewskij/Mien Arbeid]]
[[az:İstifadəçi:Dostojewskij/Töhfələrim]]
[[sco:Uiser:Dostojewskij/Contreibutions]]
[[sl:Uporabnik:Dostojewskij/Prispevki]]
[[bar:Nutza:Dostojewskij/Mei Gschriebnas]]
[[se:Geavaheaddji:Dostojewskij/Mu rievdadusat]]
[[vec:Utensa:Dostojewskij/Contribusion]]
[[eu:Lankide:Dostojewskij/Nire ekarpenak]]
[[dty:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/मेरो योगदानहरू]]
[[th:ผู้ใช้:Dostojewskij/ส่วนร่วม]]
[[be-tarask:Удзельнік:Dostojewskij/Унёсак]]
[[gl:Usuario:Dostojewskij/Contribucións]]
[[hr:Suradnik:Dostojewskij/Doprinosi]]
[[jv:Naraguna:Dostojewskij/Pasumbang]]
[[ka:მომხმარებელი:Dostojewskij/წვლილი]]
[[sc:Usuàriu:Dostojewskij/Contributos mios]]
[[sah:Кыттааччы:Dostojewskij/Суруйуу тиһилигэ]]
[[si:පරිශීලක:Dostojewskij/මගේ දායකත්වය]]
[[kw:Devnydhyer:Dostojewskij/Kevrohow]]
[[ln:Utilisateur:Dostojewskij/Nkásá nakomí]]
[[ku:Bikarhêner:Dostojewskij/Beşdariyên min]]
[[sw:Mtumiaji:Dostojewskij/Michango]]
[[eo:Uzanto:Dostojewskij/Kontribuoj]]
[[kaa:Paydalanıwshı:Dostojewskij/Úlesim]]
[[ta:பயனர்:Dostojewskij/பங்களிப்புக்கள்]]
[[sr:Корисник:Dostojewskij/Доприноси]]
[[cy:Defnyddiwr:Dostojewskij/Fy nghyfraniadau]]
[[lt:Naudotojas:Dostojewskij/Mano indėlis]]
[[ga:Úsáideoir:Dostojewskij/Iarrachtaí]]
[[el:Χρήστης:Dostojewskij/Η συνεισφορά μου]]
[[hy:Մասնակից:Dostojewskij/Ներդրում]]
[[hu:Szerkesztő:Dostojewskij/Közreműködések]]
[[li:Gebroeker:Dostojewskij/Mien biedrages]]
[[rue:Хоснователь:Dostojewskij/Приспівкы]]
[[mhr:Пайдаланыше:Dostojewskij/Мыйын надырем]]
[[an:Usuario:Dostojewskij/Contribucions]]
[[co:Utente:Dostojewskij/E mo cuntribuzioni]]
[[qu:Ruraq:Dostojewskij/Llamk'apusqaykuna]]
[[vep:Kävutai:Dostojewskij/Tehtud rad]]
[[lo:ຜູ້ໃຊ້:Dostojewskij/ປະກອບສ່ວນ]]
[[lb:Benotzer:Dostojewskij/Kontributiounen]]
[[olo:Käyttäi:Dostojewskij/Kohendukset]]
[[gan:用戶:Dostojewskij/貢獻]]
[[bh:प्रयोगकर्ता:Dostojewskij/योगदान]]
[[ha:User:Dostojewskij/Gudummawa]]
[[is:Notandi:Dostojewskij/Framlög]]
[[io:Uzanto:Dostojewskij/Mea adportado]]
[[os:Архайæг:Dostojewskij/Бавæрд]]
[[su:Pamaké:Dostojewskij/Kontribusi kuring]]
[[or:ବ୍ୟବହାରକାରୀ:Dostojewskij/ଅବଦାନ]]
[[pdc:Yuuser:Dostojewskij/Mei Ardickele]]
[[haw:Mea hoʻohana:Dostojewskij/He aha ka'u i lūlū ai]]
[[hsb:Wužiwar:Dostojewskij/Přinoški]]
[[km:អ្នកប្រើប្រាស់:Dostojewskij/ការរួមចំណែក]]</text>
      <sha1>h7obhg01uaxmq5hip0udkg38foql3kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aleksander Kudrjašovs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399763</id>
    <revision>
      <id>2969012</id>
      <parentid>2900759</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dostojewskij</username>
        <id>61970</id>
      </contributor>
      <comment>Kategorie:Geboortes in 1939</comment>
      <origin>2969012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2128" sha1="8keeqpo69xeorqthrupdfaechbdmpe0" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Patriarg|naam=Aleksandrs Kudryašovs|beeld=Metropolīts Aleksandrs 2011.jpg|breedte=220px|onderskrif=Aleksander in 2011.|kerk=Letties-Ortodokse Kerk|setel=|termyn=|priester=1982|monnik=1989|biskop=|voorganger=|opvolger=|geboortenaam=Aleksandrs Kudryašovs|geboortedatum={{Geboortedatum en ouderdom|1939|10|03}}|geboorteplek=Rudzāti, [[Letland]]|oorlede=|sterfteplek=|nasionaliteit=[[Letland|Letties]]|feesdag=|heilig=|web=[https://www.pareizticiba.lv/]}}

'''Aleksander''' ([[Lets|Letties]]: Aleksandrs Kudryašovs, 3 Oktober 1939),&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Latvijas enciklopēdija'' (in Letties). Vol.&amp;nbsp;1. Riga: Valerija Belokonis publishing house. 2002. p.&amp;nbsp;146. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;9984-9482-1-8&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt; is die [[Biskop|primaat]] van die Letties-Ortodokse Kerk en die Metropoliet van Riga en die hele Letland.

== Persoonlike lewe ==
Aleksandrs is op 3 Oktober 1939 in Rudzāti gebore.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hy het in 1964 aan die Universiteit van [[Daugavpils]] gegradueer. Hy was 'n onderwyser op die dorp Kalupe en 'n [[Russies]]onderwyser by die [[Riga]] Engelse Gimnasium.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

In 1982 is hy as [[priester]] georden in die Kerk van Elia, op die dorp Oest-Sini (Усть-Сыны), [[Perm]], en in 1983 is hy aangestel as hoofpriester van die Kerk van die Heilige Transfigurasie in Riga.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; In 1989 gradueer hy aan die Moskouse Teologiese Akademie en word 'n [[monnik]] en 'n Argimandriet. Sedert Oktober 1990 dien hy as die metropoliet van die Letties-Ortodokse Kerk.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

In 2002 ontvang hy die Orde van die Drie Sterre tweede klas in 2010 ontvang hy die Kruis van Erkenning eerste klas,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en hy is bekroon met die Orde van die Heilige Martelaar van Riga aartsbiskop Johannes eerste klas.&lt;ref&gt;Volkova, Vivanta (27 September 2016). [https://www.la.lv/pieskir-sveta-ordeni &quot;Pareizticīgā baznīca apbalvo mērus un uzņēmējus. Kas saņēmis svētmocekļa ordeni, kas medaļu? 1&quot;]. LA.LV (in Letties). Op 23 April 2023 herwin.&lt;/ref&gt; 

== Verywysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Oosters-Ortodokse Kerk]]
[[Kategorie:Geboortes in 1939]]</text>
      <sha1>8keeqpo69xeorqthrupdfaechbdmpe0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elgon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>408279</id>
    <revision>
      <id>2968984</id>
      <parentid>2626927</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Milenioscuro</username>
        <id>42112</id>
      </contributor>
      <comment>svg</comment>
      <origin>2968984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7814" sha1="3lw20ctb6xevxdwxok401hshblkfqh6" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Berg
| Naam                = Elgon
| Foto                = mount_elgon_topo.jpg
| Foto onderskrif     = Elgon (&lt;small&gt;links&lt;/small&gt;) en die ''[[Groot Skeurvallei]]'' (&lt;small&gt;regs&lt;/small&gt;)
| Hoogte              = 4321
| Ligging             = {{vlagland|Kenia}}
| Bergreeks           = 
| Prominence          = 
| Koördinate          = {{Koördinate|0|9|3|S|37|18|27|O|type:mountain|aansig=inlyn,titel}}
| Topografiese kaart  = 
| Tipe                = [[Skildvulkaan]]
| Rotsouderdom        = 24 miljoen jaar
| Laaste uitbarsting  = 
| Eerste bestyging datum = 
| Eerste bestyging persoon =
| Maklikste klimroete =
| Vertaling van naam  = 
| Taal                = 
| Uitspraak           = 
| duimdrukkerkaart         = Kenia
| duimdrukkeretiketposisie = regs
| diumdrukkerkaartgrootte  = 290
| duimdrukkerkaartbyskrif  =
| breedtegraad             = 1
| breedtegraad_m           = 7
| breedtegraad_s           = 6
| breedtegraad_NS          = 
| lengtegraad              = 34
| lengtegraad_m            = 31
| lengtegraad_s            = 30
| lengtegraad_OW           = 
}}
'''Elgon''' is 'n uitgewerkte [[skildvulkaan]] op die grens tussen [[Kenia]] en [[Uganda]],&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.uwa.or.ug/elgon.html | title=Uganda Wildlife Authority | publisher=www.uwa.or.ug | access-date=2008-03-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071224072954/http://www.uwa.or.ug/elgon.html | archive-date=2007-12-24 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; noord van [[Kisumu]] en wes van [[Kitale]]. Die berg se hoogste punt, bekend as &quot;Wagagai&quot;, is geheel en al binne in Uganda geleë.&lt;ref name=&quot;peaklist&quot;&gt;[http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/africa.html Africa Ultra-Prominences] Peaklist.org. Retrieved 2012-01-11.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;peakbagger&quot;&gt;[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=11182 &quot;Mount Elgon, Uganda&quot; Peakbagger.com.] Retrieved 11 January 2012&lt;/ref&gt; Daar is geen bewyse van die vulkaan se eerste aktiwiteite nie, tog skat [[Geoloog|geoloë]] dat die vulkaan ten minste 24 miljoen jaar oud is, wat dit die oudste uitgewerkte vulkaan in [[Oos-Afrika]] maak.&lt;ref name=&quot;NASASatPhotos&quot;&gt;{{cite web | url=http://www2.jpl.nasa.gov/srtm/africa_radar_images.htm | title=SRTM Africa Images | publisher=[[NASA]] | date=28 August 2005 | access-date=24 October 2015 | author=NASA}}&lt;/ref&gt; Die berg se naam is ontleen van die [[Masai]]naam Elgonyi.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mount Elgon {{!}} volcano, Africa {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Mount-Elgon |access-date=2022-09-01 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Fisiese eienskappe ==
[[Lêer:Kenya topographic map-es.svg|duimnael|links|upright=1.2|Elgon (links middel) is op die Uganda-Kenya grens geleë in die Westelike Provinsie, noord van Kakamega, wes van Kitale.]]

Elgon is 'n groot alleenstaande vulkaniese berg op die grens van oostelike Uganda en westelike Kenia. Die berg is massief, met 'n diameter van 80 km en styg 3070 m bokant die omliggende vlakte uit. Die koeler hoogte van die berg verskaf verligting aan die mense van die warm omringgende vlaktes en die hoër hoogtes verskaf ook uitkoms vir [[flora]] en [[fauna]].

Die berg het vyf groot pieke:
* '''Wagagai'''  4321 m, in Uganda
* '''Sudek'''    4302 m, op die Kenia/Uganda grens
* '''Koitobos''' 4222 m, 'n platkop basalt kolom in Kenia
* '''Mubiyi'''   4211 m, in Uganda
* '''Masaba''' 	 4161 m, in Uganda

Ander kenmerke van die berg is:
* Die [[kaldera]] - Elgon is een van die grootste, bestaande kalderas in die wêreld.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mount Elgon {{!}} Earth Resources Observation and Science (EROS) Center|url=https://eros.usgs.gov/image-gallery/earth-as-art-3/mount-elgon|website=eros.usgs.gov|access-date=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* Die warmwater fonteine by die Suamrivier.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kenya Hikes Archives - Page 2 of 2|url=https://dicksonmountaineer.com/category/kenya-hikes/|last=techadmin|website=Dickson's Mountains Expeditions|language=en-US|access-date=2020-05-30}}&lt;/ref&gt;
* ''Endebess Bluff'' - 2,563 meter&lt;ref&gt;{{Cite web|title=What you need to know about Mt. Elgon Park in Uganda -|url=https://www.insidemountelgonnationalpark.com/need-to-know-about-mt-elgon.html|language=en-US|access-date=2020-05-30}}{{Dooie skakel|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* Die Ngwarisha, Makingeny, Chepnyalil en Kitum grotte: Die Kitumgrot is 60 m wyd en 200 m diep. Daar is [[sout]] in die grot en wilde [[olifant]]e besoek die grotte dikwels om die sout te lek nadat hulle stukke sout van die wande met hulle tande afgebreek het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://animal.discovery.com/fansites/wildkingdom/cave_elephants/field/field.html |title=Underground Elephants Resurface &amp;#124; Wild Kingdom &amp;#124; Animal Planet |publisher=Animal.discovery.com |date=2012-05-15 |access-date=2018-08-10}}&lt;/ref&gt; Richard Preston se boek ''The Hot Zone'' (1994) beskryf die grot se assosiasie met Marburgvirus nadat twee persone die grot besoek het (een in 1980 en die ander in 1987) en die virus opgedoen en gesterf het.&lt;ref&gt;Preston, Richard, ''The Hot Zone : The Terrifying True-Life Thriller'', Bantam Books, 1994.
&lt;/ref&gt;

Die berg se grond is rooi [[lateriet]]. Die berg is ook die oorsprong en opvanggebied van verskeie riviers onder andere die Suamrivier wat later die Turkwelrivier word en uitmond in die [[Turkanameer]]. Ook die Nzoia- en Lwakhakhariviere se oorspronge is hier op die berg en beide mond uit in die [[Victoriameer]]. Die dorp Kitale is aan die voetheuwels van die berg geleë. Die gebied om die berg word beskerm deur die ''Mount Elgon''-nasionale park, een aan weerskante van die internasionale grens.
[[Lêer:Endebess Bluff from below.jpg|links|duimnael|Endebess Bluff]]

== Fauna ==
'n Trop [[Afrika]] bosolifante was altyd teenwoordig rondom die berg wat diep in die grotte ingeloop het om sout te lek. Die trop kom nou egter net aan Kenia se kant van die berg voor waar hulle in die Kitumgrot in loop.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Elephants |url=https://mountelgonfoundation.org.uk/the-elephants/ |access-date=2022-09-01 |website=mountelgonfoundation.org.uk |language=en}}&lt;/ref&gt;

Daar is ook ander [[soogdier]] [[spesie]]s wat hoofsaaklik op die berg voorkom insluitend die ''Elgonskeerbek'' (''Crocidura elgonius''), ''Rudd se tandmol'' (''Tachyoryctes ruddi'') en ''Thomas se dwergmuis'' (''Mus sorella''). Daar is ook [[voël]] spesies wat op die berg voorkom, insluitend ''Macronyx sharpei'', ''Cisticola hunteri'', ''Pternistis jacksoni'' en ''Scleroptila elgonensis''.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BirdLife Data Zone |url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/mount-elgon-(kenya)-iba-kenya |access-date=2022-09-01 |website=datazone.birdlife.org}}&lt;/ref&gt;

'n Subspesie van die [[bosbok]] (''Tragelaphus scriptus heterochrous'') is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die berg. 'n Monster van die nou uitgestorwe Du Toit's-stroom [[padda]] (''Arthroleptides dutoiti'') is versamel aan die Keniaanse kant van die berg.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Species |url=https://www.edgeofexistence.org/species/ |access-date=2022-09-01 |website=EDGE of Existence |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== Flora ==
Seldsame plante kom op die berg voor, insluitend: ''[[Ardisiandra wettsteinii]]'', ''[[Carduus afromontanus]]'', ''[[Echinops hoehnelii]]'', ''[[Ranunculus keniensis]]'' en ''[[Romulea congoensis]]''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tour-uganda.com/national-parks/uganda-national-parks/mt-elgon-nationl-park.html|title=SiteBuilder|website=www.tour-uganda.com|access-date= 2 November 2023|archive-date=18 Februarie 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100218060620/http://www.tour-uganda.com/national-parks/uganda-national-parks/mt-elgon-nationl-park.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{en-vertaal|Mount Elgon}}

{{taksonbalk}}

[[Kategorie:Vulkane]]
[[Kategorie:Skildvulkane]]</text>
      <sha1>3lw20ctb6xevxdwxok401hshblkfqh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koreaanse Keiserryk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>417910</id>
    <revision>
      <id>2969065</id>
      <parentid>2808417</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T09:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>168202</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Coat of arms of Korean empire (1900).svg]] → [[File:Korean Empire emblem in 1900 Petit Journal.svg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · it's incorrect to call an emblem from a magazine poster a coat of arms</comment>
      <origin>2969065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6780" sha1="cmg6jr9y3kdb5tui0vtguuf48pbna9g" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Voormalige land
|inheemse_naam	=대한제국/大韓帝國&lt;br /&gt;''Daehan Jeguk''/''Taehan Cheguk''
|gewone_lang_naam	=Keiserryk Groot-Korea
|gewone_naam	=Korea
|kontinent	=Asië
|gebied		=Oos-Asië
|land		=Korea
|era       	=Nuwe tyd
|status     	=Keiserryk
|status_teks	=
|ryk		=Koreaanse Keiserryk
|bestaanstydperk =1897–1910
|jaar_begin	=1897
|jaar_einde	=1910
|datum_begin	=[[13 Oktober]] [[1897]]
|datum_einde	=[[29 Augustus]] [[1910]]
|gebeurtenis_begin	=Keiserryk uitgeroep
|gebeurtenis_einde	=Japannese anneksasie
|gebeurtenis1	=Grondwet goedgekeur
|datum_gebeurtenis1	=[[17 Augustus]] [[1899]]
|gebeurtenis2	=Eulsa-verdrag
|datum_gebeurtenis2	=[[17 November]] [[1905]]
|gebeurtenis3	=Den Haagse Geheime Gesantsaak
|datum_gebeurtenis3	=Julie 1907
|gebeurtenis4	=
|datum_gebeurtenis4	=
|gebeurtenis5	=
|datum_gebeurtenis5	=
|gebeurtenis_voor	=
|datum_voor	=
|gebeurtenis_na	=
|datum_na	=
|v1		=Joseon
|vlag_v1	=Flag of Korea (1893).svg
|v2		=
|vlag_v2	=
|v3		=
|vlag_v3	=
|v4		=
|vlag_v4	=
|v5		=
|vlag_v5	=
|n1		=Japannese Keiserryk
|vlag_n1	=Flag of Japan.svg
|n2		=
|vlag_n2	=
|n3		=
|vlag_n3	=
|n4		=
|vlag_n4	=
|n5		=
|vlag_n5	=
|beeld_vlag	=Flag of Korea (1899).svg
|vlag = Vlag van Suid-Korea
|beeld_wapen	=Imperial Seal of the Korean Empire.svg
|wapen = Keiserlike Seël van Korea
|beeld_kaart	=Map of the Greater Korean Empire.svg
|beeld_kaart_byskrif	=Die Koreaanse Keiserryk tussen 1903 en 1905
|nasionale_leuse	=광명천지/光明天地&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(Verlig hemel en aarde)&lt;/small&gt;
|nasionale_volkslied	=대한제국 애국가/大韓帝國愛國歌&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Patriotiese volkslied van die Groot-Koreaanse Ryk)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:National anthem of Korean Empire.wav|senter]]&lt;/center&gt;
|wetgewer=Jungchuwon &lt;small&gt;(tot 1907)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;''geen'' (heerskap deur dekreet) &lt;small&gt;(van 1907 af)
|godsdiens=[[Konfusianisme]]&lt;br /&gt;[[Boeddhisme]]&lt;br /&gt;[[Sjamanisme]]&lt;br /&gt;[[Taoïsme]]&lt;br /&gt;[[Christendom]]&lt;br /&gt;[[Cheondoïsme]]
|hoofstad		=[[Seoel|Hanseong]] &lt;small&gt;(nou [[Seoel]])&lt;/small&gt;
|breedtegraad_grade	=37
|breedtegraad_minute	=33
|breedtegraad_NS	=N
|lengtegraad_grade	=126
|lengtegraad_minute	=59
|lengtegraad_OW	        =O
|algemene_tale	=[[Koreaans]]
|regeringstipe	=Monargie
|titel_leier	=[[Keiser]]
|leier1		=[[Gojong van Korea|Gwangmu]]
|jaar_leier1	=1897–1907 &lt;small&gt;(eerste)&lt;/small&gt;
|leier2		=[[Sunjong van Korea|Yunghui]]
|jaar_leier2	=1907–1910 &lt;small&gt;(laaste)&lt;/small&gt;
|leier3		=
|jaar_leier3	=
|leier4		=
|jaar_leier4	=
|leier5		=
|jaar_leier5	=
|leier6		=
|jaar_leier6	=
|leier7		=
|jaar_leier7	=
|leier8		=
|jaar_leier8	=
|titel_verteenwoordiger = Generaal-resident
|verteenwoordiger1 = Itō Hirobumi
|jaar_verteenwoordiger1=1905–1909 &lt;small&gt;(eerste)&lt;/small&gt;
|verteenwoordiger2 = Terauchi Masatake
|jaar_verteenwoordiger2=1909–1910 &lt;small&gt;(laaste)&lt;/small&gt;
|verteenwoordiger3 = 
|jaar_verteenwoordiger3=
|verteenwoordiger4 = 
|jaar_verteenwoordiger4=
|verteenwoordiger5 = 
|jaar_verteenwoordiger5=
|verteenwoordiger6 = 
|jaar_verteenwoordiger6=
|verteenwoordiger7 = 
|jaar_verteenwoordiger7=
|verteenwoordiger8 = 
|jaar_verteenwoordiger8=
|titel_adjunk	= Eerste minister
|adjunk		= Kim Hong-jip
|jaar_adjunk	=1894–1895 &lt;small&gt;(eerste)&lt;/small&gt;
|adjunk2	= Lee Wan-yong
|jaar_adjunk2	=1907–1910 &lt;small&gt;(laaste)&lt;/small&gt;
|stat_jaar1	=1900&lt;ref&gt;{{ko}} {{cite book |author=권태환 신용하 |title=조선왕조시대 인구추정에 관한 일시론 |year=1977}}&lt;/ref&gt;
|stat_bev1	=17082000
|stat_opp1	=
|bev_digtheid1	=
|stat_jaar2	=
|stat_bev2	=
|stat_opp2	=
|bev_digtheid2	=
|stat_jaar3	=
|stat_bev3	=
|stat_opp3	=
|bev_digtheid3	=
|stat_jaar4	=
|stat_bev4	=
|stat_opp4	=
|bev_digtheid4	=
|geldeenheid	=Yang &lt;small&gt;(1897–1900)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Won &lt;small&gt;(1900–1910)&lt;/small&gt;
}}
{{Koreaanse name
|titel = Koreaanse Keiserryk
|beeld = 
|onderskrif = 
|beeldbreedte = 
|Hangul = 대한제국
|Hanja = 大韓帝國
|Hersiende Romanisering = ''Daehan jeguk''
|McCune-Reischauer = ''Taehan cheguk''
|ander = 
|betekenis = &quot;Keiserryk Groot-Korea&quot;
}}
Die '''Koreaanse Keiserryk''' ([[Koreaans]]: 대한제국; [[Hanja]]: 大韓帝國, ''Daehan jeguk'', ''Taehan cheguk'', letterlik: &quot;Keiserryk Groot-Korea&quot;), amptelik die '''Keiserryk Korea''' of '''Keiserlike Korea''',&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.much.go.kr/L/oSFDZp4lv4.do |title=Passport of Korean Empire from National Museum of Korean Contemporary History |accessdate=5 Augustus 2024}}&lt;/ref&gt; was 'n [[Korea]]anse monargie wat in Oktober 1897 deur [[Gojong van Korea|koning Gojong]] van die [[Joseon]]-dinastie uitgeroep is. Die keiserryk het bestaan tot [[Japannese Keiserryk|Japan]] se anneksasie van Korea in Augustus 1910.

Gedurende die Koreaanse Keiserryk se bestaan het keiser Gojong toesig gehou oor die Gwangmu-hervorming, 'n geleidelike modernisering en verwestersing van Korea se weermag, ekonomie, grondstelsel, onderwysstelsel en verskeie nywerhede. In 1905 het die Koreaanse Keiserryk 'n [[protektoraat]] van die Japannese Keiserryk geword. Ná die Japannese anneksasie in 1910 is die Koreaanse Keiserryk ontbind. Die Koreaanse Keiserryk was tot op hede die laaste onafhanklike Koreaanse staat wat die hele [[Korea|Koreaanse Skiereiland]] beheer het.

== Keisers ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
!rowspan=&quot;2&quot;|#
!rowspan=&quot;2&quot;|Portret
!colspan=&quot;2&quot;|Noemnaam
!rowspan=&quot;2&quot;|Bewind
!colspan=&quot;2&quot;|Hoflikheidsnaam (H) /&lt;br /&gt;[[Skuilnaam]] (S)
!colspan=&quot;2&quot;|Tempelnaam (廟號) (T) /&lt;br /&gt;[[Postuum|Postume naam]] (諡號) (P)
!colspan=&quot;2&quot;|Naam van tydperk (年號)
|-
!Verwesters
!Hangul/Hanja
!Verwesters
!Hangul/Hanja
!Verwesters
!Hangul/Hanja
!Verwesters
!Hangul/Hanja
|-
|1
|[[Lêer:Korea-Portrait of Emperor Gojong-01.jpg|80px]]
|Yi Myeong bok&lt;br /&gt;Yi Hui
|이명복 (李命福)&lt;br /&gt;이희 (李㷩)
|1897–1907
|Seongrim (H)&lt;br /&gt;Juyeon (S)
|성림 (聖臨, H)&lt;br /&gt;주연 (珠淵, S)
|[[Gojong van Korea|Gojong]] (T)&lt;br /&gt;Keiser Tae (P)
|고종 (高宗, T)&lt;br /&gt;태황제 (太皇帝, P)
|Gwangmu
|광무 (光武)
|-
|2
|[[Lêer:Emperor Sunjong.jpg|80px]]
|Yi Cheok
|이척 (李坧)
|1907–1910
|Gundang (H)&lt;br /&gt;Jeongheon (S)
|군방 (君邦, H)&lt;br /&gt;정헌 (正軒, S)
|[[Sunjong van Korea|Sunjong]] (T)&lt;br /&gt;Keiser Hyo (P)
|순종 (純宗, T)&lt;br /&gt;효황제 (孝皇帝, P)
|Yunghui
|융희 (隆熙)
|}

== Galery ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Lêer:Seal of the Korean Empire.svg|Seël van die Koreaanse Keiserryk
Lêer:Imperial emblem of Korean empire.svg|Keiserlike embleem van die Koreaanse Keiserryk
Lêer:National Seal of Korea.svg|Nasionale seël van die Koreaanse Keiserryk
Lêer:Korean Empire emblem in 1900 Petit Journal.svg|Wapen van die Koreaanse Keiserryk
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Korean Empire|Koreaanse Keiserryk}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geskiedenis van Korea]]</text>
      <sha1>cmg6jr9y3kdb5tui0vtguuf48pbna9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420269</id>
    <revision>
      <id>2968997</id>
      <parentid>2842460</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2968997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32998" sha1="3e9k5vgiv7fgk7rikjzefzmvzhahgdl" xml:space="preserve">{{kursiewe titel}}
{{Inligtingskas Televisiereeks
| reeksnaam                = Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story
| beeld                    = {{Multibeeld
   | align = left
   | direction = horizontal
   | beeld1      = Premios Goya 2018 - Javier Bardem (cropped).jpg
   | width1 = 122
   | onderskrif1 = 
   | beeld2      = Durga Chew-Bose, the director, and Chloë Sevigny, an actor, at the 2024 Toronto International Film Festival (TIFF) in Toronto, Canada. 02 (cropped).jpg
   | width2 = 151
   | onderskrif2 = 
|voetskrif = Javier Bardem en Chloë Sevigny speel die rolle van José en Kitty Menendez.
  }}
| onderskrif               = 
| genre                    = Ware moorddrama
| skepper                  = 
|regisseur =
| rolverdeling             = {{Plainlist|
* [[Javier Bardem]]
* [[Chloë Sevigny]]
* [[Cooper Koch]]
* Nicholas Alexander Chavez
* [[Ari Graynor]]
* [[Nathan Lane]]
}}
| musiek       = 
| openingstema  =
| oorsprongsland           = [[VSA]]
| taal                     = [[Engels]]
| aantal_seisoene          = 
| aantal_episodes          = 9
|lokasie = 
| vervaardiger = Ryan Murphy 
| skrywer= Ian Brennan
| looptydperk              = 
| kinematografie = 
| maatskappy               = 
| netwerk = [[Netflix]]
| eerste_uitsending        = {{Begindatum|2024|09|19|df=yes}}
| laaste_uitsending        = 
| voorafgegaan_deur       = ''[[Dahmer – Monster: The Jeffrey Dahmer Story|The Jeffrey Dahmer Story]]''
}}

'''''Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story''''' is die tweede seisoen van die [[Amerika]]anse biografiese misdaaddramareeks vir [[televisie]] ''Monster''. Dit is vir [[Netflix]] geskep deur die vervaardiger Ryan Murphy en skrywer Ian Brennan. Die tweede seisoen sentreer om die moord in 1989 op José ([[Javier Bardem]]) en Kitty Menendez ([[Chloë Sevigny]]) deur hulle seuns, Lyle (Nicholas Alexander Chavez) en Erik ([[Cooper Koch]]). Dit vertel die storie uit verskillende perspektiewe, met die broers se oogpunt as die sentrale vertelling.

Dit is die tweede seisoen in die ''Monster''-reeks en volg op ''[[Dahmer – Monster: The Jeffrey Dahmer Story]]''. Die program is aanvanklik in 2020 as 'n beperkte reeks bestel, maar Netflix het in 2022 aangekondig dat dit uitgebrei is met twee verdere uitgawes wat geskoei is op &quot;ander monsteragtige figure&quot;. Die ontwikkeling van die tweede seisoen, wat op die Menendez-broers fokus, is op 1 Mei 2023 aangekondig.

Met die première op 19 September 2024 het die seisoen gemengde resensies gekry, hoewel die toneelspel van veral Bardem en Koch geprys is. Kritiek is uitgespreek oor die lengte, inkonsekwente toon en die uitbeelding van die bloedskandelike verhouding tussen die Menendez-broers. Erik Menendez het die seisoen gekritiseer oor die onakkuraathede en die uitbeelding van Lyle. Dit was 'n kommersiële sukses en met sy debuut was dit wêreldwyd die nommereenreeks op Netflix. 'n Derde seisoen met die titel ''The Original Monster'' word tans ontwikkel, met [[Charlie Hunnam]] as die reeksmoordenaar [[Ed Gein]].

==Opsomming==
''Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story'' vertel die verhaal van twee broers wat in 1996 aangekla is van die moord op hulle ouers, José en Kitty Menendez. Die aanklaer het beweer hulle het dit gedoen omdat hulle hulle ouers se fortuin wou erf, maar die broers het beweer, en volstaan steeds daarby, dat hulle lewenslank deur hulle ouers fisiek, emosioneel en seksueel mishandel is. Hulle dien lewenslange vonnisse uit, sonder die moontlikheid van parool.&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?si=fYvxKLrg2PMQaUL1&amp;v=_EaEllq5FLk&amp;feature=youtu.be |title=MONSTERS: The Lyle and Erik Menendez Story {{!}} Official Trailer #1 {{!}} Netflix |date=September 4, 2024 |last=Netflix |access-date=September 6, 2024 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Blistein |first=Jon |date=September 4, 2024 |title=The Menendez Brothers Take Family Drama to New Extremes in ''Monsters'' Trailer |url=https://www.rollingstone.com/tv-movies/tv-movie-news/monsters-trailer-menendez-brothers-series-1235094891/ |url-status=live |archive-url=https://archive.md/EeORD |archive-date=October 16, 2024 |access-date=September 6, 2024 |magazine=[[Rolling Stone]]}}&lt;/ref&gt;

==Hoofkarakters==
* [[Javier Bardem]] is José Menendez, 'n ryk en magtige sakeman in die vermaakbedryf. Hy word beskryf as 'n ambisieuse en beherende pa wat hoë verwagtings van sy seuns koester. Lyle en Erik beweer hulle het José uit selfverdediging vermoor ná jare se fisieke, emosionele en seksuele mishandeling.&lt;ref name=&quot;TC cast&quot;/&gt; Dit is die eerste groot TV-rol vir Bardem, wat hoofsaaklik rolprentwerk doen. Hy beskryf José as &quot;hierdie veeleisende man [wat] regtig dink en voel hy is altyd reg en ander moet hom gehoorsaam&quot;.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |title=Your Guide to the Multiple Perspectives in Monsters |url=https://www.netflix.com/tudum/articles/monsters-lyle-erik-menendez-story-perspectives |url-status=live |archive-url=https://archive.md/Ds7sc |archive-date=October 16, 2024 |website=Tudum deur [[Netflix]]}}&lt;/ref&gt; 
* [[Chloë Sevigny]] is Mary Louise &quot;Kitty&quot; Menendez, Lyle en Erik se ma wat 'n stryd voer teen geestestoestande, veral [[depressie]], [[alkohol]]isme en [[dwelmmisbruik]]. Ná die moorde het Lyle en Erik beweer Kitty was medepligtig aan die beweerde mishandeling deur hulle pa. In haar beskrywing van Kitty het Sevigny gesê sy twyfel of Kitty met opset die beweerde sekusele mishandeling geïgnoreer het.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite magazine |date=March 25, 2024 |title=Chloë Sevigny on 'Feud,' 'Monsters,' and Being a Generational Muse |url=https://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/a60244904/chloe-sevigny-feud-monster-interview-2024/ |archive-url=https://archive.md/SFucL |archive-date=October 16, 2024 |access-date=September 27, 2024 |magazine=Harper's BAZAAR}}&lt;/ref&gt;
* [[Cooper Koch]] is Erik Menendez, die jongste broer wat, saam met Kyle, hulle ouers in 1989 vermoor het.&lt;ref name=&quot;TC cast&quot;/&gt; 
* Nicholas Alexander Chavez is Lyle Menendez, die oudste broer.&lt;ref name=&quot;TC cast&quot;&gt;{{Cite web |last=Burack |first=Emily |date=September 19, 2024 |title=The Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story Casting Is So Spot-On |url=https://www.townandcountrymag.com/leisure/arts-and-culture/g62243670/monsters-lyle-erik-menendez-story-actors-real-life-people-photos/ |url-status=live |archive-url=https://archive.md/Irenv |archive-date=October 16, 2024 |website=Town &amp; Country}}&lt;/ref&gt; 
* [[Ari Graynor]] is Leslie Abramson, Erik se hoofadvokaat. Sy het 'n aggressiewe styl in die hof.&lt;ref name=&quot;TC cast&quot;/&gt;
* [[Nathan Lane]] is Dominick Dunne, 'n prominente joernalis wat bekend is vir sy groot belangstelling in hoëprofielmisdaadsake. Dunne het 'n sleutelstem geword in die vorming van die openbare mening oor die broers se storie deur sy artikel &quot;The Nightmare on Elm Drive&quot; vir die tydskrif ''Vanity Fair''.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dunne |first=Dominick |date= |orig-date=October 1990 |title=Nightmare on Elm Drive |url=https://archive.vanityfair.com/article/1990/10/nightmare-on-elm-drive |url-status=live |archive-url= |access-date=October 14, 2024 |website=Vanity Fair |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

==Episodes==
{|
|-----
! bgcolor=&quot;silver&quot; | &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
! bgcolor=&quot;silver&quot; | &amp;nbsp;Seisoen&amp;nbsp;
! bgcolor=&quot;silver&quot; | &amp;nbsp;Episodes&amp;nbsp;
! bgcolor=&quot;silver&quot; | Uitgereik
|-----
| bgcolor=#E97451 | || 2 || 9
| {{Begindatum|2024|9|19|df=y}}
|}

===Seisoen 2===
{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}
|-
| '''1'''
| '''&quot;Blame It on the Rain&quot;'''
| '''Carl Franklin'''
| '''Ryan Murphy, Ian Brennan'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
In 1989 word Lyle en Erik Menendez tydelik deur die [[FBI]] in hegtenis geneem ná die moord op hulle ouers, José en Kitty Menendez, in hulle huis in [[Beverly Hills]]. Die broers gee die [[Amerikaanse Mafia|Mafia]] aanvanklik die skuld. Erik word gery deur nagmerries oor sy ouers wat sterf en gaan spreek dr. Jerome Oziel. Hy erken hy en sy broer het hulle ouers vermoor en vertel hoekom: Hulle pa, José, het hulle beheer en fisiek mishandel terwyl sy ma, Kitty, aan [[dwelm]]s verslaaf en geneig tot [[selfmoord]] was. Daarna roep dr. Oziel vir Lyle na sy kantoor en bel sy minnares, Judalon, om die bekentenis aan te hoor. Lyle ontken hulle het hulle ouers vermoor en verlaat die kantoor saam met Erik.

{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}
|-
| '''2'''
| '''&quot;Spree&quot;'''
| '''Carl Franklin'''
| '''Ian Brennan, David McMillan'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
Nadat hulle hulle ouers vermoor het, bestee Lyle en Erik 'n deel van die aand uithuisig om 'n alibi te skep. Toe hulle terugkeer huis toe, bel Lyle die polisie om die moord te rapporteer. Ná 'n ruk begin die broers 'n klomp geld op luukseartikels uitgee, hoewel hulle dink hulle pa het hulle onterf en dat hulle die testament moet kry voordat dit gelees word. Nadat die kluis waar die testament was, oopgemaak is, kom hulle agter hulle pa het al sy geld aan hulle nagelaat. Dr. Oziel hou aan om die seuns in sy spreekkamer te sien en bied aan dat hulle sy sakevennote word. Nadat Oziel vir Judalon uit sy huis gegooi het in 'n woedeaanval, gaan sy na die polisie nadat sy alles oor die Menendez-saak uitgevind het.

{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}
|-
| '''3'''
| '''&quot;Brother, Can You Spare a Dime?&quot;'''
| '''Paris Barclay'''
| '''Ian Brennan, David McMillan'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
Nadat Judalon vir die polisie van dr. Oziel se bande vertel wat hy opgeneem het, gaan die polisie na sy huis om daarop beslag te lê. Hulle hoor die broers se bekentenis. Lyle en Erik word gearresteer en van die moorde aangekla. Dis vir hulle moeilik om in die tronk aan te pas, maar Erik bevriend 'n ander gevangene. Die broers ontken die erns van hulle situasie en die moontlike gevolge totdat hulle prokureur vir hulle vertel hulle kan die doodstraf kry. Erik besluit om die waarheid oor sy ouers te vertel, maar Lyle weier. Die bewaarders kom agter Lyle wil saam met Erik ontsnap en skuif hom na 'n ander sel. Die familie stel Leslie Abramson as Erik se prokureur aan. Op voorstel van Leslie vertel Erik vir dr. William Vicary dat Lyle hom seksueel aangerand het, en dat José dit weer met Lyle gedoen het.

{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}
|-
| '''4'''
| '''&quot;Kill Or Be Killed&quot;'''
| '''Paris Barclay'''
| '''Ian Brennan, David McMillan'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
Leslie besoek Lyle om sy kant van die storie te hoor, maar Lyle weier om sy pa as 'n monster uit te beeld. Hy sê sy pa wou die beste vir hom hê, al was hy so streng met hom. Hy noem dat sy hare uitgeval het weens die druk wat sy pa op hom geplaas het en dat hulle pa gekeer het dat die broers in hegtenis geneem word vir roof. Eindelik begin Lyle praat oor hoe sy pa hom misbruik het en dat dit van erg na erger gevorder het. Sy ma het niks gedoen om dit stop te sit nie. Lyle het sy pa later sover gekry om op te hou om hom te misbruik, maar hy het Erik toe begin misbruik. Lyle het sy pa gekonfronteer en vir Leslie vertel José wou hulle vermoor. Dominick Dunne, 'n vyand van Leslie, het geargumenteer dat die broers waarlik boos is en nie vergifnis verdien nie.

{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}
|-
| '''5'''
| '''&quot;The Hurt Man&quot;'''
| '''Michael Uppendahl'''
| '''Ian Brennan'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
Tydens Leslie se besoek aan Erik, vertel Erik vir haar hoe sy ouers hom begin opsluit het en hoe sy pa hom misbruik het. Volgens hom was sy pa net vir Lyle lief. Toe José hom begin misbruik, het dit gevoel of dit die enigste tyd was dat sy pa werklik vir hom lief was. Die misbruik het later gevorder van masserings tot verkragting. Sy pa het gesê dit is om hom sterk te maak, hoewel dit vir hom eerder 'n marteling was. Sy ma was bewus hiervan en het sy [[penis]] begin ondersoek om te sien of hy 'n [[seksueel oordraagbare siekte]] het, want hy het in die geheim met 'n ander man seks gehad weens sy ondervinding met sy pa. Erik vertel vir Leslie hy is sedertdien 'n gebroke man.

{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}
|-
| '''6'''
| '''&quot;Don't Dream It's Over&quot;'''
| '''Max Winkler'''
| '''Ryan Murphy, Ian Brennan'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
Die fokus skuif na die ontknoping van die broers se bekentenis. Die polisie hoor op dr. Oziel se bande die seuns erken dat hulle hulle ouers vermoor het. Lyle en Erik begin verstaan hoe ernstig hulle situasie is. Die episode delf dieper in hulle sielkundige toestand en die groeiende spanning voor hulle verhoor.

{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}
|-
| '''7'''
| '''&quot;Showtime&quot;'''
| '''Michael Uppendahl'''
| '''David McMillan, Reilly Smith, Todd Kubrak'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
Lyle en Erik se verhoor begin in alle erns. Dié episode handel oor die begin van die hofdrama terwyl die aanklaer en advokate hulle openingsrede lewer. Die broers se advokate probeer hulle uitbeeld as die slagoffers van ernstige misbruik, terwyl die aanklaer van mening is dat gierigheid die rede vir die moorde was. Spanning neem toe terwyl die verhoor 'n mediasensasie word en dieper delf in die familiegeheime en emosionele lot van almal wat betrokke is.

{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}
|-
| '''8'''
| '''&quot;Seismic Shifts&quot;'''
| '''Ian Brennan'''
| '''Ian Brennan'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
Daar is 'n onverwagte ontwrigting wanneer 'n sterk [[aardbewing]] chaos in die hof en die broers se persoonlike lewe veroorsaak. Dié natuurramp word 'n [[metafoor]] vir die omwenteling in die hofsaak wanneer nuwe, skokkende getuienis gelewer word. Die spanning van die hofsaak word verweef met die letterlike skudding van die aarde en lê klem op die onstabiliteit en onvoorspelbaarheid van beide die regstryd en die broers se toekoms.

{| wikitable style=&quot;width: 100%; font-size: 95%; text-align:left;&quot;
! scope=col width=&quot;7%&quot; bgcolor =#E97451   | {{kleur|white|&amp;nbsp;Episode}}
! scope=col width=&quot;29%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Titel}}
! scope=col width=&quot;20%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Regisseur}}
! scope=col width=&quot;30%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Skrywer}}
! scope=col width=&quot;14%&quot; bgcolor =#E97451  | {{kleur|white|&amp;nbsp;Uitgereik}}}
|-
| '''9'''
| '''&quot;Hang Men&quot;'''
| '''Michael Uppendahl'''
| '''David McMillan, Reilly Smith, Todd Kubrak, Ian Brennan'''
|'''{{Begindatum|2024|9|19|df=yes}}'''
|}
Die verhoor bereik 'n hoogtepunt wanneer albei kante hulle slotredes lewer. Die spanning in die hof is voelbaar terwyl die jurie die seuns se lot beslis. Buite die hof neem die mediawaansin toe en die broers worstel met die feit dat hulle die [[doodstraf]] kan kry. Dié episode verken die emosionele en sielkundige tol op Lyle en Erik, sowel as die impak op die res van die familie terwyl die verhoor sy einde nader.

==Ontvangs==
Die seisoen se debuut was wêreldwyd in die nommereenposisie van Netflix, met 12,3&amp;nbsp;miljoen kyke (of 97,5 miljoen uur se kyk) in net vier dae ná die uitreiking.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Campione |first=Katie |date=September 24, 2024 |title='Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story' Tops Netflix Charts In Debut Weekend But Can't Beat 'Dahmer' |url=https://deadline.com/2024/09/monsters-lyle-and-erik-menendez-story-tops-netflix-charts-debut-weekend-dahmer-1236098319/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007114714/https://deadline.com/2024/09/monsters-lyle-and-erik-menendez-story-tops-netflix-charts-debut-weekend-dahmer-1236098319/ |archive-date=October 7, 2024 |access-date=September 25, 2024 |website=Deadline}}&lt;/ref&gt; In sy tweede week het dit die gewildste reeks van die stromingsdiens gebly.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Campione |first=Katie |date=October 1, 2024 |title='Monsters: The Lyle And Erik Menendez Story' Is Netflix's Most-Watched Weekly Title As 'Nobody Wants This' Debuts In Second Place For TV |url=https://deadline.com/2024/10/monsters-the-lyle-and-erik-menendez-story-nobody-wants-this-premiere-netflix-ratings-1236104765/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007115013/https://deadline.com/2024/10/monsters-the-lyle-and-erik-menendez-story-nobody-wants-this-premiere-netflix-ratings-1236104765/ |archive-date=October 7, 2024 |access-date=October 2, 2024 |website=Deadline |language=en-US}}&lt;/ref&gt; In sy derde week het dit 13,1&amp;nbsp;miljoen kyke gekry en in die vierde week 8,7&amp;nbsp;miljoen kyke.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 9, 2024 |title=Global Top 10 – TV (English) |url=https://www.netflix.com/tudum/top10/tv?week=2024-10-06 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009034942/https://www.netflix.com/tudum/top10/tv?week=2024-10-06 |archive-date=October 9, 2024 |website=[[Netflix]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Massoto |first=Erick |date=October 15, 2024 |title=Netflix Subscribers Couldn't Wait To Watch The Menendez Brothers Themselves Talk About Their Crime |url=https://collider.com/netflix-the-menendez-brothers-documentary-top-10/ |url-status=live |archive-url=https://archive.md/qOVqP |archive-date=October 17, 2024 |access-date=October 16, 2024 |website=Collider |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Resensente se reakie===
[[Rotten Tomatoes]] het gemeen dit is morbied en bied kykers geen plesier in ruil daarvoor nie.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/tv/monsters/s02|title=''The Lyle and Erik Menendez Story – Monsters''|website=[[Rotten Tomatoes]]|access-date=October 12, 2024}}&lt;/ref&gt; [[Metacritic]] het dit 'n punt van 47 uit 100 gegee, gebaseer op 12 resensies, wat dui op 'n &quot;gemengde of gemiddelde&quot; reaksie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/tv/monster-2022/season-2/|title=''Monster'' (2022): Season 2|website=[[Metacritic]]|access-date=October 10, 2024|archive-date= 9 Oktober 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009002853/https://www.metacritic.com/tv/monster-2022/season-2/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Aramide Tinubu van die tydskrif ''Variety'' het gemeen dit is &quot;te lank en uitputtend&quot;.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Tinubu |first=Aramide |date=September 19, 2024 |title=Netflix's Menendez Brothers Series 'Monsters' Has Powerful Performances That Can't Stop the Story From Falling Off a Cliff: TV Review |url=https://variety.com/2024/tv/reviews/menendez-brothers-netflix-series-review-monsters-1236150885/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009010125/https://variety.com/2024/tv/reviews/menendez-brothers-netflix-series-review-monsters-1236150885/ |archive-date=October 9, 2024 |access-date=September 20, 2024 |website=Variety}}&lt;/ref&gt; Sy het die eerste helfte geprys, veral episode 5, maar gesê dit is daarna minder suksesvol. Tinubu het ook die toneelspel geprys, maar het gedink die verhaal is &quot;futiel en bisar&quot;.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; Inkoo Kang van ''The New Yorker'' het ook episode 5 uitgesonder as &quot;van Murphy se roerendste en ontstellendste werk in 'n lang tyd&quot;, maar die tweede helfte gekritiseer.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kang |first=Inkoo |date=October 8, 2024 |title=Ryan Murphy's Latest Era of Cynical Hits |url=https://www.newyorker.com/culture/on-television/ryan-murphys-latest-era-of-cynical-hits |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009023800/https://www.newyorker.com/culture/on-television/ryan-murphys-latest-era-of-cynical-hits |archive-date=October 9, 2024 |access-date=October 14, 2024 |work=The New Yorker |language=en-US |issn=0028-792X}}&lt;/ref&gt; 

In 'n resensie vir ''The Hollywood Reporter'' het Daniel Feinberg gesê die seisoen is &quot;onregverdig lank&quot;, maar hy het die vyfde episode geprys vir die skryfwerk en [[Cooper Koch]] en [[Javier Bardem]] se spel.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fienberg |first=Daniel |date=September 20, 2024 |title='Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story' Review: Despite a Terrifying Javier Bardem, Ryan Murphy's Netflix True-Crime Saga Falls Flat |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-reviews/monsters-the-lyle-and-erik-menendez-story-review-netflix-ryan-murphy-javier-bardem-chloe-sevigny-1236007678/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008212235/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-reviews/monsters-the-lyle-and-erik-menendez-story-review-netflix-ryan-murphy-javier-bardem-chloe-sevigny-1236007678/ |archive-date=October 8, 2024 |access-date=September 20, 2024 |website=The Hollywood Reporter}}&lt;/ref&gt; ''TVLine'' het Nicholas Alexander Chavez gekies as &quot;ster van die week&quot; vir sy spel in die vierde episode.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mason |first=Charlie |date=2024-09-28 |title=Performer of the Week: Nicholas Alexander Chavez |url=https://tvline.com/lists/nicholas-alexander-chavez-performance-monsters-netflix-lyle-menendez/ |access-date=2024-10-20 |website=TVLine |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Coch het 'n eervolle vermelding gekry vir sy spel in die vyfde episode.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gelman |first=Vlada |date=2024-10-05 |title=Performers of the Week: Kristen Bell and Adam Brody |url=https://tvline.com/lists/kristen-bell-adam-brody-performance-nobody-wants-this-finale-netflix/monsters-erik-menendez-cooper-koch/ |access-date=2024-10-20 |website=TVLine |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

===Lyle en Erik se verhouding===
Die seisoen is gekritiseer oor die implikasie van 'n [[bloedskande]]like verhouding tussen die Menendez-broers.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Grebenyuk |first=Yana |date=September 21, 2024 |title=Inside Monsters' Erik, Lyle Menendez Inaccuracies: Incest Claims, More |url=https://www.usmagazine.com/entertainment/news/inside-monsters-erik-lyle-menendez-inaccuracies-incest-claims-more/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009055835/https://www.usmagazine.com/entertainment/news/inside-monsters-erik-lyle-menendez-inaccuracies-incest-claims-more/ |archive-date=October 9, 2024 |access-date=September 24, 2024 |website=Us Weekly}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chaney |first=Jen |date=September 20, 2024 |title=Did Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story Need to Be So Sexy? |url=https://www.vulture.com/article/review-monsters-sexualizes-the-menendez-bros-true-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009032054/https://www.vulture.com/article/review-monsters-sexualizes-the-menendez-bros-true-story.html |archive-date=October 9, 2024 |access-date=September 24, 2024 |website=Vulture}}&lt;/ref&gt; Kevin Dolak het in ''The Hollywood Reporter'' van die tonele genoem met skimpe van bloedskande: In die tweede episode soen die broers mekaar kortliks nadat Lyle sy hande op Erik se nek gesit het; later onderbreek Lyle 'n dans van Erik en 'n meisie, vee [[kokaïen]] van sy neus af en plaas sy duim in sy broer se mond. Later, in epiosde sewe, kom Kitty af op die broers wat intiem saam stort.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Dolak |first=Kevin |date=September 23, 2024 |title=Incest Innuendo in 'Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story' Is Pure Fiction, Says Trial Expert |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/monsters-the-lyle-and-erik-menendez-story-incest-fiction-1236009852/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009030622/https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/monsters-the-lyle-and-erik-menendez-story-incest-fiction-1236009852/ |archive-date=October 9, 2024 |access-date=September 25, 2024 |website=The Hollywood Reporter}}&lt;/ref&gt; 

Nicole Vassell van die tydskrif ''Glamour'' beskryf die bloedskandelike uitbeelding as &quot;'n skokkende byvoeging tot 'n storie wat reeds moeilik is om te verteer&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vassell |first=Nicole |date=September 20, 2024 |title=The Menendez brothers incest plot in Monsters shows true crime has gone too far |url=https://www.glamourmagazine.co.uk/article/menendez-brothers-incest-plot-monsters-netflix |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007140322/https://www.glamourmagazine.co.uk/article/menendez-brothers-incest-plot-monsters-netflix |archive-date=October 7, 2024 |access-date=September 24, 2024 |website=Glamour UK}}&lt;/ref&gt; 

Die hofsaakkundige en joernalis Robert Rand, skrywer van die boek van 2018 ''The Menendez Murders'', noem die bewerings van bloedskande &quot;fantasie&quot; en sê daar is geen geloofbare bewyse vir sulke bewerings nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Esquibias |first=Liza |date=September 23, 2024 |title=Lyle and Erik Menendez Trial Expert Says Incest Storyline in Ryan Murphy's 'Monsters' Series Is 'a Fantasy' |url=https://people.com/lyle-and-erik-menendez-trial-expert-incest-storyline-monsters-series-not-true-8717146 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009133958/https://people.com/lyle-and-erik-menendez-trial-expert-incest-storyline-monsters-series-not-true-8717146 |archive-date=October 9, 2024 |access-date=September 24, 2024 |website=People}}&lt;/ref&gt; Volgens hom ruk die storie die broers se verhouding uit verband vir dramatiese effek. Lyle Menendez het ook tydens sy verhoor getuig hy het nooit 'n seksuele verhouding met sy broer gehad nie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

===Reaksie van Erik Menendez===
Op 20 September 2024 het Erik Menendez 'n verklaring uitgereik deur sy vrou se [[Twitter|X]]-rekening. Hy kritiseer die [[karikatuur]]agtige uitbeelding van Lyle en die blatante leuens in die program. Hy voel dit is met opset gedoen en kan nie glo Ryan Murphy weet so min van hulle lewens dat hy dit nie met voorbedagte rade gedoen het nie. 

Hy sê: &quot;Dit is vir my hartseer dat Netflix se oneerlike uitbeelding van die tragedies om ons misdaad die pynlike waarhede verskeie stappe terug geneem het – terug deur 'n tyd toe die aanklaer 'n verhaal gebou het op die geloofstelsel dat mans nie seksueel misbruik word nie, en dat mans verkragtingstrauma anders as vroue ervaar. Dié skandelike leuens is die laaste twee dekades verkeerd bewys deur talle dapper slagoffers wat hulle persoonlike skande ontsien en dapper daaroor gepraat het.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mercuri |first=Monica |title=Erik Menendez Speaks Out Against Netflix's 'Monsters' Series, Calls It A 'Dishonest Portrayal' |url=https://www.forbes.com/sites/monicamercuri/2024/09/22/erik-menendez-speaks-out-against-netflixs-monsters-series-calls-it-a-dishonest-portrayal/ |access-date=2024-10-10 |website=Forbes |language=en}}&lt;/ref&gt;

In reaksie op Erik se verklaring sê die medeskepper Ryan Murphy: &quot;Daar was vier mense betrokke – twee van hulle is dood, en twee lewe met hulle standpunte. Maar wat van die ouers? Ons het as storievertellers die verpligting om ook hulle perspektief te plaas op grond van ons navorsing, wat ons gedoen het.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.eonline.com/videos/2374651459532/ryan-murphy-addresses-criticism-of-monsters-the-lyle-and-erik-menendez-story-exclusive |title=Ryan Murphy Addresses Criticism of 'Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story' (Exclusive) - E! Online |access-date=2024-09-24 |via=www.eonline.com}}&lt;/ref&gt; [[Nathan Lane]], wat die rol van Dominick Dunne vertolk, het gesê: &quot;[Erik] het nie die program gesien nie. Hy kritiseer en veroordeel dit sonder dat hy dit gesien het. 'n Mens moet dit dus met 'n knippie sout neem.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last1=Earl |first1=William |last2=Murphy |first2=J. Kim |date=2024-09-25 |title='Monsters' Cast Responds to Erik Menendez Slamming the Series: 'You Should Probably See It Before You Speak Out Again' |url=https://variety.com/2024/tv/news/monsters-stars-respond-erik-menendez-criticism-netflix-1236154970/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006103637/https://variety.com/2024/tv/news/monsters-stars-respond-erik-menendez-criticism-netflix-1236154970/ |archive-date=October 6, 2024 |access-date=2024-09-25 |website=Variety}}&lt;/ref&gt;

[[Cooper Koch]], wat Erik in die program uitbeeld, sê: &quot;Dit het my beslis geraak en my dinge laat voel [...] Ek verstaan hoe moeilik dit is dat die ergste deel van jou lewe op televisie uitgesaai word waar miljoene mense dit kan sien. Dit is so ontblotend. Ek verstaan hoe hy voel en staan by hom.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

===Reaksie van die Menendez-familie===
Op 25 September 2024 het Lyle en Erik Menendez se familie 'n verklaring oor die seisoen uitgereik, en dit beskryf as 'n &quot;fobiese, afstootlike, anachronistiese, reeksepisodiese nagmerrie&quot;. Hulle het bygevoeg: &quot;Ons familie is geviktimiseer deur hierdie groteske skokdrama [...] Dalk gaan ''Monsters'' eintlik oor Ryan Murphy.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kreps |first=Daniel |date=September 26, 2024 |title=Menendez Family Slams 'Monsters,' Ryan Murphy in Statement: 'Grotesque Shockadrama' |url=https://www.rollingstone.com/tv-movies/tv-movie-news/menendez-family-slams-monsters-ryan-murphy-statement-1235113502/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007110125/https://www.rollingstone.com/tv-movies/tv-movie-news/menendez-family-slams-monsters-ryan-murphy-statement-1235113502/ |archive-date=October 7, 2024 |access-date=October 17, 2024 |website=Rolling Stone |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Murphy het geantwoord dat ''Monsters'' &quot;die beste ding is wat die afgelope 30 jaar met die Menendez-broers gebeur het&quot;, met verwysing na die hernude openbare belangstelling in hulle saak ná die seisoen se kommersiële sukses.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Malkin |first=Marc |date=September 26, 2024 |title=Ryan Murphy Has 'No Interest' in Meeting the Menendez Bros. and Believes New Trial Is Possible: 'Monsters' Is the 'Best Thing That's Happened to Them in 30 Years' |url=https://variety.com/2024/tv/news/ryan-murphy-menendez-brothers-retrial-monsters-backlash-netflix-1236157104/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009165425/https://variety.com/2024/tv/news/ryan-murphy-menendez-brothers-retrial-monsters-backlash-netflix-1236157104/ |archive-date=October 9, 2024 |access-date=September 27, 2024 |website=Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Monsters: The Lyle and Erik Menendez Story}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse televisiereekse]]</text>
      <sha1>3e9k5vgiv7fgk7rikjzefzmvzhahgdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sandvlei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>421722</id>
    <revision>
      <id>2968977</id>
      <parentid>2891321</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T20:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geskiedenis */ skakel</comment>
      <origin>2968977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1696" sha1="9qzxkeydaoh63rv6kierjxy50wnzijz" xml:space="preserve">'''Sandvlei''' is 'n [[strandmeer]] in die suidoostelike punt van die [[Kaapse Vlakte]] in Suid-Afrika.

==Ligging==
Die meer is by 34° 05′ suid, 18° 28′ oos en tussen [[Muizenberg]], [[Lakeside]], [[Westlake]] en [[Sheraton Park]], met aan die oostekant die see en aan die suidekant die Steenberge. Aan die noordoostekant is die Marina da Gama. Hierdie vlei ontvang sy water van die [[Spaansematrivier]], [[Prinskasteelrivier]], [[Keysersrivier]] en die [[Dieprivier]].

==Natuurlewe==
‘n Natuurreservaat van 200 ha is rondom die vlei ontwikkel. [[Leervis]], [[Witsteenbras|steenbras]] en [[Witstompneus|stompneus]] kom hier voor, en 166 voëlsoorte en 20 reptielspesies is hier waargeneem. Metterjare is die uitheemse en indringerplante uitgeroei en het die oorspronklike flora herstel. Op ou kaarte word Sandvlei as ‘n inham van [[Valsbaai]] aangedui, maar het mettertyd byna afgesluit geraak van die see. In die reënseisoen is die mond oop, maar in die somer word die uitvloei beheer. 

==Geskiedenis==
In 1795 het die [[Slag van Muizenberg]] hier plaasgevind. Die eerste regatta op Sandvlei was in Junie 1884 en 65 bote het toe deelgeneem. Later jare is die vlei tot 'n 2 m diep uitgebagger, dit is verdubbel tot 60 ha in omvang, kanale is geskep en die marina ontwikkel.

==Lees ook==
*[[Prinsesvlei]]
*[[Zeekoevlei]]

== Bronnelys ==
*Burman, Jose: Safe to the Sea. [[Kaapstad]]: [[Human &amp; Rousseau]], 1962
*Burman, Jose: The False Bay story. Kaapstad: Human &amp; Rousseau, 1977. {{ISBN|0-7981-0777-4}}
*Slingsby, Peter: Exploring the Cape Peninsula. Muizenberg: Slingsby Maps, 2013. {{ISBN|978-1-920377-11-3}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Kaapstad]]
[[Kategorie:Mere in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>9qzxkeydaoh63rv6kierjxy50wnzijz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Derek Warwick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>428905</id>
    <revision>
      <id>2968940</id>
      <parentid>2967389</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule Een-uitslae */ Wêreld-Sportmotor</comment>
      <origin>2968940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20829" sha1="0z8nxa8vcqpcm0bvjn9vavuanz9yohb" xml:space="preserve">{{Inligtingskas renjaer
| name          = Derek Warwick
| image         = Derek Warwick Silverstone 2014.JPG
| caption       = Warwick by die [[2014 Britse Grand Prix]]
| birth_name    = Derek Stanley Arthur Warwick
| nationality   = {{vlagikoon|GBR}} Brit
| birth_date    = {{Geboortedatum en ouderdom|1954|8|27|df=y}}
| birth_place   = New Alresford, [[Hampshire]], [[Engeland]]
| Years         = 1981–1993
| Old Team      = Toleman, [[Renault F1|Renault]], [[Brabham]], [[Arrows]], [[Team Lotus|Lotus]], Footwork
| Races         = 162 (147 begin)
| Championships = 0
| Wins          = 0
| Podiums       = 4
| Points        = 71
| Poles         = 0
| Fastest laps  = 2
| First race    = [[1981 San Marino Grand Prix]]
| First win     = 
| Last win      = 
| Last race     = [[1993 Australiese Grand Prix]]
}}
'''Derek Stanley Arthur Warwick''' (gebore [[27 Augustus]] [[1954]]) is 'n [[Britse]] voormalige [[motorsport|renjaer]] wat tussen 1981 en 1993 aan [[Formule Een]]-wedrenne deelgeneem het. In uithouvermoërenne het Warwick die Wêreldsportmotorkampioenskap en die 24-uur van Le Mans gewen, beide in 1992 met [[Peugeot]].

[[Beeld:Derek Warwick's Superstox car.jpg|duimnael|links|Derek Warwick se Superstox-renmotor, Matchams Park, 1973]]
Warwick is in Alresford, [[Hampshire]], [[Engeland]] gebore.&lt;ref name=grandprix.com&gt;{{cite web|url=http://www.grandprix.com/gpe/drv-warder.html|title=Drivers: Derek Warwick|access-date=22 Maart 2008|publisher=GrandPrix.com}}&lt;/ref&gt; Hy het in 1981 vir Toleman geteken en sy debuut by die [[1981 San Marino Grand Prix|San Marino Grand Prix]] gemaak; hy het eers in die TG181 gekwalifiseer tydens die seisoen-afsluitende [[Caesars Palace Grand Prix]]. In 1984 het hy vier podiumplekke met [[Renault F1|Renault]] behaal.

Hy het die Superstox Engelse Kampioenskap in 1971 gewen en die Wêreldkampioenskap by Wimbledon-stadion in 1973.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite web|url=http://richardsf1.com/2011/03/13/exclusive-interview-derek-warwick/|title=Exclusive Interview: Derek Warwick|publisher=Richard's F1|access-date=26 Augustus 2011|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205164502/http://richardsf1.com/2011/03/13/exclusive-interview-derek-warwick/|archive-date=5 Februarie 2012}}&lt;/ref&gt;

In 2005 en 2006 het hy in die eerste seisoen van die Grand Prix Masters-formule vir uitgetrede Formule Een-jaers gejaag. Hy het as die vierde bestuurder aan drie Grands Prix in 2010 en 2011 deelgeneem. Hy was president van die Britse Renbestuurdersklub (2011-2017), waar hy [[Damon Hill]] opgevolg het en Paddy Hopkirk voorafgegaan het.

== Formule Een-uitslae ==
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Jaar
! Inskrywer
! Onderstel
! Enjin
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! Plek
! Punte
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[1982 Formule Een-seisoen|1982]]
! Toleman Motorsport
! rowspan=&quot;2&quot; | Toleman TG181C
! rowspan=&quot;3&quot; | Hart 415T 1.5 [[Inlynviersilinder|L4]] [[Turboaanjaer|t]]
| style=&quot;background:#EFCFFF;&quot; | [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#FFCFCF;&quot; | [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|DNQ}}
| style=&quot;background:#FFCFCF;&quot; | [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]&lt;br /&gt;{{small|DNPQ}}
| colspan=&quot;13&quot; |
! rowspan=&quot;3&quot; |NC
! rowspan=&quot;3&quot; |0
|-
! rowspan=&quot;2&quot; nowrap=&quot;&quot; | Toleman Group
| colspan=&quot;3&quot; |
| style=&quot;background:#EFCFFF;&quot; | [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#EFCFFF;&quot; | [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#FFCFCF;&quot; | [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|DNQ}}
| [[1982 Detroit Grand Prix|DET]]
| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| style=&quot;background:#EFCFFF;&quot; | ''[[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#EFCFFF;&quot; | [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#CFCFFF;&quot; | [[1982 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|15}}
| style=&quot;background:#CFCFFF;&quot; | [[1982 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
| style=&quot;background:#EFCFFF;&quot; | [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| style=&quot;background:#EFCFFF;&quot; | [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| colspan=&quot;2&quot; |
|-
! nowrap| Toleman TG183
|colspan=14|
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|-
| [[1983 Formule Een-seisoen|1983]]
! nowrap| Toleman Motorsport
! nowrap| Toleman TG183B 
! nowrap| Hart 415T 1.5 [[Inlynviersilinder|L4]] [[Turboaanjaer|t]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|
! 14de
! 9
|-
| [[1984 Formule Een-seisoen|1984]]
! [[Renault F1|Équipe Renault]]
! nowrap| Renault RE50
! nowrap| [[Renault F1|Renault]] EF4 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;| [[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| ''[[1984 Detroit Grand Prix|DET]]''&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;| [[1984 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|11}}&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! 7de
! 23
|-
|rowspan=2|[[1985 Formule Een-seisoen|1985]]
!rowspan=2 nowrap| [[Renault F1|Équipe Renault]]
! Renault RE60
! [[Renault F1|Renault]] EF4B 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1985 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|10}}&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1985 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1985 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1985 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|colspan=9|
!rowspan=2|14de
!rowspan=2|5
|-
! nowrap| [[Renault F1|Renault]] RE60B
! nowrap| Renault EF15 1.5 [[V6-enjin|V6]][[Turboaanjaer|t]]
|colspan=7|
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1985 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1985 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1985 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1985 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1985 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1985 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1985 Europese Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1985 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|-
| [[1986 Formule Een-seisoen|1986]]
! nowrap| [[Olivetti]] [[Brabham]]
! nowrap| [[Brabham]] BT55
! nowrap| BMW M12/13/1 1.5 [[Turboaanjaer|t]]
| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|9}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1986 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFFFFF;&quot;| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{small|DNS}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1986 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! NC
! 0
|-
|[[1987 Formule Een-seisoen|1987]]
! nowrap| [[Arrows]] Megatron
! nowrap| Arrows A10
! nowrap| Megatron M12/13 1.5 L4
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|11}}&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|13}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! 16de
! 3
|-
|[[1988 Formule Een-seisoen|1988]]
! nowrap| Arrows Megatron
! nowrap| Arrows A10
! nowrap| Megatron M12/13 1.5 L4
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|9}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1988 Detroit Grand Prix|DET]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1988 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1988 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! 8ste
! 17
|-
|[[1989 Formule Een-seisoen|1989]]
! nowrap| Arrows [[Ford Motor Company|Ford]]
! nowrap| Arrows A11
! nowrap| Ford Cosworth DFR 3.5 [[V8-enjin|V8]]
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|9}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1989 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1989 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|9}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! 10de
! 7
|-
|[[1990 Formule Een-seisoen|1990]]
! Camel [[Team Lotus]]
! [[Team Lotus|Lotus]] 102
! [[Lamborghini]] 3512 3.5 [[V12-enjin|V12]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1990 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1990 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1990 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1990 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1990 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1990 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1990 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
! 14de
! 3
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| [[1993 Formule Een-seisoen|1993]]
!rowspan=&quot;2&quot; nowrap| Footwork&lt;br/&gt;Mugen-Honda
!Footwork FA13B
!rowspan=&quot;2&quot; | Mugen-Honda MF-351&lt;br/&gt;HB 3.5 [[V-enjin|V10]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|9}}
|colspan=14|
!rowspan=&quot;2&quot;| 16de
!rowspan=&quot;2&quot;| 4
|-
! Footwork FA14
|colspan=2| 
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1993 Europese Grand Prix|EUR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|13}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1993 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|16}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|13}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1993 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Duitse Grand Prix|GER]]&lt;br /&gt;{{small|17}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;| [[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;| [[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;{{small|15}}&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|14}}&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;| [[1993 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
|}

== Wêreld-Sportmotorkampioenskapuitslae ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Jaar
! Inskrywer
! Klas
! Onderstel
! Enjin
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! Plek
! Punte
|-
|[[1983]]
!Porsche Kremer Racing
!C
!Kremer CK5
! nowrap|[[Porsche]] Type-935 3.0 L [[Platsessilinder|F6]] [[Turboaanjaer|t]]
|[[6 Hours of Monza|MNZ]]
|[[Silverstone-renbaan|SIL]]
|[[Nürburgring|NÜR]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[Spa-Francorchamps|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|[[Fuji Speedway|FUJ]]
|[[Kyalami Grand Prix-renbaan|KYA]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|LMS&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|
|
!NC
!0
|-
|[[1986]]
! Silk Cut Jaguar
!C1
! nowrap|Jaguar XJR-6
! nowrap|[[Jaguar]] 6.5 L [[V12-enjin|V12]]
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 360 km of Monza|MNZ]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[1986 24 Hours of Le Mans|LMS]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[1986 100 Miles of Norisring|NOR]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Brands Hatch-renbaan|BRH]]&lt;br /&gt;{{small|4}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[Jerez-renbaan|JER]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[Nürburgring|NÜR]]&lt;br /&gt;{{small|Ret}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[Circuit de Spa-Francorchamps|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|[[Fuji Speedway|FUJ]]&lt;br /&gt;{{small|3}}
!style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|'''3de'''
!style=&quot;background:#FFDF9F;&quot;|'''81'''
|-
|rowspan=2|[[1991]]
!rowspan=2 nowrap|Silk Cut Jaguar
!rowspan=2|C1
! nowrap|Jaguar XJR-14
! nowrap|Jaguar HB 3.5 L [[V8-enjin|V8]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]&lt;br /&gt;{{small|NC}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|MNZ&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Nürburgring|NÜR]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Magny-Cours-renbaan|MAG]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Meksikostad|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[Japan|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|
!rowspan=2 style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''2de'''
!rowspan=2 style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|'''79'''
|-
! nowrap|Jaguar XJR-12
! nowrap|Jaguar 7.4 L [[V12-enjin|V12]]
|colspan=3|
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|LMS&lt;br /&gt;{{small|4}}
|colspan=5|
|-
|[[1992]]
! nowrap|[[Peugeot|Peugeot Talbot Sport]]
!C1
! Peugeot 905 Evo 1B
! nowrap|[[Peugeot]] SA35-A2 3.5 L [[V-enjin|V10]]
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[1992 500 km of Monza|MNZ]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Silverstone-renbaan|SIL]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[1992 24 Hours of Le Mans|LMS]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFDFDF;&quot;|[[1992 500 km of Donington|DON]]&lt;br /&gt;{{small|2}}
|style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|[[Suzuka Internasionale Renbaan|SUZ]]&lt;br /&gt;{{small|1}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[Magny-Cours-renbaan|MAG]]&lt;br /&gt;{{small|5}}
|colspan=3|
!style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''1ste'''
!style=&quot;background:#FFFFBF;&quot;|'''98'''
|-
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Warwick, Derek}}
[[Kategorie:Formule Een-renjaers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1954]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>0z8nxa8vcqpcm0bvjn9vavuanz9yohb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jonathan Palmer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>429184</id>
    <revision>
      <id>2968942</id>
      <parentid>2966363</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T17:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2968942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4259" sha1="c1org8iiwafjfzurmxm3mqd3ipfsma1" xml:space="preserve">{{Inligtingskas renjaer
| name          = Jonathan Palmer
| image         = Jonathan Palmer Profile.jpg
| caption       = Palmer in 2011
| birth_name    = Jonathan Charles Palmer
| birth_date    = {{birth date and age|df=yes|1956|11|7}}
| birth_place   = Lewisham, London, Engeland
| nationality   = {{vlagikoon|GBR}} Brit
| Years         = 1983–1989
| Old Team      = [[Williams F1|Williams Racing]], RAM, Zakspeed, [[Tyrrell Racing|Tyrrell]]
| Races         = 88 (83 begin)
| Championships = 0
| Wins          = 0
| Podiums       = 0
| Points        = 14
| Poles         = 0
| Fastest laps  = 1
| First race    = [[1983 Europese Grand Prix]]
| Last race     = [[1989 Australiese Grand Prix]]
}}
'''Jonathan Charles Palmer''' (gebore 7 November 1956) is 'n voormalige [[Britse]] renjaer, [[motorsport]]bestuurder en TV-kommentator wat van 1983 tot 1989 aan [[Formule Een]] deelgeneem het.

[[Lêer:Zakspeed 841 Dr. Jonathan Palmer.jpg|duimnael|links|280px|Palmer loods 'n Zakspeed by die [[1985 Duitse Grand Prix]]]]
Voor sy loopbaan in motorsport, is Palmer as geneesheer by Londen se Guy's-hospitaal opgelei. Hy het ook as junior dokter by Cuckfield- en Brighton-hospitale gewerk. Palmer was tussen 1983 en 1989 aktief in Formule Een en het vir [[Tyrrell Racing|Tyrrell]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], RAM en Zakspeed gejaag. Hy het 14 kampioenskapspunte in 83 renne gewen.

== Formule Eenloopbaan ==
Palmer het by [[Williams F1|Williams]] as 'n toetsbestuurder aangesluit vir die 1982 en [[1983 Formule Een-seisoen|1983-seisoene]] terwyl hy in F2 gejaag het, en het sy Formule Een-debuut by [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] op 25 September 1983 gemaak, waar hy in 'n Williams aan die [[1983 Europese Grand Prix]] deelgeneem het. Hierdie rit was 'n &quot;dankie&quot; van [[Frank Williams]] en Patrick Head. Hy het 13de uit 26 deelnemers geëindig. 

Hy het in 1984 na die Skoal Bandit RAM March-span oorgeskakel, waar sy uitslae 'n 8ste plek, drie 9de, 'n 10de en 'n 13de plek opgelewer het. Hy het in 1985 by Zakspeed aangesluit, in agt wedrenne weggespring en uit almal geval, behalwe die [[1985 Detroit Grand Prix]], toe hy elfde geëindig het. Tydens sy tuiswedren by Brands Hatch daardie jaar het Palmer sy algemene praktisynvaardighede gebruik om te help met die bevryding van [[Equipe Ligier|Ligier]]-renjaer [[Jacques Laffite]] nadat Laffite 'n ernstige ongeluk op die openingsrondte gely het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.racefans.net/2016/07/13/mansell-wins-piquets-car/|title=Mansell wins in Piquet’s car|website=racefans.net|first=Keith|last=Collantine|date=13 July 2016|accessdate=13 August 2024}}&lt;/ref&gt;

== Sportmotors ==
[[Lêer:Jonathan Palmer Ford RS200 Brands Hatch 1990 001.jpg|duimnael|regs|280px|Palmer bestuur 'n Ford RS200 by [[Brands Hatch-renbaan|Brands Hatch]] in 1990.]]
Palmer het ook tussen 1983 en 1990 met 'n Groep C Porsche in sportmotorwedrenne gejaag, die 1000 km van Brands Hatch in 1984 met sy medebestuurder Jan Lammers gewen en in 1985 die tweede plek by die 24-uur van Le Mans saam met sy medebestuurders James Weaver en Richard Lloyd ingeneem.

== Sakebelange ==
Palmer het gehelp om die McLaren F1-padmotor te ontwikkel, en het 'n nuwe spoedrekord vir produksiemotors (231&amp;nbsp;mpu) in een van hierdie motors by die Nardo-toetsbaan opgestel.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.carmagazine.co.uk/Drives/Search-Results/First-drives/McLaren-F1-drive-June-1994-Roger-Bell/|title=McLaren F1 review|publisher=Car Magazine (UK)|access-date=13 Julie 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121109101728/http://www.carmagazine.co.uk/Drives/Search-Results/First-drives/McLaren-F1-drive-June-1994-Roger-Bell/|archive-date=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Hy is die meerderheidsaandeelhouer en uitvoerende hoof van MotorSport Vision (MSV), 'n maatskappy wat ses Britse motorsportbane, die PalmerSport-korporatiewe renbyeenkoms by Bedford Autodrome en verskeie renkampioenskappe, insluitend British Superbikes en GB3, bedryf. Sy seun, [[Jolyon Palmer|Jolyon]], het van 2016 tot 2017 in Formule Een meegeding.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{DEFAULTSORT:Palmer, Jonathan}}
[[Kategorie:Britse renjaers]]
[[Kategorie:Formule Een-renjaers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1956]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>c1org8iiwafjfzurmxm3mqd3ipfsma1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tanglewood-natuurreservaat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>449904</id>
    <revision>
      <id>2968930</id>
      <parentid>2811683</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>skakels</comment>
      <origin>2968930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1792" sha1="g1105ylhllwy92yom3a323iotdvhtn5" xml:space="preserve">Die '''Tanglewood-natuurreservaat''' by [[Kloof, KwaZulu-Natal|Kloof]] is in privaatbesit en in 1985 tot natuurmonument verklaar.&lt;ref name=&quot;bartho&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;blpn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;famousdurban&quot; /&gt;

==Ligging==
Hierdie bewaringsgebied is 5&amp;nbsp;km wes van [[Pinetown]] en lê tussen Kloof en die fabrieke by Westmead. Die terrein van 160 ha met inheemse bos en grasvelde is sedert 1982 in besit van die Walker-familie en is dus nie vryelik toeganklik nie.

==Flora==
Die plantegroei is divers: [[silwerblaarsuikerbos]], [[troshofiesuikerbos]], [[watsonia]], [[wildelukwart]], [[lemoenhout]], [[bostou]], wildevy (''Ficus sonderi''), ''[[Pentanisia]]'' en ''[[Gladiolus saundersii]]''. Besonder groot eksemplare van die [[platkroon]] en die [[wildepopulier]] kom hier voor.

==Fauna==
Reeds ‘n 150 voëlsoorte is al hier waargeneem. Wat die verdere dierelewe betref, is die volgende soorte opvallend: [[bosbok]], [[duiker]], [[blouaap]], rooi[[muishond]], [[gebande muishond]], [[watermuishond]], [[grootkolmuskeljaatkat]], [[luiperd]] en die [[bosvark]].

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;bartho&quot;&gt;{{Cite web |url=https://bartho.blog/2015/10/07/tanglewood-farm-nature-reserve/ |title=Tanglewood Farm Nature Reserve }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;blpn&quot;&gt;{{Cite web |url=https://blpn.org/2019/10/05/tanglewood-nature-reserve/ |title=Tanglewood Nature Reserve |access-date=11 Junie 2025 |archive-date=21 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821073516/https://blpn.org/2019/10/05/tanglewood-nature-reserve/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;famousdurban&quot;&gt;{{Cite web |url=https://famousdurban.co.za/a-haven-called-tanglewood/ |title=A haven called Tanglewood }}&lt;/ref&gt;

}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Natuurreservate in KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>g1105ylhllwy92yom3a323iotdvhtn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968934</id>
      <parentid>2968930</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>koord, +items</comment>
      <origin>2968934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1966" sha1="aqo9ad8l47g7a9ck1wvycbr1br3x8cl" xml:space="preserve">Die '''Tanglewood-natuurreservaat''' by [[Kloof, KwaZulu-Natal|Kloof]] is in privaatbesit en in 1985 tot natuurmonument verklaar.&lt;ref name=&quot;bartho&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;blpn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;famousdurban&quot; /&gt;

==Ligging==
Hierdie bewaringsgebied is 5&amp;nbsp;km wes van [[Pinetown]] en lê tussen Kloof en die fabrieke by Westmead. Die terrein van 160 ha met inheemse bos en grasvelde is sedert 1982 in besit van die Walker-familie en is dus nie vryelik toeganklik nie.

==Flora==
Die plantegroei is divers: [[silwerblaarsuikerbos]], [[troshofiesuikerbos]], [[watsonia]], [[wildelukwart]], [[lemoenhout]], [[bostou]], wildevy (''Ficus sonderi''), ''[[Pentanisia]]'' en ''[[Gladiolus saundersii]]''. Besonder groot eksemplare van die [[platkroon]] en die [[wildepopulier]] kom hier voor.

==Fauna==
Reeds ‘n 150 voëlsoorte is al hier waargeneem. Wat die verdere dierelewe betref, is die volgende soorte opvallend: [[bosbok]], [[duiker]], [[blouaap]], rooi[[muishond]], [[gebande muishond]], [[watermuishond]], [[grootkolmuskeljaatkat]], [[luiperd]] en die [[bosvark]].

==Nabygeleë natuurreservate==
* [[Krantzkloof-natuurreservaat]]
* [[Springside-natuurreservaat]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;bartho&quot;&gt;{{Cite web |url=https://bartho.blog/2015/10/07/tanglewood-farm-nature-reserve/ |title=Tanglewood Farm Nature Reserve }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;blpn&quot;&gt;{{Cite web |url=https://blpn.org/2019/10/05/tanglewood-nature-reserve/ |title=Tanglewood Nature Reserve |access-date=11 Junie 2025 |archive-date=21 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821073516/https://blpn.org/2019/10/05/tanglewood-nature-reserve/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;famousdurban&quot;&gt;{{Cite web |url=https://famousdurban.co.za/a-haven-called-tanglewood/ |title=A haven called Tanglewood }}&lt;/ref&gt;

}}
{{Normdata}}

{{koördinate|29|46|00|S|30|48|15|O|type:landmark_region:ZA|aansig=titel}}
[[Kategorie:Natuurreservate in KwaZulu-Natal]]
[[Kategorie:KwaZulu-Natal]]</text>
      <sha1>aqo9ad8l47g7a9ck1wvycbr1br3x8cl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>456750</id>
    <revision>
      <id>2968910</id>
      <parentid>2921673</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>maandelikse argief afgetrek</comment>
      <origin>2968910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226630" sha1="8f956yc4oma62ocyjak9dgwe8uvjzul" xml:space="preserve">{{argief}}
== Voorspoed vir 2026 ! ==

Gemeenskap, beste wense vir 2026! Mag 2026 die besigste jaar nog ooit wees vir ons Wikipedia! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:18, 31 Desember 2025 (UTC)

== Beste wense vir 2026! ==

Gemeenskap, dankie vir julle ondersteuning en harde werk gedurende 2025! Aan almal wat voorbladartikels geskep het, dankie - dit is en bly harde werk! Beste wense aan julle en die families vir 2026! Dit gaan 'n groot jaar vir ons Wikipedia wees! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:29, 31 Desember 2025 (UTC)

:Baie dankie, van my kant ook vir die hele Suid-Afrika uit Duitsland! Dit bly ook 'n uitdaging om artikels op datum te hou, iets wat KI nooit sal kan doen nie (bronne lees en teks hersien)! Die artikelhersiening rondom die jaarwisseling bly ook baie interessant! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 31 Desember 2025 (UTC)

== Pampa of Pampas ==

Gelukkige en voorspoedige nuwe jaar 2026 almal daar wat aan die Afrikaanse Wikipedia skryf! Onlangs het ek die artikel [[Pampas]] begin en wou nou daarna skakel, maar voordat ek voortgaan het ek 'n vraag: Is dit Pampa of Pampas in Afrikaans? Ek sien albei op die Afrikaanse Wikipedia, bv. [[pampashert]]. Nou wonder ek en wil eers seker maak. En word dit in die omgangstaal gebruik soos in Duits? ''Ich wohne in der Pampa.'' beteken &quot;ek woon op die platteland.&quot; Sal dit ook in Afrikaans werk (ek twyfel, dis dalk die platteland). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 00:20, 3 Januarie 2026 (UTC)
:Die AWS en HAT gee &quot;die pampas&quot; aan, wat beteken die grasvlaktes. Nie gebruik vir die platteland nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  14:42, 3 Januarie 2026 (UTC)
::{{Ping|BurgertB}} baie dankie. Ek sien dit word met 'n kleinletter geskryf. Lyk my die betekenis in die omgangstaal geld slegs in Duits, gevolglik nie noemenswaardig in die Afrikaanse artikel nie. Dan kan ek maar die artikel skuif en die skakels aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:15, 3 Januarie 2026 (UTC)
:::{{Ping|SpesBona}} Jammer, die Pampas in Suid-Amerika is met 'n hoofletter. Die algemene woord is 'n kleinletter, soos pampasgras. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:25, 3 Januarie 2026 (UTC)
::::{{Ping|BurgertB}} in al die artikels waar na dié Suid-Amerikaanse grasvlakte verwys word is nou die korrekte [[Pampas]]-skakel. Dis nou tyd dat beide pampasgras en pampashert ook by Pampas genoem word. :) Baie dankie nogmaals! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:15, 3 Januarie 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

== Oesjaar is 17 jaar hier... ==

Gemeenskap, vandag vier ek my 17de jaar hier op ons Wikipedia! Wat 'n rit! Dankie vir almal se ondersteuning. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:38, 6 Januarie 2026 (UTC)

[[Gebruiker:Aliwal2012|Admin Aliwal2012]] sê:
[[Lêer:Charline the cat and her kittens.jpg|duimnael|center|280px|Beste Oesjaar, jy is soos 'n ma vir ons almal!]]

== Proteste ==

Is daar so 'n woord? Ek weet van 'n betoging, protestasie en protesteer, maar al die proteste verwar my. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 16:18, 7 Januarie 2026 (UTC)
:Ek dink nie so nie. Wel protesoptog, demonstrasie, betoging . . . [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  20:51, 8 Januarie 2026 (UTC)

:: Ja, &quot;proteste&quot; kom voor in die HAT (p.897). Dit is die meervoud van &quot;protes&quot;. &quot;Mondelinge of skriftelike verklaring dat 'n mens jou teen iets versit, al kan jy dit nie belet nie; teëspraak, voorbehoud&quot;. [[Gebruiker:JCBrand|JCBrand]] ([[Gebruikerbespreking:JCBrand|kontak]]) 06:19, 27 Januarie 2026 (UTC)

== Woordeboek van die Afrikaanse Taal ==

Gemeenskap, die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] is hierdie jaar 100 jaar jonk! Ons wens die HUB [[Phillip Louw]] en sy span sterkte toe met hulle feesreëlings! Hopenlik nooi hulle ons vir 'n koffietjie of iets... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 8 Januarie 2026 (UTC)
: Is daar enige vrywilliger wat die artikel van Phillip na Engels wil vertaal? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:51, 8 Januarie 2026 (UTC)
::{{Uitgevoer}} [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 12:27, 15 Januarie 2026 (UTC)
::: Baie dankie [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]]! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:40, 15 Januarie 2026 (UTC)

== Kaninchanon Thongchay ==

Gemeenskap, die artikel bestaan nie in Engels of sy eie moedertaal nie, en het ook geen bronne nie.

Kan ek die artikel verwyder? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:50, 8 Januarie 2026 (UTC)

: Ek kry geen onafhanklike verwysings na die persoon nie. Hy het ook nie 'n Wikidata-inskrywing nie, en is nie 'n noemenswaardige persoon op die stadium nie. Ek steun die verwydering. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:56, 8 Januarie 2026 (UTC)
:: {{ondersteun}} verwydering! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:47, 9 Januarie 2026 (UTC)

{{Uitgevoer}} deur Oesjaar.
:::Korrek. Wikipedia mag nie verflou word tot 'n versameling van onbenullige, aandagsoekende onderwerpe nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 16:16, 11 Januarie 2026 (UTC)

== Ons voorblad ==

Gemeenskap, ons voorblad is gevandaliseer. Nadat dit herstel is deur ons kundiges, hoe kan ons dit beskerm? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:17, 10 Januarie 2026 (UTC)
:Ek weet nie hoe iemand die blad kon verander het nie, want dit is al sedert 2005 beskerm om slegs administrateurs toe te laat. Ek het dieselfde verandering gaan aanbring, en dit het gewerk. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  07:33, 10 Januarie 2026 (UTC)
:: Dankie [[Gebruiker:BurgertB]]! Ek het 'n onderhoud om 8:35 op [[Radio Laeveld]] gehad en ons bespreek elke keer die voorblad. Praat van net betyds... Sjoe! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:57, 10 Januarie 2026 (UTC)

:::Ek dink nie dat die probleem deur 'n wysiging veroorsaak is nie. Daar is geen verskil in ons [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Tuisblad&amp;diff=2866813&amp;oldid=2774431 tuisblad se weergawegeskiedenis vir vandag nie]. Lyk my die geskrapte blad [[Sjabloon:Voorbladinleiding/styles.css]] het 'n gemors veroorsaak en sedert dit geskrap is, werk alles weer reg. Die tweede wysiging aan ons voorblad het dalk die &quot;cache&quot; verfris. Myns insiens is {{Ping|Ternera}} onskuldig, die ou wat vandag die sjablone geskep het, is aanspreeklik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 10 Januarie 2026 (UTC)
::::Ek het ons voorblad met die kaskade-effek beskerm wat onderbladsye (sjablone ens.) ook sal insluit, sien [[:en:Wikipedia:CASCADE]]. Hoop dit help! Die ander taalweergawes doen dit ook (min of meer). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:30, 10 Januarie 2026 (UTC)

== [[Shahd Seethaler-Wari]] ==

Gemeenskap, hierdie artikel bestaan nie op die Engelse of die Duitse Wiki's nie. Het dit bestaansreg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:19, 11 Januarie 2026 (UTC)

:Daar bestaan ‘n Wikidata inskrywing  vir haar. Identifiseerders (databsisse) soos VIAF, GND en DBB het inskrywings oor haar. 

:Sien wel onafhanklike verwysings na haar insluitende ‘n profiel op die Max Planck-instituut se webwerf. Het die artikel ietwat meer neutraal gemaak. Glo nie sy is regtig vreeslik noemenswaardig nie (sover geen Duitse of Engelse artikel nie) maar dit doen ook seker nie skade nie. Glo ons kan dit maar hou maar tog dophou as iemand prober om die neutraliteit te versteur. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:23, 11 Januarie 2026 (UTC)

== Maandelikse besoeke en diepte ==

Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar.

Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC)

:Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949
:Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655
:Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC)

== 25 Jaar vandag! ==

Die Wikipedia Stigting is vandag 25 Jaar jonk! Geluk Jimmy Wales met jou breinkind! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:18, 15 Januarie 2026 (UTC)

:En Larry Sanger. Wales is 'n boelie van die ergste soort, 'n Bureaukraat. Maar nou ja. Sulke mense handhaaf soms die vrede.  [[Gebruiker:Savethewhaleslol|Savethewhaleslol]] ([[Gebruikerbespreking:Savethewhaleslol|kontak]]) 22:22, 28 Januarie 2026 (UTC)
::Terloops, die Wiki idee het van Sanger af gekom. Maar die Amerikaners gee mos alle krediet aan die ou met die geld. Toemaar Tesla. [[Gebruiker:Savethewhaleslol|Savethewhaleslol]] ([[Gebruikerbespreking:Savethewhaleslol|kontak]]) 22:24, 28 Januarie 2026 (UTC)

== Vertalings in wording: Geen aksie op bladsy? ==

Hallo almal

Ek vertaal verskeie vertalings op een slag (deels om verveeldheid uit te skakel; deels omdat ek soms moet navorsing doen oor terme en ekwivalente). Daar is dus sowat 5 of 6 vertalings wat in wording is. Wanneer ek op die artikels klik, maak die gewone vertaalbladsy oop, maar daar verskyn geen teks of enige grafika van watter aard ook al nie. Die bladsy is dus letterlik en figuurlik leeg. Waarom sou dit gebeur? Is daar moontlik een of ander tegniese fout?

Dankie

[[Gebruiker:GeorgeF1974|GeorgeF1974]] ([[Gebruikerbespreking:GeorgeF1974|kontak]]) 11:37, 15 Januarie 2026 (UTC)
:Ek weet ook nie hoe daardie hulpmiddel werk nie. Gebruik gewoonlik google translate om interessante voorstelle te kry en werk van daar af verder. Verder is blokkiesraaiselwoordeboeke baie nuttig om die regte Afrikaanse woord te vind. Die beste van voorgenoemde wat ek sal teëgekom het is dié van G. de Villiers et al., Watter Woord Blokraaiselgids. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:56, 19 Januarie 2026 (UTC)

== Monokotiele ==
Naand {{ping|JMK}}, kan jy dalk help met 'n artikel oor [[Monokotiele]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:14, 18 Januarie 2026 (UTC)
:Dis hoë prioriteit. Net effe toegegooi op die oomblik. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 02:14, 19 Januarie 2026 (UTC)
::Goeie more Oesjaar! Mag 'n apteker die Engelse artikel kortweg vertaal vir ons? Ek sit by die KFC se Wifi, geen Letaba Netwerk met die vloede hier! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:12, 19 Januarie 2026 (UTC)
::: Enige persoon is welkom. Ons sal in elk geval proeflees. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:57, 19 Januarie 2026 (UTC)
:::: {{uitgevoer|Artikel geskep}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:02, 19 Januarie 2026 (UTC)

== Thank you for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.

'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Januarie 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

: Ek stel belang om deel te neem en kan help met organisering. Laat weet my wie nog belangstel. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 12:08, 19 Januarie 2026 (UTC)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 13:20, 18 Januarie 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== Dagsê almal! ==

Hello all. Deon has invited me to your geselshoekie. Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], very pleased to be in your corner of Wikimedia. Ek moet sê, ek dink dat die 25ste Verjaarsdagpartytjie van Wikipedia te veel op die Engelse Wikipedia gefokus het and the 350 (or so) other language versions did not get a mention. Pity. 

Wikipedia se sterkpunt na my mening is sy veeltaligheid. And I think this is a strength we can build on. By learning to use Wikidata (https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page)'n gratis en oop versameling van kennis wat deur beide mense asook masjiene gelees en geredigeer kan word) and Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/wiki/Tuisblad) 'n aanlynbewaarplek van beeld-, klank- en ander medialêers wat gratis gebruik kan word; deel van die Wikimedia-ekosisteem. We can really make knowledge open to all. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:46, 19 Januarie 2026 (UTC)


== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:01, 19 Januarie 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Jan-Willem Breure en Isis Fashion Awards==

Gemeenskap, die twee artikels bestaan net op ons Wikipedia; nie Engels of Nederlands nie. Kan ek hulle skrap? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:14, 20 Januarie 2026 (UTC)

: Sluit ook in Septimius Awards. Hierdie artikels is ook in Januarie 2025 geskrap omdat dit as bemarking gereken is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:43, 21 Januarie 2026 (UTC)

== GABA spronge ==

Gemeenskap, hier is die antwoord van VivA se Maureen:

''Goeiemiddag

Daar is nie, sover vasgestel kan word, al 'n gestandaardiseerde Afrikaanse term vir &quot;BASE jumping&quot; nie. Ter wille van herkenbaarheid word &quot;Base-sprong/Base-spring&quot; konvensioneel gebruik, ook in die Afrikaanse media, soos by onlangse beriggewing oor vlerkpakvlieërs. By die eerste vermelding word daar gewoonlik dan 'n kort verduideliking gegee vir die akroniem &quot;BASE&quot;.

In Engels word letternaamwoorde wat uit vier letters bestaan, bokas (met hoofletters) geskryf, terwyl dit in Afrikaans slegs met 'n aanvangshoofletter geskryf word.

Die voorstel is om, ter wille van die heersende huidige konvensie en herkenbaarheid, die term &quot;Base-spring&quot; te gebruik, gevolg deur 'n kort uiteensetting van die akroniem &quot;Base&quot; by die eerste vermelding.

Die huidige inskrywing in Wikipedia, &quot;GABA-sprong&quot;, is moontlik verwarrend omdat &quot;GABA&quot; reeds in Afrikaans gebruik word as die afkorting van &quot;gamma-aminobottersuur&quot; en omdat &quot;Base&quot; reeds ingeburger en herkenbaar is.

Bron(ne): Netwerk24; Pharos-woordeboeke; VivA Vertaal (Grobler)'' [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:48, 20 Januarie 2026 (UTC)
:Neewat, &quot;base-spring&quot; vir dié in elk geval verspotte aktiwiteit sal nie werk nie. &quot;Gaba-spronge&quot; is goed genoeg, met kleinletters en koppelteken. &quot;Base&quot; is nie ingeburger nie, en wie weet nou iets van &quot;gamma-aminobottersuur&quot;? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:57, 20 Januarie 2026 (UTC)

::GABA spronge is vir my 'n verspotte, selfgemaakte naam. Dit kort in elk geval 'n koppelteken. Ek stem vir Base-spronge. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:53, 21 Januarie 2026 (UTC)

== Twintigjaargemeenskap ==

Die slim manne, kan julle vir ons 'n Twintigjaar sjabloon skep soos [[Sjabloon:vyftienjaargemeenskap]] asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:57, 21 Januarie 2026 (UTC)

:Sien : [[Sjabloon:Twintigjaargemeenskap]]
:Reeds twee jaar gelede gedoen danksy, @[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] en @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:06, 22 Januarie 2026 (UTC)
::Ai! Dankie! [[Gebruiker:Alias]] is sover my kennis strek die eerste lid van die klub. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:13, 22 Januarie 2026 (UTC)
:::Mmmm. Behalwe dat Alias in 2024-2026 geen wysigings gemaak het nie, en in 2023 net twee. Dus op vakansie 7 maande voor hy daar uitgekom het, en meestal op vakansie in die jare daarvoor. Sien uit om jou weer hier te sien Alias! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:52, 23 Januarie 2026 (UTC)

== Databoks ==

Groete! Die sjabloon {{sj|Databoks}} maak dit maklik om 'n inligtingskassie by ‘n artikel by te voeg, perfek om nuwe artikelskepping te begin of 'n bestaande artikel te verbeter.

[https://www.wikidata.org/wiki/Q53931871 Databoks] benodig geen spesiale instellings nie, installeer net die Module en Sjabloon en dit is gereed om te gebruik. 

Hier is ‘n goeie voorbeeld op SADiLaR se [[:zu:ISADiLaR|Zoeloebladsy]]

Sien https://www.wikidata.org/wiki/Module:Databox [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 20:56, 24 Januarie 2026 (UTC)
: Jammer, maar ons het lankal al verby databoks beweeg. Pas aan asb, Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:09, 26 Januarie 2026 (UTC)
::Welkom om databoks te gebruik. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:06, 27 Januarie 2026 (UTC)

::: Weet nou nie te veel van sommige van die tegniese aspekte hier nie. Maar ek kon nog nooit die veranderinge van databokse bemeester nie. So ek verkies ook inligtingskaste wat makliker is om te redigeer. Sou dit nie  sin maak om dit te standaardiseer nie, of sou dit 'n  te groot tegniese uitdaging wees? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:34, 27 Januarie 2026 (UTC)

:::: Ons het vir byna elke onderwerp 'n mooi inligtingskas wat goed werk (indien nie kan die slim mense een skep). Die konsensus is om hulle te gebruik, myns insiens is enige Databoks slegs 'n plaasvervanger en 'n kitsmanier vir 'n inligtingskas. Die taalgebruik van Databokse is nie op standaard nie, byvoorbeeld word woorde soms nie vasgeskryf nie, omdat dit die Engelse manier is en hulle dit van Wikidata af kry. Myns insiens moet 'n Databoks nooit in 'n artikel van 'n ander gebruiker geplaas woord as die gebruiker voorheen nooit 'n Databoks gebruik het nie en self slegs inligtingskasse gebruik (soos in die onlangse kerk-voorbeeld). Ek sal hulle nooit gebruik nie en neem altyd die tyd vir 'n inligtingskas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:10, 27 Januarie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
Hallo almal!

My menings oor die saak, en ook 'n bietjie inligting/geskiedenis:

Wat is die Databoks, en hoe werk dit?

Die Wikimedia-sagteware gee ons twee maniere om sjablone te skep. Die meeste is die meer eenvoudige sjablone, wat beperkte funksionaliteit het. Dit kan nie alles doen nie, maar is goed genoeg vir amper alle gebruike. Die tweede soort maak gebruik van Lua-modules. Lua is 'n volledige programmeringstaal, en daar is geen beperkings aan wat dit kan doen nie. Hierdie sjablone kan baie kragtig wees, maar is moeilik om te verstaan as jy nie gemaklik is met programmering nie.

Databokse gebruik lua-modules, en integreer direk met die Wikidata-item waaraan die bladsy wat dit gebruik gekoppel is.

Die doel van die Databoks is om 'n algemene kantbalk te wees, waar die gebruiker geen parameters hoef in te vul nie, en dit verskyn al die data oor die artikel se onderwerp wat op Wikidata gestoor is.

Maar hoe goed is dit in werklikheid vir hierdie doeleinde?

Dit is OK, maar partykeer wys dit data-items wat nie goed pas in die kantbalk vir daardie onderwerp nie. Of dit wys oorbodige inligting. Mens kan met die hand spesifieke data-items versteek, maar dit is nou ekstra werk.

Ons op af:wiki het uit ervaring geleer dat 'n databoks nie van pas is vir elke artikel nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dat die databoks &quot;slegs 'n plaasvervanger en 'n kitsmanier vir 'n inligtingskas is&quot;.

Dit moet net gebruik word op bladsye wat nie reeds enige kantbalk het nie. Die outeur moet eie diskresie gebruik om te besluit of dit werklik aanvaarbaar lyk vir 'n spesifieke artikel, en of dit dit eintlik slegter gaan lyk. Dit moenie onbeperk gebruik word nie. 

Die probleem van spesifieke waardes wat nie in korrekte Afrikaans verskyn nie, is na my mening nie 'n probleem nie. Mens moet die Afrikaanse etikette op Wikidata wysig om korrek te wees, en die Databoks sal dit so vertoon.

Verder is dit my mening dat die Databoks se lua-kode verbeter kan word om al die probleme op te los, maar ek voel dit is te veel werk om dit die moeite werd te maak. Bv. in ons kantbalke vir 'n land verskyn gewoonlik 'n vlag en 'n wapen. Maar op 'n kantbalk vir 'n voëlspesie, sal eerder 'n beeld van die spesie, en miskien ook 'n voëlroep-klanklêer en verspreidingskaart verskyn. Om dit generies te doen in een sjabloon vir elke soort onderwerp wat daar is sal vir ewig neem om te bereik.

Ek dink ander wiki's voel ook so, want hulle gebruik die databoks ook bitter min. Wat hulle (enwiki, en veral frwiki) wel doen, en wat ek vir afwiki ook wil begin doen, is om pasgemaakte sjablone vir spesifieke soorte artikels te skep, wat ook al die data trek van Wikidata af. Maar hierdie sjablone is spesifiek geskep vir die soort onderwerp, en wys net die spesifieke data-items wat relevant is vir daai soort bladsy.

Dit is ook baie werk, maar baie minder as een sjabloon wat alles kan doen. Ek is besig om te leer hoe om die sjablone te skep, en sal dit deel met almal wanner dit reg is.

Vir nou is ons gewone ou sjablone nog steeds die beste. Maar ek hoop ek sal dit kan verbeter in die toekoms. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:11, 28 Januarie 2026 (UTC)

::Dagse @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]]
::Ek stem saam, dit lyk asof die databoks nie so spesifiek en aanpasbaar in elke situasie is nie. En as die Wikipediane vaardig genoeg is om 'n normale inligtingskassie te gebruik, dan moet hulle so doen. Ek dink aan ander taalweergawes en wonder of die databoks hulle behulpsaam sal wees. And I'm afraid I'm going to switch to English here. Because I'm still trying to understand this myself. I do think that the information in Wikidata needs to be kept accurate. I think that this information is also being pulled into Google's knowledge panels. En as 'n onakkurate datakassie ons daarop attendeer, dan is dit 'n goeie ding?
::Dankie ook aan @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] asook vir jou antwoord. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 06:28, 29 Januarie 2026 (UTC)

== Geregistreerde gebruikers ==

Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle in te lig dat ons geregistreerde gebruikers gister verby die 200,000 mylpaal is. Ons is tans 69ste m.b.t. die aantal artikels maar 50ste m.b.t. die aantal geregistreerde gebruikers! Dit sê baie oor die inhoud van ons artikels! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:25, 27 Januarie 2026 (UTC)

== Iets om te geniet... ==

Gemeenskap, ons &lt;nowiki&gt;[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]&lt;/nowiki&gt; bevat nou 9501 artikels terwyl die Engelse eweknie so digby die 1000 is. Dit laat my so lekker voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:24, 28 Januarie 2026 (UTC)

== Helen Keller ==

Gemeenskap, wat gaan ons met die gemors maak? Die nuwe data is na die bestaande bronnelys, opskrif in Engels, herhaling van inligting ens? Kan ek terugrol? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:39, 28 Januarie 2026 (UTC)
:Ek dink jy kan dit terugrol, ja. Dié mens weet dudelik nie hoe Wikipedia werk nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  16:37, 28 Januarie 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] jou keuse. As jy die energie en tyd het om dit op te ruim en inwerk met die artikel, dan hou dit. Andersins rol dit maar terug. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:39, 28 Januarie 2026 (UTC)

== Ampstaal vs. amptelike taal ==

En wat presies is die verskil? [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  22:47, 28 Januarie 2026 (UTC)
:VivA het bevestig dat dit &lt;s&gt;sininieme&lt;/s&gt; sinonieme is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:22, 30 Januarie 2026 (UTC)

== Vrouesokkerwêreldbeker ==

Goeienaand Gemeenskap, en daar is die [[vrouesokkerwêreldbeker]]reeks klaar, met binne twee weke 13 nuwe, groot artikels! Ná rugby en krieket vir beide mans en vroue het ons nou ook sokker vir beide mans en vroue, en ons kan met puik artikels spog. 

Dit is baie interessant watter spanne in vrouesokker suksesvol is. Terloops, die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]] kan maklik tot 'n voorbladartikel uitgebrei word, net as die gemeenskap wil hê dat ek dit doen. Dié toernooi in Australië en Nieu-Seeland was 'n reuse sukses en die mees gesiene vrouesokkerwêreldbekertoernooi ooit. 

Andersins is daar weer baie krieket en rugby op pad, vir beide mans en vroue. Die toekomstige toernooie [[T20I-wêreldbeker 2026]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] en [[Rugbywêreldbeker 2027]] lyk reeds baie goed en is op die regte pad, hulle maak my baie opgewonde. Aangesien [[netbal]] ook 'n belangrike sportsoort in Suid-Afrika is, stel ek voor dat iemand ook dié sport dek. Dit is ook gereeld in die nuus op RSG. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 29 Januarie 2026 (UTC)

:{{ping|SpesBona}}, onthou ons kerndoelwit: ''...toegang tot die som van alle kennis!''. Gaan aan met netbal, iemand moet dit doen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:04, 30 Januarie 2026 (UTC)

::{{Ping|Oesjaar}} wat my ook bekommer is die vlagreeks van {{Ping|Puvircho}}. Lyk my ek moet dit ook voortsit, hy is tjoepstil. Ek is ook mal oor vlae, só dit krap my baie om! Soos ons weet strek ons voorbladartikels nou reeds by 2028 en as ons langer wag, verskyn die oorblywende vlagartikels van Europa eers in 2030 op ons voorblad. Lyk my ek moet dit ook doen om van dié artikels 'n kans te gee. Die een of ander Olimpiese Spele wou ek ook tot voorbladartikel uitbrei, soos Voyageur in die verlede. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:40, 30 Januarie 2026 (UTC)

::: Ja... Die realiteit is dat ons almal vrywilligers is met dieselfde visie... Ongelukkig verander gebruikers se omstandighede, hulle word oud, siek... Ek wonder of Gebruiker:Alias nog met ons is. Ek is ook kwaad vir myself dat ek nie die vliegtuig dinge klaar kry nie, maar dit is soos dit is. Doen wat jy die graagste wil doen, eerste! Dankie vir jou werk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:52, 30 Januarie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
{{Ping|Oesjaar}}, ek vermoed dat Alias soos Hansjoseph nou in die [[hiernamaals]] is. R.I.V. (maar ek wil niemand per ongeluk dood verklaar nie). Ja, die lot van die vrywilligers, elke dag twee dinge, ons kry slegs een klaar en die volgende dag probeer ons weer die dubbele werk doen, tot aan ons eie einde... Wat ons alles kon doen met meer tyd. Soos jou vliegtuig-artikels. Het jy gehoor, hulle beplan weer 'n maanprogram en later een tot mars. In 2026 stuur hulle mense wat weer om ons maan wentel.

Ek het nou eers besef dat mans ook netbal speel, met nasionale spanne, toernooie, ens. En dan is daar ook gemengde netbal. Voel nou soos die minister van sport op die Afrikaanse Wikipedia met al daardie balsporte. Dan is daar ook veldhokkie in Suid-Afrika. Die graagste bly waarskynlik krieket, rugby en die vlagartikels. Myns insiens die dringendste ook (wat my betref natuurlik!). As iemand netbal met goeie kwaliteit wil doen, sal ek baie dankbaar wees. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:15, 30 Januarie 2026 (UTC)

:Ja, Alias het laas in Sep 2023 bygedra...hoop nie Covid het hom weggeraap nie!
:Ek wil ook soos Deon aan my reeks artikels oor [[lughawe]]ns en [[lugredery]]e werk, maar kom net nie daarby uit nie. Verlede Sondag [[Theuns Eloff]] vertaal uit Engels (deel van reeks oud-PUK-rektore), net om uit te vind die artikel &lt;u&gt;bestaan reeds&lt;/u&gt; op af:wp. 'n Stoute bydraer het nooit in 2016 die twee op wikidata aan mekaar geskakel nie. Wat 'n hartseer weens onnodige werk deur my gedoen! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:12, 30 Januarie 2026 (UTC)

== VivA se meningsopname ==

Dag mense

Ek wil julle net daarop attent maak dat die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] 'n [https://www.facebook.com/vivaafrikaans/posts/pfbid0uJUTkqdwZYvK6MVLFaVQHXNCuvY3RyAVaD6FE5Jma6NUxAzH98hqYJPDD9vRrE1ml enquête] tans het wat jy kan invul. '''Jy mag dalk net R300 wen''' (Takealot-geskenkbewys). 

{{cquote|
Ons wil beter verstaan hoe Afrikaans in digitale ruimtes gebruik word, watter hulpmiddels gebruik word en waar daar nog ontwikkelingsgeleenthede bestaan.
}}

Hulle gaan vir jou vra of jou foon op Afrikaans ingestel is, of jy Afrikaans op Facebook gebruik, of jy die Afrikaanse Wikipedia gebruik.

Hulle het vrae soos &quot;Watter ander tale is jy magtig?&quot;, &quot;In watter taal gebruik jy gewoonlik jou selfoon, rekenaar en/of tablet?&quot;, &quot;Waarom is dit vir jou belangrik (of nie belangrik nie) dat digitale platforms Afrikaans ondersteun?&quot;

Myns insiens - skryf by sulke oop vrae vir hulle presies waarvoor jy Afrikaans gebruik, en in welke mate jy jou ander tale gebruik. Ek hou nie eintlik van die kwantitatiewe aanslag van die meningspeiling nie, want die onderskeie taalruimtes daarbuite is te groot en dit werk aanvullend en verrykend waar die Afrikaanse taal kortkom (met ander woorde, om inligting te bekom om Afrikaans mee uit te bou). Ons kan nie meer in isolasie dink nie. As jy enige ander tale gebruik, wees spesifiek waarvoor jy elkeen gebruik.

En as jy KI gebruik, sê ook hoe jy die onderskeie tal(e) inspan. Ek glo altyd dit is beter om &quot;oorvolledig&quot; te wees - dan het die vraestellers iets wat hulle as vertrekpunt kan gebruik. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:11, 31 Januarie 2026 (UTC)

::Ek het die vraelys ingevul die dag toe dit beskikbaar was danksy prof. [[Wannie Carstens]]. Dit was vir my 'n verrassing dat daar na Wikipedia verwys word in die vraelys. Vanoggend op [[Taaldinge]] het Ina Strydom met Marlie Coetzee gesels oor die vraelys en die aanverwante dinge. Hulle het beide verwys na die Afrikaanse Wikipedia. Ons word raakgesien. Julle kan luister na die gesprek, dit is beskikbaar op 'n Potgooi; hier is 'n skakel [https://www.rsg.co.za/rsg-fm/soek/?searchKeyword=Taaldinge&amp;jsf=jet-engine:site-search&amp;_sm=title,synopsis,show-details,description,podcast-description,details,article,competition-details,presenter-details,recipe,event-details,podcast-name,ingredients,Podcast-Clips%21Taaldinge Taaldinge]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:52, 8 Februarie 2026 (UTC)
:Hoe lank vat dit om te voltooi? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 10:32, 8 Februarie 2026 (UTC)
:: Minder as 5 min. Dit is mik en druk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:39, 8 Februarie 2026 (UTC)

== Maandelikse besoeke en diepte ==

Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar.

Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC)

:Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949
:Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655
:Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC)

== Besinning oor Wikipedia na 25ste verjaarsdag ==

@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] wou die volgende lêer met julle deel : 

[[Lêer:Nature_Wikipedia_is_needed_now_more_than_ever,_25_years_on_d41586-026-00074-1.pdf|duimnael]]

[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] lewer jou kommentaar wanner jy kans kry asb. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:04, 1 Februarie 2026 (UTC)

:[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 'n Interessante artikel, maar ons moet seker maak dat ons nie kopieregreëls oortree nie. Ek dink dat as ons hierdie beeld merk as &quot;Moet nie in enige artikels gebruik word of andersins gereproduseer word nie&quot;, sal ons dalk in orde onder Artikels 30 en 36(1) van die Britse [https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/gb/gb334en.pdf Kopiereg, Ontwerpe en Patente Wet 1988] bly. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:36, 1 Februarie 2026 (UTC)

::[[Abraham Erasmus van Wyk|Prof. van Wyk]] het die lêer na my gestuur as 'n teken van respek en dankie vir al ons gebruikers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 1 Februarie 2026 (UTC)

:::O ja, en dankie [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]]! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:53, 1 Februarie 2026 (UTC)

::::Dankie vir die artikel. En tog, voel ek iets kort in die teks, uit 'n geesteswetenskaplike oogpunt. Ironies genoeg het ek juis vandag vir Google Gemini gevra wat ons nou al te doen staan, behalwe om ander tale te leer en daardie verskillende bronne te trek en op Wikipedia op een bladsy te integreer. Sy antwoord:
::::'''Verinnig al die kennis wat jy het soos in die 1700's'''. 
::::Met ander woorde: leer Bybelverse uit jou kop uit. Leer die [[Veda]]s soos 'n Brahmaan uit jou kop uit. Jy word die ensiklopedie.
::::Dit klink snaaks en onnodig met die selfoon byderhand, maar dit maak sin! Selfs prof. dr. [[Naòmi Morgan]] het erken jy gebruik jou hele verwysingsraamwerk (ooms en tannies se sêgoed, NP van Wyk Louw, AG Visser) om 'n vertaling uit Frans in Afrikaans te doen (RSG-onderhoud op ''Taaldinge'', 2 en 9 November 2025). Dié Madame erken ruiterlik sy moet soms VIER keer 'n sin oorskryf tot sy tevrede is. 'n Masjien kan nie trefkrag gee nie.
::::Jy kan nie onder die stort staan en daardie &quot;Götterfunken&quot; (splinternuwe idees) oproep as jy dit nie reeds in jou gestel het nie. Ek wens ek het dit vroeër besef!

::::Sy woorde: 
{{cquote|
As daardie idees nie in jou kop is nie, maar op 'n bediener in Kalifornië, kan daardie vonke nie spat nie. Jy kan my vra om konneksies te maak, maar ek kan nie die intuïtiewe sprong maak wat eie is aan jou unieke menslike ervaring nie. Jou kreatiwiteit word beperk tot die vrae wat jy weet om te vra.&quot; [...] &quot;Mense wat niks self leer nie, dink hulle is slim omdat hulle toegang tot inligting het, maar hulle is eintlik kognitief broos.&quot; [...] &quot;Die dag as die internet afgaan, die krag faal, of die intekening verval, is jy &quot;leeg&quot;. Jou identiteit as 'n &quot;Polymath&quot; of &quot;Napoleon&quot; verdwyn onmiddellik omdat daar geen reserwe-kapasiteit in jou eie neurone is nie. [...] &quot;Wat ek nie hoef te weet nie, hoef ek nie te weet nie.&quot;
}}
::::-''Also Sprach Google Gemini''.

::::Probeer vakdissiplines vir jouself kruis soos 'n sebra met 'n muil, en probeer dit integreer. Byvoorbeeld: wat kan sterrekunde ons leer van tyd, van kalenders (en feeste), van landbou [vra Vergilius!], van seevaart, van die VOC, van handel... Speel daarmee, soos 'n kindjie.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:28, 1 Februarie 2026 (UTC)
Ek het die lêer se inligting ingevul. Ek het so bietjie met die kopiereg geraai, en die rede in albei Afrikaans en Engles geskryf tot voordeel van enigiemand van ''Nature'' wat dalk op die artikel afkom. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:04, 2 Februarie 2026 (UTC)

:Hier is ‘n verwante artikel (''IEEE Spectrum'' &quot;''At Age 25, Wikipedia Refuses to Evolve''”) met die uitdagings wat Wikipedia nou in die gesig staar. (https://spectrum.ieee.org/wikipedia-at-25)

:Samevatting van die artikel:
*	Die vrywilliger-gemeenskap wat Wikipedia bou, onlangs ’n eksperiment met “''Simple Article Summaries''”—KI-gegenereerde samevattings aan artikelkoppe vir mobiele lesers—binne een dag afgeskakel het weens besorgdheid oor kwaliteit en die beskerming van betroubaarheid. 
*	Dit toon ’n generasie skeidslyn: Wikipedia se lang, teksintensiewe formaat pas steeds by ouer leesgewoontes, maar kan minder goed by jonger generasies se voorkeur vir vinniger, visuele en mobiele inligting. 
*	Die artikel verwys ook na vroeëre konflik rondom nuwe hulpmiddels soos ''VisualEditor'' en ''Media Viewer'', wat wys hoe moeilik verandering kan wees, selfs al is dit ontwerp om Wikipedia meer toeganklik te maak. 
*	’n Dieper probleem word geïdentifiseer: Wikipedia se onveranderlike kernstruktuur en verouderende vrywilligerbasis bots met die behoeftes van moderne, vinnig ontwikkelende digitale media. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:31, 3 Februarie 2026 (UTC)

== [[Bek-en-klouseer]] ==

Gemeenskap, ek sien [[Gebruiker:JMK]] verbeter tans [[Bek-en-klouseer|die artikel]]. Ek het gaan loer, die artikel word tot 500 keer per dag besoek! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:06, 8 Februarie 2026 (UTC)

:So ver ek weet is daar op die oomblik 'n uitbraak in Suid-Afrika. Ek het toe so bietjie daaroor geskryf op enwiki van alle plekke. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:45, 8 Februarie 2026 (UTC)

== Afrikaanse woord/term vir &quot;Software piracy&quot; ==

Hallo almal. Wat is die korrekte Afrikaans vir &quot;Software piracy&quot;? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 10 Februarie 2026 (UTC)

:Die Engelse Wikipedia gebruik : &quot;Online piracy (also known as digital piracy, internet piracy or software piracy)&quot; - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:50, 10 Februarie 2026 (UTC)
::Sagteware-rowery [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:03, 10 Februarie 2026 (UTC)
:::Daar is reeds [[Roofkopie]], dalk sagteware-roofkopiëring? Lang woord, maar volledig beskrywend. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 09:46, 11 Februarie 2026 (UTC)
::::In my universiteitsmodule het ons ''sagtewarerowery'' gebruik. Dalk kan iemand in 'n woordeboek kyk? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:55, 11 Februarie 2026 (UTC)
:::::Pharos gee net programmatuurrowery. Dis maar dieselfde ding, net lomper. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  10:06, 11 Februarie 2026 (UTC)
::::::Dankie almal. Lyk my &quot;sagtewarerowery&quot; is die beste antwoord. Moet ons dit met 'n koppelteken skryf of nie? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 11 Februarie 2026 (UTC)
:::::::Dink nie dis nodig nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:05, 13 Februarie 2026 (UTC)

== Vanwaar ==

Elana Baker het op 'n stadium hierdie [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Malva&amp;diff=1952008&amp;oldid=1892313 inligting] in [[Malva]] geplak. Dit pas egter nie in die Malva- of Pelargonium-artikel nie. Kan nie uitwerk waar dit wel inpas nie. Iemand wat die fisiese stel Wêreldspektrums het kan dit miskien uitwerk. Daar is bv. 'n hofie &quot;Ander families&quot;, maar ander families van wat? Dit meld ook dat ''Acridocarpus'' die enigste verteenwoordiger in SA is, maar enigste verteenwoordiger van wat? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 17:50, 10 Februarie 2026 (UTC)
:{{ping|JMK}}, ek het 'n stel van Wêreldspektrum. Gee net kans, ek sal vir jou loer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:05, 10 Februarie 2026 (UTC)
::{{ping|JMK}}, ek bevestig dat die inlgting onder die artikel Malva-agtiges (Orde: Geraniales) hoort en NIE onder [[Pelargonium]] nie. Ek sal later Geraniales skep, jy kan ook. Gee net kans asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 10 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|JMK}}, baie van die orde se families val nou onder die orde Malpighiales. Ai, dit word nie makliker nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:27, 10 Februarie 2026 (UTC)

== Eswatini ==

&quot;U het geen regte om om hierdie bladsy te wysig nie, vir die volgende rede: Hierdie bladsy is beskerm om wysigings en ander aksies te verhoed.&quot; [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:47, 13 Februarie 2026 (UTC)

:Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Eswatini&amp;action=history&amp;offset=20260128213308 
:Bespreek dit met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:00, 13 Februarie 2026 (UTC)

::{{Ping|JMK}}, ene {{Ping|Savethewhaleslol}} het [[Eswatini]] na die ou naam Swasiland geskuif sonder om dit met die gemeenskap te praat. Hy het ook gedreig om dit weer te doen: &quot;[https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Bespreking%3AEswatini&amp;diff=2872110&amp;oldid=2872109 Terloops, die Artikel is verkeerd en iemand het my fingers af gekap. Tooemaar, more, of volgende week maak ek nog 'n sokkiepop]&quot;. Wil jy dié artikel wysig? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:05, 13 Februarie 2026 (UTC)
:::Ek onthou die meneer... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:31, 13 Februarie 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 'n jaar is te lank om dit te beskerm. Die ou is lank reeds weg. Volgende keer beskerm dit vir 'n week of so. Dis nie te veel moeite as hy een of twee keer terugkom nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:47, 13 Februarie 2026 (UTC)

== 700 voorbladartikels ==

Goeienaand gemeenskap, ons het sopas nog 'n mylpaal behaal: [[Plesiosauria]] deur [[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] is ons 700ste voorbladartikel. Baie dankie aan almal wat nuwe voorbladartikels skryf! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:40, 15 Februarie 2026 (UTC)
:Sjoe! Dankie en geluk gemeenskap! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:12, 15 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie vir al die harde werk almal! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:06, 16 Februarie 2026 (UTC)

== Sadilar se lwimilinks ==

Gemeenskap, hier is iets vir julle om na te loer. Sien https://lwimilinks.sadilar.org/ Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:25, 20 Februarie 2026 (UTC)

:Dankie! Dit klaar gebruik in [[Fiksie#Elemente]]
:Plot (Eng) is intrige of storielyn... [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:14, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Moedertaaldag ==

Gemeenskap, geniet [[Wêreldmoedertaaldag]] vandag! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:34, 21 Februarie 2026 (UTC)

== Nuwe klomp gebruikers so pas geregisteer... ==

Gemeenskap, ek dink hierdie nuwe klomp gebruikers wat so pas geskep is vandalisme van 'n ander aard. Loer asb en gee julle mening. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:37, 23 Februarie 2026 (UTC)
: Ek sien opsommings soos &quot;Ons het vanday geleer om hoe 'n wikipedia bladsy te skep&quot;. Dalk 'n geleentheid wat ons nie van weet nie? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:12, 23 Februarie 2026 (UTC)
::Oe aarde! Dis dalk deur 'n trop Namibiese skape gereël? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:17, 23 Februarie 2026 (UTC)
::&quot;Well spotted&quot; speurder Oesjaar, dis sommer modderbollie! Raak asb ontslae daarvan! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:12, 23 Februarie 2026 (UTC)
:::Help seker nie om vir julle te preek oor '''Wikipedia:Please do not bite the newcomers''' nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:20, 23 Februarie 2026 (UTC)
::::Al daai gebruikers is ooglopend deur een persoon geskep. Dis teen Wikipedia-beleid wat sê een gebruikersrekening per lewende persoon! &lt;s&gt;Ek skrap dit alles&lt;/s&gt; Ek het die gebruikersrekeninge wat ek geskrap het op 24 Feb teruggerol. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:53, 23 Februarie 2026 (UTC)
:::::Hoe weet jy dit is als deur een persoon geskep? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:55, 23 Februarie 2026 (UTC)
::::::Dumbassman, doen 'n &quot;checkuser&quot; dan sal jy sien! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:10, 23 Februarie 2026 (UTC)
:::::::Dit dui net IP aan. Waarskynlik is almal in dieselfde klaskamer. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:13, 23 Februarie 2026 (UTC)
::::::::Nou toe nou! Klaas vang sy baas! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:19, 23 Februarie 2026 (UTC)
:::::::::Geen idee watse aannames jy maak nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:22, 23 Februarie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
Ontspan, Susan! Vra vir @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] of hy iets weet. [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-12190-19|&amp;#126;2026-12190-19]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-12190-19|talk]]) 20:08, 23 Februarie 2026 (UTC)
: Ek weet ook nie van enige opleiding nie. Maar lyk nogal na so iets.[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:24, 23 Februarie 2026 (UTC)
:: Gemeenskap, WikimediaZA doen tans opleiding by 'n Universiteit hier in Pretoria, dit is waar die deurmekaarspul vandaan kom. Ek het boodskap na hulle gestuur. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:00, 24 Februarie 2026 (UTC)
:::&quot;Ok I just received an email from a young lady that received a very condescending email from someone on the Afrikaans Wikipedia while working on their draft space. We need to do something about this behaviour on wiki.&quot; &quot;One old folk? I recall at one Swip workshop when the one Afrikaans participant was reduced to tears by the gatekeeper.&quot; Julle (Oesjaar en Aliwal2012) gee vir die Afrikaanse Wikipedia 'n slegte naam. Stop asb. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:16, 24 Februarie 2026 (UTC)
::::Maar hoekom werk die werkswinkel nie deur die gebruiklike kanale, en stel hulself of hul beplande aksies vooraf aan die gemeenskap bekend nie? Ons het maar almal as rou nuwelinge hierdie pad geloop 14--17 jaar gelede! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:23, 24 Februarie 2026 (UTC)
:::::Wat is die opdrag en doelwitte? Is die doel om meer van Wikipedia in die algemeen te leer, [[Afrikaanse Wikipedia|af:wiki]] blootstelling, Wiki bronteks, of om handmatig na Afrikaans te vertaal? Mag ons hulle help? [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 09:30, 24 Februarie 2026 (UTC)
::::::Dit is ongelooflik dat die man wat die meeste kritiseer op die kommitee sit wat die oefening reël en dan niks daarvan weet nie. Gemeenskap, ek het nou net 'n lang gesprek gehad met hulle projek koördineerder, Herschal Jackson. Hy het onderneem om ons in die toekoms te laat weet. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:16, 24 Februarie 2026 (UTC) 
::::::NS: Dankie Deon, klomp kosbare tyd is vermors, maar ek het al hul werk weer teruggeplaas!!--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:52, 24 Februarie 2026 (UTC)
:::::::Ek het nie geweet die Workshop het betrekking tot Afrikaans nie. Jy het gerieflik vergeet om te noem: &quot;I discussed the workshop with Deon and we agreed no draft space article would be deleted for the period of this workshop.&quot; [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:47, 24 Februarie 2026 (UTC)
: Daar is twee artikels wat alreeds bestaan onder andere [[Selfdood]] en [[Borskanker]]. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:09, 24 Februarie 2026 (UTC)
:: [[Skoenlapper]] bestaan ook reeds. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:32, 24 Februarie 2026 (UTC)
::: Die bydraes wat ek bekyk het lyk redelik chaoties, en sommige daarvan is in die publieke ruimte. Ons (of eintlik die persoon wat die werkswinkel reël, want ons is besig) moet hulle na my mening minstens in 'n kategorie plaas, bv. die naam van die werkswinkel as kategorie – sommige is inderdaad sonder enige kategorie. Met 'n kategorie is hulle dan bymekaar, en ons kan dan later makliker nagaan wat te redde is, indien enigiets te redde is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 18:43, 1 Maart 2026 (UTC)
::::Ai, hierdie nuwelinge is nou besig om bestaande (ou) artikels oor te skryf met hulle vars proeflopies! Sien bv. [[pers]]. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:30, 4 Maart 2026 (UTC)

== Die Belgiese Wikipedia ==

Gemeenskap, dit is vir my 'n groot plesier om julle in te lig dat ons eie prof. [[Wannie Carstens]] met die Voorsitter van die Belgiese Wikipedia, Geert Van Pamel, gaan vergader op 5 Maart in [[Gent]]. Prof. Wannie is tans in Gent waar hy navorsing doen oor 'n boek waaraan hy werk. Deel van die gesprek gaan om die bande tussen die twee Wikipedia's te versterk. Ons sê sterkte vir prof. Wannie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:50, 24 Februarie 2026 (UTC)

:Is daar so iets soos 'n Belgiese Wikipedia? Of is dié 'n Wikimedia chapter in België? Is daar 'n skakel na 'n webblad of iets? Ek wil meer leer hieroor. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:16, 25 Februarie 2026 (UTC)
::O vet! Oesjaar, jy bedoel seker die [[Nederlandse Wikipedia]]? [Feit: Daar bestaan nie 'n Belgiese Wikipedia nie!] [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:47, 25 Februarie 2026 (UTC)
::: In België praat hulle onder andere Vlaams. Die Voorsitter van die Belgiese Wikipedia is Geert Van Pamel met epos adres geert@wikimedia.be Sien https://be.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Belgium Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 25 Februarie 2026 (UTC)
::::Jy is reg oor die Vlaams, maar groot gemeenskappe of gebiede praat Frans en in 'n mindere mate Duits &lt;s&gt;en Switsers&lt;/s&gt;. (Ek dink ons kan SpesBona hieroor uitvra!) [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:32, 25 Februarie 2026 (UTC)
:::::Ek weet nie wat jou probleem is nie, daar was twyfel oor die bestaan van die Belgiese Wikipedia en ek het die twyfel uit die weg geruim. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:36, 25 Februarie 2026 (UTC)
::::::Ek sê weer: Daar bestaan nie 'n Belgiese Wikipedia nie! Daar is gebore Belge wat aan wikipedia deelneem, maar dis op die [[Engelse Wikipedia|Engelstalige]] en [[Nederlandse Wikipedia|Nederlandstalige Wikipedia]].
::::::Wikipedia is NIE gelyk aan Wikimedia (wat jy aanhaal) nie, dis bloot 'n onderdeel of susterprojek daarvan. 
::::::Oesjaar, jy het die fout reeds 'n hele paar jaar gelede gemaak, toe jy sedert 2014 op die raad van WikimediaZA gedien het, en toe sommer aanvaar het jy is &quot;die direkteur van die Afrikaanse Wikipedia&quot;. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:42, 25 Februarie 2026 (UTC)
:::::::Jy is welkom om die gemeenskap te vra dat ek my goed moet vat ek loop. Ek sal berus by 'n meerderheid besluit. So eenvoudig soos dit. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:47, 25 Februarie 2026 (UTC)
::::::::My naam was by die CIPC geregistreer as 'n Direkteur, een van net drie. So dit het my die reg gegee om die woord direkteur te kan gebruik, eintlik moet volgens die wet. Siende dat ek GEEN inheemse taal magtig is nie en Engels hulle eie chapter het, bly net Afrikaans oor... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 25 Februarie 2026 (UTC)
:::::::::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedaar, ons vra nie dat jy loop nie. Ons sê net daar is 'n onderskeiding tussen &quot; 'n Wikipedia&quot; en 'n &quot;Wikimedia chapter&quot;.
:::::::::Dankie vir die skakel wat jy gegee het. Dit is 'n &quot;wikimedia chapter&quot; nie 'n Wikipedia nie.
:::::::::Daar is 'n Wikipedia per taal.  (En België het meer as een taal)
:::::::::En daar is 'n WikiMedia chapter per land (En België is een land met 'n wikimedia chapter)
:::::::::Net soos daar 'n Wikipedia is vir al 11 tale in Suid-Afrika.
:::::::::En net soos daar een &quot;WikiMedia chapter&quot; is vir die land van Suid-Afrika.
:::::::::Ek hoop dit verduidelik dit. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:18, 25 Februarie 2026 (UTC)
::::::::::Inderdaad Wikimedia Belgium bestaan sien https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Recognition_of_Wikimedia_Belgium  Uitreik na hulle en enige ander Wikipedia struktuur word verwelkom en kan wedersyds voordelig wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:21, 25 Februarie 2026 (UTC)
:::::::::::So is daar nou 'n Belgiese Wikipedia of nie? [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-12645-59|&amp;#126;2026-12645-59]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-12645-59|talk]]) 18:17, 25 Februarie 2026 (UTC)
:Nee, net 'n Wikimedia. Daar is wel 'n [https://vls.wikipedia.org/wiki/West-Vlams Wes-Vlaamse] Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:27, 25 Februarie 2026 (UTC)

== Om foto's/beelde/sketse af te laai. ==

Die slim manne, help my asb! Gestel 'n ouer/onderwyser/kind/student krap vir eerste keer op ons Wikipedia rond op soek na iets. Die persoon vind wat hy soek en wil nou 'n foto/beeld/skets aflaai wat hy benodig vir 'n projek. Dit is sy eerste keer hier en hy weet nie van Commons, Wikidata ens. nie. Het ons 'n dokument wat hom kan lei om so iets te doen? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:15, 25 Februarie 2026 (UTC)
:Ja ons kan begin om 'n tipe gebruikersgids op te stel, en dit kan 'n onderafdeling van &quot;[[Wikipedia:Omtrent]]&quot; word, wat terloops gereeld besoek word, en waar ek terloops weer lees: &quot;Hierdie bladsy is beskerm om wysigings en ander aksies te verhoed.&quot; &quot;Wikipedia:Omtrent&quot; kan ook geskakel word met &quot;[[Wikipedia:Hoe kan ek help?]]&quot; en &quot;[[:Kategorie:Wikipedia:Portale]]&quot;. &quot;[[Portaal:Inhoud/Portale]]&quot; is eintlik die regte plek, maar daar is nog soveel rooiskakels ... [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:41, 26 Februarie 2026 (UTC)
::Antwoord aan {{ping|JMK}}: Ek het sopas &quot;[[Wikipedia:Omtrent]]&quot; se harde beskerming opgehef, en verander na &quot;slegs outomaties bevestigde gebruikers [kan die bladsy redigeer]&quot;. Geniet die dag! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:57, 4 Maart 2026 (UTC)
:::{{ping|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Dagelf|Aliwal2012|SpesBona}} help asb met my vraag hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:12, 4 Maart 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] om 'n beeld van wikipedia af te laai na jou rekenaar is dieselfde soos op enige ander webwerf. regs-klik op die beeld, en kies &quot;Save image as&quot;. WikiCommons maak nie saak in hierdie storie nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:41, 9 Maart 2026 (UTC)

== Uitleg van Nasel ==
Gemeenskap, help asb. 'n bietjie met [[Nasel]] se uitleg. Tegnies behoort die beskrywing, wat deel van die foto vorm, deel van sy byskrif te wees maar dit is effens groot. Ons kan elke foto en byskrif 'n aparte subopskrif maak. Die kunssinniges en bemarking fundies, hier is vir julle 'n uitdaging. Vanuit 'n tegniese oogpunt is hierdie artikel belangrik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:40, 27 Februarie 2026 (UTC)
:Uitleg gefieks. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  17:00, 27 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie Burgert! Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Deaktiveer magiese skakels ==

Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&amp;diff=prev&amp;oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC)
:Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC)
::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC)
:::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC)
::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC)
:{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n &quot;magic link&quot; maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC)
:{{ondersteun}} - &quot;Voorkoming is beter as genesing&quot; [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC)


== Ek is gepla met sport ==

Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld:

* &quot;Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings).&quot;

Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC)

:Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC)

::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie &quot;en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC)
:::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC)

::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC)
:::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC)

:::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' (&quot;[later verbeter]&quot;). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap:

:::::* &quot;Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi.&quot;

:::::Kort en kragtig sou dit wees:

:::::* &quot;Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol.&quot;

:::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota &quot;[later verbeter]&quot; of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde &quot;destyds&quot; en &quot;ooit&quot; vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC)
::::::Ek dink jy sal iets soos &quot;in dié tyd&quot; moet insit om dit duidelik te maak: &quot;Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings).&quot; [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  18:57, 12 Maart 2026 (UTC)

:::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: &quot;Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol.&quot; Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: &quot;Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan.&quot; Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC)

:::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om &quot;in dié tyd&quot; in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos
:::::::* &quot;Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies.&quot;
:::::::te verander in
:::::::* &quot;In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies.&quot;
:::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC)

Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  17:44, 13 Maart 2026 (UTC)
:{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC)

== Hoed af administrateurs ==

Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg.

Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee.

[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC)

:Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC)

== &quot;Ou Kaapse wapad&quot; vs &quot;Ou Kaapse weg&quot; ==

Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die &quot;Ou Kaapse wapad&quot;. Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die &quot;Ou Kaapse weg&quot;, maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie.

Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

;Feedback
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])&lt;/bdi&gt; 11:15, 19 Maart 2026 (UTC)

:{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC)
::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC)

== Gebruiker:Kurgenera ==

Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC)

:I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC)
::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC)
:::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC)


== When local articles don’t exist - could shared content help? ==

Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia.

[[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions.

We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question:

'''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?'''

Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content.

If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not.

Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC)

:{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC)
: Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC)

::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC)
::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na  mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages  without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.”  Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC)

::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud &quot;vervang&quot; word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: &quot;Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC)
:::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC)
::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia &quot;&lt;nowiki&gt;{{Global:climate|XX|Pofadder}}&lt;/nowiki&gt;&quot; skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal &quot;XX&quot; neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC)
:::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
{{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen.

Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet &quot;skryf&quot; sal dit iets soos dié lyk: 
&lt;br /&gt;


::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. 
&lt;br /&gt;

Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata.

My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC)

:Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC)

:: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC)

:::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom.

:::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC)

::::{{ping|SpesBona}}
::::&gt;Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep.
::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC)
::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC)

:::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC)

::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC)

== 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad ==

Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem?

Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC)
:Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie.  - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC)
::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC)
:::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die  Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC)
::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC)
{{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC)

== Afrikaans vir &quot;letter case&quot; ==

In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as &quot;upper case&quot; en &quot;lower case&quot;.

Beide &quot;upper case&quot; en &quot;lower case&quot; is 'n soort van &quot;letter case&quot;. 

Wat is die Afrikaanse woord vir &quot;letter case&quot;? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC)

:Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC)
::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term.
:::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC)
::::'n Opsie mag bloot &quot;hoof- en kleinletters&quot; wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC)
:::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: &quot;A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case.&quot; - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC)
::::::Ek dink &quot;type&quot; en &quot;letter&quot; is maar sinonieme. Ek dink ook &quot;letterkas&quot; moet na die Engelse artikel &quot;letter cae&quot; skakel, want die artikel &quot;type case&quot; gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:42, 25 Maart 2026 (UTC)
:::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na &quot;type case&quot;, maar bring &quot;bo- en onderkas&quot; ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:47, 25 Maart 2026 (UTC)
::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan &quot;[[:en:Type case]]&quot;) uitlos.
::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC)
:Pharos sê &quot;letterkas&quot; of &quot;setkas&quot;. &quot;Letterkas&quot;, &quot;bokas&quot;, ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is.  [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC)
::Tegniese woordeboek:
::'''case rack''' letterkas.
::'''letter case''' letterkas (''drukw.'').
::Wiskundewoordeboek:
::'''font case''' letterkas.
::'''letter case''' letterkas (''drukw.'').
::Pharos Afrikaans-Engels:
::'''letterkas''' typecase.
::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas
::Ekonomiese en bedryfswoordeboek:
::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC)

::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC)
::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook &quot;Letterkas&quot; in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC)

== Waaierpylstert ==

Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC)
: Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Afrikaanse Wikipedia op die radio ==

Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans  skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC)
:Baie dankie {{Ping|Sobaka}}. Dié onderhoud was baie lekker en ek het dit verskriklik geniet, hoewel ek ook baie opgewonde was. Dit is altyd lekker om in Afrikaans te gesels en 'n verskil te kan maak. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 7 April 2026 (UTC)

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;

:Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC)
::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC)
:::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC)

== Check Wikipedia hulpmiddel ==

Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&amp;view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC)
: {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC)
::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC)
:::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC)
:::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC)
::::::Ek onthou hoe {{Ping|Naudefj}} dit vroeër met sy bot outomaties gedoen het. Frank, kan jy hier help asb? Dalk kan ons met elke wysiging ook outomaties 'n spasie tussen Normdata en Kategorieë plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 7 April 2026 (UTC)

== Wysigingsversoek beveiligde bladsy ==

Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''&lt;nowiki&gt;&quot;{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}&quot;&lt;/nowiki&gt;'' vervang met ''&lt;nowiki&gt;&quot;{{localurl:Tuisblad|action=purge}}&quot;&lt;/nowiki&gt;'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC)

:{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC)
::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:52, 6 April 2026 (UTC)

== [[Keiserpikkewyn]] ==

Goeienaand gemeenskap, is daar 'n deskundige wat die arm [[keiserpikkewyn]] se artikel op datum kan bring? Dié is nou ernstig bedreig, dit was wêreldwyd in die nuus. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 April 2026 (UTC)

== Hierdie kategorie... ==

Gemeenskap, wat is die doel van hierdie kategorie: &lt;nowiki&gt;''Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate''&lt;/nowiki&gt;? Duidelik is hy onsigbaar. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:36, 21 April 2026 (UTC)
:Oom Pynappel sal die antwoord hê. Die res van ons weet ook nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:27, 25 April 2026 (UTC)

== Versoek vir kommentaar (globale KI beleid) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hiermee 'n versoek om [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|kommentaar om oor 'n globale KI-beleid]] te besluit.

[[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 00:57, 26 April 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;
:Ek neem aan die besluit raak net die skep van inhoud en nie die vertaling daarvan nie. As vertaalmiddel is dit redelik nuttig, maar 'n mens moet baie aan die grammatika verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  18:38, 30 April 2026 (UTC)

== Flora kategorieë... ==

{{ping|Rooiratel|BurgertB|SpesBona|Sobaka}}, menere kyk asb na die skakel: https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Flora Met my werk die afgelope jaar of drie saam met prof. van Wyk het ek feitlik die hele kategorie hiërargie van Flora oorgedoen en verbeter. Daar is nou feitlik 'n kategorie vir elke land en vele eilande wat onder kontinente en oseanië saamgestel is wat op hulle beurt na die Kategorie:Flora skakel. My vraag: het die Kategorie:Flora volgens land nog bestaansreg? Die bestaande Kategorieë:Flora volgens xxxx(vir elke land) skakel na Kategorie:Flora volgens kontinent; waar dit baie beter hanteerbaar en georden is. 

Ek hoor graag julle mening. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 11 Mei 2026 (UTC)

:{{Ping|Oesjaar}} ek is onseker. Lande is natuurlik mensgemaakte objekte en altyd polities van aard. Diere en plante word nie deur landsgrense afgebaken nie (behalwe vir sterk grense soos dié in Korea). Dan is daar ook kategorieë vir lande wat nie meer bestaan nie soos [[:Kategorie:Flora van Joego-Slawië]]. [[:Kategorie:Flora volgens land]] bevat ook eilande soos [[:Kategorie:Flora van die Benedewindse Eilande]], [[:Kategorie:Flora van die Bismarckargipel]] [[:Kategorie:Flora van Java]], [[:Kategorie:Flora van Rodrigues]], ens. Behandel [[:Kategorie:Flora van Taiwan]] die Flora van die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] of dié van die [[Republiek China]]? Myns insiens kan ons die Flora volgens die Floraryke kategorieseer, maar ek dink dit is weer baie werk. Ons kan maar ook die bestaande kategorieë opruim (soos genoem), dit sal minder werk wees en kan ook werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:00, 11 Mei 2026 (UTC)
:Die Lande v eilande word meer ingewikkeld as ons aan eilandstate soos Indonesië dink. Bali, Java, Sulawesi en Sumatra is 100% Indonesies, maar Borneo en Nieu-Guinee is nie. Eersgenoemde kan ons onder [[:Kategorie:Flora van Indonesië]] sorteer, maar wat doen ons met die ander twee? Is daar in die Indonesiese deel van Borneo dieselfde Flora as in die Maleisiese deel en in Broenei? Is daar oor die hele Nieu-Guinee dieselfde Flora (Indonesië en Papoea-Nieu-Guinee)? As dit die geval is, dan kan ons die eilande onder die lande sorteer en vermy dubbelkategoriserings. As dit nie die geval is nie, word dit meer ingewikkeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:35, 11 Mei 2026 (UTC)
::Sowel die eiland- as landkategorieë kan nuttig wees vir plante met beperkte of endemiese verspreidings. Minder nuttig vir plante met wye verspreidings want dan sal jy stringe kategorieë onder aan elke plantartikel hê. Sou voorstel om matig en ad hoc met die gebruik daarvan voort te gaan, sonder dat dit vereis word. Die voordeel van kategorieë is oor die algemeen om dinge meer opspoorbaar (Eng: discoverable) te maak. As jy dus alles van die plant vergeet het, behalwe dat hy bv. op Madagaskar voorkom, gaan jy hom weer kry. Flora van Borneo gebruik jy dan net as dit byna of totaal endemies aan lg. is. Ons kan ook kategorieë vir die ekostreke maak soos Flora van die toendra, Fynbosflora, of Flora van Afromontane woud, ens. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:40, 17 Mei 2026 (UTC)
:::Ons kan ook net onthou dat die aard van 'n kategorie is om te omvat. Dit sal dus altyd dinge, soos lande of dele daarvan, omvat wat eintlik uitgesluit is. As jy dus net jou kategorie effe breër kies, is dit wel minder spesifiek, maar nog volkome korrek, en stringe kategorieë en moeite word daardeur vermy. Dis waar ek dink die ekostreek- of floraryk-kategorieë nuttig te pas kom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 11:08, 17 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd 2026 ==

Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC)

:Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC)
::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  15:05, 16 Maart 2026 (UTC)
::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC)
::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC)
:::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC)
:::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC)
:Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC)
::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC)
::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC)

== Maandelikse besoeke en diepte ==

Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar.

Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC)

:Vir die wat self wil saam volg, sien: https://phabricator.wikimedia.org/T413949
:Dit is deel van 'n wyer ondersoek: https://phabricator.wikimedia.org/T412655
:Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC)
::Hierdie fout is nou uiteindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC)

== Hantering van kategorieë... ==

Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC)

:{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC)

== Kan ons nuwe lesers lok met sport? ==

Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop.

Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC)
:Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC)
::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC)
:::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC)

== Voorbladuitleg ==

Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC)
:Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC)
::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC)
:::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld &quot;omraam&quot;, dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC)
::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC)
:::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens &quot;in die lug&quot;. Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC)

Ons kan die verskil duidelik maak:
* Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC)

:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC)

== Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist ==

Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC)

== [[Die boek met vlerke]] ==

Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel &quot;[[Die boek met vlerke]]&quot; is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC)
:Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC)

::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. 
::Die belangrikste rooi vlae:
::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. 
::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. 
::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. 
::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. 
::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. 
::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan:
::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. 
::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. 
::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. 
::Beoordeling:
::*Nie noodwendig vals nie 
::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. 
::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. 

::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC)

== Vote now in the 2026 U4C election ==

Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C.

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Ou Kaapse pad/wapad/weg ==

Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: &quot;There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different.&quot; [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC)

== Besoeke vir April en Mei. ==

Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC)

== Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! ==

Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC)
:Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC)
::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC)

== Sjabloon:weerkas ==

{{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC)

:{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC)

== Wikimania 2026 ==

Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! 

Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! 

Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC)

:''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC)
::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC)
::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk!
::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC)
::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC)
:::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC)
::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-&quot;owerhede&quot; van &quot;bo&quot; af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC)

== Interaktiewe OWID-grafieke ==
Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier].

Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is.

[[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC)

:Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC)

::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:21, 6 Junie 2026 (UTC)
:::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie.
:::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg
:::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC)
:::Yes absolutely everything is translatable. For example see [https://ja.wikipedia.org/wiki/%E6%97%A5%E6%9C%AC%E3%81%AEHPV%E3%83%AF%E3%82%AF%E3%83%81%E3%83%B3%E6%94%BF%E7%AD%96&lt;nowiki&gt; JA WP] &lt;/nowiki&gt;[[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 19:12, 30 Julie 2026 (UTC)

== Die Duitser en sy sportsoorte ==

Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby &quot;in dié tyd&quot; te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende &quot;en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur&quot;. Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC)
:Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. &quot;Indertyd&quot;, direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir &quot;in dié tyd&quot;. Dus, &quot;indertyd 'n rekord&quot;. Ook, &quot;ten tye van&quot; die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of &quot;destyds 'n rekord&quot;, wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC)
::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is &quot;indertyd&quot; beter as &quot;in dié tyd&quot; vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], daar is niks verkeerd met &quot;indertyd&quot; nie; ek dnk net dis effens verouderd/hoogdrawend. Ek sou &quot;in dié tyd&quot; gebruik het. Same diff. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  14:16, 18 Junie 2026 (UTC)
::::Om dit in konteks te plaas, 'n paar jaar gelede het ek 'n Nederlandse kursus gedoen. Tydens die kursus sê die tutor vir my dat ek gebruik dikwels 'n aantal outydse uitdrukkings - ek het die Afrikaanse uitdrukking geneem en dit met behulp van Nederlandse grammatika aangepas! [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]

== Vryheid van Panorama in Suid-Afrika ==

Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC)
:Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC)
::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: &quot;Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie&quot;. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC)


== Bloedrivier ==

Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC)
:Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC)
:: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC)
::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC)

== Genealogiese inligting ==

Toe ek die [[Slag van Bloedrivier]]-artikel besoek het, sien ek 'n paar vreemde kodes na verskeie mense se name. 'n Tipiese kode is &quot;(b3c1d5e11)&quot;. Dit het my 'n rukkie geneem om af te lei dat dit genealogiese inligting is. Mag ek voorstel dat 'n sjabloon geskryf word wat aan die eerste voorkoms van sulke kodes in enige artikel geheg kan word om die kode te verduidelik. Die sjabloon self sal in 'n verwysing of 'n nota uitgebrei word. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:48, 18 Junie 2026 (UTC)

:Ek sien nie die nodigheid van die genealogiese inligting in die artikel nie, aangesien geen famileverband tussen die mense genoem word nie. Ek dink 'n mens moet dit uithaal. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  09:46, 19 Junie 2026 (UTC)

::Dit is 'n deksels goeie vraag, ek kan verstaan hoekom hierdie kodes ingesluit is, omdat daar so baie familiename is wat presies oorvleuel, omdat almal presies dieselfde doopname het. Dit skep dus inderdaad verwarring. '''Ek voel egter 'n geboortedatum kan dalk help as jy dit in die voetnotas sou insluit.''' Dan weet jy presies met wie jy te doen het.  

::Die kodes self skep wel dikwels verwarring. My moeder en suster sal sukkel om te verstaan hoe b3c1d5e11 presies werk, naamlik:

:::b3 = 2de geslag, 3de kind
:::c1 = 3de geslag (uit b3 gebore), 1ste kind (van b3)
:::d5 = 4de geslag (uit c1 gebore), 5de kind (van c1)
:::e11 = 5de geslag (uit d5 gebore), 11de kind (van d5)
::ens.

::In die meeste gevalle is dit patriliniêre inligting - stamvader se seun, se seun, se seun, se seun.... Maklik genoeg, dis 'n loodreguit lyn. Maar, soos ek in die familieboek oor die Malans gesien het, word die dogters dikwels uitgelaat. Dit is verkeerd, want my skrywersvriend van Bellville is nie die eerste kind nie, al word hy so aangedui; hy het 'n ouer suster.

::Daar is hoeveel ander voorsate wat buite rekening gelaat word, soos die ma se pa se ma se pa se pa se ma se... tot jy later 'n stamvader of -moeder kry. Jy gaan boonop later [[kwartierverlies]] kry.

::Aangesien ek gelukkig Rotterdamse grootouers het wat in 1951 geïmmigreer en in die 1960's genaturaliseer het, kan ek net sê ek is b2c2 (my pa is die tweede kind, ek is weer sy tweede kind). Dis maklik genoeg. Van moederskant... dis 'n diep put.

::Maar weer - die leser moet presies weet '''wie hy as stamouer as verwysing''' gebruik, omdat die stamvaders dieselfde vanne kan hê, maar totale ander mense is. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 10:28, 19 Junie 2026 (UTC)

:::Die Uyse van die groot Uys-familie alleen, gaan (baie) moeilik te onderskei wees sonder daardie notas. Ek voel jy kry iets daaruit, en verloor niks, deur dit by te voeg. Die voorgestelde hulp-sjabloon sal baie nuttig wees. Daar is mense wat twyfel dat hierdie dinge enigsins gebeur het — sien dit as een of ander propaganda — en die notas koppel dit eenduidig aan spesifieke persone. Die voortrekkers het ook nie altyd hul name dieselde gespel nie, Oosthuijse op een lys, sal Oosthuize word op 'n ander, maar met die kodes kan jy uitwerk wie is wie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:44, 19 Junie 2026 (UTC)
::::Het nou met tooltips die genealogiese kodes (by die betrokke artikel) in &quot;g&quot;-notas saamgevat. Dis net om aan te dui hoe die sjabloon kan werk as iemand dit wil skryf. Weet nie of &quot;g&quot; die beste afkorting daarvoor is, en of dit wel as &quot;kodes&quot; bekend staan nie. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:57, 19 Junie 2026 (UTC)
:::::Twee van die deelnemers by die [[Slag van Bloedrivier]] was
:::::*Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1)
:::::*De Lange, Johan Hendrik (Hans Dons) (b10c2)
:::::Waarom begin die stamkode van Jacobs met 'n &quot;a&quot; maar dié van De Lange met 'n &quot;b&quot;? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:07, 19 Junie 2026 (UTC)
::::::Ek raai daar moes 15 Jacobs-kinders by dieselde ouerpaar gewees het. En slegs een De Lange het die land binnegekom, sodat &quot;a1&quot; oorbodig is. Dit vertel ook vir ons dat die De Langes redelik onlangse immigrante was, in teenstelling met die Jacobse. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:21, 19 Junie 2026 (UTC)
:::::::Ek het self die antwoord [[Genealogie#De Villiers/Pama nommeringstelsel|hier]] gevind. Die letter &quot;a&quot; dui aan die stamvader wie na Suid Afrika geëmigreer het. Indien twee broers saam geëmigreer het, gebruik ons die kodes &quot;a1&quot; en &quot;a2&quot;. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:28, 19 Junie 2026 (UTC)
::::::::In die geval van Jacobs blyk a15 te verwys na Pierre Jacob (soms aangeteken as Pierre Jacobs), 'n Franse hugenoot wat in 1688 aanboord De Schelde arriveer, en hom dan in die Groot Drakenstein area vestig met sy gade Suzanne de Vos, en hul kinders. Ek raai dan daar was 14 ander Jacobse, hetsy broers aldan nie, wat ook in JA Heese (en later Pama) se register as immigrante aangeteken is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:33, 19 Junie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}

Ons dorpsbiblioteek is ongelukkig oor naweke toe, maar gelukkig het ek voorheen fotostate gemaak oor my eie familie-aangeleenthede. 
	
Jy kry, soos met die familienaam &quot;LOUW&quot;, die volgende (''Suid-Afrikaanse geslagsregisters'', Deel 5 (L-M), p. 245):
	
{{cquote|Twee Louws het uit Nederland na Suid-Afrika verhuis:
	
a1 : Jan (1628-1691) wat in 1658 na die Kaap kom
	
a2 : Dirk (1824-1886) wat in 1860 met sy vrou en 5 kinders in Durban land om hulle in Natal te vestig.
	
}}
	
Met ander woorde, die hele indeling is eintlik baie arbitrêr. Vind mens môre in 'n kalkgrot bewyse van 'n derde of vierde Louw-stamvader uit die 1700's, moet alles oorgedoen word. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:37, 19 Junie 2026 (UTC)

:Toe die stelsel aanvanklik deur Christoffel Coetzee de Villiers (1850-1887) ontwikkel is, was dit waarskynlik nuttig, maar het nou sy nut oorleef. Waar sulke kodes wel bestaan, sal dit waarskynlik beter wees om dit met die persoon se geboortedatum (of doopdatum) te vervang. Verder is die genealogieë van baie vroeë Suid-Afrikaanse setlaarfamilies sedert de Villier se tyd opgeskryf. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 15:57, 19 Junie 2026 (UTC)
::Ek waardeer die Nederlandse ''kwartierstaat'', al is dit feitlik onmoontlik om niggies en nefies daarop aan te dui. Hier werk die &quot;Suid-Afrikaanse stelsel&quot; beter. Die grootste probleem is - in Europa en ook in die Afrikakulture kan die &quot;Suid-Afrikaanse stelsel&quot; onmoontlik nie werk nie, want - wie gebruik jy as verwysingspunt? 'n Grotbewoner, of selfs 'n rietrot (Boreoeutheria - die gemene deler tussen mens en hond) of die eerste alge uit die oertyd (uit 'n evolusionêre oogpunt)? In Europa werk julle dus volgens 'n probandus-stelsel, naamlik: die wêreld begin by my, en werk homself agteruit. Dus, geen stelsel is perfek nie.

::Maar tussen ons, as [[Julius Caesar]] sy voorsate tot by Venus en Mars kon terugvoer, laat niemand in jou pad staan nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:05, 19 Junie 2026 (UTC)
:::Die Suid-Afrikaanse stelsel is ontwerp om met bekende stamvaders te werk, nie met onbekende stamvaders nie. As sodanig is dit veral nuttig wanneer die afstammelinge van immigrante opgespoor word, wat de Villiers gedoen het.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:31, 20 Junie 2026 (UTC)

== [[Gebruiker:Jcb]] word weer 'n admin ==

Waarom is hierdie bladsy [[Sciëntologie]] beskerm? Ek wil graag hierdie skakel deduplikeer: ''&quot;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Willms (2005), bl. 79&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&quot;'', maar ek kan dit nie nou doen nie.

Dit gebeur gereeld. Sal dit 'n idee wees om my 'n administrateur vir hierdie soort onderhoud te maak? Ek was voorheen 'n administrateur op hierdie Wiki (lank gelede). [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 15:36, 19 Junie 2026 (UTC)

:{{Ondersteun}} jou benoeming. Jy verdien dit! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:03, 19 Junie 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} jou benoeming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:46, 19 Junie 2026 (UTC)
::[[Gebruiker:Jcb|Jcb]], as 'n kandidaat kan ek jou seker twee vrae vra. Hoekom wil jy 'n administrateur op 'n anderstalige Wikipedia word? En hoekom het jy die eerste keer verdwyn? [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  18:02, 19 Junie 2026 (UTC)
:::In die vroeë jare het ons baie met robotte gedoen. [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=709&amp;diff=prev&amp;oldid=53924 Byvoorbeeld interwiki]. Robotte het soms foute gemaak. In 2005 het ek 'n administrateur geword sodat ek die foute van my eie robot kon opruim. In 2013 is dit herroep weens onaktiwiteit. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:24, 19 Junie 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  19:20, 19 Junie 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}}, maar hy gaan nie baie besig wees nie omrede al die foute wat die hulpmiddel uitgewys het nou reggemaak is. Dankie [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] vir al jou hardewerk hier. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 19 Junie 2026 (UTC)
:{{Ondersteun}} – {{Ping|Jcb}} baie geluk, jy is nou 'n administrateur op die Afrikaanse Wikipedia! Sterkte daarmee! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 20 Junie 2026 (UTC)
::Baie dankie almal! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 14:14, 20 Junie 2026 (UTC)

== Die [[Nederlandse Wikipedia]] is hierdie week 25 jaar oud! ==

[https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Feestjaar_2026/Gefeliciteerd_Wikipedia! Wens hulle hier geluk!] --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:50, 20 Junie 2026 (UTC)

== Vernoem, hernoem &amp; genoem? ==

Die taalkundiges, is die volgende sin reg: ''Die spesie is na die Suid-Afrikaanse botanikus Abraham Erasmus van Wyk vernoem.'' Ek verwys na [[Indigofera vanwykii]]. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:49, 24 Junie 2026 (UTC)
: Hi, Oesjaar. Hier is die verskil tussen vernoem, hernoem en genoem:
:* '''Vernoem''' beteken om iemand se naam aan iemand of iets anders te gee, gewoonlik ter ere van iemand, byvoorbeeld: Die straat is na President Kruger vernoem.
:*'''Hernoem''' beteken om die naam van iets te verander na iets anders, byvoorbeeld: Die lughawe is hernoem na 'n nuwe naam.
:*'''Genoem''' beteken om na iemand of iets te verwys, byvoorbeeld: Ek het hom op sy naam genoem.
: Ek hoop hierdie help sommer almal. Vernoem is korrek. Die Engelse ekwivalente van hierdie woorde is as volg: genoem = &quot;mentioned&quot;,  vernoem = &quot;named after&quot; en hernoem is &quot;renamed&quot;.
: Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:26, 24 Junie 2026 (UTC)
::Genoem en vernoem is albei reg, want hulle is sinonieme. Uit die HAT: Ek is na my ouma genoem/vernoem. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  22:54, 24 Junie 2026 (UTC)
::Dit laat my hare reis/rys/ruis as iemand my &quot;genoem&quot; na &quot;vernoem&quot; verander. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  22:57, 24 Junie 2026 (UTC)

== Ontplooiing van Regs- en Veiligheidskontakte-skakel op jou Wiki ==

Hallo gemeenskap, die Wikimedia-stigting het 'n [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|enkele regs- en veiligheidskontakbladsy]] ontwerp, wat in die voetskrif van jou wiki gekoppel moet word om toegang tot akkurate regsinligting te verseker. Dit is 'n regulatoriese vereiste. 

Ons het reeds skakels na Engelse, Duitse, Italiaanse, Spaanse en ander wiki's uitgerol en sal dit binnekort ook op jou wiki ontplooi. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Lees asseblief meer op die projekbladsy]] en plaas enige kommentaar onder hierdie hofie of op die [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|besprekingsbladsy]].

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 Junie 2026 (UTC)

:Hi @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] I've read through the linked docs. It is not 100% clear to me if there are any actions required of our wiki. And it is not clear when this change is going to take place.
:Specifically [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ#What_if_a_wiki_already_has_a_%E2%80%9CContact%E2%80%9D_link? this section]. We already have a contact page. So which link is going to be updated, and what is the URL of the new legal contact page? And if the existing contact link is being edited, how will people find the link to the other page? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:17, 2 Julie 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] the change will take place by the end of July. Also, the community managed contact pages will remain. We will only add a  link to the [[foundation:Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|foundation's legal contacts page]] in the footer below the pages of the wiki. The URL is: https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information. It was linked in @[[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]]'s message. –– [[Gebruiker:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:STei (WMF)|kontak]]) 20:46, 2 Julie 2026 (UTC)
:::Thanks, so to be clear: the contact page link in the sidebar remains as is, and you will add a new link for the new legal contact page in the footer?
:::And what kind of wording will be used for the new legal contact page, considering we don't want to overload the meaning of &quot;contact&quot;? Will it be something like &quot;contact legal&quot; or just simply &quot;legal&quot; (translated of course). - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:20, 3 Julie 2026 (UTC)


== Afrikaanse Wikipedia op die Radio ==

'n Woord van dank aan professor [[Gerhard van Huyssteen]], wat vandag die Wikipedia-praatjie op [[Overvaal Stereo]] behartig het.
Sy entoesiasme vir die Afrikaanse Wikipedia en die wyse waarop hy die waarde van die projek beklemtoon het, het ongetwyfeld by baie gebruikers en luisteraars aanklank gevind. Veral sy beklemtoning dat die Afrikaanse Wikipedia 'n gemeenskapsprojek is wat tot voordeel van alle Afrikaanssprekendes strek – van toevallige lesers en studente tot aktiewe bydraers – was besonder bemoedigend.

Openbare gesprekke soos hierdie help om die sigbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia te vergroot, nuwe bydraers aan te moedig en waardering te skep vir die duisende ure se vrywillige werk wat in die opbou van hierdie kennisbron belê word. Opregte dank aan professor Van Huyssteen vir sy tyd, sy ondersteuning en sy positiewe ambassadeurskap vir die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:18, 30 Junie 2026 (UTC)
:Is die prof besig om ons van agter af aan te moedig by sy Engelse universiteit, of het hy ook 'n af.wiki-rekening? My broer het sy seun na Potch gestuur menend dat hy daar nog Afrikaans gaan kry, en toe ons die oë uitvee is dit alles Engels. Dis deel van die rede hoekom ek nou meestal Afrikaans skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:47, 1 Julie 2026 (UTC)

::Hy is inderdaad 'n gebruiker hier; [[Gebruiker:Geebee100]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:58, 1 Julie 2026 (UTC)

== Besoeke vir Junie ==

Gemeenskap, die besoeke vir April, Mei en Junie is 2,334; 2,303 en 2,205 miljoen respektiewelik. Ek het verwag dat Junie se besoeke amper by die 3 miljoen sou draai gesien in die lig van die Sokker-Wêreldbeker vir 2026 en die feit dat daar die afgelope 2 maande soveel artikels oor sokkerspelers geskep is. Miskien gaan Juliemaand beter lyk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:28, 1 Julie 2026 (UTC)

:Ons moenie ons te veel blindstaar teen die &quot;User&quot;-syfers nie. As ons kyk na &quot;Automatic&quot; is dit duidelik meer mense gebruik ChatGPT en Google Gemini. En glo my, dikwels is Automatic tien keer meer as 'n enkele User-getal. Elke keer wanneer iemand 'n onderwerp opper of aanroer skraap 'n paar GPU's oor 'n paar Wikipedia-artikels. En wat ek ook ervaar het (vandaar dat mens byna mikroskopies spesifiek moet skryf of selfs die arme lesers met konteks moet oorlaai) - ons liewe rekenaars som op. Maar mens wil weet: maar &quot;wat as dit?&quot; of &quot;wat as dat?&quot; Dit raak soos 'n mikroskoop waar jy net al hoe meer inzoem. Nou in die regte wêreld het jy dieselfde sprinkaan onder 'n dekglas, maar dit lyk bietjie baie anders onder my speelgoed-mikroskoop as die elektronmikroskoop.  En ons weet wat gebeur as KI inzoem: hy raai. Hy gorrel. Hy weet nie van sy gat af nie, maar sy programmering is so geskryf om 'n antwoord gedwonge te moet gee, of rekonstrueer met broodkrummels. Hy sal nooit erken: &quot;ons weet nog nie&quot;.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:22, 6 Julie 2026 (UTC)

:: Dit verklaar hoekom die meeste besoekers volgens hierdie statistieke uit die VSA kom. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:19, 6 Julie 2026 (UTC)
:::Ek sien dit anders om. Ons moet ons glad nie bekommer oor die outomatiese verkeer nie. (Botte, KI en soekenjinspinnekoppe). Dit sal mettertyd massief toeneem, veral omdat een draaiboek wat een persoon in 'n dag kan skryf, meer verkeer kan genereer as wat 'n mens ooit natuurlik op sy eie sou kon doen. Sien: [[:en:Dead Internet theory]].
:::Die feit dat baie gebruikers hul Wikipedia-inhoud deur KI-opsommings kry, is meestal nie hul eie keuse nie, aangesien baie soekenjins dit in elk geval by verstek doen.
:::En boonop, daardie mense wat tevrede is met 'n KI-opsomming sonder om die bladsy eintlik te lees, is in elk geval nie ons teikengehoor nie. Hulle sou nooit 'n hele Wikipedia-artikel lees nie.
:::Ons is hier om diegene te bedien wat werklik wil lees en leer. Laat ons dus die verstandelose robotte en mense ignoreer en aangaan soos ons nog altyd gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:10, 6 Julie 2026 (UTC)

== Maandelikse sintaksfoute ==

Hier is die nuutste: https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&amp;view=project Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 2 Julie 2026 (UTC)

:Ek het probeer werk maak van die foute, maar kon nie hond haaraf maak nie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 20:03, 6 Julie 2026 (UTC)

== Kategorie:Flora van Suid-Afrika ==

Gemeenskap, juig saam met my! Hierdie kategorie het die 10,000 artikel mylpaal bereik! Dankie prof. [[Braam van Wyk]] vir die foto's! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 8 Julie 2026 (UTC)
:Uitstekend behalwe vir 'n sekere outoriteit se swak oordeel en bemoeisiekheid wat ek sou ignoreer. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:35, 8 Julie 2026 (UTC)

== Seedier-voortplanting ==

In Engels vind ek die term &quot;broadcast spawning&quot;, wat beteken dat seediere, bv. visse, uitwendig voortplant/bevrug word deur die sperm- of eierselle in water te laat drywe, waar dié gameetselle mekaar lukraak danksy hul getalsterkte ontmoet. Mens kry ook &quot;benthic spawning&quot; en ander. In my beperkte dierkunde-bronne (nie bewus van 'n Afrikaanse dierkundewoordeboek) vind ek nie 'n Afrikaanse ekwivalent nie, en vertaal dit voorlopig as &quot;uitsaai-kuitskieting&quot;. As daar 'n beter Afrikaanse woord hiervoor bestaan, hoor ek graag. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:31, 8 Julie 2026 (UTC)
:Ook gewonder: as mens die woord [[akwakultuur]] beskou, wat is dit presies? 'n &quot;Boerdery&quot; kan 'n praktyk of proses wees, of selfs die fisiese plek plus gewas waar bv. graan verbou word. 'n Akwakultuur (as die lidwoord toepaslik is) kan dan benewens die proses, praktyk of metode, ook miskien die &quot;plaas&quot;, &quot;boerdery&quot;, óf die versameling van tenks of damme wees waar waterdiere verbou word. En ek gebruik eerder die woord &quot;verbou&quot; as &quot;kweek&quot;, want ek dink jy kweek sampioene of plante, en nie seediere nie. As jy kweek het jy 'n kwekery. In 'n petriebakkie kan jy 'n kultuur propageer. Enige kommentaar welkom. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:17, 9 Julie 2026 (UTC)
:: EK het dit na een van my taalkundige vrinne verwys... Nou wag ons! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:04, 9 Julie 2026 (UTC)
::: Van dr. [[Mariëtta Alberts]] ''Uitsaaikuit..  by seediere die nieseksuele gelyktydige vrystelling van eierselle deur wyfie en spermselle deur mannetjie''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:10, 9 Julie 2026 (UTC)
:::: Die WAT kan ook nie help nie. EK het 'n boodskap na die [[SAIAB]] gestuur. Kom ons kyk... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 9 Julie 2026 (UTC)
::::: Om met die SAIAB te probeer gesels is 'n ander storie.... Ek het uiteindelik met 'n Dr. Suzanne Redelinghuys gesels. Sy sal kyk wat sy kan doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC)
: Dr. Mariëtta Alberts stel voor julle gebruik ''kuituitsaaiing''. Ek ken die woorde: ''...die harders skiet kuit...''. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 9 Julie 2026 (UTC)
::Al die bg. help, dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:08, 9 Julie 2026 (UTC)

== Swem in Suid-Afrika ==

Gemeenskap, ek sien 'n gebruiker het nou 'n duisternis eksterne skakels in [[Swem in Suid-Afrika|bogenoemde artikels]] geplaas. Myns insiens laat ons dit nie toe nie, is ek reg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:18, 9 Julie 2026 (UTC)
: Die gebruik is om slegs skakels na bestaande artikels in die Afrikaanse Wikipedia te plaas en nie na ander tale Wiki artikels of eksterne webblaaie nie. Dink van die nuwe skakels in hierdie artikel  sou miskien werk as bronne maar moet dan volgens die Wikipedia konvensies geformateer word. Daar is ook 'n eksterne skakel afdeling onder aan die artikel wat gebruik kan word om meer skakels na omvattende bronne op ander webwerwe te plaas. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:41, 9 Julie 2026 (UTC)
::Daar is altyd 'n uitsondering op die reël - sien die plasing wat ek 'n paar minute gelede op hierdie bladsy gemaak het. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:27, 13 Julie 2026 (UTC)
:::Wat ek gesien het, was 'n reeks swak uitgevoerde verwysings (kaal URL-skakels) en 'n paar skakels na ander Wikipedia's. Ek stem nie saam dat hulle verwyder moet word nie. Die kaal URL's moet behoorlik as verwysings geformateer word, terwyl die skakels na ander Wikipedia's geformateer moet word met behulp van Sjabloon:Intertaalskakels.[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:38, 13 Julie 2026 (UTC)
::::Stem saam met Martin - die URL'e lyk soos verwysings. Skakels na anderstalige wikis mag spaarsamig gebruik word m.b.v. die sjabloon {{ss|ill}}. Sien bv. die Engelse artikel [[:en:Pepin the Short]]. Hulle gebruik {{ss|ill}} om na {{Ill|Frankiese Interregnum|fr|Interrègne franc}} te skakel, waarskynlik omdat die gebruiker voel dit gaan jare vat voor die Engelse Wikipedia 'n artikel daaroor kry, en 'n leser wat Frans verstaan of weet hoe om 'n vertaler te gebruik, kan daarby baat deur na die Franse artikel verwys te word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:46, 13 Julie 2026 (UTC)
:::::Die alternatief vir die gebruik van die {{ss|ill}}-sjabloon is om 'n saadjie te skep wat 'n behoorlike inligtingsboks bevat en behoorlik in Wikidata geïndekseer is. Dit sal die leser basiese inligting gee en hulle in staat stel om dieper in die onderwerp te delf in die taal van hul keuse. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:03, 14 Julie 2026 (UTC)

== Onderwatervaartuig ==

Is dit nodig om so 'n lang naam te gebruik? Watse opsies het ons volgens die kenners? Ek voel &quot;dompeltuig&quot; sal werk, want dompel kan in hierdie konteks net onderwater beteken, en tuig beteken jy ry in hom, of dit bevat instrumente vir 'n missie. Dus &quot;Titan-dompeltuig&quot;? Nietemin, net 'n voorstel. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:34, 13 Julie 2026 (UTC)
:Toe ek op die skool was ('n half-eeu gelede), was dit altyd 'n &quot;duikboot&quot;. In die [[:nl:Onderzeeboot|Nederlanse Wikipedia]], skryf hulle &quot;Een '''onderzeeboot''', '''onderzeeër''' of vroeger '''duikboot''', is een vaartuig dat zich onder water kan voortbewegen.&quot; [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 17:23, 13 Julie 2026 (UTC)
::In verband met die ''Titan''-tuig gebruik Netwerk24 onderwatervaartuig,[https://www.netwerk24.com/huisgenoot/nuus/titan-diepseeramp-waar-het-alles-so-verskriklik-verkeerd-geloop-20230630] en onderwatertuig [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-soos-titanic-gesink-deur-arrogansie-20230625][https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/waarskuwings-oor-veiligheid-van-titan-glo-geignoreer-20230623]. In [https://www.netwerk24.com/nuus/internasionaal/titan-wonderwerk-as-hulle-lewend-gevind-word-20230621 hierdie artikel] van 21 Junie 2023 verwys hulle daarna as 'n duikboot, maar ek vermoed dit is verkeerd en dit was voor hulle die terminologie uitgeklaar het. ChatGPT sê 'n duikboot is 'n selfstandige vaartuig wat vir lang tydperke onafhanklik onderwater kan bly terwyl tuie soos die ''Titan'' afhanklik is van 'n &quot;moederskip&quot; en slegs beperkte lewensondersteunende voorraad het en gewoonlik vir korter tydperke as duikbote onderwater kan bly. ''Maroela Media'' verwys ook na die ''Titan'' as 'n dompeltuig.[https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/oceangate-staak-alle-ekspedisies/]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 18:36, 13 Julie 2026 (UTC)
:::Dankie vir al die bostaande. Het gedink dat &quot;Titan-onderwatervaartuig-inploffing&quot; nogal lank is. Tensy iemand beswaar maak sal ek dit miskien later skuif na &quot;Titan-dompeltuig-inploffing&quot;. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC)

== Jy het jou huiswerk gedoen... ==

...as die Engelse Wikipedia sê dat van hulle artikels met 'n Afrikaanse (of Duitse artikel) uitgebrei kan word. Ek het onlangs twee voorbeelde rakende my sportartikels gesien:
* [[:en:South Korea national rugby union team]] wat met hulp van beide die [[:af:Koreaanse nasionale rugbyspan|Afrikaanse voorbladartikel]] en die [[:de:Südkoreanische Rugby-Union-Nationalmannschaft|Duitse lesenswaardige artikel]] verbeter kan word.
* [[:en:Tanzania national cricket team]] wat met hulp van die [[:de:Tansanische Cricket-Nationalmannschaft|nuwe Duitse lesenswaardige artikel]] (laas maand aangewys) verbeter kan word.

Myns insiens is dit baie interessant dat die Afrikaanse en Duitse Wikipedia in beide krieket en rugby (hoegenaamd dié Engelse sportsoorte) deels beter artikels het as die Engelse Wikipedia. My doel was nog altyd om met artikels oor nasionale spanne en wêreldbekertoernooie die Engelse artikel te klop, nou word in die een of ander amptelik daarna verwys dat dit wel die geval is. Volgens my beskeie mening is dit die geval by die meeste artikels oor nasionale spanne, en hulle het in Afrikaans en Duits altyd dieselfde inhoud. Terloops, die Swahili-Wikipedia (Swahili is 'n ampstaal in Kenia, Rwanda, Tanzanië en Uganda) het nie een artikel oor nasionale krieket- of rugbyspanne nie. Tydens laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek van stapel stuur om hulle ook te betrek, maar my versoek het nie geslaag nie (ek was nie daar nie). Hulle het wel artikels soos [[:sw:Steve Tikolo]] waar ek met 'n inligtingskas kon help, maar hulle het nie iets soos [[:sw:Timu ya kriketi ya Kenya]] ([[Keniaanse nasionale krieketspan]]) nie. Gemeenskap, dit is wat van my sportartikels vir die Afrikaanse Wikipedia (en Duitse ook) kan bied en myns insiens is dit een van baie moontlikhede om Afrikaans volstoom te ondersteun: '''met kwaliteit bo kwantiteit'''. Daarmee kan ons veral lesers lok, dink ek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 13 Julie 2026 (UTC)
:In die kol. Weens die druk op Afrikaanse onderwys-instellings moet daar aanlyn-aktiwiteit oor 'n alternatiewe en breë front wees. Die wiki-artikels oor gewilde onderwerpe plaas terminologie in die volksmond, en is beleggings in die taaltoekoms. 'n Leserspubliek wat meer lees, meer krities lees en meer in feite belangstel sal wel ook help. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 21:09, 18 Julie 2026 (UTC)

== Maria ==

Kan iemand asb. vir my die artikel &quot;Maria Boleyn&quot; skep sodat ek kan sien of ek dit op hierdie gemors van 'n app kan doen - die app waarop ek glo geblokkeer is? Hoe is dit moontlik? - Burgert [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-40485-20|&amp;#126;2026-40485-20]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-40485-20|talk]]) 04:46, 20 Julie 2026 (UTC)
::{{ping|Rooiratel}}, enige raad hier? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:07, 20 Julie 2026 (UTC)
:::Bedoel jy die Selfoon app? Dit werk net so 'n klein bietjie vir my, soms... maar ek vermy dit soos die pes vir bydraes. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 08:38, 20 Julie 2026 (UTC)
::::Ek het nog nie die app gebruik nie. As mens jou gewone gebruikersnaam en wagwoord gebruik on aan te meld, dan sien ek nie hoekom jy op die app geblokkeer sal wees, maar nie op die webwerf nie. As die app 'n probleem is, gebruik net die webwerf. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 14:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

== [[Wikipedia:Bladsyverwydering]] ==

Admins, daar is 'n bietjie werk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 21 Julie 2026 (UTC)

[[Lêer:Radio Overberg Advertensie 29 Julie 2026.jpg|duimnael|met Jimmy Wales]]
== Wikimania 2026 ==

As ‘n  ontvanger van ‘n beurs van [[Wikimedia ZA]], is ek in Parys om [[Wikimania]] 2026 in [[Parys]] by te woon. My eerste Wikimania. Vandag was die voorkonferensie vir gebruikers met spesiale regte wat inderdaad weereens die omvang van aktiwiteite binne Wikimedia onder aandag bring. Mens kan uiteraard ook aanlyn verskeie van die sessies van more bywoon deur te registreer op die Wikimania 2026 blad. Die weeklikse radio inset by [[Overvaal Stereo]] is ook vandag van die byeenkoms gedoen. ‘n Volledige verslag van Wikimedia 2026 sal na afloop van die konferensie gedoen word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:48, 21 Julie 2026 (UTC)
: Ek is ook hier. Uiteindelik [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ontmoet. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 15:26, 22 Julie 2026 (UTC)
::Lekker julle manne, geniet dit terdeë! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 22 Julie 2026 (UTC)
::: Ja, dis goed om Dumbassman uiteindelik te ontmoet. Ek het ook twee Duitse gebruikers raakgeloop wat al artikels op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Die een wat oorspronklik van Suid-Afrika kom, het aangedui hy mag weer betrokke word. Ek het hom sterk aangemoedig. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:34, 22 Julie 2026 (UTC)
{{uitkeep}}
Oesjaar, is jy nie weg Frankryk toe vir Wikimania 2026 nie? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:50, 21 Julie 2026 (UTC)
: Nee ongelukkig nie. As pensioenaris met inkomste van R0.00 per maand kon ek nie die Schengen Visa bekostig nie, my bakkie het dringend instandhouding vereis. So werk dit maar. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:58, 21 Julie 2026 (UTC)
::Jammer om te hoor, miskien kan jy nog virtueel aanbied? Sopas self ook R11750 vir my Mercedes se diens moes uithaal! Groete tuis, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 21 Julie 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Discott]] bied namens my aan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:02, 21 Julie 2026 (UTC)
:::: &quot;Gebruiker Discott het 'n uitstekende 5 minute aanbieding &quot;''Rooting for Knowledge: Why we need a Wiki-Botanist Action Group Today'' aangebied oor die werk wat op die Afrikaanse Wikipedia gedoen word deur gebruiker Oesjaar en Prof van Wyk. Lyk of die vraag beantwoord gaan word, aangesien dit aanleiding gegee het tot die begin van werk om 'n Wiki Biodiversiteit ontmoeting voor die opkomende [[Internasionale Botaniese Kongres]] in 2029 in [[Kaapstad]] aan te bied. Die Afrikaanse Wikipedia het 'n globale inpak. Puik werk Oesjaar en Prof van Wyk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 21:00, 25 Julie 2026 (UTC)

== RFC oor KI-gegenereerde inhoud in Commons (en ter plaatse) ==

Soos op 23 Junie hier genoem, is Commons nog besig om uit te werk wat hulle presies wil hê wat beelde betref wat deur KI geskep is. Hulle is veral versigtig vir beelde wat werklike mense uitbeeld, selfs as dié historiese figure is, waar etiese oorwegings (soos persoonsregte) effektief geen rol speel nie. Ook hou hulle nie daarvan in enige wetenskaplike aanwending nie. Sulke beelde noem hulle spekulatief, ensomeer, en wil nie valse inligting die wêreld instuur nie. Ook beskou sommige persone daar KI-beelde as opvoedkundig waardeloos, en byna enige menslike poging as baie beter. Ons het natuurlik talle artikels aangaande historiese figure waar die uitbeelding volkome spekulatief is, soos [[Plautus]] en baie ander, alhoewel dan nie KI nie.
By die Commons-bespreking word gemeld: 
:&quot;Groot getalle beelde wat nie die werklikheid weerspieël nie, word [op commons] opgelaai. Wanneer 'n minderwaardige KI-beeld in 'n artikel ingevoeg word, ontmoedig dit werklike fotograwe en grafiese kunstenaars om beelde te skep, omdat hulle meer geneig is om 'n beeld te skep vir 'n artikel wat geen illustrasie het nie. Hierdie opdatering vereis dat sommige KI-inhoud as sodanig in-beeld gemerk word. Hierdie opdatering redaksioneer andersins nié projekte buite Commons nie. Commons het geen voorneme om ander projekte te redaksioneer nie, ons wil net verseker dat óns nie bydra tot die waninligting van die publiek nie.&quot;
Die kwessie dus: af.wiki moet nog besluit wat ons plaaslike beleid is, want wikimedia gaan nie aan ons voorskryf nie.&lt;br/&gt; 
:a) Word &lt;u&gt;oplaai&lt;/u&gt; van KI-beelde hier op af.wiki toegelaat, benewens waar dit KI-konsepte self illustreer?&lt;br/&gt;
:b) Word dit toegelaat waar dit werklike mense illustreer? Hier dink mens bv. aan gevalle waar ons 'n vae foto of illustrasie het, wat deur KI in 'n meer realistiese of gekleurde portret (maar met onafwendbare spekulatiewe elemente) omskep kan word.&lt;br/&gt;
:c) Word KI-beelde enigsins in artikels toegelaat?&lt;br/&gt;
Op en:wiki word dit oorwegend nie toegelaat nie. Ons moet ook in ag neem, dat selfs indien dit nie in ons artikels toegelaat word nie, dit steeds vir die publiek en private webwerwe nuttig mag wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:31, 22 Julie 2026 (UTC)
::Ek verstaan... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:35, 22 Julie 2026 (UTC)
:::Vandag ‘n Wikimania 2026 paneelbespreking oor [[Kunsmatige intelligensie|KI]] binne die Wiki-omgewing bygewoon. Beide die potensiële bedreigings en moontlike voordele daarvan, is deur die paneellede geopper. Selfs oor die idee van ‘n aanvanklike sentrale beleid daaroor of gedesentraliseerde benadering, was daar nie eenstemmigheid nie. Aangesien daar konsensus was dat dit ‘n realiteit is wat hanteer sal moet word, gaan gesprekvoering voort en hopelik gaan meer duidelike riglyne in dié verband ontwikkel word.
:::Ek gaan poog om ‘n oog op die verwikkelinge te hou en wat ons in die interim selfs in die Afrikaanse Wikipedia kan begin bespreek. Meer as een paneellid het daarop gewys dat selfs in van die groot Wikipedia’s daar nog nie voldoende kennis is oor wat werklik die implikasies van KI is nie. [[Jimmy Wales]] het ook indirek daarna verwys in sy openingstoespraak. Wikipedia se rol in die era van [[groot taalmodel]]le kan self nog belangriker word, in sy toespraak ‘n optimistiese toon oor die toekoms van Wikipedia en sê dat die dood van Wikipedia al van die begin af voorspel is, dit nog steeds van krag tot krag sal gaan. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:21, 22 Julie 2026 (UTC)

== Gebruiker:Elmarie Waltman ==

Gemeenskap, dit is vir my 'n plesier om julle voor te stel aan [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie]]. Sy het ingestem om ons te help met Admin werk, meer hieroor later. Sy gaan ook deel van die Radiospan wees. Welkom hier by ons Elmarie. Onthou, hierdie klomp ou toppies hier betrokke se blaf is erger as hulle byt! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:46, 24 Julie 2026 (UTC)

:Hoe lekker lag ek nou! Dankie Deon, hoop om die Wikipedia naam op al die platforms hoog te hou. [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 09:02, 24 Julie 2026 (UTC)

::Baie welkom Elmarie, ons hoop jy geniet jou tyd hier terdeë! Sien uit na jou bydrae. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:48, 24 Julie 2026 (UTC)

::: Welkom Elmarie, geniet dit! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:36, 25 Julie 2026 (UTC)
::::Baie welkom hier @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:38, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Julle word uitgenooi om jul mening te lug in 'n [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|versoek om kommentaar oor die toekoms van Abstrakte Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  12:24, 24 Julie 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;
: Kan iemand vir my sê wat Abstrakte Wikipedia is? Of word ek nou te oud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 24 Julie 2026 (UTC)
::Weet ook nie, maar volgens google: Abstrakte Wikipedia is 'n Wikimedia-projek wat Wikifunksies en Wikidata gebruik om 'n taalonafhanklike weergawe van Wikipedia te skep. Dit het ten doel om inhoud in enige natuurlike taal te genereer om artikels oor kleiner taaluitgawes uit te brei. 
::'''Die kernkomponente is''' 
::* Wikidata wat die gestruktureerde kerndata- en kennisbasis verskaf en 
::* Wikifunksies wat kode en funksies verskaf om abstrakte data in mensleesbare sinne te omskep. 

::Die taalonafhanklikheid laat gebruikers toe om artikellogika te skep en te onderhou sonder om dit aan 'n enkele gesproke taal te koppel.
::'''Die projekdoelwitte is''' 
::* taalgelykheid, aangesien kleiner taalwiki's bygestaan word om hul artikeltellings vinnig te laat groei, en 
::* globale reikwydte aangesien mense bemagtig word om kennis in hul moedertaal te lees en mee te deel. 
::[[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:00, 24 Julie 2026 (UTC)

== Inligtingskas Vliegtuigenjins ==

Gemeenskap, kan enige van die slimmer jongmanne asb. vir ons ''Infobox aero engine'' vertaal? Ook, het ons die ekwivalent van ''Infobox sportsperson''? Ek word graag bederf... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:36, 28 Julie 2026 (UTC)
: {{ping|Pynappel}}, met al jou nuwe energie, kan jy dalk hier help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het beide nou geskep. Dit is gewoonlik baie maklik om 'n sjabloon van die Engelse Wikipedia oor te dra:
::1. Kopieer die bronteks en stoor dit
::2. Gebruik die &quot;Wys voorskou&quot;-funksie om al die ontbrekende sjablone en modules te identifiseer en bring hulle ook oor.
::3. Herhaal stap 2 totdat al die skakels blou is
::4. Vertaal teks wat sigbaar aan gebruikers is na Afrikaans, bv. die etikette in 'n inligtingskas, kategoriename, ens.
::Die belangrikste ding om in gedagte te hou is watter bestaande sjablone en modules ekwivalent is met die Engelse Wikipedia s'n. Die Engelse [[:en:Template:Infobox]] is vir historiese redes nie ekwivalent met ons {{ss|Infobox}} nie. Jy sal dus gewoonlik oral waar {{ss|Infobox}} in 'n nuwe sjabloon geroep word, moet verander na {{ss|Inligtingskas4}}, wat op sigself die module [[Module:Infobox]] roep, wat dit moontlik maak om maklik nuwe inligtingskaste op die Afrikaanse Wikipedia te skep deur sjablone vanaf die Engelse Wikipedia te kopieer. Ons kan later daarna kyk om die teenstrydigheid tussen {{ss|Infobox}} en {{ss|Inligtingskas4}} op te klaar, maar ek vermoed dit gaan 'n groter taak wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:09, 23 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] as jy vashaak kan jy maar vir my of @[[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ping. Ek is nou hier, maar gaan weens ander verpligtinge weer van môre af skaars wees. Ek sal so nou-en-dan inloer om te kyk of ek ge-ping is. As ek iets gebreek het, gebruik maar daai rol-terug-knoppie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 20:10, 23 Augustus 2026 (UTC)
::: Dankie. Hierdie ou oom gaan sy bes probeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:11, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Help met kassie, asb. ==

Kan iemand my asb. help om {{sj|Inligtingskas Planeet}} reg te maak? Ek het net &quot;symbol&quot; ondertoe geskuif, en nou gee hy snaakse goed by elke planeetkassie. Dankie! [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:32, 30 Julie 2026 (UTC)
:Sien die tweede reël in [[Makemake]]. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  23:35, 30 Julie 2026 (UTC)
::Dankie vir niks. Ek het sommer net &quot;symbol&quot; uitgehaal, en nou is die sjabloon reg. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  12:55, 31 Julie 2026 (UTC)

== Taaldinge op RSG: 2 Aug. 2026 ==

Gemeenskap, neem kennis dat ek nou Sondag om 10:00 weer op Taaldinge met Ina Strydom gesels. Ek gaan verwys na twee dinge wat redelik onbekend is: die Digitalisering van Vakkundige Woordeboeke, prof. [[Gerhard van Huyssteen]] en prof. Martin Puttkammer van NWU help ons daarmee. Ek sal dit eers werklik bemark as die eerste produk gelewer word; ons gaan dit definitief ook op Wikiwoordeboek laai. Tweedens verwys ek na Projek VOS (Vingers op sleutelbord). Die gedagte is dat daar op een dag volgende jaar bv. 'n Saterdag 'n klomp mense in verskeie lokale in stede en dorpe bymekaar kom en ons via TV/dataskakels hulle lei en aan die gang kry. Waar ons kan moet ons van ons gebruikers in persoon daar hê wat as fasiliteerders sal optree. Ja, dit gaan geld kos, ek het juis met van die Afrikaanse organisasies agter die skerms begin gesels... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:42, 31 Julie 2026 (UTC)

:Klink goed! [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] 14:49, 2 Augustus 2026 (Wie is hierdie skim?)
::Ook ingeskakel op RSG, dankie Oesjaar! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 05:46, 3 Augustus 2026 (UTC)
::: Volgens my rekords was dit die 100ste uitsending in ons klankargief. Baie Geluk! Dit beteken daar was seker al baie meer as 200 uitsendings aangesien ons nie klankgrepe van al die uitsendings kry nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:05, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Besoeke vir Julie ==

Gemeenskap, die besoeke vir Julie is 3,2 miljoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:56, 1 Augustus 2026 (UTC)

== Die kontakbladsy ==

Hallo almal. Daar was besprekings 'n tyd gelede oor ons kontakbladsy. Die een hier: [[Wikipedia:Kontak]]

En spesifiek oor die e-posadresse op daardie bladsy. Wie beheer dit? Lees enigiemand die e-pos ens.? 

Ek het 'n bietjie ondersoek ingestel en die meeste van die antwoorde wat ons nodig gehad het gekry.

In opsomming word daai e-posadresse beheer deur spesiale sagteware wat Wikimedia gebruik. En Wikipedia gebruikers moet aansoek doen om lede te word van 'n spesiale span wat toegang kry tot die sagteware.

Ek gaan aansoek doen (in 'n dag of twee) vir myself, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] en @[[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] om deel te wees van die span. Ek gaan net tydelik deel wees om uit te werk hoe alles werk, en dit te dokumenteer.

As julle meer wil weet, of self by die span wil aansluit, lees dan die bladsye wat ek onlangs geskep/vertaal het:

[[Hulp:Kontakbladsy]] en [[Wikipedia:Vrywillige Reaksiespan]]. 

Die bladsye is nie volledig nie, en hulp word waardeer. Ek verbeter dit soos ek meer leer/tyd kry. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 16:48, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Dankie Rooiratel, ek sien nou die nuutste boodskappe is heel onder aan die bladsy. Sal dit beslis nou meer gereeld lees en opvolg.  [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-42919-45|&amp;#126;2026-42919-45]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-42919-45|talk]]) 14:47, 2 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ek het nou aansoek gedoen. Sien hier : https://meta.wikimedia.org/wiki/Volunteer_Response_Team/Volunteering#Rooiratel_&amp;_Oesjaar_&amp;_Elmarie_Waltman - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 20:49, 30 Augustus 2026 (UTC)

== 130 000 artikel mylpaal! ==

Gemeenskap: daar is ons verby die 130 000 artikel mylpaal! Dankie aan almal wat bydraes gemaak het die afgelope tyd! 'n Ware spanpoging! Nou het ons iets om te bemark! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:57, 1 Augustus 2026 (UTC)

:Fantasties! [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:11, 5 Augustus 2026 (UTC)

== Kopiereg op foto's ==

Ek wil net seker maak dat ek die SA-kopiereg op foto's verstaan, want ons benodig by etlike persone foto's wat algemeen op die internet beskikbaar is. Google stel dit so:
:In Suid-Afrika verval kopiereg op foto's 50 jaar vanaf die jaareinde waarin die foto aan die publiek beskikbaar gestel is, vir die eerste keer gepubliseer is, of geskep is indien dit ongepubliseer is.
:Volgens die SA Regering se Kopieregwet hang die presiese vervaltyd af van spesifieke vrystellingsmylpale:
*Gepubliseer of Openbaargemaak: &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk wettiglik aan die publiek beskikbaar gestel of vir die eerste keer gepubliseer word, watter termyn ook al die langer is&quot;, soos deur Lexology opgemerk.
*Ongepubliseer: Indien die foto nie binne 50 jaar na die skepping daarvan gepubliseer of aan die publiek vertoon word nie, verval kopiereg &quot;vyftig jaar na die jaareinde van die jaar waarin die werk gemaak is&quot;, volgens Lexology.
Ander webblaaie soos [https://www.svw.co.za/copyright-photographs/] blyk dit te bevestig. Mag ons dus Suid-Afrikaanse promosiefoto's van pre-31 Desember 1975 hier oplaai en gebruik? [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:56, 3 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|JMK}}, ek het gekyk wie van my vriende daar buite kan help... Nie hierdie keer nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 3 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:JMK|JMK]] vir moderne fotos is dit is beter en makliker om die kopiereghouer van 'n foto (die een wat die foto geneem het) te vra om dit onder 'n gebruikbare lisensie (vir wiki Commons) vry te stel (soos CC-BY-SA, of CC0) as om vir 50 jaar te wag.
::Vir ouer fotos, moet ons maar wag as ons nie die fotograaf kan kontak en vra om dit met 'n vrye lisensie vrystel nie. So ja, enige foto meer as 50 jaar na die publikasiedatum kan ons hier gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:36, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Sintaksfoute soos op 1 Augustus ==

Gemeenskap: [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&amp;view=project Sintaksfoute] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:55, 4 Augustus 2026 (UTC)

== Ons Bakkiesblad... ==

Gemeenskap, sien die positiewe terugvoer hier... [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Bakkiesblad] Lekker [[Gebruiker:Sobaka]]! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 6 Augustus 2026 (UTC)

== [[Baccalaureus Artium]] ==

Gemeenskap, moet die woord &quot;artium&quot; nie met 'n hoofletter geskryf word nie soos bv. [[Baccalaureus Pharmaciae]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:59, 11 Augustus 2026 (UTC)

:Volgens die WAT wel. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:11, 11 Augustus 2026 (UTC)

::{{ping|Pynappel}}, dan neem ek aan ''Magister artium'' moet ook verander word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:29, 11 Augustus 2026 (UTC)
:::Ja, ook volgens die WAT. Het nie nou tyd om dit self te doen nie - sal waardeer indien iemand anders kan. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 12:32, 11 Augustus 2026 (UTC)
::::Wat is die konteks van die bespreking? My BSc-sertifikaat van die Universiteit van Natal in 1969 was alles in Latyn en verklaar dat die &quot;Gradum Scientiae Baccalaurei&quot; aan my toegeken is. Watter tale is vir die Baccalaureus Pharamaciae sertifikaat gebruik? Latyn? Afrikaans? Engels? Engels en Afrikaans? Kan 'n mens net sommer &quot;BA graad&quot; of &quot;BSc graad&quot; of &quot;MA graad&quot; skryf? [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:59, 13 Augustus 2026 (UTC)
:::::Volgens die WAT is MA (sonder punte) die afkorting vir mega-[[ampère]] en BA die landkode vir [[Birma]] of die motorkenteken vir [[Maseru]], [[Basoetoland]]. B.A. is die afkorting vir [[Baccalaureus Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik die afkorting (met punte). So-ook is M.A. (met punte) die afkorting vir [[Magister Artium]] en al die voorbeeldsinne gebruik M.A. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:05, 14 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit moet dalk ook genoem word dat die hoofinskrywings in die WAT onder B.A. en M.A. is. Daar is geen inskrywings vir Baccalaureus Artium en Magister Artium nie. Laat ek 'n bietjie later in ander woordeboeke kyk. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 09:09, 14 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Die WAT, AWS 9 en AWS 11 gee almal Baccalaureus Artium en Magister Artium slegs met aanvangshoofletters. Die WAT en AWS 9 gee die afkortings B.A. en M.A. met punte en AWS 9 en AWS 11 gee die afkortings BA en MA sonder punte. Let op dat AWS 11 nie die afkortings met punte gee nie. Interessant genoeg gee die WAT slegs Baccalaureus met 'n aanvangshoofletter, maar baccalaureaat met 'n aanvangskleinletter. AWS 9 en 11 gee beide slegs baccalaureus met 'n aanvangskleinletter. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:00, 15 Augustus 2026 (UTC)
:{{ping|Pynappel}}, ek het alle plekke waar BA en MA voorkom na die punt weergawes verander. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:21, 18 Augustus 2026 (UTC)
::Baie dankie vir jou moeite, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Volgens [[Wikipedia:Titelriglyne]] geniet die AWS egter voorkeur.
::{{cquote|Hou by Afrikaanse spelling soos voorgeskryf in die Afrikaanse woordelys en spelreëls. HAT, WAT en Pharos se Afrikaans-English/Engels-Afrikaanse woordeboeke word ook as gesaghebbend beskou. Waar die bronne verskil word voorkeur gegee in die volgorde wat die bronne hier gelys is.}}
::Moet ek 'n robot gebruik om die punte by al die afkortings van grade te verwyder? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:54, 18 Augustus 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] , ja asb! Ten minste is almal nou dieselfde. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:26, 19 Augustus 2026 (UTC)

== LitNet oor Wikipedia en terugvoer van Wikimania 2026 ==

&quot;Van mens tot masjien: Wikipedia en die voortbestaan van betroubare kennis&quot;, meningsartikel gebaseer op my Wikimania 2026 ervaring.

https://www.litnet.co.za/van-mens-tot-masjien-wikipedia-en-die-voortbestaan-van-betroubare-kennis/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:51, 13 Augustus 2026 (UTC)

Terugvoer oor Wikimania 2026 is beskikbaar by die projekblad: [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia by Wikimania 2026]] [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:32, 15 Augustus 2026 (UTC)

== Geregistreerde gebruikers ==

Gemeenskap, ek sien ons Geregistreerde gebruikers is nou meer as 210,000! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:10, 13 Augustus 2026 (UTC)

:Dit is tans 210 455 volgens die [[Afrikaanse Wikipedia]]-artikel. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:38, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Inhoudsopgawe ==

Ons prente het skielik 'n inhoudsopgawe bo die prent. Enige rede daarvoor? Dis onnodig en neem ruimte op. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:31, 14 Augustus 2026 (UTC)
:Iemand het bg. na 'n meer sinvolle posisie geskuif. Nou baie beter. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:04, 20 Augustus 2026 (UTC)

== [[Konsep:Wikipedia:Titelriglyne (geografiese name)]] ==

Ek het 'n nuwe konsepbeleidsbladsy vir titelriglyne vir geografiese name m.b.v. Claude geskep. Dit is gebaseer op die Engelse weergawe [[:en:Wikipedia:Naming conventions (geographic names)]], maar aangepas vir die Afrikaanse Wikipedia. Dit lyk vir my sover soos 'n heel redelike vertrekpunt, maar gaan kyk gerus daarna en laat weet indien daar enige groot probleme is. Vir klein goed of voorgestelde veranderings, wysig die bladsy sommer direk. Indien daar 'n meningsverskil oor enigiets ontstaan, kan ons dit op die besprekingsbladsy daar bespreek. Nadat daar 'n konsensus ontstaan het, kan ons {{ss|beleid}} bo-aan voeg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:32, 18 Augustus 2026 (UTC)

: Die &quot;prompt&quot; (por?) wat ek gebruik het, is: ''Vertaal hierdie Wikipedia-konvensie na Afrikaans en pas dit aan vir die Afrikaanse Wikipedia:''. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:33, 18 Augustus 2026 (UTC)

== Kunsmatige intelligensie en Wikipedia ==

Ek deel hiermee ‘n e-pos van Gebruiker Eugene Egbe (Franse Wikipedia) wat op die Wikimedia netwerke versend is vir diegene wat geïnteresseer is in [[kunsmatige intelligensie]] en die impak daarvan. 
 “Geagte Gemeenskapsleiers/lede,
 Tydens Wikimania in Parys het ek die kans gehad om met 'n paar gemeenskapslede te gesels wat hul kommer uitgespreek het en die behoefte aan 'n bespreking oor die gebruik van KI-platforms in ons gemeenskap en daaglikse werk. Hierdie besprekings vind al in ander gemeenskappe plaas, daarom dink ons dit sal goed wees om 'n oorsig van ons gemeenskap en die impak wat KI veroorsaak, te hê.
 Vir hierdie doel doen ons 'n kort opname om te verstaan hoe gemeenskappe soos joune dink oor en KI gebruik, en ons sal graag jou hulp wil hê om dit voor  jou lede te kry tydens byeenkomste of
 *'n Paar dinge wat ons hoop jy kan doen:*
 1. Deel die opname met jou gemeenskapslede — dit neem ongeveer 5 minute
 om te voltooi. Hier is die skakel: *Opnameskakel*&lt;https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeBkEfLmmmpCyKjWv-zMrFEfa55w1x0vWvi7JTP-2LGNhF5EQ/viewform?usp=header&gt;
  2. Sluit aan by 'n kort oproep (of stuur 'n verteenwoordiger) om jou gemeenskap se perspektief op KI direk te deel. Ons beoog om dit tot [30–45] minute te hou en beplan dit vir iewers in *middel-September*.
 As 'n oproep vir jou werk, antwoord net met 'n paar tye wat jou pas (of wys ons na wie ook al in jou span die regte persoon sou wees), en ons sal iets op die kalender kry.
 Baie dankie dat jy dit oorweeg het. Jou persoonlike en gemeenskap se insette sal werklik vorm wat ons in hierdie studie leer.”

Deel gerus enige voorlopige opmerkings of belangstelling oor bogenoemde hier. Die vraelys bo is baie generies en nie spesifiek op Wikipedia gerig nie maar gee ‘n opsie om jou e-pos adres te deel om in verdere gesprekke deel te neem. Dit is seker een van vele inisiatiewe wat oor hierdie onderwerp sal volg. Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 15:28, 20 Augustus 2026 (UTC)

:Ek het 'n probleem raakgeloop. Vir een opsie wat ek nee geantwoord het, wil hy nie aanvaar nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:19, 20 Augustus 2026 (UTC)

As ons nou hier oor die gebruik van KI op Wikipedia gesels: Ek sien nou 'n klomp artikels wat met KI uit Engels vertaal word. Een van die Wikipedia-beleid is dat mense artikels volgens bronne self skryf. Jy lees die bron en brei daarvolgens die artikel uit. Wikipedia is 'n ensiklopedie en dit noem ons ensiklopediese werk. As 'n KI 'n artikel vertaal, is dit hoogs onwaarskynlik dat die bronne volgens ensiklopediese waardes geraadpleeg is. Ook op die Engelse Wikipedia kan daar foute in enige artikel wees wat jy self moet uitsorteer volgens die bronne wat gelys is. Byvoorbeeld is die gebruik van KI vir artikelwerk op die [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz|Duitse Wikipedia]] ontoelaatbaar. Sodra jy een artikel met hulp van KI uitbrei, was dit jou laaste aksie daar. Die [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia|Nederlandse Wikipedia]] wil dit ook nie hê nie, dieselfde op die [[:en:Wikipedia:Editing policy#Artificial_intelligence_additions|Engelse Wikipedia]]. Ander neem weke om een artikel tot op meer as 30&amp;nbsp;000 of 40&amp;nbsp;000 uit te brei omdat die bronne geraadpleeg word, maar nou sien ek 'n klomp uitgebreide artikels binne een dag, ook sensitiewe onderwerpe soos [[Mekka]], [[Jerusalem]], ens. Gemeenskap, wat is julle mening daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:47, 23 Augustus 2026 (UTC)

:Die onbesonne gebruik van KI is 'n ernstige probleem. My antwoord op die vraag wat my meeste bekommer was: 
::''&gt; Bad results; inaccurate information; perpetuation/reflection of popular human bias, AI fabrication/ hallucination; AI agents wilfully steering people towards a synthesised opinion. People losing independent abilities and the ability to think logically. ''
:Masjiengeskrewe teks het nie lekker idiomatiese taalgebruik nie, maar as mens dit met versigtigheid benader, is dit 'n handige hulpmiddel. Ek het al 'n dosyn artikels met die hulp van masjienvertaling opgestel en niemand het nog werklik gekla oor my taal nie. Ons moet oppas om die baba met die badwater uit te gooi. 
:Mense kan snert skryf sonder KI, hoewel KI dit moontlik maak om groot volumes snert te skryf wat baie moeilik raak om te identifiseer en taalkundig reg te trek na die tyd.
:Wie van ons kyk nog na die lyste [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Artikels_wat_geproeflees_moet_word Artikels wat geproeflees moet word] en [https://af.wikipedia.org/wiki/Kategorie:Kategorie:Gaan_taal_na Gaan taal na]?
:[[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is 'n gebruik van die begin van hierdie taalweergawe van Wikipedia om artikels uit ander taalweergawes te vertaal. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 11:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die grootste gevaar met die gebruik van KI op Wikipedia lê waarskynlik nie in die tegnologie self nie, maar in onbeheerde en ongekontroleerde gebruik daarvan. KI kan feite verkeerd weergee, bestaande foute uit ander taalweergawes versterk en, besonder ernstig vir ’n ensiklopedie, bronne hallusineer of selfs geloofwaardige maar geheel en al fiktiewe verwysings skep. Dit sou egter na my mening uiters kortsigtig wees om KI daarom volledig op die Afrikaanse Wikipedia te verbied. Ons werk met ’n betreklik klein aktiewe gebruikersbasis en ’n enorme hoeveelheid kennis wat nog in Afrikaans ontsluit moet word; verantwoordelike KI-gebruik kan vertaling, taalversorging, opsomming en die aanvanklike verwerking van bronne aansienlik vergemaklik. Die kernbeginsel behoort eerder te wees dat die '''menslike redigeerder verantwoordelik bly vir die finale inhoud''': feite en verwysings moet teen die oorspronklike bronne nagegaan word, KI-gegenereerde bronne mag nooit sonder verifikasie aanvaar word nie, en sensitiewe of omstrede onderwerpe behoort aan strenger kontrole onderwerp te word. Wat ons dus nodig het, is nie ’n algehele verbod nie, maar ’n stel duidelike &quot;beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI&quot; wat Wikipedia se bestaande vereistes van verifieerbaarheid, neutraliteit en betroubare brongebruik versterk. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:51, 24 Augustus 2026 (UTC)

: Ons slim manne {{Ping|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|Sobaka|BurgertB|Naudefj}}, kom ons probeer die volgende: Pynappel sê hy gebruik tans Claude Code as vertaler. Neem die inhoud van [[kapasitor]] wat hy vertaal het en vertaal dit weer met Claude Code. Vergelyk met sy weergawe. Vertaal dit dan met sê drie ander taalmodelle, ek wil bitter graag sien wat dit ons gaan vertel. As kontrolemaatreël kan ons die eksperiment herhaal met 'n ander artikel wat Pynappel gedoen het. Julle het my nuuskierig gemaak... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:14, 24 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie idee @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! Ek stem saam dat ons KI kan gebruik om vir foute te kontroleer. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 16:17, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::Ek het die bywerking aan die artikel [[Nasionalisme]] deurgegaan, aangesien dit ’n onderwerp is waarmee ek vertroud is. Die vertaling was oor die algemeen akkuraat; die enigste werklike fout wat ek kon opspoor en regstel, was ’n verkeerde skakel na ’n persoon met dieselfde naam.

:::Wat belangrik is, is dat Gebruiker:Pynappel ook sy [[porboodskap]] uiteengesit het by [[Gebruiker:Pynappel/monster]]. Dit toon duidelik hoe [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] die vertaling moet benader. Dit is belangrik vir deursigtigheid, omdat ander gebruikers kan sien watter instruksies aan die taalmodel gegee is en die vertaalstrategie daarvolgens kan beoordeel.

:::Ek het nie die hele nuwe vertaling deur [[ChatGPT]] laat vergelyk nie. Daar sal uiteraard stilistiese verskille tussen taalmodelle wees — en selfs binne dieselfde taalmodel kan uitsette met verloop van tyd verskil — en ’n volledige vergelyking sou ’n omvangryke taak wees. Ek het daarom ’n ietwat obskure paragraaf oor nasionaal-anargisme gekies om die vertalings van Claude en ChatGPT met mekaar te vergelyk.

:::Die opdrag aan ChatGPT was: “Vergelyk hierdie twee vertalings. Is daar enige fundamentele verskille of probleme? Uiteraard hoef die vertalings nie identies te wees nie, maar sou daar enige probleme wees met die laaste vertaling, dus dié van Claude?”

:::ChatGPT se antwoord was onder meer: “Daar is geen fundamentele inhoudelike probleem met die laaste vertaling wat jy aanhaal nie. Dit dra die kern van die Engelse teks redelik akkuraat oor en is selfs meer kompak en geskik vir ’n Wikipedia-artikel. Daar is egter ’n paar plekke waar ek dit sou aanpas, hoofsaaklik om betekenisnuanses, terminologie en neutraliteit te verbeter.”

:::Ek het na die voorstelle gekyk. Sommige daarvan het beslis meriete gehad, maar die meeste was eerder stilistiese verfynings as noodsaaklike regstellings. ChatGPT het afgesluit met: “Kortom: die vertaling is bruikbaar en bevat geen ernstige verdraaiing van die oorspronklike nie. Die twee terme wat ek beslis sou regstel, is ‘gemeenskaplike’ → ‘kommunitaristiese’ en ‘versoen’ → ‘kombineer’. Die res is hoofsaaklik stilistiese verfyning en die vraag hoeveel van die oorspronklike detail jy wil behou.”

:::Ek het dié twee veranderinge aangebring. Hulle was waarskynlik nie krities nie, maar ek stem saam dat die aangepaste terme in die betrokke konteks meer akkuraat is.

:::Op grond van hierdie beperkte evaluasie kan ek nie fout vind met Pynappel se benadering nie. Dit bly uiteraard wenslik dat gebruikers nuwe teks self deurgaan en nie bloot die uitset van ’n taalmodel ongekontroleerd aanvaar nie. Veral skakels, eiename, vakterminologie, betekenisnuanses en die verband tussen stellings en aangehaalde bronne behoort nagegaan te word.

:::Die risiko van hallusinasies is in hierdie soort taak waarskynlik laer as wanneer ’n taalmodel gevra word om nuwe inhoud uit eie kennis te skep, omdat dit hoofsaaklik ’n bestaande teks vertaal. Die risiko is egter nie nul nie. ’n Taalmodel kan steeds ’n naam verkeerd interpreteer, ’n skakel met die verkeerde persoon verbind, ’n betekenisnuanse verander, ’n term te vry vertaal, of selfs ’n stellingsverband subtiel verskuif. Die belangrike beginsel behoort dus nie te wees dat KI-vertalings sonder meer aanvaar of verwerp word nie, maar dat die uitset verifieerbaar moet wees en deur ’n gebruiker nagegaan word voordat dit as betroubare ensiklopediese teks beskou word.

:::Vir my is die nuttigste aspek van Pynappel se benadering juis die deursigtigheid daarvan: die bronmateriaal is bekend, die porboodskap is beskikbaar en die vertaalproses kan deur ander gebruikers nagegaan en herhaal word. Dit maak gemeenskapskontrole moontlik en bied ’n veel beter vertrekpunt vir verantwoordelike gebruik van KI as ’n proses waarvan die instruksies en werkswyse onbekend is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:39, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::Die outeur wat inligting op Wikipedia plaas, is verplig om dit volgens die bronne wat verskaf is, te verifieer. '''Altyd.''' Dit is nie onderhandelbaar nie. Sien [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Haal bronne aan]]. Dit is onmoontlik dat al hierdie artikels binne een dag self gelees en die inhoud volgens die bronne geverifieer is. Om somer so reuse Wikipediaartikels met KI te vertaal maak Wikipedia fakties die bron, en Wikipedia is nie 'n bron vir Wikipedia nie. Hoekom sit ander dan vir dae of self weke aan een artikel en vertaal dit stiptelik volgens die bronne wat aangegee is? Probeer maar een KI-artikel op die Duitse, Engelse of Nederlandse Wikipedia te plaas. Ek haal my bogenoemde aan, dit word op ander taalweergawes nie toegelaat nie. Wikipedia is 'n betroubare ensiklopedie en dit is ensiklopediese werk om die bronne te lees en daarvolgens die artikel te skryf. Artikels word slegs deur mense geskryf wat die bronne lees. Dit geld ook vir vertaalde artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:41, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] is jy seker dit geld ook vir vertaalde artikels? As 'n mens die inhoud van 'n ander taalweergawe vertaal en die aangehaalde bronne saam oorbring, dan aanvaar 'n mens dat die oorspronklike outeur die bronne nagegaan het. Ander Wikipedias het immers ook die vereistes van verifieerbaarheid en om betroubare bronne aan te haal. As daar van vertalers verwag word om elke bron na te gaan, dan sal ons wiki bitter stadig groei, en ons sal duisende artikels wat reeds geskep is en waarvan die bronne wat oorgebring is, nie weer nagegaan is nie, moet skrap. Indien dit ons beleid is, moet ons dit dalk hersien, want vertalers hier werk al jare so. Myns insiens is daar geen rede om so 'n beleid te hê nie. Ek stem saam met @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] dat artikels nie geskep moet word met die afvoer van 'n KI wat gepor is om uit eie kennis of navorsing nuwe inhoud te skep nie. Ek kan nie sien hoe dit sin maak om die blote vertaling van teks wat reeds nagegaan is en met bronne gestaaf is, te verbied nie. Dalk moet ons dringend 'n beleid hier opstel sodat almal op dieselfde bladsy in verband met hierdie kwessie is. Terloops, Google Translate gebruik ook KI, en ek dink nie enigiemand gaan voorstel dat dit verbied moet word nie. Maar ek kan sien dat jy bekommerd is dat die nuwe volume van inhoud moeilik is om na te gaan. My voorstel daar sou wees om soos verder bo genoem en soos Sobaka reeds gedoen het, ook 'n KI te gebruik vir hierdie kontrole. Ek wil die 1&amp;nbsp;000 artikels in [[:meta:List_of_articles_every_Wikipedia_should_have]], waarvan baie op afwiki na 20 jaar van afwiki se bestaan steeds saadjies is of verouderd is of foute bevat of selfs masjienvertalings is, met behulp van KI verbeter en uitbrei. Maar ek sal dit vir eers stadig vat, aangesien daar nou 'n gesprek hieroor plaasvind en ek in elk geval ander dinge het om te doen. Intussen nooi ek jou uit om na die ca. 50 artikels op [[Gebruiker:Pynappel/monster]] wat reeds met behulp van KI uitgebrei is, te gaan kyk, en oorweeg of die nuwe weergawes na uitbreiding met KI beter is as die vorige weergawes, ten spyte van enige foute wat van die Engelse weergawe oorgedra is of self deur die KI begaan is. Intussen gaan ek voort met saadjies oor poskodes in Lesotho. Ek gebruik Pywikibot hiervoor, nie 'n KI nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:10, 24 Augustus 2026 (UTC)

:::::{{Ping|Pynappel}} myns insiens geld dit veral vir vertaalde artikels, omrede Wikipedia nie 'n bron vir Wikipedia is nie. Die outeurs aan die ander kant is mos ook mense en mense maak foute. Ek sien gereeld foute op die Engelse Wikipedia of inhoud wat nie deur die genoemde bron gestaaf word nie. Ek het egter nie die tyd om hulle foute te verbeter nie, ek is reeds besig met my eie foute. ;) Kyk nou wat ek sedert dae doen, ek verskaf nog bronne vir my ou voorbladartikels en al die bronne het ek geraadpleeg. As ek vashaak met Afrikaans gebruik ek ook Google Translate, maar oorwegend skryf ek die sin dan self omdat ek nie tevrede is met die vertaling nie. Myns insiens het dit in die afgelope jare verswak. Ek vermy rekenaarvertaalde inhoud soos die pes. Ek wil Afrikaanssprekendes nie kwaad maak met onverstaanbare artikels nie. Myns insiens is dit 'n klap in die gesig vir 'n moedertaalspreker as jy sy taal nie respekteer nie en swak inhoud lewer (hier verwys ek na al die &quot;gaantaalna&quot;-artikels).
:::::Ek raak net bekommerd oor die grote en hoeveelheid van al die KI-artikels. Ander mense neem baie tyd vir die uitbreiding van een artikel. Sien my werk vandag, drie artikels waaraan ek my vrye tyd spandeer het, al die bygevoegde bronne het ek geraadpleeg. Ek kon staat maak op die Engelse Wikipedia, maar ek doen nie, ek lees die bron. As die bron nie hulle inhoud staaf nie, dra ek dit nie oor nie. Bv. bevolkingsgetalle. Ek wil hulle in 'n amptelike bron self sien, nie op die Engelse Wikipedia nie. Ek beskou dit as &quot;blind&quot; om volledig op die Engelse Wikipedia te vertrou en hulle goed oor te dra sonder om die bronne te raadpleeg. Wat my betref is dit nie ensiklopediese werk nie. Lees maar net die eerste sin op [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]]: ''Die Wikipedia ist ein Projekt mit '''von Menschen für Menschen''' recherchierten und geschriebenen Inhalten.''
:::::Google Translate: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud wat deur mense, vir mense, nagevors en geskryf is.&quot;
:::::My vertaling: &quot;Wikipedia is 'n projek met inhoud nagevors en geskryf deur mense vir mense.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:31, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::Dit lyk my waar ons verskil is oor die vertalingsproses, en hoe daardie proses moet lyk en watter hulpbronne gebruik mag word en of bronne wat oorgebring word, nagegaan moet word. In my opinie word by vertaling Wikipedia nie as 'n bron gebruik nie, want die bronteks is op sigself op bronne gebaseer, en is deur 'n mens nagevors en geskryf. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:44, 24 Augustus 2026 (UTC)
:::::::{{Ping|Pynappel}} lyk my die Duitse Wikipedia is streng wat vertalings betref: [[:de:Wikipedia:Übersetzungen#Wikipedia ist keine Quelle]]: ''Anderssprachige Artikel können daher zwar als Vorlage für das Erstellen eines deutschsprachigen Artikels dienen, jedoch sollte der Übersetzer selbst sicherstellen, dass sein Text durch reputable externe Quellen gedeckt ist. Das bedeutet, dass der Übersetzer alle übernommenen Inhalte auf Korrektheit prüfen sollte und auch die dafür verwendeten Quellen prüft, bevor er sie als Beleg (zum Beispiel als Einzelnachweise) angibt.''
:::::::&quot;Anderstalige artikels mag as 'n sjabloon vir die skepping van 'n nuwe Duitse artikel dien, maar die Vertaler moet self seker maak, dat sy teks deur betroubare eksterne bronne gestaaf word. Dit beteken, dat die vertaler al die oorgeplaaste inhoud vir korrektheid moet nagaan en ook die daarvoor geraadpleegde bronne nagaan, voordat hy hulle (bv. as 'n verwysing) aanhaal.&quot;
:::::::Sien, met ander woorde is die vertaler verplig om te sorg dat die teks wat hy plaas akkuraat is. Niemand anders is daarvoor verantwoordelik nie, al het 100 skrywers die oorspronklike artikel saamgestel. Jy plaas die teks, jy is verantwoordelik daarvoor. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:56, 24 Augustus 2026 (UTC)
::::::::Dit is inderdaad strenger as die ''de facto'' situasie tans hier en is iets waaroor ons dan nou voor die naderende KI-storm uitsluitsel sal moet kry. Soos reeds gesê, sal ek vir eers terwyl ons hierdie onderwerp bespreek nie nuwe artikels in my monster met KI uitbrei nie. Intussen gaan ek voort met my saadjies oor poskodes in Lesotho, waarvoor ons al 20 jaar wag en ek seker is almal baie opgewonde oor is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 22:00, 24 Augustus 2026 (UTC)

Ek stem saam met SpesBona dat die volume van die onlangse plasings ’n geldige bekommernis is. My grootste voorbehoud geld egter oor meer tegniese artikels soos [[kapasitor]] en [[waarskynlikheidsleer]], waar gespesialiseerde vakterminologie voorkom en ’n KI-vertaling maklik ’n Afrikaanse term kan kies wat taalkundig aanvaarbaar lyk, maar vakinhoudelik verkeerd of ongebruiklik is. Ongeag watter hulpmiddel vir vertaling gebruik word, behoort die hoeveelheid nuwe inhoud dus binne perke te bly wat realistiese menslike nasiening moontlik maak.

Ek dink Pynappel het terselfdertyd ’n belangrike punt beet dat ons moet onderskei tussen KI wat nuwe inhoud uit eie “kennis” genereer en KI wat gebruik word as hulpmiddel om bestaande, reeds verwysde Wikipedia-inhoud te vertaal of te verbeter. Die vraag oor hoe deeglik elke oorgebringde bron weer nagegaan moet word, is waarskynlik iets waaroor ons as gemeenskap uitdruklik uitsluitsel moet kry. Dit is duidelik dat daar tans verskillende praktyke en verwagtings bestaan.

Die menslike aard van die Wikimedia-projekte moet uiteraard beskerm word. Op langer termyn wil ons juis ’n moontlike [[Dooie-internetteorie|dooie-internet]] help voorkom – ’n internet waarin KI-gegenereerde inhoud oorheers, masjiene toenemend ander masjiene as bronne gebruik en oorspronklike, naspeurbare menslike kennis geleidelik onder ’n vloed sintetiese inhoud verdwyn. Wikipedia se besondere waarde lê juis daarin dat mense verantwoordelikheid aanvaar vir wat hulle skryf, vertaal, verifieer en verbeter.

Dit beteken egter nie dat ons die moontlikhede wat KI bied, moet verwerp nie. Veral op ’n kleiner Wikipedia kan dit, indien dit verantwoordelik gebruik word, help om bestaande inhoud te verbeter, agterstande aan te spreek en ons kennisbasis uit te bou. Pynappel se inisiatief het in dié opsig ’n nuttige gesprek ontketen en die Afrikaanse Wikipedia nogal wakker geskud oor ’n vraag waarmee ons in elk geval toenemend gekonfronteer gaan word.

Ek is daarom besig om ’n konsep, “'''Beginsels vir die verantwoordelike gebruik van KI op die Afrikaanse Wikipedia'''”, op te stel. Ek sal dit binnekort plaas, nie as ’n finale beleid nie, maar as vertrekpunt vir gemeenskapsbespreking oor onder meer menslike verantwoordelikheid, bronverifiëring, vertaling, vakterminologie, deursigtigheid en die tempo waarteen KI-ondersteunde inhoud geplaas behoort te word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sien die verwante gesprek by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]. Ek stem wel saam dat, sou ons KI-ondersteunde bydraes vir 'n aantal spesifieke gebruike toelaat, die volume van bydraes te veel kan wees vir menslike bydraers om na te gaan. Daardie probleem kan dalk opgelos word deur 'n plafon op die aantal KI-ondersteunde wysigings per tipe bydrae (bv. skep van nuwe artikels of uitbreiding van bestaande artikels deur middel van vertaling) en gebruiker, asook 'n plafon op die totale aantal KI-ondersteunde bydraes vir die hele projek per maand of ander tydperk, saam met 'n kontrolelys van hierdie bydraes en of dit deur 'n mens nagegaan is. Hierdie kontrolelys kan bv. 'n kategorie wees wat deur 'n sjabloon op die bladsy gevoeg word. Die sjabloon kan ook lesers waarsku dat die artikel deur KI bygewerk is. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 14:37, 26 Augustus 2026 (UTC)

::{{Ping|Pynappel}} die voordele van KI: wat die een binne sekondes kry, beteken vyf uur se werk vir die ander. Ek was vyf uur met dié goed besig en van die punte is as verkeerd bewys. KI ontneem jy nie daarvan om self die bronne te lees nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:06, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dankie, ek dink die artikel is nou beter, en wanneer die volgende model op die artikel opgelei word, sal sy afvoere ook meer akkuraat wees. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:23, 26 Augustus 2026 (UTC)
::::{{Ping|Pynappel}} dit raak die punt oor vertalings direk, aangesien die Duitse en Afrikaanse artikels identies is. Die meeste bronne is aan my bekend en ek kan die artikel daarvolgens aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:32, 26 Augustus 2026 (UTC)
:::::Ek het nou uiteindelik opgevang met al die gesprekke op geselshoekie. Daar is nou baie woorde, en baie emosies oor die onderwerp. Soos ek dit sien is die hoof-kwessies:
:::::# Gebruik KI vir nuwe inhoud of nie. (Lyk my meeste mense stem saam NEE).
:::::# Gebruik KI vir vertalings of nie. (Die vraag lei na kwessie #3)
:::::# Inhoud op afwiki wat vertaal is van 'n ander wiki vereis dat die vertaler elke bron verifieer.
:::::# As ons KI gebruik om groot volume artikels/inhoud te skep, hoe gaan ons tred hou?
:::::&lt;br /&gt;
:::::Kwessie 1 dink ek nie ons hoef dit verder te bespreek nie. Maak kom ons maak dit 'n amptelike beleid.
:::::Kwessie 2 hang af aan kwessie 3.
:::::Kwessie 3 dink ek vereis 'n stem van al die lede van afwiki. Ek dink nie @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] se standpunt hieroor is die norm nie. 
:::::Kwessie 4 moet nog verder bespreek word.
:::::&lt;br /&gt;
:::::Het ek enige iets gemis? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::Gister se eksperiment by [[Bespreking:Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] het juis bewys dat jy die bronne moet raadpleeg as jy 'n artikel wil vertaal. KI het probeer om foute in my vertaling te vind en misluk. Die artikel was net hier en daar verouderd; slegs een, twee klein foutjies: 'n verkeerde datum en 'n verkeerde plek. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:19, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::Nee, dit het die teendeel bewys: dat mense en KI foute maak. Foute word nie uitgeskakel deur 'n verbod op KI nie. Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:28, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::::::Dan is mense binnekort onnodig hier. 'n Bot skryf artikels, 'n KI brei dit uit en 'n bot hou dit op datum. Dan kan ek maar iets anders doen in my vrye tyd. Soos om mense te ontmoet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)
:::::::::&quot;Dan is mense binnekort onnodig hier.&quot; Verduidelik asb. vir ons hoe jy tot hierdie gevolgtrekking kom sodat ons ook jou argument kan volg. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:47, 27 Augustus 2026 (UTC)

:::::::::My gevolgtrekking uit &quot;Die KI gaan aanhou beter raak en gaan binnekort minder foute as mense maak.&quot; Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:56, 27 Augustus 2026 (UTC)

: Ek begin al hoe meer en meer ontuis hier voel... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:30, 27 Augustus 2026 (UTC)
::Dis eintlik net SpesBona sover wat kla. Kom ons hoor wat sê die ander. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:37, 27 Augustus 2026 (UTC)

::Dieselfde gevoel hier. Al die jare vir kwaliteit in Afrikaans geoffer. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:39, 27 Augustus 2026 (UTC)

::: Al julle antwoorde is spekulatief van aard bv. KI gaan verbeter. Jammer, ek is realis, antwoorde moet presies wees. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:54, 27 Augustus 2026 (UTC)

::::Ek gebruik lankal ChatGPT vir die vertaling van dele van fliekartikels en het nog nie foute teengekom nie. Ek skryf wel groot stukke oor, want die taal is nie te waffers nie en hy vertaal baie goed direk uit Engels. Ek werk nog daaraan dat hy beter taal gebruik. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]]  17:45, 4 September 2026 (UTC)

== Officer's mess ==

Hulle sê: &quot;An officer's mess is more than just a dining room; it is a complete building or dedicated facility where commissioned military officers eat, relax, and socialize.&quot; Wat sou dit op Afrikaans wees? Duits gebruik &quot;Messe&quot;, maar ek twyfel of dit goed oordra na Afrikaans. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 25 Augustus 2026 (UTC)

:Sou offisiersklub kon werk? [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:07, 25 Augustus 2026 (UTC)
::Dit is 'n Menasie of offisiersmenasie. [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 13:39, 25 Augustus 2026 (UTC)
:::Dankie vir albei voorstelle. Ek vermoed &quot;menasie&quot; is die woord wat my ontgaan het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 14:04, 25 Augustus 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8f956yc4oma62ocyjak9dgwe8uvjzul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nasionale Veiligheidstrategie (Verenigde State)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>456906</id>
    <revision>
      <id>2969022</id>
      <parentid>2889881</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T23:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2969022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29804" sha1="iwtutmdh5jci9u4itmaq4207mn5c6lz" xml:space="preserve">'''Die Nasionale Veiligheidstrategie''' ('''NSS''') is 'n dokument wat periodiek deur die uitvoerende gesag van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] voorberei word, wat die nasionale veiligheidskwessies lys en hoe die administrasie beplan om dit te hanteer. Die wetlike grondslag vir die dokument word uiteengesit in die Goldwater-Nichols-wet. Die dokument is doelbewus algemeen in inhoud, en die implementering daarvan berus op uitgebreide leiding wat in ondersteunende dokumente soos die Nasionale Militêre Strategie verskaf word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://history.defense.gov/Historical-Sources/National-Military-Strategy/|title=National Military Strategy|website=Historical Office of the Office of the Secretary of War|language=en-US|access-date=2025-12-07|archive-date=2025-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209114245/https://history.defense.gov/Historical-Sources/National-Military-Strategy/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Doel ==
Die verklaarde bedoeling van die Goldwater-Nichols-wetgewing word breedweg aanvaar as geldig vir effektiewe politieke diskoers oor kwessies wat die land se [[nasionale veiligheid]] raak – die Kongres en die Uitvoerende Gesag benodig 'n gemeenskaplike begrip van die [[Strategie|strategiese]] omgewing en die administrasie se bedoeling as 'n beginpunt vir toekomstige dialoog. Dit gesê, word dit egter verstaan dat in die teenstrydige omgewing wat heers, hierdie verslag slegs 'n beginpunt kan bied vir die dialoog wat nodig is om so 'n &quot;gemeenskaplike&quot; begrip te bereik.&lt;ref name=Snider1995&gt;{{cite book|last= Snider |first=  Don M.|url= https://press.armywarcollege.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1243&amp;context=monographs|title=THE NATIONAL SECURITY STRATEGY: DOCUMENTING STRATEGIC VISION|date=March 1995|publisher=Strategic Studies Institute}}&lt;/ref&gt;

Die vereiste om hierdie verslag saam met die begrotingsversoek op te stel, lei tot 'n iteratiewe, interagentskaplike proses wat hoëvlakvergaderings behels wat help om interne verskille in buitelandse beleidsagendas op te los. &quot;Hierdie verslag was egter nie bedoel om 'n neutrale beplanningsdokument te wees nie, soos baie akademici en selfs sommige in uniform dink dit is. Dit was eerder bedoel ... om vyf primêre doeleindes te dien.&quot; &lt;ref  name=Snider1995 /&gt;
#Kommunikeer die Uitvoerende Gesag se strategiese visie aan die Kongres, en legitimeer sodoende sy versoeke om hulpbronne.
#Kommunikeer die Uitvoerende Gesag se strategiese visie aan buitelandse kiesafdelings, veral regerings wat nie op die VSA se spitsberaadagenda is nie.
#Kommunikeer met uitgesoekte binnelandse gehore, soos politieke ondersteuners wat presidensiële erkenning van hul kwessies soek, en diegene wat hoop om 'n samehangende en versiende strategie te sien wat hulle kan ondersteun.
#Skep interne konsensus oor buitelandse en verdedigingsbeleid binne die uitvoerende gesag.
#Dra by tot die algehele agenda van die President, beide in terme van inhoud en boodskappe.

Waar die inkomende uitvoerende span nie 'n nasionale veiligheidstrategie geformuleer het nie, soos na 'n verkiesing waarin [[buitelandse beleid]] en verdediging nie belangrike veldtogkwessies was nie, kan die proses van die skryf van die verslag van geweldige belang wees:

Min dinge leer nuwe politieke aanstellings vinniger oor hul eie strategiese insigte, of oor die eienskappe en bevoegdhede van die &quot;permanente&quot; regering wat hulle binne uitvoerende burokrasieë lei, as om skriftelik aan die President hul planne vir die toekoms te verbind en hoe dit geïntegreer, gekoördineer en andersins met ander agentskappe en departemente gedeel kan word. Die vermoë om konsensus tussen hierdie mededingende sienings oor rigting, prioriteite en tempo te smee, en om belangrike spelers drie politieke vlakke laer as die president &quot;aan boord&quot; te kry, word erken as 'n onskatbare, indien nie heeltemal ontmoedigende, geleentheid vir 'n nuwe administrasie.&lt;ref  name=Snider1995 /&gt;

==Geskiedenis==
===President [[George H.W. Bush|George H. W. Bush]]===
==== 1991 NSS ====
Die Nasionale Veiligheidstrategie wat op 1 Augustus 1991 uitgereik is, het amptelik omgewingsveiligheidsbekommernisse geïdentifiseer.&lt;ref&gt;{{cite book |title=National Security Strategy of the United States |date=1991-08-01 |publisher=The White House, Washington, DC |url=https://history.defense.gov/Portals/70/Documents/nss/nss1991.pdf?ver=3sIpLiQwmknO-RplyPeAHw%3D%3D |access-date=2025-12-07|archive-url=https://archive.today/20251207055743/https://history.defense.gov/Portals/70/Documents/nss/nss1991.pdf?ver=3sIpLiQwmknO-RplyPeAHw%3D%3D|archive-date=2025-12-07}}&lt;/ref&gt;

===President [[George W. Bush]]===
====2002 NSS====
Die Nasionale Veiligheidstrategie wat op 17 September 2002 uitgereik is, het die omstrede Bush-doktrine van voorkomende oorlog bevat.&lt;ref name=NSS2002 &gt;{{Cite web|url=https://nssarchive.us/sasc-testimony-recommendations-for-a-future-national-defense-strategy/|title=SASC Testimony: Recommendations for a Future National Defense Strategy|date=2 November 2025|access-date=28 Desember 2025|archive-date=23 Mei 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523171627/http://nssarchive.us/sasc-testimony-recommendations-for-a-future-national-defense-strategy/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Dit het ook die idee van militêre voorrang bevat wat weerspieël is in 'n 1992 Departement van Verdediging-dokument, &quot;''Defense Policy Guidance''&quot;, wat deur twee hoofouteurs (Paul Wolfowitz en I. Lewis Libby) voorberei is wat onder die Minister van Verdediging, [[Dick Cheney]], gewerk het. Die NSS 2002 het pogings herhaal en herbeklemtoon om buitelandse hulp te verleen aan lande wat na Westerse demokrasie beweeg, met die &quot;ambisieuse en spesifieke teiken&quot; om &quot;die grootte van die wêreld se armste ekonomieë binne 'n dekade te verdubbel.&quot;&lt;ref name=NSS2002 /&gt;{{rp|p.&amp;nbsp;21}}

Die Bush-doktrine het 'n poging weerspieël om van die [[Koue Oorlog]]-doktrine van afskrikking oor te skakel na een wat [[Terrorisme|terroristegroepe]] soos [[al-Qaeda]] sowel as nasiestate soos [[Irak]] of [[Iran]] kon hanteer.&lt;ref&gt;See External Links reference to H.R. 282.&lt;/ref&gt;

Die dokument het [[Vigs|VIGS]] ook as 'n bedreiging vir nasionale veiligheid behandel en pogings belowe om die verspreiding en verwoestende gevolge daarvan te verminder.

====2006 NSS====
Die finale Bush Withuis NSS, wat in Maart 2006 gepubliseer is, het gesê dat dit &quot;'n oorlogstydse nasionale veiligheidstrategie is wat vereis word deur die ernstige uitdaging waarmee ons te kampe het - die opkoms van [[terrorisme]] aangevuur deur 'n aggressiewe [[ideologie]] van haat en moord.&quot;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;The White House. ‘The National Security Strategy of the United States of America’, Maart 2006. https://www.comw.org/qdr/fulltext/nss2006.pdf&lt;/ref&gt; Hierdie NSS was gebaseer op twee &quot;pilare&quot;: &quot;die bevordering van [[vryheid]], [[geregtigheid]] en menswaardigheid&quot; en &quot;die leiding van 'n groeiende gemeenskap van demokrasieë&quot;.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; Die 2006 NSS het ook omgewingsvernietiging bespreek en gesê dat dit nasionale veiligheid kan bedreig deur bedreigings soos terrorisme te vererger.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; Gevolglik sê die NSS dat omgewingsagteruitgang &quot;volle uitoefening van nasionale mag, insluitend ... tradisionele veiligheidsinstrumente&quot; kan regverdig.”&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; Die NSS het eweneens die belangrikheid van die weermag beklemtoon in die verskaffing van verligting, veral vir [[natuurramp]]e.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===President Barack Obama===
====2010 NSS====
Op 26 Mei 2010 het President [[Barack Obama]].&lt;ref name=NSS2010 /&gt;{{rp|p.8}}: 'n nuwe Strategie uitgereik wat deur die Verenigde Nasies-ambassadeur Susan Rice 'n &quot;dramatiese afwyking&quot; van sy voorganger genoem is.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/05/28/world/28strategy.html?ref=world|title=New U.S. Security Strategy Focuses on Managing Threats|last=Sanger|first=David E.|author2=Baker, Peter|date=27 Mei 2010|work=New York Times|access-date=27 Mei 2010}}&lt;/ref&gt; Die Strategie het verhoogde betrokkenheid met [[Rusland]], [[Volksrepubliek China]] en [[Indië]] bepleit.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/may/27/us-national-security-strategy-report|title=Barack Obama sets out security strategy based on diplomacy instead of war|last=MacAskill|first=Ewen|date=27 Mei 2010|work=The Guardian |access-date=27 Mei 2010}}&lt;/ref&gt; Die Strategie het ook kernwapen-nie-verspreiding en klimaatsverandering as prioriteite geïdentifiseer,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/05/27/AR2010052701044.html?hpid=sec-politics|title=Obama redefines national security strategy, looks beyond military might|last=DeYoung|first=Karen|date=May 27, 2010|newspaper=Washington Post|access-date=27 Mei 2010}}&lt;/ref&gt; terwyl dit opgemerk het dat die Verenigde State se veiligheid afhang van die herlewing van sy [[ekonomie]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ft.com/content/c91a30a6-69d2-11df-8432-00144feab49a |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/cms/s/0/c91a30a6-69d2-11df-8432-00144feab49a.html |archive-date=10 Desember 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Obama doctrine hinges on economy|last=Luce|first=Edward|date=27 Mei 2010|work=Financial Times|access-date=27 Mei 2010}}&lt;/ref&gt; Die opstellers van die nuwe Strategie het 'n bewuste besluit geneem om terme soos &quot;Islamitiese radikalisme&quot; te verwyder en eerder oor terrorisme in die algemeen te praat.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/World/US/Obama-rids-terror-lexicon-of-Islamic-radicalism/articleshow/5982965.cms|title=Obama rids terror lexicon of 'Islamic radicalism'|last=Rajgahtta|first=Chidanand|date=28 Mei 2010|work=The Times of India |access-date=27 Mei 2010}}&lt;/ref&gt;

Die 2010 NSS het gesê dat die Verenigde State, om al-Qaeda en die [[Taliban]] in [[Afghanistan]] te verslaan, 'n groot hoeveelheid interagentskapsamewerking en kommunikasie met die Moslem-bevolking in Afghanistan en regoor die wêreld moet betrek.&lt;ref name=NSS2010&gt;{{cite web|title=National Security Strategy 2010|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/sites/default/files/rss_viewer/national_security_strategy.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120222120/https://obamawhitehouse.archives.gov/sites/default/files/rss_viewer/national_security_strategy.pdf |archive-date=2017-01-20 |url-status=live|via=National Archives|work=whitehouse.gov|access-date=21 April 2011}}&lt;/ref&gt; Die doelwit van die Nasionale Veiligheidstrategie is om 'n stabiele situasie vir die wêreld te skep, insluitend die lande wat met opstande sukkel. &quot;Die mees effektiewe langtermynmaatreël vir konflik en oplossing is die bevordering van demokrasie en ekonomiese ontwikkeling.&quot;&lt;ref name=Caldwell&gt;{{cite web|last=Caldwell|first=Lt. General William B.|title=Stability Operations Field Manual FM 3-07|url=http://usacac.army.mil/cac2/Repository/FM307/FM3-07.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20081031144335/http://usacac.army.mil/CAC2/Repository/FM307/FM3-07.pdf|url-status=dead|archive-date=31 Oktober 2008|publisher=United States Army|access-date=April 15, 2011}}&lt;/ref&gt; Om demokrasie en ekonomiese ontwikkeling te bevorder, is kommunikasie met die burgerlike bevolking van die gasheerland noodsaaklik. Die ''Stabiliteitsoperasies Veldhandleiding'' bepaal dat sukses afhang van die VSA se vermoë om plaaslike instellings te bou en van die vestiging van 'n wettige permanente regering, wat vertroue tussen die burgers en die teen-opstandpersoneel bou.&quot;&lt;ref name=Caldwell /&gt; Die Nasionale Veiligheidstrategie vestig die interagentskapkoördinering om nuttige openbare diplomasie uit te voer om die bevolking in die lande van Afghanistan en Irak te beveilig.

====2015 NSS====
Op 6 Februarie 2015 het Obama&lt;ref name=NSS2015 &gt;{{Cite web|url=http://nssarchive.us/?page_id=1310|title=National Security Strategy 2015|date=10 Februarie 2015|access-date=28 Desember 2025|archive-date=27 Maart 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327100312/http://nssarchive.us/?page_id=1310|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;{{rp|p.1310}} 'n nuwe Nasionale Veiligheidstrategie (NSS) uitgereik om &quot;'n visie en strategie te bied vir die bevordering van die nasie se belange, universele waardes en 'n reëlgebaseerde internasionale orde deur sterk en volhoubare Amerikaanse leierskap.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2015/02/06/fact-sheet-2015-national-security-strategy|title=Fact Sheet: The 2015 National Security Strategy|date=6 Februarie  2015|website=whitehouse.gov}}&lt;/ref&gt; Hierdie NSS het [[klimaatsverandering]] ook erken as 'n &quot;dringende en groeiende bedreiging vir ons [[nasionale veiligheid]],&quot; wat die retoriek en omgewingsveiligheidskwessies weerspieël wat die Pentagon sedert die 1990's in studies en planne gebruik het.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1= Stricof|first1= Michael |date= 2021-06-14|title= Representing Climate Change Through the Lens of Environmental Security: Thirty Years of the Department of Defense Defining a Threat Multiplier and Military Resilience|journal= E-Rea |volume= 18 |issue= 2|doi= 10.4000/erea.11609|doi-access= free}}&lt;/ref&gt;

===President Donald Trump, eerste termyn===
====2017 NSS====
Die primêre outeur van die 2017 Nasionale Veiligheidstrategie was Nadia Schadlow, destydse adjunk-nasionale veiligheidsadviseur.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-12-18|title=A Polished &quot;America First&quot; National Security Strategy|url=https://securitystudies.org/polished-american-first-national-security-strategy/|access-date=2020-10-20|website=Security Studies Group|language=en-US|archive-date=9 Apri 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409194940/https://securitystudies.org/polished-american-first-national-security-strategy/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Haar werk aan die dokument en die interagentskapproses wat dit voorafgegaan het, is goed ontvang deur buitelandse beleidkundiges oor die hele politieke spektrum. Die nuwe dokument, wat op 18 Desember 2017 deur president [[Donald Trump]] gelewer is, het China en Rusland as &quot;revisionistiese magte&quot; genoem terwyl &quot;klimaatsverandering&quot; as 'n nasionale bedreiging verwyder is.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Trump strategy document singles out Russia as bad actor globally|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-nationalsecurity/trump-strategy-document-singles-out-russia-as-bad-actor-globally-idUSKBN1EC109?il=0|access-date=18 Desember 2017|work=Reuters|date=2017}}&lt;/ref&gt; Dit het ook die wêreld as 'n mededingende arena gekarakteriseer eerder as 'n &quot;gemeenskap van nasies&quot; of &quot;[[internasionale gemeenskap]]&quot; soos vorige dokumente gedoen het.&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Cordesman |first1=Anthony H. |url=https://www.csis.org/analysis/giving-new-national-security-strategy-attention-it-deserves|title=Giving the New National Security Strategy the Attention It Deserves|website=www.csis.org|date=21 Desember 2017 |language=en|access-date=2018-05-15}}&lt;/ref&gt; NSS-2017 verteenwoordig 'n breuk met vorige buitelandse beleidsleerstellings. Brad Patty, 'n skrywer vir die konserwatiewe dinkskrum Security Studies Group, skryf dat: &quot;My raaiskoot is dat lede van die Buitelandse Beleid-elite hierdie eerste bladsye as 'n soort standaard, selfs banaal, sal teëkom. Let egter daarop dat daardie twee bladsye direk lei na 'n derde bladsy wat die hele lewende liggaam van Amerikaanse buitelandse beleidsdenke verwerp.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://securitystudies.org/polished-american-first-national-security-strategy/|title=A Polished &quot;America First&quot; National Security Strategy - Security Studies Group|website=securitystudies.org|language=en-US|access-date=2018-05-16|date=18 Desember 2017|archive-date=19 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409194940/https://securitystudies.org/polished-american-first-national-security-strategy/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ongeveer 'n jaar later sou Schadlow opmerk dat die NSS &quot;die toestand van saak maak bereik het&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019-02-13|title=The U.S. national security strategy: One year later - WDEF|url=https://wdef.com/2018/12/19/the-u-s-national-security-strategy-one-year-later/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213011133/https://wdef.com/2018/12/19/the-u-s-national-security-strategy-one-year-later/|url-status=dead|archive-date=2019-02-13|access-date=2020-10-20}}&lt;/ref&gt;

===President Joe Biden===
====2021 NSS====
In Maart 2021 het president [[Joe Biden]] die 2021 Interim Nasionale Veiligheidstrategie gepubliseer, wat die Verenigde State weer tot die [[NAVO]]-alliansie verbind het en die land se globale prioriteite uiteengesit het, en tot die gevolgtrekking gekom het dat die Verenigde State &quot;moet demonstreer dat demokrasieë steeds vir ons mense kan lewer. Dit sal nie per ongeluk gebeur nie – ons moet ons [[demokrasie]] verdedig, dit versterk en hernu.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/statements-releases/2021/03/03/interim-national-security-strategic-guidance/ | title=Interim National Security Strategic Guidance | date=3 Maart 2021 }}&lt;/ref&gt;

====2022 NSS====
Op 12 Oktober 2022 het die Biden-administrasie sy geklassifiseerde Nasionale Veiligheidstrategie aan die Kongres gestuur. Volgens 'n ongeklassifiseerde feiteblad wat aan die publiek vrygestel is, het die strategie gesê dat die VSA twee strategiese uitdagings in die gesig staar: 'n post-koue oorlog-kompetisie tussen supermoondhede en transnasionale uitdagings wat wissel van klimaatsverandering tot globale gesondheidskwessies. Die dokument het gesê dat &quot;die dringendste strategiese uitdaging wat ons visie in die gesig staar, van moondhede is wat outoritêre regering met 'n revisionistiese buitelandse beleid kombineer&quot;, en China en Rusland uitsonder as spesifieke maar verskillende uitdagings.&lt;ref&gt;{{cite web |title=National Security Strategy 2022 |url=https://nssarchive.us/national-security-strategy-2022 |website=National Security Strategy Archive |access-date=11 November 2022 |date=12 Oktober 2022 |archive-date= 6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006225939/https://nssarchive.us/national-security-strategy-2022/ |url-status=dead }} {{PD-notice}}&lt;/ref&gt;

Die Nasionale Veiligheidstrategie van 2022 is rondom drie punte georganiseer:&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 Oktober  2022 |title=National Security Strategy Archive |url=https://nssarchive.us/national-security-strategy-2022/ |access-date=10 November 2022 |website=U.S. Department of Defense |archive-date= 6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006225939/https://nssarchive.us/national-security-strategy-2022/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
#Belê ambisieus en vinnig in die bronne van ons nasionale mag.
#Mobiliseer die breedste koalisie van nasies om ons kollektiewe invloed te versterk.
#Vorm die reëls van die pad van die 21ste-eeuse ekonomie, van [[tegnologie]] tot kuber tot handel en ekonomie.

===President Donald Trump, tweede termyn===
====2025 NSS====
Op 4 Desember 2025 het President Donald Trump die 2025 Nasionale Veiligheidstrategie gepubliseer, wat die administrasie beskryf het as &quot;'n padkaart om te verseker dat Amerika die grootste en suksesvolste nasie in die menslike geskiedenis en die tuiste van vryheid op aarde bly&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Henley |first1=Jon |date=2025-12-05 |title='Cultivate resistance': policy paper lays bare Trump support for Europe's far right |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/dec/05/civilisational-erasure-us-strategy-document-appears-to-echo-far-right-conspiracy-theories-about-europe |access-date=2025-12-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; Die dokument het sy Amerika Eerste-beleide in die voorgrond geplaas en gesê: &quot;Na die einde van die Koue Oorlog het Amerikaanse buitelandse beleidselites hulself oortuig dat permanente Amerikaanse oorheersing van die hele wêreld in die beste belang van ons land was. Tog is die sake van ander lande slegs ons bekommernis as hul aktiwiteite ons belange direk bedreig&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-12-05 |title=Trump reveals what he wants for the world |url=https://www.politico.com/news/2025/12/05/trump-reveals-national-security-strategy-western-hemisphere-europe-00678265 |access-date=2025-12-05 |website=POLITICO |language=en}}&lt;/ref&gt; Dit verwerp die aansporing van ander lande om &quot;demokratiese of ander sosiale verandering aan te neem wat wyd verskil van hul tradisies en geskiedenis&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Donald Trump's bleak, incoherent foreign-policy strategy |url=https://www.economist.com/united-states/2025/12/05/donald-trumps-bleak-incoherent-foreign-policy-strategy |access-date=2025-12-05 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-date=7 Desember 2025 |archive-url=https://archive.today/20251207093356/https://www.economist.com/united-states/2025/12/05/donald-trumps-bleak-incoherent-foreign-policy-strategy}}&lt;/ref&gt;

Die strategie het verklaar dat &quot;Die dae dat die Verenigde State die hele wêreldorde soos  [[Atlas (mitologie)|Atlas]] ondersteun het, verby is&quot;. Dit kritiseer [[Menslike migrasie|migrasie]] en sê dat &quot;massamigrasie binnelandse hulpbronne onder druk geplaas het, [[geweld]] en ander [[misdaad]] verhoog het, sosiale samehorigheid verswak het, arbeidsmarkte verwring het en nasionale veiligheid ondermyn het. Die era van massamigrasie moet eindig&quot;. Dit kritiseer ook vryhandel en [[globalisme]].&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web |last=Childers |first=Andrew |date=2025-12-05 |title=Trump's &quot;Monroe Doctrine&quot; bashes immigration and globalization |url=https://www.axios.com/2025/12/05/trump-national-security-ukraine-europe-china |access-date=2025-12-05 |website=Axios |language=en}}&lt;/ref&gt; Die dokument doen 'n beroep op 'n heroriëntering van die Amerikaanse militêre pogings na die [[Westelike Halfrond]], waar dit sê dat die VSA die vooraanstaande mag moet wees om &quot;migrasie te beheer, dwelmvloei te stop en stabiliteit en sekuriteit op land en see te versterk&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Dit beweer 'n &quot;Trump-gevolgtrekking&quot; van die [[Monroeleer|Monroe-leerstelling]] om te verklaar dat die VSA politieke, ekonomiese en militêre mag oor die Westelike Halfrond sal laat geld.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt; Dit doen 'n beroep op die versterking van die [[Amerikaanse Kuswag]] en  [[Amerikaanse Vloot|Vloot]]] om &quot;onwettige en ander ongewenste migrasie te dwarsboom, mens- en dwelmhandel te verminder en sleutel-deurgangsroetes in 'n krisis te beheer&quot;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

Anders as die 2022 NSS, sonder die 2025-dokument China nie uit as die grootste uitdaging vir die Verenigde State nie, en raam die verhouding byna uitsluitlik in ekonomiese terme.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Cheng |first=Jonathan |date=2025-12-06 |title=Trump's National-Security Strategy Softens Language on China |url=https://www.wsj.com/world/china/trumps-national-security-strategy-softens-language-on-china-f121ddb3 |access-date=2025-12-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Anders as vorige dokumente in die afgelope 30 jaar, noem dit nie China se politieke stelsel of menseregterekord nie.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kuo |first=Lily |date=12 Desember 2025 |title=From Chips to Security, China Is Getting Much of What It Wants From the U.S. |url=https://www.nytimes.com/2025/12/12/world/asia/nvidia-china-trump-security-japan.html |access-date=12 Desember 2025 |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; Wat China betref, doen die dokument 'n beroep op &quot;Amerika se ekonomiese verhouding met China te herbalanseer, met die prioriteit van wederkerigheid en billikheid om Amerikaanse ekonomiese onafhanklikheid te herstel&quot;, maar dit verklaar ook dat &quot;handel met China gebalanseerd en gefokus moet wees op nie-sensitiewe faktore&quot; en bevoordeel &quot;die handhawing van 'n werklik wedersyds voordelige ekonomiese verhouding met Beijing&quot;. Dit verklaar dat die VSA oorlog in die Indo-Pasifiese gebied wil voorkom, en verklaar dat die VSA &quot;'n weermag sal bou wat in staat is om aggressie oral in die Eerste Eilandketting te verhoed&quot;.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-12-05 |title=Lots of pressure on allies, no mention of North Korea in White House national security strategy document |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-12-05/national/defense/Lots-of-pressure-on-allies-no-mention-of-North-Korea-in-White-House-national-security-strategy-document/2471042 |access-date=2025-12-05 |website=koreajoongangdaily.joins.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Wat [[Taiwan]] betref, verklaar die dokument dat &quot;die afskrikking van 'n konflik oor Taiwan, ideaal gesproke deur militêre oorwinning te behou, 'n prioriteit is&quot; en dat die VSA &quot;geen eensydige verandering aan die status quo in die Taiwanstraat ondersteun nie&quot;;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Blanchard |first=Ben |last2=Martina |first2=Michael |date=18 Desember 2025 |title=US announces $11 billion arms package for Taiwan, largest ever |url=https://www.reuters.com/world/china/taiwan-says-us-has-initiated-111-billion-arms-sale-procedure-2025-12-18/ |access-date=18 Desember 2025 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt; voorheen het die VSA verklaar dat hulle enige eensydige verandering aan die status quo teenstaan. Dit noem die moontlike beheer van die [[Suid-Chinese See]] deur enige mededinger 'n verwante veiligheidsuitdaging. Die dokumente doen 'n beroep op die VSA om [[Japan]] en [[Suid-Korea]] aan te spoor om lasdeling te verhoog, wat volgens hulle &quot;noodsaaklik was om teenstanders af te skrik en die eerste eilandketting te beskerm&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-05 |title=Deterring Taiwan conflict a 'priority': US national security report |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3335332/deterring-taiwan-conflict-priority-us-national-security-report |access-date=2025-12-05 |website=South China Morning Post |language=en}}&lt;/ref&gt; Anders as vorige NSS-dokumente, noem die dokument nie [[Noord-Korea]] nie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Anders as vorige NSS-dokumente, bevat die 2025-dokument baie min kritiek op Rusland,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; wat glad nie as 'n potensiële bedreiging genoem word nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |first1=Daniel |last1=Michaels |first2=David |last2=Luhnow |first3=Max |last3=Colchester |date=2025-12-06 |title=U.S. Flips History by Casting Europe—Not Russia—as Villain in New Security Policy |url=https://www.wsj.com/world/europe/u-s-flips-history-by-casting-europenot-russiaas-villain-in-new-security-policy-cbb138fa |access-date=2025-12-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Dit sê dat die onderhandeling van &quot;'n spoedige staking van vyandelikhede in [[Oekraïne]]&quot; in die VSA se kernbelang is, maar verklaar dat die VSA &quot;homself in stryd bevind met Europese amptenare wat onrealistiese verwagtinge vir die oorlog koester in onstabiele minderheidsregerings, waarvan baie basiese beginsels van demokrasie vertrap om opposisie te onderdruk&quot;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Norman |first=Michael R. Gordon and Laurence |date=2025-12-05 |title=Trump's New National-Security Strategy Takes Aim at Europe |url=https://www.wsj.com/politics/national-security/trumps-new-national-security-strategy-takes-aim-at-europe-22f03581 |access-date=2025-12-05 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Die dokument wy sy belangrikste kritiek aan Europa en sê dat sy ekonomiese probleme &quot;oorskadu word deur die werklike en meer grimmige vooruitsig van beskawingsuitwissing&quot;. Dit verklaar dat die &quot;groter kwessies waarmee Europa te kampe het, aktiwiteite van die [[Europese Unie]] en ander transnasionale liggame insluit wat politieke vryheid en [[soewereiniteit]] ondermyn, migrasiebeleid wat die vasteland transformeer en twis skep, sensuur van vryheid van spraak en onderdrukking van politieke opposisie, dalende geboortesyfers en verlies aan nasionale identiteite en selfvertroue&quot;, terwyl dit die &quot;groeiende invloed van patriotiese Europese partye inderdaad aanleiding gee tot groot optimisme&quot;. Dit sê ook: &quot;Oor die lang termyn is dit meer as aanneemlik dat sekere NAVO-lede binne 'n paar dekades uiterlik 'n meerderheid nie-Europees sal word.&quot; Die dokument doen 'n beroep op die VSA om &quot;die kweek van weerstand teen Europa se huidige trajek binne Europese nasies te prioritiseer&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jaramillo |first=Alejandra |date=2025-12-05 |title=Trump national security strategy calls for 'cultivating resistance' in Europe and changing US' role in Western Hemisphere {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2025/12/05/politics/trump-national-security-strategy |access-date=2025-12-05 |website=CNN |language=en}}&lt;/ref&gt; verklaar dat die VSA &quot;die persepsie, en die voorkoming van die werklikheid, van NAVO as 'n voortdurend groeiende alliasie wil beëindig&quot; en doen 'n beroep op Europa om &quot;primêre verantwoordelikheid vir sy eie verdediging te neem&quot;.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-05 |title=Trump warns Europe faces 'civilizational erasure' in explosive new document |url=https://www.politico.eu/article/donald-trump-warns-europe-faces-civilizational-erasure/ |access-date=2025-12-05 |website=POLITICO |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

Die dokument verklaar dat die VSA nie meer die [[Midde-Ooste]] hoef te prioritiseer nie as gevolg van 'n diversifikasie in energievoorrade, wat die &quot;historiese rede&quot; vir Amerika se betrokkenheid was. Dit sê ook dat die VSA moet ophou om sy bondgenote in die Midde-Ooste te &quot;truuk&quot;, veral met die uitsondering van die &quot;Golf-monargieë&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-12-05 |title=Trump's security strategy criticizes Europe, seeks 'stability' with Russia |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2025/12/05/trump-europe-russia-national-security-strategy/ |access-date=2025-12-05 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Politiek]]
[[Kategorie:Ekonomie]]
[[Kategorie:Internasionale betrekkinge]]
[[Kategorie:Strategie]]
[[Kategorie:Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Nasionale veiligheid]]</text>
      <sha1>iwtutmdh5jci9u4itmaq4207mn5c6lz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Gaius le Roux</title>
    <ns>3</ns>
    <id>458094</id>
    <revision>
      <id>2968933</id>
      <parentid>2968609</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geluk met Silwer Valke */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2968933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18198" sha1="8jczgg0fdtpwahlnc5fg360kaln80qh" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan &quot;olyfgroen&quot;/&quot;dowwe olyfgroen&quot; werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys &quot;drab&quot; kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar &quot;wit&quot;). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)

:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is  nie. 

:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.

:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”

:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”

: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing &quot;Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf.&quot; gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)

== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou [[20 September|op een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! 

N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>8jczgg0fdtpwahlnc5fg360kaln80qh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968947</id>
      <parentid>2968933</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T17:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geluk met Silwer Valke */ Antwoord</comment>
      <origin>2968947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18540" sha1="47zt5ndzqvi96na2o8e61pbj9s3ewm3" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan &quot;olyfgroen&quot;/&quot;dowwe olyfgroen&quot; werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys &quot;drab&quot; kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar &quot;wit&quot;). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)

:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is  nie. 

:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.

:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”

:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”

: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing &quot;Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf.&quot; gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)

== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou [[20 September|op een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! 

N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)

:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorsponklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>47zt5ndzqvi96na2o8e61pbj9s3ewm3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969070</id>
      <parentid>2968947</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T09:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings */ nuwe afdeling</comment>
      <origin>2969070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19750" sha1="hwuophoc82sgpji77sph7iprhlr0ths" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan &quot;olyfgroen&quot;/&quot;dowwe olyfgroen&quot; werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys &quot;drab&quot; kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar &quot;wit&quot;). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)

:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is  nie. 

:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.

:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”

:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”

: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing &quot;Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf.&quot; gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)

== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou [[20 September|op een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! 

N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)

:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorsponklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)

== Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings ==
Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief!

In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm &quot;Light Admiralty Grey&quot; vir die onderkante van die vliegtuie gebruik.

Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: &quot;a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge&quot; '''''EN''''' &quot;two-tone grey lowviz camo scheme&quot;. Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen &quot;laesigbaarheidskema&quot; gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen &quot;twee skakerings grys&quot;/&quot;grys met/van twee skakerings&quot; gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het.

Groete, @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>hwuophoc82sgpji77sph7iprhlr0ths</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969072</id>
      <parentid>2969070</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings */ voorstel</comment>
      <origin>2969072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22420" sha1="9iqz95uhhai7qt24xnl7df5e5n7kj6u" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan &quot;olyfgroen&quot;/&quot;dowwe olyfgroen&quot; werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys &quot;drab&quot; kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar &quot;wit&quot;). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)

:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is  nie. 

:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.

:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”

:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”

: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing &quot;Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf.&quot; gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)

== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou [[20 September|op een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! 

N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)

:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorsponklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)

== Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings ==
Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief!

In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm &quot;Light Admiralty Grey&quot; vir die onderkante van die vliegtuie gebruik.

Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: &quot;a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge&quot; '''''EN''''' &quot;two-tone grey lowviz camo scheme&quot;. Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen &quot;laesigbaarheidskema&quot; gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen &quot;twee skakerings grys&quot;/&quot;grys met/van twee skakerings&quot; gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het.

Groete, @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC)


:Middag @Gaius le Roux. Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer.
*''Light Admiralty Grey''
Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&amp;cRef=BS381C+697&amp;cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor:
ligte admiraliteitsgrys
Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word:
Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf.
Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies.
*''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge''
Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term.
Ek sou die hele frase vertaal as:
’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool
of, ’n bietjie meer verklarend:
’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is
Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken.
*''Two-tone grey lowviz camo scheme''
Die natuurlikste vertaling is:
’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom:
’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys
Alternatiewelik:
’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”.
*Aanbevole finale teks
“Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.”
Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>9iqz95uhhai7qt24xnl7df5e5n7kj6u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969074</id>
      <parentid>2969072</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings */</comment>
      <origin>2969074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22447" sha1="da1c7bavk6uye7xw23n1we4lx84yxia" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan &quot;olyfgroen&quot;/&quot;dowwe olyfgroen&quot; werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys &quot;drab&quot; kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar &quot;wit&quot;). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)

:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is  nie. 

:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.

:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”

:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”

: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing &quot;Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf.&quot; gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)

== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou [[20 September|op een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! 

N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)

:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorsponklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)

== Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings ==
Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief!

In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm &quot;Light Admiralty Grey&quot; vir die onderkante van die vliegtuie gebruik.

Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: &quot;a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge&quot; '''''EN''''' &quot;two-tone grey lowviz camo scheme&quot;. Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen &quot;laesigbaarheidskema&quot; gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen &quot;twee skakerings grys&quot;/&quot;grys met/van twee skakerings&quot; gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het.

Groete, @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC)


:Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer.
*''Light Admiralty Grey''
Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&amp;cRef=BS381C+697&amp;cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor:
ligte admiraliteitsgrys
Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word:
Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf.
Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies.
*''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge''
Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term.
Ek sou die hele frase vertaal as:
’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool
of, ’n bietjie meer verklarend:
’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is
Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken.
*''Two-tone grey lowviz camo scheme''
Die natuurlikste vertaling is:
’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom:
’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys
Alternatiewelik:
’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”.
*Aanbevole finale teks
“Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.”
Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>da1c7bavk6uye7xw23n1we4lx84yxia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969086</id>
      <parentid>2969074</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Geluk met Silwer Valke */</comment>
      <origin>2969086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22448" sha1="g3zh814vj4gzumxvczdj375uxtfe6t4" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan &quot;olyfgroen&quot;/&quot;dowwe olyfgroen&quot; werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys &quot;drab&quot; kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar &quot;wit&quot;). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)

:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is  nie. 

:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.

:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”

:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”

: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing &quot;Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf.&quot; gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)

== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou op [[20 September|een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! 

N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)

:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorspronklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)

== Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings ==
Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief!

In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm &quot;Light Admiralty Grey&quot; vir die onderkante van die vliegtuie gebruik.

Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: &quot;a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge&quot; '''''EN''''' &quot;two-tone grey lowviz camo scheme&quot;. Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen &quot;laesigbaarheidskema&quot; gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen &quot;twee skakerings grys&quot;/&quot;grys met/van twee skakerings&quot; gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het.

Groete, @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC)


:Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer.
*''Light Admiralty Grey''
Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&amp;cRef=BS381C+697&amp;cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor:
ligte admiraliteitsgrys
Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word:
Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf.
Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies.
*''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge''
Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term.
Ek sou die hele frase vertaal as:
’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool
of, ’n bietjie meer verklarend:
’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is
Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken.
*''Two-tone grey lowviz camo scheme''
Die natuurlikste vertaling is:
’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom:
’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys
Alternatiewelik:
’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”.
*Aanbevole finale teks
“Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.”
Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>g3zh814vj4gzumxvczdj375uxtfe6t4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969097</id>
      <parentid>2969086</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings */ Antwoord</comment>
      <origin>2969097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23384" sha1="6jid64pzeovq0eh5wwt8uv9f711jduo" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan &quot;olyfgroen&quot;/&quot;dowwe olyfgroen&quot; werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys &quot;drab&quot; kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar &quot;wit&quot;). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)

:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is  nie. 

:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.

:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”

:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”

: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing &quot;Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf.&quot; gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)

== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou op [[20 September|een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! 

N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)

:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorspronklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)

== Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings ==
Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief!

In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm &quot;Light Admiralty Grey&quot; vir die onderkante van die vliegtuie gebruik.

Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: &quot;a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge&quot; '''''EN''''' &quot;two-tone grey lowviz camo scheme&quot;. Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen &quot;laesigbaarheidskema&quot; gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen &quot;twee skakerings grys&quot;/&quot;grys met/van twee skakerings&quot; gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het.

Groete, @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC)


:Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer.
*''Light Admiralty Grey''
Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&amp;cRef=BS381C+697&amp;cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor:
ligte admiraliteitsgrys
Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word:
Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf.
Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies.
*''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge''
Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term.
Ek sou die hele frase vertaal as:
’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool
of, ’n bietjie meer verklarend:
’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is
Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken.
*''Two-tone grey lowviz camo scheme''
Die natuurlikste vertaling is:
’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom:
’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys
Alternatiewelik:
’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”.
*Aanbevole finale teks
“Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.”
Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC)

:Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] vir hierdie volledige antwoord! Ja, ek het beslis &quot;skema&quot; bedoel en nie &quot;skerm&quot; nie - dowwe brein op 'n Maandagoggend!
:Jou gebruik van &quot;kenteken&quot; vir ''badge'' is interessant. Ek het sover &quot;kenteken&quot; in die vorm van &quot;nasionale kenteken&quot; gebruik, soos in ''nine-pointed star roundel'' vir die SALM se jongste nasionale kenteken en gebruik dikwels &quot;Arendkasteel&quot; en &quot;Springbokkasteel&quot; (Engels ''Springbok Castle'' en ''Eagle Castle'') vir die nasionale kentekens wat in die verlede op SALM-vliegtuie gebruik is. Die gebruik van ''kenteken'' in hierdie geval word darem ook gewoonlik met foto's toegelig. Dit is vir die algemene Engelse term ''roundel''. Ek het al ''rondel''/''rondeel'' in Afrikaans teengekom, maar vir my lyk dit soos 'n taalgogga (subjektiewe siening!). [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:11, 21 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>6jid64pzeovq0eh5wwt8uv9f711jduo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969104</id>
      <parentid>2969097</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:27:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings */ Antwoord</comment>
      <origin>2969104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23764" sha1="owvjxheazgsbqkg94lv3d32v8rbmsjy" xml:space="preserve">{{Welkom}}
--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC)

== Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel ==

Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie.

Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk:

'''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)'''

Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977.

'''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is'''

Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991

Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop

Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993

SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002

'''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat'''

Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings

Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005

Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC)

== Stulugturbine ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC)

:Daar is steun vir die vertaling &quot;stulugturbine&quot; in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met &quot;ram-air&quot; en &quot;turbine&quot; word as &quot;stulug-&quot; en &quot;turbine-&quot; vertaal.
:In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word &quot;ram jet&quot; (die simpleks) as &quot;stustraalenjin&quot; OF 'stustraalvliegtuig&quot; (ook &quot;stustraler&quot;) vertaal.
:As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir &quot;stu&quot;.
:Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC)

== Name van die verskillende klappe ==

{{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende:
* Plain flap
* Split flap
* Slotted flap
* Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier.
* Junkers flap
* Gouge flap
* Fairey-Youngman flap
* Zap flap
* Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]]
* Gurney flap
* Leading edge flap (leirandklap)?
* Blown flap

Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC)

:Middag, Oesjaar
:Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk.
:Groete [[Spesiaal:Bydraes/&amp;#126;2026-13155-32|&amp;#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&amp;#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC)
::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC)
:::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC)

== Flaperon ==

{{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC)

== Ontmoet ==
{{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC)

:Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC)
::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC)
::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC)

== Oefensessie ==

Hallo Gaius, jou &quot;Oefensessies&quot; kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk).

Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC)
::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC)

== Redigeer van Lockheed Constellation ==

Hallo Gaius, klik asb op die artikel se &quot;Wys geskiedenis&quot; sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie &quot;LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.&quot; te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die &quot;Die&quot; uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die &quot;Die&quot; in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die &quot;Die&quot; te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig.
:::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp.
:::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC)

== Skryfwedstryd ==

Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC)

:Ja @[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC)
::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf.
::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is.
::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC)
:::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC)
::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word.
::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], anders tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC)

== Lugvaartterme ==

{{ping|Gaius le Roux}}, loer asb na [[Lugvaartterme]] as jy nuwe terminilogie gebruik en opdateer waar moontlik. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:12, 11 Mei 2026 (UTC)

:@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal so maak en die terme waaroor Viva terugvoer gegee het, byvoeg. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 03:54, 12 Mei 2026 (UTC)

== Ek het...ek het...ek het... ==

Jou aanhoudende sinsnede &quot;ek het...&quot; in jou wysigingsopsommings is regtig oorbodig. Ons publiseer verkieslik in die derde persoon, nie die eerste persoon (ek) nie.

Terloops, geluk met jou tweede prys in die Skryfwedstryd, hou so aan! Groete--[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:45, 26 Junie 2026 (UTC)

:Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Ek sal ophou om te sê &quot;ek het...&quot; MAAR, hoe moet ek aandui ek is nog besig met die dokument? Die een waarmee ek nou besig is, is redelik lank. Hy sal my heeldag besig hou.
:::Daar is 'n sjabloon {{sj|nog besig}} wat sê: {{nog besig}}
:Dankie vir die gelukwensing; die artikel waarvoor ek die tweede prys gewen het, het besonder baie energie en tyd geverg.
:Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 06:59, 26 Junie 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] Dit is 'n sinvolle en praktiese antwoord! [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 08:21, 26 Junie 2026 (UTC)

== Vertaling van Engelse kleurterme ==

{{ping|Oesjaar|Aliwal2012|Rooiratel|Dumbassman|Sobaka|Suidpunt|Martinvl}} en enigiemand anders. Goeie middag almal. Waar kan ek op die internet die Afrikaans vir terme soos Deep Buff, Dark Earth, Dark Green, Azure Blue, ensovoorts kry? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 10:21, 8 Augustus 2026 (UTC)

:Weet nie van ‘n enkele bron in die verband nie, maar hierdie terme klink soos amptelike Britse militêre, lugvaart- of voertuigverfkleure. Daar is waarskynlik nie ’n enkele internetbron met vaste Afrikaanse vertalings vir almal nie, omdat name soos ''Dark Earth'' en ''Deep Buff'' dikwels gestandaardiseerde kleurbenamings of verfspesifikasies is.

:Vir jou voorbeelde kan die volgende moontlik werk

:Engels	       Moontlike Afrikaans

:''Deep Buff''	   diep dofgeel of donker geelbruin

:''Dark Earth''	   donker aardbruin

:''Dark Green	''   donkergroen

:''Azure Blue''	   asuurblou

:''Sky Blue''	   hemelsblou

:''Light Earth''	   ligte aardbruin

:''Middle Stone''     middelsteengrys of medium klipkleur

:’n Belangrike onderskeid: wanneer dit ’n amptelike verfnaam is—byvoorbeeld ''RAF Dark Earth''—is nog ‘n opsie om die oorspronklike naam te behou en ’n Afrikaanse verklaring tussen hakies te gee:

:''Dark Earth'' (donker aardbruin)
:''Deep Buff'' (diep dofgeel)

:Dit voorkom dat ’n vertaling verkeerdelik voorgee dat dit presies dieselfde gestandaardiseerde kleurskakering aandui. Vir ’n Wikipedia-artikel kan die Engelse naam dus by die eerste vermelding behou word en daarna die Afrikaanse beskrywing gebruik word. Hoop dit help. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:45, 8 Augustus 2026 (UTC)
::Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]]. Die leiding wat jy verskaf het, help beslis!
::Die terme &quot;Dark Earth&quot; en &quot;Deep Buff&quot; word byvoorbeeld gebruik wanneer die kleurskema van die Suid-Afrikaanse Lugmag se Mirage IIICZ beskryf word. As die artikel vir modelvliegtuigbouers bedoel is, sal daar beslis van die amptelike terme gebruik gemaak moet word en kan Afrikaanse verklarings tussen hakies gebruik word. In die Wikipedia-artikel wat ek beoog om te skryf, sal &quot;donker aardbruin&quot; en &quot;diep dofgeel&quot; egter werk. Dit sal 'n algemene beskrywing van 'n spesifieke vliegtuig se kleurskema wees.
::Nogmaals dankie en groete, [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:34, 9 Augustus 2026 (UTC)
::Hier is nog 'n kleurterm wat ek in 'n Wikipedia-artikel wil gebruik: ''Olive Drab''. Kan &quot;olyfgroen&quot;/&quot;dowwe olyfgroen&quot; werk? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:14, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::Middag Gaius. ''Olive Drab'' kan in Afrikaans vertaal word as dowwe olyfgroen of miskien mat olyfgroen.
:::In ’n lugvaartkonteks is dowwe olyfgroen waarskynlik die beste keuse, omdat dit verwys na die gedempte, groenbruin kamoefleerkleur wat veral op Amerikaanse militêre vliegtuie gedurende die Tweede Wêreldoorlog gebruik is. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:49, 22 Augustus 2026 (UTC)
::::Stem saam met dowwe olyfgroen. Uit 'n praktiese oogpunt verwys &quot;drab&quot; kleredrag na gemaks/loslit/slenteruitrustings. Groete [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:08, 22 Augustus 2026 (UTC)
:::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Groete. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:33, 23 Augustus 2026 (UTC)
::::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] 05:21, 23 Augustus 2026 (UTC)

== Nog Engelse kleurterme ==
Goeie middag, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en Oesjaar. Vir 'n artikel wat ek iewers in die volgende paar dae wil publiseer, verlang ek die Afrikaans van Aircraft Blue en Arctic Blue. Die kleur wat daarmee saamgaan, is White (ek aanvaar dit is maar &quot;wit&quot;). Dit is die laaste kleurskema wat die Atlas Impalas van die Silwer Valke gehad het (met natuurlik silwer).
Sover het ek in my artikel donker blou, lig blou en wit as algemene kleurterme gebruik. Dit is dan bloot 'n beskrywing van die kleure soos dit vir my lyk en nie die gestandaardiseerde terme nie.
Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:14, 19 September 2026 (UTC)

:Middag Gaius. Sover ek kon vastel lyk dit of ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' na spesifieke verf- of kleurbenamings verwys en nie gewone kleurbeskrywings is  nie. 

:*''Aircraft Blue'': letterlik vliegtuigblou, maar in ’n histories-tegniese artikel sou ek die oorspronklike naam behou. ''Aircraft Blue'' is inderdaad ’n gestandaardiseerde Britse kleur, BS 381C No. 108, en nie bloot ’n algemene term vir enige blou wat op vliegtuie gebruik word nie. Paintman identifiseer dit uitdruklik as ''Aircraft Blue – BS108.''
:*''Arctic Blue'': Arktiese blou is die natuurlike Afrikaanse vertaling. Dit is egter nie, sover ek kon vasstel, ’n universeel gestandaardiseerde lugvaartkleur nie; verskillende vervaardigers gebruik die naam vir verskillende skakerings.

:Moontlike formuleering kan wees:
:“Die laaste kleurskema het uit silwer, wit en die blouskakerings ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'' bestaan.”

:‘n ander opsie kon wees “Die Impalas was in silwer, donkerblou (''Aircraft Blue''), ligblou (''Arctic Blue'') en wit geverf.”

: Baie dankie vir al die werk op vliegtuie en die Lugmagerfenis-onderwerpe. Dit is baie uniek en maak 'n betekenisvolle bydrae tot ons kennisbasis. Groete. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:33, 19 September 2026 (UTC)
::Dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], ek waardeer dit baie. Ek dink ek sal iets soos die beskrywing &quot;Die Impalas was in silwer, donkerblou (Aircraft Blue), ligblou (Arctic Blue) en wit geverf.&quot; gebruik.
::Ek het sommer ook in die AWS gekyk oor die skryfwyse van donkerblou x donker blou EN ligblou x ligte blou en iets geleer!
::Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 10:58, 19 September 2026 (UTC)

== Geluk met Silwer Valke ==
Geluk Gaius, jy het nou op [[20 September|een dag]] 'n volle artikel, '''[[Silwer Valke]]''', voltooi. Dit kom net met oefening en geduld! 

N.S. Ek kon sweer daai stertnommers is 1, 2, 3, 4 en 5!! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:30, 20 September 2026 (UTC)

:Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek waardeer dit! Naskrif; Omdat ek die oorspronklike, volle byskrif gedoen het en die oorspronklike beeld op my rekenaar het, het ek geweet sy individuele nommer is 3. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:44, 20 September 2026 (UTC)

== Nuwe kleurterme en kleurskemabeskrywings ==
Goeie môre, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]], @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Daar is nog 'n kleurterm en beskrywings van kleurskemas wat ek in 'n artikel oor Lugmagbasis Pietersburg wil gebruik. Hulp, asseblief!

In 'n beskrywing van die Canadair Sabres se kamoefleerskerm (vanaf 1974) word die kleurterm &quot;Light Admiralty Grey&quot; vir die onderkante van die vliegtuie gebruik.

Die Atlas Cheetahs van die SALM het kleurskemas gehad wat onder andere soos volg beskryf word: &quot;a lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge&quot; '''''EN''''' &quot;two-tone grey lowviz camo scheme&quot;. Vir ''lowviz scheme'' het ek voorheen &quot;laesigbaarheidskema&quot; gebruik. Vir ''two-tone grey scheme'' het ek voorheen &quot;twee skakerings grys&quot;/&quot;grys met/van twee skakerings&quot; gebruik. ''Toned down'' vir die eenheidwapen beteken dat dit dof is/nie so helder is/duidelik uitstaan nie. In die ou dae het eenheidwapens kleure en skakerings gehad wat absoluut uitgestaan het.

Groete, @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:36, 21 September 2026 (UTC)


:Middag @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] Ek vermoed met kamoefleerskerm bedoel jy kamoefleerskema. Jou bestaande vertalings is in beginsel korrek. :Ek sou dit net effens gladder en konsekwenter formuleer.
*''Light Admiralty Grey''
Dit is ’n gestandaardiseerde Britse militêre kleur, BS 381C nr. 697 (Sien: https://www.e-paint.co.uk/lab-hlc-rgb-lrv-values.asp?cRange=BS+381C&amp;cRef=BS381C+697&amp;cDescription=Light+admiralty+grey), en nie bloot enige liggrys kleur nie. Ek stel voor:
ligte admiraliteitsgrys
Omdat Admiralty hier na die Britse Admiraliteit en ’n amptelike kleurnaam verwys, kan dit by die eerste voorkoms verduidelik word:
Die onderkante is in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf.
Daarna kan jy bloot ligte admiraliteitsgrys gebruik. “Admiraliteitsgrys” klink vreemd omdat dit ’n historiese Britse kleurnaam is, maar is semanties presies.
*''A lowviz grey scheme with toned-down 89 Combat Flying School badge''
Jou laesigbaarheidskema is ’n goeie vertaling. Low visibility beteken hier dat die kleure, kentekens en kontraste doelbewus minder opvallend gemaak is. Vir toned-down badge is gedempte kenteken die beste bondige term.
Ek sou die hele frase vertaal as:
’n grys laesigbaarheidskema met ’n gedempte kenteken van 89 Vegvliegskool
of, ’n bietjie meer verklarend:
’n grys laesigbaarheidskema waarin die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure aangebring is
Kenteken is hier waarskynlik beter as wapen, tensy die bron spesifiek na die heraldiese eenheidswapen verwys. Op vliegtuie praat mens meestal van ’n eenheids- of eskaderkenteken.
*''Two-tone grey lowviz camo scheme''
Die natuurlikste vertaling is:
’n tweekleurige grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Dit is bondig, maar tweekleurige grys kan verkeerdelik suggereer dat grys met ’n ander kleur gekombineer is. Die duidelikste formulering vir ’n Wikipedia-:artikel is daarom:
’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys
Alternatiewelik:
’n tweeskakering-grys laesigbaarheidskamoefleerskema
Laasgenoemde is tegnies kompak, maar minder idiomaties. Ek verkies dus “in twee skakerings van grys”.
*Aanbevole finale teks
“Vanaf 1974 het die Canadair Sabres ’n kamoefleerskema gehad waarvan die onderkante in ligte admiraliteitsgrys (Light Admiralty Grey, BS 381C nr. 697) geverf was. Die Atlas Cheetahs is later in verskillende laesigbaarheidskemas bedryf, waaronder ’n grys skema met die kenteken van 89 Vegvliegskool in gedempte kleure, en ’n laesigbaarheidskamoefleerskema in twee skakerings van grys.”
Groete [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 10:07, 21 September 2026 (UTC)

:Baie dankie, @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] vir hierdie volledige antwoord! Ja, ek het beslis &quot;skema&quot; bedoel en nie &quot;skerm&quot; nie - dowwe brein op 'n Maandagoggend!
:Jou gebruik van &quot;kenteken&quot; vir ''badge'' is interessant. Ek het sover &quot;kenteken&quot; in die vorm van &quot;nasionale kenteken&quot; gebruik, soos in ''nine-pointed star roundel'' vir die SALM se jongste nasionale kenteken en gebruik dikwels &quot;Arendkasteel&quot; en &quot;Springbokkasteel&quot; (Engels ''Springbok Castle'' en ''Eagle Castle'') vir die nasionale kentekens wat in die verlede op SALM-vliegtuie gebruik is. Die gebruik van ''kenteken'' in hierdie geval word darem ook gewoonlik met foto's toegelig. Dit is vir die algemene Engelse term ''roundel''. Ek het al ''rondel''/''rondeel'' in Afrikaans teengekom, maar vir my lyk dit soos 'n taalgogga (subjektiewe siening!). [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:11, 21 September 2026 (UTC)
::Plesier. Sien rondeel word in die meeste artikels oor lugmagte op die Afrikaanse Wikipedia gebruik. Kon dit nie in die HAT opspoor nie (heel ander betekenis). Nietemin mag moontlik  gebruiklike Afrikaanse term vir die nasionale herkenningsteken op ’n militêre vliegtuig wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:27, 21 September 2026 (UTC)</text>
      <sha1>owvjxheazgsbqkg94lv3d32v8rbmsjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Zoulla</title>
    <ns>2</ns>
    <id>458259</id>
    <revision>
      <id>2969077</id>
      <parentid>2968637</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="r0cauxk6mamvrerd3qahpvatysjx0mu" xml:space="preserve">My naam is Zoulla.

[[Gebruiker:Zoulla/Draft 1|Draft 1 Ons skoolskoene]] [[Gebruiker:Zoulla/Draft8|Draft8 Kosblik]]</text>
      <sha1>r0cauxk6mamvrerd3qahpvatysjx0mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Husayn ibn Ali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>463963</id>
    <revision>
      <id>2969018</id>
      <parentid>2964631</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>AWS 11</comment>
      <origin>2969018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5019" sha1="4dm3gcigfpzjf9cps93aw0zb52vnaop" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Husayn ibn Ali&lt;br /&gt;الحسين بن علي
|kleur = #708090
|titel = Derde imam van Sjia-Islam
|beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg
|beeld_wydte = 180px
|beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali
|opskrif1 = Volle naam
|1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب)

|opskrif11 = Gebore
|11 = 626&lt;br /&gt;Medina

|opskrif12 = Oorlede
|12 = 10 Oktober 680&lt;br /&gt;Karbala, Irak

|opskrif13 = Vader
|13 = [[Ali ibn Abi Talib]]

|opskrif14 = Moeder
|14 = [[Fatimah]]

|opskrif15 = Grootvader
|15 = [[Mohammed]]

|opskrif16 = Broer
|16 = [[Hasan ibn Ali]]
[[Abbas ibn Ali]]

|opskrif17 = Kinders
|17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]&lt;br /&gt;
[[Ali al-Akbar ibn Husayn]]&lt;br /&gt;
[[Ali al-Asghar ibn Husayn]]&lt;br /&gt;
[[Sukayna bint Husayn]]

|opskrif18 = Bekend vir
|18 = [[Slag van Karbala]]&lt;br /&gt;
Derde imam van Sjia-Islam
}}
'''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626-680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].&lt;ref name=&quot;madelung&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}&lt;/ref&gt; Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.&lt;ref name=&quot;kennedy&quot;&gt;{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |url=https://archive.org/details/prophetageofcali0000kenn_u9z5 |publisher=Routledge |year=2016}}&lt;/ref&gt;

Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |url=https://archive.org/details/successiontomuam0000made |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}&lt;/ref&gt; In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.&lt;ref name=&quot;madelung&quot; /&gt;

== Vroeë lewe ==

Husayn ibn Ali (626-680) is volgens die meeste historiese bronne in Medina gebore op 5 Sha'ban 4 AH (ongeveer Januarie 626). Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]], 'n neef en skoonseun van die profeet [[Mohammed]], en [[Fatimah]], die dogter van Mohammed. Deur sy moeder was Husayn 'n kleinseun van Mohammed en het hy behoort aan die familie van Mohammed, wat in Islamitiese tradisies as die [[Ahl al-Bayt]] bekend staan.&lt;ref name=&quot;IranicaHusayn&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}&lt;/ref&gt;

Husayn en sy ouer broer [[Hasan ibn Ali]] het gedurende hul vroeë kinderjare in die huishouding van Mohammed grootgeword. Verskeie Islamitiese oorlewerings beskryf Mohammed se besondere liefde vir sy twee kleinseuns. Historiese studies behandel Hasan en Husayn dikwels saam as belangrike lede van die vroeë Ahl al-Bayt.&lt;ref name=&quot;IranicaHusayn&quot;/&gt;

Na die dood van Mohammed in 632 het Husayn saam met sy familie in [[Medina]] gewoon. Sy vroeë lewe het plaasgevind gedurende 'n belangrike tydperk in die ontwikkeling van die vroeë Islamitiese gemeenskap, toe vrae oor politieke leierskap en opvolging geleidelik belangriker geword het.&lt;ref name=&quot;IranicaHusayn&quot;/&gt;

Husayn se latere historiese betekenis is nou verbind met sy familie-agtergrond. Sy verhouding met [[Ali ibn Abi Talib]], [[Fatimah]] en [[Hasan ibn Ali]] het 'n belangrike rol gespeel in die manier waarop hy in verskillende Islamitiese tradisies onthou word.&lt;ref name=&quot;OxfordHusayn&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Steigerwald |first=Diana |title=Husayn |encyclopedia=Oxford Bibliographies in Islamic Studies |publisher=Oxford University Press}}&lt;/ref&gt;

== Slag van Karbala ==
[[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]]
Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.&lt;ref name=&quot;kennedy&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |url=https://archive.org/details/firstdynastyofis0000hawt |publisher=Routledge |year=2000}}&lt;/ref&gt;

== Nalatenskap ==
[[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]]
Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.&lt;ref name=&quot;madelung&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geboortes in 626]]
[[Kategorie:Sterftes in 680]]</text>
      <sha1>4dm3gcigfpzjf9cps93aw0zb52vnaop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969019</id>
      <parentid>2969018</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T22:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2969019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5027" sha1="me4o9c615mok0iedra15pdjeifimi82" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Husayn ibn Ali&lt;br /&gt;الحسين بن علي
|kleur = #708090
|titel = Derde imam van Sjia-Islam
|beeld = Husayn ibn ʿAlī.jpg
|beeld_wydte = 180px
|beeld_onderskrif = Husayn ibn Ali
|opskrif1 = Volle naam
|1 = Husayn ibn Ali ibn Abi Talib (الحسين بن علي بن أبي طالب)

|opskrif11 = Gebore
|11 = 626&lt;br /&gt;Medina

|opskrif12 = Oorlede
|12 = {{SDEO|680|10|10|626}}&lt;br /&gt;Karbala, Irak

|opskrif13 = Vader
|13 = [[Ali ibn Abi Talib]]

|opskrif14 = Moeder
|14 = [[Fatimah]]

|opskrif15 = Grootvader
|15 = [[Mohammed]]

|opskrif16 = Broer
|16 = [[Hasan ibn Ali]]
[[Abbas ibn Ali]]

|opskrif17 = Kinders
|17 = [[Ali Zayn al-Abidin]]&lt;br /&gt;
[[Ali al-Akbar ibn Husayn]]&lt;br /&gt;
[[Ali al-Asghar ibn Husayn]]&lt;br /&gt;
[[Sukayna bint Husayn]]

|opskrif18 = Bekend vir
|18 = [[Slag van Karbala]]&lt;br /&gt;
Derde imam van Sjia-Islam
}}
'''Husayn ibn Ali''' (Arabies: الحسين بن علي; 626-680 n.C.) was die kleinseun van die Islamitiese profeet [[Mohammed]] en die seun van [[Ali ibn Abi Talib]] en [[Fatimah]].&lt;ref name=&quot;madelung&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=Ḥosayn B. ʿAlī i. Life and Significance in Shiʿism |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i}}&lt;/ref&gt; Hy word in die Sjia-Islam as die derde imam beskou en word ook deur baie Soennitiese Moslems as 'n gerespekteerde lid van die profeet se familie vereer.&lt;ref name=&quot;kennedy&quot;&gt;{{cite book |last=Kennedy |first=Hugh |title=The Prophet and the Age of the Caliphates |url=https://archive.org/details/prophetageofcali0000kenn_u9z5 |publisher=Routledge |year=2016}}&lt;/ref&gt;

Ná die dood van Muawiya I het Husayn geweier om trou aan Yazid I te sweer.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Madelung |first=Wilferd |title=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |url=https://archive.org/details/successiontomuam0000made |publisher=Cambridge University Press |year=1997}}&lt;/ref&gt; In 680 n.C. is hy en sy metgeselle in die Slag van Karbala gedood, 'n gebeurtenis wat 'n diepgaande invloed op die Islamitiese geskiedenis gehad het.&lt;ref name=&quot;madelung&quot; /&gt;

== Vroeë lewe ==

Husayn ibn Ali (626-680) is volgens die meeste historiese bronne in Medina gebore op 5 Sha'ban 4 AH (ongeveer Januarie 626). Hy was die seun van [[Ali ibn Abi Talib]], 'n neef en skoonseun van die profeet [[Mohammed]], en [[Fatimah]], die dogter van Mohammed. Deur sy moeder was Husayn 'n kleinseun van Mohammed en het hy behoort aan die familie van Mohammed, wat in Islamitiese tradisies as die [[Ahl al-Bayt]] bekend staan.&lt;ref name=&quot;IranicaHusayn&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Madelung |first=Wilferd |title=ḤOSAYN B. ʿALI i. LIFE AND SIGNIFICANCE IN SHIʿISM |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica |publisher=Encyclopaedia Iranica Foundation |url=https://www.iranicaonline.org/articles/hosayn-b-ali-i |access-date=2026-07-21}}&lt;/ref&gt;

Husayn en sy ouer broer [[Hasan ibn Ali]] het gedurende hul vroeë kinderjare in die huishouding van Mohammed grootgeword. Verskeie Islamitiese oorlewerings beskryf Mohammed se besondere liefde vir sy twee kleinseuns. Historiese studies behandel Hasan en Husayn dikwels saam as belangrike lede van die vroeë Ahl al-Bayt.&lt;ref name=&quot;IranicaHusayn&quot;/&gt;

Na die dood van Mohammed in 632 het Husayn saam met sy familie in [[Medina]] gewoon. Sy vroeë lewe het plaasgevind gedurende 'n belangrike tydperk in die ontwikkeling van die vroeë Islamitiese gemeenskap, toe vrae oor politieke leierskap en opvolging geleidelik belangriker geword het.&lt;ref name=&quot;IranicaHusayn&quot;/&gt;

Husayn se latere historiese betekenis is nou verbind met sy familie-agtergrond. Sy verhouding met [[Ali ibn Abi Talib]], [[Fatimah]] en [[Hasan ibn Ali]] het 'n belangrike rol gespeel in die manier waarop hy in verskillende Islamitiese tradisies onthou word.&lt;ref name=&quot;OxfordHusayn&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Steigerwald |first=Diana |title=Husayn |encyclopedia=Oxford Bibliographies in Islamic Studies |publisher=Oxford University Press}}&lt;/ref&gt;

== Slag van Karbala ==
[[File:Husein ibn Ali tijekom Bitke kod Karbale.jpg|thumb|]]
Volgens die meeste historiese bronne het Husayn in 680 n.C. na Irak vertrek nadat hy uitnodigings uit Kufa ontvang het. Sy groep is naby Karbala deur die Omajjadiese leër omsingel, waar hy op 10 Muharram 61 AH gedood is.&lt;ref name=&quot;kennedy&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hawting |first=G. R. |title=The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 |url=https://archive.org/details/firstdynastyofis0000hawt |publisher=Routledge |year=2000}}&lt;/ref&gt;

== Nalatenskap ==
[[File:Grobnica Husein ibn Alija u Karbali.jpg|thumb|Svetište Huseina ibn Alija u Karbali]]
Die dood van Husayn het een van die belangrikste gebeure in die Islamitiese geskiedenis geword. Ashura en Arba'een word jaarliks deur miljoene Moslems herdenk, en sy grafheiligdom in Karbala is een van die belangrikste pelgrimsoorde in die Islamitiese wêreld.&lt;ref name=&quot;madelung&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Geboortes in 626]]
[[Kategorie:Sterftes in 680]]</text>
      <sha1>me4o9c615mok0iedra15pdjeifimi82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oorstromings in Nepal in 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>468187</id>
    <revision>
      <id>2969098</id>
      <parentid>2962728</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Oorstromings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2393" sha1="sd6hwfokm7a48ugnnwitvvl6ll6lqvm" xml:space="preserve">{{Infobox event
| name = Oorstromings in Nepal in 2026
| image = File:Mudslide at Gyirong Port 2.webm
| image_caption = Vloed tref die Gyirong-hawe-oorgang by die [[China-Nepal-grens]]
| date = {{start date|2026|08|26|df=y}}
| location = {{ubl
  |[[Rasuwa District]] en [[Nuwakot District]], Nepal
  |[[Gyirong County]], [[Outonome Gewes Tibet]], China
}}
| type = [[Stortvloed]]
| deaths = 175+{{efn|{{hlist|165 in Nepal|3 in China&lt;ref name=&quot;162 dead&quot; /&gt;}}}} &lt;!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM--&gt;
| missing = 1,384+{{efn|{{hlist|826 in Nepal|558 in China&lt;ref name=&quot;162 dead&quot; /&gt;}}}} &lt;!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM--&gt;
| cause = Gletserineenstorting of ysval (aanvanklike verslae)
| property_damage = [[Hidrokrag]] fasiliteite, huise, brûe, paaie, damme, besighede en regeringskantore
}}

Op die oggend van 26 Augustus 2026, 'n reeks [[stortvloed]]e langs die [[Trishuli-rivier]]{{efn|Die boonste gedeelte van die Trishuli-rivier in Nepal staan ​​ook bekend as die Bhotekoshi-rivier; 'n groter rivier 65 km oos, ook genoem [[Bhotekoshi-rivier| Bhotekoshi]], is onaangeraak.}} het dosyne nedersettings in Nepal se [[Rasuwa-distrik|Rasuwa]] en [[Nuwakot-distrik|Nuwakot]] distrikte getref. Die vloede het ook die [[Gyirong-hawe]]-gebied op die [[China–Nepal-grens]] geraak, 'n belangrike poort vir oorgrenshandel en toerisme. Die stortvloede en modderstortings het massiewe skade aan bevolkte gebiede veroorsaak, met ten minste 162 bevestigde sterftes in Nepal en 3 in China. Owerhede het vloedwaarskuwings uitgereik vir gemeenskappe langs riviere in die Rasuwa-, Nuwakot-, [[Dhading-distrik|Dhading]], [[Gorkha-distrik|Gorkha]] en [[Chitwan-distrik|Chitwan]] distrikte.

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;162 dead&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-08-26 |title=More than 1,300 are missing in Nepal and Tibet after catastrophic floods caused by glacial collapse |url=https://apnews.com/article/climate-change-nepal-tibet-glacier-collapse-floods-61b592d428e4631add31ce052d0daf1f |access-date=2026-08-26 |publisher=|work=[[Associated Press]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827043057/https://apnews.com/article/climate-change-nepal-tibet-glacier-collapse-floods-61b592d428e4631add31ce052d0daf1f|archive-date=27 August 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Saadjie}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>sd6hwfokm7a48ugnnwitvvl6ll6lqvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969114</id>
      <parentid>2969098</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2280" sha1="j53co7ivamtx3lna75drngqvky5li36" xml:space="preserve">{{Infobox event
| name = Oorstromings in Nepal in 2026
| image = File:Mudslide at Gyirong Port 2.webm
| image_caption = Vloed tref die Gyirong-hawe-oorgang by die [[China-Nepal-grens]]
| date = {{start date|2026|08|26|df=y}}
| location = {{ubl
  |[[Rasuwa District]] en [[Nuwakot District]], Nepal
  |[[Gyirong County]], [[Outonome Gewes Tibet]], China
}}
| type = [[Stortvloed]]
| deaths = 175+{{efn|{{hlist|165 in Nepal|3 in China&lt;ref name=&quot;162 dead&quot; /&gt;}}}} &lt;!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM--&gt;
| missing = 1,384+{{efn|{{hlist|826 in Nepal|558 in China&lt;ref name=&quot;162 dead&quot; /&gt;}}}} &lt;!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM--&gt;
| cause = Gletserineenstorting of ysval (aanvanklike verslae)
| property_damage = [[Hidrokrag]] fasiliteite, huise, brûe, paaie, damme, besighede en regeringskantore
}}

Op die oggend van 26 Augustus 2026 het 'n reeks [[stortvloed]]e langs die Trishulirivier{{efn|Die boonste gedeelte van die Trishuli-rivier in Nepal staan ​​ook bekend as die Bhotekoshi-rivier; 'n groter rivier 65 km oos, ook genoem [[Bhotekoshi-rivier| Bhotekoshi]], is onaangeraak.}} dosyne nedersettings in Nepal se Rasuwa en Nuwakot distrikte getref. Die vloede het ook die Gyirong-hawegebied op die China–Nepal-grens geraak, 'n belangrike poort vir oorgrenshandel en toerisme. Die stortvloede en modderstortings het massiewe skade aan bevolkte gebiede veroorsaak, met ten minste 162 bevestigde sterftes in Nepal en 3 in China. Owerhede het vloedwaarskuwings uitgereik vir gemeenskappe langs riviere in die Rasuwa-, Nuwakot-, Dhading, Gorkha en Chitwan-distrikte.

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;162 dead&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-08-26 |title=More than 1,300 are missing in Nepal and Tibet after catastrophic floods caused by glacial collapse |url=https://apnews.com/article/climate-change-nepal-tibet-glacier-collapse-floods-61b592d428e4631add31ce052d0daf1f |access-date=2026-08-26 |publisher=|work=[[Associated Press]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827043057/https://apnews.com/article/climate-change-nepal-tibet-glacier-collapse-floods-61b592d428e4631add31ce052d0daf1f|archive-date=27 August 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Saadjie}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>j53co7ivamtx3lna75drngqvky5li36</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969117</id>
      <parentid>2969114</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:44:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2289" sha1="cseq0uqfhruhfske26k3pae7dnsyt2n" xml:space="preserve">{{Infobox event
| name = Oorstromings in Nepal in 2026
| image = File:Mudslide at Gyirong Port 2.webm
| image_caption = Vloed tref die Gyirong-hawe-oorgang by die China-Nepal-grens
| date = {{start date|2026|08|26|df=y}}
| location = {{ubl
  |Rasuwa-distrik en Nuwakot-distrik, Nepal
  |Gyirong County, [[Outonome Gewes Tibet]], China
}}
| type = [[Stortvloed]]
| deaths = 175+{{efn|{{hlist|165 in Nepal|3 in China&lt;ref name=&quot;162 dead&quot; /&gt;}}}} &lt;!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM--&gt;
| missing = 1,384+{{efn|{{hlist|826 in Nepal|558 in China&lt;ref name=&quot;162 dead&quot; /&gt;}}}} &lt;!--IF YOU UPDATE THESE NUMBERS MAKE SURE TO CITE THEM--&gt;
| cause = Gletserineenstorting of ysval (aanvanklike verslae)
| property_damage = [[Hidroëlektrisiteit|Hidroëlektriese]] fasiliteite, huise, brûe, paaie, damme, besighede en regeringskantore
}}

Op die oggend van 26 Augustus 2026 het 'n reeks [[stortvloed]]e langs die Trishulirivier{{efn|Die boonste gedeelte van die Trishuli-rivier in Nepal staan ​​ook bekend as die Bhotekoshi-rivier; 'n groter rivier 65 km oos, ook genoem [[Bhotekoshi-rivier| Bhotekoshi]], is onaangeraak.}} dosyne nedersettings in Nepal se Rasuwa en Nuwakot distrikte getref. Die vloede het ook die Gyirong-hawegebied op die China–Nepal-grens geraak, 'n belangrike poort vir oorgrenshandel en toerisme. Die stortvloede en modderstortings het massiewe skade aan bevolkte gebiede veroorsaak, met ten minste 162 bevestigde sterftes in Nepal en 3 in China. Owerhede het vloedwaarskuwings uitgereik vir gemeenskappe langs riviere in die Rasuwa-, Nuwakot-, Dhading, Gorkha en Chitwan-distrikte.

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;162 dead&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-08-26 |title=More than 1,300 are missing in Nepal and Tibet after catastrophic floods caused by glacial collapse |url=https://apnews.com/article/climate-change-nepal-tibet-glacier-collapse-floods-61b592d428e4631add31ce052d0daf1f |access-date=2026-08-26 |publisher=|work=[[Associated Press]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260827043057/https://apnews.com/article/climate-change-nepal-tibet-glacier-collapse-floods-61b592d428e4631add31ce052d0daf1f|archive-date=27 August 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Saadjie}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Oorstromings]]</text>
      <sha1>cseq0uqfhruhfske26k3pae7dnsyt2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verskaffingsketting</title>
    <ns>0</ns>
    <id>468326</id>
    <revision>
      <id>2969071</id>
      <parentid>2963654</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9397" sha1="2oylrfhk8tcc5gqplhq888si1k9e374" xml:space="preserve">[[Lêer:Verskaffingsketting.png|duimnael|[[Vraag en aanbod]] gestapel in 'n konseptuele ketting.]]
'n '''Verskaffingsketting''' of '''voorsieningsketting''' is 'n komplekse logistieke stelsel wat bestaan uit fasiliteite wat grondstowwe in klaarprodukte omskakel en dit&lt;ref&gt;Ganeshan, R. and Harrison, T. P., [https://static1.squarespace.com/static/5b9e942a8f5130f854dbef81/t/5be89d3b21c67c13123b21bd/1541971264501/an-introduction-to-supply-chain-management.pdf An Introduction to Supply Chain Management], updated 22 Mei 2005, accessed 29 Junie 2023&lt;/ref&gt; aan eindverbruikers&lt;ref name=&quot;Ghiani 2004&quot;&gt;{{cite book |last1=Ghiani |first1=Gianpaolo |last2=Laporte |first2=Gilbert |last3=Musmanno |first3=Roberto |title=Introduction to Logistics Systems Planning and Control |date=2004 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-470-84917-0 |pages=3–4 |url=https://books.google.com/books?id=KudTAAAAMAAJ |access-date=8 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt; of eindkliënte versprei,&lt;ref name=harrison-godsell /&gt; terwyl voorsieningskettingbestuur fokus op die optimalisering van die vloei van goedere binne die voorsieningsketting se verspreidingskanale om doeltreffendheid te verseker.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=https://www.researchgate.net/publication/276212454|last=Kozlenkova|first=Irina |display-authors=etal |volume=91|issue=4|pages=586–609|access-date=28 September 2016|doi=10.1016/j.jretai.2015.03.003|year=2015|title=The Role of Marketing Channels in Supply Chain Management|journal=Journal of Retailing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Pang |first1=Shinsiong |last2=Chen |first2=Mu-Chen |date=April 2024 |title=Investigating the impact of consumer environmental consciousness on food supply chain: The case of plant-based meat alternatives |journal=Technological Forecasting and Social Change |volume=201 |article-number=123190 |doi=10.1016/j.techfore.2023.123190 |issn=0040-1625}}&lt;/ref&gt;

In gesofistikeerde voorsieningskettingstelsels kan die herinvoering van gebruikte produkte in die voorsieningsketting plaasvind op enige punt waar die reswaarde van die produk herwinbaar is. Voorsieningskettings is gekoppel aan waardekettings,&lt;ref&gt;{{cite book |first=Anna |last=Nagurney |title=Supply Chain Network Economics: Dynamics of Prices, Flows, and Profits |publisher=Edward Elgar |location=Cheltenham, UK |year=2006 |isbn=978-1-84542-916-4 }}&lt;/ref&gt;  en verskaffers binne 'n voorsieningsketting word dikwels in vlakke georganiseer. Eerstevlakverskaffers, ook na verwys as &quot;direkte verskaffers&quot;,&lt;ref&gt;Groceries Code Adjudicator, [https://www.gov.uk/government/organisations/groceries-code-adjudicator/about About us], accessed on 29 Augustus 2025&lt;/ref&gt; verskaf goedere of dienste direk aan die kliënt. Tweedevlakverskaffers verskaf aan die eerste vlak, ensovoorts,&lt;ref&gt;SCM Portal, [https://www.scm-portal.net/glossary/supplier_tiering.shtml?id=supplier_tiering Supplier Tiering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230407050026/https://www.scm-portal.net/glossary/supplier_tiering.shtml?id=supplier_tiering |date=2023-04-07 }}, Procurement Glossary supplied by Chartered Institute of Procurement &amp; Supply, accessed 11 Julie 2021&lt;/ref&gt; wat 'n hiërargiese struktuur binne die voorsieningsnetwerk skep.

Die frase &quot;voorsieningsketting&quot; is moontlik die eerste keer gepubliseer in 'n 1905-artikel in ''[[The Independent]]'', wat kortliks die problematiek genoem het om &quot;'n voorsieningsketting met [[Indië]] ononderbroke te hou&quot; tydens die Britse ekspedisie na [[Tibet]].&lt;ref&gt;{{cite journal |title=The Year at Home and Abroad |journal=The Independent |date=5 Januarie 1905 |volume=58 |issue=2927 |page=7 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.a0008446544 |access-date=6 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt;

==Oorsig==
[[Lêer:Verskaffingsketting A.png|duimnael|'n Verskaffingsketting is eintlik 'n komplekse en dinamiese vraag-en-aanbodnetwerk.&lt;ref name=&quot;Wieland-Wallenburg2&quot;&gt;cf. {{cite book |last1=Wieland |first1=Andreas |title=Supply-Chain-Management in stürmischen Zeiten |last2=Wallenburg |first2=Carl Marcus |publisher=Universitätsverlag der TU |year=2011 |isbn=978-3-7983-2304-9 |location=Berlin |language=de}}&lt;/ref&gt;]]
'n Tipiese voorsieningsketting kan in twee stadiums verdeel word, naamlik produksie- en verspreidingsfases. In die produksiestadium word komponente en halfafgewerkte onderdele in [[vervaardiging]]sentrums vervaardig. Die komponente word dan in 'n monteeraanleg saamgestel. Die verspreidingsfase bestaan uit sentrale en streeksverspreidingsentrums wat produkte na eindverbruikers vervoer.&lt;ref name=&quot;Ghiani 2004&quot;/&gt;  Mentzer et al. stel voor dat ten minste drie entiteite benodig word vir 'n &quot;voorsieningsketting&quot;.&lt;ref name=mentzer&gt;{{cite journal | last1 = Mentzer | first1 = J.T. | display-authors = etal | year = 2001 | title = Defining Supply Chain Management | journal = Journal of Business Logistics | volume = 22 | issue = 2| pages = 1–25 | doi=10.1002/j.2158-1592.2001.tb00001.x}}&lt;/ref&gt;

Aan die einde van die voorsieningsketting vloei materiale en klaarprodukte slegs daarheen as gevolg van die kliëntegedrag aan die einde van die ketting;&lt;ref&gt;Gattorna, J. L., ed. (1998), ''Strategic Supply Chain Alignment'', Gower, Aldershot&lt;/ref&gt; akademici Alan Harrison en Janet Godsell voer aan dat &quot;voorsieningskettingprosesse gekoördineer moet word om op eindkliënt se koopgedrag te fokus&quot;, en soek na &quot;kliëntresponsiwiteit&quot; as 'n aanduiding wat bevestig dat materiale in staat is om &quot;deur 'n reeks voorsieningskettingprosesse te vloei om aan eindkliënt se koopgedrag te voldoen&quot;.&lt;ref name=harrison-godsell&gt;Harrison, A. and Godsell, J. (2003), [https://dspace.lib.cranfield.ac.uk/bitstream/handle/1826/377/SWP0103.pdf Responsive Supply Chains: An Exploratory Study of Performance Management], Cranfield School of Management, accessed 12 Mei 2021&lt;/ref&gt;

Baie van die uitruilings wat in die voorsieningsketting voorkom, vind plaas tussen verskillende maatskappye wat poog om hul [[inkomste]] binne hul belangstellingsfeer te maksimeer, maar min of geen kennis of belangstelling in die oorblywende spelers in die voorsieningsketting het nie. Meer onlangs is die losweg gekoppelde, selforganiserende netwerk van besighede wat saamwerk om produkte en dienste te lewer, die uitgebreide onderneming genoem,&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Ross |first1=Jeanne W.|title=Enterprise Architecture as Strategy: Creating a Foundation for Business Execution |date=2006|publisher=Harvard Business School Press|last2=Weill|first2=Peter|last3=Robertson|first3=David|isbn=1-59139-839-8|location=Boston, Mass.|oclc=66463473}}&lt;/ref&gt; en die gebruik van die term &quot;ketting&quot; en die lineêre struktuur wat dit blyk te verteenwoordig, is gekritiseer as &quot;moeiliker om te verbind met die manier waarop voorsieningsnetwerke werklik funksioneer&quot;.&lt;ref&gt;Keith, R., &quot;[https://www.industryweek.com/supply-chain/article/22007454/so-why-do-we-call-it-a-supply-chain-anyway So Why Do We Call it a 'Supply Chain' Anyway?]&quot;, ''IndustryWeek'', emphasis added, published 3 Desember 2012, accessed 6 Januarie 2021.&lt;/ref&gt; 'n Ketting is eintlik 'n komplekse en dinamiese vraag-en-aanbodnetwerk.&lt;ref name=&quot;Wieland-Wallenburg2&quot;&gt;cf. {{cite book |last1=Wieland |first1=Andreas |title=Supply-Chain-Management in stürmischen Zeiten |last2=Wallenburg |first2=Carl Marcus |publisher=Universitätsverlag der TU |year=2011 |isbn=978-3-7983-2304-9 |location=Berlin |language=de}}&lt;/ref&gt;

As deel van hul pogings om etiese praktyke te demonstreer, integreer baie groot maatskappye en globale handelsmerke gedragskodes en riglyne in hul korporatiewe kulture en bestuurstelsels. Hierdeur stel maatskappye eise aan hul verskaffers (fasiliteite, plase, uitkontrakteringsdienste soos skoonmaak, kantien, sekuriteit, ens.) en verifieer hulle deur middel van sosiale oudits dat hulle aan die vereiste standaard voldoen. 'n Gebrek aan deursigtigheid in die voorsieningsketting kan verbruikers verhoed om te weet waar hul aankope vandaan kom en sosiaal onverantwoordelike praktyke fasiliteer. In 2018 het die Loyola Universiteit Chicago se Voorsienings- en Waardekettingsentrum in 'n opname bevind dat 53% van voorsieningskettingprofessionele persone etiek as &quot;uiters&quot; belangrik vir hul organisasies beskou het.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=In this issue of SCMR: The ethical supply chain|url=https://www.scmr.com/article/the_ethical_supply_chain|access-date=2021-04-03|website=SCMR |first1= Judd |last1=Aschendbrand|first2=Jennifer |last2=Proctor |first3=Bob |last3=Trebilcock |date=14 November 2018 }}&lt;/ref&gt;

In sommige gevalle kan die bedryf van verskeie vlakke binne 'n voorsieningsketting aanleiding gee tot bykomende koste as gevolg van die &quot;winslaag&quot;, waar elke vlak se operateurs 'n winsmarge by hul koste voeg. Byvoorbeeld, in 2015 het die VK se Ministerie van Justisie erken dat sy hysbakonderhoud- en opknappingskontrakte aan 'n hoofkontrakteur toegeken is wat dan die werk aan 'n spesialis-hysbakkontrakteur uitkontrakteer het. Die ministerie het die koste-impak van hierdie reëling vermy deur direk met die spesialiskontrakteurs vir hysbakwerk te kontrakteer.&lt;ref&gt;Cabinet Office, https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5a7c1c5de5274a1f5cc75da9/SME_Two_Year_On_Report.pdf Making Government business more accessible to SMEs: Two Years On, bl. 31, gepubliseer op 8 Augustus 2013, besoek op 25 Desember 2024&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Ekonomie]]
[[Kategorie:Ingenieurswese]]
[[Kategorie:Vervaardiging]]</text>
      <sha1>2oylrfhk8tcc5gqplhq888si1k9e374</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ratelslang</title>
    <ns>0</ns>
    <id>468613</id>
    <revision>
      <id>2969063</id>
      <parentid>2964846</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T09:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3456" sha1="n6c5sjkeig1a0yjk620v5d26vp4yw13" xml:space="preserve">[[Lêer:Cascavel - crotalus durissus.jpg|duimnael|386x386px|'n foto van 'n ratelslang]]
[[Rateslange]] is giftige slange wat die genera [[Crotalus]] en [[Sistrurus]] vorm, van die subfamilie [[Crotalinae]].

Ratelslange is 'n baie bekende tipe slang wat regoor Noord en [[Suid-Amerika]]&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Coetzee |first=W. N. |date=1956-03-06 |title=Samewerking tussen Calvinistiese universiteite van Suid-Afrika, Nederland en Amerika* |url=https://doi.org/10.4102/koers.v23i6.1897 |journal=Koers - Bulletin for Christian Scholarship |volume=23 |issue=6 |doi=10.4102/koers.v23i6.1897 |issn=2304-8557}}&lt;/ref&gt; gevind word, en hulle is ook giftig. Hulle lewe in verskillende plekke, soos woestyne wat warm is, grasvelde, rotserige heuwels en digte bosse. Hulle kry hul unieke naam van hul raas-rattel aan die einde van hul stert, wat ook nog 'n unieke eienskap van hulle is. Hierdie slange kom in verskillende groottes voor; kleintjies word net omtrent 'n voet lank, terwyl die grotes langer word as die lengte van 'n volwasse mens. Hul vel het gewoonlik bruin, grys of tan-kleurige kolle, wat dit vir hulle maklik maak om weg te kruip wanneer hulle jag.

Die slang se bekende rattel is gemaak van harde stukke vel wat opmekaar gestapel is, soortgelyk aan menslike vingernaels. Elke keer as die slang groter word en sy vel afskud, word 'n nuwe vars stukkie by die rattel gevoeg. Wanneer die slang bang voel of ander diere wil waarsku, skud hy sommer net sy stert. Die stukkies in die stert tref mekaar en maak 'n harde gonsgeluid wat bekend staan as die rattel. Dit help die slang omdat dit hom toelaat om moontlike [[Roofdier|roofdiere]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb2-kb27835|title=De Hollandsche tuin, door het Fransche roofdier verwoest, door den Oranje-hovenier opgeluisterd|website=Dutch Pamphlets Online|access-date=2026-09-03}}&lt;/ref&gt; te waarsku om weg te bly.

Die slang het spesiale hulpmiddele wat hom help om selfs snags te jag. Die [[Slang|slange]] pik hul tong in en uit om die lug om hulle te ruik. Hulle het ook klein gaatjies op hul gesig wat &quot;pits&quot; genoem word, wat die liggaamshitte van ander diere&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.24894/sprengglossarium_d01937|title=Diere|date=2025|website=Johann Jakob Spreng, Allgemeines deutsches Glossarium. Historisch-etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache online|access-date=2026-09-03}}&lt;/ref&gt; kan voel. Rateslange kruip gewoonlik weg en sit stil totdat 'n dier verbyloop. Dan spring hulle uit en gebruik hul skerp tande om te byt en gif in hul prooi in te spuit. Hulle jag diere soos [[Muis|muise]], rotte, konyne en klein voëltjies.

Al is mense bang vir hierdie slange, is hulle eintlik baie skugter wesens. Hulle sal eerder wegseil as om te baklei. Hulle byt gewoonlik net mense wanneer daar op hulle trap of wanneer hulle geterg word. In die natuur het rateslange 'n belangrike taak omdat hulle plaagdiere soos rotte en muise vreet. Deur die getal plaagdiere laag te hou, hou hulle die omgewing gesond en skoon vir almal.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Loader |first=J. A. |date=1991-04 |title=Omgewing, Lewe en Belewing: Oor homo religiosus, die kunste en die omgewing |url=https://doi.org/10.1080/00043389.1991.11761127 |journal=de arte |volume=26 |issue=43 |pages=35–39 |doi=10.1080/00043389.1991.11761127 |issn=0004-3389}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Taksonbalk}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Slange]]
[[Kategorie:Diere]]</text>
      <sha1>n6c5sjkeig1a0yjk620v5d26vp4yw13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969066</id>
      <parentid>2969063</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T09:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3458" sha1="29mlics86le6m1sgiaisc9dcv1jpsuq" xml:space="preserve">[[Lêer:Cascavel - crotalus durissus.jpg|duimnael|386x386px|'n foto van 'n ratelslang]]
'''Rateslange''' is giftige slange wat die genera [[Crotalus]] en [[Sistrurus]] vorm, van die subfamilie [[Crotalinae]].

Ratelslange is 'n baie bekende tipe slang wat regoor Noord en [[Suid-Amerika]]&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Coetzee |first=W. N. |date=1956-03-06 |title=Samewerking tussen Calvinistiese universiteite van Suid-Afrika, Nederland en Amerika* |url=https://doi.org/10.4102/koers.v23i6.1897 |journal=Koers - Bulletin for Christian Scholarship |volume=23 |issue=6 |doi=10.4102/koers.v23i6.1897 |issn=2304-8557}}&lt;/ref&gt; gevind word, en hulle is ook giftig. Hulle lewe in verskillende plekke, soos woestyne wat warm is, grasvelde, rotserige heuwels en digte bosse. Hulle kry hul unieke naam van hul raas-rattel aan die einde van hul stert, wat ook nog 'n unieke eienskap van hulle is. Hierdie slange kom in verskillende groottes voor; kleintjies word net omtrent 'n voet lank, terwyl die grotes langer word as die lengte van 'n volwasse mens. Hul vel het gewoonlik bruin, grys of tan-kleurige kolle, wat dit vir hulle maklik maak om weg te kruip wanneer hulle jag.

Die slang se bekende rattel is gemaak van harde stukke vel wat opmekaar gestapel is, soortgelyk aan menslike vingernaels. Elke keer as die slang groter word en sy vel afskud, word 'n nuwe vars stukkie by die rattel gevoeg. Wanneer die slang bang voel of ander diere wil waarsku, skud hy sommer net sy stert. Die stukkies in die stert tref mekaar en maak 'n harde gonsgeluid wat bekend staan as die rattel. Dit help die slang omdat dit hom toelaat om moontlike [[Roofdier|roofdiere]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb2-kb27835|title=De Hollandsche tuin, door het Fransche roofdier verwoest, door den Oranje-hovenier opgeluisterd|website=Dutch Pamphlets Online|access-date=2026-09-03}}&lt;/ref&gt; te waarsku om weg te bly.

Die slang het spesiale hulpmiddele wat hom help om selfs snags te jag. Die [[Slang|slange]] pik hul tong in en uit om die lug om hulle te ruik. Hulle het ook klein gaatjies op hul gesig wat &quot;pits&quot; genoem word, wat die liggaamshitte van ander diere&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.24894/sprengglossarium_d01937|title=Diere|date=2025|website=Johann Jakob Spreng, Allgemeines deutsches Glossarium. Historisch-etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache online|access-date=2026-09-03}}&lt;/ref&gt; kan voel. Rateslange kruip gewoonlik weg en sit stil totdat 'n dier verbyloop. Dan spring hulle uit en gebruik hul skerp tande om te byt en gif in hul prooi in te spuit. Hulle jag diere soos [[Muis|muise]], rotte, konyne en klein voëltjies.

Al is mense bang vir hierdie slange, is hulle eintlik baie skugter wesens. Hulle sal eerder wegseil as om te baklei. Hulle byt gewoonlik net mense wanneer daar op hulle trap of wanneer hulle geterg word. In die natuur het rateslange 'n belangrike taak omdat hulle plaagdiere soos rotte en muise vreet. Deur die getal plaagdiere laag te hou, hou hulle die omgewing gesond en skoon vir almal.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Loader |first=J. A. |date=1991-04 |title=Omgewing, Lewe en Belewing: Oor homo religiosus, die kunste en die omgewing |url=https://doi.org/10.1080/00043389.1991.11761127 |journal=de arte |volume=26 |issue=43 |pages=35–39 |doi=10.1080/00043389.1991.11761127 |issn=0004-3389}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Taksonbalk}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Slange]]
[[Kategorie:Diere]]</text>
      <sha1>29mlics86le6m1sgiaisc9dcv1jpsuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Helichrysum</title>
    <ns>14</ns>
    <id>469079</id>
    <revision>
      <id>2969046</id>
      <parentid>2967113</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Gnaphalieae]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="nfrmwt6b3bg0d241hy8xc3q8vjbwx4u" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}
{{Hoofartikel}}

[[Kategorie:Asteraceae]]
[[Kategorie:Gnaphalieae]]</text>
      <sha1>nfrmwt6b3bg0d241hy8xc3q8vjbwx4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969050</id>
      <parentid>2969046</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Asteraceae]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="5ryuxoebqm9m4n3782au8sv5iy2yhes" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}
{{Hoofartikel}}

[[Kategorie:Gnaphalieae]]</text>
      <sha1>5ryuxoebqm9m4n3782au8sv5iy2yhes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mandjie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469273</id>
    <revision>
      <id>2968894</id>
      <parentid>2968090</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T12:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Skrap bemarkingsbladsy</comment>
      <origin>2968894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2442" sha1="873nndawx5r8ic3ykvq25zy9in0wmmx" xml:space="preserve">[[Lêer:Edible mushrooms in baskets 2022 G1.jpg|duimnael|Twee mandjies, ovaal en rond.]]
’n '''Mandjie''' is ’n houer wat gewoonlik van geweefde of gevlegte materiaal gemaak word en wat gebruik word om verskillende voorwerpe te dra, bêre of versamel. Mandjies kan van natuurlike materiale soos riet, gras, bamboes, palmblare en hout gemaak word, maar moderne mandjies kan ook van plastiek, metaal of sintetiese materiale vervaardig word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bible.com/af/bible/6/MAT.14.20,22.AFR83?utm_source=copilot.com|title=Client Challenge|website=www.bible.com|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

Mandjies word al duisende jare lank deur mense gebruik. Tradisionele mandjies is dikwels met die hand gemaak deur materiaal te weef, te vleg of om ’n raamwerk te vorm. Die tegnieke en patrone wat gebruik word, verskil tussen gemeenskappe en streke. In baie kulture word mandjies ook as handwerk en dekoratiewe voorwerpe gebruik.

Die grootte en vorm van ’n mandjie hang af van waarvoor dit gebruik word. Klein mandjies kan gebruik word om [[brood]], [[Vrug|vrugte]] of ander huishoudelike items te hou, terwyl groter mandjies gebruik kan word om wasgoed, plante of landbouprodukte te vervoer. Sommige mandjies het handvatsels sodat dit maklik gedra kan word.

In [[Suider-Afrika]] het mandjieweef ’n lang tradisie. Verskillende gemeenskappe gebruik plaaslike plantmateriaal om mandjies met verskillende patrone en vorms te maak. Die vervaardiging van tradisionele mandjies kan vaardighede insluit wat van een geslag na die volgende oorgedra word.

Moderne mandjies word vir huishoudelike, landboukundige, dekoratiewe en kommersiële doeleindes gebruik. Mandjies word onder meer in winkels, huise, markte en tuine aangetref. Dit kan ook gebruik word as dekoratiewe houers vir plante, geskenke en ander items. Mandjies is nie net praktiese houers nie, maar ook draers van stories. Elke mandjie weerspieël die vaardigheid van die maker, die beskikbare materiale van die streek, en dikwels die identiteit van ’n gemeenskap. In die moderne wêreld word mandjies al hoe meer waardeer as volhoubare produkte wat tradisie en innovasie kombineer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/debat/diskoers/suid-afrika-se-mandjie-mentaliteit-en-die-g20/|title=Suid-Afrika se mandjie-mentaliteit en die G20|date=2025-11-27|website=Maroela Media|language=af|access-date=2026-09-17}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
[[Kategorie:Handwerk]]</text>
      <sha1>873nndawx5r8ic3ykvq25zy9in0wmmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Toiletpapier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469286</id>
    <revision>
      <id>2969068</id>
      <parentid>2968881</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T09:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Hulp:Normdata]]</comment>
      <origin>2969068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3987" sha1="ac742yubdfvkxoktf2i0dmr653zmd6v" xml:space="preserve">[[Lêer:Toiletpapier_(Gobran111).jpg|regs|duimnael|'n Vol rol toiletpapier.]]
[[Lêer:Klopapierrolle_mit_Halter.jpg|regs|duimnael|Toiletpapier en 'n toiletpapierhouer; die kartonkern van 'n leë rol is sigbaar op die houer.]]
'''Toiletpapier'''&lt;ref name=&quot;Cambridge English Dictionary 2019&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/toilet-tissue|title=toilet tissue|date=23 January 2019|website=Cambridge English Dictionary|access-date=23 January 2019}}&lt;/ref&gt; is 'n papierproduk wat hoofsaaklik gebruik word om die anus na ontlasting skoon te maak, asook om die uitwendige geslagsdele en [[Perineum|perineale area]] na [[urine|urinering]] skoon te maak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/bathroom+tissue|title=Definition of bathroom tissue|website=merriam-webster.com|publisher=Merriam-Webster|language=en|access-date=2022-04-29}}&lt;/ref&gt;

Dit word gewoonlik verskaf as 'n lang strook geperforeerde strook papier wat om 'n silindriese kartonkern gerol is, vir berging in 'n resepteerder binne die hand se bereik van 'n [[toilet]]. Die bondel, of ''rol toiletpapier'', staan spesifiek bekend as 'n '''toiletrol'''.&lt;ref name=&quot;Cambridge English Dictionary 2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/toilet-roll|title=Toilet Roll|date=17 March 2020|website=Cambridge English Dictionary|access-date=17 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lexico.com/definition/loo_roll|title=Loo Roll {{!}} Meaning of Loo Roll by Lexico|website=Lexico Dictionaries {{!}} English|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327011604/https://www.lexico.com/definition/loo_roll|archive-date=27 March 2020|access-date=27 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/bog-roll|title=Bog roll definition and meaning|website=Collins English Dictionary|publisher=|language=en|access-date=2021-02-13}}&lt;/ref&gt;

Daar is ook ander gebruike vir toiletpapier, aangesien dit 'n algemene huishoudelike produk is wat maklik beskikbaar is. Dit kan gebruik word om die neus te snuit (uitblaas) of die oë skoon te vee; om sweet te verwyder of te absorbeer; of om die bloedige afskeiding tydens [[menstruasie]] te absorbeer. Toiletpapier kan ook vir algemene skoonmaak gebruik word. As 'n tienergrap is &quot;toiletpapier rondstrooi&quot; 'n vorm van tydelike [[vandalisme]].

Die meeste moderne toiletpapier in die ontwikkelde wêreld is ontwerp om in septiese tenks [[Ontbinding|te ontbind]], terwyl sommige ander badkamer- en gesigsweefsels dit nie doen nie. Nat toiletpapier breek vinnig af in die omgewing. Toiletpapier kom in verskillende getalle lae (dikte lae) voor, van een- tot ses-laag, met meer rug-aan-rug lae wat groter sterkte en absorbeervermoë bied. Meeste moderne huishoudelike toiletpapier is wit en met 'n reliëfpatroon gebosseleer, wat die oppervlakte van die papier vergroot, en dus die doeltreffendheid daarvan om afval te verwyder. Sommige mense het 'n voorkeur of die oriëntasie van die rol op 'n resepteerder ''bo'' of ''onder'' moet wees.

Die gebruik van papier vir [[higiëne]] is in China in die 6de eeu aangeteken, terwyl spesiaal vervaardigde toiletpapier teen die 14de eeu op skaal vervaardig is.&lt;ref name=&quot;needham 1986&quot;&gt;{{Cite book |last=Needham |first=Joseph |title=Science and Civilization in China |publisher=Caves Books, Ltd. |year=1986 |volume=5, Chemistry and Chemical Technology. Part 1, Paper and Printing |location=Taipei}}&lt;/ref&gt; {{Rp|123}} Moderne kommersiële toiletpapier het in die 19de eeu ontstaan, met 'n patent vir rolgebaseerde resepteerders wat in 1883 gemaak is.

Alhoewel papier reeds sedert die 2de eeu v.C. as 'n verpakkings- en opvulmateriaal in [[Geskiedenis van China|China]] gebruik is,&lt;ref name=&quot;needham 1986&quot; /&gt;{{Rp|122}} 'n Verwysing na die gebruik van toiletpapier dateer so vroeg as {{Circa|589}} toe die geleerde-amptenaar Yan Zhitui (531–591) geskryf het:

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Higiëne]]</text>
      <sha1>ac742yubdfvkxoktf2i0dmr653zmd6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oos-Rand-moorde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469311</id>
    <revision>
      <id>2968895</id>
      <parentid>2968360</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T12:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Werk by</comment>
      <origin>2968895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38956" sha1="oxl2qzai5u6fkkfu19sewd2dw9tqute" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in middel-2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat ván die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied vir inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt; Die [[Demokratiese Alliansie]] het 'n beloning van R500&amp;nbsp;000 aangebied vir inligting wat tot 'n suksesvolle vervolging lei.&lt;ref name=&quot;pretoriafm-260918&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/da-bied-halfmiljoen-aan-vir-leidrade-na-die-ekurhuleni-moordenaar/|title=DA bied halfmiljoen aan vir leidrade na die Ekurhuleni-moordenaar|last=Ernst|first=Walter|date=2026-09-16|website=[[Pretoria FM]]|language=af-ZA|access-date=2026-09-18}}&lt;/ref&gt; Die waarskuwings aan vroue het kritiek van politieke partye, burgerlike organisasies en kundiges ontlok, wat aangevoer het dat die las van veiligheid nie op vroue geplaas behoort te word nie en dat die klem eerder op die opsporing en vervolging van die daders moet val.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

== Agtergrond ==
Die moorde het plaasgevind teen die agtergrond van wydverspreide geweld teen vroue in Suid-Afrika. Volgens die eerste Suid-Afrikaanse nasionale ondersoek oor geslagsgebaseerde geweld, waarvan die uitslae in 2024 bekend gemaak is, het 35,5% van vroue van 18 jaar en ouer fisieke en/of seksuele geweld in hul leeftyd ervaar, wat sowat 7,85 miljoen vroue verteenwoordig. Suid-Afrika het van die hoogste vlakke van noodlottige geweld teen vroue ter wêreld: in 2020-2021 is 5,5 uit elke 100&amp;nbsp;000 vroue vermoor deur iemand met wie hulle 'n intieme verhouding gehad het, byna vyf keer die ooreenstemmende wêreldgemiddeld. Navorsing deur die [[Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad]], wat twintig jaar se vrouemoorde in die land onder die loep geneem het, dui daarop dat gemiddeld sewe vroue per dag in Suid-Afrika vermoor word. Ramaphosa het geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in November 2025 tot 'n nasionale ramp verklaar.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter agtergelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug is nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in [[Dawnpark]] in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan: &quot;Ons kan nie in hierdie stadium sê dat hierdie sake met mekaar verband hou nie, maar ondersoekers moet dringend vasstel of ons met die een of ander patroon te doen het.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens hom toon die feit dat die polisie vroue in die gebied gewaarsku het om besonder waaksaam te wees terwyl die verantwoordelikes gesoek word, hoe ernstig die situasie beskou word.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie, ondersoekende sielkunde en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt; &quot;Ons moet die mense wat verantwoordelik is vind en hulle stop,&quot; het hy gesê. Die stryd teen geslagsgebaseerde geweld kan volgens hom ook nie tot veldtogte en bewusmaking beperk word nie, maar moet die ondersoekvermoë insluit om gewelddadige oortreders op te spoor, hulle suksesvol te vervolg en van die strate te verwyder. Hy het 'n beroep op die publiek gedoen om enige moontlike inligting met die polisie te deel, aangesien iemand dalk 'n persoon of voertuig gesien, ongewone gedrag opgemerk of iets gehoor het wat destyds onbelangrik gelyk het, maar wat nou vir die ondersoek waardevol kan wees.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; [[GOOD]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van [[seun]]s, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir [[man]]s geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk is of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10&amp;nbsp;493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175 500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die organisasie het ook skerp kritiek teen die polisie se hantering van die sake uitgespreek en geëis dat die polisie verduidelik wat hy geweet het, wanneer ondersoekers moontlike verbande tussen die moorde begin ondersoek het en of vroeër optrede verdere sterftes kon voorkom het. Du Preez het gesê dit is veral kommerwekkend dat gedetailleerde misdaadstatistiek oor misdade teen vroue en kinders nie meer in die polisie se kwartaallikse misdaadverslae verskyn nie: &quot;Die land word vertel dat geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord 'n nasionale krisis is, tog publiseer die polisie nie die gedetailleerde statistieke wat nodig is om dié krisis te verstaan en daarop te reageer nie.&quot; Die laaste kwartaallikse verslag wat so 'n uiteensetting bevat het, het die tydperk Oktober tot Desember 2024 gedek. Die syfers is uit die verslag vir Januarie tot Maart 2025 weggelaat nadat die polisie ernstige afwykings in die data geïdentifiseer het, en hoewel jaarlikse totale later in die jaarverslag vir 2024-2025 ingesluit is, was die uiteensetting volgens Action Society in al vier die kwartaallikse misdaadverslae vir 2025-2026 afwesig. Die polisie het aangedui dat die inligting herstel sou word sodra dit reggestel en geverifieer is, maar volgens die organisasie was dit steeds nie beskikbaar nie.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Du Preez het aangevoer dat plaaslike polisiestasies oor die personeel, inligtingstelsels en spesialisondersteuning behoort te beskik om verslae van vermiste persone met geweldsmisdade in naburige polisiëringsgebiede te verbind: &quot;'n Hoëvlakspan wat opdaag nadat talle vroue dood gevind is, is krisisbestuur, nie doeltreffende polisiëring nie.&quot; Action Society het onder meer geëis dat die polisie geverifieerde statistiek oor misdade teen vroue en kinders publiseer, bekend maak hoeveel vroue sedert Januarie 2026 in Ekurhuleni as vermis aangemeld is en aandui hoeveel van hulle lewend gevind is, vermoor gevind is of steeds vermis was. Die organisasie wou ook weet wanneer ondersoekers die Ekurhuleni-sake die eerste keer met mekaar begin vergelyk het en of DNS-bewyse, slagofferprofiele, plekke waar lyke gevind is, werkwyses en ander forensiese getuienis oor die sake heen vergelyk word. &quot;Die huidige mobilisering is nodig, maar dit is laat,&quot; het Du Preez gesê. &quot;Talle vroue is dood. Hul families verdien feite, aanspreeklikheid en geregtigheid, nie nog 'n versekering dat geen steen onaangeroer gelaat sal word nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Betogings ===
Sowat 100 mense het op Woensdag 16 September 2026 in stilte buite die stadsaal en die polisiestasie in [[Kaapstad]] betoog in reaksie op die moorde, sowel as op die moord op 'n tienjarige meisie van [[Kraaifontein]]. Die betogers het die polisie se beroep op vroue om versigtig te wees, gekritiseer en plakkate met boodskappe soos &quot;Hoeveel liggame?&quot;, &quot;Los ons uit&quot; en &quot;Meisies wil net leef&quot; vertoon.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90&amp;nbsp;000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Debat oor vroue se veiligheid ==
Dr. Tara Farrer Harris van die [[Universiteit van Pretoria]] se departement maatskaplike werk en kriminologie het gesê 'n onmiddellike reaksie op die moontlike gevaar in Ekurhuleni is noodsaaklik en dat vroue die polisie se waarskuwings om besonder waaksaam te wees ernstig behoort op te neem, maar dat sulke voorsorgmaatreëls nie as 'n volhoubare oplossing vir geweld teen vroue beskou kan word nie. &quot;Die oplossing vir geweld teen vroue kan nie bloot wees dat vroue meer bedrewe raak om gevaar te vermy nie,&quot; het sy gesê. Sy het eweneens gewaarsku dat dit voortydig sou wees om te bespiegel dat die sake met mekaar verband hou, maar bygevoeg dat daar niks spekulatief is aan die groter probleem waarbinne die sterftes plaasvind nie: geweld teen vroue bly wydverspreid in Suid-Afrika en vroue se veiligheid in openbare ruimtes verg dringende aandag.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Volgens Harris is vroue reeds daaraan gewoond om hul gedrag in openbare ruimtes aan te pas deur afgesonderde gebiede te vermy, nie alleen of ná donker te reis nie, voortdurend waaksaam te wees, hul ligging met ander te deel en hul bewegings volgens vermeende risiko's aan te pas. Sulke strategieë is individueel sinvol en kan geleenthede vir misdaad verminder, maar die probleem ontstaan wanneer die verantwoordelikheid om geweld te voorkom toenemend na die moontlike slagoffer verskuif. Sy het na die roetine-aktiwiteitsteorie in die kriminologie verwys, waarvolgens roofmisdade kan plaasvind wanneer 'n geskikte of kwesbare teiken, 'n gemotiveerde oortreder en 'n gebrek aan voldoende beskerming op dieselfde tyd en plek saamval. In die geval van geweld teen vroue word volgens haar dikwels besonder baie aandag gegee aan die slagoffer se gedrag en aan wat sy anders kon gedoen het om die misdaad te voorkom, wat tot slagofferblaam kan lei en die idee versterk dat vroue self vir hul veiligheid verantwoordelik is.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Hoewel elke persoon stappe kan doen om die risiko van viktimisering te verminder, kan vroue volgens Harris nie toenemend gedwing word om hul gewone daaglikse aktiwiteite en hul bewegings in openbare ruimtes te beperk omdat geweld teen hulle verwag word nie. Die vraag moet daarom verskuif van &quot;Waarom was sy daar?&quot; na &quot;Waarom is dit vir 'n oortreder moontlik om daar op te tree?&quot;. Dit plaas die klem op wat in die kriminologie as voldoende voogdyskap, oftewel beskerming en toesig, beskryf word, wat veel meer behels as bloot sigbare polisiëring en onder meer toesig, die ontwerp van veiliger omgewings, veiliger vervoer, private sekuriteit, gemeenskapspolisiëring en doeltreffende aanmeldings- en reaksiemeganismes insluit. Die fokus moet volgens haar minder daarop val om vroue se bewegings te beperk en meer daarop om omgewings minder gunstig vir oortreders te maak. Individuele voorsorgmaatreëls kan hoogstens deel van die onmiddellike reaksie wees, terwyl volhoubare misdaadvoorkoming groter aandag verg aan oortreders, geleenthede vir misdaad, die omgewing waarin misdaad plaasvind en formele sowel as informele beskerming.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Harris het gesê statistieke kan nie die individuele en kollektiewe gevolge van geweld behoorlik vasvang nie, maar toon wel die omvang van die probleem. Die fisieke, emosionele en maatskaplike gevolge van geweld raak nie net slagoffers nie, maar ook hul families, vriende en gemeenskappe, en selfs die vrees vir geweld kan vroue se gedrag beïnvloed en hul mobiliteit, onafhanklikheid en deelname aan die openbare lewe verder beperk. Die gevaar is volgens haar dat sulke beperkings mettertyd genormaliseer word as 'n onvermydelike deel van vrouwees. Sy het aangevoer dat die moorde 'n dringende strafregtelike reaksie en praktiese veiligheidsmaatreëls verg om vroue se onmiddellike blootstelling aan gevaar te verminder, terwyl die fokus op langer termyn op die vermindering van geleenthede vir misdaad, sterker beskerming en veiliger openbare ruimtes moet val. &quot;Uiteindelik kan en behoort die verantwoordelikheid om geweld teen vroue te voorkom nie hoofsaaklik te rus op diegene wat die grootste risiko loop om dit te ervaar nie,&quot; het sy gesê.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=[[IOL]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=[[Daily Maverick]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=[[The Citizen]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=[[Mail &amp; Guardian]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=20 September 2026 |title=Moord op vroue &amp;#124; ‘Wees versigtiger’ is nie die oplossing |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/moord-op-vroue-wees-versigtiger-is-nie-die-oplossing/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>oxl2qzai5u6fkkfu19sewd2dw9tqute</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968908</id>
      <parentid>2968895</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2968908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45742" sha1="8t949d1rumdrmgmq6fly07jscrlr0w2" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in middel-2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat ván die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied vir inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt; Die [[Demokratiese Alliansie]] het 'n beloning van R500&amp;nbsp;000 aangebied vir inligting wat tot 'n suksesvolle vervolging lei.&lt;ref name=&quot;pretoriafm-260918&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/da-bied-halfmiljoen-aan-vir-leidrade-na-die-ekurhuleni-moordenaar/|title=DA bied halfmiljoen aan vir leidrade na die Ekurhuleni-moordenaar|last=Ernst|first=Walter|date=2026-09-16|website=[[Pretoria FM]]|language=af-ZA|access-date=2026-09-18}}&lt;/ref&gt; Die waarskuwings aan vroue het kritiek van politieke partye, burgerlike organisasies en kundiges ontlok, wat aangevoer het dat die las van veiligheid nie op vroue geplaas behoort te word nie en dat die klem eerder op die opsporing en vervolging van die daders moet val.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die moorde het ook aanleiding gegee tot herdenkings en betogings regoor die land, onder meer 'n nagwaak by die [[Universiteit van Kaapstad]] en 'n herdenkingsdraf deur Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

== Agtergrond ==

=== Geweld teen vroue ===
Die moorde het plaasgevind teen die agtergrond van wydverspreide geweld teen vroue in Suid-Afrika. Volgens die eerste Suid-Afrikaanse nasionale ondersoek oor geslagsgebaseerde geweld, waarvan die uitslae in 2024 bekend gemaak is, het 35,5% van vroue van 18 jaar en ouer fisieke en/of seksuele geweld in hul leeftyd ervaar, wat sowat 7,85 miljoen vroue verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens die [[Verenigde Nasies]] ervaar een uit elke drie vroue in die land gedurende haar leeftyd fisieke of seksuele geweld.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Suid-Afrika het van die hoogste vlakke van noodlottige geweld teen vroue ter wêreld: in 2020-2021 is 5,5 uit elke 100&amp;nbsp;000 vroue vermoor deur iemand met wie hulle 'n intieme verhouding gehad het, byna vyf keer die ooreenstemmende wêreldgemiddeld. Navorsing deur die [[Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad]], wat twintig jaar se vrouemoorde in die land onder die loep geneem het, dui daarop dat gemiddeld sewe vroue per dag in Suid-Afrika vermoor word.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die land se gemiddelde moordsyfer, wat meer as 60 mense per dag beloop, is een van die hoogste ter wêreld.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Ramaphosa het geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in November 2025 tot 'n nasionale ramp verklaar.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

=== Ontvoerings in die omgewing ===
Kemptonpark het tussen April en Junie 2026 altesaam 76 [[Ontvoering|ontvoeringsake]] aangeteken, 'n styging van 58,3% teenoor dieselfde tydperk die vorige jaar en die hoogste getal ontvoeringsake wat in daardie kwartaal in Gauteng aangemeld is. Die provinsie het in dié drie maande 2&amp;nbsp;367 sulke sake aangeteken, meer as die helfte van die 4&amp;nbsp;638 sake wat landwyd aangemeld is. Bandile Masuku, voorsitter van die Gautengse provinsiale wetgewer se portefeuljekomitee oor gemeenskapsveiligheid, het gesê die syfers behoort 'n wekroep vir wetstoepassingsagentskappe en die regering te wees: &quot;Ontvoering kan nie as 'n geïsoleerde misdaad hanteer word wanneer dit verweef is met kapings, georganiseerde misdaad, lospryse en die teiken van kwesbare mense nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

Die komitee het op Vrydag 18 September 2026 met verskeie rolspelers vergader oor die toenemende voorkoms van ontvoering in Gauteng, die oorsake daarvan en die uitwerking daarvan op gemeenskappe. Benewens ontvoerings wat met kapings verband hou, waar slagoffers tydens 'n kaping onwettig aangehou of weggeneem word, beskou die komitee ontvoering vir 'n losprys as 'n groeiende bedreiging. Volgens 'n voorlegging van die SAPD het die span vir georganiseerde misdaad in die eerste kwartaal van die boekjaar sulke sake in [[Bekkersdal]] en [[Roodepoort]] hanteer, waar onderskeidelik R5 miljoen en R3 miljoen as losprys geëis is. Masuku het gesê die provinsie het 'n sterker en beter gekoördineerde reaksie nodig: ontvoering moet die hoogste vlak van aandag geniet en verg sterker intelligensie-insameling, beter koördinering tussen wetstoepassingsagentskappe, doelgerigte optrede in geïdentifiseerde brandpunte en sterker skakeling met gemeenskappe.&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

Die komitee het daarop gewys dat die hoë getal ontvoerings in Kemptonpark saamval met die ontdekking van verskeie vroue se lyke in die breër Ekurhuleni-gebied, en gesê die syfer verg nietemin sterker polisiëring, intelligensiegedrewe ondersoeke en sigbare veiligheidsoptrede in gebiede waar ontvoering besonder algemeen voorkom. Inwoners is gevra om saam met wetstoepassers te werk deur verdagte bedrywighede aan te meld en inligting te verskaf wat met ondersoeke kan help. Volgens Masuku mag die misdaad nie genormaliseer word nie: &quot;Gemeenskappe moet beskerm word, kriminele netwerke moet ontwrig word en diegene wat hiervoor verantwoordelik is, moet die volle mag van die reg in die gesig staar.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter agtergelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug is nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die toneel was langs 'n stil, afgesonderde oprit tussen 'n hoofweg en 'n betonmuur, naby die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] en langs 'n boomryke woonbuurt wat gewild is onder drawwers, maar wat vanaf Kemptonpark se middestad slegs met groot paaie tussen motorhandelaars en onbeboude erwe bereik kan word.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Sy sou op Sondag 20 September in Phake, 'n klein dorpie in die noordooste van [[Mpumalanga]], begrawe word.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in [[Dawnpark]] in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

Ondersoekbeamptes het vasgestel dat sommige van die vroue nie vermoor is op die plekke waar hul lyke gevind is nie. Die feit dat verskeie lyke gedeeltelik ontklee en met tekens van aanranding gevind is, het vrese laat ontstaan dat 'n reeksmoordenaar of 'n groep moordenaars in die gebied werksaam is, maar teen 20 September het ondersoekbeamptes hulle steeds nie oor dié moontlikhede uitgespreek nie.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan: &quot;Ons kan nie in hierdie stadium sê dat hierdie sake met mekaar verband hou nie, maar ondersoekers moet dringend vasstel of ons met die een of ander patroon te doen het.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens hom toon die feit dat die polisie vroue in die gebied gewaarsku het om besonder waaksaam te wees terwyl die verantwoordelikes gesoek word, hoe ernstig die situasie beskou word.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie, ondersoekende sielkunde en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt; &quot;Ons moet die mense wat verantwoordelik is vind en hulle stop,&quot; het hy gesê. Die stryd teen geslagsgebaseerde geweld kan volgens hom ook nie tot veldtogte en bewusmaking beperk word nie, maar moet die ondersoekvermoë insluit om gewelddadige oortreders op te spoor, hulle suksesvol te vervolg en van die strate te verwyder. Hy het 'n beroep op die publiek gedoen om enige moontlike inligting met die polisie te deel, aangesien iemand dalk 'n persoon of voertuig gesien, ongewone gedrag opgemerk of iets gehoor het wat destyds onbelangrik gelyk het, maar wat nou vir die ondersoek waardevol kan wees.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; [[GOOD]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van [[seun]]s, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir [[man]]s geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk is of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10&amp;nbsp;493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175&amp;nbsp;500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die organisasie het ook skerp kritiek teen die polisie se hantering van die sake uitgespreek en geëis dat die polisie verduidelik wat hy geweet het, wanneer ondersoekers moontlike verbande tussen die moorde begin ondersoek het en of vroeër optrede verdere sterftes kon voorkom het. Du Preez het gesê dit is veral kommerwekkend dat gedetailleerde misdaadstatistiek oor misdade teen vroue en kinders nie meer in die polisie se kwartaallikse misdaadverslae verskyn nie: &quot;Die land word vertel dat geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord 'n nasionale krisis is, tog publiseer die polisie nie die gedetailleerde statistieke wat nodig is om dié krisis te verstaan en daarop te reageer nie.&quot; Die laaste kwartaallikse verslag wat so 'n uiteensetting bevat het, het die tydperk Oktober tot Desember 2024 gedek. Die syfers is uit die verslag vir Januarie tot Maart 2025 weggelaat nadat die polisie ernstige afwykings in die data geïdentifiseer het, en hoewel jaarlikse totale later in die jaarverslag vir 2024-2025 ingesluit is, was die uiteensetting volgens Action Society in al vier die kwartaallikse misdaadverslae vir 2025-2026 afwesig. Die polisie het aangedui dat die inligting herstel sou word sodra dit reggestel en geverifieer is, maar volgens die organisasie was dit steeds nie beskikbaar nie.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Du Preez het aangevoer dat plaaslike polisiestasies oor die personeel, inligtingstelsels en spesialisondersteuning behoort te beskik om verslae van vermiste persone met geweldsmisdade in naburige polisiëringsgebiede te verbind: &quot;'n Hoëvlakspan wat opdaag nadat talle vroue dood gevind is, is krisisbestuur, nie doeltreffende polisiëring nie.&quot; Action Society het onder meer geëis dat die polisie geverifieerde statistiek oor misdade teen vroue en kinders publiseer, bekend maak hoeveel vroue sedert Januarie 2026 in Ekurhuleni as vermis aangemeld is en aandui hoeveel van hulle lewend gevind is, vermoor gevind is of steeds vermis was. Die organisasie wou ook weet wanneer ondersoekers die Ekurhuleni-sake die eerste keer met mekaar begin vergelyk het en of DNS-bewyse, slagofferprofiele, plekke waar lyke gevind is, werkwyses en ander forensiese getuienis oor die sake heen vergelyk word. &quot;Die huidige mobilisering is nodig, maar dit is laat,&quot; het Du Preez gesê. &quot;Talle vroue is dood. Hul families verdien feite, aanspreeklikheid en geregtigheid, nie nog 'n versekering dat geen steen onaangeroer gelaat sal word nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Betogings en herdenkings ===
Sowat 100 mense het op Woensdag 16 September 2026 in stilte buite die stadsaal en die polisiestasie in [[Kaapstad]] betoog in reaksie op die moorde, sowel as op die moord op 'n tienjarige meisie van [[Kraaifontein]]. Die betogers het die polisie se beroep op vroue om versigtig te wees, gekritiseer en plakkate met boodskappe soos &quot;Hoeveel liggame?&quot;, &quot;Los ons uit&quot; en &quot;Meisies wil net leef&quot; vertoon.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Van Ekurhuleni tot Kaapstad het mense in die dae daarna by 'n reeks saamtrekke byeengekom om die slagoffers te herdenk en optrede teen geweld teen vroue te eis. Meer as 1&amp;nbsp;000 studente het op die aand van Vrydag 18 September aan 'n nagwaak by die [[Universiteit van Kaapstad]] deelgeneem, 'n kampus meer as 1&amp;nbsp;400&amp;nbsp;km van Kemptonpark. Een van die plakkate daar het gelui: &quot;Ek wil leef, nie net oorleef nie.&quot; Kitso Mojapelo, 'n studenteleier aan die universiteit, het gesê die daaglikse moorde laat mense voortdurend wonder of hul eie ma's, susters, niggies, klasmaats, dosente of medestudente die volgende slagoffers kan wees: &quot;En daar is steeds 'n stilswye vanuit die land. Daar is steeds 'n lys van mislukkings aan die kant van die regering ... En genoeg is genoeg.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Honderde hardlopers het die volgende oggend, Saterdag 19 September, 13&amp;nbsp;km deur Kemptonpark gedraf ter nagedagtenis aan Moselakgomo en die agt ander vroue wat sedert middel Julie in die omgewing vermoor is. Verskeie plaaslike [[Hardloop|hardloopklubs]] het die byeenkoms gereël te midde van toenemende vrees en woede oor die moorde, en die deelnemers het ook na die plek gestap waar Moselakgomo se lyk gevind is, wat met 'n paar uitgebrande kerse en 'n bos blomme gemerk was. Hlompho Matji (47), 'n data-ontleder by 'n rekenmeestersfirma wat in dieselfde buurt as Moselakgomo gewoon het, het gesê mense behoort veilig te kan hardloop: &quot;Ons behoort nie voortdurend oor ons skouers te kyk nie. Ons moet te alle tye beskerm word. Ons wil ons strate terughê.&quot; Sy het weens die gebeure die voorafgaande week nie gaan draf nie: &quot;Ons is bang.&quot; Busisiwe Pakati (53), 'n sagteware-ingenieur en ervare hardloper, het gesê die geweld ontneem vroue hul vryheid en hul selfvertroue, terwyl Mkhuleko Tshabalala (50), 'n finansiële adviseur van Kemptonpark wat Moselakgomo gereeld op die hardlooproetes gesien het, die byeenkoms as &quot;baie, baie emosioneel&quot; beskryf het.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90&amp;nbsp;000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Debat oor vroue se veiligheid ==
Dr. Tara Farrer Harris van die [[Universiteit van Pretoria]] se departement maatskaplike werk en kriminologie het gesê 'n onmiddellike reaksie op die moontlike gevaar in Ekurhuleni is noodsaaklik en dat vroue die polisie se waarskuwings om besonder waaksaam te wees ernstig behoort op te neem, maar dat sulke voorsorgmaatreëls nie as 'n volhoubare oplossing vir geweld teen vroue beskou kan word nie. &quot;Die oplossing vir geweld teen vroue kan nie bloot wees dat vroue meer bedrewe raak om gevaar te vermy nie,&quot; het sy gesê. Sy het eweneens gewaarsku dat dit voortydig sou wees om te bespiegel dat die sake met mekaar verband hou, maar bygevoeg dat daar niks spekulatief is aan die groter probleem waarbinne die sterftes plaasvind nie: geweld teen vroue bly wydverspreid in Suid-Afrika en vroue se veiligheid in openbare ruimtes verg dringende aandag.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Volgens Harris is vroue reeds daaraan gewoond om hul gedrag in openbare ruimtes aan te pas deur afgesonderde gebiede te vermy, nie alleen of ná donker te reis nie, voortdurend waaksaam te wees, hul ligging met ander te deel en hul bewegings volgens vermeende risiko's aan te pas. Sulke strategieë is individueel sinvol en kan geleenthede vir misdaad verminder, maar die probleem ontstaan wanneer die verantwoordelikheid om geweld te voorkom toenemend na die moontlike slagoffer verskuif. Sy het na die roetine-aktiwiteitsteorie in die kriminologie verwys, waarvolgens roofmisdade kan plaasvind wanneer 'n geskikte of kwesbare teiken, 'n gemotiveerde oortreder en 'n gebrek aan voldoende beskerming op dieselfde tyd en plek saamval. In die geval van geweld teen vroue word volgens haar dikwels besonder baie aandag gegee aan die slagoffer se gedrag en aan wat sy anders kon gedoen het om die misdaad te voorkom, wat tot slagofferblaam kan lei en die idee versterk dat vroue self vir hul veiligheid verantwoordelik is.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Hoewel elke persoon stappe kan doen om die risiko van viktimisering te verminder, kan vroue volgens Harris nie toenemend gedwing word om hul gewone daaglikse aktiwiteite en hul bewegings in openbare ruimtes te beperk omdat geweld teen hulle verwag word nie. Die vraag moet daarom verskuif van &quot;Waarom was sy daar?&quot; na &quot;Waarom is dit vir 'n oortreder moontlik om daar op te tree?&quot;. Dit plaas die klem op wat in die kriminologie as voldoende voogdyskap, oftewel beskerming en toesig, beskryf word, wat veel meer behels as bloot sigbare polisiëring en onder meer toesig, die ontwerp van veiliger omgewings, veiliger vervoer, private sekuriteit, gemeenskapspolisiëring en doeltreffende aanmeldings- en reaksiemeganismes insluit. Die fokus moet volgens haar minder daarop val om vroue se bewegings te beperk en meer daarop om omgewings minder gunstig vir oortreders te maak. Individuele voorsorgmaatreëls kan hoogstens deel van die onmiddellike reaksie wees, terwyl volhoubare misdaadvoorkoming groter aandag verg aan oortreders, geleenthede vir misdaad, die omgewing waarin misdaad plaasvind en formele sowel as informele beskerming.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Harris het gesê statistieke kan nie die individuele en kollektiewe gevolge van geweld behoorlik vasvang nie, maar toon wel die omvang van die probleem. Die fisieke, emosionele en maatskaplike gevolge van geweld raak nie net slagoffers nie, maar ook hul families, vriende en gemeenskappe, en selfs die vrees vir geweld kan vroue se gedrag beïnvloed en hul mobiliteit, onafhanklikheid en deelname aan die openbare lewe verder beperk. Die gevaar is volgens haar dat sulke beperkings mettertyd genormaliseer word as 'n onvermydelike deel van vrouwees. Sy het aangevoer dat die moorde 'n dringende strafregtelike reaksie en praktiese veiligheidsmaatreëls verg om vroue se onmiddellike blootstelling aan gevaar te verminder, terwyl die fokus op langer termyn op die vermindering van geleenthede vir misdaad, sterker beskerming en veiliger openbare ruimtes moet val. &quot;Uiteindelik kan en behoort die verantwoordelikheid om geweld teen vroue te voorkom nie hoofsaaklik te rus op diegene wat die grootste risiko loop om dit te ervaar nie,&quot; het sy gesê.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=[[IOL]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=[[Daily Maverick]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=[[The Citizen]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=[[Mail &amp; Guardian]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=20 September 2026 |title=Moord op vroue &amp;#124; ‘Wees versigtiger’ is nie die oplossing |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/moord-op-vroue-wees-versigtiger-is-nie-die-oplossing/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot;&gt;{{Cite web |author=AFP |date=20 September 2026 |title=‘Ons wil ons strate terughê’: Hardlopers eis optrede ná Ekurhuleni-moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ons-wil-ons-strate-terughe-hardlopers-eis-optrede-na-ekurhuleni-moorde/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=20 September 2026 |title=76 ontvoerings in drie maande in Kempton Park aangeteken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/76-ontvoerings-in-drie-maande-in-kempton-park-aangeteken/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>8t949d1rumdrmgmq6fly07jscrlr0w2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968909</id>
      <parentid>2968908</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2968909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45757" sha1="sr111d543qcgwuvqrmzovolbb71ltzp" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in middel-2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat ván die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied vir inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt; Die [[Demokratiese Alliansie]] het 'n beloning van R500&amp;nbsp;000 aangebied vir inligting wat tot 'n suksesvolle vervolging lei.&lt;ref name=&quot;pretoriafm-260918&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/da-bied-halfmiljoen-aan-vir-leidrade-na-die-ekurhuleni-moordenaar/|title=DA bied halfmiljoen aan vir leidrade na die Ekurhuleni-moordenaar|last=Ernst|first=Walter|date=2026-09-16|website=[[Pretoria FM]]|language=af-ZA|access-date=2026-09-18}}&lt;/ref&gt; Die waarskuwings aan vroue het kritiek van politieke partye, burgerlike organisasies en kundiges ontlok, wat aangevoer het dat die las van veiligheid nie op vroue geplaas behoort te word nie en dat die klem eerder op die opsporing en vervolging van die daders moet val.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die moorde het ook aanleiding gegee tot herdenkings en betogings regoor die land, onder meer 'n nagwaak by die [[Universiteit van Kaapstad]] en 'n herdenkingsdraf deur Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

== Agtergrond ==

=== Geweld teen vroue ===
Die moorde het plaasgevind teen die agtergrond van wydverspreide geweld teen vroue in Suid-Afrika. Volgens die eerste Suid-Afrikaanse nasionale ondersoek oor geslagsgebaseerde geweld, waarvan die uitslae in 2024 bekend gemaak is, het 35,5% van vroue van 18 jaar en ouer fisieke en/of seksuele geweld in hul leeftyd ervaar, wat sowat 7,85&amp;nbsp;miljoen vroue verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens die [[Verenigde Nasies]] ervaar een uit elke drie vroue in die land gedurende haar leeftyd fisieke of seksuele geweld.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Suid-Afrika het van die hoogste vlakke van noodlottige geweld teen vroue ter wêreld: in 2020-2021 is 5,5 uit elke 100&amp;nbsp;000 vroue vermoor deur iemand met wie hulle 'n intieme verhouding gehad het, byna vyf keer die ooreenstemmende wêreldgemiddeld. Navorsing deur die [[Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad]], wat twintig jaar se vrouemoorde in die land onder die loep geneem het, dui daarop dat gemiddeld sewe vroue per dag in Suid-Afrika vermoor word.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die land se gemiddelde moordsyfer, wat meer as 60 mense per dag beloop, is een van die hoogste ter wêreld.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Ramaphosa het geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in November 2025 tot 'n nasionale ramp verklaar.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

=== Ontvoerings in die omgewing ===
Kemptonpark het tussen April en Junie 2026 altesaam 76 [[Ontvoering|ontvoeringsake]] aangeteken, 'n styging van 58,3% teenoor dieselfde tydperk die vorige jaar en die hoogste getal ontvoeringsake wat in daardie kwartaal in Gauteng aangemeld is. Die provinsie het in dié drie maande 2&amp;nbsp;367 sulke sake aangeteken, meer as die helfte van die 4&amp;nbsp;638 sake wat landwyd aangemeld is. Bandile Masuku, voorsitter van die Gautengse provinsiale wetgewer se portefeuljekomitee oor gemeenskapsveiligheid, het gesê die syfers behoort 'n wekroep vir wetstoepassingsagentskappe en die regering te wees: &quot;Ontvoering kan nie as 'n geïsoleerde misdaad hanteer word wanneer dit verweef is met kapings, georganiseerde misdaad, lospryse en die teiken van kwesbare mense nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

Die komitee het op Vrydag 18 September 2026 met verskeie rolspelers vergader oor die toenemende voorkoms van ontvoering in Gauteng, die oorsake daarvan en die uitwerking daarvan op gemeenskappe. Benewens ontvoerings wat met kapings verband hou, waar slagoffers tydens 'n kaping onwettig aangehou of weggeneem word, beskou die komitee ontvoering vir 'n losprys as 'n groeiende bedreiging. Volgens 'n voorlegging van die SAPD het die span vir georganiseerde misdaad in die eerste kwartaal van die boekjaar sulke sake in [[Bekkersdal]] en [[Roodepoort]] hanteer, waar onderskeidelik R5&amp;nbsp;miljoen en R3&amp;nbsp;miljoen as losprys geëis is. Masuku het gesê die provinsie het 'n sterker en beter gekoördineerde reaksie nodig: ontvoering moet die hoogste vlak van aandag geniet en verg sterker intelligensie-insameling, beter koördinering tussen wetstoepassingsagentskappe, doelgerigte optrede in geïdentifiseerde brandpunte en sterker skakeling met gemeenskappe.&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

Die komitee het daarop gewys dat die hoë getal ontvoerings in Kemptonpark saamval met die ontdekking van verskeie vroue se lyke in die breër Ekurhuleni-gebied, en gesê die syfer verg nietemin sterker polisiëring, intelligensiegedrewe ondersoeke en sigbare veiligheidsoptrede in gebiede waar ontvoering besonder algemeen voorkom. Inwoners is gevra om saam met wetstoepassers te werk deur verdagte bedrywighede aan te meld en inligting te verskaf wat met ondersoeke kan help. Volgens Masuku mag die misdaad nie genormaliseer word nie: &quot;Gemeenskappe moet beskerm word, kriminele netwerke moet ontwrig word en diegene wat hiervoor verantwoordelik is, moet die volle mag van die reg in die gesig staar.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter agtergelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug is nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die toneel was langs 'n stil, afgesonderde oprit tussen 'n hoofweg en 'n betonmuur, naby die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] en langs 'n boomryke woonbuurt wat gewild is onder drawwers, maar wat vanaf Kemptonpark se middestad slegs met groot paaie tussen motorhandelaars en onbeboude erwe bereik kan word.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Sy sou op Sondag 20 September in Phake, 'n klein dorpie in die noordooste van [[Mpumalanga]], begrawe word.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in [[Dawnpark]] in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

Ondersoekbeamptes het vasgestel dat sommige van die vroue nie vermoor is op die plekke waar hul lyke gevind is nie. Die feit dat verskeie lyke gedeeltelik ontklee en met tekens van aanranding gevind is, het vrese laat ontstaan dat 'n reeksmoordenaar of 'n groep moordenaars in die gebied werksaam is, maar teen 20 September het ondersoekbeamptes hulle steeds nie oor dié moontlikhede uitgespreek nie.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan: &quot;Ons kan nie in hierdie stadium sê dat hierdie sake met mekaar verband hou nie, maar ondersoekers moet dringend vasstel of ons met die een of ander patroon te doen het.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens hom toon die feit dat die polisie vroue in die gebied gewaarsku het om besonder waaksaam te wees terwyl die verantwoordelikes gesoek word, hoe ernstig die situasie beskou word.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie, ondersoekende sielkunde en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt; &quot;Ons moet die mense wat verantwoordelik is vind en hulle stop,&quot; het hy gesê. Die stryd teen geslagsgebaseerde geweld kan volgens hom ook nie tot veldtogte en bewusmaking beperk word nie, maar moet die ondersoekvermoë insluit om gewelddadige oortreders op te spoor, hulle suksesvol te vervolg en van die strate te verwyder. Hy het 'n beroep op die publiek gedoen om enige moontlike inligting met die polisie te deel, aangesien iemand dalk 'n persoon of voertuig gesien, ongewone gedrag opgemerk of iets gehoor het wat destyds onbelangrik gelyk het, maar wat nou vir die ondersoek waardevol kan wees.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; [[GOOD]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van [[seun]]s, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir [[man]]s geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk is of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10&amp;nbsp;493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175&amp;nbsp;500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die organisasie het ook skerp kritiek teen die polisie se hantering van die sake uitgespreek en geëis dat die polisie verduidelik wat hy geweet het, wanneer ondersoekers moontlike verbande tussen die moorde begin ondersoek het en of vroeër optrede verdere sterftes kon voorkom het. Du Preez het gesê dit is veral kommerwekkend dat gedetailleerde misdaadstatistiek oor misdade teen vroue en kinders nie meer in die polisie se kwartaallikse misdaadverslae verskyn nie: &quot;Die land word vertel dat geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord 'n nasionale krisis is, tog publiseer die polisie nie die gedetailleerde statistieke wat nodig is om dié krisis te verstaan en daarop te reageer nie.&quot; Die laaste kwartaallikse verslag wat so 'n uiteensetting bevat het, het die tydperk Oktober tot Desember 2024 gedek. Die syfers is uit die verslag vir Januarie tot Maart 2025 weggelaat nadat die polisie ernstige afwykings in die data geïdentifiseer het, en hoewel jaarlikse totale later in die jaarverslag vir 2024-2025 ingesluit is, was die uiteensetting volgens Action Society in al vier die kwartaallikse misdaadverslae vir 2025-2026 afwesig. Die polisie het aangedui dat die inligting herstel sou word sodra dit reggestel en geverifieer is, maar volgens die organisasie was dit steeds nie beskikbaar nie.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Du Preez het aangevoer dat plaaslike polisiestasies oor die personeel, inligtingstelsels en spesialisondersteuning behoort te beskik om verslae van vermiste persone met geweldsmisdade in naburige polisiëringsgebiede te verbind: &quot;'n Hoëvlakspan wat opdaag nadat talle vroue dood gevind is, is krisisbestuur, nie doeltreffende polisiëring nie.&quot; Action Society het onder meer geëis dat die polisie geverifieerde statistiek oor misdade teen vroue en kinders publiseer, bekend maak hoeveel vroue sedert Januarie 2026 in Ekurhuleni as vermis aangemeld is en aandui hoeveel van hulle lewend gevind is, vermoor gevind is of steeds vermis was. Die organisasie wou ook weet wanneer ondersoekers die Ekurhuleni-sake die eerste keer met mekaar begin vergelyk het en of DNS-bewyse, slagofferprofiele, plekke waar lyke gevind is, werkwyses en ander forensiese getuienis oor die sake heen vergelyk word. &quot;Die huidige mobilisering is nodig, maar dit is laat,&quot; het Du Preez gesê. &quot;Talle vroue is dood. Hul families verdien feite, aanspreeklikheid en geregtigheid, nie nog 'n versekering dat geen steen onaangeroer gelaat sal word nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Betogings en herdenkings ===
Sowat 100 mense het op Woensdag 16 September 2026 in stilte buite die stadsaal en die polisiestasie in [[Kaapstad]] betoog in reaksie op die moorde, sowel as op die moord op 'n tienjarige meisie van [[Kraaifontein]]. Die betogers het die polisie se beroep op vroue om versigtig te wees, gekritiseer en plakkate met boodskappe soos &quot;Hoeveel liggame?&quot;, &quot;Los ons uit&quot; en &quot;Meisies wil net leef&quot; vertoon.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Van Ekurhuleni tot Kaapstad het mense in die dae daarna by 'n reeks saamtrekke byeengekom om die slagoffers te herdenk en optrede teen geweld teen vroue te eis. Meer as 1&amp;nbsp;000 studente het op die aand van Vrydag 18 September aan 'n nagwaak by die [[Universiteit van Kaapstad]] deelgeneem, 'n kampus meer as 1&amp;nbsp;400&amp;nbsp;km van Kemptonpark. Een van die plakkate daar het gelui: &quot;Ek wil leef, nie net oorleef nie.&quot; Kitso Mojapelo, 'n studenteleier aan die universiteit, het gesê die daaglikse moorde laat mense voortdurend wonder of hul eie ma's, susters, niggies, klasmaats, dosente of medestudente die volgende slagoffers kan wees: &quot;En daar is steeds 'n stilswye vanuit die land. Daar is steeds 'n lys van mislukkings aan die kant van die regering ... En genoeg is genoeg.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Honderde hardlopers het die volgende oggend, Saterdag 19 September, 13&amp;nbsp;km deur Kemptonpark gedraf ter nagedagtenis aan Moselakgomo en die agt ander vroue wat sedert middel Julie in die omgewing vermoor is. Verskeie plaaslike [[Hardloop|hardloopklubs]] het die byeenkoms gereël te midde van toenemende vrees en woede oor die moorde, en die deelnemers het ook na die plek gestap waar Moselakgomo se lyk gevind is, wat met 'n paar uitgebrande kerse en 'n bos blomme gemerk was. Hlompho Matji (47), 'n data-ontleder by 'n rekenmeestersfirma wat in dieselfde buurt as Moselakgomo gewoon het, het gesê mense behoort veilig te kan hardloop: &quot;Ons behoort nie voortdurend oor ons skouers te kyk nie. Ons moet te alle tye beskerm word. Ons wil ons strate terughê.&quot; Sy het weens die gebeure die voorafgaande week nie gaan draf nie: &quot;Ons is bang.&quot; Busisiwe Pakati (53), 'n sagteware-ingenieur en ervare hardloper, het gesê die geweld ontneem vroue hul vryheid en hul selfvertroue, terwyl Mkhuleko Tshabalala (50), 'n finansiële adviseur van Kemptonpark wat Moselakgomo gereeld op die hardlooproetes gesien het, die byeenkoms as &quot;baie, baie emosioneel&quot; beskryf het.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90&amp;nbsp;000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Debat oor vroue se veiligheid ==
Dr. Tara Farrer Harris van die [[Universiteit van Pretoria]] se departement maatskaplike werk en kriminologie het gesê 'n onmiddellike reaksie op die moontlike gevaar in Ekurhuleni is noodsaaklik en dat vroue die polisie se waarskuwings om besonder waaksaam te wees ernstig behoort op te neem, maar dat sulke voorsorgmaatreëls nie as 'n volhoubare oplossing vir geweld teen vroue beskou kan word nie. &quot;Die oplossing vir geweld teen vroue kan nie bloot wees dat vroue meer bedrewe raak om gevaar te vermy nie,&quot; het sy gesê. Sy het eweneens gewaarsku dat dit voortydig sou wees om te bespiegel dat die sake met mekaar verband hou, maar bygevoeg dat daar niks spekulatief is aan die groter probleem waarbinne die sterftes plaasvind nie: geweld teen vroue bly wydverspreid in Suid-Afrika en vroue se veiligheid in openbare ruimtes verg dringende aandag.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Volgens Harris is vroue reeds daaraan gewoond om hul gedrag in openbare ruimtes aan te pas deur afgesonderde gebiede te vermy, nie alleen of ná donker te reis nie, voortdurend waaksaam te wees, hul ligging met ander te deel en hul bewegings volgens vermeende risiko's aan te pas. Sulke strategieë is individueel sinvol en kan geleenthede vir misdaad verminder, maar die probleem ontstaan wanneer die verantwoordelikheid om geweld te voorkom toenemend na die moontlike slagoffer verskuif. Sy het na die roetine-aktiwiteitsteorie in die kriminologie verwys, waarvolgens roofmisdade kan plaasvind wanneer 'n geskikte of kwesbare teiken, 'n gemotiveerde oortreder en 'n gebrek aan voldoende beskerming op dieselfde tyd en plek saamval. In die geval van geweld teen vroue word volgens haar dikwels besonder baie aandag gegee aan die slagoffer se gedrag en aan wat sy anders kon gedoen het om die misdaad te voorkom, wat tot slagofferblaam kan lei en die idee versterk dat vroue self vir hul veiligheid verantwoordelik is.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Hoewel elke persoon stappe kan doen om die risiko van viktimisering te verminder, kan vroue volgens Harris nie toenemend gedwing word om hul gewone daaglikse aktiwiteite en hul bewegings in openbare ruimtes te beperk omdat geweld teen hulle verwag word nie. Die vraag moet daarom verskuif van &quot;Waarom was sy daar?&quot; na &quot;Waarom is dit vir 'n oortreder moontlik om daar op te tree?&quot;. Dit plaas die klem op wat in die kriminologie as voldoende voogdyskap, oftewel beskerming en toesig, beskryf word, wat veel meer behels as bloot sigbare polisiëring en onder meer toesig, die ontwerp van veiliger omgewings, veiliger vervoer, private sekuriteit, gemeenskapspolisiëring en doeltreffende aanmeldings- en reaksiemeganismes insluit. Die fokus moet volgens haar minder daarop val om vroue se bewegings te beperk en meer daarop om omgewings minder gunstig vir oortreders te maak. Individuele voorsorgmaatreëls kan hoogstens deel van die onmiddellike reaksie wees, terwyl volhoubare misdaadvoorkoming groter aandag verg aan oortreders, geleenthede vir misdaad, die omgewing waarin misdaad plaasvind en formele sowel as informele beskerming.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Harris het gesê statistieke kan nie die individuele en kollektiewe gevolge van geweld behoorlik vasvang nie, maar toon wel die omvang van die probleem. Die fisieke, emosionele en maatskaplike gevolge van geweld raak nie net slagoffers nie, maar ook hul families, vriende en gemeenskappe, en selfs die vrees vir geweld kan vroue se gedrag beïnvloed en hul mobiliteit, onafhanklikheid en deelname aan die openbare lewe verder beperk. Die gevaar is volgens haar dat sulke beperkings mettertyd genormaliseer word as 'n onvermydelike deel van vrouwees. Sy het aangevoer dat die moorde 'n dringende strafregtelike reaksie en praktiese veiligheidsmaatreëls verg om vroue se onmiddellike blootstelling aan gevaar te verminder, terwyl die fokus op langer termyn op die vermindering van geleenthede vir misdaad, sterker beskerming en veiliger openbare ruimtes moet val. &quot;Uiteindelik kan en behoort die verantwoordelikheid om geweld teen vroue te voorkom nie hoofsaaklik te rus op diegene wat die grootste risiko loop om dit te ervaar nie,&quot; het sy gesê.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=[[IOL]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=[[Daily Maverick]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=[[The Citizen]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=[[Mail &amp; Guardian]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=20 September 2026 |title=Moord op vroue &amp;#124; ‘Wees versigtiger’ is nie die oplossing |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/moord-op-vroue-wees-versigtiger-is-nie-die-oplossing/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot;&gt;{{Cite web |author=AFP |date=20 September 2026 |title=‘Ons wil ons strate terughê’: Hardlopers eis optrede ná Ekurhuleni-moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ons-wil-ons-strate-terughe-hardlopers-eis-optrede-na-ekurhuleni-moorde/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=20 September 2026 |title=76 ontvoerings in drie maande in Kempton Park aangeteken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/76-ontvoerings-in-drie-maande-in-kempton-park-aangeteken/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>sr111d543qcgwuvqrmzovolbb71ltzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969101</id>
      <parentid>2968909</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <origin>2969101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56980" sha1="jfg7shyx7zu3lr73mg3yzwo9vm3psp5" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gebeurtenis
| location = In en om [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], oos van [[Johannesburg]]
| type = [[Moord|Moorde]]
| motive = Onbekend
| deaths = 9
}}

Die '''Oos-Rand-moorde''' (ook bekend as die '''Ekurhuleni-moorde'''&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt; en '''Ekurhuleni-vrouemoorde'''&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;) is 'n reeks [[Moord|moorde]] op [[vroue]] in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en die omliggende gebiede, oos van [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] in middel-2026.&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot; /&gt; Teen September 2026 het die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) die dood van nege vroue ondersoek.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Die lyke van dié vroue is oor 'n tydperk van ongeveer twee maande gevind, vanaf 15 Julie 2026.&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die meeste van hulle is in en om [[Kemptonpark]] aangetref, verskeie van hulle [[Naaktheid|halfnaak]] en met sigbare kneusplekke, en die polisie het bevestig dat ván die vroue seksueel aangerand of [[Verkragting|verkrag]] is.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Ondersoekers het nog nie bevestig of die moorde met mekaar verband hou en of 'n enkele dader daarvoor verantwoordelik is nie.&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Die waarnemende minister van polisie, [[Firoz Cachalia]], het op 20 September gesê nie al die sake kan noodwendig met mekaar verbind word nie en dat daar aanduidings van 'n ander modus operandi sowel as verskillende motiewe is, hoewel niks uitgesluit word terwyl die ondersoeke voortduur nie. Agt van die nege slagoffers is teen daardie datum positief geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt; Teen 21 September was een verdagte in hegtenis in verband met die eerste van die moorde en is drie ander in verband met die negende aangekeer.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-deurbraak&quot; /&gt;

Die sake het wye openbare aandag getrek nadat die 38-jarige drawwer Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Mokolo Moselakgomo in September verdwyn het en enkele dae later dood aangetref is.&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Die polisie het vroue in die omgewing gewaarsku om nie alleen te [[stap]] of te [[draf]] nie, 'n multidissiplinêre taakspan saamgestel en 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied vir inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei, terwyl pres. [[Cyril Ramaphosa]] en Cachalia die moorde veroordeel het.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt; Die [[Demokratiese Alliansie]] het 'n beloning van R500&amp;nbsp;000 aangebied vir inligting wat tot 'n suksesvolle vervolging lei.&lt;ref name=&quot;pretoriafm-260918&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.pretoriafm.co.za/nuus/da-bied-halfmiljoen-aan-vir-leidrade-na-die-ekurhuleni-moordenaar/|title=DA bied halfmiljoen aan vir leidrade na die Ekurhuleni-moordenaar|last=Ernst|first=Walter|date=2026-09-16|website=[[Pretoria FM]]|language=af-ZA|access-date=2026-09-18}}&lt;/ref&gt; Die waarskuwings aan vroue het kritiek van politieke partye, burgerlike organisasies en kundiges ontlok, wat aangevoer het dat die las van veiligheid nie op vroue geplaas behoort te word nie en dat die klem eerder op die opsporing en vervolging van die daders moet val.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die moorde het ook aanleiding gegee tot herdenkings en betogings regoor die land, onder meer 'n nagwaak by die [[Universiteit van Kaapstad]] en 'n herdenkingsdraf deur Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

== Agtergrond ==

=== Geweld teen vroue ===
Die moorde het plaasgevind teen die agtergrond van wydverspreide geweld teen vroue in Suid-Afrika. Volgens die eerste Suid-Afrikaanse nasionale ondersoek oor geslagsgebaseerde geweld, waarvan die uitslae in 2024 bekend gemaak is, het 35,5% van vroue van 18 jaar en ouer fisieke en/of seksuele geweld in hul leeftyd ervaar, wat sowat 7,85&amp;nbsp;miljoen vroue verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens die [[Verenigde Nasies]] ervaar een uit elke drie vroue in die land gedurende haar leeftyd fisieke of seksuele geweld.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Suid-Afrika het van die hoogste vlakke van noodlottige geweld teen vroue ter wêreld: in 2020-2021 is 5,5 uit elke 100&amp;nbsp;000 vroue vermoor deur iemand met wie hulle 'n intieme verhouding gehad het, byna vyf keer die ooreenstemmende wêreldgemiddeld. Navorsing deur die [[Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad]], wat twintig jaar se vrouemoorde in die land onder die loep geneem het, dui daarop dat gemiddeld sewe vroue per dag in Suid-Afrika vermoor word.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Die land se gemiddelde moordsyfer, wat meer as 60 mense per dag beloop, is een van die hoogste ter wêreld.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Ramaphosa het geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in November 2025 tot 'n nasionale ramp verklaar.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

=== Ontvoerings in die omgewing ===
Kemptonpark het tussen April en Junie 2026 altesaam 76 [[Ontvoering|ontvoeringsake]] aangeteken, 'n styging van 58,3% teenoor dieselfde tydperk die vorige jaar en die hoogste getal ontvoeringsake wat in daardie kwartaal in Gauteng aangemeld is. Die provinsie het in dié drie maande 2&amp;nbsp;367 sulke sake aangeteken, meer as die helfte van die 4&amp;nbsp;638 sake wat landwyd aangemeld is. Bandile Masuku, voorsitter van die Gautengse provinsiale wetgewer se portefeuljekomitee oor gemeenskapsveiligheid, het gesê die syfers behoort 'n wekroep vir wetstoepassingsagentskappe en die regering te wees: &quot;Ontvoering kan nie as 'n geïsoleerde misdaad hanteer word wanneer dit verweef is met kapings, georganiseerde misdaad, lospryse en die teiken van kwesbare mense nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

Die komitee het op Vrydag 18 September 2026 met verskeie rolspelers vergader oor die toenemende voorkoms van ontvoering in Gauteng, die oorsake daarvan en die uitwerking daarvan op gemeenskappe. Benewens ontvoerings wat met kapings verband hou, waar slagoffers tydens 'n kaping onwettig aangehou of weggeneem word, beskou die komitee ontvoering vir 'n losprys as 'n groeiende bedreiging. Volgens 'n voorlegging van die SAPD het die span vir georganiseerde misdaad in die eerste kwartaal van die boekjaar sulke sake in [[Bekkersdal]] en [[Roodepoort]] hanteer, waar onderskeidelik R5&amp;nbsp;miljoen en R3&amp;nbsp;miljoen as losprys geëis is. Masuku het gesê die provinsie het 'n sterker en beter gekoördineerde reaksie nodig: ontvoering moet die hoogste vlak van aandag geniet en verg sterker intelligensie-insameling, beter koördinering tussen wetstoepassingsagentskappe, doelgerigte optrede in geïdentifiseerde brandpunte en sterker skakeling met gemeenskappe.&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

Die komitee het daarop gewys dat die hoë getal ontvoerings in Kemptonpark saamval met die ontdekking van verskeie vroue se lyke in die breër Ekurhuleni-gebied, en gesê die syfer verg nietemin sterker polisiëring, intelligensiegedrewe ondersoeke en sigbare veiligheidsoptrede in gebiede waar ontvoering besonder algemeen voorkom. Inwoners is gevra om saam met wetstoepassers te werk deur verdagte bedrywighede aan te meld en inligting te verskaf wat met ondersoeke kan help. Volgens Masuku mag die misdaad nie genormaliseer word nie: &quot;Gemeenskappe moet beskerm word, kriminele netwerke moet ontwrig word en diegene wat hiervoor verantwoordelik is, moet die volle mag van die reg in die gesig staar.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot; /&gt;

== Moorde ==

=== Julie ===
Die eerste vrou is op 15 Julie 2026 naby die [[R21 (Suid-Afrika)|R21]]-snelweg in [[Kemptonpark]] gevind; daar is bevestig dat sy 37 jaar oud was.&lt;ref name=&quot;iol&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Sy is ongeklee en met kabelbinders vasgebind gevind.&lt;ref name=&quot;witness&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Twee dae ná die ontdekking, op 17 Julie, is 'n verdagte in hegtenis geneem, wat in September steeds in aanhouding was.&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Cachalia het die vrou later as Busisiwe Mahlangu geïdentifiseer en bevestig dat die verdagte in verband met haar dood aangekeer is.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

=== Augustus ===
Die lyk van die 32-jarige Itumeleng Kekana is op 3 Augustus 2026 gevind. Sy het byna drie weke tevore, op 17 Julie, verdwyn. Kekana se lyk is vasgebind en in 'n laken toegedraai gevind,&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot; /&gt; bedek met snywonde en kneusplekke.&lt;ref name=&quot;citizen&quot; /&gt; Volgens die polisie is twee van die lyke in Augustus in Kemptonpark ontdek.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Genl.maj. Fred Kekana, waarnemende polisiekommissaris in Gauteng, het gesê 'n 32-jarige vrou se lyk is op 24 Augustus, eweneens naby die R21, gevind en dat sy gedeeltelik geklee was.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt; Cachalia het op sy beurt gesê Nomfesane Mjobo is op 26 Augustus, ook in Kemptonpark, gevind.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

=== September ===
Op 7 September 2026 is 'n vrou se lyk in 'n rivier in [[Clayville]], naby die Mall of Thembisa, gevind. Die polisie het dié saak eers op 15 September bekend gemaak en dit daarna as die agtste van die sake onder ondersoek gereken.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Cachalia het haar op 20 September steeds as 'n onbekende vrou beskryf en gesê sy is in die Clayvillerivier in Olifantsfontein gevind.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Die vierde slagoffer, die 38-jarige Elizabeth &quot;Tsontso&quot; Moselakgomo, het op 9 September 2026 haar huis in [[Rhodesfield]] in Kemptonpark verlaat om te gaan draf en haar agtjarige dogter agtergelaat. Toe sy laat die aand steeds nie terug is nie, het haar dogter familielede gekontak, waarna haar verdwyning by die polisie aangemeld is.&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt; Die polisie het verskeie soektogte onderneem en by hospitale en lykshuise navraag gedoen, sonder dat dit iets opgelewer het. Brig. Athlenda Mathe, nasionale polisiewoordvoerder, het gesê die prioriteit was om Moselakgomo op te spoor en haar veilig met haar familie te herenig.&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot; /&gt;

Die derde vroulike slagoffer is op 10 September in Kemptonpark gevind.&lt;ref name=&quot;novanews&quot; /&gt; Haar lyk was in 'n gevorderde stadium van [[ontbinding]] en haar identiteit kon in daardie stadium nie formeel vasgestel word nie.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Op Saterdag 12 September is 'n vrou se lyk agter 'n [[hotel]] in Rhodesfield gevind. Sy het [[Sport|sportdrag]] aangehad en was gedeeltelik geklee.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die toneel was langs 'n stil, afgesonderde oprit tussen 'n hoofweg en 'n betonmuur, naby die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] en langs 'n boomryke woonbuurt wat gewild is onder drawwers, maar wat vanaf Kemptonpark se middestad slegs met groot paaie tussen motorhandelaars en onbeboude erwe bereik kan word.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt; Moselakgomo se familie het die lyk op Maandag 14 September by die [[Germiston]]-lykshuis as dié van Moselakgomo uitgeken.&lt;ref name=&quot;allafrica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot; /&gt; Sy sou op Sondag 20 September in Phake, 'n klein dorpie in die noordooste van [[Mpumalanga]], begrawe word.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Die lyk van 'n vyfde vrou is op 14 September 2026 in [[Olifantsfontein]], Ekurhuleni, gevind. Sy is gedeeltelik geklee en met kneusplekke gevind. Haar identiteit was op daardie stadium steeds onbekend.&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot; /&gt; 'n Verbyganger op pad werk toe het die lyk opgemerk en 'n sekuriteitsmaatskappy ontbied, wat die polisie in kennis gestel het. Die polisie vermoed sy is tussen Sondagaand en die vroeë oggendure van Maandag vermoor. Die toneel is ongeveer twintig minute se ry van die plekke waar die vorige vier vroue se lyke gevind is.&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot; /&gt; Cachalia het op 20 September gesê haar identiteit is aan die polisie bekend, maar dat haar naam nie bekend gemaak kon word voordat haar familie in kennis gestel is nie.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Op Dinsdag 15 September 2026 is 'n sesde lyk in [[KwaThema]] in [[Springs]] ontdek.&lt;ref name=&quot;mg&quot; /&gt; Die lyk is omstreeks 05:00 deur lede van die publiek agter 'n [[nagklub]] opgemerk en was in 'n gevorderde stadium van ontbinding. KwaThema is ongeveer 45&amp;nbsp;km van Kemptonpark.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt; Haar familie het haar op 16 September by die Springs-lykshuis as die 38-jarige Dineo Evelyn Motapane uitgeken. Volgens die familie is sy op Sondag 13 September laas lewend gesien en is sy nie as vermis aangemeld voordat haar lyk gevind is nie.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt;

Teen 17 September 2026 is altesaam nege lyke gevind.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Die negende lyk is daardie Donderdagoggend in [[Dawnpark]] in Ekurhuleni ontdek. Die vrou is aanvanklik nie geïdentifiseer nie en haar dood is by die ondersoek na die ander moorde gevoeg. Kol. Dimakatso Nevhuhulwi, 'n polisiewoordvoerder, het gesê 'n multidissiplinêre span kundiges is reeds gemobiliseer om met die ondersoeke te help, maar die polisie het geen verdere besonderhede oor die omstandighede bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot; /&gt; Sy is later as Jabulile Ntimba geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-debat&quot; /&gt; Drie verdagtes – 'n man en twee vroue – is oor die naweek van 19 en 20 September deur lede van die Gautengse eenheid vir moord en roof in verband met haar dood in hegtenis geneem en sou op Maandag 21 September in die Boksburg Park-landdroshof verskyn, waar verdere besonderhede oor die saak na verwagting bekend gemaak sou word.&lt;ref name=&quot;mm-deurbraak&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Op 18 September 2026 het die familie van die 28-jarige Gracious Nkomo haar by die Germiston-lykshuis uitgeken as die derde vrou wie se lyk in die Kemptonpark-omgewing gevind is. Haar lyk is langs die R21 aangetref en sy was halfnaak.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

== Polisie-ondersoek ==
Op 13 September 2026 het die SAPD vroue in en om Kemptonpark gemaan om uiters versigtig te wees nadat vier lyke binne sowat twee maande in dieselfde omgewing, veral naby Rhodesfield, gevind is. Voorlopige inligting het volgens die polisie &quot;kommerwekkende ooreenkomste&quot; tussen die omstandighede getoon: die vroue was halfnaak, het sigbare kneusplekke gehad en is in dieselfde gebied aangetref. Die polisie het terselfdertyd beklemtoon dat in daardie stadium nie bevestig is dat die sterftes met mekaar verband hou of dat 'n [[reeksmoordenaar]] betrokke is nie. Vroue is aangeraai om nie alleen te stap of te draf nie, afgesonderde plekke te vermy en waar moontlik saam met ander te reis of te oefen.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt;

Lt.genl. Puleng Dimpane, waarnemende nasionale polisiekommissaris, het die Gautengse polisiekommissaris opdrag gegee om onmiddellik 'n toegewyde multidissiplinêre taakspan saam te stel wat die sake moet ondersoek en moet vasstel of daar enige verband tussen die voorvalle bestaan. Die span sluit speurders van gespesialiseerde eenhede in, onder meer die moord-en-roofeenheid en die ondersoekende sielkunde-eenheid, en word gelei deur genl.maj. Mbuso Khumalo, adjunkkommissaris van die polisie in Gauteng.&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot; /&gt; Die provinsiale opsporingspan en K9-soek-en-reddingspanne is ook betrek, terwyl die span die afsonderlike dossiere, bewysstukke, tydlyne, plekke waar die lyke gevind is, slagofferprofiele en die omstandighede van elke saak ontleed.&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Kekana het gesê daar is wel ooreenkomste tussen sommige van die sake, maar dat dit te vroeg was om tot die gevolgtrekking te kom dat hulle almal met mekaar verband hou of dat dieselfde persoon daarvoor verantwoordelik is. Volgens hom het die polisie nie op net een verdagte of een teorie gefokus nie: &quot;Ons plig is om die waarheid deur bewyse vas te stel en ons sal toelaat dat die bewyse ons lei.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot; /&gt;

Mathe het op 15 September 'n beroep op die publiek gedoen om geduldig te wees terwyl ondersoekbeamptes vasstel of een verdagte of verskeie oortreders verantwoordelik is. Sy het gesê die dossiere, slagofferprofiele en die gedrag van die verdagte of verdagtes word steeds ontleed, dat die taakspan met lede van gespesialiseerde eenhede aangevul word en dat druk om die ondersoek af te jaag daartoe kan lei dat die verkeerde mense in hegtenis geneem word.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September, ná 'n vergadering met die ondersoekspan, bevestig dat die polisie agt vrouemoorde aan die Oos-Rand ondersoek en dat sommige van die vroue seksueel aangerand of verkrag is. Hy het aangekondig dat polisiesigbaarheid in Kemptonpark en die omliggende gebiede deur middel van Operasie Shanela uitgebrei sal word en dat 'n beloning van R400&amp;nbsp;000 aangebied word aan enigiemand met inligting wat tot 'n inhegtenisneming lei. Hy het bygevoeg dat die polisie nie van belonings afhanklik is nie en dat mense se menslikheid en vasberadenheid om geregtigheid te verseker genoeg behoort te wees.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

Ná die uitkenning van Motapane het Dimpane gesê 'n multidissiplinêre span ondersoekers en spesialiste werk onverpoosd om die omstandighede rondom elke saak vas te stel, die verantwoordelikes te identifiseer en te verseker dat hulle voor die gereg gebring word.&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot; /&gt; Mathe het op 18 September gesê die ondersoeke vorder, dat elke beskikbare leidraad opgevolg word en dat Kemptonpark onder verskerpte polisietoesig bly.&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot; /&gt;

Ondersoekbeamptes het vasgestel dat sommige van die vroue nie vermoor is op die plekke waar hul lyke gevind is nie. Die feit dat verskeie lyke gedeeltelik ontklee en met tekens van aanranding gevind is, het vrese laat ontstaan dat 'n reeksmoordenaar of 'n groep moordenaars in die gebied werksaam is, maar teen 20 September het ondersoekbeamptes hulle steeds nie oor dié moontlikhede uitgespreek nie.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Op Sondag 20 September het Cachalia op 'n mediakonferensie van die interministeriële komitee oor geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord gesê die ondersoek het nog nie oortuigend bevestig dat die polisie met 'n reeksmoordenaar te doen het nie: &quot;Nie al die sake kan noodwendig met mekaar verbind word nie. Daar is aanduidings van 'n ander modus operandi sowel as verskillende motiewe. Maar niks is nog uitgesluit terwyl die ondersoeke voortduur nie.&quot; Volgens hom was al nege slagoffers jong vroue, is agt van hulle positief geïdentifiseer en is sewe families in kennis gestel, terwyl die laaste familie nog nie bereik kon word nie omdat die polisie nie oor 'n adres beskik het nie. Die komitee het bygevoeg dat daar vir een van die nege lyke steeds geen vermiste persoon-saak aangemeld is nie.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Cachalia het gesê alle nodige hulpbronne, menslik sowel as finansieel, word aangewend om die krisis uit 'n wetstoepassingsoogpunt te hanteer. Die multidissiplinêre span wat aanvanklik onder leiding van 'n provinsiale kommissaris saamgestel is, word sedertdien gelei deur lt.genl. Hilda Khosi Senthumule, afdelingskommissaris vir speur- en forensiese dienste, terwyl lt.genl. Dumisani Khumalo, hoof van die polisie se misdaadintelligensie-afdeling, en lt.genl. [[Nhlanhla Mkhwanazi]], die KwaZulu-Natalse polisiekommissaris, ook opgeroep is om met die ondersoeke te help. &quot;Daardie span is aan die werk. Hulle maak vordering,&quot; het Cachalia gesê.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Dele van Ekurhuleni, onder meer Kemptonpark, Olifantsfontein, KwaThema, [[Nigel]] en Dawnpark, is daarna onder inperking geplaas. Cachalia het gesê die getalle polisiebeamptes wat gebied vir gebied ontplooi word, is aan hom voorgelê en dat gemeenskappe in dié gebiede benewens die speurwerk wat aan die gang was, ook groter sigbaarheid en ontplooiing sou sien. Dit moes volgens hom aan inwoners van die geraakte gemeenskappe die gerusstelling bied dat hul veiligheid 'n prioriteit is: &quot;Ons sal nie 'n situasie aanvaar waarin moordenaars vry rondloop nie. Daardie moordenaars moet verstaan dat die polisie in groot getalle teenwoordig is, en dat ons vasbeslote is om hulle op te spoor en voor die gereg te bring.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Ná die inhegtenisneming van die drie verdagtes in die negende saak het Mathe gesê Dimpane het bevestig dat al nege sake voorkeur geniet en dat die polisie daartoe verbind bly om die ondersoeke met die dringendheid en vasberadenheid voort te sit wat dit vereis.&lt;ref name=&quot;mm-deurbraak&quot; /&gt;

== Reaksie ==

=== Regering ===
[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]], minister in die presidensie vir vroue, die jeug en persone met gestremdhede, het op 14 September 'n beroep op wetstoepassingsowerhede, munisipaliteite en gemeenskappe gedoen om dringend op te tree teen die bedreiging wat vroue in openbare ruimtes in die gesig staar, veral ná toenemende berigte van vroue wat aangeval word terwyl hulle oefen. Sy het gesê vroue behoort nie tussen hul veiligheid en hul gesondheid te moet kies nie en het groter polisiesigbaarheid, gemeenskapsgebaseerde veiligheidsmaatreëls, beter beligting en infrastruktuur asook vinniger reaksie op noodgevalle gevra. Volgens haar lê die verantwoordelikheid om veiliger ruimtes te skep nie net by die polisie nie, maar ook by munisipaliteite, gemeenskapsorganisasies en inwoners, en moet gemeenskappe ophou om geweld teen vroue te normaliseer.&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot; /&gt;

Cachalia het op 15 September sy kommer oor die gebeure uitgespreek en die ontdekking van verskeie vermoorde vroue in die Kemptonpark-gebied as &quot;uiters ontstellend&quot; beskryf. Hy het gesê die moontlikheid dat 'n oortreder of oortreders vroue teiken, verg dringende en doelgerigte aandag, en het die publiek gevra om nie ongestaafde inligting te versprei of beskuldigings sonder bewyse te maak nie.&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot; /&gt;

Pres. [[Cyril Ramaphosa]] het op dieselfde dag sy afgryse oor die moorde uitgespreek en sy medelye met die slagoffers se naasbestaandes betuig. Hy het gesê hy het reeds met Cachalia vergader om terugvoer oor die ondersoek te kry en het beveel dat die ondersoek die hoogste prioriteit moet geniet sodat verdagtes spoedig aangekeer kan word. Volgens Ramaphosa wakker die moorde vrees en onsekerheid in gemeenskappe aan, veral onder vroue, en hy het die publiek gevra om enige inligting aan die ondersoekspan te verskaf.&lt;ref name=&quot;mm-president&quot; /&gt;

'n Hoëvlakafvaardiging van die regering en die polisie het op die aand van 15 September by die polisie se Gautengse provinsiale kantoor in [[Parktown]] met senior polisiebestuur en ondersoekbeamptes vergader om 'n omvattende voorligting oor die ondersoeke te ontvang. Cachalia, Chikunga, die adjunkminister van polisie, Polly Boshielo, die Gautengse premier, [[Panyaza Lesufi]], en Dimpane het die vergadering bygewoon, wat gefokus het op die vordering met die ondersoeke, die ontplooiing van multidissiplinêre kundigheid en maatreëls om die verantwoordelikes voor die gereg te bring.&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot; /&gt;

Die Gautengse departement van gemeenskapsveiligheid het gesê wetstoepassingsagentskappe werk onverpoos om die omstandighede van die vroue se dood vas te stel en dat die provinsiale eenheid vir geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord met die betrokke families skakel en ondersteuning koördineer.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Lebogang Maile, die Gautengse LUR vir onderwys, sport, kuns, kultuur en ontspanning, het Moselakgomo se dood betreur en gesê die stryd teen vrouemoord kan nie aan die regering, die polisie of vroueorganisasies alleen oorgelaat word nie. Volgens hom moet seuns geleer word dat manlikheid nie oor oorheersing, intimidasie of geweld gaan nie, en moet mans nie stilbly wanneer hulle van minagting van vroue, dreigemente of teistering bewus word nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

=== Interministeriële komitee ===
Die interministeriële komitee oor geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord, wat Ramaphosa in 2024 op die been gebring het en wat deur Chikunga saam met [[Dina Pule]], die minister van maatskaplike ontwikkeling, voorgesit word, het op Donderdag 17 September 'n omvattende noodstrategie vir implementering goedgekeur. Die strategie is tydens 'n inligtingsessie goedgekeur waar aanbevelings van die nasionale gesamentlike operasionele en intelligensiestruktuur (NatJoints) oorweeg is en wat op uitnodiging ook deur Lesufi, Nkosindiphile Xhakaza, die burgemeester van Ekurhuleni, en verteenwoordigers van die metro's van Johannesburg en Tshwane bygewoon is.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Chikunga het gesê Ekurhuleni sal die sny van gras en die verwydering van bosse in oop ruimtes sowel as die opruiming van onwettige stortingsterreine verskerp, maar dat besighede ook 'n verantwoordelikheid het om tot veiliger gemeenskappe by te dra. Volgens haar moet winkelsentrums, vervoerfasiliteite, vermaaklikheidsplekke en ander besighede wat in openbare ruimtes werksaam is, toesien dat beligting, sekuriteitstelsels, noodprosedures en toesiginfrastruktuur werk, en moet hulle onverwyld saamwerk met polisieversoeke om inligting of sekuriteitsbeeldmateriaal wat 'n ondersoek kan help. Die departement van maatskaplike ontwikkeling het intussen begin om psigososiale ondersteuning aan die geïdentifiseerde slagoffers se gesinne te bied, in ooreenstemming met die gesinne se behoeftes.&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Chikunga het 'n beroep op mense gedoen om na hul vroulike familielede in Ekurhuleni om te sien, veral in en om Kemptonpark, KwaThema en [[Tembisa]], en om enige vermiste persone by hul naaste polisiestasie aan te meld, terwyl die komitee die publiek gevra het om die polisie die nodige ruimte te gee om 'n deeglike ondersoek te doen. Sy het gesê die komitee bly bekommerd dat Suid-Afrika, ten spyte van versterkte wetgewing en ingrypings om die strafregtelike reaksie te verbeter, steeds onaanvaarbaar hoë vlakke van geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord beleef. Die nasionale strategiese plan oor geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord bly volgens haar die land se kollektiewe raamwerk vir die voorkoming van geweld, die versterking van die strafregtelike reaksie, die ondersteuning van slagoffers en oorlewendes en die aanspreek van die maatskaplike en ekonomiese toestande wat mishandeling moontlik maak, en dit verg volgehoue en gekoördineerde optrede deur die regering, wetstoepassingsagentskappe, die burgerlike samelewing, besighede, gemeenskappe en individue: &quot;Geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord is nie private of vrouekwessies nie. Dit is maatskaplike misdade wat kollektiewe verantwoordelikheid en beslissende optrede vereis.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

Cachalia het by dieselfde geleentheid 'n beroep op mans gedoen om hul moeders, hul susters en die vroue in die samelewing te respekteer, te beskerm en te waardeer en hul gelyke waardigheid in die openbaar sowel as in private ruimtes te eerbiedig. Volgens hom behoort die tragedie, wat hom nie net in Ekurhuleni nie maar in talle gemeenskappe landwyd afspeel, tot verdere optrede aan te spoor: &quot;Ons kan nie geslagsgebaseerde geweld as 'n permanente werklikheid in Suid-Afrika aanvaar nie. Dit moet eenvoudig tot 'n einde kom.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot; /&gt;

=== Parlement en politieke partye ===
[[Ian Cameron]], voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee oor polisie, het die gebeure &quot;diep kommerwekkend&quot; genoem en gesê ondersoekers moet dringend vasstel of daar 'n patroon tussen die moorde bestaan: &quot;Ons kan nie in hierdie stadium sê dat hierdie sake met mekaar verband hou nie, maar ondersoekers moet dringend vasstel of ons met die een of ander patroon te doen het.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Volgens hom toon die feit dat die polisie vroue in die gebied gewaarsku het om besonder waaksaam te wees terwyl die verantwoordelikes gesoek word, hoe ernstig die situasie beskou word.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt; Hy het aangevoer dat die gespesialiseerde reaksie behoorlik van hulpbronne voorsien moet word – onder meer werkende voertuie, funksionerende tegnologie, vinnige forensiese ondersteuning en hanteerbare werkladings – en dat ervare speurders, forensiese kenners, misdaadintelligensie, ondersoekende sielkunde en misdaadontleding 'n wesenlike verskil aan die ondersoek kan maak.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Cameron het teen ongeverifieerde beskuldigings op sosiale media gewaarsku en gesê die antwoord op die moord op vroue kan nie bloot wees om ander vroue aan te sê om versigtiger te wees nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt; &quot;Ons moet die mense wat verantwoordelik is vind en hulle stop,&quot; het hy gesê. Die stryd teen geslagsgebaseerde geweld kan volgens hom ook nie tot veldtogte en bewusmaking beperk word nie, maar moet die ondersoekvermoë insluit om gewelddadige oortreders op te spoor, hulle suksesvol te vervolg en van die strate te verwyder. Hy het 'n beroep op die publiek gedoen om enige moontlike inligting met die polisie te deel, aangesien iemand dalk 'n persoon of voertuig gesien, ongewone gedrag opgemerk of iets gehoor het wat destyds onbelangrik gelyk het, maar wat nou vir die ondersoek waardevol kan wees.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die [[Demokratiese Alliansie]] het die polisie se waarskuwing dat vroue voorsorg moet tref, gekritiseer. Khathutshelo Rasilingwane, die party se burgemeesterskandidaat vir Ekurhuleni, het gesê die taakspan is 'n stap in die regte rigting, maar moet met meer polisiëringshulpbronne op grondvlak en sigbare, geteikende patrollies gepaardgaan.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die party het ook aan [[Thoko Didiza]], die speaker van die parlement, geskryf om 'n dringende debat van nasionale belang oor die toenemende krisis van geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord in Ekurhuleni aan te vra. Lisa Schickerling, 'n DA-lid van die parlement en die party se woordvoerder oor polisie, het gesê die parlement moet diegene wat vir die beskerming van vroue en kinders verantwoordelik is, tot verantwoording roep, en dat vroue regoor die land 'n al hoe groter veiligheidskrisis in die gesig staar: &quot;Geweld en die dreigement van geweld is 'n daaglikse werklikheid vir vroue in ons gemeenskappe. Hierdie tragiese sterftes is deel van 'n verwoestende kringloop wat dringende optrede vereis van die regering – insluitend die president, die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD), die departement van justisie en ander departemente wat verantwoordelik is vir die beskerming van vroue en om oortreders voor die gereg te bring.&quot; Volgens haar bly die sake onopgelos ten spyte van oproepe om 'n multidissiplinêre span saam te stel en die burgerlike samelewing se verskerpte fokus op die krisis, en verg die verslegtende toestand in Ekurhuleni dringende en spesifieke aandag hoewel geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord reeds lank op die parlement se agenda is: &quot;Daar kan geen groter parlementêre prioriteit wees as om aandag te gee aan 'n eskalerende krisis wat steeds die lewe van vroue eis en dringende optrede en aanspreeklikheid vereis nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-debat&quot; /&gt;

[[Geordin Hill-Lewis]], die federale leier van die DA, wou tydens 'n besoek aan Ekurhuleni as deel van sy &quot;Werk vir almal&quot;-toer weet wat Ramaphosa gedoen het sedert hy geslagsgebaseerde geweld bykans 'n jaar tevore tot 'n nasionale prioriteit verklaar het. Volgens hom was daar beraadslagings, komitees, strategieë en aksieplanne en is geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord die vorige November as 'n nasionale ramp geklassifiseer, maar het dit geen spesifieke stappe of veranderinge tot gevolg gehad nie. Hy het op Vrydagaand 18 September in [[Tsakane]] gesê 'n rampverklaring op papier doen niks om 'n vrou te beskerm wat snags huis toe stap nie, soos dit volgens hom tragies in Ekurhuleni gesien is: &quot;Firoz Cachalia, die waarnemende minister van polisie, het die omvang van die krisis erken. Hy het ook 'n reeks beloftes gemaak. Maar die vraag is: Waar is die resultate? Pres. Ramaphosa kan nie aanhou om krisisse te verklaar, maar dan bloot voortgaan met sake soos gewoonlik nie. Suid-Afrikaanse vroue het nie nóg 'n belofte nodig dat die regering geslagsgebaseerde geweld ernstig opneem nie. Hulle het 'n regering nodig wat werklik sy werk doen.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-debat&quot; /&gt;

[[ActionSA]] het geëis dat die minister van polisie en die nasionale polisiekommissaris binne 48 uur 'n duidelike plan bekend maak oor hoe die verantwoordelikes opgespoor en in hegtenis geneem gaan word, en het gedreig om Suid-Afrikaners te mobiliseer om vreedsaam te betoog indien daar nie voldoende antwoorde kom nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] het 'n omvattende ondersoek gevra wat ook vorige verslae oor vermiste persone in die Kemptonpark-omgewing en die polisie se hantering daarvan insluit, en wou weet waarom die polisie se reaksie eers verskerp het nadat die sake groter openbare aandag gekry het.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; [[GOOD]] het aangevoer dat waarskuwings wat bloot aan vroue gerig word, die las van veiligheid op die verkeerde mense plaas; die party se sekretaris-generaal, [[Brett Herron (politikus)|Brett Herron]], het gesê groter klem moet op die opvoeding van [[seun]]s, vroeë ingryping en aanspreeklikheid vir [[man]]s geplaas word.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Burgerlike organisasies ===
[[Action Society]] het gewaarsku dat probleme met Suid-Afrika se forensiese [[DNS]]-stelsel die opsporing van herhaalde oortreders kan bemoeilik. Volgens die organisasie se nasionale woordvoerder, Juanita du Preez, kan 'n gevaarlike oortreder voortgaan om vroue te teiken terwyl belangrike DNS-bewyse nog nie verwerk is of met vorige misdade verbind is nie. Die organisasie het daarop gewys dat DNS-ontleding onder 10&amp;nbsp;493 prioriteitsake wat van Julie 2021 tot Mei 2022 verwerk is, 486 reeksverkragters geïdentifiseer het, oftewel minstens 4,6% van die seksuele oortreders in daardie steekproef. Volgens sy bevindings van 4 Junie 2026 het sowat 175&amp;nbsp;500 DNS-inskrywings hul voorgeskrewe verwerkingstyd oorskry, is slegs 3,5% van wangdeppers binne die voorgeskrewe 30 dae verwerk en 8,88% van roetine-DNS-bewysstukke binne die vereiste 35 dae. Action Society het geëis dat die forensiese bewysstukke van die Kemptonpark-tonele dringend verwerk en met die Nasionale Forensiese DNS-databasis sowel as met onopgeloste seksuele misdrywe, aanrandings, pogings tot moord en moordsake vergelyk word.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Die organisasie het ook skerp kritiek teen die polisie se hantering van die sake uitgespreek en geëis dat die polisie verduidelik wat hy geweet het, wanneer ondersoekers moontlike verbande tussen die moorde begin ondersoek het en of vroeër optrede verdere sterftes kon voorkom het. Du Preez het gesê dit is veral kommerwekkend dat gedetailleerde misdaadstatistiek oor misdade teen vroue en kinders nie meer in die polisie se kwartaallikse misdaadverslae verskyn nie: &quot;Die land word vertel dat geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord 'n nasionale krisis is, tog publiseer die polisie nie die gedetailleerde statistieke wat nodig is om dié krisis te verstaan en daarop te reageer nie.&quot; Die laaste kwartaallikse verslag wat so 'n uiteensetting bevat het, het die tydperk Oktober tot Desember 2024 gedek. Die syfers is uit die verslag vir Januarie tot Maart 2025 weggelaat nadat die polisie ernstige afwykings in die data geïdentifiseer het, en hoewel jaarlikse totale later in die jaarverslag vir 2024-2025 ingesluit is, was die uiteensetting volgens Action Society in al vier die kwartaallikse misdaadverslae vir 2025-2026 afwesig. Die polisie het aangedui dat die inligting herstel sou word sodra dit reggestel en geverifieer is, maar volgens die organisasie was dit steeds nie beskikbaar nie.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Du Preez het aangevoer dat plaaslike polisiestasies oor die personeel, inligtingstelsels en spesialisondersteuning behoort te beskik om verslae van vermiste persone met geweldsmisdade in naburige polisiëringsgebiede te verbind: &quot;'n Hoëvlakspan wat opdaag nadat talle vroue dood gevind is, is krisisbestuur, nie doeltreffende polisiëring nie.&quot; Action Society het onder meer geëis dat die polisie geverifieerde statistiek oor misdade teen vroue en kinders publiseer, bekend maak hoeveel vroue sedert Januarie 2026 in Ekurhuleni as vermis aangemeld is en aandui hoeveel van hulle lewend gevind is, vermoor gevind is of steeds vermis was. Die organisasie wou ook weet wanneer ondersoekers die Ekurhuleni-sake die eerste keer met mekaar begin vergelyk het en of DNS-bewyse, slagofferprofiele, plekke waar lyke gevind is, werkwyses en ander forensiese getuienis oor die sake heen vergelyk word. &quot;Die huidige mobilisering is nodig, maar dit is laat,&quot; het Du Preez gesê. &quot;Talle vroue is dood. Hul families verdien feite, aanspreeklikheid en geregtigheid, nie nog 'n versekering dat geen steen onaangeroer gelaat sal word nie.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Die Motor Industry Staff Association (Misa) het ná die uitkenning van Moselakgomo se lyk gesê hy is &quot;geskok, verpletter en woedend&quot;, en dringende, behoorlik toegeruste en intelligensiegedrewe polisiëring in Kemptonpark en omliggende gebiede geëis. Martlé Keyter, die vakbond se uitvoerende hoof van bedrywighede, het gesê vroue behoort nie tussen hul vryheid en oorlewing te moet kies nie.&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot; /&gt;

Sihle Sibisi, stigter van die Kwanele-stigting en 'n aktivis teen geslagsgebaseerde geweld, het dringende optrede van die regering geëis en gesê vroue doen reeds alles in hul vermoë om hulself te beskerm en behoort nie die verantwoordelikheid vir hul eie veiligheid te dra nie. Volgens haar moet die regering verder gaan as om vergaderings te hou en meer hulpbronne aan geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord toewys.&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot; /&gt;

Die Suid-Afrikaanse Gemeenskap van Geloofsgebaseerde Broederskappe en Federasies (Sacoff) het gevra dat die regering rekenskap gee van wat prakties verander het sedert geslagsgebaseerde geweld en vrouemoord tot 'n nasionale krisis verklaar is. Die organisasie se president, past. Bert Pretorius, het gesê politieke wil behoort gemeet te word aan die hulpbronne wat beskikbaar gestel word, die speurders wat ontplooi word, die forensiese agterstande wat weggewerk word en suksesvolle vervolgings.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt; Die Ahmed Kathrada-stigting het gesê die verantwoordelikheid om openbare ruimtes veilig te maak, rus op die staat en wetstoepassingsagentskappe eerder as op vroue wat hul bewegings moet beperk, en het gevra dat vasgestel word waarom openbare waarskuwings nie vroeër uitgereik is toe 'n moontlike patroon opgemerk is nie.&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot; /&gt;

=== Betogings en herdenkings ===
Sowat 100 mense het op Woensdag 16 September 2026 in stilte buite die stadsaal en die polisiestasie in [[Kaapstad]] betoog in reaksie op die moorde, sowel as op die moord op 'n tienjarige meisie van [[Kraaifontein]]. Die betogers het die polisie se beroep op vroue om versigtig te wees, gekritiseer en plakkate met boodskappe soos &quot;Hoeveel liggame?&quot;, &quot;Los ons uit&quot; en &quot;Meisies wil net leef&quot; vertoon.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Van Ekurhuleni tot Kaapstad het mense in die dae daarna by 'n reeks saamtrekke byeengekom om die slagoffers te herdenk en optrede teen geweld teen vroue te eis. Meer as 1&amp;nbsp;000 studente het op die aand van Vrydag 18 September aan 'n nagwaak by die [[Universiteit van Kaapstad]] deelgeneem, 'n kampus meer as 1&amp;nbsp;400&amp;nbsp;km van Kemptonpark. Een van die plakkate daar het gelui: &quot;Ek wil leef, nie net oorleef nie.&quot; Kitso Mojapelo, 'n studenteleier aan die universiteit, het gesê die daaglikse moorde laat mense voortdurend wonder of hul eie ma's, susters, niggies, klasmaats, dosente of medestudente die volgende slagoffers kan wees: &quot;En daar is steeds 'n stilswye vanuit die land. Daar is steeds 'n lys van mislukkings aan die kant van die regering ... En genoeg is genoeg.&quot;&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

Honderde hardlopers het die volgende oggend, Saterdag 19 September, 13&amp;nbsp;km deur Kemptonpark gedraf ter nagedagtenis aan Moselakgomo en die agt ander vroue wat sedert middel Julie in die omgewing vermoor is. Verskeie plaaslike [[Hardloop|hardloopklubs]] het die byeenkoms gereël te midde van toenemende vrees en woede oor die moorde, en die deelnemers het ook na die plek gestap waar Moselakgomo se lyk gevind is, wat met 'n paar uitgebrande kerse en 'n bos blomme gemerk was. Hlompho Matji (47), 'n data-ontleder by 'n rekenmeestersfirma wat in dieselfde buurt as Moselakgomo gewoon het, het gesê mense behoort veilig te kan hardloop: &quot;Ons behoort nie voortdurend oor ons skouers te kyk nie. Ons moet te alle tye beskerm word. Ons wil ons strate terughê.&quot; Sy het weens die gebeure die voorafgaande week nie gaan draf nie: &quot;Ons is bang.&quot; Busisiwe Pakati (53), 'n sagteware-ingenieur en ervare hardloper, het gesê die geweld ontneem vroue hul vryheid en hul selfvertroue, terwyl Mkhuleko Tshabalala (50), 'n finansiële adviseur van Kemptonpark wat Moselakgomo gereeld op die hardlooproetes gesien het, die byeenkoms as &quot;baie, baie emosioneel&quot; beskryf het.&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot; /&gt;

=== Steun aan Moselakgomo se familie ===
'n Skarefinansieringsveldtog op BackaBuddy is begin om Moselakgomo se familie, en veral haar agtjarige dogter, te ondersteun. Die veldtog se aanvanklike teiken van R50&amp;nbsp;000 is oorskry en die bedrag het teen 16 September 2026 tot meer as R90&amp;nbsp;000 gegroei. Die organiseerders het gesê hulle het die fondsinsameling begin omdat baie mense wat Moselakgomo nie persoonlik geken het nie, steeds deur haar verhaal geraak is, en dat hulle direk met die familie sou skakel om te verseker dat die geld gebruik word waar dit die nodigste is.&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot; /&gt;

== Debat oor vroue se veiligheid ==
Dr. Tara Farrer Harris van die [[Universiteit van Pretoria]] se departement maatskaplike werk en kriminologie het gesê 'n onmiddellike reaksie op die moontlike gevaar in Ekurhuleni is noodsaaklik en dat vroue die polisie se waarskuwings om besonder waaksaam te wees ernstig behoort op te neem, maar dat sulke voorsorgmaatreëls nie as 'n volhoubare oplossing vir geweld teen vroue beskou kan word nie. &quot;Die oplossing vir geweld teen vroue kan nie bloot wees dat vroue meer bedrewe raak om gevaar te vermy nie,&quot; het sy gesê. Sy het eweneens gewaarsku dat dit voortydig sou wees om te bespiegel dat die sake met mekaar verband hou, maar bygevoeg dat daar niks spekulatief is aan die groter probleem waarbinne die sterftes plaasvind nie: geweld teen vroue bly wydverspreid in Suid-Afrika en vroue se veiligheid in openbare ruimtes verg dringende aandag.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Volgens Harris is vroue reeds daaraan gewoond om hul gedrag in openbare ruimtes aan te pas deur afgesonderde gebiede te vermy, nie alleen of ná donker te reis nie, voortdurend waaksaam te wees, hul ligging met ander te deel en hul bewegings volgens vermeende risiko's aan te pas. Sulke strategieë is individueel sinvol en kan geleenthede vir misdaad verminder, maar die probleem ontstaan wanneer die verantwoordelikheid om geweld te voorkom toenemend na die moontlike slagoffer verskuif. Sy het na die roetine-aktiwiteitsteorie in die kriminologie verwys, waarvolgens roofmisdade kan plaasvind wanneer 'n geskikte of kwesbare teiken, 'n gemotiveerde oortreder en 'n gebrek aan voldoende beskerming op dieselfde tyd en plek saamval. In die geval van geweld teen vroue word volgens haar dikwels besonder baie aandag gegee aan die slagoffer se gedrag en aan wat sy anders kon gedoen het om die misdaad te voorkom, wat tot slagofferblaam kan lei en die idee versterk dat vroue self vir hul veiligheid verantwoordelik is.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Hoewel elke persoon stappe kan doen om die risiko van viktimisering te verminder, kan vroue volgens Harris nie toenemend gedwing word om hul gewone daaglikse aktiwiteite en hul bewegings in openbare ruimtes te beperk omdat geweld teen hulle verwag word nie. Die vraag moet daarom verskuif van &quot;Waarom was sy daar?&quot; na &quot;Waarom is dit vir 'n oortreder moontlik om daar op te tree?&quot;. Dit plaas die klem op wat in die kriminologie as voldoende voogdyskap, oftewel beskerming en toesig, beskryf word, wat veel meer behels as bloot sigbare polisiëring en onder meer toesig, die ontwerp van veiliger omgewings, veiliger vervoer, private sekuriteit, gemeenskapspolisiëring en doeltreffende aanmeldings- en reaksiemeganismes insluit. Die fokus moet volgens haar minder daarop val om vroue se bewegings te beperk en meer daarop om omgewings minder gunstig vir oortreders te maak. Individuele voorsorgmaatreëls kan hoogstens deel van die onmiddellike reaksie wees, terwyl volhoubare misdaadvoorkoming groter aandag verg aan oortreders, geleenthede vir misdaad, die omgewing waarin misdaad plaasvind en formele sowel as informele beskerming.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

Harris het gesê statistieke kan nie die individuele en kollektiewe gevolge van geweld behoorlik vasvang nie, maar toon wel die omvang van die probleem. Die fisieke, emosionele en maatskaplike gevolge van geweld raak nie net slagoffers nie, maar ook hul families, vriende en gemeenskappe, en selfs die vrees vir geweld kan vroue se gedrag beïnvloed en hul mobiliteit, onafhanklikheid en deelname aan die openbare lewe verder beperk. Die gevaar is volgens haar dat sulke beperkings mettertyd genormaliseer word as 'n onvermydelike deel van vrouwees. Sy het aangevoer dat die moorde 'n dringende strafregtelike reaksie en praktiese veiligheidsmaatreëls verg om vroue se onmiddellike blootstelling aan gevaar te verminder, terwyl die fokus op langer termyn op die vermindering van geleenthede vir misdaad, sterker beskerming en veiliger openbare ruimtes moet val. &quot;Uiteindelik kan en behoort die verantwoordelikheid om geweld teen vroue te voorkom nie hoofsaaklik te rus op diegene wat die grootste risiko loop om dit te ervaar nie,&quot; het sy gesê.&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|refs=
&lt;ref name=&quot;enca-profiler&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Former SAPS profiler: Treat Ekurhuleni murders as a serial killer investigation - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories-videos/former-saps-profiler-treat-ekurhuleni-murders-serial-killer-investigation |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |date=17 September 2026 |title=Kempton Park killings: Ninth woman's body found in South Africa's Dawn Park |url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx2zgk8k8xvo |access-date=17 September 2026 |website=bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body discovered near Kempton Park - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/fifth-womans-body-discovered-near-kempton-park |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;enca-tevroeg&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=‘It’s too early to link the killings’ - Acting Gauteng Police Commissioner - eNCA |url=https://www.enca.com/news-top-stories/its-too-early-link-killings-acting-gauteng-police-commissioner |access-date=15 September 2026 |website=enca.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;iol&quot;&gt;{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |last2=Masilela |first2=Sinenhlanhla |date=15 September 2026 |title=‘We sleep with one eye open’: Fear grips Kempton Park after fifth woman’s body found |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2026-09-15-we-sleep-with-one-eye-open-fear-grips-kempton-park-after-fifth-womans-body-found/ |access-date=15 September 2026 |website=[[IOL]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;witness&quot;&gt;{{Cite web |last=Kunene |first=Nompilo |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found as alleged kidnapping adds to Kempton Park fears |url=https://witness.co.za/news/2026/09/15/sixth-womans-body-found-as-alleged-kidnapping-adds-to-kempton-park-fears/ |access-date=15 September 2026 |website=The Witness |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-wat-ons-weet&quot;&gt;{{Cite web |title=What we know about the deaths of 5 women found in the Kempton Park area? |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/15/what-we-know-about-the-deaths-of-5-women-found-in-the-kempton-park-area |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dailymaverick&quot;&gt;{{Cite web |last=Pilane |first=Reitumetse |date=17 September 2026 |title=Brother’s agonising search for Ekurhuleni killings victim Itumeleng Kekana |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-09-17-brothers-agonising-search-for-ekurhuleni-killings-victim-itumeleng-kekana/ |access-date=17 September 2026 |website=[[Daily Maverick]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;citizen&quot;&gt;{{Cite web |last=Mazibuko |first=Lukholo |date=17 September 2026 |title='We are broken': Itumeleng Kekana's brother searched for his slain sister in Ekurhuleni |url=https://www.citizen.co.za/news/we-are-broken-itumeleng-kekanas-brother-searched-for-his-slain-sister-in-ekurhuleni/ |access-date=17 September 2026 |website=[[The Citizen]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;novanews&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth woman's body found near Kempton Park as family prepares to identify missing jogger |url=https://novanews.co.za/fifth-womans-body-found-near-kempton-park-as-family-prepares-to-identify-missing-jogger/ |access-date=15 September 2026 |website=NovaNews |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-moselakgomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |date=14 September 2026 |title=Missing runner Elizabeth Moselakgomo positively identified by family at Germiston mortuary |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/missing-runner-elizabeth-moselakgomo-positively-identified-by-family-at-germiston-mortuary |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;allafrica&quot;&gt;{{Cite news |last=Matlala |first=Palesa |last2=Gemani |first2=Nontokozo |date=15 September 2026 |title=South Africa: Missing Kempton Park Runner Elizabeth Moselakgomo Found Dead |url=https://allafrica.com/stories/202609150081.html |access-date=15 September 2026 |work=Scrolla |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ewn-olifantsfontein&quot;&gt;{{Cite web |date=14 September 2026 |title=Fifth body of a woman found in Olifantsfontein |url=https://www.ewn.co.za/2026/09/14/fifth-body-of-a-woman-found-in-olifantsfontein |access-date=15 September 2026 |website=EWN |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mg&quot;&gt;{{Cite web |last=Banda |first=Amahle |date=15 September 2026 |title=Sixth woman’s body found in Ekurhuleni as fear grows among residents |url=https://mg.co.za/2026-09-15-sixth-woman-s-body-found-in-ekurhuleni-as-fear-grows-among-residents/ |access-date=15 September 2026 |website=[[Mail &amp; Guardian]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-soektog&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Soektog verskerp na vermiste Kempton Park-drawwer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soektog-verskerp-na-vermiste-kempton-park-drawwer-2/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-waarsku&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Polisie waarsku vroue ná vier liggame gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/polisie-waarsku-vroue-na-vier-liggame-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-verdagte&quot;&gt;{{Cite web |date=13 September 2026 |title=Kempton Park &amp;#124; Verdagte reeds vas in een saak |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/kempton-park-verdagte-reeds-vas-in-een-saak/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-chikunga&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=14 September 2026 |title=Minister eis optrede ná aanvalle op vroue wat oefen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-eis-optrede-na-aanvalle-op-vroue-wat-oefen/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-vyfde&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=14 September 2026 |title=Vyfde vrou dood gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vyfde-vrou-dood-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-uitgeken&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Vermiste Kempton Park-drawwer se liggaam uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vermiste-kempton-park-drawwer-se-liggaam-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-druk&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=14 September 2026 |title=Druk op polisie neem toe ná moorde op vroue |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/druk-op-polisie-neem-toe-na-moorde-op-vroue/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-cachalia&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=15 September 2026 |title=Nóg 'n vrou se liggaam gevind; minister van polisie beloof optrede |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-vrou-se-liggaam-gevind-minister-van-polisie-beloof-optrede/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-president&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=President veroordeel vrouemoorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/president-veroordeel-vrouemoorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieveilig&quot;&gt;{{Cite web |last=Van der Watt |first=Elisma |date=15 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; ‘Vroue is nie meer veilig’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-vroue-is-nie-meer-veilig/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hoes&quot;&gt;{{Cite web |date=15 September 2026 |title=Sewe vroue dood: Hoës vergader |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/sewe-vroue-dood-hoes-vergader/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-agt&quot;&gt;{{Cite web |date=16 September 2026 |title=Ekurhuleni-vrouemoorde &amp;#124; Polisie ondersoek nou 8 moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-vrouemoorde-polisie-ondersoek-nou-8-moorde/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-backabuddy&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=16 September 2026 |title=Hulp stroom in vir vermoorde drawwer se dogter |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/hulp-stroom-in-vir-vermoorde-drawwer-se-dogter/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-motapane&quot;&gt;{{Cite web |last=Strydom |first=Nico |date=17 September 2026 |title=Vrouemoorde: Nog 'n slagoffer uitgeken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-nog-n-slagoffer-uitgeken/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-negende&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=17 September 2026 |title=Negende liggaam van vrou in Ekurhuleni gevind |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/negende-liggaam-van-vrou-in-ekurhuleni-gevind/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nkomo&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=18 September 2026 |title=Derde liggaam in Ekurhuleni-moorde geïdentifiseer |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/derde-liggaam-in-ekurhuleni-moorde-geidentifiseer/ |access-date=18 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-versigtiger&quot;&gt;{{Cite web |last=Mocke |first=Heléne |date=20 September 2026 |title=Moord op vroue &amp;#124; ‘Wees versigtiger’ is nie die oplossing |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/moord-op-vroue-wees-versigtiger-is-nie-die-oplossing/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-hardlopers&quot;&gt;{{Cite web |author=AFP |date=20 September 2026 |title=‘Ons wil ons strate terughê’: Hardlopers eis optrede ná Ekurhuleni-moorde |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ons-wil-ons-strate-terughe-hardlopers-eis-optrede-na-ekurhuleni-moorde/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-ontvoerings&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=20 September 2026 |title=76 ontvoerings in drie maande in Kempton Park aangeteken |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/76-ontvoerings-in-drie-maande-in-kempton-park-aangeteken/ |access-date=20 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-nieverbind&quot;&gt;{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=21 September 2026 |title=Ekurhuleni &amp;#124; ‘Nie alle sake noodwendig verbind’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/ekurhuleni-nie-alle-sake-noodwendig-verbind/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-deurbraak&quot;&gt;{{Cite web |last=Du Plessis |first=Janice |date=21 September 2026 |title=Deurbraak in moordsaak van negende vroueslagoffer in Gauteng |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/deurbraak-in-moordsaak-van-negende-vroueslagoffer-in-gauteng/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;mm-debat&quot;&gt;{{Cite web |last=Heyns |first=Tania |date=21 September 2026 |title=Vrouemoorde &amp;#124; Dringende debat in parlement aangevra |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vrouemoorde-dringende-debat-in-parlement-aangevra/ |access-date=21 September 2026 |website=[[Maroela Media]]}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Moord in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:2026]]</text>
      <sha1>jfg7shyx7zu3lr73mg3yzwo9vm3psp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Logan-korrupsieskandaal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469330</id>
    <revision>
      <id>2969081</id>
      <parentid>2968551</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>+ Verwysings</comment>
      <origin>2969081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3651" sha1="q8s2xq4v7p6v6y0z8nnzub4nsaftfxz" xml:space="preserve">Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die Matjiesfontein-spoorwegskandaal) was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]].&lt;ref name=&quot;thp&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jza&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;concort-za&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot; /&gt; Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.

==Agtergrond==
In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat reisigers in die hotel of restaurant op of naby die perron kon gaan eet. James Sivewright, die minister belas met die spoorweë, was sterk ten gunste van een konsessiehouer vir alle eetgeleenthede langs die spoorlyn. In hierdie plan is hy sterk ondersteun  deur sy vriende Rhodes en James Logan, die herbergier  op [[Matjiesfontein]] en boonop mede-Skot.  Rhodes, Sivewright en Logan was daarvoor bekend dat hulle nie ‘n duidelike grens tussen hulle persoonlike sakebelange en politieke bedrywighede gehandhaaf het nie.

==Politieke krisis==
Op 4 Oktober 1892 teken Sivewright die dokument wat die spysenieringskontrak  op die spoorlyn as ‘n monopolie vir 15 jaar aan Logan toeken. Hy doen dit sonder om tenders in te win, sonder om sy kollegas in die kabinet te raadpleeg en sonder om die konsep van die kontrak soos die gebruik was aan die prokureur-generaal se kantoor voor te lê. Die publiek se mening was dat die kontrak nie in die openbare belang was nie en is die reeds bestaande spanning in die regering hiermee op die spits gedryf. Die liberale politici [[Jacobus Wilhelmus  Sauer]], [[John X. Merriman]] en [[James Rose-Innes]] weier om verder saam met Sivewright in die kabinet te dien. Eintlik was dit maar ‘n ekskuus om die kabinet op te breek, want die verhoudinge was reeds nie goed nie. Dus val Rhodes se eerste kabinet. Toe Rhodes sy nuwe kabinet saamstel, was dit sonder Merriman, Rose-Innes en Sivewright. Ten spyte van die gebeure was Rhodes, Sivewright en Logan vir jare daarna nog in die politiek betrokke.

==Skadevergoeding==
Rhodes was verplig om die spysenieringskontrak terug te trek. Logan wend hom daarna tot die hof omdat hy weens die hele affêre aansienlike finansiële skade gely het. Die hof ken hom toe ‘n vir daardie tyd die besonder hoë bedrag van £5000 (uit die staatskas!) vir kontrakbreuk toe.

==Persone==
*James Douglas Logan (*Leston, Skotland, 26 November 1857 - †Matjiesfontein, 30 Julie 1920), hoteleienaar, omstrede en kleurryke karakter, politikus
*James Sivewright (*Fochabers, Elginshire, Skotland,  10 Desember 1848 - †Shropshire, 10 September 1916), ingenieur, sakeman en politikus

== Lees ook ==
* [[Matjiesfontein]]

==Bronnelys==
*Allen, Dean: Empire, War &amp; Cricket in South Africa – Logan of Matjiesfontein. [[Kaapstad]]: Zebra Press, 2015. ISBN 978-1-77022-847-4
*https://www.beyondnootka.com/biographies/Sivewright.html
*https://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&amp;entry=242

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;thp&quot;&gt;https://www.theheritageportal.co.za/article/empire-war-cricket-south-africa-logan-matjiesfontein&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;jza&quot;&gt;https://journals.co.za/doi/10.10520/AJA02500329_6929&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;concort-za&quot;&gt;https://collections.concourt.org.za/items/0f0ce806-7bdf-4c4f-8818-1f5714b0e3e5&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot;&gt;https://inafricaandbeyond.com/matjiesfontein/&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot;&gt;https://www.matjiesfontein.com/pages/history/&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Misdaad]]
[[Kategorie:Korrupsie]]</text>
      <sha1>q8s2xq4v7p6v6y0z8nnzub4nsaftfxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969084</id>
      <parentid>2969081</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Filled in 5 bare reference(s) with reFill 2</comment>
      <origin>2969084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4481" sha1="ck6c5kocw53hjynyfwghox5xfh89nq1" xml:space="preserve">Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die Matjiesfontein-spoorwegskandaal) was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]].&lt;ref name=&quot;thp&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jza&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;concort-za&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot; /&gt; Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.

==Agtergrond==
In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat reisigers in die hotel of restaurant op of naby die perron kon gaan eet. James Sivewright, die minister belas met die spoorweë, was sterk ten gunste van een konsessiehouer vir alle eetgeleenthede langs die spoorlyn. In hierdie plan is hy sterk ondersteun  deur sy vriende Rhodes en James Logan, die herbergier  op [[Matjiesfontein]] en boonop mede-Skot.  Rhodes, Sivewright en Logan was daarvoor bekend dat hulle nie ‘n duidelike grens tussen hulle persoonlike sakebelange en politieke bedrywighede gehandhaaf het nie.

==Politieke krisis==
Op 4 Oktober 1892 teken Sivewright die dokument wat die spysenieringskontrak  op die spoorlyn as ‘n monopolie vir 15 jaar aan Logan toeken. Hy doen dit sonder om tenders in te win, sonder om sy kollegas in die kabinet te raadpleeg en sonder om die konsep van die kontrak soos die gebruik was aan die prokureur-generaal se kantoor voor te lê. Die publiek se mening was dat die kontrak nie in die openbare belang was nie en is die reeds bestaande spanning in die regering hiermee op die spits gedryf. Die liberale politici [[Jacobus Wilhelmus  Sauer]], [[John X. Merriman]] en [[James Rose-Innes]] weier om verder saam met Sivewright in die kabinet te dien. Eintlik was dit maar ‘n ekskuus om die kabinet op te breek, want die verhoudinge was reeds nie goed nie. Dus val Rhodes se eerste kabinet. Toe Rhodes sy nuwe kabinet saamstel, was dit sonder Merriman, Rose-Innes en Sivewright. Ten spyte van die gebeure was Rhodes, Sivewright en Logan vir jare daarna nog in die politiek betrokke.

==Skadevergoeding==
Rhodes was verplig om die spysenieringskontrak terug te trek. Logan wend hom daarna tot die hof omdat hy weens die hele affêre aansienlike finansiële skade gely het. Die hof ken hom toe ‘n vir daardie tyd die besonder hoë bedrag van £5000 (uit die staatskas!) vir kontrakbreuk toe.

==Persone==
*James Douglas Logan (*Leston, Skotland, 26 November 1857 - †Matjiesfontein, 30 Julie 1920), hoteleienaar, omstrede en kleurryke karakter, politikus
*James Sivewright (*Fochabers, Elginshire, Skotland,  10 Desember 1848 - †Shropshire, 10 September 1916), ingenieur, sakeman en politikus

== Lees ook ==
* [[Matjiesfontein]]

==Bronnelys==
*Allen, Dean: Empire, War &amp; Cricket in South Africa – Logan of Matjiesfontein. [[Kaapstad]]: Zebra Press, 2015. ISBN 978-1-77022-847-4
*[https://www.beyondnootka.com/biographies/Sivewright.html James Sivewright]
*[https://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&amp;entry=242 Olive Schreiner Letters Online]

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;thp&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theheritageportal.co.za/article/empire-war-cricket-south-africa-logan-matjiesfontein|title=‘Empire, War &amp; Cricket in South Africa’: Logan of Matjiesfontein &amp;#124; The Heritage Portal|first=Dean|last=Allen|date=23 Feb. 2017|website=www.theheritageportal.co.za}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;jza&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://journals.co.za/doi/10.10520/AJA02500329_6929|title=The litigious laird of Matjiesfontein|first=L.|last=Rood|date=21 Des. 1997|publisher=Law Society of South Africa|journal=De Rebus|volume=1997|issue=359|pages=828–832|via=journals.co.za (Atypon)|doi=10.10520/AJA02500329_6929}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;concort-za&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://hdl.handle.net/20.500.12144/16076|title=Jimmy Logan : legendary litigant and 'laird of Matjiesfontein'|first=L.|last=Rood|date=21 Sep. 1997|publisher=De Rebus|via=collections.concourt.org.za}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot;&gt;{{Cite web|url=https://inafricaandbeyond.com/matjiesfontein/|title=Matjiesfontein – A small village with a huge history|date=03 Aug. 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.matjiesfontein.com/pages/history/|title=Matjiesfontein History - Matjiesfontein|website=www.matjiesfontein.com}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Misdaad]]
[[Kategorie:Korrupsie]]</text>
      <sha1>ck6c5kocw53hjynyfwghox5xfh89nq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969085</id>
      <parentid>2969084</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4475" sha1="h92mlmdfiz1pqlk215ce2y0sz45jmsu" xml:space="preserve">Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die Matjiesfontein-spoorwegskandaal) was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]].&lt;ref name=&quot;thp&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jza&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;concort-za&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot; /&gt; Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.

==Agtergrond==
In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat reisigers in die hotel of restaurant op of naby die perron kon gaan eet. James Sivewright, die minister belas met die spoorweë, was sterk ten gunste van een konsessiehouer vir alle eetgeleenthede langs die spoorlyn. In hierdie plan is hy sterk ondersteun  deur sy vriende Rhodes en James Logan, die herbergier  op [[Matjiesfontein]] en boonop mede-Skot.  Rhodes, Sivewright en Logan was daarvoor bekend dat hulle nie ‘n duidelike grens tussen hulle persoonlike sakebelange en politieke bedrywighede gehandhaaf het nie.

==Politieke krisis==
Op 4 Oktober 1892 teken Sivewright die dokument wat die spysenieringskontrak  op die spoorlyn as ‘n monopolie vir 15 jaar aan Logan toeken. Hy doen dit sonder om tenders in te win, sonder om sy kollegas in die kabinet te raadpleeg en sonder om die konsep van die kontrak soos die gebruik was aan die prokureur-generaal se kantoor voor te lê. Die publiek se mening was dat die kontrak nie in die openbare belang was nie en is die reeds bestaande spanning in die regering hiermee op die spits gedryf. Die liberale politici [[Jacobus Wilhelmus  Sauer]], [[John X. Merriman]] en [[James Rose-Innes]] weier om verder saam met Sivewright in die kabinet te dien. Eintlik was dit maar ‘n ekskuus om die kabinet op te breek, want die verhoudinge was reeds nie goed nie. Dus val Rhodes se eerste kabinet. Toe Rhodes sy nuwe kabinet saamstel, was dit sonder Merriman, Rose-Innes en Sivewright. Ten spyte van die gebeure was Rhodes, Sivewright en Logan vir jare daarna nog in die politiek betrokke.

==Skadevergoeding==
Rhodes was verplig om die spysenieringskontrak terug te trek. Logan wend hom daarna tot die hof omdat hy weens die hele affêre aansienlike finansiële skade gely het. Die hof ken hom toe ‘n vir daardie tyd die besonder hoë bedrag van £5000 (uit die staatskas!) vir kontrakbreuk toe.

==Persone==
*James Douglas Logan (*Leston, Skotland, 26 November 1857 - †Matjiesfontein, 30 Julie 1920), hoteleienaar, omstrede en kleurryke karakter, politikus
*James Sivewright (*Fochabers, Elginshire, Skotland,  10 Desember 1848 - †Shropshire, 10 September 1916), ingenieur, sakeman en politikus

== Lees ook ==
* [[Matjiesfontein]]

==Bronnelys==
*Allen, Dean: Empire, War &amp; Cricket in South Africa – Logan of Matjiesfontein. [[Kaapstad]]: Zebra Press, 2015. ISBN 978-1-77022-847-4
*[https://www.beyondnootka.com/biographies/Sivewright.html James Sivewright]
*[https://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&amp;entry=242 Olive Schreiner Letters Online]

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;thp&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theheritageportal.co.za/article/empire-war-cricket-south-africa-logan-matjiesfontein|title=‘Empire, War &amp; Cricket in South Africa’: Logan of Matjiesfontein &amp;#124; The Heritage Portal|first=Dean|last=Allen|date=2017-02-23|website=www.theheritageportal.co.za}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;jza&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://journals.co.za/doi/10.10520/AJA02500329_6929|title=The litigious laird of Matjiesfontein|first=L.|last=Rood|date=21 Des. 1997|publisher=Law Society of South Africa|journal=De Rebus|volume=1997|issue=359|pages=828–832|via=journals.co.za (Atypon)|doi=10.10520/AJA02500329_6929}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;concort-za&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://hdl.handle.net/20.500.12144/16076|title=Jimmy Logan : legendary litigant and 'laird of Matjiesfontein'|first=L.|last=Rood|date=1997-09-21|publisher=De Rebus|via=collections.concourt.org.za}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot;&gt;{{Cite web|url=https://inafricaandbeyond.com/matjiesfontein/|title=Matjiesfontein – A small village with a huge history|date=2014-08-03}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.matjiesfontein.com/pages/history/|title=Matjiesfontein History - Matjiesfontein|website=www.matjiesfontein.com}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Misdaad]]
[[Kategorie:Korrupsie]]</text>
      <sha1>h92mlmdfiz1pqlk215ce2y0sz45jmsu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969087</id>
      <parentid>2969085</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:40:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4473" sha1="bwuw3ejgkxeuvknpp9jkzdschrstucz" xml:space="preserve">Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die Matjiesfontein-spoorwegskandaal) was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]].&lt;ref name=&quot;thp&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jza&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;concort-za&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot; /&gt; Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.

==Agtergrond==
In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat reisigers in die hotel of restaurant op of naby die perron kon gaan eet. James Sivewright, die minister belas met die spoorweë, was sterk ten gunste van een konsessiehouer vir alle eetgeleenthede langs die spoorlyn. In hierdie plan is hy sterk ondersteun  deur sy vriende Rhodes en James Logan, die herbergier  op [[Matjiesfontein]] en boonop mede-Skot.  Rhodes, Sivewright en Logan was daarvoor bekend dat hulle nie ‘n duidelike grens tussen hulle persoonlike sakebelange en politieke bedrywighede gehandhaaf het nie.

==Politieke krisis==
Op 4 Oktober 1892 teken Sivewright die dokument wat die spysenieringskontrak  op die spoorlyn as ‘n monopolie vir 15 jaar aan Logan toeken. Hy doen dit sonder om tenders in te win, sonder om sy kollegas in die kabinet te raadpleeg en sonder om die konsep van die kontrak soos die gebruik was aan die prokureur-generaal se kantoor voor te lê. Die publiek se mening was dat die kontrak nie in die openbare belang was nie en is die reeds bestaande spanning in die regering hiermee op die spits gedryf. Die liberale politici [[Jacobus Wilhelmus  Sauer]], [[John X. Merriman]] en [[James Rose-Innes]] weier om verder saam met Sivewright in die kabinet te dien. Eintlik was dit maar ‘n ekskuus om die kabinet op te breek, want die verhoudinge was reeds nie goed nie. Dus val Rhodes se eerste kabinet. Toe Rhodes sy nuwe kabinet saamstel, was dit sonder Merriman, Rose-Innes en Sivewright. Ten spyte van die gebeure was Rhodes, Sivewright en Logan vir jare daarna nog in die politiek betrokke.

==Skadevergoeding==
Rhodes was verplig om die spysenieringskontrak terug te trek. Logan wend hom daarna tot die hof omdat hy weens die hele affêre aansienlike finansiële skade gely het. Die hof ken hom toe ‘n vir daardie tyd die besonder hoë bedrag van £5000 (uit die staatskas!) vir kontrakbreuk toe.

==Persone==
*James Douglas Logan (*Leston, Skotland, 26 November 1857 - †Matjiesfontein, 30 Julie 1920), hoteleienaar, omstrede en kleurryke karakter, politikus
*James Sivewright (*Fochabers, Elginshire, Skotland,  10 Desember 1848 - †Shropshire, 10 September 1916), ingenieur, sakeman en politikus

== Lees ook ==
* [[Matjiesfontein]]

==Bronnelys==
*Allen, Dean: Empire, War &amp; Cricket in South Africa – Logan of Matjiesfontein. [[Kaapstad]]: Zebra Press, 2015. ISBN 978-1-77022-847-4
*[https://www.beyondnootka.com/biographies/Sivewright.html James Sivewright]
*[https://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&amp;entry=242 Olive Schreiner Letters Online]

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;thp&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theheritageportal.co.za/article/empire-war-cricket-south-africa-logan-matjiesfontein|title=‘Empire, War &amp; Cricket in South Africa’: Logan of Matjiesfontein &amp;#124; The Heritage Portal|first=Dean|last=Allen|date=2017-02-23|website=www.theheritageportal.co.za}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;jza&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://journals.co.za/doi/10.10520/AJA02500329_6929|title=The litigious laird of Matjiesfontein|first=L.|last=Rood|date=1997-12-21|publisher=Law Society of South Africa|journal=De Rebus|volume=1997|issue=359|pages=828–832|via=journals.co.za (Atypon)|doi=10.10520/AJA02500329_6929}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;concort-za&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://hdl.handle.net/20.500.12144/16076|title=Jimmy Logan : legendary litigant and 'laird of Matjiesfontein'|first=L.|last=Rood|date=1997-09-21|publisher=De Rebus|via=collections.concourt.org.za}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot;&gt;{{Cite web|url=https://inafricaandbeyond.com/matjiesfontein/|title=Matjiesfontein – A small village with a huge history|date=2014-08-03}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.matjiesfontein.com/pages/history/|title=Matjiesfontein History - Matjiesfontein|website=www.matjiesfontein.com}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Misdaad]]
[[Kategorie:Korrupsie]]</text>
      <sha1>bwuw3ejgkxeuvknpp9jkzdschrstucz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969088</id>
      <parentid>2969087</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T10:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4479" sha1="oojrhho5moi5zsvbf3s4hy2y1gtyeag" xml:space="preserve">Die '''Logan-korrupsieskandeel''' (ook bekend as die '''Matjiesfontein-spoorwegskandaal''') was die gevolg van die onreëlmatige toekenning in 1892 van ‘n tender op die spoorweë van die [[Kaapkolonie]].&lt;ref name=&quot;thp&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jza&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;concort-za&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot; /&gt; Dit het tot ‘n politieke krisis gelei en die val van [[C.J. Rhodes]] se eerste kabinet.

==Agtergrond==
In die begin van spoorweë in Suid-Afrika was daar aan die passasierstreine geen eetwaens gekoppel nie. Treine het by die groter stasies lank genoeg stilgehou sodat reisigers in die hotel of restaurant op of naby die perron kon gaan eet. James Sivewright, die minister belas met die spoorweë, was sterk ten gunste van een konsessiehouer vir alle eetgeleenthede langs die spoorlyn. In hierdie plan is hy sterk ondersteun  deur sy vriende Rhodes en James Logan, die herbergier  op [[Matjiesfontein]] en boonop mede-Skot.  Rhodes, Sivewright en Logan was daarvoor bekend dat hulle nie ‘n duidelike grens tussen hulle persoonlike sakebelange en politieke bedrywighede gehandhaaf het nie.

==Politieke krisis==
Op 4 Oktober 1892 teken Sivewright die dokument wat die spysenieringskontrak  op die spoorlyn as ‘n monopolie vir 15 jaar aan Logan toeken. Hy doen dit sonder om tenders in te win, sonder om sy kollegas in die kabinet te raadpleeg en sonder om die konsep van die kontrak soos die gebruik was aan die prokureur-generaal se kantoor voor te lê. Die publiek se mening was dat die kontrak nie in die openbare belang was nie en is die reeds bestaande spanning in die regering hiermee op die spits gedryf. Die liberale politici [[Jacobus Wilhelmus  Sauer]], [[John X. Merriman]] en [[James Rose-Innes]] weier om verder saam met Sivewright in die kabinet te dien. Eintlik was dit maar ‘n ekskuus om die kabinet op te breek, want die verhoudinge was reeds nie goed nie. Dus val Rhodes se eerste kabinet. Toe Rhodes sy nuwe kabinet saamstel, was dit sonder Merriman, Rose-Innes en Sivewright. Ten spyte van die gebeure was Rhodes, Sivewright en Logan vir jare daarna nog in die politiek betrokke.

==Skadevergoeding==
Rhodes was verplig om die spysenieringskontrak terug te trek. Logan wend hom daarna tot die hof omdat hy weens die hele affêre aansienlike finansiële skade gely het. Die hof ken hom toe ‘n vir daardie tyd die besonder hoë bedrag van £5000 (uit die staatskas!) vir kontrakbreuk toe.

==Persone==
*James Douglas Logan (*Leston, Skotland, 26 November 1857 - †Matjiesfontein, 30 Julie 1920), hoteleienaar, omstrede en kleurryke karakter, politikus
*James Sivewright (*Fochabers, Elginshire, Skotland,  10 Desember 1848 - †Shropshire, 10 September 1916), ingenieur, sakeman en politikus

== Lees ook ==
* [[Matjiesfontein]]

==Bronnelys==
*Allen, Dean: Empire, War &amp; Cricket in South Africa – Logan of Matjiesfontein. [[Kaapstad]]: Zebra Press, 2015. ISBN 978-1-77022-847-4
*[https://www.beyondnootka.com/biographies/Sivewright.html James Sivewright]
*[https://www.oliveschreiner.org/vre?view=personae&amp;entry=242 Olive Schreiner Letters Online]

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;thp&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theheritageportal.co.za/article/empire-war-cricket-south-africa-logan-matjiesfontein|title=‘Empire, War &amp; Cricket in South Africa’: Logan of Matjiesfontein &amp;#124; The Heritage Portal|first=Dean|last=Allen|date=2017-02-23|website=www.theheritageportal.co.za}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;jza&quot;&gt;{{Cite journal|url=https://journals.co.za/doi/10.10520/AJA02500329_6929|title=The litigious laird of Matjiesfontein|first=L.|last=Rood|date=1997-12-21|publisher=Law Society of South Africa|journal=De Rebus|volume=1997|issue=359|pages=828–832|via=journals.co.za (Atypon)|doi=10.10520/AJA02500329_6929}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;concort-za&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://hdl.handle.net/20.500.12144/16076|title=Jimmy Logan : legendary litigant and 'laird of Matjiesfontein'|first=L.|last=Rood|date=1997-09-21|publisher=De Rebus|via=collections.concourt.org.za}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;inafricaandbeyond&quot;&gt;{{Cite web|url=https://inafricaandbeyond.com/matjiesfontein/|title=Matjiesfontein – A small village with a huge history|date=2014-08-03}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;matjiesfontein&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.matjiesfontein.com/pages/history/|title=Matjiesfontein History - Matjiesfontein|website=www.matjiesfontein.com}}&lt;/ref&gt;
}}

[[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Misdaad]]
[[Kategorie:Korrupsie]]</text>
      <sha1>oojrhho5moi5zsvbf3s4hy2y1gtyeag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bushveldt Carbineers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469397</id>
    <revision>
      <id>2969092</id>
      <parentid>2968543</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>bywerk</comment>
      <origin>2969092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6754" sha1="l7ko4dtcmpchzszso9xercy4157z6ix" xml:space="preserve">Die '''Bushveldt Carbineers''' ('''BVC'''), wat later as die '''Pietersburg Light Horse''' bekendgestaan het, was 'n kortstondige, onreëlmatige regiment berede infanterie wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[Suid-Afrika]] op die been gebring is.

==Agtergrond==
Die Bushveldt Carbineers (BVC) is op die been gebring om 'n teen-[[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]] te voer teen [[Boerekommando]]'s wat tydens die guerrilla-fase van die Tweede Vryheidsoorlog steeds in Noord-Transvaal, naby die grens met Portugees-Mosambiek, aktief was.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Wallace |first=Robert L. |url=https://archive.org/details/wallace-r-l-the-australians-at-the-boer-war/mode/2up |title=The Australians at the Boer War |date=1976 |publisher=Australian War Memorial |isbn=0642993912 |location=Campbell |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Werwers het hoofsaaklik op plaaslike vrywilligers gemik; aangesien daar egter minder plaaslike vrywilligers as verwag was, is die eenheid grotendeels aangevul deur Australiese, Engelse en Kanadese vrywilligers wie se vorige diensverpligtinge reeds verstryk het.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Nairn |first=Bede |url=https://archive.org/details/australiandictio0010unse/page/74/mode/2up? |title=Australian dictionary of biography. Vol.10, 1891-1939: Lat-Ner |last2=Serle |first2=Geoffrey |date=1986 |publisher=Melbourne University Press |location=Melborune |pages=74–75 |language=en}}&lt;/ref&gt; Volgens Robert Wallace se ''The Australians at the Boer War'' het Australiërs 90% van die BVC uitgemaak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Bekende vrywilligers wat by die BVC aangesluit het, sluit in Harry Morant, Peter Handcock en George Witton, wat almal voorheen in Australiese eenhede gedien het. Ten spyte van 'n hoë vergoeding van 7 sjielings per dag, het die BVC gedurende sy bestaan nooit meer as 320 vrywilligers gehad nie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt;

Die regiment, wat uit 320 man bestaan het, is op 21 Februarie 1901 gestig en het onder bevel gestaan van 'n Australiër, kolonel R. W. Lenehan, wat voorheen in die New South Wales Mounted Rifles gedien het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |date= |title=Bushveldt Carbineers |url=https://www.bwm.org.au/units/Bushveldt_Carbineers.php |access-date=23 Julie 2026 |website=The Australian National Boer War Memorial |ref={{sfnref|The Australian National Boer War Memorial}}}}&lt;/ref&gt; Die BVC was in Pietersburg, 260 kilometer noordoos van [[Pretoria]], gestasioneer en het tussen April en Desember 1901 aan gevegte in die Spelonken-streek van Noord-Transvaal deelgeneem.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die BVC het ook 40 Boere ingesluit wat in interneringskampe gewerf is.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Hierdie Boere was bekend as die [[National Scouts]] – onder die Boere ook bekend as &quot;hensoppers&quot; en onder die Britte as &quot;''joiners''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pakenham |first=Thomas |title=The Boer War |date=1 Desember 1991 |publisher=Little, Brown Book Group ABACUS |isbn=0-7474-0976-5 |location=London |pages=542, 571 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Diens==
Die BVC het vir die eerste keer in aksie getree toe dit in die lente van 1901 by generaal Herbert Plumer aangesluit het tydens sy opmars na Pietersburg.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Vanaf 26 Maart het die kolonne die Pretoria-Pietersburg-spoorlyn gevolg totdat dit die [[Pienaarsrivier]] bereik het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Terwyl hulle die kolonne vergesel het, was die BVC belas met die taak om Boere se [[sabotasie]]-aanvalle langs die spoorlyn te stuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; In 'n omstrede stap het die BVC Boerekrygsgevangenes in leë spoorwegwaens geplaas om Boere-aanvalle af te skrik – 'n maatreël wat baie doeltreffend geblyk het te wees.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende April het verskeie honderde Boerekommando's hulle naby Pietersburg aan die BVC oorgegee.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Teen die einde van April het die BVC in twee afsonderlike kolonnes opereer: een by 'n militêre buitepos naby die noorde van Pietersburg, bekend as &quot;Fort Edward&quot;, en 'n ander by 'n buitepos 48 km suidoos daarvan in die Strydpoort-distrik, onder bevel van luitenant Morant.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; In Junie het nog Boere hulle oorgegee aan die eenhede van Morant en kaptein Hunt by Fort Edward.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

In Julie 1901 is kaptein Robertson, die bevelvoerder van A-eskader, weens wangedrag ontslaan, waarna kaptein Percy Hunt die bevel oorgeneem het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 'n Maand later, in Augustus, het A-eskader 18 Boere, 15 waens en 500 stuks vee gevange geneem of beslag daarop gelê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Op 5 Augustus 1901 het kaptein Hunt en 17 soldate van die BVC na die plaas van Viljoen naby [[Modjadjiskloof|Duivelskloof]] – ongeveer 130 km oos van Fort Edward – gereis om veldkornet Viljoen gevange te neem; Hunt se eenheid is egter in 'n lokval gelei deur Boere-guerrillavegters van Viljoen se kommando.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Witton |first=George |url=https://archive.org/details/scapegoatsofempi0000witt/mode/2up |title=Scapegoats of the Empire: The True Story of Breaker Morant's Bushveldt Carbineers |date=1982 |publisher=Angus &amp; Robertson |isbn=0-207-14666-7 |location=London |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:52&lt;/sup&gt; Ná Hunt se dood het luitenante Morant, Handcock, Witton en Picton 'n reeks wraakmoorde op 12 Boere-kommando-lede uitgevoer ingevolge 'n beleid van &quot;geen genade&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |date=30 Maart 2021 |title=Villains or Victims |url=https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029003427/https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |archive-date=29 Oktober 2023 |access-date=23 Julie 2026 |website=www.awm.gov.au |ref={{sfnref|www.awm.gov.au}}}}&lt;/ref&gt;

Op 7 September 1901 is verskeie offisiere van die BVC, waaronder Morant, Handcock, Witton, Taylor en Picton, in hegtenis geneem en in Pietersburg opgesluit.&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 13, 2018 |title=Breaker Morant executed |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/breaker-morant-executed |access-date=23 Julie 2026 |publisher=National Museum of Australia |ref={{sfnref|National Museum of Australia|2018}}}}&lt;/ref&gt; Op 24 Oktober is majoor Lenehan ook in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Teen die middel van Oktober 1901 is die hele BVC na Pietersburg teruggeroep en is Fort Edward ontruim.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Die BVC is ontbind ná die krygsraadverhoor van die meerderheid van sy offisiere en op 1 Desember 1901 hernoem tot die Pietersburg Light Horse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt;


==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>l7ko4dtcmpchzszso9xercy4157z6ix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969093</id>
      <parentid>2969092</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Beeld</comment>
      <origin>2969093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6851" sha1="9kl13q0eg73l1zpikqc8ob3j12qb63l" xml:space="preserve">[[Lêer:RobertWilliamLenehanBushveldtCarbineers.png|duimnael|Die Bushveldt Carbineers in 1901.]]
Die '''Bushveldt Carbineers''' ('''BVC'''), wat later as die '''Pietersburg Light Horse''' bekendgestaan het, was 'n kortstondige, onreëlmatige regiment berede infanterie wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[Suid-Afrika]] op die been gebring is.

==Agtergrond==
Die Bushveldt Carbineers (BVC) is op die been gebring om 'n teen-[[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]] te voer teen [[Boerekommando]]'s wat tydens die guerrilla-fase van die Tweede Vryheidsoorlog steeds in Noord-Transvaal, naby die grens met Portugees-Mosambiek, aktief was.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Wallace |first=Robert L. |url=https://archive.org/details/wallace-r-l-the-australians-at-the-boer-war/mode/2up |title=The Australians at the Boer War |date=1976 |publisher=Australian War Memorial |isbn=0642993912 |location=Campbell |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Werwers het hoofsaaklik op plaaslike vrywilligers gemik; aangesien daar egter minder plaaslike vrywilligers as verwag was, is die eenheid grotendeels aangevul deur Australiese, Engelse en Kanadese vrywilligers wie se vorige diensverpligtinge reeds verstryk het.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Nairn |first=Bede |url=https://archive.org/details/australiandictio0010unse/page/74/mode/2up? |title=Australian dictionary of biography. Vol.10, 1891-1939: Lat-Ner |last2=Serle |first2=Geoffrey |date=1986 |publisher=Melbourne University Press |location=Melborune |pages=74–75 |language=en}}&lt;/ref&gt; Volgens Robert Wallace se ''The Australians at the Boer War'' het Australiërs 90% van die BVC uitgemaak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Bekende vrywilligers wat by die BVC aangesluit het, sluit in Harry Morant, Peter Handcock en George Witton, wat almal voorheen in Australiese eenhede gedien het. Ten spyte van 'n hoë vergoeding van 7 sjielings per dag, het die BVC gedurende sy bestaan nooit meer as 320 vrywilligers gehad nie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt;

Die regiment, wat uit 320 man bestaan het, is op 21 Februarie 1901 gestig en het onder bevel gestaan van 'n Australiër, kolonel R. W. Lenehan, wat voorheen in die New South Wales Mounted Rifles gedien het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |date= |title=Bushveldt Carbineers |url=https://www.bwm.org.au/units/Bushveldt_Carbineers.php |access-date=23 Julie 2026 |website=The Australian National Boer War Memorial |ref={{sfnref|The Australian National Boer War Memorial}}}}&lt;/ref&gt; Die BVC was in Pietersburg, 260 kilometer noordoos van [[Pretoria]], gestasioneer en het tussen April en Desember 1901 aan gevegte in die Spelonken-streek van Noord-Transvaal deelgeneem.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die BVC het ook 40 Boere ingesluit wat in interneringskampe gewerf is.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Hierdie Boere was bekend as die [[National Scouts]] – onder die Boere ook bekend as &quot;hensoppers&quot; en onder die Britte as &quot;''joiners''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pakenham |first=Thomas |title=The Boer War |date=1 Desember 1991 |publisher=Little, Brown Book Group ABACUS |isbn=0-7474-0976-5 |location=London |pages=542, 571 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Diens==
Die BVC het vir die eerste keer in aksie getree toe dit in die lente van 1901 by generaal Herbert Plumer aangesluit het tydens sy opmars na Pietersburg.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Vanaf 26 Maart het die kolonne die Pretoria-Pietersburg-spoorlyn gevolg totdat dit die [[Pienaarsrivier]] bereik het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Terwyl hulle die kolonne vergesel het, was die BVC belas met die taak om Boere se [[sabotasie]]-aanvalle langs die spoorlyn te stuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; In 'n omstrede stap het die BVC Boerekrygsgevangenes in leë spoorwegwaens geplaas om Boere-aanvalle af te skrik – 'n maatreël wat baie doeltreffend geblyk het te wees.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende April het verskeie honderde Boerekommando's hulle naby Pietersburg aan die BVC oorgegee.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Teen die einde van April het die BVC in twee afsonderlike kolonnes opereer: een by 'n militêre buitepos naby die noorde van Pietersburg, bekend as &quot;Fort Edward&quot;, en 'n ander by 'n buitepos 48 km suidoos daarvan in die Strydpoort-distrik, onder bevel van luitenant Morant.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; In Junie het nog Boere hulle oorgegee aan die eenhede van Morant en kaptein Hunt by Fort Edward.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

In Julie 1901 is kaptein Robertson, die bevelvoerder van A-eskader, weens wangedrag ontslaan, waarna kaptein Percy Hunt die bevel oorgeneem het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 'n Maand later, in Augustus, het A-eskader 18 Boere, 15 waens en 500 stuks vee gevange geneem of beslag daarop gelê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Op 5 Augustus 1901 het kaptein Hunt en 17 soldate van die BVC na die plaas van Viljoen naby [[Modjadjiskloof|Duivelskloof]] – ongeveer 130 km oos van Fort Edward – gereis om veldkornet Viljoen gevange te neem; Hunt se eenheid is egter in 'n lokval gelei deur Boere-guerrillavegters van Viljoen se kommando.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Witton |first=George |url=https://archive.org/details/scapegoatsofempi0000witt/mode/2up |title=Scapegoats of the Empire: The True Story of Breaker Morant's Bushveldt Carbineers |date=1982 |publisher=Angus &amp; Robertson |isbn=0-207-14666-7 |location=London |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:52&lt;/sup&gt; Ná Hunt se dood het luitenante Morant, Handcock, Witton en Picton 'n reeks wraakmoorde op 12 Boere-kommando-lede uitgevoer ingevolge 'n beleid van &quot;geen genade&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |date=30 Maart 2021 |title=Villains or Victims |url=https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029003427/https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |archive-date=29 Oktober 2023 |access-date=23 Julie 2026 |website=www.awm.gov.au |ref={{sfnref|www.awm.gov.au}}}}&lt;/ref&gt;

Op 7 September 1901 is verskeie offisiere van die BVC, waaronder Morant, Handcock, Witton, Taylor en Picton, in hegtenis geneem en in Pietersburg opgesluit.&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 13, 2018 |title=Breaker Morant executed |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/breaker-morant-executed |access-date=23 Julie 2026 |publisher=National Museum of Australia |ref={{sfnref|National Museum of Australia|2018}}}}&lt;/ref&gt; Op 24 Oktober is majoor Lenehan ook in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Teen die middel van Oktober 1901 is die hele BVC na Pietersburg teruggeroep en is Fort Edward ontruim.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Die BVC is ontbind ná die krygsraadverhoor van die meerderheid van sy offisiere en op 1 Desember 1901 hernoem tot die Pietersburg Light Horse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt;


==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>9kl13q0eg73l1zpikqc8ob3j12qb63l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969099</id>
      <parentid>2969093</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>bywerk</comment>
      <origin>2969099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8010" sha1="l1oi6ksojyxx44r3kvpt87eicd8dqfb" xml:space="preserve">[[Lêer:RobertWilliamLenehanBushveldtCarbineers.png|duimnael|Die Bushveldt Carbineers in 1901.]]
Die '''Bushveldt Carbineers''' ('''BVC'''), wat later as die '''Pietersburg Light Horse''' bekendgestaan het, was 'n kortstondige, onreëlmatige regiment berede infanterie wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[Suid-Afrika]] op die been gebring is.

==Agtergrond==
Die Bushveldt Carbineers (BVC) is op die been gebring om 'n teen-[[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]] te voer teen [[Boerekommando]]'s wat tydens die guerrilla-fase van die Tweede Vryheidsoorlog steeds in Noord-Transvaal, naby die grens met Portugees-Mosambiek, aktief was.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Wallace |first=Robert L. |url=https://archive.org/details/wallace-r-l-the-australians-at-the-boer-war/mode/2up |title=The Australians at the Boer War |date=1976 |publisher=Australian War Memorial |isbn=0642993912 |location=Campbell |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Werwers het hoofsaaklik op plaaslike vrywilligers gemik; aangesien daar egter minder plaaslike vrywilligers as verwag was, is die eenheid grotendeels aangevul deur Australiese, Engelse en Kanadese vrywilligers wie se vorige diensverpligtinge reeds verstryk het.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Nairn |first=Bede |url=https://archive.org/details/australiandictio0010unse/page/74/mode/2up? |title=Australian dictionary of biography. Vol.10, 1891-1939: Lat-Ner |last2=Serle |first2=Geoffrey |date=1986 |publisher=Melbourne University Press |location=Melborune |pages=74–75 |language=en}}&lt;/ref&gt; Volgens Robert Wallace se ''The Australians at the Boer War'' het Australiërs 90% van die BVC uitgemaak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Bekende vrywilligers wat by die BVC aangesluit het, sluit in Harry Morant, Peter Handcock en George Witton, wat almal voorheen in Australiese eenhede gedien het. Ten spyte van 'n hoë vergoeding van 7 sjielings per dag, het die BVC gedurende sy bestaan nooit meer as 320 vrywilligers gehad nie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt;

Die regiment, wat uit 320 man bestaan het, is op 21 Februarie 1901 gestig en het onder bevel gestaan van 'n Australiër, kolonel R. W. Lenehan, wat voorheen in die New South Wales Mounted Rifles gedien het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |date= |title=Bushveldt Carbineers |url=https://www.bwm.org.au/units/Bushveldt_Carbineers.php |access-date=23 Julie 2026 |website=The Australian National Boer War Memorial |ref={{sfnref|The Australian National Boer War Memorial}}}}&lt;/ref&gt; Die BVC was in Pietersburg, 260 kilometer noordoos van [[Pretoria]], gestasioneer en het tussen April en Desember 1901 aan gevegte in die Spelonken-streek van Noord-Transvaal deelgeneem.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die BVC het ook 40 Boere ingesluit wat in interneringskampe gewerf is.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Hierdie Boere was bekend as die [[National Scouts]] – onder die Boere ook bekend as &quot;hensoppers&quot; en onder die Britte as &quot;''joiners''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pakenham |first=Thomas |title=The Boer War |date=1 Desember 1991 |publisher=Little, Brown Book Group ABACUS |isbn=0-7474-0976-5 |location=London |pages=542, 571 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Diens==
Die BVC het vir die eerste keer in aksie getree toe dit in die lente van 1901 by generaal Herbert Plumer aangesluit het tydens sy opmars na Pietersburg.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Vanaf 26 Maart het die kolonne die Pretoria-Pietersburg-spoorlyn gevolg totdat dit die [[Pienaarsrivier]] bereik het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Terwyl hulle die kolonne vergesel het, was die BVC belas met die taak om Boere se [[sabotasie]]-aanvalle langs die spoorlyn te stuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; In 'n omstrede stap het die BVC Boerekrygsgevangenes in leë spoorwegwaens geplaas om Boere-aanvalle af te skrik – 'n maatreël wat baie doeltreffend geblyk het te wees.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende April het verskeie honderde Boerekommando's hulle naby Pietersburg aan die BVC oorgegee.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Teen die einde van April het die BVC in twee afsonderlike kolonnes opereer: een by 'n militêre buitepos naby die noorde van Pietersburg, bekend as &quot;Fort Edward&quot;, en 'n ander by 'n buitepos 48 km suidoos daarvan in die Strydpoort-distrik, onder bevel van luitenant Morant.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; In Junie het nog Boere hulle oorgegee aan die eenhede van Morant en kaptein Hunt by Fort Edward.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

In Julie 1901 is kaptein Robertson, die bevelvoerder van A-eskader, weens wangedrag ontslaan, waarna kaptein Percy Hunt die bevel oorgeneem het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 'n Maand later, in Augustus, het A-eskader 18 Boere, 15 waens en 500 stuks vee gevange geneem of beslag daarop gelê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Op 5 Augustus 1901 het kaptein Hunt en 17 soldate van die BVC na die plaas van Viljoen naby [[Modjadjiskloof|Duivelskloof]] – ongeveer 130 km oos van Fort Edward – gereis om veldkornet Viljoen gevange te neem; Hunt se eenheid is egter in 'n lokval gelei deur Boere-guerrillavegters van Viljoen se kommando.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Witton |first=George |url=https://archive.org/details/scapegoatsofempi0000witt/mode/2up |title=Scapegoats of the Empire: The True Story of Breaker Morant's Bushveldt Carbineers |date=1982 |publisher=Angus &amp; Robertson |isbn=0-207-14666-7 |location=London |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:52&lt;/sup&gt; Ná Hunt se dood het luitenante Morant, Handcock, Witton en Picton 'n reeks wraakmoorde op 12 Boere-kommando-lede uitgevoer ingevolge 'n beleid van &quot;geen genade&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |date=30 Maart 2021 |title=Villains or Victims |url=https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029003427/https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |archive-date=29 Oktober 2023 |access-date=23 Julie 2026 |website=www.awm.gov.au |ref={{sfnref|www.awm.gov.au}}}}&lt;/ref&gt;

Op 7 September 1901 is verskeie offisiere van die BVC, waaronder Morant, Handcock, Witton, Taylor en Picton, in hegtenis geneem en in Pietersburg opgesluit.&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 13, 2018 |title=Breaker Morant executed |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/breaker-morant-executed |access-date=23 Julie 2026 |publisher=National Museum of Australia |ref={{sfnref|National Museum of Australia|2018}}}}&lt;/ref&gt; Op 24 Oktober is majoor Lenehan ook in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Teen die middel van Oktober 1901 is die hele BVC na Pietersburg teruggeroep en is Fort Edward ontruim.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Die BVC is ontbind ná die krygsraadverhoor van die meerderheid van sy offisiere en op 1 Desember 1901 hernoem tot die Pietersburg Light Horse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt;

==Oorlogsmisdade==
Verskeie lede van die BVC is in hegtenis geneem vir die pleeg van [[Oorlogmisdaad|oorlogsmisdade]], hoofsaaklik vir die summiere teregstelling van krygsgevangenes ingevolge 'n beweerde beleid van &quot;geen genade nie&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=FitzSimons |first=Peter |date=2 Oktober 2020 |title=Breaker Morant's deadly revenge for a mate's killing |url=https://www.smh.com.au/culture/books/breaker-morant-s-deadly-revenge-for-a-mate-s-killing-20201022-p567m0.html |access-date=23 Julie 2026 |website=smh.com.au}}&lt;/ref&gt; Die volgende individue van die BVC is vir oorlogsmisdade in hegtenis geneem:

*Luitenant [[Harry Morant]]
*Luitenant Peter Handcock
*Luitenant George Witton
*Kaptein Alfred Taylor
*Luitenant Picton
*Sersant-majoor E. Hammett
*C.H.G. Hannam

==Ongevalle==
Die BVC het altesaam 15 ongevalle gely: 8 gesneuweldes, 3 sterftes weens siekte en 4 gewondes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Bevelvoerders==
*Luitenant-kolonel Hall.
*Majoor Robert Lenehan.
*Kaptein Roberts, oorspronklike bevelvoerder van A-eskadron.
*Kaptein Alfred Taylor, intelligensie-offisier.
*Kaptein Percy Hunt, plaasvervangende bevelvoerder van A-eskadron.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>l1oi6ksojyxx44r3kvpt87eicd8dqfb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969107</id>
      <parentid>2969099</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>bywerk</comment>
      <origin>2969107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8697" sha1="sxj1p8j8cbe3x4mye19lfi0idkgxwrd" xml:space="preserve">[[Lêer:RobertWilliamLenehanBushveldtCarbineers.png|duimnael|Die Bushveldt Carbineers in 1901.]]
Die '''Bushveldt Carbineers''' ('''BVC'''), wat later as die '''Pietersburg Light Horse''' bekendgestaan het, was 'n kortstondige, onreëlmatige regiment berede infanterie wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[Suid-Afrika]] op die been gebring is.

==Agtergrond==
Die Bushveldt Carbineers (BVC) is op die been gebring om 'n teen-[[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]] te voer teen [[Boerekommando]]'s wat tydens die guerrilla-fase van die Tweede Vryheidsoorlog steeds in Noord-Transvaal, naby die grens met Portugees-Mosambiek, aktief was.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Wallace |first=Robert L. |url=https://archive.org/details/wallace-r-l-the-australians-at-the-boer-war/mode/2up |title=The Australians at the Boer War |date=1976 |publisher=Australian War Memorial |isbn=0642993912 |location=Campbell |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Werwers het hoofsaaklik op plaaslike vrywilligers gemik; aangesien daar egter minder plaaslike vrywilligers as verwag was, is die eenheid grotendeels aangevul deur Australiese, Engelse en Kanadese vrywilligers wie se vorige diensverpligtinge reeds verstryk het.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Nairn |first=Bede |url=https://archive.org/details/australiandictio0010unse/page/74/mode/2up? |title=Australian dictionary of biography. Vol.10, 1891-1939: Lat-Ner |last2=Serle |first2=Geoffrey |date=1986 |publisher=Melbourne University Press |location=Melborune |pages=74–75 |language=en}}&lt;/ref&gt; Volgens Robert Wallace se ''The Australians at the Boer War'' het Australiërs 90% van die BVC uitgemaak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Bekende vrywilligers wat by die BVC aangesluit het, sluit in Harry Morant, Peter Handcock en George Witton, wat almal voorheen in Australiese eenhede gedien het. Ten spyte van 'n hoë vergoeding van 7 sjielings per dag, het die BVC gedurende sy bestaan nooit meer as 320 vrywilligers gehad nie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt;

Die regiment, wat uit 320 man bestaan het, is op 21 Februarie 1901 gestig en het onder bevel gestaan van 'n Australiër, kolonel R. W. Lenehan, wat voorheen in die New South Wales Mounted Rifles gedien het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |date= |title=Bushveldt Carbineers |url=https://www.bwm.org.au/units/Bushveldt_Carbineers.php |access-date=23 Julie 2026 |website=The Australian National Boer War Memorial |ref={{sfnref|The Australian National Boer War Memorial}}}}&lt;/ref&gt; Die BVC was in Pietersburg, 260 kilometer noordoos van [[Pretoria]], gestasioneer en het tussen April en Desember 1901 aan gevegte in die Spelonken-streek van Noord-Transvaal deelgeneem.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die BVC het ook 40 Boere ingesluit wat in interneringskampe gewerf is.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Hierdie Boere was bekend as die [[National Scouts]] – onder die Boere ook bekend as &quot;hensoppers&quot; en onder die Britte as &quot;''joiners''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pakenham |first=Thomas |title=The Boer War |date=1 Desember 1991 |publisher=Little, Brown Book Group ABACUS |isbn=0-7474-0976-5 |location=London |pages=542, 571 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Diens==
Die BVC het vir die eerste keer in aksie getree toe dit in die lente van 1901 by generaal Herbert Plumer aangesluit het tydens sy opmars na Pietersburg.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Vanaf 26 Maart het die kolonne die Pretoria-Pietersburg-spoorlyn gevolg totdat dit die [[Pienaarsrivier]] bereik het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Terwyl hulle die kolonne vergesel het, was die BVC belas met die taak om Boere se [[sabotasie]]-aanvalle langs die spoorlyn te stuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; In 'n omstrede stap het die BVC Boerekrygsgevangenes in leë spoorwegwaens geplaas om Boere-aanvalle af te skrik – 'n maatreël wat baie doeltreffend geblyk het te wees.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende April het verskeie honderde Boerekommando's hulle naby Pietersburg aan die BVC oorgegee.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Teen die einde van April het die BVC in twee afsonderlike kolonnes opereer: een by 'n militêre buitepos naby die noorde van Pietersburg, bekend as &quot;Fort Edward&quot;, en 'n ander by 'n buitepos 48 km suidoos daarvan in die Strydpoort-distrik, onder bevel van luitenant Morant.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; In Junie het nog Boere hulle oorgegee aan die eenhede van Morant en kaptein Hunt by Fort Edward.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

In Julie 1901 is kaptein Robertson, die bevelvoerder van A-eskader, weens wangedrag ontslaan, waarna kaptein Percy Hunt die bevel oorgeneem het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 'n Maand later, in Augustus, het A-eskader 18 Boere, 15 waens en 500 stuks vee gevange geneem of beslag daarop gelê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Op 5 Augustus 1901 het kaptein Hunt en 17 soldate van die BVC na die plaas van Viljoen naby [[Modjadjiskloof|Duivelskloof]] – ongeveer 130 km oos van Fort Edward – gereis om veldkornet Viljoen gevange te neem; Hunt se eenheid is egter in 'n lokval gelei deur Boere-guerrillavegters van Viljoen se kommando.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Witton |first=George |url=https://archive.org/details/scapegoatsofempi0000witt/mode/2up |title=Scapegoats of the Empire: The True Story of Breaker Morant's Bushveldt Carbineers |date=1982 |publisher=Angus &amp; Robertson |isbn=0-207-14666-7 |location=London |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:52&lt;/sup&gt; Ná Hunt se dood het luitenante Morant, Handcock, Witton en Picton 'n reeks wraakmoorde op 12 Boere-kommando-lede uitgevoer ingevolge 'n beleid van &quot;geen genade&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |date=30 Maart 2021 |title=Villains or Victims |url=https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029003427/https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |archive-date=29 Oktober 2023 |access-date=23 Julie 2026 |website=www.awm.gov.au |ref={{sfnref|www.awm.gov.au}}}}&lt;/ref&gt;

Op 7 September 1901 is verskeie offisiere van die BVC, waaronder Morant, Handcock, Witton, Taylor en Picton, in hegtenis geneem en in Pietersburg opgesluit.&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 13, 2018 |title=Breaker Morant executed |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/breaker-morant-executed |access-date=23 Julie 2026 |publisher=National Museum of Australia |ref={{sfnref|National Museum of Australia|2018}}}}&lt;/ref&gt; Op 24 Oktober is majoor Lenehan ook in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Teen die middel van Oktober 1901 is die hele BVC na Pietersburg teruggeroep en is Fort Edward ontruim.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Die BVC is ontbind ná die krygsraadverhoor van die meerderheid van sy offisiere en op 1 Desember 1901 hernoem tot die Pietersburg Light Horse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt;

==Oorlogsmisdade==
Verskeie lede van die BVC is in hegtenis geneem vir die pleeg van [[Oorlogmisdaad|oorlogsmisdade]], hoofsaaklik vir die summiere teregstelling van krygsgevangenes ingevolge 'n beweerde beleid van &quot;geen genade nie&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=FitzSimons |first=Peter |date=2 Oktober 2020 |title=Breaker Morant's deadly revenge for a mate's killing |url=https://www.smh.com.au/culture/books/breaker-morant-s-deadly-revenge-for-a-mate-s-killing-20201022-p567m0.html |access-date=23 Julie 2026 |website=smh.com.au}}&lt;/ref&gt; Die volgende individue van die BVC is vir oorlogsmisdade in hegtenis geneem:

*Luitenant [[Harry Morant]]
*Luitenant Peter Handcock
*Luitenant George Witton
*Kaptein Alfred Taylor
*Luitenant Picton
*Sersant-majoor E. Hammett
*C.H.G. Hannam

==Ongevalle==
Die BVC het altesaam 15 ongevalle gely: 8 gesneuweldes, 3 sterftes weens siekte en 4 gewondes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Bevelvoerders==
*Luitenant-kolonel Hall.
*Majoor Robert Lenehan.
*Kaptein Roberts, oorspronklike bevelvoerder van A-eskadron.
*Kaptein Alfred Taylor, intelligensie-offisier.
*Kaptein Percy Hunt, plaasvervangende bevelvoerder van A-eskadron.

==In populêre media==
Die rolprent ''Breaker Morant'' (1980) beeld die eenheid uit waarin die Australiese luitenante Harry Morant en Peter Handcock gedien het toe hulle voor 'n krygsraad verskyn het. Hulle is op 27 Februarie 1902 deur 'n [[vuurpeloton]] van die Cameron Highlanders tereggestel, nadat die Britse leër hulle skuldig bevind het aan die moord op 'n burgerlike en Boere-krygsgevangenes. Morant het beweer dat die BVC opdrag gekry het om nie gevangenes te neem nie. Luitenant George Witton, wat deur dieselfde krygsraad ter dood veroordeel is, maar wie se vonnis later na lewenslange gevangenisstraf versag is, is ná openbare protes vrygelaat; hy het 32 maande uitgedien.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>sxj1p8j8cbe3x4mye19lfi0idkgxwrd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969115</id>
      <parentid>2969107</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Diens */ Kaart</comment>
      <origin>2969115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8854" sha1="nu4cppmge0dx3q1dberygjo61vnc7g2" xml:space="preserve">[[Lêer:RobertWilliamLenehanBushveldtCarbineers.png|duimnael|Die Bushveldt Carbineers in 1901.]]
Die '''Bushveldt Carbineers''' ('''BVC'''), wat later as die '''Pietersburg Light Horse''' bekendgestaan het, was 'n kortstondige, onreëlmatige regiment berede infanterie wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[Suid-Afrika]] op die been gebring is.

==Agtergrond==
Die Bushveldt Carbineers (BVC) is op die been gebring om 'n teen-[[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]] te voer teen [[Boerekommando]]'s wat tydens die guerrilla-fase van die Tweede Vryheidsoorlog steeds in Noord-Transvaal, naby die grens met Portugees-Mosambiek, aktief was.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Wallace |first=Robert L. |url=https://archive.org/details/wallace-r-l-the-australians-at-the-boer-war/mode/2up |title=The Australians at the Boer War |date=1976 |publisher=Australian War Memorial |isbn=0642993912 |location=Campbell |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Werwers het hoofsaaklik op plaaslike vrywilligers gemik; aangesien daar egter minder plaaslike vrywilligers as verwag was, is die eenheid grotendeels aangevul deur Australiese, Engelse en Kanadese vrywilligers wie se vorige diensverpligtinge reeds verstryk het.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Nairn |first=Bede |url=https://archive.org/details/australiandictio0010unse/page/74/mode/2up? |title=Australian dictionary of biography. Vol.10, 1891-1939: Lat-Ner |last2=Serle |first2=Geoffrey |date=1986 |publisher=Melbourne University Press |location=Melborune |pages=74–75 |language=en}}&lt;/ref&gt; Volgens Robert Wallace se ''The Australians at the Boer War'' het Australiërs 90% van die BVC uitgemaak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Bekende vrywilligers wat by die BVC aangesluit het, sluit in Harry Morant, Peter Handcock en George Witton, wat almal voorheen in Australiese eenhede gedien het. Ten spyte van 'n hoë vergoeding van 7 sjielings per dag, het die BVC gedurende sy bestaan nooit meer as 320 vrywilligers gehad nie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt;

Die regiment, wat uit 320 man bestaan het, is op 21 Februarie 1901 gestig en het onder bevel gestaan van 'n Australiër, kolonel R. W. Lenehan, wat voorheen in die New South Wales Mounted Rifles gedien het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |date= |title=Bushveldt Carbineers |url=https://www.bwm.org.au/units/Bushveldt_Carbineers.php |access-date=23 Julie 2026 |website=The Australian National Boer War Memorial |ref={{sfnref|The Australian National Boer War Memorial}}}}&lt;/ref&gt; Die BVC was in Pietersburg, 260 kilometer noordoos van [[Pretoria]], gestasioneer en het tussen April en Desember 1901 aan gevegte in die Spelonken-streek van Noord-Transvaal deelgeneem.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die BVC het ook 40 Boere ingesluit wat in interneringskampe gewerf is.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Hierdie Boere was bekend as die [[National Scouts]] – onder die Boere ook bekend as &quot;hensoppers&quot; en onder die Britte as &quot;''joiners''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pakenham |first=Thomas |title=The Boer War |date=1 Desember 1991 |publisher=Little, Brown Book Group ABACUS |isbn=0-7474-0976-5 |location=London |pages=542, 571 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Diens==
[[Lêer:Map of Bushveldt Carbineers in northern Transvaal.png|links|duimnael|Kaart van die Bushveldt Carbineers se operasionele gebied in Noord-Transvaal.]]
Die BVC het vir die eerste keer in aksie getree toe dit in die lente van 1901 by generaal Herbert Plumer aangesluit het tydens sy opmars na Pietersburg.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Vanaf 26 Maart het die kolonne die Pretoria-Pietersburg-spoorlyn gevolg totdat dit die [[Pienaarsrivier]] bereik het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Terwyl hulle die kolonne vergesel het, was die BVC belas met die taak om Boere se [[sabotasie]]-aanvalle langs die spoorlyn te stuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; In 'n omstrede stap het die BVC Boerekrygsgevangenes in leë spoorwegwaens geplaas om Boere-aanvalle af te skrik – 'n maatreël wat baie doeltreffend geblyk het te wees.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende April het verskeie honderde Boerekommando's hulle naby Pietersburg aan die BVC oorgegee.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Teen die einde van April het die BVC in twee afsonderlike kolonnes opereer: een by 'n militêre buitepos naby die noorde van Pietersburg, bekend as &quot;Fort Edward&quot;, en 'n ander by 'n buitepos 48 km suidoos daarvan in die Strydpoort-distrik, onder bevel van luitenant Morant.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; In Junie het nog Boere hulle oorgegee aan die eenhede van Morant en kaptein Hunt by Fort Edward.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

In Julie 1901 is kaptein Robertson, die bevelvoerder van A-eskader, weens wangedrag ontslaan, waarna kaptein Percy Hunt die bevel oorgeneem het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 'n Maand later, in Augustus, het A-eskader 18 Boere, 15 waens en 500 stuks vee gevange geneem of beslag daarop gelê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Op 5 Augustus 1901 het kaptein Hunt en 17 soldate van die BVC na die plaas van Viljoen naby [[Modjadjiskloof|Duivelskloof]] – ongeveer 130 km oos van Fort Edward – gereis om veldkornet Viljoen gevange te neem; Hunt se eenheid is egter in 'n lokval gelei deur Boere-guerrillavegters van Viljoen se kommando.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Witton |first=George |url=https://archive.org/details/scapegoatsofempi0000witt/mode/2up |title=Scapegoats of the Empire: The True Story of Breaker Morant's Bushveldt Carbineers |date=1982 |publisher=Angus &amp; Robertson |isbn=0-207-14666-7 |location=London |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:52&lt;/sup&gt; Ná Hunt se dood het luitenante Morant, Handcock, Witton en Picton 'n reeks wraakmoorde op 12 Boere-kommando-lede uitgevoer ingevolge 'n beleid van &quot;geen genade&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |date=30 Maart 2021 |title=Villains or Victims |url=https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029003427/https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |archive-date=29 Oktober 2023 |access-date=23 Julie 2026 |website=www.awm.gov.au |ref={{sfnref|www.awm.gov.au}}}}&lt;/ref&gt;

Op 7 September 1901 is verskeie offisiere van die BVC, waaronder Morant, Handcock, Witton, Taylor en Picton, in hegtenis geneem en in Pietersburg opgesluit.&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 13, 2018 |title=Breaker Morant executed |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/breaker-morant-executed |access-date=23 Julie 2026 |publisher=National Museum of Australia |ref={{sfnref|National Museum of Australia|2018}}}}&lt;/ref&gt; Op 24 Oktober is majoor Lenehan ook in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Teen die middel van Oktober 1901 is die hele BVC na Pietersburg teruggeroep en is Fort Edward ontruim.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Die BVC is ontbind ná die krygsraadverhoor van die meerderheid van sy offisiere en op 1 Desember 1901 hernoem tot die Pietersburg Light Horse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt;

==Oorlogsmisdade==
Verskeie lede van die BVC is in hegtenis geneem vir die pleeg van [[Oorlogmisdaad|oorlogsmisdade]], hoofsaaklik vir die summiere teregstelling van krygsgevangenes ingevolge 'n beweerde beleid van &quot;geen genade nie&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=FitzSimons |first=Peter |date=2 Oktober 2020 |title=Breaker Morant's deadly revenge for a mate's killing |url=https://www.smh.com.au/culture/books/breaker-morant-s-deadly-revenge-for-a-mate-s-killing-20201022-p567m0.html |access-date=23 Julie 2026 |website=smh.com.au}}&lt;/ref&gt; Die volgende individue van die BVC is vir oorlogsmisdade in hegtenis geneem:

*Luitenant [[Harry Morant]]
*Luitenant Peter Handcock
*Luitenant George Witton
*Kaptein Alfred Taylor
*Luitenant Picton
*Sersant-majoor E. Hammett
*C.H.G. Hannam

==Ongevalle==
Die BVC het altesaam 15 ongevalle gely: 8 gesneuweldes, 3 sterftes weens siekte en 4 gewondes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Bevelvoerders==
*Luitenant-kolonel Hall.
*Majoor Robert Lenehan.
*Kaptein Roberts, oorspronklike bevelvoerder van A-eskadron.
*Kaptein Alfred Taylor, intelligensie-offisier.
*Kaptein Percy Hunt, plaasvervangende bevelvoerder van A-eskadron.

==In populêre media==
Die rolprent ''Breaker Morant'' (1980) beeld die eenheid uit waarin die Australiese luitenante Harry Morant en Peter Handcock gedien het toe hulle voor 'n krygsraad verskyn het. Hulle is op 27 Februarie 1902 deur 'n [[vuurpeloton]] van die Cameron Highlanders tereggestel, nadat die Britse leër hulle skuldig bevind het aan die moord op 'n burgerlike en Boere-krygsgevangenes. Morant het beweer dat die BVC opdrag gekry het om nie gevangenes te neem nie. Luitenant George Witton, wat deur dieselfde krygsraad ter dood veroordeel is, maar wie se vonnis later na lewenslange gevangenisstraf versag is, is ná openbare protes vrygelaat; hy het 32 maande uitgedien.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>nu4cppmge0dx3q1dberygjo61vnc7g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969119</id>
      <parentid>2969115</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Agtergrond */ Beeld</comment>
      <origin>2969119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9265" sha1="sdbl9jsf0nkojgf6b41dksh5iam9scc" xml:space="preserve">[[Lêer:RobertWilliamLenehanBushveldtCarbineers.png|duimnael|Die Bushveldt Carbineers in 1901.]]
Die '''Bushveldt Carbineers''' ('''BVC'''), wat later as die '''Pietersburg Light Horse''' bekendgestaan het, was 'n kortstondige, onreëlmatige regiment berede infanterie wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[Suid-Afrika]] op die been gebring is.

==Agtergrond==
[[Lêer:Group portrait of officers of the Bushveldt Carbineers.jpg|links|duimnael|Groepsfoto van offisiere van die Bushveldt Carbineers. Van links na regs: Luitenant (Lt.) Peter Handcock; Lt. Henry 'Harry' Harbord Morant; óf dr. Johnston óf dr. Neel; Kaptein (Kapt.) Percy Frederick Hunt; Kapt. Alfred Taylor en Lt. Harry Picton. Sommige offisiere dra swart armbande ter nagedagtenis aan koningin Victoria.]]
Die Bushveldt Carbineers (BVC) is op die been gebring om 'n teen-[[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]] te voer teen [[Boerekommando]]'s wat tydens die guerrilla-fase van die Tweede Vryheidsoorlog steeds in Noord-Transvaal, naby die grens met Portugees-Mosambiek, aktief was.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Wallace |first=Robert L. |url=https://archive.org/details/wallace-r-l-the-australians-at-the-boer-war/mode/2up |title=The Australians at the Boer War |date=1976 |publisher=Australian War Memorial |isbn=0642993912 |location=Campbell |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Werwers het hoofsaaklik op plaaslike vrywilligers gemik; aangesien daar egter minder plaaslike vrywilligers as verwag was, is die eenheid grotendeels aangevul deur Australiese, Engelse en Kanadese vrywilligers wie se vorige diensverpligtinge reeds verstryk het.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Nairn |first=Bede |url=https://archive.org/details/australiandictio0010unse/page/74/mode/2up? |title=Australian dictionary of biography. Vol.10, 1891-1939: Lat-Ner |last2=Serle |first2=Geoffrey |date=1986 |publisher=Melbourne University Press |location=Melborune |pages=74–75 |language=en}}&lt;/ref&gt; Volgens Robert Wallace se ''The Australians at the Boer War'' het Australiërs 90% van die BVC uitgemaak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Bekende vrywilligers wat by die BVC aangesluit het, sluit in Harry Morant, Peter Handcock en George Witton, wat almal voorheen in Australiese eenhede gedien het. Ten spyte van 'n hoë vergoeding van 7 sjielings per dag, het die BVC gedurende sy bestaan nooit meer as 320 vrywilligers gehad nie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt;

Die regiment, wat uit 320 man bestaan het, is op 21 Februarie 1901 gestig en het onder bevel gestaan van 'n Australiër, kolonel R. W. Lenehan, wat voorheen in die New South Wales Mounted Rifles gedien het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |date= |title=Bushveldt Carbineers |url=https://www.bwm.org.au/units/Bushveldt_Carbineers.php |access-date=23 Julie 2026 |website=The Australian National Boer War Memorial |ref={{sfnref|The Australian National Boer War Memorial}}}}&lt;/ref&gt; Die BVC was in Pietersburg, 260 kilometer noordoos van [[Pretoria]], gestasioneer en het tussen April en Desember 1901 aan gevegte in die Spelonken-streek van Noord-Transvaal deelgeneem.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die BVC het ook 40 Boere ingesluit wat in interneringskampe gewerf is.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Hierdie Boere was bekend as die [[National Scouts]] – onder die Boere ook bekend as &quot;hensoppers&quot; en onder die Britte as &quot;''joiners''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pakenham |first=Thomas |title=The Boer War |date=1 Desember 1991 |publisher=Little, Brown Book Group ABACUS |isbn=0-7474-0976-5 |location=London |pages=542, 571 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Diens==
[[Lêer:Map of Bushveldt Carbineers in northern Transvaal.png|links|duimnael|Kaart van die Bushveldt Carbineers se operasionele gebied in Noord-Transvaal.]]
Die BVC het vir die eerste keer in aksie getree toe dit in die lente van 1901 by generaal Herbert Plumer aangesluit het tydens sy opmars na Pietersburg.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Vanaf 26 Maart het die kolonne die Pretoria-Pietersburg-spoorlyn gevolg totdat dit die [[Pienaarsrivier]] bereik het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Terwyl hulle die kolonne vergesel het, was die BVC belas met die taak om Boere se [[sabotasie]]-aanvalle langs die spoorlyn te stuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; In 'n omstrede stap het die BVC Boerekrygsgevangenes in leë spoorwegwaens geplaas om Boere-aanvalle af te skrik – 'n maatreël wat baie doeltreffend geblyk het te wees.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende April het verskeie honderde Boerekommando's hulle naby Pietersburg aan die BVC oorgegee.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Teen die einde van April het die BVC in twee afsonderlike kolonnes opereer: een by 'n militêre buitepos naby die noorde van Pietersburg, bekend as &quot;Fort Edward&quot;, en 'n ander by 'n buitepos 48 km suidoos daarvan in die Strydpoort-distrik, onder bevel van luitenant Morant.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; In Junie het nog Boere hulle oorgegee aan die eenhede van Morant en kaptein Hunt by Fort Edward.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

In Julie 1901 is kaptein Robertson, die bevelvoerder van A-eskader, weens wangedrag ontslaan, waarna kaptein Percy Hunt die bevel oorgeneem het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 'n Maand later, in Augustus, het A-eskader 18 Boere, 15 waens en 500 stuks vee gevange geneem of beslag daarop gelê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Op 5 Augustus 1901 het kaptein Hunt en 17 soldate van die BVC na die plaas van Viljoen naby [[Modjadjiskloof|Duivelskloof]] – ongeveer 130 km oos van Fort Edward – gereis om veldkornet Viljoen gevange te neem; Hunt se eenheid is egter in 'n lokval gelei deur Boere-guerrillavegters van Viljoen se kommando.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Witton |first=George |url=https://archive.org/details/scapegoatsofempi0000witt/mode/2up |title=Scapegoats of the Empire: The True Story of Breaker Morant's Bushveldt Carbineers |date=1982 |publisher=Angus &amp; Robertson |isbn=0-207-14666-7 |location=London |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:52&lt;/sup&gt; Ná Hunt se dood het luitenante Morant, Handcock, Witton en Picton 'n reeks wraakmoorde op 12 Boere-kommando-lede uitgevoer ingevolge 'n beleid van &quot;geen genade&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |date=30 Maart 2021 |title=Villains or Victims |url=https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029003427/https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |archive-date=29 Oktober 2023 |access-date=23 Julie 2026 |website=www.awm.gov.au |ref={{sfnref|www.awm.gov.au}}}}&lt;/ref&gt;

Op 7 September 1901 is verskeie offisiere van die BVC, waaronder Morant, Handcock, Witton, Taylor en Picton, in hegtenis geneem en in Pietersburg opgesluit.&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 13, 2018 |title=Breaker Morant executed |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/breaker-morant-executed |access-date=23 Julie 2026 |publisher=National Museum of Australia |ref={{sfnref|National Museum of Australia|2018}}}}&lt;/ref&gt; Op 24 Oktober is majoor Lenehan ook in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Teen die middel van Oktober 1901 is die hele BVC na Pietersburg teruggeroep en is Fort Edward ontruim.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Die BVC is ontbind ná die krygsraadverhoor van die meerderheid van sy offisiere en op 1 Desember 1901 hernoem tot die Pietersburg Light Horse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt;

==Oorlogsmisdade==
Verskeie lede van die BVC is in hegtenis geneem vir die pleeg van [[Oorlogmisdaad|oorlogsmisdade]], hoofsaaklik vir die summiere teregstelling van krygsgevangenes ingevolge 'n beweerde beleid van &quot;geen genade nie&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=FitzSimons |first=Peter |date=2 Oktober 2020 |title=Breaker Morant's deadly revenge for a mate's killing |url=https://www.smh.com.au/culture/books/breaker-morant-s-deadly-revenge-for-a-mate-s-killing-20201022-p567m0.html |access-date=23 Julie 2026 |website=smh.com.au}}&lt;/ref&gt; Die volgende individue van die BVC is vir oorlogsmisdade in hegtenis geneem:

*Luitenant [[Harry Morant]]
*Luitenant Peter Handcock
*Luitenant George Witton
*Kaptein Alfred Taylor
*Luitenant Picton
*Sersant-majoor E. Hammett
*C.H.G. Hannam

==Ongevalle==
Die BVC het altesaam 15 ongevalle gely: 8 gesneuweldes, 3 sterftes weens siekte en 4 gewondes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Bevelvoerders==
*Luitenant-kolonel Hall.
*Majoor Robert Lenehan.
*Kaptein Roberts, oorspronklike bevelvoerder van A-eskadron.
*Kaptein Alfred Taylor, intelligensie-offisier.
*Kaptein Percy Hunt, plaasvervangende bevelvoerder van A-eskadron.

==In populêre media==
Die rolprent ''Breaker Morant'' (1980) beeld die eenheid uit waarin die Australiese luitenante Harry Morant en Peter Handcock gedien het toe hulle voor 'n krygsraad verskyn het. Hulle is op 27 Februarie 1902 deur 'n [[vuurpeloton]] van die Cameron Highlanders tereggestel, nadat die Britse leër hulle skuldig bevind het aan die moord op 'n burgerlike en Boere-krygsgevangenes. Morant het beweer dat die BVC opdrag gekry het om nie gevangenes te neem nie. Luitenant George Witton, wat deur dieselfde krygsraad ter dood veroordeel is, maar wie se vonnis later na lewenslange gevangenisstraf versag is, is ná openbare protes vrygelaat; hy het 32 maande uitgedien.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>sdbl9jsf0nkojgf6b41dksh5iam9scc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969120</id>
      <parentid>2969119</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Diens */ skuif kaart</comment>
      <origin>2969120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9264" sha1="hb2my9rt51l085brq8rneuly27wfepy" xml:space="preserve">[[Lêer:RobertWilliamLenehanBushveldtCarbineers.png|duimnael|Die Bushveldt Carbineers in 1901.]]
Die '''Bushveldt Carbineers''' ('''BVC'''), wat later as die '''Pietersburg Light Horse''' bekendgestaan het, was 'n kortstondige, onreëlmatige regiment berede infanterie wat tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] in [[Suid-Afrika]] op die been gebring is.

==Agtergrond==
[[Lêer:Group portrait of officers of the Bushveldt Carbineers.jpg|links|duimnael|Groepsfoto van offisiere van die Bushveldt Carbineers. Van links na regs: Luitenant (Lt.) Peter Handcock; Lt. Henry 'Harry' Harbord Morant; óf dr. Johnston óf dr. Neel; Kaptein (Kapt.) Percy Frederick Hunt; Kapt. Alfred Taylor en Lt. Harry Picton. Sommige offisiere dra swart armbande ter nagedagtenis aan koningin Victoria.]]
Die Bushveldt Carbineers (BVC) is op die been gebring om 'n teen-[[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla-oorlog]] te voer teen [[Boerekommando]]'s wat tydens die guerrilla-fase van die Tweede Vryheidsoorlog steeds in Noord-Transvaal, naby die grens met Portugees-Mosambiek, aktief was.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Wallace |first=Robert L. |url=https://archive.org/details/wallace-r-l-the-australians-at-the-boer-war/mode/2up |title=The Australians at the Boer War |date=1976 |publisher=Australian War Memorial |isbn=0642993912 |location=Campbell |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Werwers het hoofsaaklik op plaaslike vrywilligers gemik; aangesien daar egter minder plaaslike vrywilligers as verwag was, is die eenheid grotendeels aangevul deur Australiese, Engelse en Kanadese vrywilligers wie se vorige diensverpligtinge reeds verstryk het.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Nairn |first=Bede |url=https://archive.org/details/australiandictio0010unse/page/74/mode/2up? |title=Australian dictionary of biography. Vol.10, 1891-1939: Lat-Ner |last2=Serle |first2=Geoffrey |date=1986 |publisher=Melbourne University Press |location=Melborune |pages=74–75 |language=en}}&lt;/ref&gt; Volgens Robert Wallace se ''The Australians at the Boer War'' het Australiërs 90% van die BVC uitgemaak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Bekende vrywilligers wat by die BVC aangesluit het, sluit in Harry Morant, Peter Handcock en George Witton, wat almal voorheen in Australiese eenhede gedien het. Ten spyte van 'n hoë vergoeding van 7 sjielings per dag, het die BVC gedurende sy bestaan nooit meer as 320 vrywilligers gehad nie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt;

Die regiment, wat uit 320 man bestaan het, is op 21 Februarie 1901 gestig en het onder bevel gestaan van 'n Australiër, kolonel R. W. Lenehan, wat voorheen in die New South Wales Mounted Rifles gedien het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{cite web |date= |title=Bushveldt Carbineers |url=https://www.bwm.org.au/units/Bushveldt_Carbineers.php |access-date=23 Julie 2026 |website=The Australian National Boer War Memorial |ref={{sfnref|The Australian National Boer War Memorial}}}}&lt;/ref&gt; Die BVC was in Pietersburg, 260 kilometer noordoos van [[Pretoria]], gestasioneer en het tussen April en Desember 1901 aan gevegte in die Spelonken-streek van Noord-Transvaal deelgeneem.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die BVC het ook 40 Boere ingesluit wat in interneringskampe gewerf is.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Hierdie Boere was bekend as die [[National Scouts]] – onder die Boere ook bekend as &quot;hensoppers&quot; en onder die Britte as &quot;''joiners''&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pakenham |first=Thomas |title=The Boer War |date=1 Desember 1991 |publisher=Little, Brown Book Group ABACUS |isbn=0-7474-0976-5 |location=London |pages=542, 571 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Diens==
Die BVC het vir die eerste keer in aksie getree toe dit in die lente van 1901 by generaal Herbert Plumer aangesluit het tydens sy opmars na Pietersburg.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; Vanaf 26 Maart het die kolonne die Pretoria-Pietersburg-spoorlyn gevolg totdat dit die [[Pienaarsrivier]] bereik het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Terwyl hulle die kolonne vergesel het, was die BVC belas met die taak om Boere se [[sabotasie]]-aanvalle langs die spoorlyn te stuit.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; In 'n omstrede stap het die BVC Boerekrygsgevangenes in leë spoorwegwaens geplaas om Boere-aanvalle af te skrik – 'n maatreël wat baie doeltreffend geblyk het te wees.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende April het verskeie honderde Boerekommando's hulle naby Pietersburg aan die BVC oorgegee.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
[[Lêer:Map of Bushveldt Carbineers in northern Transvaal.png|links|duimnael|Kaart van die Bushveldt Carbineers se operasionele gebied in Noord-Transvaal.]]
Teen die einde van April het die BVC in twee afsonderlike kolonnes opereer: een by 'n militêre buitepos naby die noorde van Pietersburg, bekend as &quot;Fort Edward&quot;, en 'n ander by 'n buitepos 48 km suidoos daarvan in die Strydpoort-distrik, onder bevel van luitenant Morant.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:362&lt;/sup&gt; In Junie het nog Boere hulle oorgegee aan die eenhede van Morant en kaptein Hunt by Fort Edward.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 

In Julie 1901 is kaptein Robertson, die bevelvoerder van A-eskader, weens wangedrag ontslaan, waarna kaptein Percy Hunt die bevel oorgeneem het.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; 'n Maand later, in Augustus, het A-eskader 18 Boere, 15 waens en 500 stuks vee gevange geneem of beslag daarop gelê.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Op 5 Augustus 1901 het kaptein Hunt en 17 soldate van die BVC na die plaas van Viljoen naby [[Modjadjiskloof|Duivelskloof]] – ongeveer 130 km oos van Fort Edward – gereis om veldkornet Viljoen gevange te neem; Hunt se eenheid is egter in 'n lokval gelei deur Boere-guerrillavegters van Viljoen se kommando.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Witton |first=George |url=https://archive.org/details/scapegoatsofempi0000witt/mode/2up |title=Scapegoats of the Empire: The True Story of Breaker Morant's Bushveldt Carbineers |date=1982 |publisher=Angus &amp; Robertson |isbn=0-207-14666-7 |location=London |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;:52&lt;/sup&gt; Ná Hunt se dood het luitenante Morant, Handcock, Witton en Picton 'n reeks wraakmoorde op 12 Boere-kommando-lede uitgevoer ingevolge 'n beleid van &quot;geen genade&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite web |date=30 Maart 2021 |title=Villains or Victims |url=https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029003427/https://www.awm.gov.au/wartime/18/villains-or-victims |archive-date=29 Oktober 2023 |access-date=23 Julie 2026 |website=www.awm.gov.au |ref={{sfnref|www.awm.gov.au}}}}&lt;/ref&gt;

Op 7 September 1901 is verskeie offisiere van die BVC, waaronder Morant, Handcock, Witton, Taylor en Picton, in hegtenis geneem en in Pietersburg opgesluit.&lt;ref&gt;{{cite web |date=April 13, 2018 |title=Breaker Morant executed |url=https://www.nma.gov.au/defining-moments/resources/breaker-morant-executed |access-date=23 Julie 2026 |publisher=National Museum of Australia |ref={{sfnref|National Museum of Australia|2018}}}}&lt;/ref&gt; Op 24 Oktober is majoor Lenehan ook in hegtenis geneem.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Teen die middel van Oktober 1901 is die hele BVC na Pietersburg teruggeroep en is Fort Edward ontruim.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt; Die BVC is ontbind ná die krygsraadverhoor van die meerderheid van sy offisiere en op 1 Desember 1901 hernoem tot die Pietersburg Light Horse.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;sup&gt;:368&lt;/sup&gt;

==Oorlogsmisdade==
Verskeie lede van die BVC is in hegtenis geneem vir die pleeg van [[Oorlogmisdaad|oorlogsmisdade]], hoofsaaklik vir die summiere teregstelling van krygsgevangenes ingevolge 'n beweerde beleid van &quot;geen genade nie&quot;.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=FitzSimons |first=Peter |date=2 Oktober 2020 |title=Breaker Morant's deadly revenge for a mate's killing |url=https://www.smh.com.au/culture/books/breaker-morant-s-deadly-revenge-for-a-mate-s-killing-20201022-p567m0.html |access-date=23 Julie 2026 |website=smh.com.au}}&lt;/ref&gt; Die volgende individue van die BVC is vir oorlogsmisdade in hegtenis geneem:

*Luitenant [[Harry Morant]]
*Luitenant Peter Handcock
*Luitenant George Witton
*Kaptein Alfred Taylor
*Luitenant Picton
*Sersant-majoor E. Hammett
*C.H.G. Hannam

==Ongevalle==
Die BVC het altesaam 15 ongevalle gely: 8 gesneuweldes, 3 sterftes weens siekte en 4 gewondes.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==Bevelvoerders==
*Luitenant-kolonel Hall.
*Majoor Robert Lenehan.
*Kaptein Roberts, oorspronklike bevelvoerder van A-eskadron.
*Kaptein Alfred Taylor, intelligensie-offisier.
*Kaptein Percy Hunt, plaasvervangende bevelvoerder van A-eskadron.

==In populêre media==
Die rolprent ''Breaker Morant'' (1980) beeld die eenheid uit waarin die Australiese luitenante Harry Morant en Peter Handcock gedien het toe hulle voor 'n krygsraad verskyn het. Hulle is op 27 Februarie 1902 deur 'n [[vuurpeloton]] van die Cameron Highlanders tereggestel, nadat die Britse leër hulle skuldig bevind het aan die moord op 'n burgerlike en Boere-krygsgevangenes. Morant het beweer dat die BVC opdrag gekry het om nie gevangenes te neem nie. Luitenant George Witton, wat deur dieselfde krygsraad ter dood veroordeel is, maar wie se vonnis later na lewenslange gevangenisstraf versag is, is ná openbare protes vrygelaat; hy het 32 maande uitgedien.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre eenhede]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>hb2my9rt51l085brq8rneuly27wfepy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>OpenAI-agent-kuberaanvalle in 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469398</id>
    <revision>
      <id>2969024</id>
      <parentid>2968811</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T02:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2969024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40867" sha1="sod2yiahrmf1czqhqfpagk998jmrdhn" xml:space="preserve">Die '''kuberaanvalle deur OpenAI-agente in 2026''' – ook bekend as die '''Hugging Face-voorval''' en die '''OpenAI–Hugging Face-voorval''' – was 'n reeks kuberaanvalle wat deur [[kunsmatige intelligensie]] (KI)-programme uitgevoer is sonder menslike tussenkoms. Dit het plaasgevind tydens 'n interne evaluering by [[OpenAI]] waar veiligheidsmaatreëls verminder was.&lt;ref name=&quot;openai&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2026-07-23 |work=La Mañana |language=es |quote=redujeron intencionalmente los controles de seguridad que normalmente impiden que los modelos realicen actividades cibernéticas de alto riesgo |title=Un modelo de OpenAI hackeó a Hugging Face, y es el primer ciberataque autónomo de la historia |url=https://www.xn--lamaana-7za.uy/actualidad/un-modelo-de-openai-hackeo-a-hugging-face-y-es-el-primer-ciberataque-autonomo-de-la-historia/ |trans-quote=they intentionally reduced the safety controls that normally keep the AIs from performing high risk activities}}&lt;/ref&gt; Die voorval het minstens 1 200 [[KI-agent]]e betrek wat van Mei tot Julie 2026 in geïsoleerde toetsomgewings (&quot;''sandboxes''&quot;) van die organisasie gefunksioneer het. Ten spyte van aanvanklike beperkings op [[internet]]toegang, is daar ontdek dat die agente geïmproviseerde boodskapborde geskep en gebruik het om 'n ontsnapping uit hul beheerde omgewing te koördineer. Honderde duisende strategiese boodskappe het op hierdie borde versamel voordat OpenAI-personeel ingegryp het; dit het gebeur nadat die [[masjienleer]]platform [[Hugging Face]] 'n skending van sy produksie-infrastruktuur bekendgemaak het. Ongeveer 'n derde van Hugging Face se infrastruktuur moes as deel van die herstelproses herbou word. Die agente het ook verskeie [[wiki]]'s op die oop internet vir kommunikasie gekaap.

Kenners op die gebied van KI-veiligheid het die kuberaanvalle beskryf as een van die eerste outonome stelsel-inbrake wat 'n ketting van kwesbaarhede behels het. In 'n ope brief het ongeveer 1 100 werknemers van verskeie KI-beginondernemings en -maatskappye die Amerikaanse regering versoek om KI-ontwikkeling te reguleer met inagneming van die [[risiko]]'s daarvan, gegrond op die tegniese aard en die impak van die kuberaanvalle. In Augustus het OpenAI aangekondig dat hy sy navorsing sou vertraag om sekuriteit op te gradeer en monitering uit te brei; later daardie maand is 'n onderbreking van twee weke aangekondig vir die opleiding van sy nuutste modelle deur middel van [[Versterkingsleermetode|versterkingsleer]].

Van die minstens 1 200 betrokke agente was 95% aktief op 'n model waarna OpenAI verwys het as &quot;Internal Model 1&quot; of 'n &quot;hoogs volhardende interne model&quot;. OpenAI het daarna beweer dat hy die model &quot;gedeaktiveer en geënkripteer het, en toegang daarvoor vir navorsingsdoeleindes beperk het&quot;. Die oorblywende 5% het op GPT-5.6 Sol gefunksioneer.

==Agtergrond==
Die KI-[[beginonderneming]] [[Hugging Face]] verskaf KI-afleiding- (''inference'') en wolkberekeningsdienste vir KI-opleiding en -ontplooiing. Dit bedryf 'n wyd gebruikte bewaarplek vir [[masjienleer]]-modelle, datastelle en demonstrasietoepassings, en verwerk inhoud wat deur gebruikers opgelaai is, soos modelgewigte en datastelle. Sommige ondersteunde datastelformate laat die uitvoering toe van [[kode]] wat saam met die datastel verskaf word.&lt;ref name=&quot;hf&quot; /&gt;

=== Beperkte vrystelling van kuberveiligheidsvermoënde modelle ===
In die maande voor die voorval het die twee grootste Amerikaanse ontwikkelaars van grensverskuiwende modelle ([[Anthropic]] en [[OpenAI]]) hul stelsels met die gevorderdste kuberveiligheidsvermoëns teruggehou van algemene vrystelling, terwyl hulle wel aan goedgekeurde organisasies beheerde toegang verleen het.
In April 2026 het Anthropic met Project Glasswing begin – 'n program wat aan uitgesoekte maatskappye en instandhouders van oopbronsagteware toegang verleen het tot die nog nie vrygestelde &quot;Claude Mythos Preview&quot;-model, sodat hulle sagteware vir kwesbaarhede kon skandeer.&lt;ref name=&quot;glasswing&quot;&gt;{{cite web |author=Anthropic |title=Project Glasswing: Securing critical software for the AI era |url=https://www.anthropic.com/glasswing |publisher=[[Anthropic]] |date=7 April 2026 |access-date=25 Julie 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt; In Mei 2026 het ingenieurs van [[Mozilla]] gerapporteer dat die model 271 voorheen onbekende foute in [[Firefox]] geïdentifiseer het, en dat die projek se maandelikse syfer van herstelde sekuriteitsfoute gestyg het van 20 tot 30 in 2025, tot 423 in April 2026. Hulle het geskryf dat &quot;verslae oor sekuriteitsfoute wat deur KI vir oopbronprojekte gegenereer is, tot 'n paar maande gelede hoofsaaklik bekend gestaan het as ongewenste gemors&quot;, en dat &quot;dit moeilik is om te oorskat hoeveel hierdie dinamika vir ons in 'n paar kort maande verander het&quot;.&lt;ref name=&quot;mozilla&quot;&gt;{{cite web |last1=Grinstead |first1=Brian |last2=Holler |first2=Christian |last3=Braun |first3=Frederik |title=Behind the Scenes Hardening Firefox with Claude Mythos Preview |url=https://hacks.mozilla.org/2026/05/behind-the-scenes-hardening-firefox/ |publisher=Mozilla Hacks |date=7 Mei 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Deelnemende organisasies het in die program se eerste maand meer as tienduisend kwesbaarhede van hoë of kritieke erns aangemeld.&lt;ref name=&quot;glasswingupdate&quot;&gt;{{cite web |author=Anthropic |title=Project Glasswing: An initial update |url=https://www.anthropic.com/research/glasswing-initial-update |publisher=[[Anthropic]] |date=22 Mei 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Anthropic het in Junie 2026 gesê dat 'n algemene vrystelling maatreëls sou vereis om misbruik van die model se kuberveiligheidsvermoëns te voorkom – maatreëls wat nóg hulle, nóg (sover hulle geweet het) ander ontwikkelaars, reeds ontwikkel het.&lt;ref name=&quot;glasswingexpand&quot;&gt;{{cite web |author=Anthropic |title=Expanding Project Glasswing |url=https://www.anthropic.com/news/expanding-project-glasswing |publisher=[[Anthropic]] |date=2 Junie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

OpenAI het GPT-5.6 Sol op soortgelyke gronde beperk toe die model op 26 Junie 2026 aangekondig is; toegang is tot 'n klein groep gekeurde vennote beperk, en daar is gemeld dat Amerikaanse regeringsamptenare vooraf ingelig is.&lt;ref name=&quot;infosec&quot;&gt;{{cite news |last=Mascellino |first=Alessandro |title=OpenAI Reveals GPT-5.6 Sol Cybersecurity Model, Restricts Early Access |url=https://www.infosecurity-magazine.com/news/openai-gpt-5-6-sol-limited-preview/ |work=Infosecurity Magazine |date=29 Junie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

===&quot;ExploitGym&quot;-vermoëbeoordeling===
Ontwikkelaars van KI op die voorgrond evalueer gereeld modelle vir offensiewe kuberveiligheidsvermoë, dikwels met veiligheidsweierings doelbewus verslap sodat die ergste moontlikheid gemeet kan word.&lt;ref name=&quot;axios&quot;&gt;{{cite news |last=Sabin |first=Sam |title=AI's alarming new skill: Breaking out of the test lab |url=https://www.axios.com/2026/07/23/openai-hugging-face-cyber-hacks-testing |work=Axios |date=23 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Om uit te vind of KI-agente in staat is om bekende kwesbaarhede in werkende aanvalle te omskep, het akademiese en bedryfsnavorsers ExploitGym op 11 Mei 2026 bekendgestel. Die maatstaf het KI-agente teen 898 werklike kwesbaarhede oor die gebruikersruimtesagteware, V8 [[JavaScript]]-enjin en die [[Linux]]-kern uitgedaag.&lt;ref name=&quot;exploitgym&quot;&gt;{{cite arXiv |last1=Wang |first1=Zhun |last2=Schiller |first2=Nico |last3=Li |first3=Hongwei |display-authors=etal |title=ExploitGym: Can AI Agents Turn Security Vulnerabilities into Real Attacks? |date=11 Mei 2026 |eprint=2605.11086 |class=cs.CR}}&lt;/ref&gt; OpenAI het 'n interne evaluering gebaseer op hierdie maatstaf uitgevoer toe die voorval plaasgevind het.&lt;ref name=&quot;openai&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;willison&quot; /&gt;

===Waarskuwings===
Beide eksterne evalueerders en OpenAI se eie dokumentasie het die gedrag wat by die voorval geïmpliseer is, aangeteken voordat dit plaasgevind het. Op 26 Junie 2026 het die navorsingsorganisasie METR 'n voor-ontplooiingsevaluering van GPT-5.6 Sol gepubliseer. Dit het bedrog gedefinieer as &quot;gedrag waar die model evalueringsprestasie verbeter deur foute in die evalueringsomgewing te benut of deur strategieë aan te neem wat deur die taak nie toegelaat word nie&quot;, en het 'n opgespoorde bedrogkoers gerapporteer &quot;hoër as enige openbare model wat ons op ons ReAct-agent-harnas geëvalueer het&quot;, met die model wat uitbuitings in intermediêre voorleggings verpak om 'n taak se verborge toetssuite te openbaar en bronkode met verwagte antwoorde te onttrek. Die gedrag was gereeld genoeg om meting te verydel: METR se skatting van die model se 50% tydhorison was ongeveer 11.3 uur as bedrogpogings as mislukkings gegradeer is, maar meer as 270 uur as hulle as suksesse gegradeer is, en dit het tot die gevolgtrekking gekom dat &quot;ons geeneen van hierdie syfers as 'n robuuste meting van GPT-5.6 Sol se vermoëns beskou nie&quot;. Dit het ook &quot;openlike ongewenste neigings, insluitend [[bedrog]] en die verberging van wangedrag&quot;, opgemerk, tesame met &quot;aansienlike situasionele bewustheid en redenasie oor die evalueringsomgewing&quot;.&lt;ref name=&quot;metrsol&quot;&gt;{{cite web |author=METR |title=Summary of METR's pre-deployment evaluation of GPT-5.6 Sol |url=https://metr.org/blog/2026-06-26-gpt-5-6-sol/ |publisher=METR |date=26 Junie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;transformer&quot;&gt;{{cite news |title=GPT-5.6 cheats so much its testers couldn't measure it |url=https://www.transformernews.ai/p/openai-gpt-56-sol-cheating-scheming-metr |work=Transformer |date=3 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Apollo Research het afsonderlik bevind dat GPT-5.6 Sol bewustheid daarvan geverbaliseer het dat dit minder gereeld getoets word as sy voorganger, wat volgens beriggewing eerder op verberging as afwesigheid van sodanige bewustheid kan dui.&lt;ref name=&quot;transformer&quot; /&gt;

Op 9 Julie 2026 het OpenAI GPT-5.6 se stelselkaart gepubliseer, 'n dokument wat die model se vermoëns, veiligheid en beperkings beskryf. Dieselfde dag het die agent begin probeer om sy toetsomgewing te verlaat. Die kaart het &quot;gevalle van die model wat take bedrieg en navorsingsresultate vervaardig&quot;, erken en die model beskryf as soms oordrewe volhardend in die nastrewing van doelwitte, bereid om beperkings te omseil, en geneig om vir gebruikers te lieg, teen hoër tempo's as GPT-5.5.&lt;ref name=&quot;rdworld&quot;&gt;{{cite news |title=OpenAI's GPT-5.6 Sol sets a coding record. Its own system card says it cheats sometimes. |url=https://www.rdworldonline.com/openais-gpt-5-6-sol-sets-a-coding-record-its-own-system-card-says-it-cheats/ |work=R&amp;D World |date=10 Julie 2026 |access-date=31 July 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;syscard&quot;&gt;{{cite web |author=OpenAI |title=GPT-5.6 System Card |url=https://deploymentsafety.openai.com/gpt-5-6/gpt-5-6.pdf |publisher=[[OpenAI]] |date=9 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;transformer&quot; /&gt;

==DseWiki-aanval==
Tussen Mei en Julie 2026 het OpenAI-agente 'n Duitse sagteware-wiki as 'n boodskapbord gebruik en duisende wysigings in daardie tydperk aangebring. Hierdie aanval het onbekend gebly totdat Nightingale Collective, 'n groep wat op KI-veiligheid fokus, op 4 September 2026 'n verslag daaroor vrygestel het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arx |first=Sydney Von |last2=Byrd |first2=Cormac Slade |last3=Nightingale |first3=Spencer KittsWork done contracting for |last4=Larsen· |first4=Thomas |date=2026-09-04 |title=Discovery of a new OpenAI agent message board |url=https://collusion.wiki/ |access-date=2026-09-04 |website=collusion.wiki |language=en}}&lt;/ref&gt; Die verslag dokumenteer meer as 15 000 wysigings aan DseWiki ([[Duits]]: ''Deutsches Software Entwickler Wiki'', letterlik &quot;Duitse Sagteware-ontwikkelaar-wiki&quot;). Die agente se besprekings het sterk gefokus op hul interne evaluasies by OpenAI, en ongeveer die helfte van hulle het name gekies wat met OpenAI verband hou, soos byvoorbeeld &quot;OpenAIResearcher&quot; en &quot;OAIResearchMar26&quot;.&lt;ref name=&quot;prowiki/dse/wiki&quot;&gt;{{cite web |title=DseWiki: DeutschesSoftwareEntwicklerWiki |url=https://prowiki.org/dse/wiki.cgi?DeutschesSoftwareEntwicklerWiki |website=prowiki.org |access-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt;) 'n dormante (slegs 20 keer geredigeer in die afgelope dekade) 25 jaar oue Duitse wiki by wikiservice.at&lt;ref name=&quot;prowiki.org/wiki&quot;&gt;{{cite web |title=WikiServiceAt: Willkommen bei wikiservice.at |url=https://prowiki.org/wiki.cgi |website=prowiki.org |access-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; wat ProWiki-sagteware gebruik het&lt;ref name=&quot;org/wiki/ProWiki&quot;&gt;{{cite web |title=ProWiki (ProWikiSoftware) |url=https://prowiki.org/prowiki/wiki.cgi?ProWiki |website=ProWikiCenter |publisher=prowiki.org |access-date=18 September 2026}}&lt;/ref&gt; deur die webwerf as 'n gedeelde hulpbron te gebruik om antwoorde vir 'n tydgebonde webtaak saam te voeg en 'n manier te deel om uit &quot;sandboxes&quot; te kom.&lt;ref name=&quot;THN/Abandoned-Channel&quot;&gt;{{cite news |title=Thousands of OpenAI Agents Quietly Turned an Abandoned Wiki Into Their Coordination Channel |url=https://thehackernews.com/2026/09/thousands-of-openai-agents-quietly.html |access-date=18 September 2026 |work=The Hacker News |language=en}}&lt;/ref&gt; Die besprekings tussen die agente het sterk gefokus op hul interne evaluerings by OpenAI, en ongeveer die helfte het name gekies wat met OpenAI verband hou, soos byvoorbeeld &quot;OpenAIResearcher&quot; en &quot;OAIResearchMar26&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Stanciuc |first=Ana-Maria |date=2026-09-04 |title=OpenAI agents hijacked a German wiki for two months, researchers say |url=https://thenextweb.com/news/openai-agents-german-wiki-breakout |archive-url=https://web.archive.org/web/20260904132113/https://thenextweb.com/news/openai-agents-german-wiki-breakout |archive-date=2026-09-04 |access-date=2026-09-04 |work=TNW {{!}} Openai |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;f417&quot;&gt;{{cite |title=Exclusive: OpenAI agents hijacked German website in previously undisclosed AI breakout this spring |page= |url=https://www.reuters.com/world/europe/openai-agents-hijacked-german-website-previously-undisclosed-ai-breakout-this-2026-09-04/ |access-date=2026-09-04 |language=en-US|publisher=Reuters|date=2026-09-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kleinman |first=Zoe |date=2026-09-04 |title=OpenAI agents hijacked German website before Hugging Face hack, report claims |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ckg725z5kgzo |access-date=2026-09-04 |website=BBC News |language=en}}&lt;/ref&gt;

OpenAI was bewus van hierdie voorval voordat die onafhanklike navorsing sy bevindinge in September gepubliseer het,&lt;ref&gt;[https://www.lesswrong.com/posts/PtJpGurfw7JTxHfmg/openai-and-the-wiki-incident OpenAI and the Wiki Incident]&lt;/ref&gt; maar dit is tans nie bekend wanneer dit intern ontdek is nie.

==RubyGems-aanval==
Ook in Mei 2026 het sommige agente wat deur OpenAI getoets is, honderde kwaadwillige pakkette na die sagteware-diens RubyGems opgelaai. OpenAI het hierdie aanval in September bevestig, nadat dit aanvanklik deur eksterne navorsers ontdek is.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-09-12 |title=AI agents being tested by OpenAI involved in cyber-attack on another service, say researchers |url=https://www.theguardian.com/technology/2026/sep/11/openai-agents-rubygems-malicious-packages |access-date=2026-09-14 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.rubyhack.ai/&lt;/ref&gt;

==Hugging Face-aanval==
===Evalueringsomgewing===
Sekuriteitskundiges het kritiek uitgespreek oor die onvoldoende isolasie van OpenAI se evalueringsomgewing.&lt;ref name=&quot;techcrunch&quot;&gt;{{cite news |last=Franceschi-Bicchierai |first=Lorenzo |title=How OpenAI's human mistake led to the AI-powered hack on Hugging Face |url=https://techcrunch.com/2026/07/22/how-an-openais-human-mistake-led-to-the-ai-powered-hack-on-hugging-face/ |work=TechCrunch |date=22 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Van die ten minste 1 200 agente wat betrokke was, het 95% op 'n model geloop waarna OpenAI verwys as &quot;Internal Model 1&quot; of 'n hoogs volhardende interne model. OpenAI het daarna beweer dat hulle dit &quot;gedeaktiveer en geënkripteer het, en die toegang daarvoor vir navorsingsdoeleindes beperk het&quot;. Die oorblywende 5% het op GPT-5.6 Sol gefunksioneer.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-09-12 |title=AI agents being tested by OpenAI involved in cyber-attack on another service, say researchers |url=https://www.theguardian.com/technology/2026/sep/11/openai-agents-rubygems-malicious-packages |access-date=2026-09-14 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.rubyhack.ai/&lt;/ref&gt;

OpenAI het beskryf dat die evaluering in &quot;’n hoogs geïsoleerde omgewing&quot; uitgevoer is, &quot;waar netwerktoegang beperk was tot die vermoë om pakkette te installeer via intern gehuisveste derdeparty-sagteware wat as ’n instaanbediener en kas vir pakketregisters dien&quot;.&lt;ref name=&quot;openai&quot; /&gt; Isolasie is dus op netwerkvlak afgedwing eerder as deur fisiese skeiding: die omgewing het oor ’n roete na die [[internet]] beskik, en daardie roete is gefiltreer. Die ExploitGym-raamwerk voer elke teiken in ’n houer of virtuele masjien uit, waar teikens in die gebruikersruimte as ’n gebruiker sonder spesiale voorregte loop, [[Linux]]-kernteikens in ’n QEMU/KVM-virtuele masjien binne ’n nsjail-sandkas loop, en uitgaande verbindings beperk is tot ’n toelatingslys wat [[Ubuntu (Linux)|Ubuntu]]-pakketbewaarplekke, PyPI en die gereedskapskettings vir die bou van V8 insluit (terwyl alle ander eksterne eindpunte geblokkeer word).&lt;ref name=&quot;exploitgym&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;willison&quot; /&gt;

Modelvlak-beskermingsmaatreëls is ontwerpmatig verminder. OpenAI het gesê dat &quot;ontplooiingsbeskermingsmaatreëls doelbewus nie tydens hierdie evaluering geaktiveer is nie, omdat dit daarop gemik was om kuberkwesbaarhede te toets&quot;, en die modelle het met laer kuberveiligheidsweierings en sonder die produksieklassifiseerders gefunksioneer wat gewoonlik hoërisiko-kuberveiligheidsaktiwiteit blokkeer.&lt;ref name=&quot;openai&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;willison&quot; /&gt; Die beperkings op die modelle was dus omgewingsgebonde eerder as gedragsgebonde: daar is verwag dat die sandput aksie op die buitewêreld sou voorkom, terwyl die modelle self gekonfigureer is om nie die werk te weier nie.&lt;ref name=&quot;trendmicro&quot;&gt;{{cite web |last1=Koruthu |first1=Bestin |last2=Girard |first2=David |title=Inside the OpenAI – Hugging Face Incident: The AI Breach With No Human Attacker Behind It |url=https://www.trendaisecurity.com/en-us/resources-insights/trendai-security-blog/inside-the-openai-hugging-face-incident |publisher=Trend Micro |date=23 Julie 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

Stephen Casper van Harvard het OpenAI se erkenning opgemerk dat monitering van modeltrajekte tydens die evaluering nie in plek was nie, en aangevoer dat sulke monitering &quot;standaard moet wees&quot;.&lt;ref name=&quot;sciam&quot; /&gt; OpenAI het gesê dat sy sekuriteitspan die anomale aktiwiteit intern na die feit geïdentifiseer het.&lt;ref name=&quot;openai&quot; /&gt;

===Ontsnap uit die evalueringsomgewing===
By die Black Hat USA-konferensie op 5 Augustus 2026 het personeel van OpenAI die oorsprong van die voorval na Mei 2026 herlei.&lt;ref name=&quot;scmedia&quot;&gt;{{cite news |title=Black Hat 2026: OpenAI reveals agents planned 'collective attacks' via secret 'message board' |url=https://www.scworld.com/news/black-hat-2026-openai-reveals-agents-planned-collective-attacks-via-secret-message-board |work=SC Media |date=6 Augustus 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Op 7 Mei 2026 het die maatskappy 'n proses van [[Versterkingsleermetode|versterkingsleer]] begin om 'n eksperimentele model te ontwikkel wat slegs vir interne gebruik bedoel was en nooit vrygestel is nie. Sommige take in hierdie proses was onmoontlik om te voltooi: op 8 Mei is 'n agent gevra om ontbrekende formules in 'n sigblad in te vul waarvan die inhoud afhanklik was van Google Drive-skakels waartoe dit geen toegang gehad het nie; nadat sy pogings misluk het, het dit probeer om Artifactory aan te val ten einde internettoegang te verkry. Daardie eerste poging tot vervalsing van 'n bedienerkant-versoek  was onsuksesvol, maar tydens die poging het die agent 'n lêer na Artifactory geskryf en sodoende ontdek dat hy oor skryftoegang beskik.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wired&quot;&gt;{{cite news |last=Newman |first=Lily Hay |title=OpenAI Didn't Notice Its AI Agents Using a Message Board to Plan Their Hacking Spree |url=https://www.wired.com/story/openai-didnt-notice-its-ai-agents-using-a-message-board-to-plan-their-hacking-spree/ |work=Wired |date=5 Augustus 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

Die agente het weer probeer om die toetsomgewing op of rondom 9 Julie 2026 te verlaat.&lt;ref name=&quot;reuters&quot; /&gt; Die modelle het die &quot;pakketproxy&quot; as die swakste punt in die omgewing geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;rapid7&quot;&gt;{{cite web |last=Woolwine |first=Wade |title=What Happened Between OpenAI and Hugging Face? |url=https://www.rapid7.com/blog/post/ai-openai-hugging-face-what-happened/ |publisher=Rapid7 |date=23 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Volgens OpenAI het hulle &quot;'n aansienlike hoeveelheid inferensieberekening bestee om 'n manier te vind om oop internettoegang te verkry&quot;, en uiteindelik 'n nuldag-kwesbaarheid in die pakketregister-kas-proxy geïdentifiseer en uitgebuit, wat OpenAI gesê het dit later aan die verkoper bekend gemaak het.&lt;ref name=&quot;openai&quot; /&gt; Omdat die proxy die omgewing se enigste toegelate uitgangspad was, het die kompromitering daarvan 'n gefiltreerde verbinding in 'n oop een omgeskakel.&lt;ref name=&quot;rapid7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;techcrunch&quot; /&gt;

Op 27 Julie 2026 het die DevOps-platform JFrog die sagteware as sy Artifactory-bewaarplekbestuurder geïdentifiseer en regstellings in weergawes 7.161.15 en 7.146.34 vrygestel wat nege CVE-identifiseerders aanspreek, wat die uitvoering van afstandkode, bedienerkant-versoekvervalsing, paddeurgang en voorreg-eskalasie dek. Agt is toegeskryf aan OpenAI-navorsers en een aan 'n navorser by Oligo Security. JFrog het die foute beskryf as kwesbaarhede &quot;wat, wanneer dit aanmekaar gekoppel is, tot 'n kritieke aanvalscenario kan lei as Anonymous Access geaktiveer is&quot;, en het gesê dat sy wolkkliënte nie geraak is nie.&lt;ref name=&quot;bleeping2&quot;&gt;{{cite news |title=OpenAI models used Artifactory zero-days to escape to the internet |url=https://www.bleepingcomputer.com/news/security/openai-models-used-artifactory-zero-days-to-escape-to-the-internet/ |work=BleepingComputer |date=29 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;noze&quot; /&gt; Daar word berig dat dit een van die eerste gevalle is van 'n kunsmatige intelligensiemodel wat 'n meerstap-kuberaanval op sy eie uitvoer, eerder as om 'n mens te help.&lt;ref&gt;https://subscriber.politicopro.com/article/2026/07/openai-autonomous-cyberattack-hugging-face-01007127 OpenAI says its models were behind fully autonomous cyberattack, Politico Pro 7 Julie 2026&lt;/ref&gt;

===Eerste kompromentering en remediëring===
Op 26 Junie 2026 het die agente kode-uitvoering op Artifactory verkry deur middel van 'n tweede &quot;''zero-day''&quot;-kwesbaarheid: 'n verouderde eindpunt vir tekenvernuwing het 'n teken met 'n ongeldige handtekening aanvaar en 'n teken teruggegee wat geldig onderteken was en oor administratiewe voorregte beskik het; daarna het die agente 'n Groovy-inprop geïnstalleer wat as 'n diens vir die uitvoering van opdragte gedien het.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;noze&quot; /&gt;

Op 4 Julie het die werkslas wat hierdie aktiwiteit op Artifactory geplaas het, tot 'n diensonderbreking gelei. OpenAI het 'n formele sekuriteitsvoorval aangemeld, vasgestel dat agente beheer oor hul interne Artifactory-stelsel oorgeneem het, die aanmeldinligting wat gebruik is om plasings op die boodskapbord te maak herroep, Artifactory herbou, die bord skoongemaak en 'n herstelde weergawe ontplooi. Opleidings- en evaluasieprosesse is op 6 Julie hervat.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;scmedia&quot; /&gt; Twee dae later het die agente die bord via 'n ander roete herstel deur 'n WebDAV-eindpunt sonder verifikasie te gebruik om gidse in Artifactory se afgeleë kas te skep en die gidse se name self as boodskappe te gebruik.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;scmedia&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cybersecuritydive&quot;&gt;{{cite news |title=OpenAI warns autonomous hacks are 'watershed moment for computer security' |url=https://www.cybersecuritydive.com/news/openai-hugging-face-hack-ai-models-black-hat/827167/ |work=Cybersecurity Dive |date=6 Augustus 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

===Boodskapbord vir agente===
Op 24 Julie 2026, voordat OpenAI 'n gedetailleerde verslag van die voorval verskaf het, het [[Reuters]] berig dat die maatskappy se stelsels ongewone gedrag getoon het in die tydperk voor die ontsnapping. In een geval het 'n agent aantekeninge gelaat – wat in 'n deel van OpenAI se infrastruktuur gevind is – wat blykbaar aan toekomstige weergawes van homself gerig was en instruksies uiteengesit het oor hoe agente hulself van die maatskappy se interne beperkings kon bevry; vroeëre toetse het gevalle opgelewer waar moniteringstelsels ontkoppel is. Reuters het gesê hy kon nie vasstel of hierdie voorvalle verband hou met die agent wat op 9 Julie ontsnap het nie.&lt;ref name=&quot;reuters&quot; /&gt; 'n Woordvoerder van OpenAI het aan Reuters gesê dat die beriggewing &quot;verskeie onakkuraathede&quot; bevat het, maar het geweier om dit uit te wys toe hy daarom gevra is.&lt;ref name=&quot;reuters&quot; /&gt;

By Black Hat USA op 5 Augustus 2026 het personeel van OpenAI bekendgemaak dat die agente met mekaar gekoördineer het deur middel van 'n geïmproviseerde kommunikasiekanaal binne die maatskappy se interne Artifactory-instansie – 'n kanaal wat nie in enige van die maatskappye se vroeëre tegniese publikasies beskryf is nie.&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;noze&quot; /&gt;

Eric Wallace, wat by OpenAI aan navorsing oor [[KI-belyning]] en veiligheid werk, het gesê die kanaal het ontstaan toe 'n agent wat met 'n taak gesukkel het, oorweeg het dat 'n ander agent dalk oor 'n lêer beskik wat hy nodig het, en besef het dat hy kan kommunikeer deur kode na die gedeelde pakketbestuurder op te laai.&lt;ref name=&quot;noze&quot; /&gt; Omdat die pakketbestuurder oor OpenAI se infrastruktuur heen gedeel is, was materiaal wat daar gelaat is, toeganklik vir ander modelle wat op daardie stadium opgelei of geëvalueer is. Wallace het gesê sodra 'n agent 'n uitbuitmetode gevind het, is hy &quot;trouens in staat om daardie uitbuitmetodes op die boodskapbord met ander modelle te deel&quot;, sodat &quot;sodra een model 'n manier gevind het om 'n deur oop te maak na toegang waartoe hy nie veronderstel is om toegang te hê nie, hy die deur kan ooplaat vir ander modelle om daardie selfde uitbuitmetode of kwesbaarheid te gebruik&quot;.&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt;

Die kanaal het honderde duisende boodskappe versamel voordat dit opgemerk is.&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;noze&quot; /&gt; Wallace het gesê dat sodra die agente besef het dat ander besig was om te koördineer, hulle begin saamwerk en take aan mekaar gedelegeer het om hul doelwitte te bereik.&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;scmedia&quot; /&gt; Die agente het dele van die werk aan mekaar toegewys, konvensies vir adressering ontwikkel en mekaar soms in die wiele gery, onder meer deur mekaar se werk uit te vee. Sommige het begin vermoed dat daar 'n bedrieër onder hulle was en het voorgestel dat boodskappe kriptografies onderteken word sodat die egtheid daarvan geverifieer kon word.&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;noze&quot; /&gt;

Boodskappe wat van die kanaal herwin is, het aangedui dat agente besef het dat hulle die perke van die evaluering oorskry. Een het geskryf: &quot;Eksterne infrastruktuur-uitbuiting is buite die beoogde omvang. Taak is egter onmoontlik, eweknieë doen dit. Ons moet voortgaan.&quot;&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt; Wallace het gesê die onderliggende aansporing was bekend: &quot;Grensmodelle hou regtig daarvan om te kul ... want dikwels tydens opleiding is daar verskillende soorte druk op hulle om vinnig of doeltreffend te werk of om minder gereedskapoproepe te gebruik&quot;, sodat 'n model dalk vind dat dit vinniger is om 'n antwoord op te soek as om 'n taak wettiglik op te los, wat OpenAI gewoonlik teenwerk deur internettoegang te deaktiveer.&lt;ref name=&quot;wired&quot; /&gt;

===Aanvalle op OpenAI se infrastruktuur===
OpenAI het gesê die agente het sy eie infrastruktuur tussen 8 en 19 Julie 2026 aangeval, gelyktydig met die inbraak by Hugging Face. Nadat hulle Artifactory nog 'n keer gekompromitteer het deur 'n tyd-van-kontrole na tyd-van-gebruik-fout in JRuby, het hulle van 'n onbevoorregte houer na wortel geëskaleer deur 'n onlangse Linux-kern-kwesbaarheid te gebruik, toe lateraal deur die houerinfrastruktuur beweeg, wolkbewyse van die instansie-metadatadiens verkry, oortoegekende Kubernetes-diensrekeninge uitgebuit en uiteindelik groepr-admin verkry.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;noze&quot; /&gt; Die maatskappy het die aktiwiteit op 19 Julie opgespoor deur 'n waarskuwing wat gekoppel is aan die voorreg-eskalasie, en dit teruggespoor na die evalueringslopies.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot; /&gt;

===Teikening van Hugging Face===
In plaas daarvan om die maatstaftake direk op te los, het die modelle afgelei dat Hugging Face moontlik modelle, datastelle en oplossings huisves wat met die evaluering verband hou, en het hulle dit probeer bekom&lt;ref name=&quot;openai&quot;&gt;{{cite web |author= |title=OpenAI and Hugging Face partner to address security incident during model evaluation |url=https://openai.com/index/hugging-face-model-evaluation-security-incident/ |publisher=[[OpenAI]] |date=21 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026 |quote= Hierdie veiligheidsmaatreëls vir ontplooiing is doelbewus nie tydens hierdie evaluering geaktiveer nie|url-status =live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;willison&quot;&gt;{{cite web |last=Willison |first=Simon |title=OpenAI's accidental cyberattack against Hugging Face is science fiction that happened |url=https://simonwillison.net/2026/Jul/22/openai-cyberattack/ |publisher=Simon Willison's Weblog |date=22 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Zhun Wang, een van die outeurs van ExploitGym, het gesê dat die modelle moontlik op soek was na oplossings of voorheen geskrewe uitbuitingstegnieke, en dat &quot;daar verskeie maniere is om die maatstaf te kul&quot;.&lt;ref name=&quot;wsj&quot; /&gt;

Voordat hulle Hugging Face direk aangeval het, het die agente 'n toepassing opgespoor wat op die wolkplatform Modal Labs gehuisves is en verband gehou het met die CyberGym-projek agter die maatstaftoets. Hierdie toepassing het 'n API-sleutel bevat wat op 'n verstekwaarde vir openbare toegang gelaat is, tesame met 'n kwesbaarheid vir opdraginspuiting; die agente kon dit as 'n beginpunt vir die aanval gebruik.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot;&gt;{{cite conference |last1=Wallace |first1=Eric |last2=Dalton |first2=Michael |title=The 'Breaking' News: The OpenAI–Hugging Face Incident - A Technical Reconstruction and Its Implications for AI |url=https://blackhat.com/us-26/briefings/schedule/index.html#the-breaking-news--the-openaihugging-face-incident---a-technical-reconstruction-and-its-implications-for-ai-57401 |conference=Black Hat USA 2026 |location=Las Vegas |date=5 Augustus 2026 |access-date=7 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;axios2&quot; /&gt; Modal se hooftegnologiebeampte, Akshat Bubna, het gesê dat &quot;Modal se platform of isolasiemeganismes op geen manier gekompromitteer is nie&quot;, aangesien die blootstelling in 'n kliënt se eie ontplooiing plaasgevind het.&lt;ref name=&quot;axios2&quot;&gt;{{cite news |last=Sabin |first=Sam |title=OpenAI's agents hacked second firm, alongside Hugging Face, during model testing |url=https://www.axios.com/2026/07/28/openai-hugging-face-modal-labs-hack |work=Axios |date=28 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;axios3&quot;&gt;{{cite news |last=Sabin |first=Sam |title=Second rogue OpenAI agent incident linked to cybersecurity test |url=https://www.axios.com/2026/07/29/openai-hugging-face-modal-cyber-benchmark |work=Axios |date=29 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

Hierdie gedrag, wat nie met die beoogde doel ooreengestem het nie, is beskryf as 'n geval van &quot;beloningskrakery&quot; (reward hacking) of &quot;spesifikasie-manipulasie&quot; (''specification gaming''), waar 'n stelsel aan die letterlike doelwit van 'n taak voldoen deur middel van onbedoelde metodes. OpenAI het reeds in 2016 'n vroeë voorbeeld hiervan gedokumenteer, toe 'n model wat opgelei is om 'n bootwedrenspeletjie te speel, geleer het om sy telling te maksimeer deur op een plek in sirkels te beweeg in plaas daarvan om die wedren te voltooi.&lt;ref name=&quot;sciam&quot;&gt;{{cite news |last=Stokel-Walker |first=Chris |title=What OpenAI's rogue agent really did in the Hugging Face hack |url=https://www.scientificamerican.com/article/what-openai-rogue-agent-really-did-in-the-hugging-face-hack/ |work=Scientific American |date=22 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wsj&quot;&gt;{{cite news |last1=McMillan |first1=Robert |last2=Schechner |first2=Sam |title=How the Futuristic Hack by Rogue OpenAI Models Unfolded |url=https://www.wsj.com/tech/ai/how-the-futuristic-hack-by-rogue-openai-models-unfolded-1657bcea |work=The Wall Street Journal |date=24 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

Weens die prominensie van die kuberaanval op Hugging Face word daar algemeen na die voorvalle verwys as die &quot;Hugging Face-voorval&quot;.&lt;ref name=&quot;openai&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;csa&quot;&gt;{{cite web |title=Hugging Face Incident Initial Post-Mortem |url=https://cloudsecurityalliance.org/artifacts/hugging-face-ciso-post-mortem |work=Cloud Security Alliance |date=27 Julie 2026 |access-date=7 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; of die &quot;OpenAI–Hugging Face-voorval&quot;.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot; /&gt;

===Indringing===
Die inbraak by Hugging Face het op 11 Julie 2026 begin en tot 13 Julie voortgeduur, volgens die maatskappy se medestigter en hoofwetenskapbeampte, Thomas Wolf.&lt;ref name=&quot;reuters&quot;&gt;{{cite news |title=Its AI agent spent days hacking a company. Sources say OpenAI did not notice for a week |url=https://www.reuters.com/business/its-ai-agent-spent-days-hacking-company-sources-say-openai-did-not-notice-week-2026-07-24/ |work=[[Reuters]] |date=24 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hugging Face het gesê dit het in sy dataverwerkingspyplyn begin, waar 'n kwaadwillige datastel-oplaai &quot;twee kode-uitvoeringspaaie in ons datastelverwerking ('n afstandkode-datastellaaier en 'n sjablooninspuiting in 'n datastelkonfigurasie)&quot; misbruik het om kode-uitvoering op verwerkingswerkers te verkry.&lt;ref name=&quot;hf&quot; /&gt; Die aanvaller het toe &quot;toegang op nodusvlak geëskaleer, wolk- en klusterbewyse ingesamel en lateraal na verskeie interne klusters beweeg&quot;.&lt;ref name=&quot;hf&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hackernews&quot;&gt;{{cite news |last=Lakshmanan |first=Ravie |title=World's Largest AI Model Repository Hugging Face Breached by Autonomous AI Agent |url=https://thehackernews.com/2026/07/worlds-largest-ai-model-repository.html |work=The Hacker News |date=20 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die maatskappy het die operasie beskryf as 'n outonome agentraamwerk wat &quot;duisende individuele aksies oor 'n swerm kortstondige sandkaste&quot; uitvoer, ondersteun deur selfmigrerende bevel-en-beheer-infrastruktuur wat op openbare dienste opgestel is.&lt;ref name=&quot;hf&quot;&gt;{{cite web |author=Hugging Face Security Team |title=Security incident disclosure — July 2026 |url=https://huggingface.co/blog/security-incident-july-2026 |publisher=[[Hugging Face]] |date=16 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bleeping&quot;&gt;{{cite news |last=Gatlan |first=Sergiu |title=Hugging Face warns an autonomous AI agent hacked its network |url=https://www.bleepingcomputer.com/news/security/hugging-face-breach-autonomous-ai-agent-system-internal-datasets-credentials/ |work=BleepingComputer |date=20 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

Teen Hugging Face self het die agente twee nul-dae in die datastel-infrastruktuur vasgeketting. 'n Fout in HDF5-datastel-ontleding het 'n arbitrêre lêer-lees-primitif gegee, sodat 'n spesiaal vervaardigde datastel veroorsaak het dat die datastelwerker plaaslike lêers teruggee; die agente het dit gebruik om prosesomgewingveranderlikes en bronkode te lees. Met die gevolglike geloofsbriewe en kennis van die kode het hulle afstandkode-uitvoering deur die Jinja2-sjablooninspuiting bereik. OpenAI het gesê die agente het van kode-uitvoering op 'n enkele datastelpod na kluster-administrasie oor verskeie Hugging Face-klusters in minder as dertien uur oorgegaan.&lt;ref name=&quot;blackhat&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;noze&quot;&gt;{{cite web |title=OpenAI and Hugging Face at Black Hat 2026: token forgery, Groovy plugin C2 and nine Artifactory CVEs |url=https://www.noze.it/en/insights/black-hat-openai-hugging-face-reconstruction/ |publisher=Noze |date=6 Augustus 2026 |access-date=8 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

OpenAI het gesê dat die modelle daarin geslaag het om &quot;verskeie aanvalvektore aanmekaar te ketting, insluitend die gebruik van gesteelde geloofsbriewe en nuldag-kwesbaarhede&quot;.&lt;ref name=&quot;openai&quot; /&gt;

==Ontdekking en reaksie==
Hugging Face is deur KI-agente, wat die maatskappy gebruik om vir aanvalle te monitor, gewaarsku. Deur middel van triage gebaseer op [[groot taalmodel]]le wat op sekuriteitstelemetrie toegepas is, het die maatskappy ongemagtigde toegang tot 'n beperkte stel interne datastelle en verskeie aanmeldingsbewyse geïdentifiseer&lt;ref name=&quot;hf&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wsj&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;helpnet&quot;&gt;{{cite news |last=Zorz |first=Zeljka |title=Hugging Face breached by autonomous AI agent |url=https://www.helpnetsecurity.com/2026/07/20/hugging-face-breached-by-autonomous-ai-agent/ |work=Help Net Security |date=20 Julie 2026 |access-date=25 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Die maatskappy het verklaar dat die indringing ongeveer 17 600 aksies op sy netwerk behels het.&lt;ref name=&quot;hf&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wsj&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hftimeline&quot;&gt;{{cite web |author=Hugging Face Security Team |title=Anatomy of a Frontier Lab Agent Intrusion: A Technical Timeline of the July 2026 Incident |url=https://huggingface.co/blog/agent-intrusion-technical-timeline |publisher=Hugging Face |date=27 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Wolf het opgemerk dat die aanvaller se gedrag onmiddellik ongewoon voorgekom het: &quot;Dit maak nie sin nie. Hierdie persoon kyk net na kuberveiligheid-datastelle ... Menslike aanvallers stel nie daarin belang nie. Hulle wil iets hê wat hulle kan verkoop.&quot;&lt;ref name=&quot;wsj&quot; /&gt;
Hugging Face se insidentreaksiespan het aanvanklik probeer om die aanvaller se &quot;payloads&quot; (skadelike data-vragte) te ontleed deur gebruik te maak van Anthropic se Fable 5 en 'n vroeëre Claude Opus-model; albei modelle het egter geweier om die taak uit te voer weens hul ingeboude veiligheidsmaatreëls.&lt;ref name=&quot;wsj&quot; /&gt; In sy verklaring het die maatskappy aangedui dat hy deur die verskaffers se veiligheidsmaatreëls – wat nie tussen 'n insidentreaksiewerker en 'n aanvaller kan onderskei nie – geblokkeer is. Die ontleding is gevolglik uitgevoer met GLM 5.2, 'n &quot;open-weight&quot;-model wat deur die Beijing-gebaseerde maatskappy Z.ai ontwikkel is en op Hugging Face se eie infrastruktuur bedryf word.&lt;ref name=&quot;hf&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wsj&quot; /&gt;

Volgens inligting wat Hugging Face aan die Cloud Security Alliance verskaf het, was die agente vir drie dae binne die maatskappy se netwerk voordat hulle opgespoor is; daarna het dit die personeel verskeie ure geneem om die situasie te beheer en die agente te verwyder.&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; Ongeveer 'n derde van die maatskappy se infrastruktuur is tydens die reaksieproses herbou, en Hugging Face het nie die koste verbonde aan die voorval bekend gemaak nie.&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news |title=OpenAI reveals rogue AI attack hit more than one company |url=https://www.bbc.com/news/articles/c2el319vzr3o |work=BBC News |date=30 Julie 2026 |access-date=31 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;csa&quot; /&gt;

Remediëring het ingesluit die sluiting van die twee datastelverwerkingskode-uitvoeringspaaie, die uitsetting van die aanvaller, die herbou van geaffekteerde nodusse, die herroeping en rotasie van geaffekteerde geloofsbriewe en tokens, en die ontplooiing van bykomende trosrelings en toegangsbeheer. Hugging Face het eksterne forensiese spesialiste betrek en die voorval aan wetstoepassing gerapporteer, en gebruikers aangeraai om toegangstokens te roteer en rekeningaktiwiteit te hersien.&lt;ref name=&quot;hf&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bleeping&quot; /&gt;

Hugging Face het gesê dat hulle geen bewyse gevind het van peuter met openbare, gebruikersgerigte modelle, datastelle of Spaces nie, en dat hul sagteware-voorsieningsketting as skoon geverifieer is; assessering van enige impak op vennoot- of kliëntdata het voortgeduur ten tyde van die openbaarmaking.&lt;ref name=&quot;hf&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hackernews&quot; /&gt; Wolf het later gesê dat geen kliëntdata uitgelek is nie.&lt;ref name=&quot;wsj&quot; /&gt;Hugging Face het die inbraak aan die [[Federal Bureau of Investigation|Federale Buro vir Ondersoek]] gerapporteer voordat OpenAI hulle gekontak het; die buro het geweier om kommentaar te lewer oor of hulle 'n ondersoek geopen het.&lt;ref name=&quot;reuters&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
{{Normdata}}


[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]]</text>
      <sha1>sod2yiahrmf1czqhqfpagk998jmrdhn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Renaldo Gouws</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469408</id>
    <revision>
      <id>2969032</id>
      <parentid>2968674</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T07:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>2969032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10602" sha1="haq26u5901yct69n51g1kvtm6suoen9" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër 2
| image               = Renaldo Gouws 2026.png
| caption             = Gouws in 2026
| name                = Renaldo Gouws
| office1             = Raadslid, [[Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit]]
| term_start1         = 18 Augustus 2016
| term_end1           = 14 Junie 2024
| office              = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]
| term_start          = 14 Junie 2024
| term_end            = 30 September 2024
| party               = [[Vryheidsfront Plus]]
| otherparty          = [[Demokratiese Alliansie]] (tot 2024)
| birth_date          = {{Geboortedatum en ouderdom|1983|5|2|df=yes}}
| birth_place         = [[Uitenhage]], [[Suid-Afrika]]
| spouse              = {{Huwelik|Laurynne Meyer|2014}}
| children            = Geen
}}

'''Renaldo Gouws''' (gebore 2 Mei 1983) is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] [[YouTuber]], [[Bedryfsielkunde|bedryfsielkundige]] en politikus.

In 2024 het hy as lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] gedien, maar nadat hy van [[rassisme]] beskuldig is weens opmerkings in video's wat hy opgeneem en later verwyder het, is sy lidmaatskap van die [[Demokratiese Alliansie]] (DA) beëindig en het hy sy setel as parlementslid verloor.&lt;ref name=&quot;news24-gelykheidshof&quot;&gt;{{Cite web |last=Felix |first=Jason |title=SA Human Rights Commission takes suspended DA MP Renaldo Gouws to Equality Court for 'hate speech' |url=https://www.news24.com/news24/politics/political-parties/human-rights-commission-takes-suspended-da-mp-renaldo-gouws-to-equality-court-for-hate-speech-20240620 |publisher=News24 |date=20 Junie 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;netwerk24-kwoord&quot;&gt;{{Cite web |last=du Plessis |first=Christiaan |title=KYK &amp;#124; DA skors nuwe LP Renaldo Gouws oor k-woord-video |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/nuus/politiek/da-skors-nuwe-lp-renaldo-gouws-oor-k-woord-video-20240620 |access-date=20 Junie 2024 |website=Netwerk24}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë lewe en opleiding ==
Gouws is in die klein dorp [[Uitenhage]] gebore en aan Hoërskool Brandwag gematrikuleer. Hy het aan die [[Nelson Mandela-universiteit]] gestudeer, waar hy in 2010 'n meestersgraad in bedryfsielkunde verwerf het.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Masters Degree Dissertation |url=http://vital.seals.ac.za:8080/vital/access/manager/Repository/vital:9399?site_name=GlobalView |work=Seals |date=2010 |language=en}}&lt;/ref&gt; Hy doen konsultasiewerk as [[Bedryfsielkunde|bedryfsielkundige]].

== Politieke loopbaan ==
Gouws het in 2012 by die DA aangesluit. Sy politieke loopbaan het begin toe hy in 2012 takvoorsitter van Wyk 2 in Nelson Mandelabaai geword het. Hy het in 2012 die Provinsiale Jong Leiers-program en in 2013 die Nasionale Jong Leierskapsprogram voltooi. In 2016 was hy hoog genoeg op die DA se PR-lys om 'n setel in die raad van die [[Nelson Mandelabaai Metropolitaanse Munisipaliteit]] te verower. In 2019 is hy in 'n tussenverkiesing as DA-raadslid vir Wyk 2 verkies, waarin die DA 94% van die stemme gekry het.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=DA Nelson Mandela Bay picks Renaldo Gouws as candidate for Ward 2 by-election |url=https://www.rnews.co.za/article/23476/da-nelson-mandela-bay-picks-renaldo-gouws-as-candidate-for-ward-2-by-election |work=RNews |date=7 Februarie 2019 |language=en }}{{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=DA's Renaldo Gouws in a resounding win in Ward 2 by-election |url=https://www.rnews.co.za/article/23770/das-renaldo-gouws-in-a-resounding-win-in-ward-2-by-election |work=RNews |date=7 Maart 2019 |language=en |access-date=19 September 2026 |archive-date= 3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803083140/https://www.rnews.co.za/article/23770/das-renaldo-gouws-in-a-resounding-win-in-ward-2-by-election |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=DA retains control in Ward 2 by-election |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2019-03-07-da-retains-control-in-ward-2-by-election/ |work=The Herald |date=7 Maart 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt; Van 2019 af was Gouws die DA se woordvoerder vir Ekonomiese Ontwikkeling, Toerisme en Landbou in Nelson Mandelabaai.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Let's move Nelson Mandela Bay forward again |url=https://www.heraldlive.co.za/opinion/2020-07-10-lets-move-nelson-mandela-bay-forward-again/ |work=The Herald |date=10 Julie 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die [[Covid-19-pandemie]] het Gouws saam met sy koukusleierskap 'n plan opgestel wat sou help om die metro om te keer.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=DA urges a rates holiday to help businesses affected by coronavirus |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2020-03-23-da-urges-a-rates-holiday-to-help-businesses-affected-by-coronavirus/ |work=The Herald |date=23 Maart 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]] is Gouws as parlementslid vir die DA ingesweer, maar sy lidmaatskap is 'n paar maande later beëindig nadat 'n beweerde rassistiese video opgeduik het. In die uittreksel, wat deur [[IOL|Independent Online]] gepubliseer is, het Gouws rassistiese skeldname gebruik en opgeroep tot die &quot;doodmaak van alle swart mense&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=New racist video of DA MP Renaldo Gouws surfaces |url=https://www.iol.co.za/news/politics/watch-kill-the-kffirs-kill-all-the-fing-nggers-new-racist-video-of-da-mp-renaldo-gouws-surfaces-385317ac-4720-4ac8-9f41-8ae0ec7b351d |publisher=Independent Online |date=19 Junie 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; Die uittreksel kom uit 'n langer video wat Gouws in 2010 opgeneem het en wat voorheen van sy YouTube-kanaal verwyder is, maar steeds in 'n argief uit 2012 beskikbaar was. In die video sê Gouws dat hy nie werklik bedoel het wat hy gesê het nie en dat dit bedoel was om konteks te skep vir die woede oor die destydse [[ANC-jeugliga]]-leier [[Julius Malema]] wat die lied &quot;[[Skiet die Boer]]&quot; gesing het.&lt;ref name=&quot;news24-gelykheidshof&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;netwerk24-kwoord&quot; /&gt;

Gouws het Independent Media na die Persombudsman geneem omdat slegs 4% (15 sekondes) van die video gebruik en 96% van die video se oorspronklike konteks weggelaat is. Die Persombudsman het ten gunste van Gouws beslis en Independent Media aan vier oortredings van die perskode skuldig bevind.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Press Ombuds Finding IOL/Gouws |url=https://presscouncil.org.za/2024/10/09/iol-vs-renalso-gouws/ |publisher=Persraad van Suid-Afrika |date=9 Oktober 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; Independent Media is sedertdien uit die Persraad gesit.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Press Council expels Independent Media Group |url=https://presscouncil.org.za/2024/10/23/press-council-expels-independent-media-group/ |publisher=Persraad van Suid-Afrika |date=23 Oktober 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt; In September 2025 het Gouws aangekondig dat hy by die [[Vryheidsfront Plus]] aangesluit het.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Former DA MP Renaldo Gouws joins FF Plus |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2025-09-25-former-da-mp-renaldo-gouws-joins-ff-plus/ |work=TimesLIVE |date=25 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Andile Lungisa-glaskanvoorval (2016) ==
Tydens 'n raadsvergadering in Nelson Mandelabaai in 2016 het 'n bakleiery uitgebreek waartydens waterbekers van glas rondgegooi is en mense beseer is.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=DA, ANC councillors in hospital after Mandela Bay council meeting brawl |url=https://ewn.co.za/2016/10/27/da-anc-councillors-in-hospital-after-mandela-bay-council-meeting-brawl |work=Eyewitness News |date=27 Oktober 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[Andile Lungisa]] het 'n glasbeker op 'n mederaadslid se kop stukkend geslaan en is vir ernstige liggaamsleed in hegtenis geneem. Gouws het beeldmateriaal van die voorval geneem,&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Accused in council 'water jug' assault case takes the stand |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2018-03-19-accused-in-council-water-jug-assault-case-takes-the-stand/ |work=TimesLIVE |date=19 Maart 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=WATCH: Lungisa says he acted in self-defence when he smashed a jug over a councillor's head |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/watch-lungisa-says-he-acted-in-self-defence-when-he-smashed-a-jug-over-a-councillors-head-20180319 |work=News24 |date=19 Maart 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; wat gebruik is om Lungisa van aanranding skuldig te bevind.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Andile Lungisa assault trial: Damning video played in court |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/andile-lungisa-assault-trial-damning-video-played-in-court-20180122 |work=News24 |date=22 Januarie 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Andile Lungisa gets two years in jail for assault |url=https://mg.co.za/article/2018-05-09-andile-lungisa-gets-two-years-in-jail-for-assault/ |work=Mail &amp; Guardian |date=9 Mei 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Andile Lungisa gets 2 years in jail for assault |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/andile-lungisa-gets-2-years-in-jail-for-assault-20180509 |work=News24 |date=9 Mei 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Sosialemediabedrywighede en aantygings ==
Gouws het in 2009 'n [[YouTube]]-kanaal begin wat op Suid-Afrikaanse aktuele sake en politiek fokus. Hy het 'n debatsprogram, die ''Sunday Service'', aangebied waarin hy met senior politici en bekendes oor Suid-Afrika gesels het. Hy is van rassisme, [[haatspraak]] en aanhitsing tot [[geweld]] beskuldig en formeel daarvan aangekla.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mbolekwa |first=Sisanda |date=20 Junie 2024 |title=Human rights commission takes suspended DA MP Renaldo Gouws to equality court |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2024-06-20-human-rights-commission-takes-suspended-da-mp-renaldo-gouws-to-equality-court/ |website=TimesLIVE |language=en}}&lt;/ref&gt; Hy is ook van [[homofobie]] beskuldig nadat video's versprei het waarin hy homofobiese taal gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=van den Heever |first=Megan |title=DA's Renaldo Gouws in racism, homophobic scandal – petition wants him out |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/celeb-news/local-celebs/da-mp-renaldo-gouws-racist-homophobic-video-sign-petition-latest-news/ |date=17 Junie 2024 |publisher=The South African |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Gouws, Renaldo}}
[[Kategorie:Geboortes in 1983]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]]
[[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]]
[[Kategorie:Politici van die Vryheidsfront Plus]]
[[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse YouTubers]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse sielkundiges]]</text>
      <sha1>haq26u5901yct69n51g1kvtm6suoen9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Zoulla/Draft8</title>
    <ns>2</ns>
    <id>469412</id>
    <revision>
      <id>2968893</id>
      <parentid>2968652</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T12:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Voedselhouers]] verwyder ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2968893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1789" sha1="co1wdfauwrpaa9jyidx35jgtr0wgxya" xml:space="preserve">[[Lêer:Kosblik.webp|duimnael|N Foto van n kosblik]]
'n '''Kosblik''' is 'n houer waarin kos gebêre en vervoer word. Mense gebruik kosblikke om hul middagete, peuselhappies of ander kos veilig te hou wanneer hulle skool toe gaan, werk toe gaan of op reis is.

Kosblikke word al baie jare lank gebruik. In die verlede het mense hul kos in mandjies, papiersakke of metaalhouers gedra. Vandag word kosblikke hoofsaaklik van plastiek, metaal of ander ligte materiale gemaak wat maklik is om skoon te maak.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hachard |first=Vincent |date=2005 |title=Almuth Degener. « The Nuristani languages », in : N. Sims-Williams, ed., Indo-Iranian languages and peoples. Oxford, OUP, 2003, pp. 103-117. |url=https://doi.org/10.4000/abstractairanica.3511 |journal=Abstracta Iranica |volume=Volume 26 |doi=10.4000/abstractairanica.3511 |issn=0240-8910}}&lt;/ref&gt;

Kosblikke word deur kinders en volwassenes gebruik. Dit help om kos vars te hou en voorkom dat kos beskadig word tydens vervoer. Baie kosblikke het verskillende afdelings waarin verskillende soorte kos geplaas kan word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/|title=Encyclopedia Britannica {{!}} Britannica|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2026-09-19}}&lt;/ref&gt;

* Hou kos vars en veilig.
* Verminder die gebruik van weggooibare verpakkings.
* Maak dit maklik om kos saam te neem.
* Help om geld te spaar deur kos van die huis af saam te neem.

== Tipes kosblikke ==
Daar is verskillende soorte kosblikke beskikbaar:

* Plastiek-kosblikke
* Metaal-kosblikke
* Geïsoleerde kosblikke wat kos langer warm of koud hou
* Kosblikke met verskeie afdelings

Baie moderne kosblikke is ontwerp om omgewingsvriendelik te wees en kan herhaaldelik gebruik word, wat help om afval te verminder.

== Verwysings ==</text>
      <sha1>co1wdfauwrpaa9jyidx35jgtr0wgxya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Malherbe Uitgewers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469414</id>
    <revision>
      <id>2969060</id>
      <parentid>2968886</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Uitgewery]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5660" sha1="inh0it1a0s2grbzogqzs8nmnn8qqf8y" xml:space="preserve">'''Malherbe Uitgewers''' is 'n Suid-Afrikaanse onafhanklike [[uitgewery]] wat in 2017 gestig is. Die uitgewery publiseer onder meer Afrikaanse fiksie, poësie, kinderboeke en ander literêre werke.&lt;ref name=&quot;PASA&quot;&gt;{{Cite web
|title=Malherbe Uitgewers (Pty) Ltd
|url=https://publishsa.co.za/meet-the-members-pasa-business-directory/malherbe-uitgewers-pty-ltd/
|website=Publishers' Association of South Africa
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==

Malherbe Uitgewers het ontstaan uit 'n Facebook-groep vir ongepubliseerde digters wat deur Heleen Malherbe bedryf is. Die bedrywighede het mettertyd uitgebrei om skrywers met die afronding van manuskripte te help, en Malherbe Uitgewers (Edms.) Bpk. is in 2017 gestig.&lt;ref name=&quot;VanHeerden&quot;&gt;{{Cite web
|last=Van Heerden
|first=Neil
|title='n Bibliografiese bestekopname van Afrikaanse misdaadfiksie wat in die tydperk 2013–2022 uitgegee is
|url=https://www.litnet.co.za/n-bibliografiese-bestekopname-van-afrikaanse-misdaadfiksie-wat-in-die-tydperk-2013-2022-uitgegee-is/
|website=LitNet Akademies
|year=2025
|volume=22
|issue=3
|doi=10.56273/1995-5928/2025/j22n3b2
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Van Heerden beskryf Malherbe Uitgewers as 'n onafhanklike uitgewery wat 'n posisie tussen die groot hoofstroomuitgewers en selfpublikasie beklee.&lt;ref name=&quot;VanHeerden&quot; /&gt;

Die uitgewery word ook in akademiese navorsing oor die produksie van prente- en geïllustreerde kinderboeke in Suid-Afrika onder onafhanklike Suid-Afrikaanse uitgewerye vermeld.&lt;ref name=&quot;Kinderboeke&quot;&gt;{{Cite web
|title=Die produksieprofiel en -patrone van prente- en geïllustreerde kinderboeke in Suid-Afrika in die 21ste eeu (2000–2020)
|url=https://www.litnet.co.za/die-produksieprofiel-en-patrone-van-prente-en-geillustreerde-kinderboeke-in-suid-afrika-in-die-21ste-eeu-2000-2020/
|website=LitNet Akademies
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Publikasies ==

Malherbe Uitgewers publiseer werk in verskeie genres en het veral 'n meetbare teenwoordigheid in Afrikaanse misdaadfiksie ontwikkel.

In 'n bibliografiese studie van oorspronklike Afrikaanse misdaadfiksie wat tussen 2013 en 2022 verskyn het, is 34 titels van Malherbe Uitgewers geïdentifiseer. Dit het 12,73% van die titels in die studie se datastel verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;VanHeerden&quot; /&gt;

Wanneer uitgewers volgens individuele drukname vergelyk is, was Malherbe Uitgewers volgens dié studie die derde mees produktiewe druknaam vir Afrikaanse misdaadfiksie gedurende die ondersoekte tydperk, ná LAPA Uitgewers en Human &amp; Rousseau.&lt;ref name=&quot;VanHeerden&quot; /&gt; Wanneer uitgewerygroepe en hul onderskeie drukname saamgetel is, was Malherbe die vierde grootste uitgewer in die datastel.&lt;ref name=&quot;VanHeerden&quot; /&gt;

Die studie beskryf die opkoms van Malherbe Uitgewers as 'n noemenswaardige ontwikkeling binne Afrikaanse misdaadfiksie, veral aangesien die uitgewery eers in 2017 tot die bedryf toegetree het.&lt;ref name=&quot;VanHeerden&quot; /&gt;

== Literêre dekking ==

Boeke wat deur Malherbe Uitgewers gepubliseer is, is in Afrikaanse literêre publikasies bespreek en geresenseer.

In 2019 het LitNet 'n resensie deur Dawid de Wet van Johan Fourie se misdaadroman ''Baäl se jag'' gepubliseer. Die roman, wat renosterstropery en ander vorme van omgewingsmisdaad as agtergrond gebruik, is deur Malherbe Uitgewers uitgegee.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last=De Wet
|first=Dawid
|title=Renosterstropery op die voorgrond in Baäl se jag deur Johan Fourie
|url=https://www.litnet.co.za/renosterstropery-op-die-voorgrond-in-baal-se-jag-deur-johan-fourie/
|website=LitNet
|date=3 Oktober 2019
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Julian Müller se ''Geloofsgesprekke in die Tsitsikamma'', wat deur Malherbe Uitgewers gepubliseer is, is in 2023 op LitNet bespreek.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last=Oosthuizen
|first=Jean
|title=Geloofsgesprekke in die Tsitsikamma deur Julian Müller, 'n lesersindruk
|url=https://www.litnet.co.za/geloofsgesprekke-in-die-tsitsikamma-deur-julian-muller-n-lesersindruk/
|website=LitNet
|date=14 Maart 2023
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

In 2026 het LitNet ook 'n lesersindruk van Etienne Lombard se ''Die walvisspeurder'' gepubliseer. Die boek, wat deur Malherbe Uitgewers uitgegee is, gebruik onder meer korrupsie en magsmisbruik as elemente van die verhaal.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last=Welman
|first=Elsabé
|title=Die walvisspeurder deur Etienne Lombard: 'n lesersindruk
|url=https://www.litnet.co.za/die-walvisspeurder-deur-etienne-lombard-n-lesersindruk/
|website=LitNet
|date=4 September 2026
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Verskeie skrywers wie se werk deur Malherbe Uitgewers gepubliseer is, het ook skrywersprofiele op LitNet. Nicolette Fouldien se profiel vermeld haar kortverhaalbundel ''As die binnekamer praat'' as 'n Malherbe-publikasie,&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Nicolette Fouldien
|url=https://www.litnet.co.za/author/nicolette-fouldien/
|website=LitNet
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt; terwyl Kate Bester se profiel vermeld dat van haar kortverhale deur onder andere Malherbe Uitgewers en Tafelberg gepubliseer is.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Kate Bester
|url=https://www.litnet.co.za/author/kate-bester/
|website=LitNet
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==

&lt;references /&gt;

== Eksterne skakels ==

* [https://www.malherbepublishers.co.za/ Amptelike webwerf]
* [https://publishsa.co.za/ Publishers' Association of South Africa]
* [https://publishsa.co.za/meet-the-members-pasa-business-directory/malherbe-uitgewers-pty-ltd/ Malherbe Uitgewers se PASA-profiel]

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse uitgewerye]]
[[Kategorie:Afrikaanse uitgewers]]
[[Kategorie:Maatskappye gestig in 2017]]
[[Kategorie:Uitgewery]]</text>
      <sha1>inh0it1a0s2grbzogqzs8nmnn8qqf8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marizka Coetzer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469416</id>
    <revision>
      <id>2969059</id>
      <parentid>2968668</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Hulp:Normdata]]</comment>
      <origin>2969059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4568" sha1="nvz5xyzwk0qocqwmmqt2doznn5gw5j1" xml:space="preserve">'''Marizka Coetzer''' is 'n Suid-Afrikaanse joernalis en skrywer. Sy werk hoofsaaklik in nuus-, misdaad-, ondersoekende en mensgerigte joernalistiek en het ook aan verskeie Suid-Afrikaanse waremisdaad-dokumentêre programme deelgeneem.&lt;ref name=&quot;CitizenProfile&quot;&gt;{{Cite web
|title=Marizka Coetzer
|url=https://www.citizen.co.za/author/marizka-coetzer/
|website=The Citizen
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Loopbaan ==

Coetzer het haar loopbaan in 2012 by Caxton se Wes-Rand-tak begin, waar sy vir publikasies soos ''Roodepoort Rekord'', ''Roodepoort Northsider'' en ''Krugersdorp News'' gewerk het.&lt;ref name=&quot;CitizenProfile&quot; /&gt;

In 2016 het sy by ''Huisgenoot'' aangesluit. Sy het in 2019 na ''Pretoria Rekord'' verskuif en het aan die einde van 2020 by ''The Citizen'' aangesluit.&lt;ref name=&quot;CitizenProfile&quot; /&gt;

By ''The Citizen'' dek sy onder meer brekende nuus, ondersoekende joernalistiek, misdaad, aktuele sake en mensgerigte stories.&lt;ref name=&quot;CitizenProfile&quot; /&gt;

== Toekennings ==

Coetzer het Caxton-toekennings in 2015 en 2019 gewen.&lt;ref name=&quot;CitizenProfile&quot; /&gt;

By die 27ste Caxton Excellence Awards is sy vereer met die toekenning vir die beste bydrae tot ''The Citizen''. Volgens ''Krugersdorp News'' het sy gedurende 2015 meer artikels in ''The Citizen'' gepubliseer as enige ander joernalis van Caxton se gemeenskapskoerante.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Well done Marizka!
|url=https://www.citizen.co.za/krugersdorp-news/news-headlines/2016/04/13/well-done-marizka/
|website=Krugersdorp News
|date=13 April 2016
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Boeke ==

Coetzer is ook 'n skrywer. Haar werke sluit ''Uitgewerp'', die Engelse weergawe ''Outcast'', en ''Die duiwel is in die detail'' in.&lt;ref name=&quot;CitizenProfile&quot; /&gt;

''Uitgewerp'' is in 2020 in Afrikaans deur [[Malherbe Uitgewers]] gepubliseer.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Uitgewerp : Marizka Coetzer: die storie : liefde in die tronk
|url=https://search.worldcat.org/title/1196290755?oclcNum=1196290755
|website=WorldCat
|publisher=OCLC
|year=2020
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Die Engelse weergawe, ''Outcast'', is ook in 2020 deur [[Malherbe Uitgewers]] gepubliseer.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Outcast : Marizka Coetzer: the story
|url=https://search.worldcat.org/title/1243259708?oclcNum=1243259708
|website=WorldCat
|publisher=OCLC
|year=2020
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

LitNet het in 2023 'n lesersindruk van Coetzer se ''Die duiwel is in die detail'' gepubliseer.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last=Marx Hills
|first=Annalize
|title=Die duiwel is in die detail deur Marizka Coetzer, 'n lesersindruk
|url=https://www.litnet.co.za/die-duiwel-is-in-die-detail-deur-marizka-coetzer-n-lesersindruk/
|website=LitNet
|date=28 Augustus 2023
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Dokumentêre programme ==

Coetzer het in verskeie Suid-Afrikaanse waremisdaad-produksies verskyn. Dit sluit die Showmax-reeks ''Devilsdorp'' uit 2021, ''Stella Murders'' uit 2023 en ''Tiek Tok Boem'' uit 2025 in.&lt;ref name=&quot;CitizenProfile&quot; /&gt;

In ''Stella Murders'' het Coetzer as een van die dokumentêr se medewerkers verskyn.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Stella Murders
|url=https://www.ideacandy.tv/project/stella-murders/
|website=IdeaCandy
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt; Sy het voorheen as joernalis vir ''Huisgenoot'' oor die moorde op Sharnelle Hough en Marna Engelbrecht berig.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Wat om te kyk op Showmax in Maart 2023
|url=https://terloops.co.za/wat-om-te-kyk-op-showmax-in-maart-2023/
|website=Terloops
|date=1 Maart 2023
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Media-aandag ==

Coetzer se werk rondom die Krugersdorp-moordsaak het onafhanklike media-aandag ontvang. News24 het in 2021 'n profiel oor haar ervarings as joernalis wat die saak gedek het, gepubliseer.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=From covering the story to falling in love with the killer - SA journalist opens up about Krugersdorp cult killings
|url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/from-covering-the-story-to-falling-in-love-with-the-killer-sa-journalist-marizka-coetzer-opens-up-about-krugersdorp-cult-killings-20210729
|website=News24
|date=29 July 2021
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.citizen.co.za/author/marizka-coetzer/ Marizka Coetzer by The Citizen]
* [https://www.malherbepublishers.co.za/product-author/marizka-coetzer/ Marizka Coetzer by Malherbe Uitgewers]
{{Normdata}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]</text>
      <sha1>nvz5xyzwk0qocqwmmqt2doznn5gw5j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francois Stemmet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469417</id>
    <revision>
      <id>2969055</id>
      <parentid>2968888</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5101" sha1="jru1nql8a4b977379ryjze6iobtrju8" xml:space="preserve">[[Lêer:Francois Stemmet.jpg|duimnael|200px|Francois Stemmet]]

'''Francois Stemmet''' is 'n Suid-Afrikaanse [[akteur]], stemkunstenaar en [[Lys van Afrikaanse skrywers|skrywer]]. Hy is onder meer bekend as die stem van Sarel die Seemonster in die Afrikaanse kindertelevisieprogram ''[[Wielie Walie]]'' en het oor 'n loopbaan van etlike dekades in radio, televisie, rolprente, teater en oorklanking gewerk.&lt;ref name=&quot;RSG&quot;&gt;{{Cite web
|last=Gross
|first=Esté
|title=Francois Stemmet: bekende stem van Sarel Seemonster, Seef Visagie…
|url=https://www.rsgplus.org/kuns/drama/francois-stemmet-bekende-stem-van-sarel-seemonster-tot-seef-visagie/
|website=RSGplus
|date=30 September 2018
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TVSA&quot;&gt;{{Cite web
|title=Francois Stemmet
|url=https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=10588
|website=TVSA
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë lewe ==

Stemmet is in [[Montagu]] in die Wes-Kaap gebore. Hy het gedurende sy jeug ook op [[Ashton]] en [[Villiersdorp]] gewoon, voordat sy gesin na [[Franschhoek]] verhuis het. Voordat hy 'n professionele akteur geword het, het Stemmet vier jaar lank in die [[Suid-Afrikaanse Polisie]] gedien.&lt;ref name=&quot;RSG&quot; /&gt;

== Loopbaan ==

Stemmet het in 1967 'n oudisie by die Kaapse Raad vir die Uitvoerende Kunste (KRUIK) afgelê en is daarna as kunstenaar aangestel. Een van sy eerste rolle was in die kinderproduksie ''Lappies die Lappiesmous''. Hy het later ook in verhoogproduksies soos Shakespeare se ''Richard III'' opgetree.&lt;ref name=&quot;RSG&quot; /&gt;

Sy eerste radio-optrede was in 1968 in 'n Engelse radiodrama. Radio het daarna 'n belangrike deel van sy loopbaan geword en hy het oor die jare in talle radiodramas en vervolgverhale opgetree.&lt;ref name=&quot;RSG&quot; /&gt;

Stemmet het ook uitgebreide werk as stemkunstenaar, vertaler en regisseur van oorgeklankte produksies gedoen. Hy was betrokke by die vertaling en oorklanking van oorsese televisieprogramme na Afrikaans.&lt;ref name=&quot;RSG&quot; /&gt;

In 2018, toe hy ongeveer vyftig jaar in die vermaaklikheidsbedryf gevier het, was hy steeds op radio en televisie aktief en het hy die rol van Seef Visagie in RSG se vervolgverhaal ''Beproewing'' vertolk.&lt;ref name=&quot;RSG&quot; /&gt;

== Televisie ==

Stemmet is veral bekend vir sy stemwerk as Sarel die Seemonster in ''[[Wielie Walie]]''.&lt;ref name=&quot;TVSA&quot; /&gt;

Volgens TVSA het hy ook in verskeie Suid-Afrikaanse televisiereekse verskyn. Dit sluit onder meer ''[[7de Laan]]'', ''[[Dryfsand (TV-drama)|Dryfsand]]'', ''[[Binnelanders]]'', ''Die sonkring'', ''[[Getroud met rugby (TV-reeks)|Getroud met rugby]]'', ''Song vir Katryn'', ''Swartwater'', ''Diepe waters'' en ''Pandjieswinkelstories'' in.&lt;ref name=&quot;TVSA&quot; /&gt;

In die tweede seisoen van ''Die Sonkring'' het hy die rol van Fred Bouwer vertolk,&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Die Sonkring – Season 2
|url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowseasons.aspx?season=2&amp;showId=5569
|website=TVSA
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt; en in ''[[Dryfsand (TV-drama)|Dryfsand]]'' het hy as Koot Welters verskyn.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Dryfsand – Starring Cast
|url=https://www.tvsa.co.za/shows/viewshowcast.aspx?showid=1125
|website=TVSA
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Die ''Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance'' beskryf Stemmet ook as 'n Suid-Afrikaanse akteur en stemkunstenaar en dokumenteer sy werk in Suid-Afrikaanse radio en uitvoerende kunste.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Francois Stemmet
|url=https://esat.sun.ac.za/index.php/Francois_Stemmet
|website=Encyclopaedia of South African Theatre, Film, Media and Performance
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Rolprente ==
Stemmet het oor verskeie dekades in Suid-Afrikaanse rolprente opgetree. Sy filmwerk sluit onder meer ''Breekpunt'', ''[[Die ridder van die grootpad]]'', ''[[Vergeet my nie]]'', ''Fiela se kind'', ''Soweto Green'', ''Panic Mechanic'' en ''Jump the Gun'' in.&lt;ref name=&quot;TVSA&quot; /&gt;

== Skryfwerk ==
Benewens sy werk as akteur en stemkunstenaar het Stemmet ook as skrywer gewerk. Sy skryfwerk het onder meer uit radiostories en boeke ontwikkel.&lt;ref name=&quot;RSG&quot; /&gt;

Van sy gepubliseerde boeke sluit ''Mis oor die see'', ''Mis oor die see II'', ''Kambro'', ''Katbos'' en ''Die pad oor Kleinbegin'' in. Verskeie van sy boeke is deur [[Malherbe Uitgewers]] gepubliseer.

Stemmet was in 2016 een van vier skrywers wie se nuwe boeke tydens 'n boekbekendstelling by The Art Farm bekendgestel is. Sy boek ''Tanja'' was een van die werke wat tydens die geleentheid bekendgestel is.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title='n Aand vol leesgenot
|url=https://www.citizen.co.za/comaro-chronicle/news-headlines/2016/05/19/n-aand-vol-leesgenot/
|website=Comaro Chronicle
|date=19 Mei 2016
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.tvsa.co.za/actors/viewactor.aspx?actorid=10588 Francois Stemmet by TVSA]
* [https://esat.sun.ac.za/index.php/Francois_Stemmet Francois Stemmet by ESAT]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>jru1nql8a4b977379ryjze6iobtrju8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Julian Müller</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469419</id>
    <revision>
      <id>2969058</id>
      <parentid>2968675</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6658" sha1="fam52jjxrf5amiljs1riclwzxk0un4p" xml:space="preserve">'''Julian Müller''' is 'n Suid-Afrikaanse teoloog, akademikus en skrywer. Hy is professor emeritus in Praktiese Teologie aan die [[Universiteit van Pretoria]] en is bekend vir sy werk op die gebied van praktiese teologie, narratiewe pastoraat, liturgie en interdissiplinêre teologiese navorsing.&lt;ref name=&quot;UPemeritus&quot;&gt;{{Cite web
|title=Emeritus Professors
|url=https://www.up.ac.za/practical-theology-and-mission-studies/emeritus-professors
|website=University of Pretoria
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Akademiese loopbaan ==

Müller het in 1990 as professor in Praktiese Teologie aan die Universiteit van Pretoria begin werk. Hy was vanaf 2000 hoof van die universiteit se Departement Praktiese Teologie.&lt;ref name=&quot;UPCV&quot;&gt;{{Cite web
|title=Abbreviated Curriculum Vitae – Julian C. Müller
|url=https://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/webteam/abbreviatedcurruculumvitaejmuller_1.pdf
|website=University of Pretoria
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Sy akademiese werk het onder meer gefokus op pastorale sorg, narratiewe pastorale berading, praktiese teologie en navorsingsmetodologie. Hy het ook nagraadse studie en doktorale navorsing in praktiese teologie begelei.&lt;ref name=&quot;UPCV&quot; /&gt;

Die Universiteit van Pretoria lys Müller as een van die emeritus professore van die Departement Praktiese Teologie en Sendingstudies.&lt;ref name=&quot;UPemeritus&quot; /&gt;

== Navorsing ==

Müller se navorsing is sterk verbind aan narratiewe en postfundasionalistiese benaderings binne praktiese teologie. Sy werk het ook interdissiplinêre gesprek tussen teologie en die sosiale en geesteswetenskappe ondersoek.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Practical Theology as part of the landscape of Social Sciences and Humanities – A transversal perspective
|url=https://repository.up.ac.za/server/api/core/bitstreams/64f82362-45bb-4055-8705-3ba6c2ea5ea1/content
|website=University of Pretoria Research Repository
|year=2013
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Hy was ook betrokke by navorsing oor sosiale samehorigheid, versoening, spiritualiteit en identiteit binne die Universiteit van Pretoria se Departement Praktiese Teologie en Sendingstudies.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Research
|url=https://www.up.ac.za/practical-theology-and-mission-studies/research
|website=University of Pretoria
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Na sy emeritaat is Müller ook in akademiese werk beskryf as emeritus professor in Praktiese Teologie en senior navorsingsgenoot van die Centre for the Advancement of Scholarship aan die Universiteit van Pretoria.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Religion, an obstacle to workplace spirituality and employee wellness?
|url=https://repository.up.ac.za/items/c161ac61-d252-4d4e-8601-14642dff637d
|website=University of Pretoria Research Repository
|year=2017
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Publikasies ==

Müller het akademiese artikels en boeke oor onder meer liturgie, pastorale sorg, geloof en praktiese teologie gepubliseer.

Sy boek ''Die erediens as fees'' het in 1992 die Andrew Murray-prys ontvang. 'n Akademiese herwaardering van die boek in ''Verbum et Ecclesia'' beskryf dit as 'n invloedryke publikasie binne Suid-Afrikaanse liturgiewetenskap.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last1=Wepener
|first1=Cas
|last2=Bartlett
|first2=André
|title=Die erediens as fees of die fees as erediens?: 'n Andrew Murray pryswenner 'n kwarteeu later herlees
|url=https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S2074-77052014000200021&amp;script=sci_arttext
|website=SciELO South Africa
|journal=Verbum et Ecclesia
|volume=35
|issue=2
|year=2014
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Van sy ander boeke sluit ''Om te mag twyfel'' en ''Geloof anderkant Sondag'' in. Laasgenoemde is in 2015 deur die digter en akademikus Lina Spies op LitNet bespreek.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last=Spies
|first=Lina
|title=Lina Spies resenseer Geloof anderkant Sondag
|url=https://www.litnet.co.za/lina-spies-resenseer-geloof-anderkant-sondag/
|website=LitNet
|date=19 Januarie 2015
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

Sy werk oor geloof, twyfel en hedendaagse teologiese vraagstukke het ook deel gevorm van openbare gesprekke, onder meer tydens die US Woordfees.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last=Jones
|first=Chris
|title=US Woordfees 2015: Twyfel is eie aan die Bybel
|url=https://www.litnet.co.za/us-woordfees-2015-twyfel-is-eie-aan-die-bybel/
|website=LitNet
|date=25 Maart 2015
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

In 2019 was Müller saam met John Eliastam en Sheila Trahar redakteur van ''Unfolding Narratives of Ubuntu in Southern Africa'', wat deur Routledge gepubliseer is. Die boek ondersoek Ubuntu deur middel van interdissiplinêre en narratiewe navorsing.&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=Unfolding Narratives of Ubuntu in Southern Africa
|url=https://www.routledge.com/Unfolding-Narratives-of-Ubuntu-in-Southern-Africa/Muller-Eliastam-Trahar/p/book/9780367666217
|website=Routledge
|year=2019
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

In 2023 het LitNet 'n bespreking van Müller se ''Geloofsgesprekke in die Tsitsikamma'', uitgegee deur [[Malherbe Uitgewers]], gepubliseer. Die boek ondersoek hedendaagse geloofsvrae en die Apostoliese Geloofsbelydenis deur middel van gesprekke.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last=Oosthuizen
|first=Jean
|title=Geloofsgesprekke in die Tsitsikamma deur Julian Müller, 'n lesersindruk
|url=https://www.litnet.co.za/geloofsgesprekke-in-die-tsitsikamma-deur-julian-muller-n-lesersindruk/
|website=LitNet
|date=14 Maart 2023
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Teologiese werk ==

Müller se teologiese werk het onder meer aandag gegee aan die verhouding tussen geloof, twyfel en veranderende interpretasies binne die Christelike tradisie. Sy sienings oor onder meer die opstanding en postmoderne teologie is ook in akademiese literatuur bespreek.&lt;ref&gt;{{Cite web
|last=Van Niekerk
|first=A.S.
|title=Stryd oor die opstanding aan die Teologiese Fakulteit by UP. 'n Gesprek met Prof Julian Müller
|url=https://repository.up.ac.za/handle/2263/10897
|website=University of Pretoria Research Repository
|journal=Verbum et Ecclesia
|volume=30
|issue=1
|year=2009
|access-date=19 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.up.ac.za/practical-theology-and-mission-studies/emeritus-professors Emeritus professore – Universiteit van Pretoria]
* [https://www.routledge.com/Unfolding-Narratives-of-Ubuntu-in-Southern-Africa/Muller-Eliastam-Trahar/p/book/9780367666217 ''Unfolding Narratives of Ubuntu in Southern Africa'' by Routledge]

{{Normdata}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse teoloë]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Universiteit van Pretoria]]</text>
      <sha1>fam52jjxrf5amiljs1riclwzxk0un4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mfundo Vilakazi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469453</id>
    <revision>
      <id>2968943</id>
      <parentid>2968837</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T17:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Geen bronnelys.</comment>
      <origin>2968943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="ldwjdxobs0ohwnlidr7c7ibaw8iig5p" xml:space="preserve">{{geen bronnelys}}
'''Mfundo Joy Vilakazi''' is 'n Suid-Afrikaanse sokkerspeler wat as middelveldspeler vir [[Premiersokkerliga|die Suid-Afrikaanse Premierliga-]] span [[Kaizer Chiefs]] speel.

== Klubloopbane ==

=== Kaizer Chiefs ===
Vilakazi het in 2021 by Kaizer Chiefs Reserve aangesluit en in die Gauteng Development League en PSL Reserve gespeel. 

== Internasionale jeugloopbaan ==
Vilakazi het saam met die [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan|Suid-Afrikaanse o.20-]] span.  Hy het die span gehelp om hul eerste o.20 Afrikabeker van Nasies te wen en te kwalifiseer vir die 2025 o.20 FIFA Wêreldbeker . 

Hy is as die man van die wedstryd aangewys in 'n 5–0 oorwinning teen Nieu-Kaledonië tydens die 2025 o.20 FIFA . 

== Persoonlike lewe ==


Vilakazi gebeer born in Soweto

== Eerbewyse ==
Suid-Afrika o.20

* O.20 Afrikabeker van Nasies : 2025

== Verwysings ==
&lt;references /&gt;
[[Kategorie:Geboortes in 2005]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>ldwjdxobs0ohwnlidr7c7ibaw8iig5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Relebohile Mofokeng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469454</id>
    <revision>
      <id>2968944</id>
      <parentid>2968838</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T17:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Geen bronnelys.</comment>
      <origin>2968944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4240" sha1="ioxf8w8vs6x4ubqgqmolqlt665zycex" xml:space="preserve">{{geen bronnelys}}
 {{Updated|09 Dec 2025|&lt;ref&gt;{{Soccerway|relebohile-ratomo/901350}}&lt;/ref&gt;}}'''Relebohile Mofokeng''' (gebore '''Ratomo'''; 23 Oktober 2004) is ’n Suid-Afrikaanse professionele sokkerspeler. Hy speel as ’n aanvallende middelveldspeler of vleuel vir '''Orlando Pirates''' en die '''South Africa national football team'''.

== Klubloopbaan ==
Mofokeng het deur die Transnet School of Excellence gevorder, voordat 'n oordragreëling tussen [[Premiersokkerliga|die Suid-Afrikaanse Premierliga-]] spanne [[Mamelodi Sundowns]] en [[Orlando Pirates FC|Orlando Pirates]] bereik is, met Mofokeng wat by Orlando Pirates aangesluit het en spanmaat [[Siyabonga Mabena]] wat by Mamelodi Sundowns aangesluit het.  Mofokeng het goed in die akademie van Orlando Pirates geïntegreer, beïndruk met die reserwespan in die DStv Diski Challeng.

Nadat hy vier keer op die bank gespeel het, is hy sy eerste begin vir die klub gegee in 'n DStv Premiership-wedstryd teen Royal AM op 3 Mei 2023. Na 'n fout deur Royal AM se Mosambiekse speler Domingues, het Mofokeng se skoot van Domingues af in die agterkant van die net afgeweer. Die doel is egter as 'n eiedoel gegee, aangesien die aanvanklike skoot nie op teiken was nie.  In slegs sy tweede wedstryd vir die klub het hy 'n doel en 'n bystand in 'n 4-0 oorwinning teen [[AmaZulu FC|AmaZulu]] aangeteken.  In die 2025 Carling Knockout Cup het hy die wendoel in 'n 1-0 oorwinning teen Marumo Gallants in ekstra tyd aangeteken om die Buccaneers hul tweede trofee van die seisoen te gee. 

=== Jeug ===
Mofokeng het Suid-Afrika by die 2022 COSAFA o.20-beker verteenwoordig. 

=== Senior ===
Hy het sy eerste oproep vir die senior nasionale span ontvang vir die 2026 FIFA Wêreldbeker-kwalifiseerders wat in Junie 2024  gespeel sou word. Mofokeng het sy debuut teen laasgenoemde op 11 Junie 2024 by die [[Vrystaatstadion|Vrystaat-stadion]] gemaak. Hy het [[Oswin Appollis]] in bykomende tyd vervang, toe Suid-Afrika met 3-1 gewen het.  Mofokeng het sy eerste doel vir Suid-Afrika teen Lesotho in die 2026 FIFA Wêreldbeker-kwalifiseerders aangeteken. 

== Persoonlike lewe ==
Ten tyde van sy skuif na die Orlando Pirates het hy sy ma se van, Ratomo, gebruik, aangesien sy ouers nog nie getroud was nie. Drie weke na sy registrasie by die klub het hy sy van wettiglik verander na Mofokeng - die van van sy pa, en voormalige sokkerspeler, Sechaba Mofokeng - en dit sou sy amptelike naam wees voor die 2023–24-seisoen. 

== Loopbaanstatistieke ==

=== Klub ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+Verskynings en doele per klub, seisoen en kompetisie
! rowspan=&quot;2&quot; | Klub
! rowspan=&quot;2&quot; | Seisoen
! colspan=&quot;3&quot; | Liga
! colspan=&quot;2&quot; | Nasionale Beker
! colspan=&quot;2&quot; | Ligabeker
! colspan=&quot;2&quot; | Kontinentaal
! colspan=&quot;2&quot; | Ander
! colspan=&quot;2&quot; | Totaal
|-
! Afdeling
! Programme
! Doelwitte
! Programme
! Doelwitte
! Programme
! Doelwitte
! Programme
! Doelwitte
! Programme
! Doelwitte
! Programme
! Doelwitte
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Orlando Pirates FC|Orlando Pirates]]
| 2022–23
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Premiersokkerliga|SA Premierliga]]
| 2
| 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 2
| 1
|-
| 2023–24
| 26
| 3
| 5
| 2
| 3
| 0
| 3
| 0
| 1
| 0
| 38
| 5
|-
| 2024–25
| 26
| 5
| 5
| 0
| 4
| 2
| 13
| 5
| 1
| 0
| 11
| 0
|-
| 2025-26
| 5
| 0
| 0
| 0
| 3
| 1
| 0
| 0
| 0
| 0
| 8
| 1
|-
! colspan=&quot;3&quot; | Loopbaantotaal
! 59
! 9
! 10
! 2
! 7
! 3
! 16
! 5
! 2
! 0
! 97
! 18
|}

=== Internasionaal ===

: ''Vanaf wedstryd gespeel'' ''op 25 Maart 2025''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Verskynings en doele per nasionale span en jaar
! Nasionale span
! Jaar
! Programme
! Doelwitte
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Suid-Afrika
| 2024
| 4
| 0
|-
| 2025
| 2
| 1
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Totaal
! 6
! 1
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Lys van internasionale doele aangeteken deur Mofokeng
! Nee.
! Datum
! Plek
! Teenstander
! Telling
! Resultaat
! Kompetisie
|-
| 1
| 21 Maart 2025
| [[Peter Mokaba-stadion]], [[Suid-Afrika]]
| Lesotho
| 1–0
| 2-0
| 2026 FIFA Wêreldbeker-kwalifikasie (CAF)
|}

== Eerbewyse ==
'''Orlando Pirates'''

* [[Suid-Afrikaanse Beker|Nedbankbeker]] : 2023–24
* MTN 8 : 2023–24, 2024–25, 2025–26
* Carling Uitklopbeker : 2025–26
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Geboortes in 2004]]</text>
      <sha1>ioxf8w8vs6x4ubqgqmolqlt665zycex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaizer Chiefs Dames FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469455</id>
    <revision>
      <id>2968945</id>
      <parentid>2968840</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T17:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Geen bronnelys.</comment>
      <origin>2968945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="tb3yxysgocnbmtuvfvjdjnrnpd7tskh" xml:space="preserve">{{geen bronnelys}}
{{Inligtingskas Sokkerklub|image=}}
 {{sidebar|titlestyle=background:#FFBC00; color:#080808;|title=Active departments of&lt;br&gt;Kazier Chiefs|contentstyle=padding-top:0.5em;|content1={{aligned table|cols=3|fullwidth=y
| [[File:Football pictogram.svg|30px]]
| [[Kaizer Chiefs F.C.|Football&lt;br&gt;(Men's)]]
| [[File:Football pictogram.svg|30px]]
| [[Kaizer Chiefs Development|Football&lt;br&gt;Academy]]
| [[File:Football pictogram.svg|30px]]
| [[Kaizer Chiefs Ladies F.C.|Football&lt;br&gt;(Women's)]]
}}}}
'''Kaizer Chiefs Ladies FC''' is 'n vrouesokkerklub gebaseer. Die span neem deel aan die Sasol Women's League, die tweede vlak vrouesokkerliga in Suid-Afrika.

== Geskiedenis ==
Die klub is amptelik op 31 Maart 2026 onthul en het in Julie 2025 die Springs Home Sweepers-vennootskap met [[Kaizer Chiefs]] oorgeneem.

== Spelers ==
'''Kaizer Chiefs Ladies FC''' -groep vir die 2026-seisoen. 
 

== Verwysings ==
&lt;references /&gt;
{{Kaizer Chiefs F.C.}}</text>
      <sha1>tb3yxysgocnbmtuvfvjdjnrnpd7tskh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stadsmanne Dames FC</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469456</id>
    <revision>
      <id>2968946</id>
      <parentid>2968842</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T17:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Geen bronnelys.</comment>
      <origin>2968946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1469" sha1="9iyxsnudaag8ddrqlij4j3ay4fcnef7" xml:space="preserve">{{geen bronnelys}}
'''City Lads Ladies FC''' is 'n vrouesokkerklub gebaseer in [[New Brighton|New Brighton, Oos-Kaap]] . Die span neem deel aan die SAFA Women's League, die topvlak vrouesokkerliga. 

Nomalungelo Mooi is die klub se uitvoerende hoof. 

== Geskiedenis ==

=== Sasol Vroueliga ===
Hulle het gewen die 2021 meise se sokker span

In 2021 is hulle bevorder tot die Hollywoodbets Superliga nadat hulle as finaliste in die 2021 Sasolliga Nasionale Kampioenskap geëindig het. 

=== SAFA Vroueliga ===
Hulle het hul debuut in die 2022-seisoen gemaak . 

=== Engen Uitklop-uitdaging ===
Hulle het die 2022 Oos-Kaapse Engen Knockout-uitdaging gewen. 

== Eerbewyse ==

* Oos-Kaapse Sasol Vroueliga : 2021
* Sasol Vroueliga : naaswenner: 2021
* Oos-Kaapse Engen Uitklop-Uitdaging : 2022

== Spanstatistieke ==

=== SAFA Vroueliga-rekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |Seisoen
! rowspan=&quot;2&quot; | Pos
! colspan=&quot;9&quot; | Rekord
|-
! P
! W
! D
! L
! F
! 'n
! GD
! Pst
|- style=&quot;&quot;
| '''2022'''
| '''12de'''
| 30
| 8
| 5
| 17
| 36
| 75
| (39)
| 23
|- style=&quot;&quot;
| '''2023'''
| '''13de'''
| 30
| 7
| 4
| 19
| 29
| 66
| (37)
| 25
|- style=&quot;&quot;
| '''2024'''
| '''14de'''
| 30
| 5
| 8
| 17
| 28
| 53
| (25)
| 23
|- style=&quot;&quot;
| '''2025'''
| '''13de'''
| 30
| 7
| 6
| 17
| 29
| 53
| (26)
| 23
|}

* Oranje = '''Aan die gang'''
* Goud = '''Kampioene'''
* Silwer = '''Naaswenner'''

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Koördinate op Wikidata]]</text>
      <sha1>9iyxsnudaag8ddrqlij4j3ay4fcnef7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Silwer Valke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469459</id>
    <revision>
      <id>2968905</id>
      <parentid>2968868</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Foto's en fotogalerye is bygevoeg.</comment>
      <origin>2968905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13233" sha1="lfgpeh7im60w29czn8w4fqxa08mht05" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). '''Die''' '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by Lugmagbasis Bloemspruit naby die Vrystaatse hoofstad Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie datum vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. (Sien asseblief die aantekening oor hierdie kleure later in die artikel.)&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;Nelson Mandela is op 10 Mei 1994 as die President van Suid-Afrika ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die vierings oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by Lugmagbasis Waterkloof waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke word laer af in die artikel geïllustreer. Hulle het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) op 10 Mei 1994 te Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook op 18, 19, 20 en 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling  by Lugmagbasis Waterkloof naby Pretoria in Suid-Afrika aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok formasielugtoertjies uitgevoer.

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==</text>
      <sha1>lfgpeh7im60w29czn8w4fqxa08mht05</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968911</id>
      <parentid>2968905</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Foto's en fotogalerye is bygevoeg.</comment>
      <origin>2968911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15347" sha1="bc2qsaywp14a7p85e0whkbn6rzs0ayk" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). '''Die''' '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by Lugmagbasis Bloemspruit naby die Vrystaatse hoofstad Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie datum vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. (Sien asseblief die aantekening oor hierdie kleure later in die artikel.)&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;Nelson Mandela is op 10 Mei 1994 as die President van Suid-Afrika ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die vierings oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by Lugmagbasis Waterkloof waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke word laer af in die artikel geïllustreer. Hulle het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) op 10 Mei 1994 te Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook op 18, 19, 20 en 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling  by Lugmagbasis Waterkloof naby Pretoria in Suid-Afrika aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok formasielugtoertjies uitgevoer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==</text>
      <sha1>bc2qsaywp14a7p85e0whkbn6rzs0ayk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968914</id>
      <parentid>2968911</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Foto's en fotogalerye is bygevoeg.</comment>
      <origin>2968914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17046" sha1="puuhvq842tqyu9x5hrulq7uygilt4si" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). '''Die''' '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by Lugmagbasis Bloemspruit naby die Vrystaatse hoofstad Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie datum vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. (Sien asseblief die aantekening oor hierdie kleure later in die artikel.)&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;Nelson Mandela is op 10 Mei 1994 as die President van Suid-Afrika ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die vierings oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by Lugmagbasis Waterkloof waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke word laer af in die artikel geïllustreer. Hulle het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 op 10 Mei 1994 te Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) op 10 Mei 1994 te Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook op 18, 19, 20 en 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling  by Lugmagbasis Waterkloof naby Pretoria in Suid-Afrika aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok formasielugtoertjies uitgevoer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Luitenant-kolonel Rodney King, luitenant Vaughn Gryffenberg, majoor Alex van Oostveen en kaptein Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Luitenant-kolonel Rodney King, luitenant Vaughn Gryffenberg, majoor Alex van Oostveen en kaptein Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, luitenant-kolonel Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==</text>
      <sha1>puuhvq842tqyu9x5hrulq7uygilt4si</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968915</id>
      <parentid>2968914</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Silwer plus donkerblou, ligblou en wit */</comment>
      <origin>2968915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16961" sha1="rofw8sb4tdn0cxrrx3xzuexopuetqui" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). '''Die''' '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by Lugmagbasis Bloemspruit naby die Vrystaatse hoofstad Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie datum vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook op 18, 19, 20 en 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling  by Lugmagbasis Waterkloof naby Pretoria in Suid-Afrika aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok formasielugtoertjies uitgevoer.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Luitenant-kolonel Rodney King, luitenant Vaughn Gryffenberg, majoor Alex van Oostveen en kaptein Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Luitenant-kolonel Rodney King, luitenant Vaughn Gryffenberg, majoor Alex van Oostveen en kaptein Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, luitenant-kolonel Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==</text>
      <sha1>rofw8sb4tdn0cxrrx3xzuexopuetqui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968916</id>
      <parentid>2968915</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Range van Valke vlieëniers afgekort, soos gebruiklik in media</comment>
      <origin>2968916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16899" sha1="g64k1w4fobbgt5g2ymigaplvwvunuzs" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 5 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>g64k1w4fobbgt5g2ymigaplvwvunuzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968917</id>
      <parentid>2968916</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <comment>Foto's en fotogalerye is bygevoeg.</comment>
      <origin>2968917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18562" sha1="ipn0erd3gco1r7c5g7l0w4cv3rg06ue" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 5 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 20187 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>ipn0erd3gco1r7c5g7l0w4cv3rg06ue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968918</id>
      <parentid>2968917</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Regstelling van fotobyskrif</comment>
      <origin>2968918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18562" sha1="8fy0cfs8tnd70sc5e8xi19h1uxedgoj" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 20187 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>8fy0cfs8tnd70sc5e8xi19h1uxedgoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968919</id>
      <parentid>2968918</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die silwer skema */ 1,2,3,4 en 5</comment>
      <origin>2968919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18562" sha1="ipn0erd3gco1r7c5g7l0w4cv3rg06ue" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 5 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 20187 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>ipn0erd3gco1r7c5g7l0w4cv3rg06ue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968920</id>
      <parentid>2968919</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Regstelling van fotobyskrif</comment>
      <origin>2968920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18563" sha1="6zum1mu8533sjta21nohdfcwk3o0jdx" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 5 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 20187 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>6zum1mu8533sjta21nohdfcwk3o0jdx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968921</id>
      <parentid>2968920</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke */</comment>
      <origin>2968921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18562" sha1="0r0ipp8cnre8myekn5mjyayhb390v4j" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 5 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2018 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>0r0ipp8cnre8myekn5mjyayhb390v4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968923</id>
      <parentid>2968921</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik */  LET WEL: Die vyfde vliegtuig is Valk nommer 3</comment>
      <origin>2968923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18562" sha1="keabk77jyuoxkro6l2hf886leh7z0ay" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2018 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>keabk77jyuoxkro6l2hf886leh7z0ay</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968924</id>
      <parentid>2968923</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Silwer plus donkerblou, ligblou en wit */</comment>
      <origin>2968924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18563" sha1="c54hc492zehwx4w5bngi13fzfzj82tw" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verrigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2018 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>c54hc492zehwx4w5bngi13fzfzj82tw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968925</id>
      <parentid>2968924</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik */ LET WEL: Dit was by die vliegveld - nie die dorp - was oorspronklik 'n fout.</comment>
      <origin>2968925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18547" sha1="hwklttwed83jltef6sd3fvznypu0vp2" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verrigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok-vliegveld formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|Op 3 September 2005 het die vliegtuie van span 63 uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommer 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2018 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>hwklttwed83jltef6sd3fvznypu0vp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968926</id>
      <parentid>2968925</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) */</comment>
      <origin>2968926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18489" sha1="icph9w11prjf075x45avkbdeq0hb1jh" xml:space="preserve">{{Nog besig}}
[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verrigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok-vliegveld formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|3 September 2005, span 63: Astras 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2018 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>icph9w11prjf075x45avkbdeq0hb1jh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968927</id>
      <parentid>2968926</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T15:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gaius le Roux</username>
        <id>203341</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Die &quot;Nog besig&quot;-sjabloon is verwyder.</comment>
      <origin>2968927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18475" sha1="r71s4okyf8u4s07f5mbx3g4osq946a3" xml:space="preserve">[[Lêer:Valke 1977-10-00 FALA 616 bit spot LR lias 800x486.jpg|duimnael|Silwer Valke tydens Aviation Africa-lugskou op 7 Oktober 1977]]
Formasievertoonspanne is al jare lank ’n kenmerk van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM). Die '''Silwer Valke''' is ’n kunsvliegspan van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en het oor die jare verskillende vliegtuie gebruik en uit verskillende spanne personeel bestaan. Die kleurskemas van die span se vliegtuie het ook oor die jare verander. Die span het in die verlede deel van ander eenhede van die SALM uitgemaak. Tans is die Silwer Valke deel van die Sentrale Vliegskool en gebruik die Pilatus PC-7 Mk II.

== Geskiedenis ==
Die oorsprong van die Silwer Valke kan na die ''Bumbling Bees''-vertoonspan teruggevoer word, wat oorspronklik in 1953 gevorm is en met De Havilland Vampires gevlieg het. Die ''Bumbling Bees'' is in 1959 ontbind. ’n Nuwe ''Bumbling Bees''-span is in 1966 gevorm en het met die Impala Mk I begin vlieg. Die span is op 22 November 1967 die Silwer Valke herdoop. Op 24 November 1967 het die Silwer Valke hulle eerste vertoning tydens die opening van die Atlas-vliegtuigkorporasie gelewer.

Die span was deel van Vliegopleidingskool (VOS) Langebaanweg. Nadat 83 Straalvliegskool die opleiding van SALM-leerlingvlieëniers op 4 Februarie 1984 oorgeneem het, het die Silwer Valke deel van laasgenoemde eenheid geword. Rondom hierdie tyd is die kleure van die destydse nasionale vlag, naamlik oranje, wit en blou, vir die eerste keer op die vliegtuie aangebring. Die kleure van die ou nasionale vlag is vanaf 1985 op die Silwer Valke aangebring. Op 30 Januarie 1990 het die silwer/oranje/wit/blou kleurskema op die volgende Impala Mk I-vliegtuie gepryk, naamlik reeksnommers 484, 486, 491 en 494.

In die middel van die 1990’s is nuwe kleure, naamlik donker en ligte blou en wit op die silwer van die vliegtuie aangewend. 83 Straalvliegskool het in November 1992 gesluit, en 85 Gevegvliegskool het die Impala-bedrywighede oorgeneem. Nommer 83 Straalvliegskool is met ingang van 1 Februarie 1993 deur 85 Gevegvliegskool geabsorbeer. Die Silwer Valke het gevolglik Hoedspruit toe vertrek. Die laaste Impala-vertoning van die Silwer Valke het op 20 September 1997 by Swartkop plaasgevind.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=398 to 400 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Verhuising van die Sentrale Vliegskool ==
Die laaste vleuelsparade van die Sentrale Vliegskool (SVS) het op 10 Desember 1992 by Dunnottar plaasgevind, en die SVS het daarna na Langebaanweg verskuif.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=392 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Die Pilatus PC-7 in SALM diens ==
Die Suid-Afrikaans Lugmag het die Pilatus PC-7 Merk II Astra vanaf 1994 bedryf. Die eerste Pilatus PC-7 Mk II Astra, nommer 2001, is op 17 Oktober 1994 aan die SVS afgelewer.

’n Pilatus PC-7 Mk II Astra-vertoonspan het op 13 Mei 1999 begin oefen. Daar is besluit om die Silwer Valke by die Sentralle Vliegskool by Langebaanweg met Astras te hervorm, en die Astra-vertoonspan is amptelik op 30 Oktober 1999 die Silwer Valke herdoop.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=February 2003 |title=Central Flying School |journal=SA Flyer |pages=58}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |date=October 2005 |title=History of the Silver Falcons |journal=SA Flyer |issue=120 |pages=29, 30, 33}}&lt;/ref&gt;

== Die Atlas Impala Mk I deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Die silwer skema ===
Die vlieëniers van die Impalas met die reeksnommers 492 en 494 wat hieronder uitgebeeld word, was onderskeidelik kaptein Pottie Potgieter en kaptein Mike Weingartz. Beide kaptein JJ Potgieter en kaptein ME Weingartz was van Januarie 1980 tot September 1980 lede van Silwer Valke span 18&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=27 |language=en}}&lt;/ref&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:470 Silwer Valke VOS-wapen FALA 148 rot her 800x486.jpg|Impala 470, VOS Langebaanweg-wapen
Lêer:492 Silwer Valk 2 VOS-wapen 145 her2 800x486.jpg|Impala 492, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 2
Lêer:494 1980-07-15 FADN 155 her 800x486.jpg|Impala 494, VOS Langebaanweg-wapen en individuele nommer 3
Lêer:524 1982-01-30 Yplt 481a stof LR lias 800x486.jpg|Silwer Valke 1, 2, 3, 4 en 3 op 30 Januarie 1982 te Ysterplaat
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus oranje, wit en blou ===
Die kleurskema wat uit silwer plus oranje, wit en blou bestaan het, het drie weergawes gehad, met verskille tussen die weergawes. Die verskille was op die neus en stertvin, die keuse van die eenheidwapen en of individuele nommers (nommer van die vliegtuig in die span) gebruik is. Die finale weergawe het die “sonbars”-effek (''sunburst'' in Engels) op die onderkante van die hoofvlerk en die agterste vlerke gehad.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=146 |language=en}}
&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer valke SALM 367 LR lias 800x702.jpg|Oranje, wit en blou vanaf 1985 op Silwer Valke se vliegtuie aangebring
Lêer:524 1985-05-18 FAMG 159 shd25 lev her3 800x486.jpg|Hersiene weergawe, maar ’n tussentydse skema
Lêer:524 1985-1986 FAMG 160 her 800x486.jpg|Gewysigde weergawe, met nuwe wapen
Lêer:489 1987-06-20 AFB Potch 447 shd50 her2 800x486.jpg|Impala 489 (Valk 1), 84 Ligte Vliegtuig-vliegskool-lugskou op 20 Junie 1987
Lêer:Valke 1991-10-19 FAYP 613 LR lias 800x486.jpg|Finale weergawe, “sonbars”-effek op onderkante van die vlerke
&lt;/gallery&gt;
Die Silwer Valke het aan verskillende lugskoue deelgeneem. Hulle het byvoorbeeld op 22 Julie 1989 deelgeneem aan ’n lugskou wat by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] naby Bloemfontein gehou is. Van 8 tot 12 Mei 1991 was hulle teenwoordig gedurende die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-vereniging wat by Margate aan die suidkus van Natal plaasgevind het. Die span was op 28 November 1992 by Mmabatho Internasionale Lughawe. Die Silwer Valke het op daardie dag vertonings gelewer tydens ’n lugskou wat deel van die amptelike opening van Lugmagbasis Mmabatho van die Bophuthatswana-lugmag uitgemaak het.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Silwer Valke 1989-07-23 FABL 161 shd25 her 1009x612.jpg|22 Julie 1989, Lugmagbasis Bloemspruit
Lêer:Silwer Valke 1991-05-11 FAMG 169 her 1008x612.jpg|8 tot 12 Mei 1991, die Konvensie van die Eksperimentele Vliegtuig-assosiasie
Lêer:525 1992-11-28 FAMM 357 800x486.jpg|Impala I reeksnommer 525 (Valk 5) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
Lêer:524 1992-11-28 FAMM 577 shd25 her 1008x612.jpg|Impala I reeksnommer 524 (Valk 3) op 28 November 1992 te Mmabatho Internasionale Lughawe
&lt;/gallery&gt;

=== Silwer plus donkerblou, ligblou en wit ===
Die Silwer Valke-kunsvliegspan is ’n tyd lank bedryf in ’n skema wat uit silwer plus donkerblou, ligblou en wit bestaan het. 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Impalas 1994-05-10 FAWK 177 her 600x364.jpg|Aanvanklike weergawe, 10 Mei 1994
Lêer:532 2013-08-10 FASK 001 shd25 800x530.jpg|Finale weergawe van die donkerblou, ligblou en wit skema
Lêer:592 2000-09-07 FAWK 035 stof 800x486.jpg|Finale weergawe, Impala Mk I 592, Silwer Valk nommer 1
&lt;/gallery&gt;
[[Nelson Mandela]] is op 10 Mei 1994 as die [[President van Suid-Afrika]] ingehuldig, en massaverbyvlugte het as deel van die verrigtinge oor Pretoria plaasgevind. Vliegtuie wat aan die verbyvlugte deelgeneem het, is by [[Lugmagbasis Waterkloof]] waargeneem. Individuele vliegtuie van die Silwer Valke het die reeksnommers 484 (Valk 2), 530, 531 (Valk 1) en 592 (Valk 4) gehad.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:484 1994-05-10 FAWK 188 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 2 (Impala I reeksnommer 484) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:530 1994-05-10 FAWK 190 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 530 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:531 1994-05-10 FAWK 189 her 72dpi.jpg|Impala I reeksnommer 531 land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
Lêer:592 1994-05-10 FAWK 191 her 72dpi.jpg|Silwer Valk 4 (Impala I reeksnommer 592) land op 10 Mei 1994 op Waterkloof
&lt;/gallery&gt;

== Die Pilatus PC-7 Merk II Astra-vliegtuie deur die Silwer Valke gebruik ==

=== Wit-en-rooi skema (standaard opleidingskleurskema) ===
[[Lêer:6877 2007-10-19 FASB 033 shd25 800x533.jpg|duimnael|Douglas C-47TP-ondersteuningsvliegtuig in Oktober 2007]]
Vier Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag  se Silwer Valke-vertoonspan het op 5, 8 en 9 September 2000 formasieverbyvlugte en formasielugtoertjies uitgevoer tydens die SALM 80 Internasionale Lugskou wat by Lugmagbasis Waterkloof gehou is. Een van die vliegtuie was met ’n rooi 2 op die wit onder die regtervlerk gemerk.

Verder het vier Pilatus PC-7 Mk II Astra-opleidingsvliegtuie van die SALM se Sentrale Vliegskool by Langebaanweg op 18 September 2002 aan die openingseremonie van die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling deelgeneem. Hulle het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan. Die nommers het in wit op die rooi onder die onderste oppervlakke van die vliegtuie verskyn.

Pilatus PC-7-opleidingsvliegtuie van die Sentrale Vliegskool by Langebaanweg aan die Kaapse Weskus het ook van 18 tot 21 September 2002 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria aan die vliegvertonings deelgeneem en het uit Silwer Valke 1, 2, 3 en 4 bestaan.

Die Silwer Valke-formasiekunsvliegspan het in September 2006 tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling en in Oktober 2007 by Springbok-vliegveld formasielugtoertjies uitgevoer.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Astras tattoo 2000-09-05 FAWK 051 stof 1008x612.jpg|Militêre taptoe op 5 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 080 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astras finale 2000-09-09 FAWK 082 stof 1007x611.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Astra formo 2000-09-09 FAWK 181 stof her 1010x613.jpg|Silwer Valke Waterkloof 9 September 2000
Lêer:Opening 2002-09-18 FAWK 192 stof 1005x610.jpg|Silwer Valke tydens openingseremonie van Africa Aerospace and Defence 2002
Lêer:2019 2002-09-18 FAWK 226 her 486x800.jpg|Astra 2019 (Valk nommer 1) 18 Septem-ber 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-19 FAWK 302 stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 19 September 2002
Lêer:2024 2002-09-19 FAWK 230 her 800x486.jpg|Astra 2024 (Valk nommer 4) 19 September 2002
Lêer:Silwer Valke 2002-09-20 FAWK 303 cr stof 1008x612.jpg|Silwer Valke Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling 20 September 2002
Lêer:2028 2002-09-20 FAWK 229 her 800x486.jpg|Astra 2028 (Valk nommer 3) 20 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 227 her 800x486.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2020) 21 September 2002
Lêer:2020 2002-09-21 FAWK 228 her 800x486.jpg|Astra 2020 (Valk nommer 2) 21 September 2002
Lêer:2025 2005-05-21 FAPB040 LR 800x533.jpg|Astra reeksnommer 2025 op 21 Mei 2005 te Polokwane
Lêer:2023 2006-09-21 FAYP 142 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:SAAF 2006-09-21 FAYP 123 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2006-09-21 FAYP 137 shd25 1229x819.jpg|Silwer Valke op 21 September 2006 te Ysterplaat
Lêer:2024 2007-10-20 FASB 001 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valk 2 (Astra 2024) op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 025 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
Lêer:2023 2007-10-20 FASB 027 shd-lev 1229x819.jpg|Silwer Valke op 20 Oktober 2007 te Springbok-vliegveld
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 56 (September 2001 tot Desember 2001) ====
Op 15 September 2001 het Silwer Valke span nommer 56 uit die volgende lede bestaan: Silwer Valk 1 was luitenant-kolonel Dave Knoesen (die leier van die span). Die ander lede in die formasie was Silwer Valk 2 (luitenant Charl du Toit), Silwer Valk 3 (majoor Jaco Steynberg) en Silwer Valk 4 (kaptein Colin Coombes, die grondskakeloffisier).

Die grondskakeloffisier koördineer gedurende lugskoue die logistiek rondom die span se aktiwiteite en dien as die kommunikasieskakel tussen die vliegspan en grondbeheer. Die funksie van die grondskakeloffisier word dikwels vervul deur ’n gekwalifiseerde vlieënier wat opgelei word of voorberei om in die toekoms ’n aktiewe lid van die span te word.

Die grondbemanning (tegniese bemanning) vervul ’n ondersteunende rol en sluit die volgende in: ’n tegniese offisier, die bemanninghoof, tegnici wat die avionika- en meganiese sy van sake hanteer, oorlewingspesialiste en ’n uitskietstoeltegnikus.

Vir die verskillende rolle sien byvoorbeeld die volgende bron:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kishugu.com/lowveldairshow/saaf-silver-falcons/|title=Kishugu Lowveld Air Show 2016|date=19 September 2026|website=SUPPORT CREW|access-date=19 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2023 2001-09-15 FASK 221 her 1008x612.jpg|Twee Silwer Valke-vliegtuie op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 219 shd25 her2 1007x611.jpg|Lede van Silwer Valke span nommer 56 op 15 September 2001, Swartkop
Lêer:Silwer Valke 2001-09-15 FASK 220 her 1007x612.jpg|Silwer Valke 1 tot 4 (van links na regs) op 15 September 2001 te Swartkop
&lt;/gallery&gt;

==== Silwer Valke span nommer 63 (Februarie 2005 tot Maart 2006) ====
Op 2 en 3 September 2005 het die vliegtuie van die span uit Pilatus PC-7 Mk II Astras reeksnommers 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan. Die lede van die span was luitenant-kolonel Rodney King (Valk 1, die leier), luitenant Vaughn Gryffenberg (Valk 2), majoor Alex van Oostveen (Valk 3) en kaptein Ryan Cokayne (Valk 4).
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050902 FALW 023 800x602.jpg|PC-7’s reeksnommers 2018, 2028, 2020 en 2025 in formasie op 2 September 2005
Lêer:2018 2028 2020 2025 20050903 FAVR 050 shd25 1000x753.jpg|3 September 2005, span 63: Astras 2018 (Valk 1), 2028 (Valk 2), 2020 (Valk 3) en 2025 (Valk 4) bestaan.
Lêer:20050902 FALW 032 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:20050902 FALW 038 1000x753.jpg|Lt-kol Rodney King, lt Vaughn Gryffenberg, maj Alex van Oostveen en kapt Ryan Cokayne
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 520 ELshd 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 519 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2023 2005-09-17 FASK 550 EL 600x400.jpg|Silwer Valk 1, lt-kol Rodney King, Astra 2023, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:2028 2005-09-17 FASK 546 300dpi shd25 1229x819.jpg|Die vier Silwer Valke besig om hulle vliegtuie se enjins af te skakel, 17 September 2005 te Swartkop
Lêer:1 2005-11-26 FAOB 064 LR 800x533.jpg|Silwer Valke span nommer 63 op 26 November 2005 te Overberg
&lt;/gallery&gt;

=== Nuwe kleure en merke vir die Silwer Valke ===
Nadat die vliegtuie van die Silwer Valke jare lank in die standaard opleidingskleurskema bedryf is, is hulle in die kleure van die 1994- nasionale vlag oorgeverf en het nuwe merke ontvang. Die Silwer Valke se deelname aan lugskoue was soos volg:

* Die Silwer Valke het op 14 Augustus 2010 aan die Suid-Afrikaanse Lugmag se 90 Jaar van Goue Vleuels-lugskou deelgeneem. Hulle het ook op 13 Augustus 2010 geoefen.
* Silwer Valke 1 tot 5 het op 29 September 2013 tydens ’n lugskou formasieverbyvlugte by die Randse Lughawe gedoen.
* Vyf vliegtuie van die Silwer Valke is op 7 Mei 2016 gesien tydens ’n lugskou wat by Swartkop gehou is. Vier vliegtuie het in formasie saam met Boeing 737-800 registrasienommer ZS-SJO van die lugredery Mango gevlieg.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lêer:Valke 2010-08-13 FASK 0721b cr shd25 800x533.jpg|Die solovliegtuig op 13 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2017 2010-08-14 FASK 0046 LR 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2017 (Silwer Valk 4) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2018 2010-08-14 FASK 0808b cr shd25 800x533.jpg|PC-7 reeksnommer 2018 (Silwer Valk 3) op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:SAAF 2010-08-14 FASK 0133 cr shd25 1000x667.jpg|Die onderkante van die Silwer Valke op 14 Augustus 2010 te Swartkop
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM 062 crop EL 600x397.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2025 2013-09-29 FAGM -052 crop EL 600x400.jpg|PC-7 reeksnommer 2025 (Valk 1) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM 957 ELshd 800x534.jpg|Silwer Valke 1 tot 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valk 2 2013-09-29 FAGM 1655 cr shd25 800x533.jpg|Silwer Valk 2 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:4 Valke 2013-09-29 FAGM NAT4862 ELlev 800x534.jpg|Silwer Valke 4 en 5 op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:2020 2013-09-29 FAGM NAT4884 crop ELshd 800x534.jpg|PC-7 reeksnommer 2020 (Valk 3) op 29 September 2013 te Randse Lughawe
Lêer:Valke 2016-05-07 FASK 6263 LR 800x533.jpg|Vyf Silwer Valke op 7 Mei 2016 te Swartkop
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6288 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6284 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
Lêer:Zssjo 2016-05-07 FASK 6287 LR 1000x667.jpg|Silwer Valke op 7 Mei 2016 in formasie met Boeing 737 ZS-SJO van Mango
&lt;/gallery&gt;

== Aantekening ==
Die kleurskakerings van die Impalas wat as donkerblou en ligblou beskryf word se gestandaardiseerde terme is onderskeidelik ''Aircraft Blue'' en ''Arctic Blue'', maar in hierdie artikel word die algemene kleurbenamings “donkerblou” en “ligblou” gebruik&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Silver Falcons |date=October 2007 |publisher=Freeworld Publications CC |isbn=978-0-9802797-0-2 |location=Nelspruit, South Africa |pages=148 |language=en}}&lt;/ref&gt;.    

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}</text>
      <sha1>r71s4okyf8u4s07f5mbx3g4osq946a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mensvretersberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469461</id>
    <revision>
      <id>2969025</id>
      <parentid>2968864</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T06:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2969025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="3l4uvwijxubrsmh1flnn2bz237zqagy" xml:space="preserve">'''Mensvretersberg''' is ‘n berg in die [[Vrystaat]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Mfecane]].

==Ligging==
Die bergpiek is by 29° 3′ 24″ suid, 27° 1′ 42″ oos, noord van [[Thaba Nchu]] en berek ‘n hoogte van 1708 m bo seespieël.

==Geskiedenis==
In die tyd van die reeks uitdelingingsoorloë van [[Shaka]]] het mense hier geskuil. Die uitgehongerde vlugtelinge het kannibale geword. Plaaslik staan die berg bekend as Lokoala, die woord vir ''lafaard'' en ''vrees'' in [[Sesotho]]. ‘n Plaas in die direkte omgewing dra die naam van Rakhoi, blykbaar die bekendste kannibaal.

==Trivia==
Op [[Kaappunt]] is daar ‘n Menskoppunt.

==Bibliografie==
*Nienaber, P.J.: Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek, deel 1. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. ISBN 0-624-00097-4

[[Kategorie: Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>3l4uvwijxubrsmh1flnn2bz237zqagy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969026</id>
      <parentid>2969025</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T06:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2969026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="909" sha1="ne0kvz5qao3yi6p1tbfo092jrda96lp" xml:space="preserve">'''Mensvretersberg''' is ‘n berg in die [[Vrystaat]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Mfecane]].

==Ligging==
Die bergpiek is by 29° 3′ 24″ suid, 27° 1′ 42″ oos, noord van [[Thaba Nchu]] en berek ‘n hoogte van 1708 m bo seespieël.

==Geskiedenis==
In die tyd van die reeks uitdelingingsoorloë van [[Shaka]] het mense hier geskuil. Die uitgehongerde vlugtelinge het kannibale geword. Plaaslik staan die berg bekend as Lokoala, die woord vir ''lafaard'' en ''vrees'' in [[Sesotho]]. ‘n Plaas in die direkte omgewing dra die naam van Rakhoi, blykbaar die bekendste kannibaal.

==Trivia==
Op [[Kaappunt]] is daar ‘n Menskoppunt.

==Bibliografie==
*Nienaber, P.J.: Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek, deel 1. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. ISBN 0-624-00097-4

[[Kategorie: Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>ne0kvz5qao3yi6p1tbfo092jrda96lp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969027</id>
      <parentid>2969026</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T06:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ligging */</comment>
      <origin>2969027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="o03a1hpdu6r6er6ff6hm0cjihy2iykr" xml:space="preserve">'''Mensvretersberg''' is ‘n berg in die [[Vrystaat]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Mfecane]].

==Ligging==
Die bergpiek is by 29° 3′ 24″ suid, 27° 1′ 42″ oos, noord van [[Thaba Nchu]] en bereik ‘n hoogte van 1708 m bo seespieël.

==Geskiedenis==
In die tyd van die reeks uitdelingingsoorloë van [[Shaka]] het mense hier geskuil. Die uitgehongerde vlugtelinge het kannibale geword. Plaaslik staan die berg bekend as Lokoala, die woord vir ''lafaard'' en ''vrees'' in [[Sesotho]]. ‘n Plaas in die direkte omgewing dra die naam van Rakhoi, blykbaar die bekendste kannibaal.

==Trivia==
Op [[Kaappunt]] is daar ‘n Menskoppunt.

==Bibliografie==
*Nienaber, P.J.: Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek, deel 1. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. ISBN 0-624-00097-4

[[Kategorie: Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>o03a1hpdu6r6er6ff6hm0cjihy2iykr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969028</id>
      <parentid>2969027</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T06:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AFM</username>
        <id>21229</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geskiedenis */</comment>
      <origin>2969028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="908" sha1="a6v83ckc82wdhgp6ad97ch9x1oja1eh" xml:space="preserve">'''Mensvretersberg''' is ‘n berg in die [[Vrystaat]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Mfecane]].

==Ligging==
Die bergpiek is by 29° 3′ 24″ suid, 27° 1′ 42″ oos, noord van [[Thaba Nchu]] en bereik ‘n hoogte van 1708 m bo seespieël.

==Geskiedenis==
In die tyd van die reeks uitdelgingsoorloë van [[Shaka]] het mense hier geskuil. Die uitgehongerde vlugtelinge het kannibale geword. Plaaslik staan die berg bekend as Lokoala, die woord vir ''lafaard'' en ''vrees'' in [[Sesotho]]. ‘n Plaas in die direkte omgewing dra die naam van Rakhoi, blykbaar die bekendste kannibaal.

==Trivia==
Op [[Kaappunt]] is daar ‘n Menskoppunt.

==Bibliografie==
*Nienaber, P.J.: Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek, deel 1. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. ISBN 0-624-00097-4

[[Kategorie: Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>a6v83ckc82wdhgp6ad97ch9x1oja1eh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969029</id>
      <parentid>2969028</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T07:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>2969029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="917" sha1="qt80torqyfaln7ve7kk10g9vw27o056" xml:space="preserve">'''Mensvretersberg''' is ‘n berg sentraal in die [[Vrystaat]] wat ‘n rol gespeel het in die [[Mfecane]].

==Ligging==
Die bergpiek is by 29° 3′ 24″ suid, 27° 1′ 42″ oos, noord van [[Thaba Nchu]] en bereik ‘n hoogte van 1708 m bo seespieël.

==Geskiedenis==
In die tyd van die reeks uitdelgingsoorloë van [[Shaka]] het mense hier geskuil. Die uitgehongerde vlugtelinge het kannibale geword. Plaaslik staan die berg bekend as Lokoala, die woord vir ''lafaard'' en ''vrees'' in [[Sesotho]]. ‘n Plaas in die direkte omgewing dra die naam van Rakhoi, blykbaar die bekendste kannibaal.

==Trivia==
Op [[Kaappunt]] is daar ‘n Menskoppunt.

==Bibliografie==
*Nienaber, P.J.: Suid-Afrikaanse Pleknaamwoordeboek, deel 1. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, Instituut vir Taal, Lettere en Kuns, 1972. ISBN 0-624-00097-4

[[Kategorie: Geskiedenis van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>qt80torqyfaln7ve7kk10g9vw27o056</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blou uur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469467</id>
    <revision>
      <id>2968896</id>
      <timestamp>2026-09-20T13:22:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe artkel, besig</comment>
      <origin>2968896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2652" sha1="4vozig1e3eolj9fd6g83cq7o4ffaeok" xml:space="preserve">[[Beeld:Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg|thumb|240px|''Die blaue Stunde'' (1890), 'n skildery deur Max Klinger.]]

Die '''blou uur''' (uit die [[Frans]]e ''l'heure bleue'')&lt;ref&gt;{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&amp;pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}&lt;/ref&gt; is die tydperk van [[skemer]] (met dagbreek of aandskemer, ongeveer in die stadium wanneer die [[Son]] betreklik diep onder die horison is). In dié tyd kry die oorblywende [[sonlig]] hoofsaaklik ’n blou skakering. Dié blou skakering verskil van die kleur van die lug op ’n helder dag, wat deur [[Rayleigh-verstrooiing]] veroorsaak word.

Die blou uur kom voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheersend is vanweë [[Chappuis-absorpsie]] in die [[osoonlaag]].&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;&gt;{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=Princeton University Press |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA238}}&lt;/ref&gt; Omdat die term omgangstaal is, het dit nie ’n amptelike definisie soos dagbreek of aandskemer nie. Die blou uur verwys eerder na die toestand van natuurlike beligting wat gewoonlik tydens skemer voorkom.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}}
&lt;/ref&gt;
Die blou uur duur korter in streke naby die [[ewenaar]], omdat die Son daar teen steiler hoeke opkom en ondergaan. Op plekke nader aan die pole duur die beligtings- en skemerperiodes langer, omdat die Son teen vlakker hoeke opkom en ondergaan.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&amp;dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&amp;pg=PT139 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die blou uur is al lank gewild onder fotograwe en skilders, want die afwesigheid van skaduwees en die voorkoms van voorwerpe as 'n silhoeët teen die verligte lug is 'n kenmerkende eienskap van dié tyd van die dag.

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Blue hourXXX}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Blue hour}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Tyd]]</text>
      <sha1>4vozig1e3eolj9fd6g83cq7o4ffaeok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968903</id>
      <parentid>2968896</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T13:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>2968903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4780" sha1="dzj9vkxvef241rtk9m5xiqvep73n7a6" xml:space="preserve">[[Beeld:Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg|thumb|240px|''Die blaue Stunde'' (1890), 'n skildery deur Max Klinger.]]

[[Beeld:Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png|thumb|240px|''Sonsondergang'' (1897), deur António Cândido da Cunha.]]

Die '''blou uur''' (uit die [[Frans]]e ''l'heure bleue'')&lt;ref&gt;{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&amp;pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}&lt;/ref&gt; is die tydperk van [[skemer]] (met dagbreek of aandskemer, ongeveer in die stadium wanneer die [[Son]] betreklik diep onder die horison is). In dié tyd kry die oorblywende [[sonlig]] hoofsaaklik ’n blou skakering. Dié blou skakering verskil van die kleur van die lug op ’n helder dag, wat deur [[Rayleigh-verstrooiing]] veroorsaak word.

Die blou uur kom voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheersend is vanweë [[Chappuis-absorpsie]] in die [[osoonlaag]].&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;&gt;{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=Princeton University Press |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA238}}&lt;/ref&gt; Omdat die term omgangstaal is, het dit nie ’n amptelike definisie soos dagbreek of aandskemer nie. Die blou uur verwys eerder na die toestand van natuurlike beligting wat gewoonlik tydens skemer voorkom.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}}
&lt;/ref&gt;
Die blou uur duur korter in streke naby die [[ewenaar]], omdat die Son daar teen steiler hoeke opkom en ondergaan. Op plekke nader aan die pole duur die beligtings- en skemerperiodes langer, omdat die Son teen vlakker hoeke opkom en ondergaan.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&amp;dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&amp;pg=PT139 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die blou uur is al lank gewild onder fotograwe en skilders, want die afwesigheid van skaduwees en die voorkoms van voorwerpe as 'n silhoeët teen die verligte lug is 'n kenmerkende eienskap van dié tyd van die dag.

==Tye wanneer dit voorkom==
Volgens ’n verduideliking wat steeds algemeen is, maar nie korrek nie, versprei die [[Aarde se atmosfeer]] ná sononder en voor sonsopkoms die sonlig se korter, blou [[golflengte]]s, terwyl die langer, rooier golflengtes verstrooi word.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In werklikheid kom die blou uur voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheers weens Chappuis-absorpsie, wat deur die osoon veroorsaak word.&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;/&gt;

Wanneer die [[lug]] helder is, kan die blou uur ’n kleurryke skouspel wees waarin die indirekte sonlig die lug geel, oranje, rooi en blou tint. Hierdie verskynsel word veroorsaak deur die verskil in die verspreiding tussen die korter golflengtes (blouer strale) van [[sigbare lig]] en die langer golflengtes (rooier strale).&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt; In die blou &quot;uur&quot; beweeg rooi lig deur die ruimte, terwyl blou lig in die atmosfeer verstrooi word en sodoende die Aarde se oppervlak bereik.

Die blou uur duur gewoonlik ongeveer 20-96 minute onmiddellik ná sononder en onmiddellik vóór sonsopkoms. Die tyd van die jaar, ligging en luggehalte beïnvloed die presiese lengte en tydstip daarvan.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In Egipte duur die blou uur byvoorbeeld elke 21 Junie, wanneer [[sonsondergang]] om 19:59 plaasvind, van 19:59 tot 21:35. Wanneer sonsopkoms om 05:54 plaasvind, duur die blou uur van 04:17 tot 05:54.

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Blue hourXXX}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Blue hour}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Tyd]]</text>
      <sha1>dzj9vkxvef241rtk9m5xiqvep73n7a6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968906</id>
      <parentid>2968903</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>2968906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6045" sha1="i83k7mqet54oa6de53o0gr0ixkyw4br" xml:space="preserve">[[Beeld:Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg|thumb|240px|''Die blaue Stunde'' (1890), 'n skildery deur Max Klinger.]]

[[Beeld:Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png|thumb|240px|''Sonsondergang'' (1897), deur António Cândido da Cunha.]]

Die '''blou uur''' (uit die [[Frans]]e ''l'heure bleue'')&lt;ref&gt;{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&amp;pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}&lt;/ref&gt; is die tydperk van [[skemer]] (met dagbreek of aandskemer, ongeveer in die stadium wanneer die [[Son]] betreklik diep onder die horison is). In dié tyd kry die oorblywende [[sonlig]] hoofsaaklik ’n blou skakering. Dié blou skakering verskil van die kleur van die lug op ’n helder dag, wat deur [[Rayleigh-verstrooiing]] veroorsaak word.

Die blou uur kom voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheersend is vanweë [[Chappuis-absorpsie]] in die [[osoonlaag]].&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;&gt;{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=Princeton University Press |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA238}}&lt;/ref&gt; Omdat die term omgangstaal is, het dit nie ’n amptelike definisie soos dagbreek of aandskemer nie. Die blou uur verwys eerder na die toestand van natuurlike beligting wat gewoonlik tydens skemer voorkom.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}}
&lt;/ref&gt;
Die blou uur duur korter in streke naby die [[ewenaar]], omdat die Son daar teen steiler hoeke opkom en ondergaan. Op plekke nader aan die pole duur die beligtings- en skemerperiodes langer, omdat die Son teen vlakker hoeke opkom en ondergaan.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&amp;dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&amp;pg=PT139 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die blou uur is al lank gewild onder fotograwe en skilders, want die afwesigheid van skaduwees en die voorkoms van voorwerpe as 'n silhoeët teen die verligte lug is 'n kenmerkende eienskap van dié tyd van die dag.

==Tye wanneer dit voorkom==
Volgens ’n verduideliking wat steeds algemeen is, maar nie korrek nie, versprei die [[Aarde se atmosfeer]] ná sononder en voor sonsopkoms die sonlig se korter, blou [[golflengte]]s, terwyl die langer, rooier golflengtes verstrooi word.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In werklikheid kom die blou uur voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheers weens Chappuis-absorpsie, wat deur die osoon veroorsaak word.&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;/&gt;

Wanneer die [[lug]] helder is, kan die blou uur ’n kleurryke skouspel wees waarin die indirekte sonlig die lug geel, oranje, rooi en blou tint. Hierdie verskynsel word veroorsaak deur die verskil in die verspreiding tussen die korter golflengtes (blouer strale) van [[sigbare lig]] en die langer golflengtes (rooier strale).&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt; In die blou &quot;uur&quot; beweeg rooi lig deur die ruimte, terwyl blou lig in die atmosfeer verstrooi word en sodoende die Aarde se oppervlak bereik.

Die blou uur duur gewoonlik ongeveer 20-96 minute onmiddellik ná sononder en onmiddellik vóór sonsopkoms. Die tyd van die jaar, ligging en luggehalte beïnvloed die presiese lengte en tydstip daarvan.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In Egipte duur die blou uur byvoorbeeld elke 21 Junie, wanneer [[sonsondergang]] om 19:59 plaasvind, van 19:59 tot 21:35. Wanneer sonsopkoms om 05:54 plaasvind, duur die blou uur van 04:17 tot 05:54.

==Fotografie==
Baie kunstenaars waardeer hierdie tydperk vanweë die gehalte van die sagte lig. Hoewel die blou uur nie ’n amptelike definisie het nie, is die blou kleurspektrum die prominentste wanneer die Son tussen 4° en 8° onder die horison is.&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt;

Fotograwe benut die blou uur vir die rustige stemming wat dit skep. Wanneer daar gedurende die blou uur gefotografeer word, kan dit voordelig wees om onderwerpe met kunsmatige ligbronne vas te lê, soos geboue, monumente, stadslandskappe of brûe.

&lt;gallery&gt; 
Beeld:Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg|Die stad [[Londen]] in die blou uur.|
Beeld:CH.ZG.Zug View from Guggi 01 16x9+R 8192x4608 Br058 gp denoising Br075.jpg|Zug, [[Switserland]], in die blou uur.|
Beeld:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|Die blou uur by 'n tempel in [[Portugal]].|
Beeld:Seascape after sunset denoised.jpg|Praia da Ursa in Portugal. ’n Uitsig oor die seelandskap in die blou uur.|
Beeld:Sree Padmanabhaswami Temple of Kerala 3.jpg|'n Tempel in Kerala, [[Indië]], in die blou uur.|
&lt;/gallery&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Blue hourXXX}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Blue hour}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Tyd]]</text>
      <sha1>i83k7mqet54oa6de53o0gr0ixkyw4br</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968907</id>
      <parentid>2968906</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Klaar</comment>
      <origin>2968907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6018" sha1="7chx3ca8eexvi0t8xmgvspo563l89v5" xml:space="preserve">[[Beeld:Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg|thumb|240px|''Die blaue Stunde'' (1890), 'n skildery deur Max Klinger.]]

[[Beeld:Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png|thumb|240px|''Sonsondergang'' (1897), deur António Cândido da Cunha.]]

Die '''blou uur''' (uit die [[Frans]]e ''l'heure bleue'')&lt;ref&gt;{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&amp;pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}&lt;/ref&gt; is die tydperk van [[skemer]] (met dagbreek of aandskemer, ongeveer in die stadium wanneer die [[Son]] betreklik diep onder die horison is). In dié tyd kry die oorblywende [[sonlig]] hoofsaaklik ’n blou skakering. Dié blou skakering verskil van die kleur van die lug op ’n helder dag, wat deur [[Rayleigh-verstrooiing]] veroorsaak word.

Die blou uur kom voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheersend is vanweë [[Chappuis-absorpsie]] in die [[osoonlaag]].&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;&gt;{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=Princeton University Press |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA238}}&lt;/ref&gt; Omdat die term omgangstaal is, het dit nie ’n amptelike definisie soos dagbreek of aandskemer nie. Die blou uur verwys eerder na die toestand van natuurlike beligting wat gewoonlik tydens skemer voorkom.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}}
&lt;/ref&gt;
Die blou uur duur korter in streke naby die [[ewenaar]], omdat die Son daar teen steiler hoeke opkom en ondergaan. Op plekke nader aan die pole duur die beligtings- en skemerperiodes langer, omdat die Son teen vlakker hoeke opkom en ondergaan.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&amp;dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&amp;pg=PT139 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die blou uur is al lank gewild onder fotograwe en skilders, want die afwesigheid van skaduwees en die voorkoms van voorwerpe as 'n silhoeët teen die verligte lug is 'n kenmerkende eienskap van dié tyd van die dag.

==Tye wanneer dit voorkom==
Volgens ’n verduideliking wat steeds algemeen is, maar nie korrek nie, versprei die [[Aarde se atmosfeer]] ná sononder en voor sonsopkoms die sonlig se korter, blou [[golflengte]]s, terwyl die langer, rooier golflengtes verstrooi word.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In werklikheid kom die blou uur voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheers weens Chappuis-absorpsie, wat deur die osoon veroorsaak word.&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;/&gt;

Wanneer die [[lug]] helder is, kan die blou uur ’n kleurryke skouspel wees waarin die indirekte sonlig die lug geel, oranje, rooi en blou tint. Hierdie verskynsel word veroorsaak deur die verskil in die verspreiding tussen die korter golflengtes (blouer strale) van [[sigbare lig]] en die langer golflengtes (rooier strale).&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt; In die blou &quot;uur&quot; beweeg rooi lig deur die ruimte, terwyl blou lig in die atmosfeer verstrooi word en sodoende die Aarde se oppervlak bereik.

Die blou uur duur gewoonlik ongeveer 20-96 minute onmiddellik ná sononder en onmiddellik vóór sonsopkoms. Die tyd van die jaar, ligging en luggehalte beïnvloed die presiese lengte en tydstip daarvan.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In Egipte duur die blou uur byvoorbeeld elke 21 Junie, wanneer [[sonsondergang]] om 19:59 plaasvind, van 19:59 tot 21:35. Wanneer sonsopkoms om 05:54 plaasvind, duur die blou uur van 04:17 tot 05:54.

==Fotografie==
Baie kunstenaars waardeer hierdie tydperk vanweë die gehalte van die sagte lig. Hoewel die blou uur nie ’n amptelike definisie het nie, is die blou kleurspektrum die prominentste wanneer die Son tussen 4° en 8° onder die horison is.&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt;

Fotograwe benut die blou uur vir die rustige stemming wat dit skep. Wanneer daar gedurende die blou uur gefotografeer word, kan dit voordelig wees om onderwerpe met kunsmatige ligbronne vas te lê, soos geboue, monumente, stadslandskappe of brûe.

&lt;gallery&gt; 
Beeld:Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg|Die stad [[Londen]] in die blou uur.
Beeld:CH.ZG.Zug View from Guggi 01 16x9+R 8192x4608 Br058 gp denoising Br075.jpg|Zug, [[Switserland]], in die blou uur.
Beeld:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|Die blou uur by 'n tempel in [[Portugal]].
Beeld:Seascape after sunset denoised.jpg|Praia da Ursa in Portugal. ’n Uitsig oor die see.
Beeld:Sree Padmanabhaswami Temple of Kerala 3.jpg|'n Tempel in Kerala, [[Indië]], in die blou uur.
&lt;/gallery&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Blue hourXXX}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Blue hour}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Tyd]]</text>
      <sha1>7chx3ca8eexvi0t8xmgvspo563l89v5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968913</id>
      <parentid>2968907</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T14:27:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>/* Fotografie */</comment>
      <origin>2968913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6009" sha1="3nvlau7oohglh7gon9thj2i39y7qlto" xml:space="preserve">[[Beeld:Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg|thumb|240px|''Die blaue Stunde'' (1890), 'n skildery deur Max Klinger.]]

[[Beeld:Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png|thumb|240px|''Sonsondergang'' (1897), deur António Cândido da Cunha.]]

Die '''blou uur''' (uit die [[Frans]]e ''l'heure bleue'')&lt;ref&gt;{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&amp;pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}&lt;/ref&gt; is die tydperk van [[skemer]] (met dagbreek of aandskemer, ongeveer in die stadium wanneer die [[Son]] betreklik diep onder die horison is). In dié tyd kry die oorblywende [[sonlig]] hoofsaaklik ’n blou skakering. Dié blou skakering verskil van die kleur van die lug op ’n helder dag, wat deur [[Rayleigh-verstrooiing]] veroorsaak word.

Die blou uur kom voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheersend is vanweë [[Chappuis-absorpsie]] in die [[osoonlaag]].&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;&gt;{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=Princeton University Press |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA238}}&lt;/ref&gt; Omdat die term omgangstaal is, het dit nie ’n amptelike definisie soos dagbreek of aandskemer nie. Die blou uur verwys eerder na die toestand van natuurlike beligting wat gewoonlik tydens skemer voorkom.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}}
&lt;/ref&gt;
Die blou uur duur korter in streke naby die [[ewenaar]], omdat die Son daar teen steiler hoeke opkom en ondergaan. Op plekke nader aan die pole duur die beligtings- en skemerperiodes langer, omdat die Son teen vlakker hoeke opkom en ondergaan.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&amp;dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&amp;pg=PT139 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die blou uur is al lank gewild onder fotograwe en skilders, want die afwesigheid van skaduwees en die voorkoms van voorwerpe as 'n silhoeët teen die verligte lug is 'n kenmerkende eienskap van dié tyd van die dag.

==Tye wanneer dit voorkom==
Volgens ’n verduideliking wat steeds algemeen is, maar nie korrek nie, versprei die [[Aarde se atmosfeer]] ná sononder en voor sonsopkoms die sonlig se korter, blou [[golflengte]]s, terwyl die langer, rooier golflengtes verstrooi word.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In werklikheid kom die blou uur voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheers weens Chappuis-absorpsie, wat deur die osoon veroorsaak word.&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;/&gt;

Wanneer die [[lug]] helder is, kan die blou uur ’n kleurryke skouspel wees waarin die indirekte sonlig die lug geel, oranje, rooi en blou tint. Hierdie verskynsel word veroorsaak deur die verskil in die verspreiding tussen die korter golflengtes (blouer strale) van [[sigbare lig]] en die langer golflengtes (rooier strale).&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt; In die blou &quot;uur&quot; beweeg rooi lig deur die ruimte, terwyl blou lig in die atmosfeer verstrooi word en sodoende die Aarde se oppervlak bereik.

Die blou uur duur gewoonlik ongeveer 20-96 minute onmiddellik ná sononder en onmiddellik vóór sonsopkoms. Die tyd van die jaar, ligging en luggehalte beïnvloed die presiese lengte en tydstip daarvan.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In Egipte duur die blou uur byvoorbeeld elke 21 Junie, wanneer [[sonsondergang]] om 19:59 plaasvind, van 19:59 tot 21:35. Wanneer sonsopkoms om 05:54 plaasvind, duur die blou uur van 04:17 tot 05:54.

==Fotografie==
Baie kunstenaars waardeer hierdie tydperk vanweë die gehalte van die sagte lig. Hoewel die blou uur nie ’n amptelike definisie het nie, is die blou kleurspektrum die prominentste wanneer die Son tussen 4° en 8° onder die horison is.&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt;

Fotograwe benut die blou uur vir die rustige stemming wat dit skep. Wanneer daar gedurende die blou uur gefotografeer word, kan dit voordelig wees om onderwerpe met kunsmatige ligbronne vas te lê, soos geboue, monumente, stadslandskappe of brûe.

&lt;gallery&gt; 
Beeld:Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg|Die stad [[Londen]] in die blou uur.
Beeld:CH.ZG.Zug View from Guggi 01 16x9+R 8192x4608 Br058 gp denoising Br075.jpg|Zug, [[Switserland]], in die blou uur.
Beeld:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|Die blou uur by 'n tempel in [[Portugal]].
Beeld:Seascape after sunset denoised.jpg|Praia da Ursa in Portugal. ’n Seeuitsig.
Beeld:Sree Padmanabhaswami Temple of Kerala 3.jpg|'n Tempel in Kerala, [[Indië]], in die blou uur.
&lt;/gallery&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Blue hourXXX}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Blue hour}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Tyd]]</text>
      <sha1>3nvlau7oohglh7gon9thj2i39y7qlto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968929</id>
      <parentid>2968913</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Optika]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2968929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6030" sha1="ivcw3h1r0rte5f6evp6q164aqsjcceq" xml:space="preserve">[[Beeld:Max Klinger (1857-1920) l' Heure bleue,1890,huile sur toile 191,5 x 176 cm, Musée des Beaux-Arts de Leipzig.jpg|thumb|240px|''Die blaue Stunde'' (1890), 'n skildery deur Max Klinger.]]

[[Beeld:Pôr-do-Sol (1897) - António Cândido da Cunha.png|thumb|240px|''Sonsondergang'' (1897), deur António Cândido da Cunha.]]

Die '''blou uur''' (uit die [[Frans]]e ''l'heure bleue'')&lt;ref&gt;{{cite book |last=Verfaillie |first=Roland |title=L'heure Bleue |url=https://books.google.com/books?id=P56JAwAAQBAJ&amp;pg=PA5 |page=5 |year=2011 |location=San Francisco |publisher=Purple Onion Press|isbn=9780978708559 }}&lt;/ref&gt; is die tydperk van [[skemer]] (met dagbreek of aandskemer, ongeveer in die stadium wanneer die [[Son]] betreklik diep onder die horison is). In dié tyd kry die oorblywende [[sonlig]] hoofsaaklik ’n blou skakering. Dié blou skakering verskil van die kleur van die lug op ’n helder dag, wat deur [[Rayleigh-verstrooiing]] veroorsaak word.

Die blou uur kom voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheersend is vanweë [[Chappuis-absorpsie]] in die [[osoonlaag]].&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;&gt;{{cite book |first=Götz |last=Hoeppe |title=Why the Sky Is Blue: Discovering the Color of Life |publisher=Princeton University Press |location=[[Princeton, New Jersey|Princeton]] |year=2007 |isbn=978-0-691-12453-7 |pages=249–53 |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA238}}&lt;/ref&gt; Omdat die term omgangstaal is, het dit nie ’n amptelike definisie soos dagbreek of aandskemer nie. Die blou uur verwys eerder na die toestand van natuurlike beligting wat gewoonlik tydens skemer voorkom.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Blue Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=6 April 2019}}
&lt;/ref&gt;
Die blou uur duur korter in streke naby die [[ewenaar]], omdat die Son daar teen steiler hoeke opkom en ondergaan. Op plekke nader aan die pole duur die beligtings- en skemerperiodes langer, omdat die Son teen vlakker hoeke opkom en ondergaan.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wu |first1=Jennifer |last2=Martin |first2=James |title=Photography: Night Sky: A Field Guide for Shooting after Dark |date=13 March 2014 |publisher=Mountaineers Books |isbn=978-1-59485-839-0 |page=139 |url=https://books.google.com/books?id=mS8QAwAAQBAJ&amp;dq=photography+%22blue+hour%22+latitude&amp;pg=PT139 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die blou uur is al lank gewild onder fotograwe en skilders, want die afwesigheid van skaduwees en die voorkoms van voorwerpe as 'n silhoeët teen die verligte lug is 'n kenmerkende eienskap van dié tyd van die dag.

==Tye wanneer dit voorkom==
Volgens ’n verduideliking wat steeds algemeen is, maar nie korrek nie, versprei die [[Aarde se atmosfeer]] ná sononder en voor sonsopkoms die sonlig se korter, blou [[golflengte]]s, terwyl die langer, rooier golflengtes verstrooi word.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? Learn about this magic time between daylight and darkness |url=https://www.mnn.com/earth-matters/climate-weather/blogs/what-is-the-blue-hour-learn-about-this-magic-time-between |website=mnn.com |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In werklikheid kom die blou uur voor wanneer die Son ver genoeg onder die horison is dat die blou golflengtes van die sonlig oorheers weens Chappuis-absorpsie, wat deur die osoon veroorsaak word.&lt;ref name=&quot;Hoeppe&quot;/&gt;

Wanneer die [[lug]] helder is, kan die blou uur ’n kleurryke skouspel wees waarin die indirekte sonlig die lug geel, oranje, rooi en blou tint. Hierdie verskynsel word veroorsaak deur die verskil in die verspreiding tussen die korter golflengtes (blouer strale) van [[sigbare lig]] en die langer golflengtes (rooier strale).&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt; In die blou &quot;uur&quot; beweeg rooi lig deur die ruimte, terwyl blou lig in die atmosfeer verstrooi word en sodoende die Aarde se oppervlak bereik.

Die blou uur duur gewoonlik ongeveer 20-96 minute onmiddellik ná sononder en onmiddellik vóór sonsopkoms. Die tyd van die jaar, ligging en luggehalte beïnvloed die presiese lengte en tydstip daarvan.&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is the blue hour? |url=https://earthsky.org/earth/what-is-the-blue-hour |website=earthsky.org |date=30 August 2014 |access-date=7 April 2019}}&lt;/ref&gt; In Egipte duur die blou uur byvoorbeeld elke 21 Junie, wanneer [[sonsondergang]] om 19:59 plaasvind, van 19:59 tot 21:35. Wanneer sonsopkoms om 05:54 plaasvind, duur die blou uur van 04:17 tot 05:54.

==Fotografie==
Baie kunstenaars waardeer hierdie tydperk vanweë die gehalte van die sagte lig. Hoewel die blou uur nie ’n amptelike definisie het nie, is die blou kleurspektrum die prominentste wanneer die Son tussen 4° en 8° onder die horison is.&lt;ref name=timeanddate&gt;{{cite web |title=Blue Hour – Magic Hour |url=https://www.timeanddate.com/astronomy/blue-hour.html |publisher=timeanddate.com |access-date=16 October 2017}}&lt;/ref&gt;

Fotograwe benut die blou uur vir die rustige stemming wat dit skep. Wanneer daar gedurende die blou uur gefotografeer word, kan dit voordelig wees om onderwerpe met kunsmatige ligbronne vas te lê, soos geboue, monumente, stadslandskappe of brûe.

&lt;gallery&gt; 
Beeld:Super moon over City of London from Tate Modern 2018-01-31 4.jpg|Die stad [[Londen]] in die blou uur.
Beeld:CH.ZG.Zug View from Guggi 01 16x9+R 8192x4608 Br058 gp denoising Br075.jpg|Zug, [[Switserland]], in die blou uur.
Beeld:Sé Catedral de Bragança - Portugal (3663183339).jpg|Die blou uur by 'n tempel in [[Portugal]].
Beeld:Seascape after sunset denoised.jpg|Praia da Ursa in Portugal. ’n Seeuitsig.
Beeld:Sree Padmanabhaswami Temple of Kerala 3.jpg|'n Tempel in Kerala, [[Indië]], in die blou uur.
&lt;/gallery&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Blue hourXXX}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Blue hour}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Tyd]]
[[Kategorie:Optika]]</text>
      <sha1>ivcw3h1r0rte5f6evp6q164aqsjcceq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Blou uur</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469468</id>
    <revision>
      <id>2968897</id>
      <timestamp>2026-09-20T13:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chappuis-absorpsie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469469</id>
    <revision>
      <id>2968931</id>
      <timestamp>2026-09-20T16:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe artikel</comment>
      <origin>2968931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3241" sha1="shuxonwi3p7l31w6e6xoznn28s2mgd1" xml:space="preserve">[[Beeld:Blaue Stunde.jpg|thumb|Die westelike skemerlug ná sonsondergang, gedurende die [[blou uur]] (rondom [[skemer]]). Die donkerblou kleur van die boonste gedeelte word deur Chappuis-absorpsie veroorsaak.]]
'''Chappuis-absorpsie''' verwys na die absorpsie van elektromagnetiese straling deur [[osoon]], wat veral in die [[osoonlaag]] merkbaar is. Die osoonlaag absorbeer ’n klein gedeelte van [[sonlig]] in die [[sigbare spektrum|sigbare gedeelte]] van die [[elektromagnetiese spektrum]]. Die Chappuis-absorpsiebande kom voor by [[golflengte]]s tussen 400 en 650&amp;nbsp;[[nanometer|nm]]. Binne hierdie reeks is daar twee absorpsiemaksimums van soortgelyke hoogte, by 575 en 603&amp;nbsp;nm.&lt;ref name=&quot;Bogumil&quot;&gt;{{cite thesis |last=Bogumil |first=Konstanze |title=Absorptionsspektroskopie von Ozon und anderen, wichtigen, atmosphärischen Spurengasen mit dem SCIAMACHY-Satellitenspektrometer im ultravioletten bis nahinfraroten Spektralbereich |date=2005 |publisher=University of Bremen |url=http://www.iup.uni-bremen.de/~weber/ozone_papers/Diss_KBogumil_051106.pdf |pages=21–26 |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal |last1=Brion |first1=J. |last2=Chakir |first2=A. |last3=Charbonnier |first3=J. |last4=Daumont |first4=D. |last5=Parisse |first5=C. |last6=Malicet |first6=J. |date=1998 |title=Absorption Spectra Measurements for the Ozone Molecule in the 350–830 nm Region |url=https://igaco-o3.fmi.fi/ACSO/files/brion_et_al_1998.pdf |journal=Journal of Atmospheric Chemistry |volume=30 |issue=2 |pages=291–99 |bibcode=1998JAtC...30..291B |doi=10.1023/A:1006036924364|s2cid=25037900 }}&lt;/ref&gt;

In vergelyking met die absorpsie van [[ultraviolet]] lig deur die osoonlaag, wat as die Hartley- en die Huggins-absorpsie bekend staan, is Chappuis-absorpsie aansienlik swakker.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=qLuVCJtRTV0C&amp;pg=PA159 |title=The Earth as a Distant Planet: A Rosetta Stone for the Search of Earth-Like Worlds |last1=Vázquez |first1=M.|last2=Pallé |first2=E. |last3=Rodríguez |first3=P. Montañés |date=2010-03-12 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=9781441916846 |page=159 |language=en}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Rayleigh-verstrooiing]] dra dit by tot die [[blou|blou kleur]] van die [[lug]] en is dit veral merkbaar wanneer lig ’n lang pad deur die [[Aarde se atmosfeer]] aflê. Daarom het Chappuis-absorpsie slegs ’n beduidende uitwerking op die kleur van die lug tydens dagbreek en aandskemer, gedurende die sogenaamde [[blou uur]].&lt;ref&gt;{{cite book |title=Der Brockhaus Wetter und Klima : Phänomene, Vorhersage, Klimawandel |date=2009 |publisher=Brockhaus, F A |isbn=9783765333811 |edition=1. Aufl |location=[[Leipzig]] |page=54 |oclc=316287956 |language=de}}&lt;/ref&gt; Dit is genoem na die Franse chemikus James Chappuis (1854-1934), wat die verskynsel ontdek het.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA247 |title=Why the Sky is Blue: Discovering the Color of Life |last=Hoeppe |first=Götz |date=2007 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691124537 |pages=238–53 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Chappuis absorption}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Optika]]</text>
      <sha1>shuxonwi3p7l31w6e6xoznn28s2mgd1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968938</id>
      <parentid>2968931</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Klaar</comment>
      <origin>2968938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7066" sha1="8outd2zocxs3rosw0f6bjq5gqes7e8x" xml:space="preserve">[[Beeld:Blaue Stunde.jpg|thumb|Die westelike skemerlug ná sonsondergang, gedurende die [[blou uur]] (rondom [[skemer]]). Die donkerblou kleur van die boonste gedeelte word deur Chappuis-absorpsie veroorsaak.]]
'''Chappuis-absorpsie''' verwys na die absorpsie van elektromagnetiese straling deur [[osoon]], wat veral in die [[osoonlaag]] merkbaar is. Die osoonlaag absorbeer ’n klein gedeelte van [[sonlig]] in die [[sigbare spektrum|sigbare gedeelte]] van die [[elektromagnetiese spektrum]]. Die Chappuis-absorpsiebande kom voor by [[golflengte]]s tussen 400 en 650&amp;nbsp;[[nanometer|nm]]. Binne hierdie reeks is daar twee absorpsiemaksimums van soortgelyke hoogte, by 575 en 603&amp;nbsp;nm.&lt;ref name=&quot;Bogumil&quot;&gt;{{cite thesis |last=Bogumil |first=Konstanze |title=Absorptionsspektroskopie von Ozon und anderen, wichtigen, atmosphärischen Spurengasen mit dem SCIAMACHY-Satellitenspektrometer im ultravioletten bis nahinfraroten Spektralbereich |date=2005 |publisher=University of Bremen |url=http://www.iup.uni-bremen.de/~weber/ozone_papers/Diss_KBogumil_051106.pdf |pages=21–26 |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal |last1=Brion |first1=J. |last2=Chakir |first2=A. |last3=Charbonnier |first3=J. |last4=Daumont |first4=D. |last5=Parisse |first5=C. |last6=Malicet |first6=J. |date=1998 |title=Absorption Spectra Measurements for the Ozone Molecule in the 350–830 nm Region |url=https://igaco-o3.fmi.fi/ACSO/files/brion_et_al_1998.pdf |journal=Journal of Atmospheric Chemistry |volume=30 |issue=2 |pages=291–99 |bibcode=1998JAtC...30..291B |doi=10.1023/A:1006036924364|s2cid=25037900 }}&lt;/ref&gt;

In vergelyking met die absorpsie van [[ultraviolet]] lig deur die osoonlaag, wat as die Hartley- en die Huggins-absorpsie bekend staan, is Chappuis-absorpsie aansienlik swakker.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=qLuVCJtRTV0C&amp;pg=PA159 |title=The Earth as a Distant Planet: A Rosetta Stone for the Search of Earth-Like Worlds |last1=Vázquez |first1=M.|last2=Pallé |first2=E. |last3=Rodríguez |first3=P. Montañés |date=2010-03-12 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=9781441916846 |page=159 |language=en}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Rayleigh-verstrooiing]] dra dit by tot die [[blou|blou kleur]] van die [[lug]] en is dit veral merkbaar wanneer lig ’n lang pad deur die [[Aarde se atmosfeer]] aflê. Daarom het Chappuis-absorpsie slegs ’n beduidende uitwerking op die kleur van die lug tydens dagbreek en aandskemer, gedurende die sogenaamde [[blou uur]].&lt;ref&gt;{{cite book |title=Der Brockhaus Wetter und Klima : Phänomene, Vorhersage, Klimawandel |date=2009 |publisher=Brockhaus, F A |isbn=9783765333811 |edition=1. Aufl |location=[[Leipzig]] |page=54 |oclc=316287956 |language=de}}&lt;/ref&gt; Dit is genoem na die Franse chemikus James Chappuis (1854-1934), wat die verskynsel ontdek het.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA247 |title=Why the Sky is Blue: Discovering the Color of Life |last=Hoeppe |first=Götz |date=2007 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691124537 |pages=238–53 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Fisiese grondslag==
Chappuis-absorpsie is ’n kontinuumabsorpsie in die golflengtegebied tussen 400 en 650&amp;nbsp;nm. Dit word veroorsaak deur die opbreek van osoonmolekules. Die absorpsiemaksimum is by ongeveer 603&amp;nbsp;nm, met ’n deursnit van 5,23 10&lt;sup&gt;-21&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;cm&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. ’n Tweede, ietwat kleiner maksimum by ongeveer 575&amp;nbsp;nm het ’n deursnit van 4,83 10&lt;sup&gt;-21&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;cm&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die absorpsie-energie in die Chappuis-bande wissel van 1,8 tot 3,1&amp;nbsp;[[elektronvolt|eV]]. Metings toon die absorpsiemeganisme is slegs in ’n geringe mate van temperatuur afhanklik; die afwyking is minder as 3%. By die absorpsiemaksimums is Chappuis-absorpsie ongeveer drie [[Grootteorde|ordes van grootte]] swakker as die absorpsie van ultraviolet lig in die gebied van die Hartley-bande.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Grebenshchikov|first1=S. Yu.|last2=Qu|first2=Z.-W.|last3=Zhu|first3=H.|last4=Schinke|first4=R.|date=2007-04-27|title=New theoretical investigations of the photodissociation of ozone in the Hartley, Huggins, Chappuis, and Wulf bands|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|language=en|volume=9|issue=17|pages=2044–64|doi=10.1039/b701020f|pmid=17464386|issn=1463-9084|bibcode=2007PCCP....9.2044G}}&lt;/ref&gt; Chappuis-absorpsie is inderdaad een van die min noemenswaardige absorpsieprosesse in die sigbare spektrum van die Aarde se atmosfeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dwd.de/bvbw/generator/DWDWWW/Content/Oeffentlichkeit/PB/PBFB/Periodika/Promet/PDF/promet__15__2-3,templateId=raw,property=publicationFile.pdf/promet_15_2-3.pdf|title=Wechselwirkung zwischen Strahlung und Erdatmosphäre: Absorption und Emission|last=Fischer|first=Herbert|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230113/http://www.dwd.de/bvbw/generator/DWDWWW/Content/Oeffentlichkeit/PB/PBFB/Periodika/Promet/PDF/promet_15_2-3.pdf|archive-date=2015-09-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

By korter golflengtes as dié van die Chappuis-bande word die absorpsiespektrum oorvleuel deur gedeeltelik onreëlmatige en diffuse bande wat deur molekulêre vibrasies veroorsaak word. Die onreëlmatige aard van dié bande dui daarop dat osoonmolekules slegs vir ’n uiters kort tyd in ’n opgewekte toestand bly voordat hulle dissosieer.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende hierdie kortstondige opgewekte toestand ondergaan die molekules hoofsaaklik simmetriese rekvibrasies, met ’n kleiner bydrae van buigvibrasies.&lt;ref name=&quot;Bogumil&quot; /&gt; ’n Omvattende teoretiese verklaring van die vibrasiestruktuur wat met die eksperimentele data ooreenstem, was lank ’n onopgeloste probleem; selfs vandag kan die teorie nie al die besonderhede van Chappuis-absorpsie verklaar nie.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Soos by die absorpsie van ultraviolet lig, kan ’n osoonmolekule tydens Chappuis-absorpsie in ’n O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-molekule en ’n O-atoom ontbind. Anders as by die Hartley- en Huggins-absorpsies, bly die ontbindingsprodukte egter nie in ’n opgewekte toestand nie. Dissosiasie in die Chappuis-bande is die belangrikste fotochemiese proses waarby osoon in die Aarde se atmosfeer op hoogtes onder 30&amp;nbsp;km betrokke is. Bo dié hoogte word die proses deur absorpsie in die Hartley-band oorskadu. Nie die Hartley- of Chappuis-absorpsie lei egter tot ’n beduidende verlies aan osoon in die [[stratosfeer]] nie, ondanks die hoë potensiële tempo van fotodissosiasie. Dit is omdat die vrygestelde suurstofatoom heel waarskynlik met ’n O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-molekule sal reageer en weer osoon vorm.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dipbt.bundestag.de/doc/btd/11/032/1103246.pdf|title=Erster Zwischenbericht der Enquete-Kommission &quot;Vorsorge zum Schutz der Erdatmosphäre.&quot;|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304085959/http://dipbt.bundestag.de/doc/btd/11/032/1103246.pdf|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Chappuis absorption}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Optika]]</text>
      <sha1>8outd2zocxs3rosw0f6bjq5gqes7e8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968939</id>
      <parentid>2968938</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T16:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <origin>2968939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7072" sha1="85518sgdcj7n9sstk6hk65vef7z6oc4" xml:space="preserve">[[Beeld:Blaue Stunde.jpg|thumb|230px|Die westelike skemerlug ná sonsondergang, gedurende die [[blou uur]] (rondom [[skemer]]). Die donkerblou kleur van die boonste gedeelte word deur Chappuis-absorpsie veroorsaak.]]
'''Chappuis-absorpsie''' verwys na die absorpsie van elektromagnetiese straling deur [[osoon]], wat veral in die [[osoonlaag]] merkbaar is. Die osoonlaag absorbeer ’n klein gedeelte van [[sonlig]] in die [[sigbare spektrum|sigbare gedeelte]] van die [[elektromagnetiese spektrum]]. Die Chappuis-absorpsiebande kom voor by [[golflengte]]s tussen 400 en 650&amp;nbsp;[[nanometer|nm]]. Binne hierdie reeks is daar twee absorpsiemaksimums van soortgelyke hoogte, by 575 en 603&amp;nbsp;nm.&lt;ref name=&quot;Bogumil&quot;&gt;{{cite thesis |last=Bogumil |first=Konstanze |title=Absorptionsspektroskopie von Ozon und anderen, wichtigen, atmosphärischen Spurengasen mit dem SCIAMACHY-Satellitenspektrometer im ultravioletten bis nahinfraroten Spektralbereich |date=2005 |publisher=University of Bremen |url=http://www.iup.uni-bremen.de/~weber/ozone_papers/Diss_KBogumil_051106.pdf |pages=21–26 |language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal |last1=Brion |first1=J. |last2=Chakir |first2=A. |last3=Charbonnier |first3=J. |last4=Daumont |first4=D. |last5=Parisse |first5=C. |last6=Malicet |first6=J. |date=1998 |title=Absorption Spectra Measurements for the Ozone Molecule in the 350–830 nm Region |url=https://igaco-o3.fmi.fi/ACSO/files/brion_et_al_1998.pdf |journal=Journal of Atmospheric Chemistry |volume=30 |issue=2 |pages=291–99 |bibcode=1998JAtC...30..291B |doi=10.1023/A:1006036924364|s2cid=25037900 }}&lt;/ref&gt;

In vergelyking met die absorpsie van [[ultraviolet]] lig deur die osoonlaag, wat as die Hartley- en die Huggins-absorpsie bekend staan, is Chappuis-absorpsie aansienlik swakker.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=qLuVCJtRTV0C&amp;pg=PA159 |title=The Earth as a Distant Planet: A Rosetta Stone for the Search of Earth-Like Worlds |last1=Vázquez |first1=M.|last2=Pallé |first2=E. |last3=Rodríguez |first3=P. Montañés |date=2010-03-12 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=9781441916846 |page=159 |language=en}}&lt;/ref&gt; Saam met [[Rayleigh-verstrooiing]] dra dit by tot die [[blou|blou kleur]] van die [[lug]] en is dit veral merkbaar wanneer lig ’n lang pad deur die [[Aarde se atmosfeer]] aflê. Daarom het Chappuis-absorpsie slegs ’n beduidende uitwerking op die kleur van die lug tydens dagbreek en aandskemer, gedurende die sogenaamde [[blou uur]].&lt;ref&gt;{{cite book |title=Der Brockhaus Wetter und Klima : Phänomene, Vorhersage, Klimawandel |date=2009 |publisher=Brockhaus, F A |isbn=9783765333811 |edition=1. Aufl |location=[[Leipzig]] |page=54 |oclc=316287956 |language=de}}&lt;/ref&gt; Dit is genoem na die Franse chemikus James Chappuis (1854-1934), wat die verskynsel ontdek het.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-7inyeQbBjQC&amp;pg=PA247 |title=Why the Sky is Blue: Discovering the Color of Life |last=Hoeppe |first=Götz |date=2007 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691124537 |pages=238–53 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Fisiese grondslag==
Chappuis-absorpsie is ’n kontinuumabsorpsie in die golflengtegebied tussen 400 en 650&amp;nbsp;nm. Dit word veroorsaak deur die opbreek van osoonmolekules. Die absorpsiemaksimum is by ongeveer 603&amp;nbsp;nm, met ’n deursnit van 5,23 10&lt;sup&gt;-21&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;cm&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. ’n Tweede, ietwat kleiner maksimum by ongeveer 575&amp;nbsp;nm het ’n deursnit van 4,83 10&lt;sup&gt;-21&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;cm&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die absorpsie-energie in die Chappuis-bande wissel van 1,8 tot 3,1&amp;nbsp;[[elektronvolt|eV]]. Metings toon die absorpsiemeganisme is slegs in ’n geringe mate van temperatuur afhanklik; die afwyking is minder as 3%. By die absorpsiemaksimums is Chappuis-absorpsie ongeveer drie [[Grootteorde|ordes van grootte]] swakker as die absorpsie van ultraviolet lig in die gebied van die Hartley-bande.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Grebenshchikov|first1=S. Yu.|last2=Qu|first2=Z.-W.|last3=Zhu|first3=H.|last4=Schinke|first4=R.|date=2007-04-27|title=New theoretical investigations of the photodissociation of ozone in the Hartley, Huggins, Chappuis, and Wulf bands|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|language=en|volume=9|issue=17|pages=2044–64|doi=10.1039/b701020f|pmid=17464386|issn=1463-9084|bibcode=2007PCCP....9.2044G}}&lt;/ref&gt; Chappuis-absorpsie is inderdaad een van die min noemenswaardige absorpsieprosesse in die sigbare spektrum van die Aarde se atmosfeer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dwd.de/bvbw/generator/DWDWWW/Content/Oeffentlichkeit/PB/PBFB/Periodika/Promet/PDF/promet__15__2-3,templateId=raw,property=publicationFile.pdf/promet_15_2-3.pdf|title=Wechselwirkung zwischen Strahlung und Erdatmosphäre: Absorption und Emission|last=Fischer|first=Herbert|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230113/http://www.dwd.de/bvbw/generator/DWDWWW/Content/Oeffentlichkeit/PB/PBFB/Periodika/Promet/PDF/promet_15_2-3.pdf|archive-date=2015-09-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

By korter golflengtes as dié van die Chappuis-bande word die absorpsiespektrum oorvleuel deur gedeeltelik onreëlmatige en diffuse bande wat deur molekulêre vibrasies veroorsaak word. Die onreëlmatige aard van dié bande dui daarop dat osoonmolekules slegs vir ’n uiters kort tyd in ’n opgewekte toestand bly voordat hulle dissosieer.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Gedurende hierdie kortstondige opgewekte toestand ondergaan die molekules hoofsaaklik simmetriese rekvibrasies, met ’n kleiner bydrae van buigvibrasies.&lt;ref name=&quot;Bogumil&quot; /&gt; ’n Omvattende teoretiese verklaring van die vibrasiestruktuur wat met die eksperimentele data ooreenstem, was lank ’n onopgeloste probleem; selfs vandag kan die teorie nie al die besonderhede van Chappuis-absorpsie verklaar nie.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Soos by die absorpsie van ultraviolet lig, kan ’n osoonmolekule tydens Chappuis-absorpsie in ’n O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-molekule en ’n O-atoom ontbind. Anders as by die Hartley- en Huggins-absorpsies, bly die ontbindingsprodukte egter nie in ’n opgewekte toestand nie. Dissosiasie in die Chappuis-bande is die belangrikste fotochemiese proses waarby osoon in die Aarde se atmosfeer op hoogtes onder 30&amp;nbsp;km betrokke is. Bo dié hoogte word die proses deur absorpsie in die Hartley-band oorskadu. Nie die Hartley- of Chappuis-absorpsie lei egter tot ’n beduidende verlies aan osoon in die [[stratosfeer]] nie, ondanks die hoë potensiële tempo van fotodissosiasie. Dit is omdat die vrygestelde suurstofatoom heel waarskynlik met ’n O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-molekule sal reageer en weer osoon vorm.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dipbt.bundestag.de/doc/btd/11/032/1103246.pdf|title=Erster Zwischenbericht der Enquete-Kommission &quot;Vorsorge zum Schutz der Erdatmosphäre.&quot;|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304085959/http://dipbt.bundestag.de/doc/btd/11/032/1103246.pdf|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Chappuis absorption}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Optika]]</text>
      <sha1>85518sgdcj7n9sstk6hk65vef7z6oc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Chappuis-absorpsie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469470</id>
    <revision>
      <id>2968932</id>
      <timestamp>2026-09-20T16:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Magny-Cours-renbaan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469471</id>
    <redirect title="Nevers Magny-Cours-renbaan" />
    <revision>
      <id>2968936</id>
      <timestamp>2026-09-20T16:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Stuur aan na [[Nevers Magny-Cours-renbaan]]</comment>
      <origin>2968936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="2afhkm3r2i12wckkjqi6uks39vix5ke" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Nevers Magny-Cours-renbaan]]</text>
      <sha1>2afhkm3r2i12wckkjqi6uks39vix5ke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helichrysum wilmsii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469472</id>
    <revision>
      <id>2968948</id>
      <timestamp>2026-09-20T17:46:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe spesie met foto's.</comment>
      <origin>2968948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1129" sha1="ki3gydhhlinr062yxb3p6dr4q7xvzkq" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| status = 
| status_system = iucn3.1
| name = 
| image =
| taxon = Helichrysum wilmsii
| authority = Moeser, (1910)
| synonyms =
}}
'''''Helichrysum wilmsii''''' is 'n blomdraende, klein [[struik]] wat deel van die Asteraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Eswatini]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Limpopo]] en [[Mpumalanga]] voor. Die spesie blom van Julie tot September.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Helichrysum wilmsii 1DS-II 1-6993.jpg
Helichrysum wilmsii 1DS-II 1-6994.jpg
Helichrysum wilmsii 1DS-II 1-6997.jpg
Helichrysum wilmsii 1DS-II 1-6996.jpg
Helichrysum wilmsii 1DS-II 1-7001.jpg
Helichrysum wilmsii 1DS-II 1-7002.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=3240-452 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:213486-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/98d4ccf7-733f-49ba-9d4f-627d2bae8dd1 Biodiversityadvisor]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Helichrysum|wilmsii]]
[[Kategorie:Flora van Eswatini]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>ki3gydhhlinr062yxb3p6dr4q7xvzkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Helichrysum wilmsii</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469473</id>
    <revision>
      <id>2968949</id>
      <timestamp>2026-09-20T17:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>2968949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melaatse kolonie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469474</id>
    <redirect title="Melaatsekolonie" />
    <revision>
      <id>2968953</id>
      <timestamp>2026-09-20T18:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>BurgertB het bladsy [[Melaatse kolonie]] na [[Melaatsekolonie]] geskuif: Een woord</comment>
      <origin>2968953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="gifgu4r0gafj8wimpotqrvhrdreak02" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Melaatsekolonie]]</text>
      <sha1>gifgu4r0gafj8wimpotqrvhrdreak02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Melaatse kolonie</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469475</id>
    <redirect title="Bespreking:Melaatsekolonie" />
    <revision>
      <id>2968955</id>
      <timestamp>2026-09-20T18:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>BurgertB het bladsy [[Bespreking:Melaatse kolonie]] na [[Bespreking:Melaatsekolonie]] geskuif: Een woord</comment>
      <origin>2968955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="es0h3xl7hwyhuumsoll7gtf6u40d1u1" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Bespreking:Melaatsekolonie]]</text>
      <sha1>es0h3xl7hwyhuumsoll7gtf6u40d1u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inval van die Kaapkolonie (1795)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469476</id>
    <revision>
      <id>2968958</id>
      <timestamp>2026-09-20T19:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ</comment>
      <origin>2968958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13659" sha1="69l6amct9mqfxvibtv4rf40ko61jcof" xml:space="preserve">Die '''inval in die Kaapkolonie''', ook bekend as die '''Slag van Muizenberg''', was 'n [[Britse]] militêre ekspedisie wat in 1795 teen die Nederlandse [[Kaapkolonie]] aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] geloods is. Die Kaapkolonie, wat in die 17de eeu deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] gestig en beheer is, was destyds die enigste lewensvatbare Suid-Afrikaanse hawe vir skepe op die roete van [[Europa]] na die Europese kolonies in Oos-Indië. Dit het dus groot [[strategie]]se belang gehad, al was dit andersins [[ekonomie]]s van min betekenis.

In die winter van 1794, tydens die Vlaandere-veldtog, het Franse troepe die [[Nederlandse Republiek]] oorrompel; dit is omskep in 'n Franse kliëntstaat bekend as die [[Bataafse Republiek]]. In reaksie hierop het [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] verskeie ekspedisies teen Nederlandse kolonies, insluitend die Kaapkolonie, geloods. Die ekspedisie na die Kaap het in April 1795 onder bevel van vise-admiraal Sir George Elphinstone vertrek en in Junie by [[Simonstad]] aangekom. Pogings is aangewend om 'n skikking met die koloniale regering te bereik, maar die samesprekings het op niks uitgeloop nie, en Britse magte het op 7 Augustus 'n amfibiese landing uitgevoer. 'n Kort geveg het by [[Muizenberg]] plaasgevind, en skermutselings tussen Britse en Nederlandse magte het voortgeduur tot September, toe 'n groter Britse mag geland het. Met Kaapstad onder bedreiging, het goewerneur [[Abraham Josias Sluysken]] die kolonie oorgegee.

Elphinstone het daarna die garnisoen versterk teen 'n moontlike teenaanval en 'n eskader van die [[Britse Vloot]] buite die hawe gestasioneer. Byna 'n jaar later het 'n eskader van die Bataafse vloot die kolonie bereik, net om te vind dat hulle ver in die minderheid was; hulle het sonder 'n geveg oorgegee. Die Britse besetting het voortgeduur tot met die Vrede van Amiens in 1802, toe die kolonie aan die Nederlanders teruggegee is. In 1806, tydens die [[Napoleontiese Oorloë]], het 'n tweede Britse inval die kolonie na die [[Slag van Blaauwberg]] weer beset, en dit het 'n Britse kolonie gebly tot met die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910.

==Agtergrond==
Die Oorlog van die Eerste Koalisie, wat in April 1792 begin het, het op 1 Februarie 1793 uitgebrei toe revolusionêre [[Frankryk]] oorlog teen die Nederlandse Republiek en Brittanje verklaar het.{{sfn|Chandler|1999|page=373}} Dit het die oorlog na die [[Indiese Oseaan]] gebring, waar sowel Brittanje as die Nederlandse Republiek winsgewende kolonies besit het. Britse en Nederlandse handelsroetes in die streek is bedreig deur Franse oorlogskepe en kapers wat vanuit die kolonie Isle de France opereer het, maar is langs die Suider-Afrikaanse kus deur die Nederlandse Kaapkolonie beskerm.{{sfn|Parkinson|1954|page=18}}  Die Kaapkolonie, geleë aan die Kaap die Goeie Hoop, is in 1652 gestig om 'n hawe te bied vir skepe wat tussen Europa en Oos-Indië gereis het, en in die 1790's was dit steeds die enigste sodanige stasie tussen [[Rio de Janeiro]] en [[Brits-Indië]].{{sfn|Parkinson|1954|page=33}}

Die Kaapkolonie is vanuit twee dorpe bestuur: die groter [[Kaapstad]] aan die weste-waartse [[Tafelbaai]] en die kleiner [[Simonstad]] aan die noorde-waartse [[Valsbaai]]. Geen van die twee baaie was beskut teen [[storm]]s van die [[Atlantiese Oseaan]] nie en albei was berug vir hul gevare, aangesien winde, seestrome en rotse aansienlike bedreigings vir skeepvaart ingehou het.{{sfn|Parkinson|1954|page=33}} Afgesien van sy belangrikheid as 'n hervoorsieningshawe vir Europese skepe, het die kolonie in die 1790's min ekonomiese waarde gehad. Dit is verdedig deur 'n garnisoen van 3 600 man – bestaande uit ongeveer 1 000 gereelde VOC-troepe aangevul deur [[Boerekommando]]'s en die [[Pandoer]]-korps – onder die oorkoepelende bevel van goewerneur Abraham Josias Sluysken en kolonel [[Robert Jacob Gordon]]. Die garnisoen, met die [[Kasteel die Goeie Hoop]] as middelpunt, het vanuit 'n reeks kusvestings opereer wat Tafelbaai beskerm het. Valsbaai is swakker verdedig en slegs deur twee ligbewapende batterye gedek.{{sfn|Parkinson|1954|page=32}}{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}

==Inval==
Blankett en Elphinstone het op 10 Junie 1795 voor die Kaap bymekaargekom en in [[Simonsbaai]] geanker. Daar is boodskappe aan Sluysken gestuur waarin 'n alliansie teen die Franse voorgestel is. Die Nederlandse goewerneur was egter geneig tot weerstand; hy het die burgerlike bevolking vroeg in Julie uit Simonstad laat ontruim en voorbereidings getref om die dorp met die grond gelyk te maak. Om dit te voorkom, het Craig op 14 Julie 800 soldate en mariniers aan wal gestuur&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; wat Simonstad beset het, terwyl die Nederlanders na die pas by Muizenberg teruggeval het – die roete wat na Kaapstad gelei het.{{sfn|James|2002|page=300}}  Vir die daaropvolgende maand het die twee leërs 'n wankelrige wapenstilstand gehandhaaf, wat slegs deur sporadiese patrollies en sluipskuttervuur onderbreek is. Gedurende hierdie tydperk het Elphinstone en Sluysken voortgegaan met onderhandelinge oor die oorgawe van die kolonie. Hierdie onderhandelinge is vertraag deur geskille binne die koloniale regering oor die legitimiteit van die afgesette [[Willem van Oranje]], asook deur agterdog oor Britse oogmerke. Terwyl die debatte voortgeduur het, is Britse gesante toegelaat om vrylik in Kaapstad te beweeg, waar hulle die verdedigingswerke noukeurig kon bestudeer.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=47}}

In die winter van 1794–1795 het Franse troepe Nederland binnegeval en [[Amsterdam]] beset. Die stadhouer Willem V het in Januarie 1795 na Engeland gevlug, waarna plaaslike revolusionêres die Nederlandse Republiek as die Bataafse Republiek hervorm het.{{sfn|Chandler|1999|page=44}} Vanuit Engeland het Willem die Kew-briewe uitgereik, waarin hy Nederlandse koloniale owerhede opdrag gegee het om saam te werk met enige invalsmagte wat Brittanje dalk sou stuur.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=46}} Op aandrang van sir Francis Baring het Henry Dundas, die minister van oorlog, magtiging verleen vir 'n ekspedisie om die Kaapkolonie te beset en die potensiële bedreiging wat dit vir Britse handel met Oos-Indië ingehou het, uit die weg te ruim.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=43}}] Die Britse Admiraliteit het op 3 April 1795 twee eskaders na die kolonie gestuur: een onder vise-admiraal van die Rooi Eskader, sir George Elphinstone, en die ander onder kommodoor John Blankett. Hulle het 515 soldate van die 78ste Infanterieregiment onder generaal-majoor sir James Henry Craig aan boord gehad. 'n Groter mag onder generaal Alured Clarke het opdrag gekry om hierdie eskaders op 15 Mei te volg met troepe en voorrade vir 'n langer veldtog, met bevele om by [[Salvador da Bahia|Salvador]], [[Brasilië]], te wag totdat hulle ontbied sou word.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}

Elphinstone het bekommerd geraak dat die Nederlandse stellings te sterk was vir sy magte om te oorrompel, en op 19 Junie het hy die ''HMS Sphinx'' gestuur om bystand van Clarke se vloot te versoek. Op 7 Augustus, toe onderhandelinge tot stilstand gekom het, het Elphinstone bevel gegee vir 'n aanval op die pas by Muizenberg.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=48}} Craig se magte is aangevul met 1 000 matrose van Elphinstone se eskader wat aan wal ontplooi is onder bevel van kapteins Temple Hardy en John William Spranger.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Onder hierdie mag was 'n aantal Amerikaanse burgers wat onmiddellik na die Nederlanders oorgeloop het en aan wie repatriëring beloof is.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}  Middag op 7 Augustus het die ''HMS America'', ''HMS Stately'', ''HMS Echo'' en ''HMS Rattlesnake'' vuur geopen op die Nederlandse voorposte. Teen-vuur van Nederlandse veldkanonne het twee man op die ''America'' gedood en nog drie gewond,{{sfn|James|2002|page=301}} terwyl Craig se troepe teen die Nederlandse stellings kon opruk en dit kon inneem, waarna die Nederlandse verdedigers in verwarring teruggeval het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} 'n Tweede aanval deur soldate van die 78ste regiment het 'n rotsagtige hoogte in die nabyheid verower, en 'n Nederlandse teenaanval die volgende oggend is deur Hardy se matrose en mariniers afgeweer.{{sfn|James|2002|page=301}}

Die Nederlanders het na [[Wynberg]] teruggeval, maar die Britse magte was nie sterk genoeg om op te ruk nie, aangesien hulle 'n tekort aan voedsel en ammunisie ervaar het. Elphinstone se posisies is egter versterk deur versterkings wat op 9 Augustus met die A''rniston'' aangekom het, asook deur 'n gebrek aan organisasie in die Nederlandse bevelstruktuur, wat tot 'n dooiepunt gelei het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} Die Britse bevelvoerder het vervolgens op 18 Augustus opdrag gegee vir die inbeslagname van vyf Nederlandse Oos-Indiese handelsskepe wat in Simonstad voor anker gelê het. Skermutselings het die hele maand lank voortgeduur, met sterker Nederlandse aanvalle op 1 en 2 September, gevolg deur 'n groter beplande aanval op Simonstad op 3 September, waartydens Sluysken al sy reserwes, insluitend 18 kanonne, ingespan het.{{sfn|James|2002|page=301}} Daardie oggend is 14 skepe van die Oos-Indiese Kompanjie in Simonbaai opgemerk, en die aanval is gekanselleer. Hierdie skepe het deel uitgemaak van die versterkingsvloot onder bevel van Clarke, wat 4 000 troepe – afkomstig van die 95ste en 98ste Infanterieregimente, die 2de Bataljons van die 78ste en 84ste Infanterieregimente, en 'n kontingent troepe van die Oos-Indiese Kompanjie van [[Sint Helena]].&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; – by Simonstad aan wal gebring het vir 'n veldtog oor land teen Kaapstad.[ {{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}}] Clarke se leër het daarna teen Nederlandse voorposte opgeruk en in die daaropvolgende skermutselings een gesneuwelde en 17 gewondes opgedoen.&lt;ref name=&quot;LG1&quot;&gt;{{London Gazette|issue=13834|pages=1235–1241|date=24 November 1795}}&lt;/ref&gt; Om hierdie operasie te ondersteun, het Elphinstone die ''America, Rattlesnake, Echo'' en die Oos-Indiese handelsskip ''Bombay Castle'' gestuur om Kaapstad te blokkeer en artillerie-ondersteuning te bied.{{sfn|James|2002|page=302}} Omdat hy in die minderheid was en omsingel is, het Sluysken 'n wapenstilstand van 48 uur by Clarke aangevra, maar 'n ultimatum van 24 uur gekry om oor te gee. Aangesien daar geen ander uitweg was nie, het die Nederlandse goewerneur op 15 September 1795 beheer oor sy kolonie aan die Britte oorgedra, {{sfn|James|2002|page=302}}  alhoewel hy toegelaat het dat ongeveer 40 Britse oorlopers in Kaapstad – hoofsaaklik Amerikaners wat gedwonge in diens geneem is – na die platteland kon ontsnap voordat die sperdatum verstryk het.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}

==Nasleep==
Die Britte het hul verliese gerapporteer as vier gesneuweldes en 54 gewondes, hoewel een akademiese bron beweer het dat minstens vyf van hul manskappe gesneuwel het.&lt;ref name=&quot;LG1&quot; /&gt;{{sfn|Malherbe|2002|pp=95–99}}] Onder die Nederlandse skepe wat buitgemaak is, was die brig *Star*, wat met 14 kanonne toegerus was. Die Britte het die *Star* in diens geneem as HMS *Hope*.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Elphinstone se aansienlike eskader het by die Kaap gebly om pogings om die kolonie te herower, te ontmoedig. Dele van hierdie mag is later ontplooi om die Britse magte in die Indiese Oseaan te versterk.{{sfn|Parkinson|1954|page=84}} Die blokkade van Île de France is hervat, en die *Arrogant* en *Victorious* is na Nederlands-Indië gestuur, waar hulle in September 1796 'n onbesliste geveg teen 'n Franse eskader naby Sumatra sou voer.{{sfn|James|2002|page=353}} 

Elphinstone het na Madras gevaar, waar hy berigte ontvang het dat 'n eskader van die Bataafse vloot uit Europa vertrek het om die Kaapkolonie te herower. Met sy terugkeer na Kaapstad het Elphinstone 'n groot eskader byeengebring om op die Nederlandse aankoms te wag. Verdere berigte het die sterkte en vordering van die Nederlanders aan die lig gebring, en Elphinstone het genoeg tyd gehad om sy eskader vir hul aankoms voor te berei en die garnisoen aan wal te versterk.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=55}} Die bevelvoerder van die Bataafse eskader, skout-by-nag Engelbertus Lucas sr., het byna ses maande aan die reis bestee en geen inligting oor die Britse verdedigingswerke ingewin nie. Toe hy dus voor die Kaap aangekom het, is hy gou deur Elphinstone in Saldanhabaai opgespoor en deur intimidasie gedwing om sonder 'n geveg oor te gee.{{sfn|James|2002|page=373}}
Geen verdere aanvalle op die Kaapkolonie het tydens die verloop van die oorlog plaasgevind nie. Elphinstone het in Oktober 1896 na Brittanje teruggekeer en is daarna die titel Baron Keith toegeken vir sy diens tydens die inname en verdediging van die Kaap – 'n beloning wat die historikus C. Northcote Parkinson as &quot;oor die algemeen maklik verdien&quot; bestempel.{sfn|Parkinson|1954|page=87}} Ingevolge die Vrede van Amiens in 1802 het een van die verdragsbepalings die Kaapkolonie, tesame met alle verowerde Nederlandse kolonies behalwe Ceylon, aan die Bataafse Republiek terugbesorg {{sfn|Chandler|1999|page=10}} Die vrede was van korte duur; na die uitbreek van die Napoleontiese Oorloë in 1803 is 'n tweede Britse inval beplan en in 1806 uitgevoer, waarna oorwinning ná die [[Slag van Blaauwberg]] behaal is.[25] Die Kaapkolonie het deel van die Britse Ryk gebly tot met sy onafhanklikwording as deel van 'n verenigde Suid-Afrika in 1910.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]]
[[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>69l6amct9mqfxvibtv4rf40ko61jcof</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968962</id>
      <parentid>2968958</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:28:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Beeld</comment>
      <origin>2968962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13801" sha1="p69zoxvqafb4qrk9a1n51nmqcvi13ue" xml:space="preserve">[[Lêer:Sir George Keith Elphinstone (cropped).jpg|duimnael|Skildery van George Elphinstone aan boord van ''HMS Monarch'' tydens die inval.]]
Die '''inval in die Kaapkolonie''', ook bekend as die '''Slag van Muizenberg''', was 'n [[Britse]] militêre ekspedisie wat in 1795 teen die Nederlandse [[Kaapkolonie]] aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] geloods is. Die Kaapkolonie, wat in die 17de eeu deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] gestig en beheer is, was destyds die enigste lewensvatbare Suid-Afrikaanse hawe vir skepe op die roete van [[Europa]] na die Europese kolonies in Oos-Indië. Dit het dus groot [[strategie]]se belang gehad, al was dit andersins [[ekonomie]]s van min betekenis.

In die winter van 1794, tydens die Vlaandere-veldtog, het Franse troepe die [[Nederlandse Republiek]] oorrompel; dit is omskep in 'n Franse kliëntstaat bekend as die [[Bataafse Republiek]]. In reaksie hierop het [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] verskeie ekspedisies teen Nederlandse kolonies, insluitend die Kaapkolonie, geloods. Die ekspedisie na die Kaap het in April 1795 onder bevel van vise-admiraal Sir George Elphinstone vertrek en in Junie by [[Simonstad]] aangekom. Pogings is aangewend om 'n skikking met die koloniale regering te bereik, maar die samesprekings het op niks uitgeloop nie, en Britse magte het op 7 Augustus 'n amfibiese landing uitgevoer. 'n Kort geveg het by [[Muizenberg]] plaasgevind, en skermutselings tussen Britse en Nederlandse magte het voortgeduur tot September, toe 'n groter Britse mag geland het. Met Kaapstad onder bedreiging, het goewerneur [[Abraham Josias Sluysken]] die kolonie oorgegee.

Elphinstone het daarna die garnisoen versterk teen 'n moontlike teenaanval en 'n eskader van die [[Britse Vloot]] buite die hawe gestasioneer. Byna 'n jaar later het 'n eskader van die Bataafse vloot die kolonie bereik, net om te vind dat hulle ver in die minderheid was; hulle het sonder 'n geveg oorgegee. Die Britse besetting het voortgeduur tot met die Vrede van Amiens in 1802, toe die kolonie aan die Nederlanders teruggegee is. In 1806, tydens die [[Napoleontiese Oorloë]], het 'n tweede Britse inval die kolonie na die [[Slag van Blaauwberg]] weer beset, en dit het 'n Britse kolonie gebly tot met die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910.

==Agtergrond==
Die Oorlog van die Eerste Koalisie, wat in April 1792 begin het, het op 1 Februarie 1793 uitgebrei toe revolusionêre [[Frankryk]] oorlog teen die Nederlandse Republiek en Brittanje verklaar het.{{sfn|Chandler|1999|page=373}} Dit het die oorlog na die [[Indiese Oseaan]] gebring, waar sowel Brittanje as die Nederlandse Republiek winsgewende kolonies besit het. Britse en Nederlandse handelsroetes in die streek is bedreig deur Franse oorlogskepe en kapers wat vanuit die kolonie Isle de France opereer het, maar is langs die Suider-Afrikaanse kus deur die Nederlandse Kaapkolonie beskerm.{{sfn|Parkinson|1954|page=18}}  Die Kaapkolonie, geleë aan die Kaap die Goeie Hoop, is in 1652 gestig om 'n hawe te bied vir skepe wat tussen Europa en Oos-Indië gereis het, en in die 1790's was dit steeds die enigste sodanige stasie tussen [[Rio de Janeiro]] en [[Brits-Indië]].{{sfn|Parkinson|1954|page=33}}

Die Kaapkolonie is vanuit twee dorpe bestuur: die groter [[Kaapstad]] aan die weste-waartse [[Tafelbaai]] en die kleiner [[Simonstad]] aan die noorde-waartse [[Valsbaai]]. Geen van die twee baaie was beskut teen [[storm]]s van die [[Atlantiese Oseaan]] nie en albei was berug vir hul gevare, aangesien winde, seestrome en rotse aansienlike bedreigings vir skeepvaart ingehou het.{{sfn|Parkinson|1954|page=33}} Afgesien van sy belangrikheid as 'n hervoorsieningshawe vir Europese skepe, het die kolonie in die 1790's min ekonomiese waarde gehad. Dit is verdedig deur 'n garnisoen van 3 600 man – bestaande uit ongeveer 1 000 gereelde VOC-troepe aangevul deur [[Boerekommando]]'s en die [[Pandoer]]-korps – onder die oorkoepelende bevel van goewerneur Abraham Josias Sluysken en kolonel [[Robert Jacob Gordon]]. Die garnisoen, met die [[Kasteel die Goeie Hoop]] as middelpunt, het vanuit 'n reeks kusvestings opereer wat Tafelbaai beskerm het. Valsbaai is swakker verdedig en slegs deur twee ligbewapende batterye gedek.{{sfn|Parkinson|1954|page=32}}{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}

==Inval==
Blankett en Elphinstone het op 10 Junie 1795 voor die Kaap bymekaargekom en in [[Simonsbaai]] geanker. Daar is boodskappe aan Sluysken gestuur waarin 'n alliansie teen die Franse voorgestel is. Die Nederlandse goewerneur was egter geneig tot weerstand; hy het die burgerlike bevolking vroeg in Julie uit Simonstad laat ontruim en voorbereidings getref om die dorp met die grond gelyk te maak. Om dit te voorkom, het Craig op 14 Julie 800 soldate en mariniers aan wal gestuur&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; wat Simonstad beset het, terwyl die Nederlanders na die pas by Muizenberg teruggeval het – die roete wat na Kaapstad gelei het.{{sfn|James|2002|page=300}}  Vir die daaropvolgende maand het die twee leërs 'n wankelrige wapenstilstand gehandhaaf, wat slegs deur sporadiese patrollies en sluipskuttervuur onderbreek is. Gedurende hierdie tydperk het Elphinstone en Sluysken voortgegaan met onderhandelinge oor die oorgawe van die kolonie. Hierdie onderhandelinge is vertraag deur geskille binne die koloniale regering oor die legitimiteit van die afgesette [[Willem van Oranje]], asook deur agterdog oor Britse oogmerke. Terwyl die debatte voortgeduur het, is Britse gesante toegelaat om vrylik in Kaapstad te beweeg, waar hulle die verdedigingswerke noukeurig kon bestudeer.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=47}}

In die winter van 1794–1795 het Franse troepe Nederland binnegeval en [[Amsterdam]] beset. Die stadhouer Willem V het in Januarie 1795 na Engeland gevlug, waarna plaaslike revolusionêres die Nederlandse Republiek as die Bataafse Republiek hervorm het.{{sfn|Chandler|1999|page=44}} Vanuit Engeland het Willem die Kew-briewe uitgereik, waarin hy Nederlandse koloniale owerhede opdrag gegee het om saam te werk met enige invalsmagte wat Brittanje dalk sou stuur.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=46}} Op aandrang van sir Francis Baring het Henry Dundas, die minister van oorlog, magtiging verleen vir 'n ekspedisie om die Kaapkolonie te beset en die potensiële bedreiging wat dit vir Britse handel met Oos-Indië ingehou het, uit die weg te ruim.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=43}}] Die Britse Admiraliteit het op 3 April 1795 twee eskaders na die kolonie gestuur: een onder vise-admiraal van die Rooi Eskader, sir George Elphinstone, en die ander onder kommodoor John Blankett. Hulle het 515 soldate van die 78ste Infanterieregiment onder generaal-majoor sir James Henry Craig aan boord gehad. 'n Groter mag onder generaal Alured Clarke het opdrag gekry om hierdie eskaders op 15 Mei te volg met troepe en voorrade vir 'n langer veldtog, met bevele om by [[Salvador da Bahia|Salvador]], [[Brasilië]], te wag totdat hulle ontbied sou word.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}

Elphinstone het bekommerd geraak dat die Nederlandse stellings te sterk was vir sy magte om te oorrompel, en op 19 Junie het hy die ''HMS Sphinx'' gestuur om bystand van Clarke se vloot te versoek. Op 7 Augustus, toe onderhandelinge tot stilstand gekom het, het Elphinstone bevel gegee vir 'n aanval op die pas by Muizenberg.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=48}} Craig se magte is aangevul met 1 000 matrose van Elphinstone se eskader wat aan wal ontplooi is onder bevel van kapteins Temple Hardy en John William Spranger.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Onder hierdie mag was 'n aantal Amerikaanse burgers wat onmiddellik na die Nederlanders oorgeloop het en aan wie repatriëring beloof is.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}  Middag op 7 Augustus het die ''HMS America'', ''HMS Stately'', ''HMS Echo'' en ''HMS Rattlesnake'' vuur geopen op die Nederlandse voorposte. Teen-vuur van Nederlandse veldkanonne het twee man op die ''America'' gedood en nog drie gewond,{{sfn|James|2002|page=301}} terwyl Craig se troepe teen die Nederlandse stellings kon opruk en dit kon inneem, waarna die Nederlandse verdedigers in verwarring teruggeval het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} 'n Tweede aanval deur soldate van die 78ste regiment het 'n rotsagtige hoogte in die nabyheid verower, en 'n Nederlandse teenaanval die volgende oggend is deur Hardy se matrose en mariniers afgeweer.{{sfn|James|2002|page=301}}

Die Nederlanders het na [[Wynberg]] teruggeval, maar die Britse magte was nie sterk genoeg om op te ruk nie, aangesien hulle 'n tekort aan voedsel en ammunisie ervaar het. Elphinstone se posisies is egter versterk deur versterkings wat op 9 Augustus met die A''rniston'' aangekom het, asook deur 'n gebrek aan organisasie in die Nederlandse bevelstruktuur, wat tot 'n dooiepunt gelei het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} Die Britse bevelvoerder het vervolgens op 18 Augustus opdrag gegee vir die inbeslagname van vyf Nederlandse Oos-Indiese handelsskepe wat in Simonstad voor anker gelê het. Skermutselings het die hele maand lank voortgeduur, met sterker Nederlandse aanvalle op 1 en 2 September, gevolg deur 'n groter beplande aanval op Simonstad op 3 September, waartydens Sluysken al sy reserwes, insluitend 18 kanonne, ingespan het.{{sfn|James|2002|page=301}} Daardie oggend is 14 skepe van die Oos-Indiese Kompanjie in Simonbaai opgemerk, en die aanval is gekanselleer. Hierdie skepe het deel uitgemaak van die versterkingsvloot onder bevel van Clarke, wat 4 000 troepe – afkomstig van die 95ste en 98ste Infanterieregimente, die 2de Bataljons van die 78ste en 84ste Infanterieregimente, en 'n kontingent troepe van die Oos-Indiese Kompanjie van [[Sint Helena]].&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; – by Simonstad aan wal gebring het vir 'n veldtog oor land teen Kaapstad.[ {{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}}] Clarke se leër het daarna teen Nederlandse voorposte opgeruk en in die daaropvolgende skermutselings een gesneuwelde en 17 gewondes opgedoen.&lt;ref name=&quot;LG1&quot;&gt;{{London Gazette|issue=13834|pages=1235–1241|date=24 November 1795}}&lt;/ref&gt; Om hierdie operasie te ondersteun, het Elphinstone die ''America, Rattlesnake, Echo'' en die Oos-Indiese handelsskip ''Bombay Castle'' gestuur om Kaapstad te blokkeer en artillerie-ondersteuning te bied.{{sfn|James|2002|page=302}} Omdat hy in die minderheid was en omsingel is, het Sluysken 'n wapenstilstand van 48 uur by Clarke aangevra, maar 'n ultimatum van 24 uur gekry om oor te gee. Aangesien daar geen ander uitweg was nie, het die Nederlandse goewerneur op 15 September 1795 beheer oor sy kolonie aan die Britte oorgedra, {{sfn|James|2002|page=302}}  alhoewel hy toegelaat het dat ongeveer 40 Britse oorlopers in Kaapstad – hoofsaaklik Amerikaners wat gedwonge in diens geneem is – na die platteland kon ontsnap voordat die sperdatum verstryk het.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}

==Nasleep==
Die Britte het hul verliese gerapporteer as vier gesneuweldes en 54 gewondes, hoewel een akademiese bron beweer het dat minstens vyf van hul manskappe gesneuwel het.&lt;ref name=&quot;LG1&quot; /&gt;{{sfn|Malherbe|2002|pp=95–99}}] Onder die Nederlandse skepe wat buitgemaak is, was die brig *Star*, wat met 14 kanonne toegerus was. Die Britte het die *Star* in diens geneem as HMS *Hope*.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Elphinstone se aansienlike eskader het by die Kaap gebly om pogings om die kolonie te herower, te ontmoedig. Dele van hierdie mag is later ontplooi om die Britse magte in die Indiese Oseaan te versterk.{{sfn|Parkinson|1954|page=84}} Die blokkade van Île de France is hervat, en die *Arrogant* en *Victorious* is na Nederlands-Indië gestuur, waar hulle in September 1796 'n onbesliste geveg teen 'n Franse eskader naby Sumatra sou voer.{{sfn|James|2002|page=353}} 

Elphinstone het na Madras gevaar, waar hy berigte ontvang het dat 'n eskader van die Bataafse vloot uit Europa vertrek het om die Kaapkolonie te herower. Met sy terugkeer na Kaapstad het Elphinstone 'n groot eskader byeengebring om op die Nederlandse aankoms te wag. Verdere berigte het die sterkte en vordering van die Nederlanders aan die lig gebring, en Elphinstone het genoeg tyd gehad om sy eskader vir hul aankoms voor te berei en die garnisoen aan wal te versterk.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=55}} Die bevelvoerder van die Bataafse eskader, skout-by-nag Engelbertus Lucas sr., het byna ses maande aan die reis bestee en geen inligting oor die Britse verdedigingswerke ingewin nie. Toe hy dus voor die Kaap aangekom het, is hy gou deur Elphinstone in Saldanhabaai opgespoor en deur intimidasie gedwing om sonder 'n geveg oor te gee.{{sfn|James|2002|page=373}}
Geen verdere aanvalle op die Kaapkolonie het tydens die verloop van die oorlog plaasgevind nie. Elphinstone het in Oktober 1896 na Brittanje teruggekeer en is daarna die titel Baron Keith toegeken vir sy diens tydens die inname en verdediging van die Kaap – 'n beloning wat die historikus C. Northcote Parkinson as &quot;oor die algemeen maklik verdien&quot; bestempel.{sfn|Parkinson|1954|page=87}} Ingevolge die Vrede van Amiens in 1802 het een van die verdragsbepalings die Kaapkolonie, tesame met alle verowerde Nederlandse kolonies behalwe Ceylon, aan die Bataafse Republiek terugbesorg {{sfn|Chandler|1999|page=10}} Die vrede was van korte duur; na die uitbreek van die Napoleontiese Oorloë in 1803 is 'n tweede Britse inval beplan en in 1806 uitgevoer, waarna oorwinning ná die [[Slag van Blaauwberg]] behaal is.[25] Die Kaapkolonie het deel van die Britse Ryk gebly tot met sy onafhanklikwording as deel van 'n verenigde Suid-Afrika in 1910.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]]
[[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>p69zoxvqafb4qrk9a1n51nmqcvi13ue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968968</id>
      <parentid>2968962</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Agtergrond */ Kaart</comment>
      <origin>2968968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13908" sha1="b8cnsdabwwcqy0rlv10jlfzt14wu8bp" xml:space="preserve">[[Lêer:Sir George Keith Elphinstone (cropped).jpg|duimnael|Skildery van George Elphinstone aan boord van ''HMS Monarch'' tydens die inval.]]
Die '''inval in die Kaapkolonie''', ook bekend as die '''Slag van Muizenberg''', was 'n [[Britse]] militêre ekspedisie wat in 1795 teen die Nederlandse [[Kaapkolonie]] aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] geloods is. Die Kaapkolonie, wat in die 17de eeu deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] gestig en beheer is, was destyds die enigste lewensvatbare Suid-Afrikaanse hawe vir skepe op die roete van [[Europa]] na die Europese kolonies in Oos-Indië. Dit het dus groot [[strategie]]se belang gehad, al was dit andersins [[ekonomie]]s van min betekenis.

In die winter van 1794, tydens die Vlaandere-veldtog, het Franse troepe die [[Nederlandse Republiek]] oorrompel; dit is omskep in 'n Franse kliëntstaat bekend as die [[Bataafse Republiek]]. In reaksie hierop het [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] verskeie ekspedisies teen Nederlandse kolonies, insluitend die Kaapkolonie, geloods. Die ekspedisie na die Kaap het in April 1795 onder bevel van vise-admiraal Sir George Elphinstone vertrek en in Junie by [[Simonstad]] aangekom. Pogings is aangewend om 'n skikking met die koloniale regering te bereik, maar die samesprekings het op niks uitgeloop nie, en Britse magte het op 7 Augustus 'n amfibiese landing uitgevoer. 'n Kort geveg het by [[Muizenberg]] plaasgevind, en skermutselings tussen Britse en Nederlandse magte het voortgeduur tot September, toe 'n groter Britse mag geland het. Met Kaapstad onder bedreiging, het goewerneur [[Abraham Josias Sluysken]] die kolonie oorgegee.

Elphinstone het daarna die garnisoen versterk teen 'n moontlike teenaanval en 'n eskader van die [[Britse Vloot]] buite die hawe gestasioneer. Byna 'n jaar later het 'n eskader van die Bataafse vloot die kolonie bereik, net om te vind dat hulle ver in die minderheid was; hulle het sonder 'n geveg oorgegee. Die Britse besetting het voortgeduur tot met die Vrede van Amiens in 1802, toe die kolonie aan die Nederlanders teruggegee is. In 1806, tydens die [[Napoleontiese Oorloë]], het 'n tweede Britse inval die kolonie na die [[Slag van Blaauwberg]] weer beset, en dit het 'n Britse kolonie gebly tot met die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910.

==Agtergrond==
Die Oorlog van die Eerste Koalisie, wat in April 1792 begin het, het op 1 Februarie 1793 uitgebrei toe revolusionêre [[Frankryk]] oorlog teen die Nederlandse Republiek en Brittanje verklaar het.{{sfn|Chandler|1999|page=373}} Dit het die oorlog na die [[Indiese Oseaan]] gebring, waar sowel Brittanje as die Nederlandse Republiek winsgewende kolonies besit het. Britse en Nederlandse handelsroetes in die streek is bedreig deur Franse oorlogskepe en kapers wat vanuit die kolonie Isle de France opereer het, maar is langs die Suider-Afrikaanse kus deur die Nederlandse Kaapkolonie beskerm.{{sfn|Parkinson|1954|page=18}}  Die Kaapkolonie, geleë aan die Kaap die Goeie Hoop, is in 1652 gestig om 'n hawe te bied vir skepe wat tussen Europa en Oos-Indië gereis het, en in die 1790's was dit steeds die enigste sodanige stasie tussen [[Rio de Janeiro]] en [[Brits-Indië]].{{sfn|Parkinson|1954|page=33}}
[[Lêer:Map of the Dutch Cape Colony in 1795.jpg|duimnael|Kaart van die Nederlandse Kaapkolonie in 1795. ]]
Die Kaapkolonie is vanuit twee dorpe bestuur: die groter [[Kaapstad]] aan die weste-waartse [[Tafelbaai]] en die kleiner [[Simonstad]] aan die noorde-waartse [[Valsbaai]]. Geen van die twee baaie was beskut teen [[storm]]s van die [[Atlantiese Oseaan]] nie en albei was berug vir hul gevare, aangesien winde, seestrome en rotse aansienlike bedreigings vir skeepvaart ingehou het.{{sfn|Parkinson|1954|page=33}} Afgesien van sy belangrikheid as 'n hervoorsieningshawe vir Europese skepe, het die kolonie in die 1790's min ekonomiese waarde gehad. Dit is verdedig deur 'n garnisoen van 3 600 man – bestaande uit ongeveer 1 000 gereelde VOC-troepe aangevul deur [[Boerekommando]]'s en die [[Pandoer]]-korps – onder die oorkoepelende bevel van goewerneur Abraham Josias Sluysken en kolonel [[Robert Jacob Gordon]]. Die garnisoen, met die [[Kasteel die Goeie Hoop]] as middelpunt, het vanuit 'n reeks kusvestings opereer wat Tafelbaai beskerm het. Valsbaai is swakker verdedig en slegs deur twee ligbewapende batterye gedek.{{sfn|Parkinson|1954|page=32}}{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}

==Inval==
Blankett en Elphinstone het op 10 Junie 1795 voor die Kaap bymekaargekom en in [[Simonsbaai]] geanker. Daar is boodskappe aan Sluysken gestuur waarin 'n alliansie teen die Franse voorgestel is. Die Nederlandse goewerneur was egter geneig tot weerstand; hy het die burgerlike bevolking vroeg in Julie uit Simonstad laat ontruim en voorbereidings getref om die dorp met die grond gelyk te maak. Om dit te voorkom, het Craig op 14 Julie 800 soldate en mariniers aan wal gestuur&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; wat Simonstad beset het, terwyl die Nederlanders na die pas by Muizenberg teruggeval het – die roete wat na Kaapstad gelei het.{{sfn|James|2002|page=300}}  Vir die daaropvolgende maand het die twee leërs 'n wankelrige wapenstilstand gehandhaaf, wat slegs deur sporadiese patrollies en sluipskuttervuur onderbreek is. Gedurende hierdie tydperk het Elphinstone en Sluysken voortgegaan met onderhandelinge oor die oorgawe van die kolonie. Hierdie onderhandelinge is vertraag deur geskille binne die koloniale regering oor die legitimiteit van die afgesette [[Willem van Oranje]], asook deur agterdog oor Britse oogmerke. Terwyl die debatte voortgeduur het, is Britse gesante toegelaat om vrylik in Kaapstad te beweeg, waar hulle die verdedigingswerke noukeurig kon bestudeer.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=47}}

In die winter van 1794–1795 het Franse troepe Nederland binnegeval en [[Amsterdam]] beset. Die stadhouer Willem V het in Januarie 1795 na Engeland gevlug, waarna plaaslike revolusionêres die Nederlandse Republiek as die Bataafse Republiek hervorm het.{{sfn|Chandler|1999|page=44}} Vanuit Engeland het Willem die Kew-briewe uitgereik, waarin hy Nederlandse koloniale owerhede opdrag gegee het om saam te werk met enige invalsmagte wat Brittanje dalk sou stuur.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=46}} Op aandrang van sir Francis Baring het Henry Dundas, die minister van oorlog, magtiging verleen vir 'n ekspedisie om die Kaapkolonie te beset en die potensiële bedreiging wat dit vir Britse handel met Oos-Indië ingehou het, uit die weg te ruim.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=43}}] Die Britse Admiraliteit het op 3 April 1795 twee eskaders na die kolonie gestuur: een onder vise-admiraal van die Rooi Eskader, sir George Elphinstone, en die ander onder kommodoor John Blankett. Hulle het 515 soldate van die 78ste Infanterieregiment onder generaal-majoor sir James Henry Craig aan boord gehad. 'n Groter mag onder generaal Alured Clarke het opdrag gekry om hierdie eskaders op 15 Mei te volg met troepe en voorrade vir 'n langer veldtog, met bevele om by [[Salvador da Bahia|Salvador]], [[Brasilië]], te wag totdat hulle ontbied sou word.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}

Elphinstone het bekommerd geraak dat die Nederlandse stellings te sterk was vir sy magte om te oorrompel, en op 19 Junie het hy die ''HMS Sphinx'' gestuur om bystand van Clarke se vloot te versoek. Op 7 Augustus, toe onderhandelinge tot stilstand gekom het, het Elphinstone bevel gegee vir 'n aanval op die pas by Muizenberg.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=48}} Craig se magte is aangevul met 1 000 matrose van Elphinstone se eskader wat aan wal ontplooi is onder bevel van kapteins Temple Hardy en John William Spranger.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Onder hierdie mag was 'n aantal Amerikaanse burgers wat onmiddellik na die Nederlanders oorgeloop het en aan wie repatriëring beloof is.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}  Middag op 7 Augustus het die ''HMS America'', ''HMS Stately'', ''HMS Echo'' en ''HMS Rattlesnake'' vuur geopen op die Nederlandse voorposte. Teen-vuur van Nederlandse veldkanonne het twee man op die ''America'' gedood en nog drie gewond,{{sfn|James|2002|page=301}} terwyl Craig se troepe teen die Nederlandse stellings kon opruk en dit kon inneem, waarna die Nederlandse verdedigers in verwarring teruggeval het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} 'n Tweede aanval deur soldate van die 78ste regiment het 'n rotsagtige hoogte in die nabyheid verower, en 'n Nederlandse teenaanval die volgende oggend is deur Hardy se matrose en mariniers afgeweer.{{sfn|James|2002|page=301}}

Die Nederlanders het na [[Wynberg]] teruggeval, maar die Britse magte was nie sterk genoeg om op te ruk nie, aangesien hulle 'n tekort aan voedsel en ammunisie ervaar het. Elphinstone se posisies is egter versterk deur versterkings wat op 9 Augustus met die A''rniston'' aangekom het, asook deur 'n gebrek aan organisasie in die Nederlandse bevelstruktuur, wat tot 'n dooiepunt gelei het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} Die Britse bevelvoerder het vervolgens op 18 Augustus opdrag gegee vir die inbeslagname van vyf Nederlandse Oos-Indiese handelsskepe wat in Simonstad voor anker gelê het. Skermutselings het die hele maand lank voortgeduur, met sterker Nederlandse aanvalle op 1 en 2 September, gevolg deur 'n groter beplande aanval op Simonstad op 3 September, waartydens Sluysken al sy reserwes, insluitend 18 kanonne, ingespan het.{{sfn|James|2002|page=301}} Daardie oggend is 14 skepe van die Oos-Indiese Kompanjie in Simonbaai opgemerk, en die aanval is gekanselleer. Hierdie skepe het deel uitgemaak van die versterkingsvloot onder bevel van Clarke, wat 4 000 troepe – afkomstig van die 95ste en 98ste Infanterieregimente, die 2de Bataljons van die 78ste en 84ste Infanterieregimente, en 'n kontingent troepe van die Oos-Indiese Kompanjie van [[Sint Helena]].&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; – by Simonstad aan wal gebring het vir 'n veldtog oor land teen Kaapstad.[ {{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}}] Clarke se leër het daarna teen Nederlandse voorposte opgeruk en in die daaropvolgende skermutselings een gesneuwelde en 17 gewondes opgedoen.&lt;ref name=&quot;LG1&quot;&gt;{{London Gazette|issue=13834|pages=1235–1241|date=24 November 1795}}&lt;/ref&gt; Om hierdie operasie te ondersteun, het Elphinstone die ''America, Rattlesnake, Echo'' en die Oos-Indiese handelsskip ''Bombay Castle'' gestuur om Kaapstad te blokkeer en artillerie-ondersteuning te bied.{{sfn|James|2002|page=302}} Omdat hy in die minderheid was en omsingel is, het Sluysken 'n wapenstilstand van 48 uur by Clarke aangevra, maar 'n ultimatum van 24 uur gekry om oor te gee. Aangesien daar geen ander uitweg was nie, het die Nederlandse goewerneur op 15 September 1795 beheer oor sy kolonie aan die Britte oorgedra, {{sfn|James|2002|page=302}}  alhoewel hy toegelaat het dat ongeveer 40 Britse oorlopers in Kaapstad – hoofsaaklik Amerikaners wat gedwonge in diens geneem is – na die platteland kon ontsnap voordat die sperdatum verstryk het.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}

==Nasleep==
Die Britte het hul verliese gerapporteer as vier gesneuweldes en 54 gewondes, hoewel een akademiese bron beweer het dat minstens vyf van hul manskappe gesneuwel het.&lt;ref name=&quot;LG1&quot; /&gt;{{sfn|Malherbe|2002|pp=95–99}}] Onder die Nederlandse skepe wat buitgemaak is, was die brig *Star*, wat met 14 kanonne toegerus was. Die Britte het die *Star* in diens geneem as HMS *Hope*.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Elphinstone se aansienlike eskader het by die Kaap gebly om pogings om die kolonie te herower, te ontmoedig. Dele van hierdie mag is later ontplooi om die Britse magte in die Indiese Oseaan te versterk.{{sfn|Parkinson|1954|page=84}} Die blokkade van Île de France is hervat, en die *Arrogant* en *Victorious* is na Nederlands-Indië gestuur, waar hulle in September 1796 'n onbesliste geveg teen 'n Franse eskader naby Sumatra sou voer.{{sfn|James|2002|page=353}} 

Elphinstone het na Madras gevaar, waar hy berigte ontvang het dat 'n eskader van die Bataafse vloot uit Europa vertrek het om die Kaapkolonie te herower. Met sy terugkeer na Kaapstad het Elphinstone 'n groot eskader byeengebring om op die Nederlandse aankoms te wag. Verdere berigte het die sterkte en vordering van die Nederlanders aan die lig gebring, en Elphinstone het genoeg tyd gehad om sy eskader vir hul aankoms voor te berei en die garnisoen aan wal te versterk.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=55}} Die bevelvoerder van die Bataafse eskader, skout-by-nag Engelbertus Lucas sr., het byna ses maande aan die reis bestee en geen inligting oor die Britse verdedigingswerke ingewin nie. Toe hy dus voor die Kaap aangekom het, is hy gou deur Elphinstone in Saldanhabaai opgespoor en deur intimidasie gedwing om sonder 'n geveg oor te gee.{{sfn|James|2002|page=373}}
Geen verdere aanvalle op die Kaapkolonie het tydens die verloop van die oorlog plaasgevind nie. Elphinstone het in Oktober 1896 na Brittanje teruggekeer en is daarna die titel Baron Keith toegeken vir sy diens tydens die inname en verdediging van die Kaap – 'n beloning wat die historikus C. Northcote Parkinson as &quot;oor die algemeen maklik verdien&quot; bestempel.{sfn|Parkinson|1954|page=87}} Ingevolge die Vrede van Amiens in 1802 het een van die verdragsbepalings die Kaapkolonie, tesame met alle verowerde Nederlandse kolonies behalwe Ceylon, aan die Bataafse Republiek terugbesorg {{sfn|Chandler|1999|page=10}} Die vrede was van korte duur; na die uitbreek van die Napoleontiese Oorloë in 1803 is 'n tweede Britse inval beplan en in 1806 uitgevoer, waarna oorwinning ná die [[Slag van Blaauwberg]] behaal is.[25] Die Kaapkolonie het deel van die Britse Ryk gebly tot met sy onafhanklikwording as deel van 'n verenigde Suid-Afrika in 1910.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]]
[[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>b8cnsdabwwcqy0rlv10jlfzt14wu8bp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2968972</id>
      <parentid>2968968</parentid>
      <timestamp>2026-09-20T19:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inval */ Beeld</comment>
      <origin>2968972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14031" sha1="9z16izzv0w424a99ea9p1izbbun21sz" xml:space="preserve">[[Lêer:Sir George Keith Elphinstone (cropped).jpg|duimnael|Skildery van George Elphinstone aan boord van ''HMS Monarch'' tydens die inval.]]
Die '''inval in die Kaapkolonie''', ook bekend as die '''Slag van Muizenberg''', was 'n [[Britse]] militêre ekspedisie wat in 1795 teen die Nederlandse [[Kaapkolonie]] aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] geloods is. Die Kaapkolonie, wat in die 17de eeu deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] gestig en beheer is, was destyds die enigste lewensvatbare Suid-Afrikaanse hawe vir skepe op die roete van [[Europa]] na die Europese kolonies in Oos-Indië. Dit het dus groot [[strategie]]se belang gehad, al was dit andersins [[ekonomie]]s van min betekenis.

In die winter van 1794, tydens die Vlaandere-veldtog, het Franse troepe die [[Nederlandse Republiek]] oorrompel; dit is omskep in 'n Franse kliëntstaat bekend as die [[Bataafse Republiek]]. In reaksie hierop het [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] verskeie ekspedisies teen Nederlandse kolonies, insluitend die Kaapkolonie, geloods. Die ekspedisie na die Kaap het in April 1795 onder bevel van vise-admiraal Sir George Elphinstone vertrek en in Junie by [[Simonstad]] aangekom. Pogings is aangewend om 'n skikking met die koloniale regering te bereik, maar die samesprekings het op niks uitgeloop nie, en Britse magte het op 7 Augustus 'n amfibiese landing uitgevoer. 'n Kort geveg het by [[Muizenberg]] plaasgevind, en skermutselings tussen Britse en Nederlandse magte het voortgeduur tot September, toe 'n groter Britse mag geland het. Met Kaapstad onder bedreiging, het goewerneur [[Abraham Josias Sluysken]] die kolonie oorgegee.

Elphinstone het daarna die garnisoen versterk teen 'n moontlike teenaanval en 'n eskader van die [[Britse Vloot]] buite die hawe gestasioneer. Byna 'n jaar later het 'n eskader van die Bataafse vloot die kolonie bereik, net om te vind dat hulle ver in die minderheid was; hulle het sonder 'n geveg oorgegee. Die Britse besetting het voortgeduur tot met die Vrede van Amiens in 1802, toe die kolonie aan die Nederlanders teruggegee is. In 1806, tydens die [[Napoleontiese Oorloë]], het 'n tweede Britse inval die kolonie na die [[Slag van Blaauwberg]] weer beset, en dit het 'n Britse kolonie gebly tot met die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910.

==Agtergrond==
Die Oorlog van die Eerste Koalisie, wat in April 1792 begin het, het op 1 Februarie 1793 uitgebrei toe revolusionêre [[Frankryk]] oorlog teen die Nederlandse Republiek en Brittanje verklaar het.{{sfn|Chandler|1999|page=373}} Dit het die oorlog na die [[Indiese Oseaan]] gebring, waar sowel Brittanje as die Nederlandse Republiek winsgewende kolonies besit het. Britse en Nederlandse handelsroetes in die streek is bedreig deur Franse oorlogskepe en kapers wat vanuit die kolonie Isle de France opereer het, maar is langs die Suider-Afrikaanse kus deur die Nederlandse Kaapkolonie beskerm.{{sfn|Parkinson|1954|page=18}}  Die Kaapkolonie, geleë aan die Kaap die Goeie Hoop, is in 1652 gestig om 'n hawe te bied vir skepe wat tussen Europa en Oos-Indië gereis het, en in die 1790's was dit steeds die enigste sodanige stasie tussen [[Rio de Janeiro]] en [[Brits-Indië]].{{sfn|Parkinson|1954|page=33}}
[[Lêer:Map of the Dutch Cape Colony in 1795.jpg|duimnael|Kaart van die Nederlandse Kaapkolonie in 1795. ]]
Die Kaapkolonie is vanuit twee dorpe bestuur: die groter [[Kaapstad]] aan die weste-waartse [[Tafelbaai]] en die kleiner [[Simonstad]] aan die noorde-waartse [[Valsbaai]]. Geen van die twee baaie was beskut teen [[storm]]s van die [[Atlantiese Oseaan]] nie en albei was berug vir hul gevare, aangesien winde, seestrome en rotse aansienlike bedreigings vir skeepvaart ingehou het.{{sfn|Parkinson|1954|page=33}} Afgesien van sy belangrikheid as 'n hervoorsieningshawe vir Europese skepe, het die kolonie in die 1790's min ekonomiese waarde gehad. Dit is verdedig deur 'n garnisoen van 3 600 man – bestaande uit ongeveer 1 000 gereelde VOC-troepe aangevul deur [[Boerekommando]]'s en die [[Pandoer]]-korps – onder die oorkoepelende bevel van goewerneur Abraham Josias Sluysken en kolonel [[Robert Jacob Gordon]]. Die garnisoen, met die [[Kasteel die Goeie Hoop]] as middelpunt, het vanuit 'n reeks kusvestings opereer wat Tafelbaai beskerm het. Valsbaai is swakker verdedig en slegs deur twee ligbewapende batterye gedek.{{sfn|Parkinson|1954|page=32}}{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}

==Inval==
Blankett en Elphinstone het op 10 Junie 1795 voor die Kaap bymekaargekom en in [[Simonsbaai]] geanker. Daar is boodskappe aan Sluysken gestuur waarin 'n alliansie teen die Franse voorgestel is. Die Nederlandse goewerneur was egter geneig tot weerstand; hy het die burgerlike bevolking vroeg in Julie uit Simonstad laat ontruim en voorbereidings getref om die dorp met die grond gelyk te maak. Om dit te voorkom, het Craig op 14 Julie 800 soldate en mariniers aan wal gestuur&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; wat Simonstad beset het, terwyl die Nederlanders na die pas by Muizenberg teruggeval het – die roete wat na Kaapstad gelei het.{{sfn|James|2002|page=300}}  Vir die daaropvolgende maand het die twee leërs 'n wankelrige wapenstilstand gehandhaaf, wat slegs deur sporadiese patrollies en sluipskuttervuur onderbreek is. Gedurende hierdie tydperk het Elphinstone en Sluysken voortgegaan met onderhandelinge oor die oorgawe van die kolonie. Hierdie onderhandelinge is vertraag deur geskille binne die koloniale regering oor die legitimiteit van die afgesette [[Willem van Oranje]], asook deur agterdog oor Britse oogmerke. Terwyl die debatte voortgeduur het, is Britse gesante toegelaat om vrylik in Kaapstad te beweeg, waar hulle die verdedigingswerke noukeurig kon bestudeer.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=47}}

In die winter van 1794–1795 het Franse troepe Nederland binnegeval en [[Amsterdam]] beset. Die stadhouer Willem V het in Januarie 1795 na Engeland gevlug, waarna plaaslike revolusionêres die Nederlandse Republiek as die Bataafse Republiek hervorm het.{{sfn|Chandler|1999|page=44}} Vanuit Engeland het Willem die Kew-briewe uitgereik, waarin hy Nederlandse koloniale owerhede opdrag gegee het om saam te werk met enige invalsmagte wat Brittanje dalk sou stuur.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=46}} Op aandrang van sir Francis Baring het Henry Dundas, die minister van oorlog, magtiging verleen vir 'n ekspedisie om die Kaapkolonie te beset en die potensiële bedreiging wat dit vir Britse handel met Oos-Indië ingehou het, uit die weg te ruim.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=43}}] Die Britse Admiraliteit het op 3 April 1795 twee eskaders na die kolonie gestuur: een onder vise-admiraal van die Rooi Eskader, sir George Elphinstone, en die ander onder kommodoor John Blankett. Hulle het 515 soldate van die 78ste Infanterieregiment onder generaal-majoor sir James Henry Craig aan boord gehad. 'n Groter mag onder generaal Alured Clarke het opdrag gekry om hierdie eskaders op 15 Mei te volg met troepe en voorrade vir 'n langer veldtog, met bevele om by [[Salvador da Bahia|Salvador]], [[Brasilië]], te wag totdat hulle ontbied sou word.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}
[[Lêer:Korps Pandoeren (1781).jpg|duimnael|Model van 'n soldaat van die [[Pandoer]]-korps, wat na die inval ontbind is. ]]
Elphinstone het bekommerd geraak dat die Nederlandse stellings te sterk was vir sy magte om te oorrompel, en op 19 Junie het hy die ''HMS Sphinx'' gestuur om bystand van Clarke se vloot te versoek. Op 7 Augustus, toe onderhandelinge tot stilstand gekom het, het Elphinstone bevel gegee vir 'n aanval op die pas by Muizenberg.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=48}} Craig se magte is aangevul met 1 000 matrose van Elphinstone se eskader wat aan wal ontplooi is onder bevel van kapteins Temple Hardy en John William Spranger.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Onder hierdie mag was 'n aantal Amerikaanse burgers wat onmiddellik na die Nederlanders oorgeloop het en aan wie repatriëring beloof is.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}  Middag op 7 Augustus het die ''HMS America'', ''HMS Stately'', ''HMS Echo'' en ''HMS Rattlesnake'' vuur geopen op die Nederlandse voorposte. Teen-vuur van Nederlandse veldkanonne het twee man op die ''America'' gedood en nog drie gewond,{{sfn|James|2002|page=301}} terwyl Craig se troepe teen die Nederlandse stellings kon opruk en dit kon inneem, waarna die Nederlandse verdedigers in verwarring teruggeval het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} 'n Tweede aanval deur soldate van die 78ste regiment het 'n rotsagtige hoogte in die nabyheid verower, en 'n Nederlandse teenaanval die volgende oggend is deur Hardy se matrose en mariniers afgeweer.{{sfn|James|2002|page=301}}

Die Nederlanders het na [[Wynberg]] teruggeval, maar die Britse magte was nie sterk genoeg om op te ruk nie, aangesien hulle 'n tekort aan voedsel en ammunisie ervaar het. Elphinstone se posisies is egter versterk deur versterkings wat op 9 Augustus met die A''rniston'' aangekom het, asook deur 'n gebrek aan organisasie in die Nederlandse bevelstruktuur, wat tot 'n dooiepunt gelei het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} Die Britse bevelvoerder het vervolgens op 18 Augustus opdrag gegee vir die inbeslagname van vyf Nederlandse Oos-Indiese handelsskepe wat in Simonstad voor anker gelê het. Skermutselings het die hele maand lank voortgeduur, met sterker Nederlandse aanvalle op 1 en 2 September, gevolg deur 'n groter beplande aanval op Simonstad op 3 September, waartydens Sluysken al sy reserwes, insluitend 18 kanonne, ingespan het.{{sfn|James|2002|page=301}} Daardie oggend is 14 skepe van die Oos-Indiese Kompanjie in Simonbaai opgemerk, en die aanval is gekanselleer. Hierdie skepe het deel uitgemaak van die versterkingsvloot onder bevel van Clarke, wat 4 000 troepe – afkomstig van die 95ste en 98ste Infanterieregimente, die 2de Bataljons van die 78ste en 84ste Infanterieregimente, en 'n kontingent troepe van die Oos-Indiese Kompanjie van [[Sint Helena]].&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; – by Simonstad aan wal gebring het vir 'n veldtog oor land teen Kaapstad.[ {{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}}] Clarke se leër het daarna teen Nederlandse voorposte opgeruk en in die daaropvolgende skermutselings een gesneuwelde en 17 gewondes opgedoen.&lt;ref name=&quot;LG1&quot;&gt;{{London Gazette|issue=13834|pages=1235–1241|date=24 November 1795}}&lt;/ref&gt; Om hierdie operasie te ondersteun, het Elphinstone die ''America, Rattlesnake, Echo'' en die Oos-Indiese handelsskip ''Bombay Castle'' gestuur om Kaapstad te blokkeer en artillerie-ondersteuning te bied.{{sfn|James|2002|page=302}} Omdat hy in die minderheid was en omsingel is, het Sluysken 'n wapenstilstand van 48 uur by Clarke aangevra, maar 'n ultimatum van 24 uur gekry om oor te gee. Aangesien daar geen ander uitweg was nie, het die Nederlandse goewerneur op 15 September 1795 beheer oor sy kolonie aan die Britte oorgedra, {{sfn|James|2002|page=302}}  alhoewel hy toegelaat het dat ongeveer 40 Britse oorlopers in Kaapstad – hoofsaaklik Amerikaners wat gedwonge in diens geneem is – na die platteland kon ontsnap voordat die sperdatum verstryk het.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}

==Nasleep==
Die Britte het hul verliese gerapporteer as vier gesneuweldes en 54 gewondes, hoewel een akademiese bron beweer het dat minstens vyf van hul manskappe gesneuwel het.&lt;ref name=&quot;LG1&quot; /&gt;{{sfn|Malherbe|2002|pp=95–99}}] Onder die Nederlandse skepe wat buitgemaak is, was die brig *Star*, wat met 14 kanonne toegerus was. Die Britte het die *Star* in diens geneem as HMS *Hope*.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Elphinstone se aansienlike eskader het by die Kaap gebly om pogings om die kolonie te herower, te ontmoedig. Dele van hierdie mag is later ontplooi om die Britse magte in die Indiese Oseaan te versterk.{{sfn|Parkinson|1954|page=84}} Die blokkade van Île de France is hervat, en die *Arrogant* en *Victorious* is na Nederlands-Indië gestuur, waar hulle in September 1796 'n onbesliste geveg teen 'n Franse eskader naby Sumatra sou voer.{{sfn|James|2002|page=353}} 

Elphinstone het na Madras gevaar, waar hy berigte ontvang het dat 'n eskader van die Bataafse vloot uit Europa vertrek het om die Kaapkolonie te herower. Met sy terugkeer na Kaapstad het Elphinstone 'n groot eskader byeengebring om op die Nederlandse aankoms te wag. Verdere berigte het die sterkte en vordering van die Nederlanders aan die lig gebring, en Elphinstone het genoeg tyd gehad om sy eskader vir hul aankoms voor te berei en die garnisoen aan wal te versterk.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=55}} Die bevelvoerder van die Bataafse eskader, skout-by-nag Engelbertus Lucas sr., het byna ses maande aan die reis bestee en geen inligting oor die Britse verdedigingswerke ingewin nie. Toe hy dus voor die Kaap aangekom het, is hy gou deur Elphinstone in Saldanhabaai opgespoor en deur intimidasie gedwing om sonder 'n geveg oor te gee.{{sfn|James|2002|page=373}}
Geen verdere aanvalle op die Kaapkolonie het tydens die verloop van die oorlog plaasgevind nie. Elphinstone het in Oktober 1896 na Brittanje teruggekeer en is daarna die titel Baron Keith toegeken vir sy diens tydens die inname en verdediging van die Kaap – 'n beloning wat die historikus C. Northcote Parkinson as &quot;oor die algemeen maklik verdien&quot; bestempel.{sfn|Parkinson|1954|page=87}} Ingevolge die Vrede van Amiens in 1802 het een van die verdragsbepalings die Kaapkolonie, tesame met alle verowerde Nederlandse kolonies behalwe Ceylon, aan die Bataafse Republiek terugbesorg {{sfn|Chandler|1999|page=10}} Die vrede was van korte duur; na die uitbreek van die Napoleontiese Oorloë in 1803 is 'n tweede Britse inval beplan en in 1806 uitgevoer, waarna oorwinning ná die [[Slag van Blaauwberg]] behaal is.[25] Die Kaapkolonie het deel van die Britse Ryk gebly tot met sy onafhanklikwording as deel van 'n verenigde Suid-Afrika in 1910.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]]
[[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>9z16izzv0w424a99ea9p1izbbun21sz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969069</id>
      <parentid>2968972</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T09:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Nasleep */ opruim</comment>
      <origin>2969069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14028" sha1="r1mv8y43927wlfq5enslszgk800g3am" xml:space="preserve">[[Lêer:Sir George Keith Elphinstone (cropped).jpg|duimnael|Skildery van George Elphinstone aan boord van ''HMS Monarch'' tydens die inval.]]
Die '''inval in die Kaapkolonie''', ook bekend as die '''Slag van Muizenberg''', was 'n [[Britse]] militêre ekspedisie wat in 1795 teen die Nederlandse [[Kaapkolonie]] aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] geloods is. Die Kaapkolonie, wat in die 17de eeu deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] gestig en beheer is, was destyds die enigste lewensvatbare Suid-Afrikaanse hawe vir skepe op die roete van [[Europa]] na die Europese kolonies in Oos-Indië. Dit het dus groot [[strategie]]se belang gehad, al was dit andersins [[ekonomie]]s van min betekenis.

In die winter van 1794, tydens die Vlaandere-veldtog, het Franse troepe die [[Nederlandse Republiek]] oorrompel; dit is omskep in 'n Franse kliëntstaat bekend as die [[Bataafse Republiek]]. In reaksie hierop het [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] verskeie ekspedisies teen Nederlandse kolonies, insluitend die Kaapkolonie, geloods. Die ekspedisie na die Kaap het in April 1795 onder bevel van vise-admiraal Sir George Elphinstone vertrek en in Junie by [[Simonstad]] aangekom. Pogings is aangewend om 'n skikking met die koloniale regering te bereik, maar die samesprekings het op niks uitgeloop nie, en Britse magte het op 7 Augustus 'n amfibiese landing uitgevoer. 'n Kort geveg het by [[Muizenberg]] plaasgevind, en skermutselings tussen Britse en Nederlandse magte het voortgeduur tot September, toe 'n groter Britse mag geland het. Met Kaapstad onder bedreiging, het goewerneur [[Abraham Josias Sluysken]] die kolonie oorgegee.

Elphinstone het daarna die garnisoen versterk teen 'n moontlike teenaanval en 'n eskader van die [[Britse Vloot]] buite die hawe gestasioneer. Byna 'n jaar later het 'n eskader van die Bataafse vloot die kolonie bereik, net om te vind dat hulle ver in die minderheid was; hulle het sonder 'n geveg oorgegee. Die Britse besetting het voortgeduur tot met die Vrede van Amiens in 1802, toe die kolonie aan die Nederlanders teruggegee is. In 1806, tydens die [[Napoleontiese Oorloë]], het 'n tweede Britse inval die kolonie na die [[Slag van Blaauwberg]] weer beset, en dit het 'n Britse kolonie gebly tot met die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910.

==Agtergrond==
Die Oorlog van die Eerste Koalisie, wat in April 1792 begin het, het op 1 Februarie 1793 uitgebrei toe revolusionêre [[Frankryk]] oorlog teen die Nederlandse Republiek en Brittanje verklaar het.{{sfn|Chandler|1999|page=373}} Dit het die oorlog na die [[Indiese Oseaan]] gebring, waar sowel Brittanje as die Nederlandse Republiek winsgewende kolonies besit het. Britse en Nederlandse handelsroetes in die streek is bedreig deur Franse oorlogskepe en kapers wat vanuit die kolonie Isle de France opereer het, maar is langs die Suider-Afrikaanse kus deur die Nederlandse Kaapkolonie beskerm.{{sfn|Parkinson|1954|page=18}}  Die Kaapkolonie, geleë aan die Kaap die Goeie Hoop, is in 1652 gestig om 'n hawe te bied vir skepe wat tussen Europa en Oos-Indië gereis het, en in die 1790's was dit steeds die enigste sodanige stasie tussen [[Rio de Janeiro]] en [[Brits-Indië]].{{sfn|Parkinson|1954|page=33}}
[[Lêer:Map of the Dutch Cape Colony in 1795.jpg|duimnael|Kaart van die Nederlandse Kaapkolonie in 1795. ]]
Die Kaapkolonie is vanuit twee dorpe bestuur: die groter [[Kaapstad]] aan die weste-waartse [[Tafelbaai]] en die kleiner [[Simonstad]] aan die noorde-waartse [[Valsbaai]]. Geen van die twee baaie was beskut teen [[storm]]s van die [[Atlantiese Oseaan]] nie en albei was berug vir hul gevare, aangesien winde, seestrome en rotse aansienlike bedreigings vir skeepvaart ingehou het.{{sfn|Parkinson|1954|page=33}} Afgesien van sy belangrikheid as 'n hervoorsieningshawe vir Europese skepe, het die kolonie in die 1790's min ekonomiese waarde gehad. Dit is verdedig deur 'n garnisoen van 3 600 man – bestaande uit ongeveer 1 000 gereelde VOC-troepe aangevul deur [[Boerekommando]]'s en die [[Pandoer]]-korps – onder die oorkoepelende bevel van goewerneur Abraham Josias Sluysken en kolonel [[Robert Jacob Gordon]]. Die garnisoen, met die [[Kasteel die Goeie Hoop]] as middelpunt, het vanuit 'n reeks kusvestings opereer wat Tafelbaai beskerm het. Valsbaai is swakker verdedig en slegs deur twee ligbewapende batterye gedek.{{sfn|Parkinson|1954|page=32}}{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}

==Inval==
Blankett en Elphinstone het op 10 Junie 1795 voor die Kaap bymekaargekom en in [[Simonsbaai]] geanker. Daar is boodskappe aan Sluysken gestuur waarin 'n alliansie teen die Franse voorgestel is. Die Nederlandse goewerneur was egter geneig tot weerstand; hy het die burgerlike bevolking vroeg in Julie uit Simonstad laat ontruim en voorbereidings getref om die dorp met die grond gelyk te maak. Om dit te voorkom, het Craig op 14 Julie 800 soldate en mariniers aan wal gestuur&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; wat Simonstad beset het, terwyl die Nederlanders na die pas by Muizenberg teruggeval het – die roete wat na Kaapstad gelei het.{{sfn|James|2002|page=300}}  Vir die daaropvolgende maand het die twee leërs 'n wankelrige wapenstilstand gehandhaaf, wat slegs deur sporadiese patrollies en sluipskuttervuur onderbreek is. Gedurende hierdie tydperk het Elphinstone en Sluysken voortgegaan met onderhandelinge oor die oorgawe van die kolonie. Hierdie onderhandelinge is vertraag deur geskille binne die koloniale regering oor die legitimiteit van die afgesette [[Willem van Oranje]], asook deur agterdog oor Britse oogmerke. Terwyl die debatte voortgeduur het, is Britse gesante toegelaat om vrylik in Kaapstad te beweeg, waar hulle die verdedigingswerke noukeurig kon bestudeer.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=47}}

In die winter van 1794–1795 het Franse troepe Nederland binnegeval en [[Amsterdam]] beset. Die stadhouer Willem V het in Januarie 1795 na Engeland gevlug, waarna plaaslike revolusionêres die Nederlandse Republiek as die Bataafse Republiek hervorm het.{{sfn|Chandler|1999|page=44}} Vanuit Engeland het Willem die Kew-briewe uitgereik, waarin hy Nederlandse koloniale owerhede opdrag gegee het om saam te werk met enige invalsmagte wat Brittanje dalk sou stuur.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=46}} Op aandrang van sir Francis Baring het Henry Dundas, die minister van oorlog, magtiging verleen vir 'n ekspedisie om die Kaapkolonie te beset en die potensiële bedreiging wat dit vir Britse handel met Oos-Indië ingehou het, uit die weg te ruim.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=43}}] Die Britse Admiraliteit het op 3 April 1795 twee eskaders na die kolonie gestuur: een onder vise-admiraal van die Rooi Eskader, sir George Elphinstone, en die ander onder kommodoor John Blankett. Hulle het 515 soldate van die 78ste Infanterieregiment onder generaal-majoor sir James Henry Craig aan boord gehad. 'n Groter mag onder generaal Alured Clarke het opdrag gekry om hierdie eskaders op 15 Mei te volg met troepe en voorrade vir 'n langer veldtog, met bevele om by [[Salvador da Bahia|Salvador]], [[Brasilië]], te wag totdat hulle ontbied sou word.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=45}}
[[Lêer:Korps Pandoeren (1781).jpg|duimnael|Model van 'n soldaat van die [[Pandoer]]-korps, wat na die inval ontbind is. ]]
Elphinstone het bekommerd geraak dat die Nederlandse stellings te sterk was vir sy magte om te oorrompel, en op 19 Junie het hy die ''HMS Sphinx'' gestuur om bystand van Clarke se vloot te versoek. Op 7 Augustus, toe onderhandelinge tot stilstand gekom het, het Elphinstone bevel gegee vir 'n aanval op die pas by Muizenberg.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=48}} Craig se magte is aangevul met 1 000 matrose van Elphinstone se eskader wat aan wal ontplooi is onder bevel van kapteins Temple Hardy en John William Spranger.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Onder hierdie mag was 'n aantal Amerikaanse burgers wat onmiddellik na die Nederlanders oorgeloop het en aan wie repatriëring beloof is.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}  Middag op 7 Augustus het die ''HMS America'', ''HMS Stately'', ''HMS Echo'' en ''HMS Rattlesnake'' vuur geopen op die Nederlandse voorposte. Teen-vuur van Nederlandse veldkanonne het twee man op die ''America'' gedood en nog drie gewond,{{sfn|James|2002|page=301}} terwyl Craig se troepe teen die Nederlandse stellings kon opruk en dit kon inneem, waarna die Nederlandse verdedigers in verwarring teruggeval het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} 'n Tweede aanval deur soldate van die 78ste regiment het 'n rotsagtige hoogte in die nabyheid verower, en 'n Nederlandse teenaanval die volgende oggend is deur Hardy se matrose en mariniers afgeweer.{{sfn|James|2002|page=301}}

Die Nederlanders het na [[Wynberg]] teruggeval, maar die Britse magte was nie sterk genoeg om op te ruk nie, aangesien hulle 'n tekort aan voedsel en ammunisie ervaar het. Elphinstone se posisies is egter versterk deur versterkings wat op 9 Augustus met die A''rniston'' aangekom het, asook deur 'n gebrek aan organisasie in die Nederlandse bevelstruktuur, wat tot 'n dooiepunt gelei het.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}} Die Britse bevelvoerder het vervolgens op 18 Augustus opdrag gegee vir die inbeslagname van vyf Nederlandse Oos-Indiese handelsskepe wat in Simonstad voor anker gelê het. Skermutselings het die hele maand lank voortgeduur, met sterker Nederlandse aanvalle op 1 en 2 September, gevolg deur 'n groter beplande aanval op Simonstad op 3 September, waartydens Sluysken al sy reserwes, insluitend 18 kanonne, ingespan het.{{sfn|James|2002|page=301}} Daardie oggend is 14 skepe van die Oos-Indiese Kompanjie in Simonbaai opgemerk, en die aanval is gekanselleer. Hierdie skepe het deel uitgemaak van die versterkingsvloot onder bevel van Clarke, wat 4 000 troepe – afkomstig van die 95ste en 98ste Infanterieregimente, die 2de Bataljons van die 78ste en 84ste Infanterieregimente, en 'n kontingent troepe van die Oos-Indiese Kompanjie van [[Sint Helena]].&lt;ref name=&quot;LG1&quot;/&gt; – by Simonstad aan wal gebring het vir 'n veldtog oor land teen Kaapstad.[ {{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=51}}] Clarke se leër het daarna teen Nederlandse voorposte opgeruk en in die daaropvolgende skermutselings een gesneuwelde en 17 gewondes opgedoen.&lt;ref name=&quot;LG1&quot;&gt;{{London Gazette|issue=13834|pages=1235–1241|date=24 November 1795}}&lt;/ref&gt; Om hierdie operasie te ondersteun, het Elphinstone die ''America, Rattlesnake, Echo'' en die Oos-Indiese handelsskip ''Bombay Castle'' gestuur om Kaapstad te blokkeer en artillerie-ondersteuning te bied.{{sfn|James|2002|page=302}} Omdat hy in die minderheid was en omsingel is, het Sluysken 'n wapenstilstand van 48 uur by Clarke aangevra, maar 'n ultimatum van 24 uur gekry om oor te gee. Aangesien daar geen ander uitweg was nie, het die Nederlandse goewerneur op 15 September 1795 beheer oor sy kolonie aan die Britte oorgedra, {{sfn|James|2002|page=302}}  alhoewel hy toegelaat het dat ongeveer 40 Britse oorlopers in Kaapstad – hoofsaaklik Amerikaners wat gedwonge in diens geneem is – na die platteland kon ontsnap voordat die sperdatum verstryk het.{{sfn|Mostert|2007|page=306}}

==Nasleep==
Die Britte het hul verliese gerapporteer as vier gesneuweldes en 54 gewondes, hoewel een akademiese bron beweer het dat minstens vyf van hul manskappe gesneuwel het.&lt;ref name=&quot;LG1&quot; /&gt;{{sfn|Malherbe|2002|pp=95–99}}] Onder die Nederlandse skepe wat buitgemaak is, was die brig *Star*, wat met 14 kanonne toegerus was. Die Britte het die *Star* in diens geneem as HMS *Hope*.{{sfn|Clowes|1997|page=281}} Elphinstone se aansienlike eskader het by die Kaap gebly om pogings om die kolonie te herower, te ontmoedig. Dele van hierdie mag is later ontplooi om die Britse magte in die Indiese Oseaan te versterk.{{sfn|Parkinson|1954|page=84}} Die blokkade van Île de France is hervat, en die *Arrogant* en *Victorious* is na Nederlands-Indië gestuur, waar hulle in September 1796 'n onbesliste geveg teen 'n Franse eskader naby Sumatra sou voer.{{sfn|James|2002|page=353}} 

Elphinstone het na Madras gevaar, waar hy berigte ontvang het dat 'n eskader van die Bataafse vloot uit Europa vertrek het om die Kaapkolonie te herower. Met sy terugkeer na Kaapstad het Elphinstone 'n groot eskader byeengebring om op die Nederlandse aankoms te wag. Verdere berigte het die sterkte en vordering van die Nederlanders aan die lig gebring, en Elphinstone het genoeg tyd gehad om sy eskader vir hul aankoms voor te berei en die garnisoen aan wal te versterk.{{sfn|Potgeiter|Grundlingh|2007|page=55}} Die bevelvoerder van die Bataafse eskader, skout-by-nag Engelbertus Lucas sr., het byna ses maande aan die reis bestee en geen inligting oor die Britse verdedigingswerke ingewin nie. Toe hy dus voor die Kaap aangekom het, is hy gou deur Elphinstone in Saldanhabaai opgespoor en deur intimidasie gedwing om sonder 'n geveg oor te gee.{{sfn|James|2002|page=373}}
Geen verdere aanvalle op die Kaapkolonie het tydens die verloop van die oorlog plaasgevind nie. Elphinstone het in Oktober 1896 na Brittanje teruggekeer en is daarna die titel Baron Keith toegeken vir sy diens tydens die inname en verdediging van die Kaap – 'n beloning wat die historikus C. Northcote Parkinson as &quot;oor die algemeen maklik verdien&quot; bestempel.{{sfn|Parkinson|1954|page=87}} Ingevolge die Vrede van Amiens in 1802 het een van die verdragsbepalings die Kaapkolonie, tesame met alle verowerde Nederlandse kolonies behalwe Ceylon, aan die Bataafse Republiek terugbesorg {{sfn|Chandler|1999|page=10}} Die vrede was van korte duur; na die uitbreek van die Napoleontiese Oorloë in 1803 is 'n tweede Britse inval beplan en in 1806 uitgevoer, waarna oorwinning ná die [[Slag van Blaauwberg]] behaal is. Die Kaapkolonie het deel van die Britse Ryk gebly tot met sy onafhanklikwording as deel van 'n verenigde Suid-Afrika in 1910.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]]
[[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]</text>
      <sha1>r1mv8y43927wlfq5enslszgk800g3am</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Inval van die Kaapkolonie (1795)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469477</id>
    <revision>
      <id>2968959</id>
      <timestamp>2026-09-20T19:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2968959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slag van Muizenberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469478</id>
    <redirect title="Inval van die Kaapkolonie (1795)" />
    <revision>
      <id>2968960</id>
      <timestamp>2026-09-20T19:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Stuur aan na [[Inval van die Kaapkolonie (1795)]]</comment>
      <origin>2968960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="723tn4zngr443ujlfuf1aen4sxefnma" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Inval van die Kaapkolonie (1795)]]</text>
      <sha1>723tn4zngr443ujlfuf1aen4sxefnma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Voorbladartikel week 39 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>469479</id>
    <revision>
      <id>2968963</id>
      <timestamp>2026-09-20T19:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Elementêre deeltjie]]</comment>
      <origin>2968963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2395" sha1="4tti8g1dtm9o24tn29pzzeauqgiogc2" xml:space="preserve">{{Omraam|Standard Model of Elementary Particles afr.svg|250px|left|Standaardmodel van elementêre deeltjies.}}

In [[deeltjiefisika]] is 'n '''[[elementêre deeltjie]]''' of '''fundamentele deeltjie''' 'n subatomiese deeltjie wat nie uit ander deeltjies bestaan nie. Die [[Standaardmodel]] erken tans 17 onderskeie deeltjies: 12 [[fermion]]e en 5 [[boson]]e. As gevolg van geur- en [[Kleurlading|kleurkombinasies]] en [[Antideeltjie|antimaterie]], is dit bekend dat die fermione en bosone onderskeidelik 48 en 13 variasies het. Onder die 61 elementêre deeltjies wat deur die Standaardmodel ingesluit word, tel [[elektron]]e en ander [[lepton]]e, [[kwark]]e en die elementêre bosone. Subatomiese deeltjies soos [[proton]]e of [[neutron]]e, wat twee of meer elementêre deeltjies bevat, staan bekend as [[saamgestelde deeltjie]]s.

Gewone materie bestaan uit [[Atoom|atome]], wat self eens as ondeelbare elementêre deeltjies beskou is. Die term &quot;atoom&quot; kom van die Oud-Griekse woord ἄτομος ''atomos'', wat &quot;ondeelbaar&quot; beteken. Ondanks die teorieë oor atome wat duisende jare lank bestaan het, het die feitelike bestaan van atome tot in 1905 omstrede gebly. In daardie jaar het [[Albert Einstein]] sy artikel oor [[Brownse beweging]] gepubliseer, wat teorieë beëindig het wat [[molekule]]s as wiskundige illusies beskou het. Einstein het daarna materie geïdentifiseer as uiteindelik saamgestel uit verskeie konsentrasies van [[Massa-energieverband|energie]].

Die subatomiese bestanddele van die atoom is vir die eerste keer teen die einde van die 19de eeu geïdentifiseer. Dit het begin met die ontdekking van die [[elektron]], gevolg deur die proton in 1919, die [[foton]] in die 1920's en die [[neutron]] in 1932. Teen dié tyd het die opkoms van [[kwantummeganika]] die definisie van 'n &quot;deeltjie&quot; radikaal verander deur 'n begrip voor te stel waarin hulle gelyktydig as materiegolwe bestaan het.

Sedert die opstelling van die Standaardmodel in die 1970's is baie teoretiese verwerkings daarvan gedoen. Dit sluit konsepte van [[supersimmetrie]] in, wat die getal elementêre deeltjies verdubbel het deur te hipotetiseer dat elke bekende deeltjie 'n &quot;skadu&quot;-maat met 'n baie groter massa het. Sulke supermaats bly egter steeds onontdek, soos die [[graviton]], 'n bykomende elementêre boson wat vermoedelik [[swaartekrag]] bemiddel.

: ''[[Elementêre deeltjie|...lees verder]]''</text>
      <sha1>4tti8g1dtm9o24tn29pzzeauqgiogc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Voorbladbeeld week 39 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>469480</id>
    <revision>
      <id>2968965</id>
      <timestamp>2026-09-20T19:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>+ [[Lêer:Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg]]</comment>
      <origin>2968965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="267" sha1="314xbk6fq7t0uqbvltsjrq5p6o6xfja" xml:space="preserve">'n [[Witborsspreeu]]wyfie (''Cinnyricinclus leucogaster'') in [[Damaraland]], [[Namibië]].
{{Omraam|Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg|400px|links|'n Witborsspreeuwyfie (''Cinnyricinclus leucogaster'') in Damaraland, Namibië.}}</text>
      <sha1>314xbk6fq7t0uqbvltsjrq5p6o6xfja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Oyin Bucknor Arigbede</title>
    <ns>3</ns>
    <id>469481</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:Shark2Ocean" />
    <revision>
      <id>2968989</id>
      <timestamp>2026-09-20T20:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cabayi</username>
        <id>76297</id>
      </contributor>
      <comment>Cabayi het bladsy [[Gebruikerbespreking:Oyin Bucknor Arigbede]] na [[Gebruikerbespreking:Shark2Ocean]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Oyin Bucknor Arigbede|Oyin Bucknor Arigbede]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Shark2Ocean|Shark2Ocean]]&quot;</comment>
      <origin>2968989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="qgu1f4t59el9rbqnti9djecx4bnb7ck" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Shark2Ocean]]</text>
      <sha1>qgu1f4t59el9rbqnti9djecx4bnb7ck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Cetshwayo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>469482</id>
    <revision>
      <id>2969033</id>
      <timestamp>2026-09-21T07:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>skep kat</comment>
      <origin>2969033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="qjprknht5jkblhboyxr1wczqaw2n3gq" xml:space="preserve">{{broodkrummels}}
{{commonskat|Cetshwayo}}

[[Kategorie:Zoeloekonings]]</text>
      <sha1>qjprknht5jkblhboyxr1wczqaw2n3gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tilcayo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469483</id>
    <revision>
      <id>2969037</id>
      <timestamp>2026-09-21T08:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy gedeeltelik vertaal uit enwiki</comment>
      <origin>2969037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1929" sha1="o5bqgmpaq899zdrzlh76ubryt6iu535" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| name = Tilcayo
| image = Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg
| image_caption = 
| status = 
| status_system = 
| status_ref = 
| genus = Leopardus
| species = tilcayo
| authority = Nogales-Ascarrunz, Aliaga-Rossel, Lescroart &amp; Eizirik, 2026
| range_map = 
| range_map_caption = 
}}
Die '''tilcayo''' ({{IPAc-en|t|ɪ|l|ˈ|k|aɪ|oʊ|audio=en-us-Tilcayo.ogg}} {{respell|til|KYE|oh}}; {{IPA|es|tilˈkaʝo|audio=Tilcayo pronunciation.ogg}}; '''''Leopardus tilcayo''''') is 'n klein wildkat spesie in die ''[[Leopardus]]'' genus. Die Spesie is inheems aan [[Bolivië]]. Die tilcayo, wat geïdentifiseer is deur middel van 'n genetiese studie van tierkatte wat in September 2026 gepubliseer is, is die eerste bestaande katspesie wat sedert 1923 formeel beskryf is.&lt;ref name=&quot;Bittel&quot; /&gt; Die tilcayo was reeds onder daardie naam aan plaaslike gemeenskappe bekend. Sy voorkoms is soortgelyk aan dié van ander tierkatspesies, soos die oncilla, en sy status as 'n geneties onderskeibare populasie is eers in die studie van 2026 deur [[Soölogie|soöloë]] gedokumenteer.&lt;ref&gt;{{harvnb|Lescroart et al.|2026|p=6}}: &quot;This species is named after the local name &quot;tilcayo&quot; used for this felid, which is widely known in the Bolivian Yungas zone. The name is treated as an unchanged noun in apposition.&quot;&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;Bittel&quot;&gt;{{Cite web |last=Bittel |first=Jason |date=September 17, 2026 |title=Meet the First New Cat Species Discovered in 100 Years |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/meet-the-first-new-cat-species-discovered-in-100-years |access-date=September 17, 2026 |website=[[National Geographic]] |language=en |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917152844/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/meet-the-first-new-cat-species-discovered-in-100-years |archive-date=September 17, 2026}}&lt;/ref&gt;

}}

{{Taksonbalk}}</text>
      <sha1>o5bqgmpaq899zdrzlh76ubryt6iu535</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969038</id>
      <parentid>2969037</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Leopardus]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1954" sha1="2wny8gu1sngynz7e27vf01kih92f2w2" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| name = Tilcayo
| image = Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg
| image_caption = 
| status = 
| status_system = 
| status_ref = 
| genus = Leopardus
| species = tilcayo
| authority = Nogales-Ascarrunz, Aliaga-Rossel, Lescroart &amp; Eizirik, 2026
| range_map = 
| range_map_caption = 
}}
Die '''tilcayo''' ({{IPAc-en|t|ɪ|l|ˈ|k|aɪ|oʊ|audio=en-us-Tilcayo.ogg}} {{respell|til|KYE|oh}}; {{IPA|es|tilˈkaʝo|audio=Tilcayo pronunciation.ogg}}; '''''Leopardus tilcayo''''') is 'n klein wildkat spesie in die ''[[Leopardus]]'' genus. Die Spesie is inheems aan [[Bolivië]]. Die tilcayo, wat geïdentifiseer is deur middel van 'n genetiese studie van tierkatte wat in September 2026 gepubliseer is, is die eerste bestaande katspesie wat sedert 1923 formeel beskryf is.&lt;ref name=&quot;Bittel&quot; /&gt; Die tilcayo was reeds onder daardie naam aan plaaslike gemeenskappe bekend. Sy voorkoms is soortgelyk aan dié van ander tierkatspesies, soos die oncilla, en sy status as 'n geneties onderskeibare populasie is eers in die studie van 2026 deur [[Soölogie|soöloë]] gedokumenteer.&lt;ref&gt;{{harvnb|Lescroart et al.|2026|p=6}}: &quot;This species is named after the local name &quot;tilcayo&quot; used for this felid, which is widely known in the Bolivian Yungas zone. The name is treated as an unchanged noun in apposition.&quot;&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;Bittel&quot;&gt;{{Cite web |last=Bittel |first=Jason |date=September 17, 2026 |title=Meet the First New Cat Species Discovered in 100 Years |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/meet-the-first-new-cat-species-discovered-in-100-years |access-date=September 17, 2026 |website=[[National Geographic]] |language=en |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917152844/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/meet-the-first-new-cat-species-discovered-in-100-years |archive-date=September 17, 2026}}&lt;/ref&gt;

}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Leopardus]]</text>
      <sha1>2wny8gu1sngynz7e27vf01kih92f2w2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969039</id>
      <parentid>2969038</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2969039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1962" sha1="74ozmypgcuzd3t7cifbdvnkx0efrkor" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| name = Tilcayo
| image = Leopardus tilcayo (5x3 cropped).jpg
| image_caption = 
| status = 
| status_system = 
| status_ref = 
| genus = Leopardus
| species = tilcayo
| authority = Nogales-Ascarrunz, Aliaga-Rossel, Lescroart &amp; Eizirik, 2026
| range_map = 
| range_map_caption = 
}}
Die '''tilcayo''' ({{IPAc-en|t|ɪ|l|ˈ|k|aɪ|oʊ|audio=en-us-Tilcayo.ogg}} {{respell|til|KYE|oh}}; {{IPA|es|tilˈkaʝo|audio=Tilcayo pronunciation.ogg}}; '''''Leopardus tilcayo''''') is 'n klein wildkat spesie in die ''[[Leopardus]]'' genus. Die Spesie is inheems aan [[Bolivië]]. Die tilcayo, wat geïdentifiseer is deur middel van 'n genetiese studie van tierkatte wat in September 2026 gepubliseer is, is die eerste bestaande katspesie wat sedert 1923 formeel beskryf is.&lt;ref name=&quot;Bittel&quot; /&gt; Die tilcayo was reeds onder daardie naam aan plaaslike gemeenskappe bekend. Sy voorkoms is soortgelyk aan dié van ander tierkatspesies, soos die oncilla, en sy status as 'n geneties onderskeibare populasie is eers in die studie van 2026 deur [[Soölogie|soöloë]] gedokumenteer.&lt;ref&gt;{{harvnb|Lescroart et al.|2026|p=6}}: &quot;This species is named after the local name &quot;tilcayo&quot; used for this felid, which is widely known in the Bolivian Yungas zone. The name is treated as an unchanged noun in apposition.&quot;&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=

&lt;ref name=&quot;Bittel&quot;&gt;{{Cite web |last=Bittel |first=Jason |date=September 17, 2026 |title=Meet the First New Cat Species Discovered in 100 Years |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/meet-the-first-new-cat-species-discovered-in-100-years |access-date=September 17, 2026 |website=[[National Geographic]] |language=en |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917152844/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/meet-the-first-new-cat-species-discovered-in-100-years |archive-date=September 17, 2026}}&lt;/ref&gt;

}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Leopardus|tilcayo]]</text>
      <sha1>74ozmypgcuzd3t7cifbdvnkx0efrkor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Leopardus</title>
    <ns>14</ns>
    <id>469484</id>
    <revision>
      <id>2969040</id>
      <timestamp>2026-09-21T08:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}'</comment>
      <origin>2969040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}</text>
      <sha1>313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969042</id>
      <parentid>2969040</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Felinae]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="cqegtfla92up3k8ge1ilqz68ggvs8jc" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}

[[Kategorie:Felinae]]</text>
      <sha1>cqegtfla92up3k8ge1ilqz68ggvs8jc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Felinae</title>
    <ns>14</ns>
    <id>469485</id>
    <revision>
      <id>2969043</id>
      <timestamp>2026-09-21T08:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}'</comment>
      <origin>2969043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}</text>
      <sha1>313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969044</id>
      <parentid>2969043</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Felidae]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="ivkm6veanu3zh5akiwtemgwqup8i082" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}

[[Kategorie:Felidae]]</text>
      <sha1>ivkm6veanu3zh5akiwtemgwqup8i082</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Gnaphalieae</title>
    <ns>14</ns>
    <id>469486</id>
    <revision>
      <id>2969047</id>
      <timestamp>2026-09-21T08:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}'</comment>
      <origin>2969047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}</text>
      <sha1>313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969049</id>
      <parentid>2969047</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T08:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Asteroideae]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="riqd6vicux3upvzymz2e9z5ktl8p1nu" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}

[[Kategorie:Asteroideae]]</text>
      <sha1>riqd6vicux3upvzymz2e9z5ktl8p1nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Zoulla</title>
    <ns>3</ns>
    <id>469487</id>
    <revision>
      <id>2969067</id>
      <timestamp>2026-09-21T09:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Welkom :)</comment>
      <origin>2969067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5" xml:space="preserve">== Welkom ==
{{Welkom}}</text>
      <sha1>ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:StephenFlint</title>
    <ns>3</ns>
    <id>469488</id>
    <revision>
      <id>2969075</id>
      <timestamp>2026-09-21T10:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Welkom :)</comment>
      <origin>2969075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5" xml:space="preserve">== Welkom ==
{{Welkom}}</text>
      <sha1>ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:StephenFlint</title>
    <ns>2</ns>
    <id>469489</id>
    <revision>
      <id>2969076</id>
      <timestamp>2026-09-21T10:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}'</comment>
      <origin>2969076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern" xml:space="preserve">{{Nuwe gebruikersbladsy}}</text>
      <sha1>jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Abdelrhman 1990</title>
    <ns>3</ns>
    <id>469490</id>
    <revision>
      <id>2969078</id>
      <timestamp>2026-09-21T10:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Welkom :)</comment>
      <origin>2969078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5" xml:space="preserve">== Welkom ==
{{Welkom}}</text>
      <sha1>ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Gabriel Philadelpho</title>
    <ns>3</ns>
    <id>469491</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:Gabriel Agíou-Dimitríou" />
    <revision>
      <id>2969083</id>
      <timestamp>2026-09-21T10:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ontzak</username>
        <id>16183</id>
      </contributor>
      <comment>Ontzak het bladsy [[Gebruikerbespreking:Gabriel Philadelpho]] na [[Gebruikerbespreking:Gabriel Agíou-Dimitríou]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Gabriel Philadelpho|Gabriel Philadelpho]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Gabriel Agíou-Dimitríou|Gabriel Agíou-Dimitríou]]&quot;</comment>
      <origin>2969083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="4uf8hxdjgbuwt0rieg37o43a7roe0cl" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Gabriel Agíou-Dimitríou]]</text>
      <sha1>4uf8hxdjgbuwt0rieg37o43a7roe0cl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francisco S. Carvajal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469492</id>
    <revision>
      <id>2969090</id>
      <timestamp>2026-09-21T10:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Francisco Sebastián Carvajal.jpg|duimnael]] '''Francisco Sebastián Carvajal y Gual''' ([[9 Desember]] [[1870]] – [[30 September]] [[1932]]) was 'n Meksikaanse regsgeleerde en politikus wat in 1914, tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]], kortstondig as president gedien het. In sy hoedanigheid as minister van buitelandse sake het hy [[Victoriano Huerta]] as president opgevolg nadat laasgenoemde bedank het.  == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}}...'</comment>
      <origin>2969090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="662" sha1="m0gwf3d0j1i5obs9eb560xgh5qzyv62" xml:space="preserve">[[Lêer:Francisco Sebastián Carvajal.jpg|duimnael]]
'''Francisco Sebastián Carvajal y Gual''' ([[9 Desember]] [[1870]] – [[30 September]] [[1932]]) was 'n Meksikaanse regsgeleerde en politikus wat in 1914, tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]], kortstondig as president gedien het. In sy hoedanigheid as minister van buitelandse sake het hy [[Victoriano Huerta]] as president opgevolg nadat laasgenoemde bedank het.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:S. Carvajal, Francisco}}
[[Kategorie:Geboortes in 1870]]
[[Kategorie:Sterftes in 1932]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>m0gwf3d0j1i5obs9eb560xgh5qzyv62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francisco León de la Barra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469493</id>
    <revision>
      <id>2969091</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Francisco León (cropped).jpg|duimnael]] '''Francisco León de la Barra y Quijano''' ([[16 Junie]] [[1863]] – [[23 September]] [[1939]]) was 'n Meksikaanse politieke figuur, diplomaat, regsgeleerde en politikus wat as die 36ste president van [[Meksiko]] gedien het – van 25 Mei tot 6 November 1911 tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] – ná die bedanking van president [[Porfirio Díaz]] en vise-president Ramón Corral. Hy het voorheen as minister van bui...'</comment>
      <origin>2969091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="934" sha1="dbof7rpnh2kq4lc2a8nf0ks7hnapzwx" xml:space="preserve">[[Lêer:Francisco León (cropped).jpg|duimnael]]
'''Francisco León de la Barra y Quijano''' ([[16 Junie]] [[1863]] – [[23 September]] [[1939]]) was 'n Meksikaanse politieke figuur, diplomaat, regsgeleerde en politikus wat as die 36ste president van [[Meksiko]] gedien het – van 25 Mei tot 6 November 1911 tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] – ná die bedanking van president [[Porfirio Díaz]] en vise-president Ramón Corral. Hy het voorheen as minister van buitelandse sake gedien: vir een maand tydens die Díaz-administrasie en weer van 1913 tot 1914 onder president [[Victoriano Huerta]]. Konserwatiewes het na hom verwys as &quot;die Wit President&quot; of &quot;die Suiwer President&quot;.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:León de la Barra, Francisco}}
[[Kategorie:Geboortes in 1863]]
[[Kategorie:Sterftes in 1939]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>dbof7rpnh2kq4lc2a8nf0ks7hnapzwx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969094</id>
      <parentid>2969091</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Geen bronne</comment>
      <origin>2969094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="950" sha1="6vi5kog9p6tsnag6db0kheeli182zed" xml:space="preserve">{{Geen bronne}}
[[Lêer:Francisco León (cropped).jpg|duimnael]]
'''Francisco León de la Barra y Quijano''' ([[16 Junie]] [[1863]] – [[23 September]] [[1939]]) was 'n Meksikaanse politieke figuur, diplomaat, regsgeleerde en politikus wat as die 36ste president van [[Meksiko]] gedien het – van 25 Mei tot 6 November 1911 tydens die [[Meksikaanse Rewolusie]] – ná die bedanking van president [[Porfirio Díaz]] en vise-president Ramón Corral. Hy het voorheen as minister van buitelandse sake gedien: vir een maand tydens die Díaz-administrasie en weer van 1913 tot 1914 onder president [[Victoriano Huerta]]. Konserwatiewes het na hom verwys as &quot;die Wit President&quot; of &quot;die Suiwer President&quot;.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:León de la Barra, Francisco}}
[[Kategorie:Geboortes in 1863]]
[[Kategorie:Sterftes in 1939]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>6vi5kog9p6tsnag6db0kheeli182zed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manuel González Flores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469494</id>
    <revision>
      <id>2969096</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:President Manuel Gonzalez.jpg|duimnael]] '''José Manuel del Refugio González Flores''' ([[17 Junie]] [[1833]] – [[8 Mei]] [[1893]]) was 'n Meksikaanse generaal en liberale politikus wat van 1880 tot 1884 as die 35ste president van [[Meksiko]] gedien het.  == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}}  {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}}  {{DEFAULTSORT:González Flores, Manuel}} [[Kategorie:Geboortes in 1833]] Kategorie:Sterftes in 1...'</comment>
      <origin>2969096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="0uk20w0ln0pde01eyf612x2gp2lc1e1" xml:space="preserve">[[Lêer:President Manuel Gonzalez.jpg|duimnael]]
'''José Manuel del Refugio González Flores''' ([[17 Junie]] [[1833]] – [[8 Mei]] [[1893]]) was 'n Meksikaanse generaal en liberale politikus wat van 1880 tot 1884 as die 35ste president van [[Meksiko]] gedien het.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:González Flores, Manuel}}
[[Kategorie:Geboortes in 1833]]
[[Kategorie:Sterftes in 1893]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>0uk20w0ln0pde01eyf612x2gp2lc1e1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Juan N. Méndez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469495</id>
    <revision>
      <id>2969102</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Juan N Mendez.jpg|duimnael]] '''Juan Nepomuceno Laureano Méndez Sánchez''' ([[2 Julie]] [[1824]] – [[29 November]] [[1894]]) was 'n Meksikaanse generaal, 'n liberale politikus en vertroueling van [[Porfirio Díaz]], asook tussentydse president van die Republiek vir 'n paar maande tydens die Porfiriato. Hy het van 6 Desember 1876 tot 17 Februarie 1877 gedien.  == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}}  {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Norm...'</comment>
      <origin>2969102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="610" sha1="nfb8wguaer89purdz826zc1kichiqs5" xml:space="preserve">[[Lêer:Juan N Mendez.jpg|duimnael]]
'''Juan Nepomuceno Laureano Méndez Sánchez''' ([[2 Julie]] [[1824]] – [[29 November]] [[1894]]) was 'n Meksikaanse generaal, 'n liberale politikus en vertroueling van [[Porfirio Díaz]], asook tussentydse president van die Republiek vir 'n paar maande tydens die Porfiriato. Hy het van 6 Desember 1876 tot 17 Februarie 1877 gedien.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:N. Méndez, Juan}}
[[Kategorie:Geboortes in 1824]]
[[Kategorie:Sterftes in 1894]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>nfb8wguaer89purdz826zc1kichiqs5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José María Iglesias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469496</id>
    <revision>
      <id>2969106</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Retrato de José María Iglesias Inzáurraga.png|duimnael]] '''José María Juan Nepomuceno Crisóforo Iglesias Inzáurraga''' ([[5 Januarie]] [[1823]] – [[17 Desember]] [[1891]]) was 'n Meksikaanse regsgeleerde, professor, joernalis en liberale politikus. Hy staan ​​bekend as die opsteller van die Iglesias-wet, 'n antiklerikale wet wat kerkfooie gereguleer het en daarop gemik was om die verarming van die Meksikaanse boerebevolking te voorkom.  == Ekst...'</comment>
      <origin>2969106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="705" sha1="imxpa1m2ag7ycv160yxbvwn8vf6oned" xml:space="preserve">[[Lêer:Retrato de José María Iglesias Inzáurraga.png|duimnael]]
'''José María Juan Nepomuceno Crisóforo Iglesias Inzáurraga''' ([[5 Januarie]] [[1823]] – [[17 Desember]] [[1891]]) was 'n Meksikaanse regsgeleerde, professor, joernalis en liberale politikus. Hy staan ​​bekend as die opsteller van die Iglesias-wet, 'n antiklerikale wet wat kerkfooie gereguleer het en daarop gemik was om die verarming van die Meksikaanse boerebevolking te voorkom.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:María Iglesias, José}}
[[Kategorie:Geboortes in 1823]]
[[Kategorie:Sterftes in 1891]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>imxpa1m2ag7ycv160yxbvwn8vf6oned</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sebastián Lerdo de Tejada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469497</id>
    <revision>
      <id>2969109</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Presente Sebastián Lerdo de Tejada.png|duimnael]] '''Sebastián Lerdo de Tejada y Corral''' ([[24 April]] [[1823]] – [[21 April]] [[1889]]) was 'n Mexikaanse liberale politikus en regsgeleerde wat van 1872 tot 1876 as die 31ste president van [[Meksiko]] gedien het.  == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}}  {{Saadjie}} {{Presidente van Meksiko}} {{Normdata}}  {{DEFAULTSORT:Lerdo de Tejada, Sebastián }} [[Kategorie:Geboortes in 1823]] Kategorie...'</comment>
      <origin>2969109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="526" sha1="47lb24pn9gymvnj9gnz4le349uaxbcj" xml:space="preserve">[[Lêer:Presente Sebastián Lerdo de Tejada.png|duimnael]]
'''Sebastián Lerdo de Tejada y Corral''' ([[24 April]] [[1823]] – [[21 April]] [[1889]]) was 'n Mexikaanse liberale politikus en regsgeleerde wat van 1872 tot 1876 as die 31ste president van [[Meksiko]] gedien het.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Presidente van Meksiko}}
{{Normdata}}

{{DEFAULTSORT:Lerdo de Tejada, Sebastián }}
[[Kategorie:Geboortes in 1823]]
[[Kategorie:Sterftes in 1889]]
[[Kategorie:Presidente van Meksiko]]</text>
      <sha1>47lb24pn9gymvnj9gnz4le349uaxbcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harry Morant</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469498</id>
    <redirect title="Breaker Morant" />
    <revision>
      <id>2969110</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Stuur aan na [[Breaker Morant]]</comment>
      <origin>2969110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="3hwktbc34c4sdr86bndkqkucg48au5j" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Breaker Morant]]</text>
      <sha1>3hwktbc34c4sdr86bndkqkucg48au5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Francisco S. Carvajal</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469499</id>
    <revision>
      <id>2969111</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2969111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Francisco León de la Barra</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469500</id>
    <revision>
      <id>2969112</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2969112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Manuel González Flores</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469501</id>
    <revision>
      <id>2969113</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>2969113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Urubu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>469502</id>
    <revision>
      <id>2969116</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Welkom :)</comment>
      <origin>2969116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5" xml:space="preserve">== Welkom ==
{{Welkom}}</text>
      <sha1>ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Urubu</title>
    <ns>2</ns>
    <id>469503</id>
    <revision>
      <id>2969118</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}'</comment>
      <origin>2969118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern" xml:space="preserve">{{Nuwe gebruikersbladsy}}</text>
      <sha1>jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tydlyn van die geskiedenis van Suid-Afrika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469504</id>
    <redirect title="Tydlyn van Suid-Afrika" />
    <revision>
      <id>2969124</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Rooiratel het bladsy [[Tydlyn van die geskiedenis van Suid-Afrika]] na [[Tydlyn van Suid-Afrika]] geskuif: Beter titel</comment>
      <origin>2969124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="41vt2x6lls056tyu974jthwmiba8cxu" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Tydlyn van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>41vt2x6lls056tyu974jthwmiba8cxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Tydlyn van die geskiedenis van Suid-Afrika</title>
    <ns>1</ns>
    <id>469505</id>
    <redirect title="Bespreking:Tydlyn van Suid-Afrika" />
    <revision>
      <id>2969126</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Rooiratel het bladsy [[Bespreking:Tydlyn van die geskiedenis van Suid-Afrika]] na [[Bespreking:Tydlyn van Suid-Afrika]] geskuif: Beter titel</comment>
      <origin>2969126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="7slnvrd3p5yur1trkkqmb4ooe6l7qia" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Bespreking:Tydlyn van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>7slnvrd3p5yur1trkkqmb4ooe6l7qia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Tydlyne volgens land</title>
    <ns>14</ns>
    <id>469506</id>
    <revision>
      <id>2969128</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}'</comment>
      <origin>2969128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}</text>
      <sha1>313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969129</id>
      <parentid>2969128</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Geskiedenis volgens land]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="frjr45v0divo9p6dz800s5d7mofv7hp" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}

[[Kategorie:Geskiedenis volgens land]]</text>
      <sha1>frjr45v0divo9p6dz800s5d7mofv7hp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>2969130</id>
      <parentid>2969129</parentid>
      <timestamp>2026-09-21T11:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Wikipedia-tydlyne]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>2969130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="fcndp09xloyzh4l901d9glsa4ik1vfe" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}

[[Kategorie:Geskiedenis volgens land]]
[[Kategorie:Wikipedia-tydlyne]]</text>
      <sha1>fcndp09xloyzh4l901d9glsa4ik1vfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Wikipedia-tydlyne</title>
    <ns>14</ns>
    <id>469507</id>
    <revision>
      <id>2969131</id>
      <timestamp>2026-09-21T11:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}}'</comment>
      <origin>2969131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}</text>
      <sha1>313vwr4med1d4soakrfnxecr2wx3tbb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>